open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alexander I od Škotske

**Alexander I** (*Aleksandar I*; cca. 1078 &ndash; 23. april 1124), (srednjovjekovni gelski: **Alaxandair mac Maíl Coluim**; moderni gelski: *Alasdair mac Mhaol Chaluim*) bio je kralj Škota od 1107. do svoje smrti.

Alexander je bio četvrti sin kralja Malcolma III i njegove supruge Margaret od Wessexa, engleske plemkinje u rodu s nekadašnjim kraljem Edwardom Ispovjednikom. Ime je dobio prema papi Aleksandru II.

Kao mladić je 1090-ih podržao svog starijeg brata Edgara u borbi za prijestolje protiv strica Donalda III. Nakon što je ta borba završila Edgarovom pobjedom 1097. godine, Alexander je, zahvaljujući tome što Edgar nije imao suprugu ni potomke, postao prijestonasljednik. Godine 1107. je nakon Edgarove smrti preuzeo prijestolje, ali je u skladu, s bratovom oporukom, mlađem bratu Davidu kao apanažu prepustio nekadašnje Kraljevstvo Strathclyde i Lothian.

Alexander je imao dobre odnose sa Engleskom i njenim kraljem Henryjem I. Godine 1114. je Henryju pomogao u vojnom pohodu na Gwynedd protiv Gruffudd ap Cynana. Između 1107. i 1114. se oženio za Sibilu od Normandije, Henryjevu nezakonitu kćer. Brak su kroničari opisivali kao sretan, ali bez djece; nakon Sibiline smrti 1122. je Alexander pokušavao nagovoriti Crkvu da je proglase sveticom. Umro je u aprilu 1124. a naslijedio ga je brat David.

Iza sebe je ostavio nezakonitog sina po imenu Máel Coluim mac Alaxandair koji će kasnije bez uspjeha podići ustanak protiv Davida.

## Izvori

* Barrow, G.W.S., *The Kingdom of the Scots.* Edinburgh University Press, Edinburgh, 2003. 
* Duncan, A.A.M., *The Kingship of the Scots 842&ndash;1292: Succession and Independence.* Edinburgh University Press, Edinburgh, 2002. 
* Oram, Richard, *David I: The King Who Made Scotland.* Tempus, Stroud, 2004. 
* McDonald, R. Andrew, *Outlaws of Medieval Scotland: Challenges to the Canmore Kings, 1058&ndash;1266.* Tuckwell Press, East Linton, 2003. 
*
1079.

Godina **1079.** (**[[Rimski brojevi|MLXXIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u utorak po julijanskom kalendaru.

## Događaji
* Perzijski astronom Omar Hajam izračunava da godina traje 365,24219858156 dana što predstavlja najprecizniji izračun prije modernog doba; Hajam također u *Traktatu o demonstracijama problema u algebri* klasificira kubne jednadžbe i njihova geometrijska rješenja.
* Krakovski biskup Stanislav od Szczepanówa tokom svađe ubijen od poljskog kralja Boleslava II Smjelog
* Nakon smrti Hakana Crvenog se u Švedsku vraća Halsten i počinje vladati kao kralj zajedno sa bratom Ingeom Starijim.
* Ladislav Herman nasljeđuje Boleslava II kao kralj Poljske.
* Engleski kralj William I Osvajač uspostavlja područje kraljevske šume od koje će nastati današnji New Forest.
* Constance od Burgundije osniva samostan u Burgosu.

## Rođenja
* 8. 8. &ndash; Car Horikawa od Japana (u. 1107)
* Petar Abelard, francuski skolastički filozof (u. 1142)

## Smrti
* 11. 4. &ndash; Stanislav od Szczepanówa, biskup Krakówa
* Håkan Crveni, kralj Gothenlanda od 1070. i Švedske od 1075.

## Reference
Udo od Nellenburga

**Udo od Nellenburga** (; Tübingen, 1030/35 - Tübingen, 11. novembar 1078) bio je nadbiskup Triera od 1066. do smrti. Bio je rodom iz Švapske, odnosno sin grofa Eberharda od Nullenburga. Nakon što je njegov prethodnik, Kuno I od Pfullingena, ubijen, lokalno svećenstvo ga je izabralo za nadbiskupa. Istakao se kao jedan od najvećih pobornika gregorijanske reforme u Njemačkoj, te je dijelio stavove pape Grgura VII u borbi za investituru. Usprkos toga je nastojao posredovati između Grgura i cara Heinricha IV, čime je 1077. privremeno okončan taj spor. Međutim, već sljedeće godine je poginuo prilikom opsade Tübingena od carskih trupa. Sahranjen je u Trierskoj katedrali.
Armensko Kraljevstvo Kilikija

**Armensko Kraljevstvo Kilikija** (klasični armenski: Կիլիկիոյ Հայոց Թագաւորութիւն *Kilikio Hayots Tagavorutyun*; ), također poznata kao **Kilikijska Armenija**, Kraljevina Kilikijska Armenija ili Nova Armenija, bila je nezavisna kneževina što su je u razvijenom srednjem vijeku osnovali armenski izbjeglice koji su bježali pred seldžučkom invazijom Armenije. Bila je smještena izvan Armenske visoravni i različita od Armensko Kraljevstva u antici; nalazila se u Kilikiji, oblasti sjeverozapadno od Iskenderunskog zaliva u današnjoj južnoj Turskoj.

Kraljevina je nastala na temeljima kneževine koju je oko 1080. godine osnovala Rubenidska dinastija, koja je za sebe tvrdila da predstavlja ogranak šire porodice Bagratida, čiji su pripadnici kroz razne periode vladali Armenijom i Gruzijom. Sjedište im je ispočetka bio Tarz, a kasnije Sis. Kilikija je bila važan saveznik evropskih križara, te je smatran bastionom kršćanstva na Istoku. Također je bila važno središte armenskog nacionalizma i kulture, jer je tada Armenija bila pod stranom vlašću. Kilikija je važnost za armensku historiju stekla i kada se u nju premjestilo sjedište katolikosa Armenske apostolske crkve, odnosno armenskog duhovnog vođe. Kada je 1198. godine Levon Veličanstveni okrunjen za kralja, Kilikija je postala kraljevina. Godine 1226. su krunu preuzili Hetumidi preko Hetuma I, drugog supruga kraljice Zabel. Kada su Mongoli osvojili značajne oblasti Centralne Azije i Bliskog Istoka, hetumidski vladari su sa snjima nastojali stvoriti armensko-mongolski savez protiv muslimanskih neprijatelja, među kojima su se isticali Mameluci. Kada su se u 13. i 14. vijeku križarske države raspale, a Mongoli islamizirali, Armensko Kraljevstvo je ostalo bez saveznika. Nakon bjesumičnih napada egipatskih Mameluka, Kilikijska Armenija pod dinastijom Lusignan, također pogođena unutrašnjim vjerskim sukobom, je konačno pala 1375.

Kilikijska Armenija je važna zbog zapadnih uticaja na armensko društvo kroz ekonomsku i vojnu suradnju. Kilikijska Armenija je pruzela mnoge aspekte zapadnoevropskog života, uključujući viteštvo, zapadni način odijevanja, te korištenje francuskih titula, imena i jezika. Kilikijsko društvo se od svog tradicionalnog poretka približilo zapadnom feudalizmu. Evropski križari su, s druge strane, od Armenaca preuzeli armenski način gradnje zamkova i crkvenu arhitekturu. Kilikijska Armenija je bila bogata, a luka Ayas služila kao važno središte trgovine između Istoka i Zapada.

## Izvori

## Vanjske veze

* Cilician Armenian Coins
Constance od Burgundije

**Constance od Burgundije** (; ; 8 . maj 1046 – 1093) bila je francuska plemkinja koja se rodila kao kćerka vojvode Roberta I od Burgundije i Helie de Semur-en-Brionnais. Bila je unuka francuskog kralja Roberta II Pobožnog. 

Godine 1065. se udala za grofa Huguesa II od Chalona, ali s njime nije imala djece. 

Nakon Huguesove smrti se godine 1079. udala za kralja Alfonsa VI, postavši tako kraljicom Kastilje i Leóna. Alfonsu je rodila jedino dijete - kćer Urracu, koja je kasnije naslijedila oca na prijestolju oba kraljevstva.

|-

|-
Władysław I Herman, knez Poljske

: *Ovo je članak o poljskom monarhu iz 11. vijeku. Za monarha iz 13. vijeka [[Władysław I Visokorameni]], a za plemiće i monarhe sa sličnim imenom [[Ladislav I (razvrstavanje)]].*

**Władysław I Herman** (cca. 1044 – 4. jun 1102) bio je knez Poljske od 1079. do smrti. 

Rodio se kao drugi sin Kazimira I Obnovitelja i njegove supruge, kijevske princeze Marije Dobroniege. Na prijestolje je došao 1079. nakon ustanka plemića koji su svrgnuli njegovog brata Boleslava II Smjelog. Godine 1080. se, nastojeći poboljšati odnose sa Češkom ozenio za Judith, kćer češkog kneza Vratislava II. U vanjskoj politici se oslanjao na Sveto Rimsko Carstvo, podržavajući cara Heinricha IV i smatrajući se njegovim vazalom. To je potvrdio ne osporavajući odluku carskog sabora u Mainzu kojim je 1085. Vratislav proglašen kraljem Češke i Poljske.

Pobunjeni plemići su ga nešto kasnije prisilili da u zemlju vrati i svojim nasljednikom proglasi Mieszka Boleslawowica, nećaka, odnosno sina prognanog Boleslawa. Godine 1089. je Mieszko umro u nerazjašnjenim okolnostima, a prijestonasljednikom postao Wladyslawov nezakoniti sin Zbigniew. Iste godine je Judith umrla, pa se Wladyslaw oženio za Judith od Švapske. Efektivnu vlast u Poljskoj je vršio vojvoda Sieciech, čije su tiranske metode izazvale niz ustanaka i gubitak teritorija, posebno u Šleskoj. Wladyslaw je, s druge strane, bio tolerantan vladar, i godine 1096. je upravo pod njegovom vladavinom počelo masovno doseljavanje Jevreja u Poljsku, izazvano antisemitskim pogromima u ostatku Evrope, vezanim uz Prvi križarski pohod. Na kraju se morao odreći Sieciecha kada su se protiv njega okrenuli i sinovi Zbigniew i Boleslav III Krivousti. Nakon njegove smrti su se braća borila za prijestolje.

## Izvori
Inge Stariji

**Inge Stariji** () ili **Inge Stenkilsson** (? - cca. 1105) bio je kralj Švedske iz Dinastije Stenkil koji je vladao u dva navrata - od 1079. do 1084. te do 1087. do smrti. 

Inge je bio sin kralja Stenkila i neimenovane švedske princeze. Nakon očeve smrti 1066. je nastupio period političke nestabilnosti i čestih smjena na prijestolju, o kome nema previše pouzdanih podataka, ali oni koji postoje sugeriraju borbu između kršćanskih i paganskih vladara i pretendenata na prijestolje. Inge je bio gorljivi kršćanin, a na prijestolje je došao oko 1079. nakon smrti poganstvu sklonog Hakana Crvenog. Dio historičara sugerira da je Inge ista osoba kao raniji vladar Anund Gårdske. Drugi historičari sugeriraju kako je vladao zajedno s bratom Halstenom. Godine 1080. je primio pismo od pape Grgur VII.

Njegovo odbijanje da sudjelovanje u poganskim ritualima u Uppsali je dovelo do pobune pod Blot-Sweynom koji ga je 1084. svrgnuo. Inge je prognan u Västergötland. Tri godine kasnije se vratio, ubio Blotsweyna i vladao sve do smrti.

Tokom relativno duge vladavine je ratovao s norveškim kraljem Magnusom Bosonogim, ali je 1101. s njime potpisao mirovni sporazum, kome je svjedok bio i danski kralj Erik Svedobri. Zajedno sa kraljicom Helenom je osnovao opatiju Vreta, kraj Linköpinga, prvi ženski samostan u Švedskoj. Sa Helenom je imao četvoro djece - sina Ragnvalda i tri kćeri, uključujuću buduću kijevsku veliku kneginju Kristinu i norvešku/dansku kraljicu Margaret Fredkulla. Nakon smrti su ga naslijedili nećaci Filip Halstensson i Inge Mlađi.

## Izvori i literatura

## Literatura
* Lagerqvist, Lars O. *Sverige och dess regenter under 1.000 år*(Stockholm: Albert Bonniers Förlag AB.1982)
* Soloviev, Sergei *The History of Russia from the Most Ancient Times*, 1959–1966
* William, Abbot of Ebelholt *Scriptores Historiae Danicae Minores*, 1195
## Vanjske veze
* ''The Ancestry of the Danish and Swedish Kings''
Pierre Abélard

**Petar Abelard** (latinski: *Petrus Abaelardus*, francuski: *Pierre Abélard* ili *Pierre Abailard* ; Le Pallet kod Nantesa, 1079. - St. Marcel, 21. travnja 1142.), francuski filozof i teolog.

## Biografija
Rođen je u obitelji sitnog plemića. Umjesto vojne karijere izabrao je studij zbog čega dolazi u Pariz gdje se vrlo brzo sukobljava s utjecajnim učiteljem Vilim iz Champeauxa. Zbog sukoba je prisiljen napustiti Pariz, ali reputacija sjajnog predavača ga prati te drži predavanja u Corbeilu i Melunu. Uspjeh ga je potaknuo na povratak u Pariz, ali zbog obnovljenog sukoba s Vilimom vraća se u Melun. Ipak, nakon Vilimovog umirovljenja, Abelard preuzima njegov položaj vrhovnog filozofskog autoriteta u Parizu. Njegovu karijera naglo se prekinula 1118. zbog ljubavne veze s Heloizom, kćerkom kanonika Fulberta. Veza je bila skandal zbog kojeg je Abelard kastriran, a oboje su zatvoreni u samostan. Heloiza je ondje rodila sina Astrolaba. Iako javno osramoćen, Abelard se uskoro vratio u javni život, te je nakon sukoba s crkvenim autoritetima 1122. osnovao samostan koji je posvetio Duhu Svetom, *Paraklet*. Probleme iz prehodnih godina opisao je u djelu *Povijest nevolja* koje je klasičan primjer srednjovjekovne autobiografije s moralnom porukom.

## Filozofija
Bio je francuski filozof kršćanske skolastike (zrele faze srednjovjekovne filozofije, nakon razdoblja patristike). Europska intelektualna scena bila je do pojave renesanse unutar okvira teoloških, skolastičkih kanona unutar kojih nije bilo puno prostora za snažnije inovacije. Međutim, u tim istim okvirima se vodila oštra diskusija u kojoj je Abelard bio na razini Tome Akvinskog ili Roscelina. Abelard je puno radio na problemu univerzalija i nije ga lako svrstati ni u realiste niti u nominaliste. Uobičajeno ga se stoga smatra pripadnikom "nominalističko-konceptualnog" krila. Ono opće, po njemu, nije ni puka riječ, a ni transcendentna zbiljnost, nego je pojam u ljudskom umu. Dakle, Abelard je smatrao da se riječ ne izriče kao događaj nego kao smisao. Abelard je pritom po mišljenju srodan spomenutom Rosceliniju, te Guanilomu. Zbog svojih djela bio je osuđivan (na saboru u Soissonu 1121. te na saboru u Sensu 1141.).

Njegov glasoviti *[[sic et non]]* ključna je srednjovjekovna metoda istančanog pozivanja na autoritete kojom se nastoje ukloniti prividna razmimoilaženja između njih i temelju komparacije napraviti njihova hijerarhija.

## Djela
# *De unitate et trinitate divina*
# *Theologia Christiana*
# *Sic et non*
# *Scito te ipsum*
# *Povijest nevolja*
# *Dialogus inter Judaeum*
# *Philosophum et Christianum*

## Napomene

## Relevantni članci
* Filozofija
* Srednjovjekovna filozofija
1518.

Godina **1518** (**[[rimski brojevi|MDXVIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji
* veljača/ožujak - Nakon što je ban Petar Berislavić upao u Bosnu, pobjedio je u boju bosanskog sandžakbega.
* 18. 4. - Bona Sforza postala kraljica poljskog kralja Zigmunta I.
* 24. 4. - Ugarski sabor u Budimu: razdor između nižeg plemstva i magnata; niže plemstvo napustilo sabor nakon glasova o dolasku cara Maksimilijana sa vojskom, krnji sabor donosi neke odluke, ustanovljeno državno vijeće od osam vijećnika.
* 25. 4. - Hajdelberška disputacija - Luther izlaže svoju "Teologiju krsta".
* april-jun - Po nalogu guvernera Kube de Cuéllara, Juan de Grijalva istražuje obale Meksika i prvi nailazi na Asteke.
* maj - Španski kralj Karlo stigao u Oran, odakle će Španci sa beduinima privremeno povratiti Tlemcen (poginuo turski admiral Oruč Reis).
* 25/26. 5. - Tranzit Venere.
* svibanj, koncem - Ban Berislavić sa hrvatskim knezovima napada turski kaštel u blizini Skradina.
* 8. 6. - Prstenasto pomračenje Sunca prelazi preko današnje Srbije, Crne Gore i BiH, anularitet traje oko 3 min. i 50 sek.
* srpanj, početkom - Građani Skradina dogovorili davati harač Turcima.
* jul - Plesačka epidemija 1518. odnosi žrtve u Strasbourgu (poznatiji slučaj plesačke manije).
* 25. 7. - Zasebni sabor ugarskog nižeg plemstva u Tolni, predsjedava kraljevski personal Stjepan Verbeci - zaključci o odbrani Jajca i krajine.
* srpanj-kolovoz - Turci zauzeli poslednji ugarski kaštel u okolini Jajca. Svađa bana Berislavića sa primasom Tomom Bakačom i palatinom Emerikom Perenjom. Na bana se žali i općina Gradec.
* 28. 8. - Philipp Melanchthon održao pristupni govor na Univerzitetu Wittenberg.
* listopad - Ugarski sabor u Baču, izmirenje između velikaša i nižeg plemstva, uključujući bana Berislavića i ostale, određena pomoć za Jajce.
* 3. 10. - Londonski ugovor: pakt o nenapadanju između Francuske, Engleske, Svetog Rimskog Carstva, Papinstva, Burgundije, Holandije i Španije.
* 7. 10. - Papin izaslanik Thomas Cajetan razgovara sa Lutherom tokom Rajhstaga u Augsburgu.
* 10. 11. - Šimun Bakač Erdődy potvrđen kao novi zagrebački biskup (do 1543, također i ban 1530-34).
* ca. 11. 11. - Izgladnela ugarska posada Jajca zarobila turski karavan sa hranom iz Bočca.
* decembar - Hajrudin Barbarosa povratio Tlemcen.

### Tokom/tijekom godine
* 1518-19 - Najezda vatrenih mrava uništava useve na Hispanioli.
* Klagenfurt postao glavni grad Koruške.
* Molitvenik Krste i Apolonije Frankopan.
* Vesti o napadu turskih četa na Beograd.

## Rođenja

* 29. 9. - Tintoretto, slikar († 1594)

## Smrti

* 24. 11. - Vannozza dei Cattanei, ljubavnica pape Aleksandra VI (* 1442)
* 5. 12. - Gian Giacomo Trivulzio, kondotijer (* ca. 1441)
* Muhamed-Amin, kazanski han (* ca. 1469)
* Kabir, indijski mistik (* 1440)
* Oruč Reis, osmanlijski moreplovac (* ca. 1474)
* Mihajlo Hamzić, slikar

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)
New Forest

**New Forest** (na engleskom doslovno: "Nova šuma") je šumska oblast na jugoistoku Engleske koja čini istoimeni nacionalni park. Predstavlja najprostraniju teritoriju zaštićene, odnosno netaknute prirode u inače gusto nastanjenom području Jugoistočne Engleske; pokriva područje na jugozapadu grofovije Hampshire, kao i dijelove jugoistočnog Wiltshirea i istočnog Dorseta. Bilo je nastanjeno još od prahistorije, ali je godine 1079. engleski kralj William Osvajač nasilno protjerao tamošnje stanovnike kako bi stvorio kraljevsku šumu i u njoj lovio Richard i kralj William II Riđi - su poginuli u lovu u New Forestu, što je lokalni folklor tumačio kao Božju kaznu za protjerivanje seljaka. 

## Vanjske veze

* New Forest Gateway – Film, TV, Picture Resource / Historical Book Publications Online
* New Forest National Park Authority
* The Official New Forest Visitors Website, Visitors Resources and Official Information on visiting and enjoying the forest
* SAC designation including extensive technical description of habitats and species 
* Designation as a national park:
** Minister says yes to New Forest National Park  (DEFRA press release, 28 June 2004)
** New Forest National Park becomes a reality  (DEFRA press release, 24 February 2004)
** The New Forest National Park  (Countryside Agency press release, 1 March 2005)
** New Forest National Park Inquiry  from the Planning Inspectorate
** Maps of the boundary 
* UK Clearing House Mechanism for Biodiversity 
* Natural England website (SSSI information)
*
Car Horikawa

bio je 73. car Japana, prema tradicionalnom popisu, koji je vladao od 1087. do smrti.

Prije dolaska na prijestolje se zvao Taruhito*-shinnō* (善仁親王). Također se kasnije za njega koristilo ime Yoshihito*-tennō*. Rodio se kao sin cara Shirakawe i princeze Fujiwara no Kenshi (藤原賢子). Na prijestolje je došao 3. januara 1087. nakon abdikacije oca koji se formalno povukao u budistički samostan. Njegov djed po majci Fujiwara Morozane je postao *[[sessho|sesshō]]* (regent), ali je u stavrnosti vlast zadržao njegov otac stvorivši 41-godišnji režim koji će kasnije biti poznat kao samostanska vladavina. Horikawa je također vrijeme provodio učeći, pišući *[[Tanka (poezija)|tanka]]* pjesme i svirajući.

Horikawa je umro mlad. Naslijedio ga je sin Munehito, koji će vladati kao car Toba.

## Izvori

## Literatura
* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). ''Gukanshō: The Future and the Past.'' Berkeley: University of California Press. ; OCLC 251325323
* Moscher, Gouverneur. (1978). *Kyoto: A Contemplative Guide.* ; OCLC 4589403
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). ''The Imperial House of Japan.'' Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[Nihon Odai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon.'' Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* Varley, H. Paul. (1980). ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns.'' New York: Columbia University Press. ; OCLC 59145842
Albion, Washington

**Albion** je gradić u američkoj saveznoj državi Vašington. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 579 stanovnika.

## Demografija

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
Hainan

**Hainan**, čita se **Hajnan** (kineski: 海南省), je jedna od 23 kineske pokrajine, jedina otočka pokrajina u Južno kineskom moru. Vjekovima je bila u sastavu pokrajina Guangdong ili Guangxi, ali je 1988. izdvojena kao zasebna pokrajina i nakon tog pretvorena u specijalnu ekonomsku zonu.

## Geografija
Pokrajina Hainan je površinom jedna od manjih pokrajina, ali je najveći kineski otok (uz veći ali sporni Tajvan) u Južno kineskom moru.

Hainan preko Hainanskog tjesnaca graniči s kineskom pokrajinom Guangdong na sjeveru.

Glavni grad Hainana je Haikou. Pokrajina ima površinu od 34.300 km² i 8,671.518 stanovnika, po podacima iz 2010.

## Klima
Pokrajina Hainan ima tropsku, monsunsku klimu s vrućim vlažnim ljetima i čestim tajfunima, te toplim zimama. U najhladnijim mjesecima januaru i februaru prosječna temperatura iznosi . Monsuni donesu nad pokrajinu čak  millimetara kiše.

## Privreda
Hainan je skoro sve do kraja 20. vijeka bila ruralni kraj, tad je proglašena specijalnom ekonomskom zonom (najvećom u zemlji), što je privuklo strane investitore i u roku par dekada se promjenila tako da joj od 21. vijeka industrija donosi više.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice pokrajine Hainan  
* ''Hainan'' na portalu Encyclopædia Britannica
Deidre Holland

**Deidre Holland** je nizozemska pornografska glumica, koja je nastupala početkom 1990-ih. Karijeru je započela 1989. godine, kada je upoznala američkog porno-glumca Jona Dougha s kojim je neko vrijeme bila u braku. Pripadala je "djevojakama po ugovoru", odnosno imala isključive nastupe za studio Vivid Entertainment.

## Nagrade
* 1991 AVN Best Supporting Actress - Film for *Veil*
* 1992 XRCO Best Girl-Girl Scene for Chameleons: Not The Sequel
* 1993 AVN Best All-Girl Sex Scene - Film for Chameleons: Not The Sequel
* AVN Hall of Fame

## Reference

## Vanjske veze
* Deidre Holland biography and videos at Excalibur Films
* 
* 
*
Frank Gunn

**Frank Gunn** (pravo ime **Ferenc Juhász**; Budimpešta, 23. februara 1971.), mađarski pornografski glumac. Karijeru je započeo 1990-ih i nastupao pod nizom pseudonima. Zahvaljujući čestim nastupima je, uz Jolta Woltona i Andrewa Youngmana, postao jedan od trojke najpoznatijih mađarskih porno glumaca. Surađivao je sa Roccom Siffredijem, Pierreom Woodmanom te italijanskim porno režiserom Mariom Salierijem, te nastupao uz neke od najpoznatijih porno glumica kao što su Milly d'Abraccio, Angelica Bella, Anita Dark, Erika Bella i Silvia Saint. Sa porno glumicom Anitom Blonde je bio dugo zaručen. Prije nego što se povukao iz porno-svijeta, snimio je preko 498 filmova.

## Vanjske veze
* 
*
Zenza Raggi

**Zenza Raggi**, pravim imenom **Karim Sabaheddine** (; Casablanca, 24. oktobar 1970 - ) je marokanski-njemački pornografski glumac. Karijeru je započeo 1991. godine, a etablirao se kao zvijezda 1995. godine. Nastupao je u evropskim, a kasnije i američkim filmovima, surađujući s režiserima kao što su Joe d'Amato, Christophe Clark i Rocco Siffredi. Godine 2002. je nastupio u mainstream filmu *[[Baise-mois]]*.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* Adult film database
* Photo.
Sasha Gabor

**Sasha Gabor,** rođen kao **Gábor Sárközy** (Mađarska, 6. jun 1945 - Tajland, 27. jun 2008) bio je mađarsko-norveški pornografski glumac. Rodio se u jevrejskoj porodici u Mađarskoj, a 1957. je kao tinejdžer iz tadašnje komunističke Mađarske izbjegao u Norvešku i živio u gradu Lillestrøm prije nego što se preselio u SAD. Porno-karijeru je započeo relativno kasno, u dobi od 38 godina, kada je snimio film *Every Woman Has a Fantasy*. Uspjehu mu je, između ostalog, pridonijela i fizička sličnost sa Seanom Conneryjem i Burtom Reynoldsom. Porno-karijeru, tokom koje se sprijateljio sa Ronom Jeremyjem, je okončao 2001. kada se vratio u Norvešku. Umro je od srčanog udara za vrijeme godišnjeg odmora u Tajlandu. Bio je u braku tri puta i imao petoro djece.

## Vanjske veze
* 
* Intervju i Aftenposten
Djolth Walton

**Djolth Walton**, također poznat i **Zsolt Walton** ili **John Walton**, je mađarski pornografski režiser i bivši pornografski glumac. Karijeru je započeo kao glumac 1990-ih. Uglavnom je nastupao u Evropi, surađujući s režiserima kao što su Pierre Woodman i Mario Salieri, te je s vremenom postao jedan od najpoznatijih mađarskih porno-glumaca. Godine 2000. se preorijentirao na režiju, te je snimio niz filmova za američki studio 21stSextury.

## Vanjske veze
*
Francesco Malcom

**Francesco Malcom** (rođen kao *Francesco Malcolm Trulli*; Bari, 27. novembar 1971) je bivši italijanski pornografski glumac. Karijeru je započeo 1992. godine za vrijeme studija, a debi mu je predstavljao film *Incontro a Venezia* Marija Salierija gdje mu je partnerica bila mađarska glumica Simona Valli. Godine 1994. je imao zapažen nastup u nagrađenom filmu *[[Le Parfum de Mathilde]]* Marca Dorcela. Stekao je veliku popularnost, između ostalog, za tadašnje porno-glumce atipičnim dječačkim izgledom, koji mu je omogućio da tumači likove pozitivaca. Porno-filmove je prestao snimati 2005. godine, iako je zadržao veze s porno-industrijom, te se redovno pojavljuje kao poseban gost na porno-konvencijama i erotskim sajmovima. Kasnije je nastupio u nekoliko TV-serija i jednom horor-filmu.

## Nagrade
* 2003 Ninfa – Best Supporting Actor – *La Dolce Vita*
* 2004 Ninfa – Public's Best Actor

## Izvori

## Vanjske veze
* Francesco Malcom  Official Website
* Francesco Malcom  on Pornari
*
Simona Valli

**Simona Valli** (Budimpešta, 1972 - ) je pseudonim koji je koristila mađarska pornografska glumica, poznata po nizu zapaženih nastupa u evropskim porno-filmovima početkom i sredinom 1990-ih. Karijeru je započela u Italiji 1992. godine, debitiravši u filmu *Incontro a Venezia* Marija Salierija, gdje joj je partner bio Francesco Malcom. Još jedan zapažen nastup je imala i 1994. u filmu *[[La Parfum de Mathilde]]* Marca Dorcela. Snimila je i nekoliko filmova u režiji Joea d'Amata. 

## Vanjske veze
* Profil na EGAFD
Springdale, Washington

**Springdale** je gradić u američkoj saveznoj državi Vašington. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 285 stanovnika.

## Demografija

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
Andrew Youngman

**Andrew Youngman** (pravo ime **András Drass**, Budimpešta, 26. januar 1975 - ) je pseudonim koji koristi mađarski porno režiser i bivši pornografski glumac. Karijeru je započeo sredinom 1990-ih, te je, između ostalih, surađivao sa režiserima kao što su Pierre Woodman i Marc Dorcel. Od 2005. se preorijentirao na režiju.

## Vanjske veze
*
Riccardo Schicchi

**Riccardo Schicchi** (Augusta, 12. mart 1953 - Rim, 9. decembar 2012) bio je italijanski fotograf, poduzetnik, pornografski režiser i producent, najpoznatiji po osnivanju agencije Diva Futura 1983. godine, preko koje je lansirao karijere porno glumica Ciccioline i Moane Pozzi.

Prije bavljenja fotografijom je radio kao fotoreporter za časopis Epoca. Sa Cicciolinom se upoznao 1970-ih, te zajedno s njom osmislio radio talk-show preko koga je stekla popularnost u italijanskoj javnosti. 1979. je snimio njen softcore film *[[Cicciolina amore mio]]*. Godine 1994. se oženio za bivšu Miss Teen Mađarske Evu Henger s kojom je imao dvoje djece. Schicchi je umro od posljedica dijabetesa. 

## Vanjske veze
* Intervista con Schicchi  
* Intervista con Schicchi e Eva Henger
Michael Ninn

**Michael Ninn** (1953 - ) je američki pornografski režiser, poznat po specifičnom, odnosno "umjetničkom" stilu svojih filmova. Porno-karijeru je započeo 1992. godine, a prije toga je radio u reklamnim agencijama te režirao muzičke video spotove. Brzo je privukao pažnju studija VCA Pictures za koje je snimio niz filmova zapaženih po, za tadašnje porno filmove rijetko, korištenje CGI tehnologije. Od 2002. do 2007. je snimao filmove za vlastiti studio NinnWorx. Njegov stil se često dovodi u vezu s radovima Andrewa Blakea, Viv Thomas, Gregoryja Darka i, u manjoj mjeri, Marca Dorcela.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Podcast Interview at AdultDVDEmpire.com
Milutin Kukanjac

**Milutin Kukanjac** (1935 - 16. januar 2002), jugoslovenski vojskovođa, poznat kao komandant snaga JNA u BiH tokom raspada Jugoslavije, odnosno na samom početku rata. Na tom je mestu imao značajnu ulogu u događajima vezanima uz početak opsade Sarajeva. Bio je u koloni JNA koja se povlačila iz Sarajeva, i koja je napadnuta od snaga Teritorijalne odbrane BiH 3. maja 1992. Kasnije je osporavao navode srpskih medija kako je u tom napadu ubijeno preko 200 ljudi, i tvrdio da ih je ubijeno samo šest.
Franco Lo Cascio

**Franco Lo Cascio** (Rim, 29. august 1946 - ) je italijanski sineast najpoznatiji kao autor pornografskih filmova, koje je režirao pod pseudonimom **Luca Damiano**. 1990-ih su mnogi od njih privukli pažnju zbog korištenja bajki i književnih klasika kao predloška (pri čemu se najviše ističu *Hamlet: For the Love of Ophelia* i Snjeguljica i sedam patuljaka), odnosno sa stilskih eksperimenata poput korištenja muzičkih brojeva i porno-filma u obliku kazališne predstave.

## Vanjske veze
* Luca Damiano as Franco lo Cascio at the Internet Movie Database
Antonio Adamo

**Antonio Adamo** (Napulj, 30. jul 1957 - ) je italijanski pornografski režiser, najpoznatiji po nizu filmova koje je krajem 1990-ih i 2000-ih snimio za kompaniju Private. Oni su se prije svega isticali stilom temeljenih na video spotovima. Među njima je najpoznatija trilogija *[[Private Gladiator]]* iz 2001. godine koja je u vrijeme snimanja predstavljala najskuplji porno-film svih vremena.

## Vanjske veze
* 
* Službena stranica
Andrew Blake

**Andrew Blake** (pravim imenom Paul Nevitt; 1947 - ) je američki pornografski režiser, poznat po specifičnom stilu i inzistiranju na estetskim kvalitetama odnosno prvi porno režiser koji je za svoj rad dobio nagradu na mainstream filmskom festivalu. Karijeru je započeo snimajući softcore filmove za *[[Playboy]]*, ali se krajem 1980-ih osamostalio i prešao na hardcore pornografiju. Brzo je razvio specifičan stil, sličan fotografijama Helmuta Newtona, te uticao na autore kao što su Viv Thomas, Michael Ninn i Marc Dorcel.

## Nagrade
* 1999 AVN Award "Best All-Sex, Film" (*High-Heels*)
* 2000 AVN Award "Best All-Sex Film" (*Playthings*)
* 2002 AVN Award "Best Art Direction Film" (*Blond & Brunettes*)
* 2002 AVN Award "Best Cinematography" (*Blond & Brunettes*)
* 2002 Venus Award "Best Director USA"
* 2004 AVN Award "Best All Sex Film" (*Hard Edge*)
* 2004 AVN Award "Best Art Direction Film" (*Hard Edge*)
* 2004 AVN Award "Best Cinematography" (*Hard Edge*)
* 2004 AVN Award "Best Editing Film" (*Hard Edge*)
* 2005 AVN Award "Best Cinematography" (*Flirts*)
* 2008 AVN Award "Best Editing" (*X*)
* 2009 AVN Award "Best Cinematography" (*Paid Companions*)
* 2010 XBIZ Award "Excellence in Progressive Erotica"
* 2011 XBIZ Award "Best Editing" (*Voyeur Within*)

## Reference

## Vanjske veze
* Andrew Blake's Official Site
* Andrew Blake's Films at andrewblake.com 
* 
* 
* Biography at LukeIsBack.com
* 2008 Podcast Interview
Tabatha Cash

**Tabatha Cash** (pravim imenom **Céline Barbe**; Saint-Denis, 27. decembar 1973 - ) je bivša francuska pornografska glumica, koja je stekla popularnost u prvoj polovici 1990-ih. Rodila se kao dijete Vijetnamca i Italijanke i odrasla u *[[banlieu]]ima*; prije početka porno-karijere je studirala pravo. Debitirala je 1992. godine, a sljedeće godine osvojila Hot d'Or i otišla u SAD, snimajući filmove kod Alexa de Renzyja. Svoj posljednji porno-film je snimila 1994. godine, poslije čega je neko vrijeme radila kao novinarka i radio-voditeljica. 1995. godine je nastupila u mainstream filmu *[[Rai (film, 1995)|Rai]]* posvećenom životu alžirskih imigranata, gdje joj je partner bio Samy Naceri. Već sljedeće godine je otputovala u SAD i povukla iz javnosti kako bi se posvetila porodičnom životu, odnosno mužu Franku Vardou, uredniku časopisa *[[Hot Vidéo]]*. Isti je časopis preuzela kao urednica nakon muževe smrti 2014. godine.

## Vanjske veze
* 
* 
*
Dalila (porno glumica)

**Dalila** (Casablanca, 18. maj 1968 - ) je marokanska pornografska glumica koja je nastupala u Francuskoj 1990-ih. U Francusku je došla 1990. radi studija, a karijeru porno-glumice započela tri godine. Stekla je popularnost zbog svog egzotičnog izgleda, odnosno kao jedna od rijetkih porno-glumica porijeklom iz Magreba. Surađivala je s mnogim uspješnim evropskim porno-režiserima, a posebno s Mariom Salierijem. Prije povlačenja iz porno-svijeta početkom 2000-ih je snimila oko 50-ak naslova.

## Vanjske veze
* Službena stranica 
*
Adam i Eva

**[[Adam]]** (אָדָם, *ʼĀḏām*, "prašina; čovjek; čovječanstvo"; *ʼĀdam* i **[[Eva]]** (חַוָּה, *Ḥawwā*, "živi stvor") prema predanju biblije prvi muškarac i žena koje je stvorio Bog.
Kneževina Seborga

**Kneževina Seborga** je samozvana i samoproglašena mikronacija koja se nalazi u severozapadnom delu italijanske provincije Ligurija, nedaleko od francuske granice i Kneževine Monako.

## Historija

Prvo poznato spominjanje mesta Seborga je bilo oko 400. godine hrišćanske ere. Godine 954. sveštenik iz opatiji u Lerinsu osnovao je crkvu Svetog Mihaila. Dana 20. avgusta 954. godine Benediktanci su proglasili kneževinu u ovom naselju. Prvi izabrani guverner bio je iguman Kristofer. Te iste godine podignuta je i tvrđava nadomak grada. Od tada pa dalje kroz istoriju, monasi su sami birali svog upravitelja Seborge, a 1079. godine Seborga dobija i naslednog princa u okviru Svetog rimskog carstva.

Mesto je vremenom postalo okupljalište za vitezove, tako da je 1128. godine pape Honorije II odobrio Red vitezova Bernardinaca, sa sedištem u Seborgi. Od 1258. do 1579. grad se stavlja pod zaštitu Papske države.

Godine 1625. Seborga je pripojena savojskoj državi. Nakon toga vlast nad gradom se više puta menjala, ali se ponovo vratila pod okrilje Sevoje.

Konfuzija nacionalnosti Seborge počela je kada je 20. januara 1729. godine u Parizu, ova nezavisna kneževina prodata savojskoj dinastiji u Pijemont-Sardiniji. Nakon toga, 1815. godine na Bečkom kongresu prilikom preraspodele evropskih teritorija posle Napoleonovih ratova, a kasnije i u Aktu o ujedinjenju Kraljevinu Italije iz 1861. godine, nema pomena Seborge.

## Seborga danas
Argument za današnje stanje, Seborge kao nezavisne države, zasniva se na tvrdnji da ova prodaja *nikad nije bila registrovana na novog vlasnika*.

Serboga se smatra nezavisnom nakon održanog neformalnog referenduma 23. aprila 1995. godine, kada je 304 Seborganca glasalo - za, a samo 4 - protiv „Ustava Kneževine", a u korist nezavisnosti od Italije. Osnivač mikronacije Seborga, *Đorđo Karboni*, nakon referenduma, stekao je zvanje „princa" i neformalno je vladao do svoje smrti. 25. novembra 2009. godine. Nasledio ga je Marselo Menegato (Marcello Menegatto).

Danas, ova mikronacija tvrdi da ima svoju teritoriju, stanovništvo i vladu.

Kneževina Seborga je i delimično priznata država, jer je prema njihovim navodima, 2009. godine priznanje dobila od države Burkina Faso. Takođe, vlada Seborge tvrdi da imaju posredno priznanje još najmanje 20 država, a uspostavljene diplomatske odnose sa najmanje 35 suverenih država sveta, spominjući i Rusiju. Vlasti Seborge i dalje tvrde da, pravno gledano, njihova teritorija nije deo Italije, niti je to ikad bila. Država Italija, ovaj sukob naziva samo deklarativnim, jer sudskog ili političkog spora između ove dve strane nije bilo. Takođe, nije bilo ni ometanja sprovođenja zakona Italije.

## Galerija
Seborga2.jpg|Stare građevine u Seborgi
Seborga scorcio del borgo.png|Ulice u Seborgi
Seborga Coin - Arms.JPG|Seborški novčić


## Povezano
* Mikronacije

## Reference

## Vanjske veze

* Official website  (na italijanskom)
* Official English language blog
Žir

**Žir** je plod hrasta ili bukve. Obično sadrži jedno sjeme (rijetko dva), ograđeno tvrdom, kožnatom ljuskom. Žirevi se razlikuju u veličini i obliku, pa tako mogu biti duljine 1–6&nbsp;cm i širine 0.8–4&nbsp;cm, a potrebno im je između 6 i 24 mjeseca (ovisno o vrsti) da sazru. Mogu biti slatki i gorki.

Riječ *žir* također može značiti boju u garnituri mađarskih igraćih karata - tref, kao i ulov sitne ribe (poput srdela ili papalina) u ribarstvu.

### U prehrani
Žirevi su važna hrana životinjskog svijeta u područjima gdje rastu hrastovi. Kao važan dio prehrane jedu ih ptice, poput šojki, golubova, nekih patki, kao i nekih vrsta djetlića. Od manjih sisavaca jedu ih miševi, vjeverice i neki drugi glodavci. Veliki sisavci poput svinja, medvjeda i jelena također konzumiraju velike količine žireva. Na jesen, žirevi mogu deseći čak 25% prehrane jelena. Ipak, žirevi su otrovni za neke životinje, poput konja.

U domorodačkoj Kaliforniji bio je osnovna žitarica koja je omogućavala plemenima obilje hrane na malenom prostoru, jer nije bilo potrebno daleko putovati da bi se došlo do hrane. Plemenska područja zbog toga su ostala malena. Posebnom obradom žira kalifornijski Indijanci Pomo, Chimariko i drugi dobivali su brašno iz kojega su proizvodili lepinje. Žir su namakali nekoliko puta vodi i sušili ga kako bi izgubio gorčinu, te ga usitnjavali ga u kamenim avanima dok ne bi dobili fino brašno .

Žir ima veoma veliku energetsku vrijednost - 100 grama žira sadrži oko 510 kcal (2100 kJ). Osim 6% vode žir u sebi sadrži 54% ugljikohidrata, 8% bjelančevina i 32% masti (uglavnom nezasićenih). Takođe sadrži dosta kalcija, fosfora, kalija i vitamina B3.

## Reference
Dario Fo

**Dario Fo** ˈdaːrjo ˈfɔ (Sangiano, 24. ožujka 1926. – Milano, 13. listopada 2016.), talijanski dramski pisac, režiser, glumac i satiričar. Dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1997. godine, Fo je poznat po tome što je u svojem dramskom radu koristio je metode renesansne *[[commedia dell'arte|commedie dell'arte]]*, popularne među radničkim klasama.

Djelo Darija Foa obilježeno je kritikom organiziranog kriminala, političke korupcije, političkih ubojstava, većine doktrina Katoličke crkve i sukoba na Bliskom istoku. Sukladno idejama *commedie dell'arte*, njegova se djela često oslanjaju na improvizaciju. Njegove drame, posebice *[[Mistero Buffo]]*, prevedene su na 30 svjetskih jezika, a kada se izvode izvan Italije, često su prilagođene lokalnim političkim i drugim problemima. Fo potiče redatelje i prevoditelje da mijenjaju njegove drame sukladno vlastitom nahođenju, što smatra dosljednom primjenom načela *commedie dell'arte*.

Sa suprugom, glumicom Francom Rame, bio je vlasnik i voditelj kazališne kuće. Umro je 13. listopada 2016. u Milanu od posljedica plućne bolesti.

## Vanjske veze
Guizhou

**Guizhou**, čita se **Guejdžou** (kineski: 贵州省), je jedna od 23 kineske pokrajine u centralnim krajevima države.

## Geografija
Pokrajina Guizhou graniči sa sjevera sa pokrajinom Sečuan i Općinom pod direktnom upravom Chongqing, sa istoka sa pokrajinom Hunan, sa juga sa Autonomnom regijom Guangxi i sa zapada sa pokrajinom Hunan.

Glavni grad Guizhoua je Guiyang. Pokrajina ima 34,746.468 stanovnika po podacima iz 2010.. Pokrajina ima površinu od 174.000 km², to je brdoviti kraj koji se proteže 560&nbsp;km od istoka prema zapadu i oko 515&nbsp;km od sjevera prema jugu.

## Klima
Po Köppenovoj klasifikaciji klime pokrajina Guizhou ima Vlažnu subtropsku (Cfa, Cwa), sa vrućim vlažnim ljetima i relativno tople zime.

## Privreda
Pokrajina Guizhou je jedna od najsiromašnijih kineskih pokrajina. BDP pokrajine iznosio je 48 milijardi dolara 2008., odnosno 1270 dolara po glavi stanovnika. Uz poljoprivredu najznačajnija grana privrede je rudarstvo (ugljen).

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice pokrajine Guizhou  
* ''Guizhou'' na portalu Encyclopædia Britannica
Julia Chanel

**Julia Channel**, također poznata i kao **Julia Chanel**, **Lydia Chanel** ili **Julia Sow** (Saint-Denis, 3. novembar 1973 - ) je francuska pjevačica i bivša pornografska glumica malijskog porijekla. Karijeru je počela 1991. godine za vrijeme studija; nakon angažmana u Njemačkoj kod Nilsa Molitora, slijedili su nastupi u Francuskoj (kod Marca Dorcela i Alaina Payeta, Italiji (kod Marija Salierija i Joea d'Amatoa, uključujući *[[Marco Polo: La storia mai raccontata]]*). Zahvaljujući svom egzotičnom izgledu je postala jednom od najpopularnijih zapadnoevropskih porno-glumica 1990-ih. Otišla je u SAD gdje je nastupala u filmovima Andrewa Blakea i potpisala ugovor sa studijom Vivid Entertainment. Godine 1997. je odlučila prekinuti snimanje porno-filmovima, izrazivši zabrinutost zbog moguće zaraze HIV-om. Poslije toga je radila kao radio i TV-voditeljica. Godine 2008. je objavila autobiografiju, a 2010. snimila prvu singlicu.

## Vanjske veze
* Službena stranica 
* 
* www.MecACroquer.com Site de rencontres lancé par Julia Channel en 2010
Jiangxi

**Jiangxi**, čita se **Đangsi** (kineski: 江西省), je jedna od 23 kineske pokrajina, smještena na istoku zemlje.

## Geografija
Pokrajina Jiangxi graniči sa sjevera s kineskim pokrajinama Hubei i Anhui, a sa istoka s pokrajinama Zhejiang i Fujian. S juga graniči sa pokrajinom Guangdong, a sa zapada sa pokrajinom Hunan.

Glavni grad pokrajine Jiangxi je Nanchang, a prema podacima iz 2010. u njoj živi 44,567.475 stanovnika. Pokrajina ima površinu od 164.800 km², koja se proteže u slivu rijeke Jangce.

## Klima
Po Köppenovoj klasifikaciji klime Jiangxi ima Vlažnu subtropsku (Cfa, Cwa) s vrućim vlažnim ljetima i relativno toplim zimama.

## Privreda
Pokrajina Jiangxi je jedna od siromašnijih kineskih pokrajina s malim BDP koji je iznosio 183,8 milijardi dolara 2011., odnosno 2525 USD po glavi stanovnika. Jiangxi je još i danas pretežno poljoprivredna zemlja, s razvijenim rudarstvom (volfram, bakar).

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice pokrajine Jiangxi  
* ''Jiangxi'' na portalu Encyclopædia Britannica
Wilhelm List

**Zigmund Vilhelm Valter fon List** (; 14. maj 1880 – 17. avgust 1971) je bio nemački general-feldmaršal.

Učestvovao je u Prvom svetskom ratu kao oficir. Posle prisajedinjenja Austrije nemačkom Rajhu najpre je bio komandant 5. armijske grupe u Beču, a po izbijanju Drugog svetskog rata komandovao je 14. i 12. nemačkom armijom. Bio je jedan od komandanata prilikom napada na Poljsku 1939, zatim je učestvovao u ratu protiv Francuske i u napadu na Jugoslaviju i Grčku 1941.

Njegove trupe su zauzele Srbiju i Makedoniju i po okupaciji ovih područja postao je vojni zapovednik Balkana. List je bio jedan od naredbodavaca za masovni teror i zločin nad civilnim stanovništvom Srbije. U toku 1942. otišao je na istočni front i komandovao grupom armije A, radi osvajanja Kubana i Kavkaza ali je ubrzo smenjen. Po završetku rata 1948.god. osuđen je od Savezničkog vojnog suda na doživotni zatvor, ali je 1952. pušten na slobodu.

## Literatura

* Friedrich-Christian Stahl: *Generalfeldmarschall Wilhelm List.* in: Gerd R. Ueberschär (Hrsg.): *Hitlers militärische Elite. Vom Kriegsbeginn bis zum Weltkriegsende.* Band 2. Primus, Darmstadt 1998, , S. 116–122.
* Hayward, Joel S. A. *Stopped At Stalingrad.* University Press of Kansas; Lawrence: 1998. .
* Scherzer, Veit (2007). *Ritterkreuzträger 1939–1945 Die Inhaber des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939 von Heer, Luftwaffe, Kriegsmarine, Waffen-SS, Volkssturm sowie mit Deutschland verbündeter Streitkräfte nach den Unterlagen des Bundesarchives* (in German). Jena, Germany: Scherzers Miltaer-Verlag. .
* *Helden der Wehrmacht - Unsterbliche deutsche Soldaten* (in German). München, Germany: FZ-Verlag GmbH, 2004. .

## Vanjske veze
Sultan, Washington

**Sultan** je град u američkoj saveznoj državi Vašington. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 4.651 stanovnika.

## Demografija

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
1080.

Godina **1080.** (**[[Rimski brojevi|MLXXX]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu po julijanskom kalendaru.

## Događaji
* 5. 7. &ndash; Ísleifur Gissurarson, prvi biskup Islanda, umire prilikom služenja mise u crkvi Skálholt.
* 14. 10. &ndash; Bitka na Elsteru: u kojoj saksonski pobunjenici na čelu sa njemačkim anti-kraljem Rudolfa od Rheinfeldena razbijaju na rijeci Weisse Elster razbijaju carsku vojsku Heinricha IV, ali u kojoj je Rudolf smrtno ranjen.
* Borba za investituru: William Osvajač u pismu upućenom papi Grguru VII tvrdi da za njega kao kralj Engleske nije vezan zakletvom vjernosti.
* Kralj Alfonso VI od Leóna i Kastilje naređuje da se u katoličkim crkvama na područjima pod njegovom vlašću ukine dotadašnji mozarapski obred i zamijeni s latinskim.
* Turska plemena pod vodstvom Seldžuka započinju veliki pohod protiv Kraljevine Gruzije.
* Almoravidski emir Yusuf ibn Tashfin osvaja Tanger, Badis i Hunayn.
* Shen Kuo, kineski polimat i velikodostojnik u službi dinastije Song uspješno brani današnju provinciju Yan'an od Tanguta iz države Zapadna Xia.
* Osmund, biskup Salisburyja, gradi Zamak Devizes.
* Armensko Kraljevstvo Kilikija stvoreno kao de facto kneževina pod vodstvom armenskog princa Rubena u planinskoj oblasti Kilikije (približni datum).
* cca. 1080&ndash;1100 &ndash; U Crkvi Dormition u Dafniju (današnja Grčka) izrađen mozaik pod naslovom *Hrist pantokrator*.

## Rođenja
* Teresa od Leona, nezakonita kćer kralja Alfonsa VI od Kastilje i Leona (u. 1130)

## Smrti
* 17. 4. &ndash; Kralj Harald III od Danske (u. 1041)
* 15. 5. &ndash; William Walcher, biskup Durhama
* 5. 7. &ndash; Ísleifur Gissurarson, islandski svećenik (r. 1006)
* 15. 10. &ndash; Vojvoda Rudolf od Rheinfeldena, vođa Velikog sasksonskog ustanka (o rana zadobivenih u bitci na Elsteru nedaleko Merseburga)

## Reference
Devizes

**Devizes** () je trgovački gradić i civilna parohija u engleskoj grofoviji Wiltshire. Smješten je oko 16 km jugoistočno od Chippenhama i oko 18 km istočno od Trowbridgea.

Devizes služi kao sjedište lokalnih banki, advokatskih ureda i trgovački radnji, uz veliku tržnicu otvorenu jednom tjednom. U njemu se nalazi preko 500 građevina zaštićenih kao spomenici kulture, te veliki park u središtu, kao i znamenite crkve i gradsku vijećnicu. Nastao je oko istoimenog normanskog zamka postavljenog u 11. vijeku.

## Reference

## Vanjske veze
* Devizes Town Council
* Historic Devizes photos at BBC Wiltshire
* ''Six English Towns: Devizes'' – A 30 minute BBC TV programme made in 1984 looking at Devizes architecture
* ''Day Out: Devizes'' – A 30 minute BBC TV programme made in 1977 of a day spent exploring Devizes
* 
* Wiltshire County Council Website on Devizes , retrieved 18:15 Oct 12, 2004 (UTC)
* Devizes Heritage  local history
Weisse Elster

**Bijeli Elster** ili **Weisse Elster** (, ) je 257 km duga rijeka u centralnoj Evropi, koja predstavlja desnu pritoku rijeke Saale. Izvor joj je u najzapadnijem dijelu Češke Republike, kraj Aša. Nakon nekoliko kilometara toka prelazi u Njemačku, gdje teče kroz pokrajine Saksoniju, Tiringiju i Saksoniju-Anhalt. 

Ime je dobila po drevnoj slavenskoj riječi "alstrawa" (za "ubrzanje"), iako na njemačkom "elster" znači "svraka". Ime "Bijeli" je dobila kako bi se razlikovala od Crnog Elstera koji teče kroz Lužicu. Gradovi kroz koje teče su Plauen, Greiz, Gera, Zeitz, Pegau i Leipzig. U Saale se ulijeva kod Halle.

Poznata je po velikom stradanju francuske vojske u Napoleonskim ratovima u jesen 1813. kada je tamo poginuo Józef Antoni Poniatowski.

## Veze
* Crni Elster

## Izvori
Peñón de Vélez de la Gomera

**Penjon de Velez de la Gomera** () je suverena teritorija Španije koja se nalazi u blizini obale Maroka. Udaljena je oko 120 kilometara od Seute i predstavlja stenovito ostrvo sa utvrđenjem, koje je od 1934. godine usled snažne oluje spojeno peščanim sprudom sa kopnom i pretvoreno u poluostrvo. Zahvata površinu od približno dva hektara. Dugačko je četiri stotine, a široko sto metara.

Od 1496. godine ostrvo je bilo pod upravom Portugala, da bi od 1578. palo pod vlast Španije. Španci su nekoliko puta gubili i vraćali suverenitet nad ovom tvrđavom (1564, 1680, 1755 i 1790), da bi 1871. konačno bila doneta odluka o ukidanju vojnog prisustva usled gubljenja na značaju ove tvrđave. Danas se na ostrvu nalazi svega nekoliko vojnika.

## Povezano
* Španija
* Seuta
* Melilja
* Penjon de Alusemas
Hunayn

**Hunayn** se može odnosti na:

* Hunayn (Saudijska Arabija), lokacija
* Bitka kod Hunayna, koja se odigrala na gore navedenoj lokaciji 630. godine
* Hunayn (ime)