Etiopski kalendar

**Etiopski kalendar** (amharski: የኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር **'), poznat i kao **Ge'ez kalendar**, glavni je kalendar koji se koristi u [[Etiopija|Etiopiji]], a takođe se koristi i u liturgijske svrhe različitih hrišćanskih denominacija u [[Eritreja|Eritreji]]. Zasnovan je na aleksandrijskom, odn. [[koptski kalendar|koptskom kalendaru]], koji potiče od starog [[egipatski kalendar|egipatskog kalendara]]. Kao i kod [[julijanski kalendar|julijanskog kalendara]], svaka četvrta godina je prestupna, bez izuzetka. Godina počinje 29. ili 30. avgusta po julijanskom kalendaru. Razlika od sedam ili osam godina između etiopskog i gregorijanskog kalendara potiče od različitog proračuna datuma [[Blagovijest|Blagovesti]] ([[Isus]]ovog začeća).

Od 30. avgusta<sup>[[Julijanski kalendar|jul.]]</sup>/12. septembra<sup>[[Gregorijanski kalendar|greg.]]</sup> 2015. teče etiopska **2008**, koja je redovna.

Kao i kod koptskog kalendara, godina ima 12 meseci od po 30 dana, plus pet ili šest epagomenalnih dana, koji se obično nazivaju trinaesti mesec. Meseci počinju istim danima kao i koptski, samo što su imena drugačija, na jeziku [[Giz|Ge'ez]]. Šesti epagomenalni dan se dodaje svake četiri godine bez izuzetka 29. avgusta po julijanskom kalendaru, šest meseci pre julijanskog prestupnog dana. Tako je prvi dan etiopske godine, 1 Mäskäräm, [[11. 9.|11. septembar/rujna]] odn. [[12. 9.|12. septembar/rujna]] pred julijansku prestupnu godinu (po gregorijanskom, tokom 20. i 21. veka, odn. 1900-2100. inkluzivno).

== Nova godina ==
[[Nova godina]] se na zvaničnom, amharskom, jeziku zove ''[[Enkutatash]]'', a na Ge'ezu **Ri'se Awde Amet*' (Godišnjica glave); ovaj drugi naziv radije koristi [[Eritrejska pravoslavna tevahedo crkva]].

== Ere ==
Etiopljani i sledbenici eritrejskih crkvi za označavanje godina danas koriste *Eru Inkarnacije*, koja počinje od Isusove Inkarnacije (utelovljenja) tj. Blagovesti, 25. marta [[9]]. n.e. - po računu [[Anijan Aleksandrijski|Anijana Aleksandrijskog]] iz oko 400; po tome je prva građanska godina počela sedam meseci ranije, 29. avgusta [[8]]. godine (oba datuma po julijanskom). Evropljani su u međuvremenu prihvatili proračun [[Dionizije Mali|Dionisija Malog]] iz 525., po kome su Blagovesti bile osam godina ranije nego po Anijanovom. Zbog ovoga je broj etiopske godine manji za osam od gregorijanske većim delom godine, odn. za sedam između 10/11. septembra i kraja decembra.

U prošlosti su se u Etiopiji i [[Aksumsko Carstvo|Kraljevstvu Aksum]] koristile razne druge [[era|ere]]:

=== Era Mučenikâ ===
Najznačajnija era - koju su nekada dosta koristile istočne crkve, a još uvek je koristi [[Koptska pravoslavna crkva|Koptska crkva]] - bila je [[Dioklecijanova era|Era Mučenika]], poznata i kao [[Dioklecijan]]ova era, čija je prva godina počela 29. avgusta [[284]].

U odnosu na zapadnu (i julijansku) Novu godinu, oko tri meseca kasnije, razlika između Ere Mučenikâ i [[Anno Domini]] je 285 (= 15×19) godina. Ovo je zato što je Dionisije mali 525. odlučio dodati 15 [[Metonski ciklus|Metonskih ciklusa]] na postojećih 13 Metonskih ciklusa Dioklecijanove ere (15×19 + 13×19 = 532) kako bi dobio čitav srednjovekovni [[Uskrs|uskršnji]] ciklus (u Srbiji poznat kao "obhod" ili "obhoždenije", vidi [[Vizantijski kalendar]]), čiji se prvi ciklus završio 247. (= 13×19) godinom Ere Mučenika, što je odgovaralo godini DXXXI (531).

=== *Anno Mundi* prema Panodoru ===
Aleksandrijski monah po imenu Panodor je oko 400. utvrdio Aleksandrijsku eru ([[Anno Mundi]], "u godini sveta"), [[datiranje postanja|datum postanja]], na 29. avgust [[5493]]. pne. Egipatski i etiopski hronolozi su iza 6. stoleća koristili ovu eru. Dvanaesti 532-godišnji ciklus ove ere je počeo 29. avgusta 360. tj. 4×19 godina posle Ere Mučenika.

=== *Anno Mundi* prema Anijanu ===
Pomenuti episkop Anijan je davao prednost Blagovestima, 25. marta, kao Novoj godini. Zato je Panodorovu eru pomerio za oko šest meseci, kako bi počela 25. marta 5492. pne.

== Ciklus prestupnih godina ==
Četiri godine ciklusa prestupnih godina su povezane sa četvoricom jevanđelista: prva godina posle etiopske prestupne godine je imenovana u čast [[Apostol Ivan|Jovana/Ivana]], zatim slede [[apostol Matija|Matejeva/Matijina]] i [[apostol Marko|Markova]] godina, a prestupna je posvećena [[apostol Luka|Luki]].

Svaka četvrta godina je prestupna bez izuzetka, za razliku od [[gregorijanski kalendar|gregorijanskog kalendara]].

== Meseci ==


Zvezdicom označeno treba uvećati za jedan u godini posle šestog epagomenalnog dana (tj. posle prestupne etiopske godine). Dati gregorijanski datumi vrede od marta/ožujka 1900. do februara/veljače 2100.

== Izvori originala ==
* "The Ethiopian Calendar", Appendix IV, C.F. Beckingham and G.W.B. Huntingford, *The Prester John of the Indies'' (Cambridge: Hakluyt Society, 1961).
* Ginzel, Friedrich Karl, "Handbuch der matematischen und technischen Chronologie", Leipzig, 3 vol., 1906-1914

## Vanjske veze
(na engleskom:)
* The Ethiopic Calendar by Aberra Molla 
* Ethiopian Calendar Converter 
* Ethiopian Perpetual Calendar Software
* Ethiopian Online Calendar