open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Provincije Demokratske Republike Konga

**Provincije Demokratske republike Kongo** (Svahili: *Mikoa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo*, francuski: *Provinces de la République démocratique du Congo*) kojih ima 
25 (+ glavni grad Kinshasa) su administrativne jedinice prvog nivoa lokalne samouprave na koje je Demokratska Republika Kongo administrativno podjeljena.

Provincijama upravljaju guverneri.
Drugi nivo podjele su regije koje se nadalje dijele na 41 podregiju, a one na 216 administrativnih zona, koje su nadalje dijele na zajednice.

## Karakteristike i historija

Početkom 20. vijeka tadašnja kolonija Slobodna država Kongo (État Indépendant du Congo), bila je privatno vlasništvo belgijskog kralja Léopolda II  On ju je 
1908. prepustio Belgiji, pa se ona odtad zvala Belgijski Kongo. Kad je 1960. postala nezavisna, nazvala se Republika Kongo (République du Congo). Kako je 
svega mjesec i pol kasnije i francuska kolonija s druge strane rijeke Kongo postala nezavisna i nazvna isto tako . 
Republika Kongo. Zbog tog je velik dio zemalja razlikovao te dvije države po njihovim glavnim gradovima, kao Kongo-Léopoldville i Kongo-Brazzaville,

Nakon tog je 1964., bivša belgijska kolonija promijenila ime u Demokratska republika Kongo, a nešto kasnije 1971. u Zair.
Ime države je ponovno promjenjeno 19. maja 1997., nakon pada Mobutuova režimai vraćeno na staro-Demokratska republika Kongo.

Kolonija Belgijski Kongo bila je podijeljena na pet provincija (jedna od njih bila je Ruanda-Urundi (danas dio Ruande)
Provincije su se nadalje dijelile na 21 distrikt, a distrikti su se dijelili na 179 teritorija.
Kad je državom vladao Mobutu (1965.-1997.) zemlja je bila podjeljena na 10 provincja i grad Kinshasu, kao ekvivalent za federalni distrikt.

Novi ustav iz 2006 predvidio je povećanje broja provincija od 10 do 26 (uključujući Kinshasu), ali je ta nova administrativna podjela zaživjela  tek 2015.

## Lista provincija

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Provinces of the Democratic Republic of Congo (Congo Kinshasa) ''
Haut-Katanga

**Haut-Katanga** (svahili: *Mkoa wa Katanga Juu*, francuski: *Province du Haut-Katanga*) je jedna od 26 provincija na koje je 
Demokratska republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike
Provincija se prostire na jugoistoku zemlje, na površini od 132,425 km², u kojoj živi 5,718,800 stanovnika.

Administrativni centar provincije je grad Lubumbashi koji ima 1,283,380 stanovnika.

Provincija Gornja Katanga, nastala je 2015. podjelom nekadašnje provincije Katanga

Administrativno je podjeljena na 6 teritorija i 2 grada.

Teritorije;:
*Kambove
*Kasenga
*Kipushi
*Mitwaba
*Pweto
*Sakania

Gradovi;
*Lubumbashi 
*Likasi 

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Haut-Katanga Province''
Mweru

**Mweru** (svahili: *Ziwa Mweru*) je jedno od jezera Velike rasjedne doline u Centralnoj Africi koje se prostire na granici
Demokratske Republike Kongo (zapad) i Zambije (istok) na nadmorskoj visini od 917 metara.

## Karakteristike

Jezero je dugo 122 km od jugozapada prema sjeveroistoku, prosječno široko 50 km, sa površinom od 4,920 km².
Mweru je prosječno dubok  7,5 a maksimalno  27 metara .
Obale duge 681 km, većinom su ravne, osim na stjenovitom zapadu..

Vodom ga napaja rijeka Luapula koja uvire na jugu, a otječe na sjeveru rijekom Luvua, pritokom rijeke Lualabe, koja je pritoka rijeke
Kongo.

Na jugu jezera nalaze se dva veća otoka Kilwa i Sokwe, a sa istoka i juga prostrane močvare Bangweulu.

Temperatura vode kreće se od 21°C do 29°C, a zraka od 27,5°C  do 35°C.

## Izvori
 
## Vanjske veze

* ''Lake Mweru Geographic Information''
Kanjon rijeke Vučjanke

**Kanjon rijeke Vučjanke** usječen je u sjevernu padinu planine Kukavice na kontaktu planinske padine i Leskovačkog polja, u okviru zapadnog dijela Južnomoravskog Pomoravlja, na jugu Srbije. 

Rijeka Vučjanka na svom završnom dijelu prolazi kroz kanjon dužine dva kilometra sa padom od 300 metara, što sam kanjon čini izazovnim, sa vodopadima, slapovima i virovima. Najimpozantniji među njima su Đokini virovi. U najdubljem dijelu litice se izdižu 150 metara iznad rijeke.

U kanjonu je prije 122 godine izgrađena hidrocentrala, koja i danas radi.
## Zaštićeno područje
Uredbom Vlade Srbije stavljen je pod zaštitu i proglašen zaštićenim područjem pod imenom „Kanjon reke Vučjanke”, spomenik prirode, i svrstava se u ΙΙ kategoriju zaštite, kao prirodno dobro regionalnog, odnosno velikog značaja.

Površina spomenika prirode je blizu 50 hektara, od čega je skoro 3 hektara u režimu zaštite I stepena, poko 30 hektara u režimu II stepena i oko 15 hektara u režimu zaštite III stepena.

Kanjon rijeke Vučjanke odlikuje se većim brojem brzaka, slapova i vodopada, brojnim biljkakama i životinjama koje su strogo zaštićene, a neke i endemske. Na području su registrovane 52 drvenaste i žbunaste vrste, od kojih su 10 u kategoriji rijetkih, endemičnih i ugroženih, 161 biljni takson, 11 vrsta vodozemaca od kojih je 10 strogo zaštićeno, a tu je i fauna ptica sa 60 vrsta, od kojih je 53 strogo zaštićeno. Zaštićenim područjem se želi očuvati i kulturna baština, odnosno utvrđenje Skobaljić grad.

Osim zabrane radova i aktivnosti, zabranjuje se izgradnja industrijskih, ugostiteljskih, stambenih, vikend i drugih objekata, eksploatacija mineralnih i nemineralnih sirovina, asfaltiranje i širenje nekategorisanih opštinskih i šumskih puteva, sem pristupnog puta do lokaliteta "Skobaljić grad", kao i deponovanje svih vrsta otpada.

Nikola Skobaljić je poznat kao vojvoda koji je u vrijeme Đurđa Brankovića branio južne krajeve despotovine sa posebnim akcentom na zaštitu Novog Brda koji je u tom periodu bio najveći rudarski centar Despotovine i donosio 500 000 srebrenika godišnje.


File:Kanjon Vucjanke 05.jpg|Kanjon
File:Vodenice u Vučju, Leskovac, a06.JPG|Vodopad
File:Vucjanka - Maja Stosic.jpg
File:Đokini virovi 4.jpg|Đokini virovi
File:Hidrocentrala Vučje, Leskovac, b02.JPG|Hidrocentrala Vučje

## Vanjske veze
* 
* Kanjon rijeke Vučjanke, video, 7. 2. 2025.
* U kanjonu reke Vučjanke u Leskovcu pod zaštitom dodatnih 49 hektara, 6.2.2025, video

## Izvori
Lukuga

**Lukuga** (svahili: *Mto Lukuga*) je rijeka na istoku Demokratske republike Kongo duga 320 km lijeva pritoka rijeke Lualabe 
(pritoka Konga)

## Hidrologija
Rijeka izvire iz,Jezera Tanganjika kod grada Kalemie. Od tamo teče prema zapadu do ušća u Lualabu, oko 40 km  
sjeverno od grada Kabalo. 
U njenom porječju kod Kalemie bilo je depozita ugljena koji se eksploatirao. Lukuga je jedina rijeka koja otječe iz Jezera Tanganjika.

Porječje rijeke ima površinu 244,500 km², i prostire se po Provinciji Tanganyika.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Lukuga River'' (na portalu Mapy)
Likasi

**Likasi** nekad znan kao **Jadotville** je grad od 367,219 stanovnikana jugoistoku Demokratske republike Kongo, u Provinciji Haut-Katanga

On je grad bakra u kom se godišnje preradi 500.000 tona te rude, što ga čini petim najvećim proizvođačem u svijetu.

## Geografske karakteristike

Likasi se prostire duž rijeke Lufire, udaljen 138 km sjeverozapadno od administrativnog centra provincije Lubumbashia, sa kojim je povezan 
cestom i željeznicom. 

## Historija

Belgijski geolozi pronašli su 1892. nalazišta bakra u planinama sjeverozapadno od današnjeg grada.

Svoje prvo ime Jadotville, dobio je po inženjeru Jeanu Jadotu, koji je kao direktor kompanije Union Minière du Haut Katanga, bio zaslužan za njegov nastanak.
Likasi je osnovan 1917., a gradom je proglašen 1943. 

Danas je jedan od najvažnijih industrijskih centara za preradu bakra i kobalta. 
Pored tog ima i tvornicu kemikalija (sumporna kiselina, glicerin) i pivovaru.

Grad je poznat i po mineraloškom muzeju i zatvoru Buluo, koji je svojevremeno bio najveći u Kongu i Centralnojj Africi. 
Likasi je postao i popularna turistička destinacija nakon što je 25 km od grada na rijeci podignuta brana za hidroelektranu i tako formirano akomulaciono jezero 
Tshangalele površine 410 km². koje rado posjećuju izletnici.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ville de Likasi''
Lufira

**Lufira** (svahili: *Mto Lufira*) je rijeka na istoku Demokratske republike Kongo duga 500 km lijeva pritoka rijeke Lualabe (pritoka Konga)

## Hidrologija
Rijeka izvire u planinama južno od grada Likasija u Provinciji Haut-Katanga. Od tamo teče prema sjeveru preko Likasija gdje zavija prema istoku, pa onda mjenja smjer i gotovo pravolinjski teče prema sjeveru do ušća u jezero Kisale i Lualabu. 

Lufira je pregrađena branom istočno Likasija i tako je formirano akomulaciono jezero Tshangalele površine 410 km², za hidroelektranu, koja  
osigurava energiju za talionicu Likasi i zonu bakra između Kambovea i Lubumbashija.

Porječje rijeke ima površinu od 50,000 km².

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Lufira River'' (na portalu Mapy)
Ham (razvrstavanje)

**Ham** se može odnositi na:

* Ham, biblijska ličnost
* Hamm, grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija
* Hamm (Eifel), opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat
* Hamm (Sieg), opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat

## Vidi još
* Ham-sous-Varsberg, naselje i opština u Francuskoj u regionu Lorena, u departmanu Mozel
* Jon Hamm (rođ. 1971), američki glumac i televizijski režiser
Sim (razvrstavanje)

**Sim** se može odnositi na:

* , grad u Čeljabinskoj oblasti, Rusija
* , naseljeno mjesto urbanog tipa () u Permskom kraju, Rusija
* , rijeka u Baškortostanu i Čeljabinskoj oblasti, Rusija
* Sem, biblijska ličnost
Tanganyika

**Tanganyika** (svahili: *Jimbo la Tanganyika*, francuski: *Province du Tanganyika*) je jedna od 26 provincija na koje je 
Demokratska republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike
Provincija se prostire na istoku zemlje, duž Jezera Tanganjika na površini od 134,940 km², u kojoj živi 3,792,200 stanovnika.

Administrativni centar provincije je grad Kalemie koji ima 92,971 stanovnika.

Provincija je osnovana 2015., podjelom dotadašnje provincije Katange na četiri nove provincije; Haut-Katanga, Haut-Lomami, Lualaba i Tanganyika.

Administrativno je podjeljena na 6 teritorija;
* Kabalo
* Kalemie
* Kongolo
* Manono
* Moba
* Nyunzu

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province of Tanganyika'' (National Investment Promotion Agency.)
Kalemie

**Kalemie** nekad znan kao **Albertville** je grad od 92,971 stanovnika na istoku Demokratske republike Kongo, u Provinciji Tanganyika u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Kalemie se nalazi na obali Jezera Tanganjika na mjestu gdje izvore rijeka Lukuga, udaljen 886 km sjeverno od Lubumbashia.

## Historija

Kao godina kad je osnovan uzima se 1891. Tad je belgijski kapetan Alphons Jacques podigao vojni logor, da spriječi Arapsku trgovinu robljem i nazvao ga *Albertville*, po tadašnjem kralju Albertu I. Logor je kasnije napušten, ali je ime zadržano za budući grad.

Za Prvog svjetskiog rata 1914.-1915. Albertville je bio baza belgijsko-britanske ratne mornarice koja se borila protiv 
znatno nadmoćnijih snaga Njemačke carske mornarice na Jezeru Tanjganika.

Željeznička pruga izgrađena je do Albertvillea 1915., a 1916. podignuta je luka i proradili su rudnici ugljena duž rijeke Lakuge. 

Sjeverno od grada 1959 podignuta je hidroelektrana Bendera na rijeci Kyimbi snage 43 MW.

Nakon nezavisnosti za Mobutuovog režima na valu zairizacije gradu je 1971. promjenjeno ime iz Albertville u Kalemie. 

Od 2004. Kalemie je dom univerziteta i velike biblioteke. 

Danas njegova luka na jezeru pokriva većinu uvoza koji se transportira iz tanzanijskog Dar es Salaama na Indijskom oceanu za  Lubumbashi. 
Osim proizvodnje tekstila i cementa, za ekonomiju grada važan je i ribolova.

Željeznicom je povezan sa Lubumbashijem i Kanangom, a ima i aerodrom (IATA: FMI, ICAO: FZRF) sa linijama prema Kinshasi, Lubumbashiju. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ville de Kalemie''
Lualaba

**Lualaba** (svahili: *Mto Lwâlâba*) je glavni izvor rijeke Kongo., koji čitavom svojom dužinom od 1,800 km teče kroz 
Demokratsku republiku Kongo.
## Hidrologija
Lualaba izvire na,jugu pored granice sa Zambijom na nadmorskoj visini od 1,400 metara. 
Od izvora  teče prema sjeveru preko strme Visoravni Katanga, kao planinski brzak.  

Nakon tog se naglo spušta u Depresiju Upemba, gdje na dionici od 72 km ima pad od 457 metara. Taj pad je iskorišten za gradnju  hidroelektrane Nzilo, 
pored vodopada Delcommune.

Rijeka postaje plovna kod Bukame u dužinu od nekih 644 km koritom, koje se razliva u prostrana močvarna  jezera  kao što su 
Upemba i Kisale. Ona se silno prošire za sezonskih poplava i prekriju gustom vegetacijom, pa je plovidba često opasna..
Duž te plovne dionice u Lualabu se ulijevaju pritoke, rijeke Lufira,, Luvua, i Lukuga,. 
Nizvodno,rijeka ulazi u dubok uski kanjon - Vrata pakla (Portes d’Enfer ), u kom plovidba nije moguća.

Rijeka je ponovno plovna 109 kilometara od Kasonga do Teritorija Kibomba, iako je  i ta dionica isprekidana brzacima koji se protežu do Kindua.

Rijeka je i pored nekih dijelova sa pličinama i stjenovitih obala plovna gotovo do Kisanganija i Slapova Boyoma (Stanlijevi slapovi), gdje niz od sedam 
katarakta označava prijelaz rijeke Lualabe u rijeku Kongo.

Porječje rijeke ima površinu 974,140 km².

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Lualaba River'' (na portalu Mapy)
Lualaba (provincija)

**Lualaba** (svahili: *Jimbo la Lualaba*, francuski: *Province du Lualaba*) je jedna od 26 provincija na koje je 
Demokratska republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike
Provincija se prostire na jugu zemlje, na površini od 121,308 km², u kojoj živi 3,183,300 stanovnika.

Administrativni centar provincije je grad Kolwezi koji ima 456,446 stanovnika.

Provincija je osnovana 2015., podjelom dotadašnje provincije tadašnje Katange na četiri nove provincije; Haut-Katanga, Haut-Lomami, Lualaba i Tanganyika.
Ime je dobila po rijeci Lualabi
Administrativno je podjeljena na 5 teritorija;
* Mutshatsha		
* Lubudi	
* Dilolo		
* Sandoa	
* Kapanga

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province of Lualaba'' (službene stranice)
Kolwezi

**Kolwezi** je grad od 456,446 stanovnikana jugu Demokratske republike Kongo, u Provinciji Lualaba u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografske karakteristike
Kolwezi se nalazi u blizini kanjona Zilo, rijeke Laulabe (pritoka Konga), na trasi ceste i željezničke pruge za Lubumbashi. 
Grad ima i aerodrom (IATA: KWZ, ICAO: FZQM) sa linijom za Lubumbashi.

Od glavnog grada Kinshase je udaljen 2,070 km jugoistočno, a od Likasija 176  zapadno. 

## Historija

Grad je osnovan 1937. da postane centar zapadnih rudnika bakra, belgijske kompanije Union Minière du Haut Katanga (UMHK). 
Podignut je po tipičnom kolonijalnom modelu rasne segregacije raštrkanih kvartova, za afričke radnike sa rezidencijalnim centrom u 
sredini za evropske rukovodioce. 

Brzo je izrastao u industrijski centar za preradu bakra, pa su podignuti novi kvartovi za sve brojnije stanovništvo; *Musonoï* 1945., *UZK* 1953., *Ruwe* 1956., *Luilu* 1958. i *Kapata* 1962.
Gotovo 4 / 5 teritorija općine bilo pod koncesijom kompanije.

Kolwezi je bio vijest dana 13. maja 1978. kad je više od 800 katanških pobunjenika iz Angole napalo grad
Tadašnji predsjednik Zaira Mobutu zatražio je pomoć Francuske, koja je poslala padobrance koji su brzo vratili kontrolu nad gradom.

Kolwezi danas ima i metodistički univerzitet-UNIKOL.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ville de Kolwezi''
Paljevine (zaštićeno područje)

**Paljevine** su lokalitet na severnoj padini grebena Ogorijevac planine Javor, jugozapadna Srbija. Administrativno pripada teritoriji opštine Sjenica, u ataru sela Kladnica iznad Studene reke, u visinskom dijapazonu od 1.100 do 1.200 m nadmorske visine.

## Zaštićeno područje
Uredbom Vlade Srbije lokalitet Paljevine stavljen je pod zaštitu i proglašen za specijalni rezervat prirode, kao prirodno dobro od izuzetnog značaja i svrstano je u I kategoriju. Obuhvata površinu od 7,77 ha u državnoj svojini. Utvrđeni režimi zaštite su:
* II stepena, u centralnom dijelu zaštićenog područja
* III stepena u vidu zaštitnog pojasa oko II stepena zaštite u širini od 50 m sa istočne i južne, i 70 m sa zapadne strane 

U granicama specijalnog rezervata, pored potoka, na malim površinama, razvijena je visoka tresava, koja kao vrlo osjetljiv tip ekosistema, predstavlja, za zaštitu, prioritetni tip staništa. To je i prvo prirodno nalazište u Srbiji i na Balkanu piramidalnog varijeteta jele (*Abies alba var. pyramidalis Carr.*). 

## Izvori
Haut-Lomami

**Haut-Lomami** (svahili: *Jimbo la Lualaba*, francuski: *Province du Lualaba*) je jedna od 26 provincija na koje je Demokratska republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike
Provincija se prostire na jugoistoku zemlje, na površini od 56,426 km², u kojoj živi 3,001,900 stanovnika.

Administrativni centar provincije je grad Kamina koji ima 126,723 stanovnika.

Provincija je osnovana 2015., podjelom dotadašnje provincije Katange na četiri nove provincije; Haut-Lomami, Haut-Katanga, [Lualaba i Tanganyika.
Ime je dobila po rijeci Lomami, koja izvire i protiče preko nje.
Administrativno je podjeljena na 5 teritorija;
* Bukama		
* Kabongo
* Kamina
* Kaniama
* Malemba-Nkulu

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province of Haut-Lomami'' (National Investment Promotion Agency)
Jelašnička klisura

**Jelašnička klisura** je usječeni dio toka rijeke Studene (Jelašnička rijeka) u dužini od 1,5 km, nizvodno od sela Čukljenik i Jelašnica, na području opštine Niška Banja, grad Niš, Srbija. 

Dubina klisure se nizvodno povećava i u izlaznom dijelu iznosi preko 250 m u odnosu na vrh Radovanskog kamena sa desne, sjeveroistočne strane klisure, čija je nadmorska visina 580 m.

## Zaštićeno područje
Uredbom Vlade Srbije dio klisure stavljen je pod zaštitu i proglašen za specijalni rezervat prirode, kao prirodno dobro od izuzetnog značaja (II stepena). Zaštićenim područjem želi se očuvati stanište i prirodne rijetkosti endemo-reliktnih vrsta srpske ramonde (*Ramonda serbica Pančić*) i natalijine ramonde (*Ramonda natalija Pančić*), kao i 39 mezijskih, 20 balkanskih i šest ilirskih endema i subendema.

Srpsku ramondu je pronašao Josif Pančić još 1855. godine na Rtnju, u Sićevačkoj klisuri, u Zlotskoj i Jelašničkoj klisuri i na Svrljiškim planinama. Natalijinu ramondu 1884. godine u Jelašničkoj klisuri otkrio je doktor Sava Petrović, dvorski ljekar kralja Milana Obrenovića. Zajedno sa Pančićem opisao je ovu vrstu i dao joj ime po kraljici Nataliji. Kasnije je pronađena i na Suvoj planini i u Sićevačkoj klisuri. Obje ramonde su uvjek zelene zeljaste vrste sa listovima skupljenim u rozetu i cvjetovima blijedo plave do ljubičaste boje.

Jedna od značajnijih vrsta, koje je takođe zakonom zaštićena je i srpska vijošnica (*Pariteria serbica*), koju je prvi put pronašao Josif Pančić na ovom području. Uglavnom raste zaklonjena u krečnjačkim potkapinama, gdje ova jednogodišnja biljka obrazuje posebnu zajednicu na manjoj nadmorskoj visini. Ona je ombrofoban tip, što znači da do nje ne dopire atmosferska voda, već samo ona koja se sliva niz stijene. 

Pored navedenih vrsta, prirodne vrijednosti Jelašničke klisure su i hibridna kupina, rolenin dubačac, lovorisni jeremičak, ljiljan zlatni, runjevica, Adamijev šafran, divlja kruška.
## Alpinizam
Jelašnička klisura je prvo penjalište u Srbiji posvećeno samo sportskom penjanju. Od prvih smjerova koji su nastali 1994/95 pa do danas i koje je pripremio Planinarsko alpinistički klub iz Niša, svi su opremljeni u duhu sportskog penjanja. U klisuri postoji 58 smjerova, težine od V+ do IX/IX+ i visine 6,5 – 70m. Stijena je oštar dolomitski krečnjak. Najinteresantniji su Veliki zid i Potkapina.

Pored stijena klisura je interesantna i po vodopadu Ripaljka i ostacima rimskih utvrđenja.
## Izvori
Katanga

**Katanga** (svahili: *Shaba*) je ime za nekadašnju provinciju kolonije Belgijski Kongo i kasnije jedne od provincija Demokratske republike Kongo, koja je 2015. podjeljena na četiri provicije Haut-Katanga, Haut-Lomami, Lualaba i Tanganyika.

## Karakteristike i historija
Regija Katanga se prostire na jugoistoku Demokratske Republike Kongo, i graniči sa Jezerom Tanganjika na istoku, 
Zambijom na jugu i Angolom na zapadu. 

Ona je svojom površinom od 497,000 km² (to odgovara površini Španjolske) i svojim rudnim bogatstvom; bakar, kobalt, uran, cink, kadmij, 
srebro, zlato, germanij, ugljen, željezo, mangan i kositar bila najperspektivniji dio Belgijskog Konga.  
Zbog tog se za belgijske kolonijalne uprave 1908-1960. najbrže industrijski i ekonomski razvila.
Najveći gradovi u Katangi Lubumbashi, Likasi i Kolwezi, bili su i dobro prometno povezani i imali daleko bolju infrastrukturu od ostatka zemlje.

Nakon proglašenja nezavisnosti Demokratske Republike Kongo 1960. Katanga se pod vodstvom lokalnog političara, Moisea Tshombea odcjepila od nove države. Nakon tog je uslijedio niz sukoba (Kongoanska kriza) koji su pretrasli u rat između federalnih snaga iz Léopoldvilla i vojske Katange sastavljene od 
najamnika iz čitavog svijeta, plaćenih od strane rudarskih kompanija. Na kraju su se umješale i snage Ujedinjenih naroda, pa je Katanga vraćena u okvir 
Demokratske Republike Kongo 1963.

Separatističke vođe skloile su se u Angolu, iz koje su se više puta nastojali vratiti u Katangu i silom preuzeti vlast. 

Za vladavine Mobutua 1970-ih ime joj je promjenjeno u domorodačko - **Shaba**, što na svahiliju znači bakar,

## Reference

## Vanjske veze

* ''Katanga''
Kamina

**Kamina** je grad od 115,626 stanovnikana jugoistoku Demokratske republike Kongo, u Provinciji Haut-Lomami u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografske karakteristike
Kamina  je važno raskršće na željezničkoj pruzi Lubumbashi-Ilebo sa odvojcima za Kindu i luku Kalemie na Jezeru Tanjganjika.

Od glavnog grada Kinshase je udaljena 1,732 km jugoistočno 
Rijeka Lomami po kojoj je provincija dobila ime, izvire jugoistočno od grada kod sela Kankundwe.
## Historija

Kamina je nastala 1945. spajanjem sela Mato i Kinda.

Belgija je za Drugog svjetskog rata izgradila bazu ratne avijacije sa dvije piste. 
Od 1953. u njoj se nalazio veliki centar za obuku pilota i tehnička škola.
Nakon nezavisnosti Konga 1960., bazom se koristila belgijska vojska, a od oktobra Ujedinjeni narodi,koji su iz nje
vodili operacije protiv pobunjenika iz Katange. Baza je tek 1964. predana kongonskim vlastima.

Kamina je dekretom 13/020 dobila status grada 2013.

Kamina je danas trgovački centar ratrskog kraja u kom se uzgaja pamuk, duhan i povrće.

Univerzitet Kamina, izrastao je iz Univerzitetskog centra Kamina, koji je osnovan 1993. kao filijala Univerziteta u Lubumbashiju, od 2008. je autonoman.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ville de Kamina''
Belgijski Kongo

**Belgijski Kongo** (francuski: *Congo belge*), bila je nekadašnja belgijska kolonija u Africi koja je postojala od 1908. do 1960., prostirala se na istoj 
površini kao i njena današnja nasljednica Demokratska republika Kongo.

## Historija

Početkom 20. vijeka tadašnja kolonija Slobodna Država Kongo (*État Indépendant du Congo*), bila je privatno vlasništvo belgijskog kralja Léopolda II  
Nakon silnih protesta tadašnje međunarodne javnosti, zbog surovog postupanja prema domoricama kralj je 1908. prepustio svoju koloniju belgiskoj državi, pa je 1908.
belgijski parlament službeno osnovao novu koloniju.

Novi belgijski stav prema domorocima bio je paternalistički, o crncima se trebalo brinuti i odgajati ih kao da su djeca.
Nisu imali nikakvu ulogu u zakonodavstvu, ali su im zadržali njihove tradicionalne,poglavice, koje su koristili kao posrednike za prikupljanje 
poreza i regrutaciju radnika. Smjenili bi ih ukoliko nisu bili kooperativni 

Krajem 1950-ih, kad su Francuska i Ujedinjeno Kraljevstvo, već počele provoditi politiku dekolonizacije po svojim kolonijama i pripremama za nezavisnost, Belgija je još uvijek prikazivala Kongo kao zemlju, u kojoj vlada idilični odnos roditelja i djece (Evropljana i Afrikanaca).

Nakon Prvog svjetskog rata brojne privatne evropske i američke korporacije investirale su popriličan novac u Belgijski Kongo. U to su se vrijeme podizale velike plantaže; pamuka, palma uljarica, kave, kakaovca, kaučuka i stočne farme. 
Otvarali su se rudnici u kojima se iskapalo zlato, dijamanti, bakar, kositar, kobalt i cink.

Za Drugog svjetskog rata kolonija je bila važan izvor urana za Sjedinjene Američke Države.
Afrikanci su radili u rudnicima i na plantažama kao najamni radnici sa ugovorima od 4 do 7 godina, u skladu sa zakonom donesenim u Belgiji 1922.
Ceste, željeznice, elektrane i javne zgrade građene su prisilnim radom.

Od samog početka  postojao je otpor domorodaca prema kolonijalnom režimu. Pobuna je izbila u nekoliko istočnih provincija 1919. i nije ugušena sve do 1923. 
Dvadesetih se širio pokret osnivanja krščanskih religijskih zajednica usmjerenih protiv Evropljana, od Kimbangizma na zapadu do Kitawalua na jugoistoku u 
Katangi.

Nemiri su se povećali za Velike ekonomske krize (1931-36) i za Drugog svjetskog rata.
Kako su u to vrijeme političke partije bile zabranjene, opozicionari su se organizirali u kulturne klubove kao što je *Abako*, ili *Bakongo* (osnovan 1950.)
Prvu kongoansku političku partiju - Nacionalni pokret Konga, osnovao je 1958. Patrice Lumumba. 

Veliki nemiri izbili su u januaru 1959. u Léopoldvillu, nakon mitinga na kojem se zahtjevala nezavisnost Konga. Takva provala nezadovoljstva iznenadila je kolonijalne vlasti, koji su dotad samouvjereno tvrdile da nezavisnost Konga neće biti moguća u neposrednoj budućnosti. Režim se iznenada urušio i počeo sa pripremama za predaju vlasti. 
Kongo je službeno postao nezavisan 30. juna  1960.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Belgian Congo''
Mala jasenova glava

**Mala jasenova glava** se nalazi u istočnoj Srbiji i zauzima dio šumskog kompleksa Južnog Kučaja u predjelu Jasenova glava, u blizini kote 852 m, na nadmorskoj visini od 650 - 770 m. Udaljenost od Beograda je 200 km, a od opštinskog centra Boljevca 34 km, kome administrativno pripada. 

## Zaštićeno područje
Mala jasenova glava је uredbom o ekološkoj mreži (Službeni glasnik RS, br. 102/2010) označeno kao ekološki značajno područje čime je postalo dio nacionalne Ekološke mreže. Istovremeno je identifikovano i kao emerald područje Mala jasenova glava, pod brojem RS 0000051, na osnovu Konvencije o očuvanju divlje flore i faune i prirodnih staništa (Bernska konvencija).

Uredbom Vlade Republike Srbije 116/2014, Mala jasenova glava proglašena je za specijalni rezervat prirode, kao prirodno dobro od izuzetnog nacionalnog značaja i svrstana je u II kategoriju. Obuhvata površinu od 6,30 ha.

Utvrđeni režimi zaštite su:
* I stepen, površine 132,58 ha, na nalazištu rijetke, endemo-reliktne biljne vrste - Pančićeve omorike, čija je ovo najjužnija tačka areala rasprostranjenja
* II stepen, na površini 1.103,34 ha u centralnom dijelu zaštićenog područja
* III stepena, na površini 7,81 ha 

### Bioraznolikost
Na površini Specijalnog rezervata prirode „Mala jasenova glava“ nalazi se specifična polidominantna, reliktna šumska zajednica bukve (*Fagus moesica L.*) i tise (*Taxus baccata L.*). Ovim se edifikatorskim vrstama pridružuju i druge vrste drveća i žbunja: mleč (*Acer platanoides*), maklen (*Acer monspessulanum*), belograbić (*Carpinus orientalis*), crni jasen (*Fraxinus ornus*), planinski javor (*Acer heldreichii*) - endemorelikt, crna zova (*Sambucus racemosa*), iva (*Salix caprea*), veprina (*Ruscus hypoglossum*) - tercijarni relikt i jeremičak (*Daphne blagayana*) - subilirski andemit. Navedene vrste se nalaze na list Pravilnika o proglašenju i zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva (lućbeni glasnika RS, br. 05/2010, 47/2011).

Osnovnu vrednost rezervata predstavlja tisa (*Taxus baccata L.*) koja zajedno sa bukvom čini graditeljsku vrstu ove mešovite reliktne zajednice. Tisa se kao tercijerni relikt u Srbiji javlja sporadično, kao rijetka pratilica nekoliko šumskih zajednica u kojima je potisnuta od strane drugih drvenastih i žbunastih vrsta. Za razliku od ostalih, zajednica tise na „Maloj jasenovoj glavi“ predstavlja jednu od njenih najbolje očuvanih i najvitalnijih zajednicu u Srbiji, na osnovu brojnosti jedinki, vitalnosti, izgleda i podmladak.

Od ukupno 12 врста, četiri biljne vrste (*Daphne blagayana, Dryopteris dilatata, Taxus baccata и Platanthera bifolia*) se nalaze na preliminarnoj Crvenoj listi flore Srbije. Za vrstu bujadi (Dryopteris dilatata) rezervat je novi lokalitet u Srbiji.

## Izvori
Edwardovo jezero

**Edvard** je najmanje od 6 Afričkih velikih jezera koje se prostire između Demokratske Republike Kongo na zapadu i 
Ugande na istoku, na nadmorskoj visini od 912 metara.

Jezero je geološki dio Velike rasjedne doline.

## Karakteristike

Jezero je dugo 77 km (sjeveroistok-jugozapad), prosječno široko 40 km (istok-zapad), sa površinom od 2,325 km²
Prosječno je duboko 17 a maksimalno 112 metara.

Edvardovo jezero pokriva površinu od 12,096 km², od tog Ugandi pripada 29% a Demokratskoj Republici Kongo 71%.

Na sjeveroistoku je kanalom Kazinga povezano sa manjim jezerom George, koje ima površinu od 250 km².

Vodom ga pune rijeke Nyamugasani, Ishasaha, Rutshuru, Rwindi, Ntungwe i Lubilia a otječe rijekom Semliki prema sjeverozapadu u Albertovo jezero.
obale su mu duge 290 km, sjeverna i južna obala su niske, dok su istočna i zapadna strme. 
Na sjeveru se uzdiže Masiv Ruwenzori sa najvišim vrhom Margherita (5,109 m).

Jezero obiluje ribom i divljim životinjama koje su zaštićene Nacionalnim parkom Virunga u Kongu i Nacionalnim parkom Rwenzori u Ugandi.

Prvi evropski istraživač koji je dospio do tog kraja bio je Henry Morton Stanley. On je 1875. došao do Jezera Georg, i nazvao ga Beatricin zaljev, po kćerki kraljice Viktorije
U taj kraj se vratio 1888–89. i tad se spustio do Edvardovog jezera, kog je nazvao po Albertu Edwardu Princu od Walesa (budućem Edwardu VII).

## Izvori
 
## Vanjske veze

* ''Lake Edvard Geographic Information''
Kivu (jezero)

**Kivu** je jedno od 6 Afričkih velikih jezera koje se prostire između Demokratske Republike Kongo na zapadu i 
Ruande na istoku, na nadmorskoj visini od 1,460 metara.

## Karakteristike

Jezero je dugo 90 km (sjever-jug), prosječno široko 50 km (istok-zapad),, sa površinom od 2,700  km².
Kivu je prosječno dubok  220 a maksimalno  475 metara.

Jezero ima grube stjenovite obale duge 1,417 km, i nekoliko otoka od kojih je najveći Idivi (10 na svijetu).

Vodom ga pune brojne rječice i potoci, a danas otječe rijekom Ruzizi na jugu.

Kivu je nekada bio dio puno većeg jezera koje je ispunjavalo ogromnu depresiju.
Izlijevanjem lave iz vulkana na sjevernoj obali formirala se brana koja ga je razdvojila od Edwardovog jezera i blokirala njegovo otjecanje prema sjeveru, pa su vode 
probile barijeru na jugu i počele otjecati rijekom Ruzizi u Jezero Tanganjika, a iz njega rijekom Lukuga u Kongo.

Veliki pad kod izlaza Ruzizija iskorišten je za gradnju prve hidroelektrane Mururu 1958. 
Obale jezera su gusto naseljene, a najveći gradovi su Bukavu i Goma u Kongu i Gisenyi u Ruandi.

Prvi evropski istraživač koji je dospio do jezera bio je njemački oficir Gustav Adolf von Götzen 1894. 
Klima uz jezero je tropska, sa temperaturama od 14,7 od 23 °C, i dvije sezone, sušnom i vlažnom kad padne između 1,020-1.830 mm kiše.

Kivu je slatkovodno jezero bogato ribom, ali siromašne faune, jer su mu vode pune otopljenih toksičnih plinova; metana i 
ugljičnog dioksida, nastalih vulkanskim erupcijama.

Plinovi su koncentrrani u dubinama jezera, procjenjuje se da ugljičnog dioksida ima oko 500 miliona tona, što je i potecijalna opasnost jer bi njegovo naglo izdizanje zbog 
erupcija ili potresa moglo pobiti sve živo uz jezero.

Ruanda koristi metan iz jezera za pokretanje termoelektrana, trenutačno se tako proizvodi 76 MW električne energije godišnje.

## Izvori
 
## Vanjske veze

* ''Lake Kivu Geographic Information''
Goma

**Goma** je grad od 249,862 stanovnika i aglomeracija od 692,900 stanovnika. Ukoliko se pribroje i izbjeglice kojih ima preko 500,000 Goma je izrasla u veliki grad, koji po svojoj infrastrukturi na to ne liči.

## Geografske karakteristike
Goma se nalazi na sjeveroistoku Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Nord-Kivu u kojoj je administrativni centar.

Grad se prostire na sjevernoj obali Jezera Kivu, uz granicu sa Ruandom i gradom Gisenyiom.
Iznad grada se stere vulkan Nyiragongo.

## Historija

Goma je bila vijest dana u februaru 2025. kad su Tutsi gerilci iz pokreta M23, munjevitom akcjom iz Ruande zauzeli grad.
Prema podacima Ujedinjenih naroda i kongoanske vlade, u borbama je ubijemo najmanje 700 ljudi, i ranjenoi preko 3,000 ..

Pokret M23  ističe da se bori za prava manjina, dok vlada Demokratske Republike Kongo kaže da se pobunjenici koje pomaže Ruanda žele domoći rudnih bogatsava.

Prvi evropski kolonisti stigli su u taj kraj tek krajem 19. vijeka. Pošta je podignuta 1906. a nakon tog carinarnica i policijska stanica
Goma je 1930-ih bila kamp za radnike istočne željeznice, kad je pruga dovršena, postala je luka za pretovar poljoprivrednih proizvoda i građevinskog materijala iz Bukavua. 

Do 1945.je izrasla u naselje od 8,600 stanovnika, sa lokalnom administacijom i okružnim sudom.
Imeđu 1945.-1950. narasla je nakon otvaranja rudnika i prvih industrijskih pogona.

Od 1978. grad ima i Internacionalni aerodrom (IATA: GOM, ICAO: FZNA).a od 1993. i univerzitet,

Problemi Gome povezani su sa izbjeglicama, koji su počeli masovno dolaziti za Genocida u Ruandi.1994.Tad je došlo mnogo Tutsija. 
Nastavili su se Prvim (1996 - 1999) i Drugim kongoanskim ratom (1998.-2003) pa se i nezna koliko izbjeglica stvarno živi u gradu
Veliki problem je i udaljenost od glavnog grada Kinshase koja iznosi 2.623 km.

Goma je danas kaotično naselje brojnih legalnih i ilegalnih tržnica, beskućnika i uličnih prodavača .

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ville de Goma''
Nord-Kivu

**Nord-Kivu** (svahili: *Jimbo la Kivu Kaskazini*) je jedna od 26 provincija na koje je Demokratska Republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike
Provincija se nalazi na sjeveroistoku zemlje duž granice sa Ugandom i Ruandom. Prostire se na površini od 59,483 km², u kojoj živi 8,147,400 stanovnika.

Administrativni centar provincije je grad Goma koji ima 249,862 stanovnika

Provincija je dobila ime po Jezera Kivu.
Administrativno je podjeljena na 6 teritorija;
* Beni
* Lubero
* Masisi
* Rutshuru
* Nyiragongo
* Walikale

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province of Nord-Kivu'' (službene stranice)
Ruzizi

**Ruzizi**  je rijeka na tromeđi DR Konga, Ruande i Burundija duga 160 km koja spaja Jezero Kivu sa Jezerom Tanjganjika 

## Hidrologija
Rijeka izvire iz Jezera Kivu na granici između gradova Bukavu (Demokratske Republike Kongo) i Cyangugu (Ruanda). Od tamo teče prema jugu do Jezero Tanjganjika, gdje uvire kod grada Bujumbura u Burundiju. 

Na svom toku rijeka se spušta od 1,450 na 770 metara, a to nudi potencijalnu hidroenergiju od 500 MW (danas je iskorišteno samo 80 MW).

U strmom gornjem toku gdje ima kanjona i brzaka, -1958. podignuta brana.za hidroelektranui. Nova hidroelektrana podignuta je 1989. par kilometara  nizvodno.

Porječje rijeke ima površinu 2,011 km², od tog 1,005 u Ruandi, 368 u DR Kongu i 638 u Burundiju.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ruzizi River'' (na portalu Mapcarta)
Groblje Svete Ane

**Groblje Svete Ane** ili **Anino groblje**  je najpoznatije osječko gradsko groblje, osnovano 1737. godine nakon prve velike epidemije kuge u Osijeku.

## Opis
Groblje sv. Ane u Osijeku, prema podacima kanonske vizitacije iz 1754. godine, tih je godina u funkciji s obzirom da mu je prethodila izgradnja lazareta 1748. godine zbog haranja kuge. Današnji raspored groblja baziran je na osnovi prikaza grobnih polja kakav se očitava na planu iz 1922. godine. Izdvojene su dvije skupine grobnih spomenika po svojim dostignućima bitnim za očuvanje kulturne baštine. Prvu skupinu čine grobni spomenici stilskih oznaka zrelog historicizma i secesije sa skulpturama poznatih umjetnika tvoreći time arhitektonsko-umjetničku cjelinu. Drugu grupu čine pojedinačni nadgrobni spomenici koje karakterizira visoka razina obrtničke obrade spomenika anonimnih autora koja se manifestira u kvaliteti vrste odabranog materijala i stilskim naglascima koje oblikovanjem, dekoracijom i jednostavnim izričajem korespondiraju bogato izrađenim grobnim spomenicima prve skupine, doprinoseći time povijesnoj, dokumentarnoj i umjetničkoj vrijednosti groblja. Na osječkom Aninom groblju je ukupno pokopano više ljudi nego što Osijek ima stanovnika.

## Zaštita
Pod oznakom Z-5843 zavedeno je kao nepokretno kulturno dobro – nepokretna pojedinačna, pravna statusa zaštićena kulturnog dobra, klasificirano kao "memorijalne građevine".

## Izvori

## Vanjske veze

* Službena stranica Groblja sv. Ane
Bukavu

**Bukavu** prije znan kao **Costermansville** je grad od 471,789  stanovnika i aglomeracija od 1,168,355 stanovnika.

Bukavu se nalazi na istoku Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Sud-Kivu u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografske karakteristike
Grad se prostire po poluotoku, na jugu Jezera Kivu, na mjestu gdje istječe rijeka Ruzizi, koja formira granicu sa Ruandom.

Bukavu je lučki grad i financijski-ekonomski i turistički centar tog dijela države.
On je polazna točka turista za obilazak Jezera Kivu i Nacionalnih parkova Kahuzi-Biéga i Virunga 

## Historija

Bukavu je osnovan 1901 kao garnizon belgijske vojske, da spriječi širenje Njemačkog kolonijalnog carstva iz Ruande pod 
imenom *Costermansville*.
Odabran je zbog strateškog položaja na pola puta između sjevera i juga Afričkih velikih jezera.
A podignut je da bude raskršće željezničkih i cestovnih veza. 

Za belgijske kolonijalne vladavine od 1925, je administrativni centar distrikta Kivu, status grada dobio je 1958., tad su osnovane i njegove tri općine
Ibanda, Kadutu i Bagira. 
Nakon proglašenja nezavisnosti promjenio je ime u Bukavu, a od 1988. je aministrativni centar Provincije Sud-Kivu (Južni Kivu).

Od 1969. grad ima i aerodrom *Bukavu-Kuvumu* (IATA: BKY, ICAO: FZMA)a od 1989. i Katolički univerzitet.

Bukavu je 1970-ih i 90-ih primio hiljade izbjeglica koje su bježale od etničkog čišćenja u susjednim Burundiju i Ruandi, nakon tog je i sam 
bio epicentar krvavog građanskog rata koji je bjesnio u istočnom Kongu krajem 1990-ih i početkom 21. vijeka.

## Privreda i transport

Njegova Provincija je ratarsko-stočarski-rudarski kraj, koji proizvodi; kavu, čaj, duhan, kinin, jagode), stoku, 
kositar i zlato. 
Od industrijskih pogona ima pivovaru, štampariju i hidroelektranu Mururu.

Preko njegove luke godišnje prođe više od 100.000 tona tereta, a on je veliko raskršće cesta za Kisangani (sjeverozapad), Kanangu (jugozapad) i Lubumbashi (jug).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ville de Bukavu''
Sud-Kivu

**Sud-Kivu** (svahili: *Jimbo la Kivu Kusinii*) je jedna od 26 provincija na koje je Demokratska Republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike
Provincija se nalazi na istoku zemlje duž granice sa Ruandom, Burundijem i Tanzanijom. Prostire se na površini od 64,791 km², u kojoj živi 7,066,400 stanovnika.

U njoj se nalazi Jezero Kivu, po kojoj je dobila ime - Južni Kivu, i Nacionalni park Kahuzi-Biéga, koji je 1980. uvršten na UNESCO-vu Listu svjetske baštine

Provincija se službeno osnovana 1988. podjelom dotadašnje veće Provincije Kivu. Ali je i smanjena duplo veća od Belgije, još i danas trpi posljedice oružanih sukoba iz 
1990-ih, koji su je unazadili..

Poljoprivreda je najvažniji sektor privrede, ona godišnje proizvede 500,000 tona manioke, 200,000 tona banana i 50.000 tona kave, a to je 75% prihoda.
Velike nade polažu se u rudarstvo, jer ima nalazišta rijetkih ruda; niobijuma, zlata, kasiterita, litija i dijamanata.

Momentalno se niobijuma godišnje iskapa 1,000 tona (50 miliona $), ali bi se ulaganjima proizvodnja  mogla upeterostručiti
Slično stoji i sa metanom iz Jezera Kivu, koji se zasad malo koristi, a procjenjuje se da ga ima 55 milijardi m³, time bi se moglo proizvesti 
300 MW električne energije i zadovoljiti potrebe provincije.

Administrativni centar provincije je grad Bukavu koji ima 471,789 stan.

Provincija je administrativno podjeljena na 7 teritorija;
* Fizi (15 789 km²)
* Idjwi (310 km²)
* Kabare (1,960 km²)
* Kalehe (5,057 km²)
* Mwenga (11,172 km²)
* Shabunda (25,216 km²)
* Walungu (1,800 km²)

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province du Sud-Kivu'' (službene stranice)
Moïse Tshombé

**Moïse Kapenda Tshombé** (), ponekad i **Tshombe** ili **Tchombe** (Musumba, 10. novembra 1919. – Alžir, 29. juna 1969.) bio je prvi i jedini predsjednik secesionističke Republike Katange (1960–1963) a kasnije i premijer Demokratske Republike Kongo (1964–1965).

Tshombé je nerijetko optuživan da je marioneta stranih komercijalnih interersa. Kritičari su ga okarakterisali kao vještog političara koji se koristio podrškom stranih saveznika kako bi ostvario vlastite ambicije u Kongu.

## Biografija

Tshombé je potjecao iz bogate porodice pa je nakon očeve  smrti naslijedio puno firmi, kad su mu one počele bankrotirati, okrenuo se politici. Kao jedan od malobrojnih kongoanaca između 1951. - 1953. bio je član Provincijskog vijeća Katange (kolonijalnog parlamenta).

Nakon tog je 1959. postao je predsjednik političke partije Konfederacija plemena Katange (*Confédération des Associations Tribales du Katanga*-akronim Conakat). 
Iza te partije stajalo je njegovo moćno pleme Lunda i belgijski rudarski monopol Union Minière du Haut Katanga, koji je ekspoatirao bogate rudnike bakra u 
Katangi.

Na konferenciji koju je organizirala belgijska vlada 1960. kako bi se raspravljalo o budućoj nezavisnosti Konga, Tshombé je iznio stavove svoje partije da bi nezavisni Kongo , trebao biti
konfederacija autonomnih provincija. Njegov je prijedlog (i slični) odbačen u korist Lumumbine ideje o snažnije organiziranoj federalističkoj republici. 

Na prvim nacionalnim izborima održanim u maju 1960., Tshombéov Conakat dobio je samo 8 mjesta od 137 u parlamentu, ali je uz pomoć koalicijskih partnera pobjedio na provincijskim 
izborima u Katangi pa je tako postao predsjednik te provincije.

Iako se ispočetka pravio da prihvaća Lumumbinu nacionalnu vladu, Tshombé je u julu proglasio nezavisnost Katange.
Kad je kongoanska vojska u septembru 1960. pučem  svrgnula Lumumbu i umjesto njega postavila Josepha Kasavubua
Čonbe je započeo pregovore sa njim da se Katanga vrati u okrilje Republike, ali ih je napustio.
Pretpostavlja se da je tad bio upleten u Lumumbino ubistvo.

I pored svih pritisaka međunarodne javnosti Tshombé se uz tajnu vojnu i tehničku pomoć Belgije i vojske bijelih najamnika, uspio održati na vlasti u Katangi pune tri godine,
ali nije uspio osigurati diplomatsko priznanje svoje države. Kad su Ujedinjeni narodi silom intervenirali u Katangi i u januaru 1963. porazili njegove snage, 
pobjegao je u Španjolsku. 

U zemlju se vratio 1964. na poziv predsjednika Kasa-Vubua da preuzme položaj premijera u vladi i tako pomogne u gušenju pobune u istočnom Kongu, 
Tshombé je smijenjen 1965. jer se navodno ponovno koristio bijelim najamnicima u borbi protiv pobunjenika, iako se sumnja da je pravi razlog bio njegova namjera da svrgne Kasa-Vubua. 
Nakon demisije se vratio u Španjolsku, kad su se 1967. raširile glasine da se namjerava vratiti u Kongo, Tshombé je otet i prebačen u Alžir. 

Alžir je odbio zahtjev novog kongoanskog predsjednika  Mobutua. da izruče Tshombéa kako bi mu se sudilo zbog veleizdaje, pa je ostao u kućnom pritvoru dok nije umro od srčanog udara.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Moise Tshombe'' (na portalu Encyclopaedia Britannica)
Rudnici na otoku Sado

**Rudnici zlata na ostrvu Sado** se nalaze oko trideset pet kilometara zapadno od obale prefekture Niigata, Japan. Ostrvo Sado je vulkanskog porekla i ima dva paralelna planinska lanca čije protezanje od jugozapada do severoistoka. Rrazdvojena su aluvijalnom ravnicom Kuninaka. Naslage zlata i srebra nastale su izdizanjem hidrotermalne vode blizu površine kopna i formiranjem pukotina u stijeni. Kasnijim tektonskim aktivnostima, pukotine sa plemenitim metalima su izdignute prema površini. 

Da je na Sadu postojalo zlato i srebro poznato je od perioda Heian (794–1185). Tokom Sengoku perioda (1467–1615), otkrivena su nova bogata nalazišta što je dovelo do čestih sukoba širom ostrva, a rezultat je bila podjela ostrva. Istovremeno je došlo i do naglog rasta proizvodnje, zahvaljujući kopanju tunela. 

Vrhunac proizvodnje bio je tokom Edo perioda (1603–1867), kada se procenjuje da je 400 kg zlata i 37,5 tona srebra isporučivano šogunatu svake godine. Među ovim rudnicima, rudnik zlata i srebra Aikava bio je najveći i bio je u funkciji sve do modernog doba, do 1989. 

Godine 1896, Rudnik Sado, koji je bio dio carske imovine, prodat je Micubišiju koji je unapredio mehanizaciju rudnika Sado, zahvaljujući uvođenju električne energije. Od zatvaranja, posebno rudnik Aikava, pretvoren je u turističku atrakciju a zgrade i objekti se čuvaju kao dio japanskog industrijskog nasleđa.

## Svjetska baština
Rudnici zlato na ostrvu Sado su proglašeni Svjetskom baštinom na 46. zasjedanju komiteta UNESCO-a 2024. god. u Parizu. 

## Izvori
Mojstirsko-Draške planine

**Mojstirsko-Draške planine** se nalaze u jugozapadnom dijelu Srbije, a administrativno pripadaju opštini Tutin i Istok, Raški okrug, jugozapadna Srbija. Ime su dobile po naselju Mojstir, sastavljenom od dva dijela, koje dijeli lokalna Mojstirska rijeka. 

Iznad sela Drage i Vrbe, koja se nalaze na samoj planini, uzdižu se masivi Kosov Ravan i Vuksanove Rupe, odnosno vrhovi Orlosjed (1.689 m) i Zogića stanovi (1.947 m). Šumoviti planinski masiv iznad Istočnog Mojstira poznat je pod nazivom Ponor. U dijelu toka od Špiljana do Ribarića rijeka Ibar prolazi kanjonom visine od 200 do 300 metara. 

## Zaštićeno područje
Planine imaju međunarodni ekološki prepoznatljiv status jer pripadaju: 
* Ekološkom području "Prokletije"
* Emerald području, mreže "Prokletije"- značajnom za očuvanje evropske divlje flore i faune na osnovu Bernske konvencije
* IBA (Important Bird Areas) Metohijska Prokletija- međunarodnog i nacionalnog značaja za zaštitu ptica 
* IPA (Important Plant Areas) - međunarodno značajno područja za biljke
* PBA (Prime butterfly Area) - odabrano područje za dnevne leptire

### Specijalni rezervat prirode
Uredbom Vlade Republike Srbije 18/2024, Mojstirsko-Draške planine proglašen su za specijalni rezervat prirode, kao prirodno dobro međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja i svrstane u I kategoriju. Rezervat obuhvata površinu od 18.822,36 ha, od čega je 82,80 u državnom, a preostali dio u privatnom vlasništvu. 

Utvrđeni režimi zaštite su:
* I stepen, površine 303,76 ha, 
* II stepen, na površini 1.780, 
* III stepena, površine 2.913,06, 

### Bioraznolikost
Ovaj prostor karakterišu specifični geomorfološki, geološki, hidrogeološki, hidrološki i klimatski fenomeni, karakteristična fizionomija pejzaža, kao i dobro očuvan tradicionalni, izvorni i autohtoni način života. Rezervat posjeduje visok diverzitet flore i faune sa brojnim zaštićenim, rijetkim i ugroženim vrstama. Karakteriše ga:

* Utvrđeno je prisustvo 51 biljnog taksona.
* Šume smrče, jele i bukve su jedne od najrasprostranjenija šumskih zajednica na području Mojstirsko-Draških planina.
* Evidentirano je 124 vrsta ptica, od toga 109 gnjezdarica, što predstavlja 36,08% ukupnog diverziteta ptica u Srbiji. Na ovom području nema većih vodenih staništa pa ni vrsta ptica vodenih staništa (patke, guske, čaplje, gnjurci, šljukarice).
* Prisustvo 41 vrste sisara i plus vrste koje pripadaju redu slijepih miševa (*Chiroptera*).
* Evidentirano je 12 vrsta riba

Opština Tutin sprovodi program - Lokalno upravljanje za ljude i prirodu u cilju usvajanja procesa, procedura i praksi upravljanja zaštitom životne sredine. Pomoć su pružile orgagencije Ujedinjenih nacija u Srbiji - UNOPS, UNICEF, UNFPA i UNEP, u saradnji sa Vladom Republike Srbije i uz finansijsku podršku Vlade Švajcarske.

## Vanjske veze
* 
## Izvori
Lulua

**Lulua** je rijeka na jugu  Demokratske Republike Kongo duga 1,256 km, desna pritoka rijeke Kasai 

## Hidrologija
Rijeka izvire u Provinciji Lualaba nedaleko od angolske granice na nadmorskoj visini od metara.
Od tamo teče prema sjeverozapadu preko grada Karange do ušća u rijeku Kasai 58 km uzvodno od grada Luebo u Provinciji Kasai. 

U strmom gornjem toku dugom oko 260 km, teče kao planinski brzak sve do 160 km uzvodno od grada Sandoa gdje mu se korito širi od 200 do preko 1,000 metara, 
pa često plavi.

Srednji tok dug 660 km je najduži, proteže se od poplavne ravnice do brzaka Mbumba kod Karange.
U donjem toku dugom 336 km, gdje prima najdužu pritoku Kaluebo, rijeka ima blagi pad 

Porječje rijeke ima površinu 71,400 km², prostire se po provincijama Lualaba, Kasaï-Central i Kasaï.

## Izvori

## Vanjske veze

*  ''Lulua'' (na portalu Mapcarta)