open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Värnamo

**Värnamo** čita se **Vernamo** je grad od 18,696 stanovnika u sredini južne Švedske, on je i 
administrativni centar Općine Värnamo od 32,833 stanovnika.

## Geografija
Värnamo leži u Grofoviji Jönköping, nedaleko od ušća rijeke Lagan u 
Jezero Vidöstern, udaljen sedamdesetak km južno od administrativnog centra 
grofovije - Jönköpinga.
## Historija
Värnamo je već za ranog srednjeg vijeka bio sjedište härada Östbo i trgovište, vjerojatno 
zato jer u to vrijeme nije bilo gradova po zapadnom Smålandu. Nakon tog sjajnog perioda podpao je pod vlast Jönköpinga, i postao 
njegovo trgovište - 1620. Nakon tog je dobio status nezavisnog trgovišta 1859.

Izgradnja željezničkih pruga 1877. - 1902. prema Halmstadu, Nässju, Alvesti i Boråsu potakla je razvoj 
industrije, pa je 1920. Värnamo dobio status grada.

U tom razdoblju se broj njegovih stanovnika povećao od 300 na 3 664 stanovnika. Od 1947. Värnamo je postao općina i 
nastavio dinamično rasti tako da je 1970 broj njegovih stanovnika porastao na 16 789.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice općine Värnamo''
Värnamo (općina)

**Općina Värnamo** (švedski: *Värnamo kommun*)  je jedna od 
švedskih općina od 32,833 stanovnika u sredini južne Švedske.

Administrativni centar općine je grad - Värnamo od 18,696 stanovnika.

## Geografija
Općina Värnamo prostire se u Grofoviji Jönköping, na površini od 1,223.49 km².

## Historija
Općina je oformljena  - 1971., spajanjem grada Värnamoa sa okolnim ruralnim općinama.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Općine Värnamo''
Ystad

**Ystad** je lučki grad od 18,350 stanovnika na krajnjem jugu Švedske, on je i 
administrativni centar Općine Ystad od 28,338 stanovnika.

## Geografija
Ystad leži u Grofoviji Skåne na obali Baltičkog mora, udaljen oko 56 km istočno od 
Malmöa.
## Historija
U dokumentima se spominje da je na mjestu današnjeg grada podignut franjevački samostan *Gråbrödraklostret* - 1259. ili 
1267.  
Najraniji Ystad je kao naselje vjerojatno nastao kao ribarska luka za lov na haringe, i trgovinu sa 
hanzeatskim gradovima. 
Ystad je rano postao važna izvozna luka za stoku i žitarice, trgovina stokom bila je unosna od kraja srednjeg vijeka 
do 17. vijeka.

Period između kraja danske vlasti i početka švedske (1658. - 1660) bio je vrlo bolan za Ystad jer je nekoliko puta okupiran i razaran.
Loše stanje dodatno je komplicirala politika švedizacije, loše žetve (naročito one s kraja 17. vijeka) i kuga -  1712. Tokom 18. vijeka
popravila se ekonomska situacija Ystada, jer je zamrlu trgovinu stokom, nadoknadila povećana domaća trgovina 
žitaricama i rast potražnje za haringama u drugoj polovici 18. vijeka.
Ystad je 1760. imao oko 2 500 stanovnika, što je za onovremene švedske prilike značilo da je jedan od većih gradova.

Ystad je iskoristio napoleonovu kontinentalnu blokadu na početku 19. vijeka (koju je kršio) i tako značajno povećao 
promet preko svoje luke, i time privukao brojne nove stanovnike. Ali je u drugoj polovici vijeka, ponovno upao u krizu, što zbog loše 
željezničke veze, ali i zato jer se promet sa Njemačkom usmjerio preko susjednog Trelleborga.

Ta kriza nastavila se i za 20. vijeka, tako da Ystad i danas gotovo da i nema industrije, već funkcionira kao trgovačko - 
uslužni centar svoje bogate poljoprivredne okolice.

U novije vrijeme postao je i popularna i dobro posjećena turistička destinacija.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice općine Ystad''
Vidöstern

**Vidöstern** je jezero na jugu Švedske, koje leži na granici grofovija Jönköping i 
Kronoberg (Općina Värnamo).
## Geografija
Jezero Vidöstern pokriva površinu od 43 km², leži na 143 metara nadmorske visine. 
Prosječna mu je dubina 4,6 metara, a najveća 44 metara

Na sjevernoj obali jezera gdje utječe rijeka Lagan, prostire se grad Värnamo.
## Reference

## Vanjske veze
* ''Karta över Vidöstern'' na portalu Svenskgeografi
Boden, Švedska

**Boden** je grad od 18,277 stanovnika na sjeveroistoku Švedske, on je i 
administrativni centar Općine Boden od 27,471 stanovnika.

## Geografija
Boden leži u Grofoviji Norrbotten, duž rijeke Lule udaljen oko 35 km sjeverno 
od grada Luleå i Botnijskog zaljeva.
## Historija

Boden je kao naselje izrstao za izgradnje krakova Sjeverne željeznice krajem 19. vijeka, oko postojeće crkve.
Na njegov razvoj značajno je utjecala i vojska koja je iz strateških razloga tu izgradila izradila utvrdu - *Bodens fästning* na početku 20. vijeka.

Boden je dobio status općine 1898., a povelju o statusa grada - 1919. kad je imao oko 6000 stanovnika.  
Zbog svog isturenog položaja na sjeveru, u njemu je bilo uvijek stacionirano po nekoliko vojnih jedinica, pa je izrastao u važni garnizon, čak je bio i podijeljen na vojni i civilni dio.

Tokom većine 20. vijeka nastavio se relativno snažan rast grada.

## Pobratimski gradovi

* , Alta
* , Hakkari

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice općine Boden''
Lagan

**Lagan** (švedski: *Laganälven*, *Lagan älv* ili *Laganå älv*) je rijeka na jugu Švedske duga 244 km.

## Geografija
Lagan izvire iz jezera Tahesjön u Grofoviji Jönköping, od tamo teče prema jugozapadu preko nekoliko jezera od kojih je najveće Vidöstern, do ušća u Zaljev Kattegat kod grada 
Laholma (selo Mellbystrand).

Sliv rijeke velik je 6440 km² i proteže se preko grofovija Jönköping, Kronoberg i Halland.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Lagan'' na portalu Nationalencyklopedin
Boden (općina)

**Općina Boden** (švedski: *Boden kommun*)  je jedna od 
švedskih općina od 27,471 stanovnika na sjeveroistoku Švedske.

Administrativni centar općine je grad - Boden od 18,277 stanovnika.

## Geografija
Općina Boden prostire se po unutrašnjosti Grofovije Norrbotten, na površini od 4,043.01
km².

## Historija
Današnja Općina Boden osnovana je 1974. spajanjem grada Boden sa okolnim ruralnim općinama.

## Općine prijatelji

* , Alta
* , Oulu
* , Apatiti

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Općine Boden''
Knez (pjevač)

**Nenad Knežević**, poznatiji kao **Knez** (Titograd, 5. prosinca 1967.) je crnogorski pjevač i tekstopisac, jedan od najznačajnijih crnogorskih pop izvođača. Godine 2015., Knez je predstavljao Crnu Goru na Eurosongu u Beču, gdje je osvojio 13. mjesto u finalu, čime je tada ostvario najbolji plasman Crne Gore u historiji Eurosonga.

Knez je djetinjstvo proveo u tadašnjem Titogradu (današnja Podgorica), gdje se školovao i gdje je sa šest godina započeo glazbenu karijeru. Tokom srednje škole s gitaristom Leom Đokajem osniva bend Visoka frekvencija, za kojeg piše pjesme "Da l' si ikada mene voljela" i "Ti si kao magija", koje će kasnije postati hitovi. Nakon srednje škole je kratko bio dio benda Milan i Luna, nakon kojega je osnovao The Moon Band, s kojim je svirao po crnogorskoj obali, odnosno Montenegro Band, u kojem je surađivao s ocem Milijom Kneževićem. Solo karijeru započeo je 1992. godine nastupom na prestižnom MESAM festivalu i to s pjesmom "Da l' si ikada mene voljela". Kasnije iste godine uslijedio je debitantski album *[[Kao magija]]*, koji je polučio priličan uspjeh i Knezu donio nekoliko nagrada. Dvije godine kasnije izlazi mu drugi album, *[[Iz dana u dan]]*, a treći album, *[[Automatic (album Kneza)|Automatic]]* (1996.), obara sve rekorde prodaje. Dotadašnji uspjeh kulminirao je velikim koncertom u beogradskom Sava centru.

Godine 1999. izlazi kompilacijski album pod naslovom *[[The Best of Knez]]*, a sam izviđač drastično mijenja svoj imidž. Sljedeće godine sudjeluje na Budvanskom festivalu, na kojem osvaja prvo mjesto s pjesmom "Vjeruj", čiji su autori Mirko i Snežana Vukomanović. Godine 2001. izdaje četvrti album, *[[Daleko, visoko]]*, kojeg mnogi smatraju njegovim najboljim albumom. Peti album, *[[Ti me znaš]]*, izlazi 2003. godine, a šesti album, *[[Vanilla (album Kneza)|Vanilla]]* (2005.), donosi novu promjenu stila i približavanje houseu i r'n'b-ju. Sljedeće godine osvaja treće mjesto na Budvanskom festivalu, a 2008. izdaje i svoj sedmi album, *[[Otrov i med]]*.

Dana 31. listopada 2014. objavljeno je kako će Knez predstavljati Crnu Goru na Eurosongu 2015. u Beču. Nastupio je s pjesmom "Adio", čiju glazbu potpisuje Željko Joksimović, te je osvojio 13. mjesto u finalu, što je u tom trenutku bio najbolji plasman Crne Gore na tom natjecanju.

## Diskografija

### Studijski albumi

**[[Kao magija]]* (1994)
**[[Iz dana u dan]]* (1996)
**[[Automatic (album Kneza)|Automatic]]* (1997)
**[[Daleko, visoko]]* (2001)
**[[Ti me znaš]]* (2003)
**[[Vanilla (album Kneza)|Vanilla]]* (2005)
**[[Otrov i med]]* (2008)

### Kompilacije
**[[The Best of Knez]]* (1999)
**[[Balade (album Kneza)|Balade]]* (2006)
**[[Opa Cupa]]* (2012)

## Reference

## Vanjske veze
*Biography in Serbian at BalkanMedia.com
*Information Card in Serbian at BalkanMedia.com
Adio (pjesma)

**"Adio"** je pjesma crnogorskog pjevača Kneza s kojom je predstavljao Crnu Goru na Eurosongu 2015. u Beču. Pjesmu je, kao dar, komponirao Željko Joksimović, dok su tekst napisali Dejan Ivanović i Marina Tucaković. Knez je interno odabran za predstavnika krajem 2014. godine. Pjesma govori o ljubavi, a kombinira pop zvuk s etno elementima, što je tipičan kompozitorski stil Željka Joksimovića.

Knez je nastupao u drugom polufinalu u Beču, gdje je osvojio 9. mjesto s 57 bodova i tako se plasirao u finale. U finalu je nastupao 16. od 27 zemalja te je na kraju završio na 13. mjestu s 44 boda, uz 12 dobivenih od Srbije. Bio je to tada najbolji plasman Crne Gore u finalu Eurosonga te njihovo drugo uzastopno finale, a pjesma je bila izrazito prihvaćena od strane publike u Beču.
Petrikon

**Petrikon** ili **Petrik** je bio srednjovekovno utvrđenje na području današnjeg Petrovaradina.

## Historija
U antičko doba, na prostoru današnjeg Petrovaradina je postojao rimski Kuzum, koji je stradao u vreme najezde Huna u 5. veku. Kuzum je kasnije obnovila Vizantija pod imenom Petrikon. Prema jednoj tvrdnji, ovo utvrđenje je obnovljeno u vreme cara Justinijana I Velikog između 535. i 555. godine. Međutim, prema drugoj tvrdnji, naziv Petrikon se prvi put pominje u 12. veku.

Vizantinci su područjem današnjeg Srema i Petrovaradina vladali u više navrata. Prvi put je Vizantija uspostavila kontrolu nad ovim prostorom do kraja 5. veka. Potom je tu formirana vizantijska provincija Panonija, koja je obuhvatala istočne i centralne delove današnjeg Srema. Vizantijsku vlast u Sremu osporavali su Istočni Goti i Gepidi, koji su se sukobljavali oko kontrole nad ovim područjem.

U drugoj polovini 6. veka, vizantijsku Panoniju osvajaju Avari, koji vladaju tim prostorima do kraja 8. veka. Potom područje današnjeg Petrovaradina ulazi u sastav Franačke države Karla Velikog, zatim u sastav Bugarskog carstva, a nakon toga u sastav Samuilovog (Makedonskog) carstva. U vreme cara Samuila je Sremom upravljao vojvoda Sermon, čiji su zlatnici nađeni u 19. veku u jednom petrovaradinskom vinogradu.

Vizantija ponovo uspostavlja kontrolu nad Sremom 1018. godine, nakon čega Vizantinci u Sremu formiraju novu pokrajinu pod nazivom Tema Sirmijum. U borbama između Ugarske i Vizantije, tvrđava Petrikon dolazi pod kontrolu Ugarske, ali je potom ponovo zauzima Vizantija. Od 1181. godine ovo područje je pod upravom Ugarske, čime se okončala i prisutnost Vizantije na prostoru današnjeg Petrovaradina. U 13. veku, tokom ugarske vlasti, tvrđava se pominje pod novim imenom - Petrovaradin.

## Literatura
*Enciklopedija Novog Sada, knjiga 20, Novi Sad, 2002. (odrednice: Petrovaradin, Petrovaradinska tvrđava)
*Veljko Milković, Petrovaradin i Srem - misterija prošlosti, Novi Sad, 2003.
*Radenko Gajić, Petrovaradinska tvrđava - Gibraltar na Dunavu, Sremski Karlovci, 1993.
*Agneš Ozer, Petrovaradinska tvrđava - vodič kroz vreme i prostor, Novi Sad, 2002.

## Reference

## Povezano
*Kuzum
*Petrovaradin
*Petrovaradinska tvrđava
Kuzum

**Kuzum** ili **Kusum** (latinski: Cusum, Castellum Cusum) je bio antičko naselje na području današnjeg Petrovaradina.

## Historija
Prvo utvrđenje na Petrovaradinskoj steni izgradili su pripadnici Kostolačke kulture u kasnom bakarnom dobu. U latenskom periodu, ovde je skoro dva veka postojalo veliko keltsko utvrđeno naselje.

U prvom veku, Rimljani su zauzeli Srem i postavili severnu granicu Rimskog carstva na Dunavu. Ta granica je u istoriji poznata kao Limes. Rimljani su na lokaciji nekadašnjeg keltskog naselja, u okviru podunavskog Limesa, organizovali vojnu tvrđavu Kuzum. Kuzum je po karakteru bio kastel, što je u kategorizaciji rimskih vojnih logora druga pozicija iza kastruma.

Ovi prostori su pripadali rimskoj provinciji Panoniji, a potom, nakon administrativnih podela ove provincije, Donjoj Panoniji i Panoniji Sekundi. U Kuzumu se nalazila pomoćna vojska, koja je bila vezana za granicu. Posadu Kuzuma činile su konjičke jedinice, od kojih je jedna brojala čak 3.000 vojnika. Kuzum je kvalitetnim putevima bio povezan sa drugim utvrđenjima u Limesu.

U petom veku, ove prostore su opustošili Huni, čime je stradao i Kuzum. Kasnije će utvrđenje obnoviti Vizantija, koja mu daje i novo ime - Petrikon.

## Arheologija
Ostaci rimskog Kuzuma nisu arheološki potvrđeni, no kastel spominje *Notitia Dignitatum.*

## Literatura
* Zsolt Visy, The roman army in Pannonia, 2003.
* Predrag Medović, Novi Sad od neandertalaca do Turaka, Novi Sad, 2014.
* Melhior Erdujhelji, Istorija Novog Sada, Veternik, 2002.
* Milan Paroški, Novi Sad - stara varoš 7000 godina, Novi Sad, 2008.
* Đorđe M. Srbulović, Kratka istorija Novog Sada, Novi Sad, 2011.
* Enciklopedija Novog Sada, knjiga 20, Novi Sad, 2002. (odrednice: Petrovaradin, Petrovaradinska tvrđava)
* Veljko Milković, Petrovaradin i Srem - misterija prošlosti, Novi Sad, 2003.
* Radenko Gajić, Petrovaradinska tvrđava - Gibraltar na Dunavu, Sremski Karlovci, 1993.
* Agneš Ozer, Petrovaradinska tvrđava - vodič kroz vreme i prostor, Novi Sad, 2002.

## Vanjske veze
* Petrovaradinska tvrđava i Muzej grada Novog Sada
* Petrovaradinska tvrđava
Eksabajt

**Eksabajt** se koristi kao jedinica mere podataka u računarstvu i iznosi bilo 1000 ili 1024 petabajta, što zavisno od interpretacije može da bude:

* 1.000.000.000.000.000.000 bajta (1018, trilion) - po SI sistemu
* 1.152.921.504.606.846.976 bajta (260) - po „binarnim“ umnošcima (eksbibajt)

## Vanjske veze
* Prefixes for binary multiples (englisch)
* „Byte“ From MathWorld (englisch)
* Konrad Lischka: ''Warum Festplatten plötzlich schrumpfen.'' In: *Spiegel Online.* 9. Februar 2009 (Reihe „Technikärgernis“).
* UnitJuggler  Konvertieren zwischen den verschiedenen Bytegrößen
* Beispielhafte Umrechnung eines Bytes in das Dezimalsystem
Hill sfera

**Hillova sfera** ili **Hil sfera** je region oko nekog objekta u svemiru gde se nalaze njegovi sateliti. Da bi satelit ostao da kruži oko planete potrebno je da se njegova orbita nalazi unutar granica hil sfere. Sateliti takođe imaju svoju hil sferu u kojoj mogu da kruže manji objekti. Na primer, Sunce ima svoju hil sferu gde kruže ostale planete, a one same takođe imaju hil sferu gde kruže njihovi sateliti. Preciznije, hil sfera je region oko objekta gde je njegovo gravitaciono polje dovoljno jako da "zarobi" drugi objekat.

Hil sferu je definisao američki astronom George William Hill na osnovu radova francuskog astronoma Édouarda Rochea.

## Formula
Ako je masa tela (na primer Zemlje) m, i ono orbitira oko masivnijeg tela (na primer Sunce) mase M sa ekscentricitetom e i velikom poluosom a, onda je radijus r hil sfere tela (Zemlje):

r \approx a (1-e) \sqrt[3]{\frac{m}{3 M}}.
u slučaju da ekscentricitet može da se zanemari, izraz postaje:

r \approx a \sqrt[3]{\frac{m}{3M}}.
## Stabilnost

Hil sfera je samo aproksimacija, s obzirom da gravitaciona sila nije jedina sila koja deluje na neko telo. Orbite unutar hil sfere stabilne su samo u 1/2 do 1/3 radijusa sfere. Region stabilnosti za Retrogradne orbite veći je od onog za orbite koje su usmerene suprotno. Sateliti oko Jupitera se kreću retrogradno, dok na primer oni oko Saturna se kreću u oba smera.

## Izvori

## Vanjske veze
*Hillova sfera
Zvizdan

***Zvizdan*** je dramski film iz 2015. koji je napisao i režirao Dalibor Matanić u hrvatsko-srpsko-slovenskoj koprodukciji. Glavne uloge tumače Tihana Lazović, Goran Marković, Nives Ivanković, Dado Čosić i Stipe Radoja. Prikazan je u ogranku Un Certain Regard u sklopu filmskog festivala u Cannesu 2015. gdje je dobio nagradu žirija. To je prvi hrvatski film koji je prikazan u Cannesu od neovisnosti te države 1991.

## Uloge
* Tihana Lazović - Jelena / Nataša / Marija
* Goran Marković - Ivan / Ante / Luka
* Nives Ivanković - Jelenina / Natašina majka
* Dado Ćosić - Saša
* Stipe Radoja - Božo / Ivno
* Trpimir Jurkić - Ivanov / Lukin otac
* Mira Banjac - Ivanova baba
* Slavko Sobin - Mane / Dino

## Reference

## Vanjske veze
* ''Zvizdan'' na Internet Movie Databaseu
Ujedinjena Kraljevina Portugala, Brazila i Algarva

**Ujedinjeno Kraljevstvo Portugala, Brazila i Algarva** (portugalski: *Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves*) je bila plurikontinentalna monarhija koja je nastala nakon što je Kolonijalni Brazil uzdignut do statusa kraljevstva i istovremeno ujedinjen s Kraljevinom Portugal i Kraljevinom Algarva, čime je nastala personalna unija triju kraljevstava. 

Ujedinjeno Kraljevstvo formirano je 1815. godine, nakon preseljenja portugalskog dvora u Brazil, a nastavilo je postojati još nekih godinu dana nakon povratka dvora u Lisabon. Ujedinjeno Kraljevstvo se *[[de facto]]* raspalo 1822. godine kada je Brazil proglasio nezavisnost. *[[De iure]]* raspad uslijedio je 1825. godine, kada je službeni Lisabon prihvatio nezavisno Brazilsko Carstvo. 

Tokom svog postojanja, Ujedinjeno Kraljevstvo površinom nije odgovaralo cijelom Portugalskom Imperiju, već je predstavljalo interkontinentalnu prijestolnicu iz koje je portugalski monarh upravljao imperijalnim posjedima u Aziji i Africi. 

Tako je, s brazilskog gledišta, uzdizanje do statusa kraljevstva i formiranje Ujedinjenog Kraljevstva predstavljalo promjenu statusa, odnosno prestanak bivanja kolonijom i sticanje statusa ravnopravnog člana političke unije. U jeku Liberalne revolucije 1820. godine u Portugalu, pokušaju da se brazilska autonomija i jedinstvo rasklimaju doveli su do raspada Ujedinjenog Kraljevstva.
Dalibor Matanić

**Dalibor Matanić** (Zagreb, 21. siječnja 1975.), hrvatski filmski redatelj i scenarist.

U svom prvom cjelovečernjem filmu, *[[Blagajnica hoće ići na more]]*, Matanić se bavi tematikom iskorištavanja radnika. Drugi Matanićev film, *[[Fine mrtve djevojke]]*, drama je o dvjema lezbijkama koje zbog svoje seksualne orijentacije ulaze u probleme s drugim stanarima zgrade u kojoj žive. Film je osvojio sedam nagrada na Pulskom festivalu 2002. godine, uključujući i Veliku zlatnu arenu za najbolji film.

Godine 2004. snima film o slikarici Slavi Raškaj, pod naslovom *[[Sto minuta Slave (2004.)|100 minuta slave]]*. Filmom *[[Volim te]]* Matanić se vraća suvremenim temama, prateći priču glavnog lika koji je zaražen virusom HIV-a.

Njegov kratkometražni film *[[Tulum (2009.)|Tulum]]* (2009.) osvojio je dvije hrvatske i dvanaest međunarodnih nagrada. Međunarodno je priznanje stekao i *[[Zvizdan]]* (2015.), film prikazan na 68. Filmskom festivalu u Cannesu, gdje je u natjecateljskom programu "Izvjestan pogled" (fr. *Un Certain Regard*) osvojio i nagradu stručnoga žirija.

U travnju 2024. godine Matanić se našao u središtu velike afere kada je *[[Večernji list]]* objavio tekst u kojem niz Matanićevih bivših i sadašnjih suradnica iznosi teške optužbe za seksualno zlostavljanje i uznemiravanje na račun Matanića. Matanić je priznao krivnju za svoje postupke i javno se ispričao na svome profilu na Facebooku, koji je kasnije obrisao, te je okrivio alkohol i droge za svoje ponašanje, napisavši kako se prijavio na odvikavanje. Njegova isprika u hrvatskoj javnosti nije dočekana s oduševljenjem te je smatrana neiskrenom, a sam Matanić naišao je na osude i kritike velikog broja javnih ličnosti, a otkazani su mu i svi poslovni projekti na kojima je radio ili trebao raditi.

## Filmografija
;Dugometražni film
* *[[Blagajnica hoće ići na more]]* (2000.)
* *[[Fine mrtve djevojke]]* (2002.)
* *[[Sto minuta Slave (2004.)|100 minuta slave]]* (2004.)
* *[[Volim te]]* (2005.)
* *[[Kino Lika]]* (2008.)
* *[[Majka asfalta]]* (2010.)
* *[[Ćaća]]* (2011.)
* *[[Majstori (2013.)|Majstori]]* (2013.)
* *[[Zvizdan]]* (2015.)

;Kratkometražni film
* *Sretno* (1998.)
* *Bag* (1999.)
* *Tišina* (2001.)
* *[[Suša (2002.)|Suša]]* (2002.)
* *Djevojčica s olovkama* (2004.)
* *[[Tulum (2009.)|Tulum]]* (2009.)
* *[[Mezanin (2011.)|Mezanin]]* (2011.)

## Reference

## Vanjske veze

* Dalibor Matanić – službene stranice   
*
Lista švedskih härada

Dolje je lista švedskih historijskih **[[härad]]a**;

## [[Stockholm (grofovija)|Grofovija Stockholm]]

## [[Uppsala (grofovija)|Grofovija Uppsala]]

## [[Södermanland (grofovija)|Grofovija Södermanland]]

## [[Östergötland (grofovija)|Grofovija Östergötland]]

## [[Jönköping (grofovija)|Grofovija Jönköping]]

## [[Kronoberg (grofovija)|Grofovija Kronoberg]]

## [[Kalmar (grofovija)|Grofovija Kalmar]]

## [[Gotland (grofovija)|Grofovija Stockholm]]
*Gotlands norra härad
*Gotlands södra härad

## [[Blekinge (grofovija)|Grofovija Blekinge]]

## [[Skåne (grofovija)|Grofovija Skåne]]

## [[Halland (grofovija)|Grofovija Halland]]

## [[Västra Götaland (grofovija)|Grofovija Västra Götaland]]

## [[Värmland (grofovija)|Grofovija Värmland]]

## [[Örebro (grofovija)|Grofovija Örebro]]

## [[Västmanland (grofovija)|Grofovija Västmanland]]

## [[Dalarna (grofovija)|Grofovija Dalarna]]

## Povezano
*Härad
Härad

**Härad** (švedski), **herred** (danski i norveški bokmål), **herad** (norveški nynorsk), 
**hérað** (islandski), **harde** (njemački), **hundred** (engleski), **satakunta** ili **kihlakunta** 
(finski), **kihelkond** (estonski) je naziv za manje administrativne jedinice koje su se 
tokom historije koristile po nordijskim zemljama, ali i po nekim germanskim zemljama od 
Schleswiga, Engleske, Walesa, južne Australije i nekih dijelova Sjedinjenih Američkih Država.

## Karakteristike i historija
Nejasno je što je *härad* (od hundred = sto) značio u najranija vremena, ali je o njemu pisao rimski historičar Tacit 98. - 
prevevši ga kao **centeni**, kao sistem organizacije germanskih plemena, koji su oni donijeli još na početku Seobe naroda na sjever Evrope.

On je imao veze sa vojničko-plemenskom organizacijom, jedan *härad* davao je po 100 vojno sposobnih muškaraca, vođenih vlastitim komandantom.

Häradi su po Švedskoj u najranija vremena vjerojatno bili u direktnoj vezi sa grupom stanovnika povezanih rodbinskim vezama, ili sa krajem koji je imao određenu geografsku granicu. U svakom slučaju - *häradi* su po Švedskoj imali od polovice 14. vijeka imali vezu sa sudovanjem. Sve Švedske pokrajine - Landskapi bili su podjeljeni na manje administrativne jedinice koje su se u centralnoj i južnoj Švedskoj zvale - *härad*, a po sjevernim krajevima *tingslag* ili *bergslag*, a uz obalu *skeppslag*.

Häradi su bili mjesta (tingplats) gdje su se donosile presude, u pojedinim slučajevima dva i više härada dijelila su isti - tingplats. Oni su nakraju evoluirali do lokalnih sudova (*häradsrätt*), koji se po gradovima zvao *rådhusrätt*.

Tokom vijekova se nadležnost härada mijenjala, od brige za zajedničku zemlju (pašnjake i vode) do svratišta uz puteve, pošte, zatvora, da bi se na kraju bavili prikupljanjem poreza, preko ureda - *häradsskrivare*, i brinuli se za provođenje zakona preko ureda - *kronofogden*, i služili kao izborna jedinica za parlamentarne izbore.

Na njihovom kraju 1970. bilo je ukupno 226 härada, od kojih se 6 bili skeppslag, i 1 bergslag.

## Povezano
*Lista švedskih härada

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Härader i Skåne län''
Kristinehamn

**Kristinehamn** je lučki grad od 17,839 stanovnika u sredini Švedske, on je i 
administrativni centar Općine Kristinehamn od 23,808 stanovnika.

## Geografija
Kristinehamn leži u Grofoviji Värmland, na ušću riječica *Varnan* i *Löt* u Jezero Vänern, 
udaljen oko 44 km istočno od Karlstada.

## Historija
Davno prije nego što je Kristinehamn 1642. dobio povelju o statusa grada na tom mjestu bila je naselje **Bro** (Broo), zvano tako zbog mosta preko rijeke Varnan, ono je bilo važna luka za transport željezne rude.

Tadašnji vojvoda Karl (kasniji  kralj Karl IX) izgradio je u Brou između 1570. - 1580. manufakturnu livnicu, a imao je planove i za osnivanje grada.

Tokom  17. vijeka narastao je promet željezne rude iz Jezera Vänern preko Vänersborga do Göteborga, to je gradu dalo nove prilike za rast, tako da je oko 1640. promet preko njegove luke dostigao onaj iz Karlstada,  rast prometa nastavio se i za 18. vijeka.

I pored stalnih problema sa trgovcima i osporavanim koncesijama za trgovinu - Kristinehamn je oko 1770. narastao do grada srednje veličine sa svojih 1 200 stanovnika.

Kristinehamn je odmah nakon 1800. spadao u red 30 - 40 najvećih gradova Kraljevine Švedske, za razliku od drugih gradova koji su ga pretekli i koji su veliki porast stanovništva imali između 1845. - 1920. Njegov rast se naročito usporio nakon 1950.

Kristinehamn i danas ima važnu ulogu kao transportni centar za željeznu rudu i drvenu građu. Postao je i značajni trgovački centar sa
relativno velikim uslužnim sektorom.

Tokom 20. vijeka izgrađeno je nekoliko pogona metalurške i drvoprerađivačke industrije, a grad se profilirao i kao zdravstveni centar.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice općine Kristinehamn''
Kristinehamn (općina)

**Općina Kristinehamn** (švedski: *Kristinehamn kommun*)  je jedna od 
švedskih općina od 23,808 stanovnika u sredini Švedske.

Administrativni centar općine je grad - Kristinehamn od 17,839 stanovnika.

## Geografija
Općina Kristinehamn prostire se u Grofoviji Värmland, na površini od 748.01 km².

## Historija
Općina je oformljena  - 1971., spajanjem grada Kristinehamna sa dijelovima ukinutih ruralnih općina *Visnum* i *Väse*.

## Općine prijatelji

* , Brodnica
* , Elva
* , Farsund
* , Rautavaara
* , Seinäjoki

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Općine Kristinehamn''
Avesta (grad)

**Avesta** je grad od 14,506 stanovnika na sjeveroistoku Švedske, on je i 
administrativni centar Općine Avesta od 21,583 stanovnika.

## Geografija
Avesta leži u Grofoviji Dalarna, duž rijeke Dalälven nedaleko od njena ušća u Botnijski zaljev udaljena oko 78 km sjeverno od grada Västeråsa i Botnijskog zaljeva.
## Historija
Avesta ima kratku historiju izrasla je kad je na lokalitetu Avestaforsen.- 1636. otvoren veliki rudnik bakra. Uz rudnik je 
izraslo naselje koje je 1641. dobilo ograničeni status grada od susjednog Faluna, pod kojim je formalno bila.

Od 1644. u gradu radi i kovnica novca koja je preseljena iz Sätera.

Grad je cvao tokom 17. vijeka, ali je na sebe navukao ljubomoru susjednih rivalskih naselja pa mu je status grada oduzet - 1688. kad je već imao 800 stanovnika. Nakon tog mu se stanovništvo drastično smanjilo.

Avesta se sporo oporavljala, tako da je tek krajem 19. vijeka, ponovno dobila karakteristike grada, pa je prvo 1889. proglašena 
općinom, nakon toga trgovištem - 1907., da bi konačno 1919. ponovno dobila status grada kao naselje od oko 5000 stanovnika.

Današnjom Avestom dominira željezara koja je uveliko doprinijela oblikovanju grada, tako da je on sve do 1970., dobro napredovao.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice općine Avesta''
Avesta (općina)

**Općina Avesta** (švedski: *Avesta kommun*)  je jedna od 
švedskih općina od 21,583 stanovnika na sjeveroistoku Švedske.

Administrativni centar općine je grad - Avesta od 14,506 stanovnika.

## Geografija
Općina Avesta prostire se po unutrašnjosti Grofovije Dalarna, na površini od 615.67 km².

## Historija
Općina Avesta formirana je 1967. spajanjem grada Aveste i četiri okolne ruralne općine, od 1971. ima status jedinstvene općine.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Općine Avesta''
Lugoški i karansebeški Banat

**Lugoški i karansebeški Banat** je naziv kratkotrajne istorijske teritorijalno-političke tvorevine (pokrajine), koja je postojala tokom 16. i 17. veka na području istočnog Banata. Teritorija je dobila ime po dva najznačajnija grada koja su se nalazila u njenom sastavu, Karansebeša i Lugoša. Pored ostalih gradova, u sastavu ove teritorije se nalazio i Vršac. Područje Lugoškog i karansebeškog Banata je danas podeljeno između Rumunije i Srbije. 

Ovo područje je za srpsku istoriju značajno po tome što je predstavljalo jedinu celinu u okviru vazalne otomanske kneževine Transilvanije gde je u značajnijem broju bilo prisutno srpsko stanovništvo.

## Istorijat
Politički prethodnik ove teritorije bio je Severinski banat, pogranična teritorija srednjovekovne Kraljevine Ugarske, formirana u 13. veku. Posle Mohačke bitke, u razdoblju između 1526. i 1536. godine, teritorija Severinskog banata je podeljena, tako da njegovi istočni delovi (istočno od grada Oršave) ulaze u sastav Kneževine Vlaške, dok se zapadni delovi, zajedno sa još nekim područjima današnjeg Banata, uključuju u sastav novoformiranog Lugoškog i karansebeškog Banata u okviru Kneževine Transilvanije. Ostatak, odnosno veći deo današnjeg Banata dolazi pod direktnu osmansku upravu i postaje deo novouspostavljenog pašaluka sa sedištem u Temišvaru (Temišvarski pašaluk).

Početkom 17. veka, umesto Lugoškog i Karansebeškog Banata obrazovana je kratkotrajna Severinska županija, da bi ceo taj prostor potom došao pod direktnu osmansku upravu i bio uključen u Temišvarski pašaluk.

## Teritorija
Lugoški i karansebeški Banat je obuhvatao područje u kojem su se nalazili sledeći gradovi: 
* Lugoš,
* Karansebeš,
* Vršac,
* Bokša,
* Rešica,
* Karašova,
* Mehadija.

## Banovi
Banovi Lugoškog i karansebeškog Banata bili su: 
* Mihajlo od Šomlje (1536),
* Petar Petrović (1544–1549),
* Joan Glešan (1552),
* Grigore Betlen od Iktara (1563),
* Gabrijel Betlen od Iktara (1564),
* Štefan Trompa (1575–1577),
* Paul Keresteši (1605–1606) i (1610–1613).

## Izvori
* Karta Lugoškog i karansebeškog Banata iz 1568.
Köping (rijeka)

**Köping** (švedski: *Köpingsån*) je rijeka u sredini južne Švedske duga 38 km.

## Hidrografija
Köping izvire nešto sjevernije od Köpinga u Grofoviji Västmanland, od tamo teče prema jugu do ušća u Jezero Mälaren u zaljev Galten, jugoistočno od grada Köpinga.

Sliv rijeke velik je 287 km² i proteže se oko grada Köpinga.

## Reference
Köping, Švedska

**Köping** čita se **Čeping** je grad od 17,743 stanovnika u sredini južne Švedske, on je i 
administrativni centar Općine Köping od 24,905 stanovnika.

## Geografija
Köping leži u Grofoviji Västmanland, nedaleko od ušća rijeke Köpingsån u 
Jezero Mälaren, udaljen četrdesetak km zapadno od administrativnog centra grofovije - Västeråsa.
## Historija
Köping se prvi put spominje 1257. pod imenom **Laglösaköping**, kontroverznim imenom, koje je vjerojatno značilo trgovište (švedski: *köping*) bez privilegija grada.

Status grada dobio je - 1349. što se vidi iz najstarijeg gradskog grba.

Köping je vjerojatno bio beznačajan grad u srednjem vijeku, koji je iskoristio trend rasta mehaničkih čekića i 
kovačkih manufaktura po Bergslagenu, i postao transportna luka za izvoz njihovih proizvoda i željezne rude 
prema Stockholmu tokom 16. i 17. vijeka.

Tako da je ubrzano je rastao tokom 17. vijeka, ali stagnirao za 18. vijeka, kad mu se broj stanovnika kretao između 1200 -1300.

Nakon 1800. broj njegovih stanovnika ima oscilirajuću krivulju. Relativno najveći rast imao je između 1880. -95 i 1935. - 70., 
a pad  između dva svjetska rata i nakon 1970.

Današnji Köping je i nadalje važan lučki grad, za trasport  proizvoda iz Bergslagena, ali i za vlastitu brzo rastuću
industriju, u kojoj dominira metalurgija.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice općine Köping''
This Is the Army

***This is the Army*** () je američki filmski mjuzikl snimljen 1943. godine u režiji Michaela Curtiza. Predstavlja adaptaciju istoimenog brodvejskog mjuzikla Irvinga Berlina iz prethodne godine, koji je, pak, predstavljao "remake" njegovog mjuzikla *[[Yip Yip Yaphank]]* iz 1917. godine. Kao i teatarska verzija, i film je imao snažan propagandni naboj, odnosno glavna svrha mu je bila potaknuti moral američkih oružanih snaga i domaćeg stanovništva nakon ulaska u Drugi svjetski rat. Okvirna priča prikazuje kako brodvejski plesač (koga tumači George Murphy) ulazi u američku vojsku u Prvom svjetskom ratu te na Zapadnom frontu gubi nogu, ali se kasnije posvećuje porodici prije nego što će njegov sin (koga glumi Ronald Reagan) krenuti njegovim stopama, ali se i priključiti američkoj vojsci u Drugom svjetskom ratu. Film, u kome se, između ostalog, izvodi znamenita Berlinova pjesma *[[God Bless America]]* , doživio je ogromnu gledanost, ali je studio Warner Bros. cjelokupni prihod predao 
dobrotvornoj organizaciji Army Emergency Relief. Decenijama kasnije su dva člana glumačke postave - Murphy i Reagan - ušli u politiku kao članovi Republikanske stranke; Murphy je od 1965. do 1971. zastupao Kaliforniju u Senatu, a Reagan je postao guverner i predsjednik SAD. Reagan je zbog toga u šali Murphyja zvao "svojim Ivanom Krstiteljem".

## Uloge
* George Murphy ... Jerry Jones
* Joan Leslie ... Eileen Dibble
* George Tobias ... Maxie Twardofsky
* Alan Hale, Sr. ... Nar. McGee 
* Charles Butterworth ... Eddie Dibble
* Dolores Costello ... Mrs. Davidson 
* Una Merkel ... Rose Dibble 
* Stanley Ridges ... Maj. John B. Davidson 
* Rosemary DeCamp ... Ethel Jones 
* Ruth Donnelly ... Mrs. O'Brien
* Dorothy Peterson ... Mrs. Nelson
* Gertrude Niesen ... Pjevačica u Prvom svjetskom ratu 
* Ronald Reagan ... Kaplar Johnny Jones
sami sebe:
* Irving Berlin
* Frances Langford
* Joe Louis
* Kate Smith
* Ezra Stone

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
* Prologue Magazine story "Irving Berlin This Is the Army" by Laurence Bergreen
Jezero žudnje

***Jezero žudnje*** () je grčki crno-bijeli igrani film snimljen 1957. godine u režiji Yorgosa Zervosa. Po žanru je drama. Protagonist, koga tumači Giorgios Fountas je siromašni ribar iz Missolonghija koji se suočava s bogatašem koji želi preuzeti sve ribarske brodice u gradu, ali i lijepom Atenjankom zbog koje će zanemariti djevojku iz svog kraja.

## Uloge
* Tzeni Karezi ... Miranda
* Giorgos Fountas ... Hristos Razis
* Eleni Zafeiriou
* Koula Agagiotou
* Christoforos Nezer
* Nikos Fermas
* Sonia Zoidou ... Asimoula

## Literatura
* Michel Demopoulos (dir.), *Le Cinéma grec*, Cinéma/Pluriel, Centre Georges Pompidou, 1995. 

## Vanjske veze
*
Arakure (film)

je japanski crno-bijeli dramski film snimljen 1957. u režiji Mikija Narusea. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Shuseija Tokude. Radnja započinje 1912. godine, a protagonistica, koju tumači Hideko Takamine, je mlada žena koja odlučuje prkositi tadašnjim društvenim konvencijama, pa napušta muža i počinje nositi zapadnu odjeću.

## Uloge
* Hideko Takamine
* Ken Uehara
* Masayuki Mori
* Daisuke Katō
* Eijirō Tōno
* Seiji Miyaguchi
* Tatsuya Nakadai
* Keiko Kishi
* Chieko Nakakita
* Takeshi Sakamoto

## Reference

## Vanjske veze
*
The Lady in the Lake

***The Lady in the Lake*** () je kriminalistički roman američkog književnika Raymonda Chandlera objavljen 1943. godine. Predstavlja dio serije čiji je protagonist losanđeleski privatni detektiv Philippe Marlowe. Radnja je smještena u Little Fawn Lake, planinsko odmaralište na sat vožnje od Los Angelesa i počinje kada Marlowe tamo odlazi kako bi za račun svog klijenta, bogatog poslovnog čovjeka Deracea Kingsleya, pokušao pronaći njegovu nestalu suprugu. Roman je karakterističan kao jedan od rijetkih iz serije o Marloweu koji se događa izvan Los Angelesa, kao i po brojnim referencama na tada aktualni Drugi svjetski rat.

Godine 1947. je po njemu snimljen film *[[Lady in the Lake]]* koji se smatra jednim od rijetkih primjera eksperimentiranja u klasičnom Hollywoodu.

## Vanjske veze
* Complete text
Lady in the Lake

***Lady in the Lake*** () je američki crno-bijeli kriminalistički film snimljen u režiji Roberta Montgomeryja i premijerno prikazan 1947. godine, poznat kao jedno od rijetkih eksperimentalnih ostvarenja u klasičnom Hollywoodu.

Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Raymonda Chandlera. Protagonist, koga tumači sam Montgomery, je losanđeleski privatni detektiv Phillip Marlowe koji nastoji započeti novu karijeru kao pisac kriminalističkih romana, ali koga izdavač umjesto toga angažira da mu pomogne pronaći nestalu suprugu.

*Lady in the Lake* je karakterističan po tome što se u gotovo u potpunosti sastoji od subjektivnih kadrova, odnosno što se cjelokupna radnja prikazuje isključivo iz perspektive protagonista. Time je scenarist Steve Fisher nastojao što je više moguće na ekranu rekonstruirati stil i ugođaj Chandlerove ''hard boiled'' proze. Studio MGM to također nastojao reklamirati kao filmski novitet u svojoj propagandnoj kampanji. Kritičari su, međutim, prema filmu uglavnom bili hladni, iako je Lady in the Lake imao određenog komercijalnog uspjeha.

## Uloge
* Robert Montgomery ... Phillip Marlowe
* Audrey Totter ... Adrienne Fromsett
* Lloyd Nolan ... Por. DeGarmot
* Tom Tully ... Policijski kapetan Fergus K. Kane
* Leon Ames ... Derace "Derry" Kingsby
* Jayne Meadows ... Mildred Havelend
* Richard Simmons ... Chris Lavery
* Morris Ankrum ... Eugene Grayson
* Lila Leeds ... Recepcionar
* Robert Williams ... Artist
* Kathleen Lockhart ... Mrs. Grayson
* "Ellay Mort" ... Chrystal Kingsby. U pitanju je šala za publiku, s obzirom da njeno ime predstavlja fonetski izgovor francuskih riječi "*elle est morte*", koje znače "ona je mrtva".

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
*
Guld og grønne skove

***Guld og grønne skove*** je danska filmska komedija snimljena u režiji Gabriela Axela i premijerno prikazana početkom 1958. godine. Radnja je smještena na dva otoka - Hvenø i Birkø - koja se nalaze u višedecenijskom sukobu. Protagonisti su trojica mladića koji se zaljube u tri djevojke sa suparničkih otoka, a čiji odnos komplicira otkriće nalazišta nafte koja će dovesti američku naftnu kompaniju.

## Uloge
* Axel Bang - Sognerådsformand Kristian Kristiansen
* Henny Lindorff Buckhøj - Martha
* Verner Tholsgaard - Theo
* Ole Larsen - Postmester Lars Peter
* Else-Marie - Thyra
* Mogens Viggo Petersen - Ole
* Valsø Holm - Købmand Anton
* Cay Kristiansen - Hans
* Anna Henriques-Nielsen - Jensine
* Vilhelm Henriques - Organist Mattis
* Einar Reim - Pastor Breining
* Keld Markuslund - Skolelærer
* Karl Stegger - Sognefoged Søren
* Hanne Winther-Jørgensen - Rigmor
* Judy Gringer - Anna

## Vanjske veze
* 
* *[http://www.dfi.dk/faktaomfilm/film/en/15449.aspx?id=15449 Guld og grønne skove]* at the Danish National Filmography
Helden

***Helden*** () je zapadnonjemačka filmska komedija snimljena 1958. godine u režiji Franza Petera Wirtha. Predstavlja adaptaciju komedije *[[Arms and the Man]]* irskog književnika Georgea Bernarda Shawa. Radnja se događa 1885. godine za vrijeme srpsko-bugarskog rata. Protagonist, koga tumači O. W. Fischer, je švicarski oficir koji se kao najamnik došao boriti na strani Srba, ali koji sticajem okolnosti završi u kući mlade Bugarke (čiji lik tumači Liselotte Pulver).

## Vanjske veze
* 
* ''Helden'' bei Filmportal.de
Raketiranje Mariupolja januara 2015.

**Raketiranje Mariupolja u januaru 2015.** ili **Teroristički napad na Mariupolj** () se odigrao 24. 1. 2015. između 9:00 i 10:00 ujutro, tijekom rata u istočnoj Ukrajini te je bio napad raketama Grad na sam centar Mariupolja, pomorskog grada od 500.000 stanovnika, Donecka Oblast, Ukrajina. Počinitelji su bile proruske snage, odnosno vojska Donjecke Narodne Republike/Nove Rusije potpomognute ruskim dobrovoljcima. Mariupolj je već prije bio centar napada prethodne 2014. godine, kada se odigrala bitka za grad u maju i junu 2014., kada su ukrajinske snage vratile taj grad pod svoj nadzor i preuzele ga od proruskih separatista.

S obzirom da je od tada zavlado mir u gradu, te je Mariupolj bio izvan ratne zone, ovaj napad je došao neočekivano. U napadu je ubijeno 27 ili 31 ljudi, a ranjeno između 90-97. Ukrajinske vlasti su za napad okrivile proruske pobunjenike kao i rusku vojsku. Prema ukrajinskim tajnim službama, napad su naredili ruski vojni zapovjednici. Pobunjenici su zanijekali umiješanost u ubojstvima, ali je njihov vođa, Aleksandar Zaharčenko, kasnije tog istog dana objavio ofenzivu na Mariupolj. Human Rights Watch (HRW) je izbrojao više od 20 kratera po gradu, a mete su bile između ostalog pijaca, apartmani, kuće, crkva i škola.

Prema izvještaju tima OESS-a za Ukrajinu, rakete Grad i Uragan su ispaljene iz područja pod kontrolom proruskih separatista. Službenik UN-a Jeffrey D. Feltman je izjavio da su napadi "svjesno napali civilne mete", prekšili međunarodno pravo te da tvore ratni zločin.

Vlada u Kijevu je nakon toga proglasila dan žalosti. Ban Ki-moon, glavni tajnik UN-a, osudio je napad na Mariupolj, kao i jednostrano povlačenje pobunjenika od mirovnog sporazuma, te pogotovo osudio "provokativne izjave" proruskih separatista koje žele još više teritorija, što je "kršenje mirovnog sporazuma". Ki-moon je također izjavio da se "ukrajinski mir, teritorijalni integritet i stabilnost moraju odmah obnoviti". UNHCR je brzo reagirao i dostavio žrtvama napada humanitarnu pomoć u obliku deka, postelja i konstrukcija za skloništa.

Vijeće sigurnosti UN-a sastavilo je rezoluciju kojom osuđuje napad na Mariupolj, ali je rezoluciju blokirala Ruska Federacija pod objašnjenjem da je ista "osuđivala Zaharčenka i njegove izjave o napadu na Mariupolj kao neodogovorne i osuđivala pobunjenike koji su samo snage sa samodobranu".

## Povezano
* Napad na autobus u Volnovahi

## Izvori
Jupiterovi prstenovi

**Jupiterovi prstenovi** su sistem prstenova planete Jupiter. Ovo je treći otkriveni sistem prstenova u Sunčevom sistemu, nakon Saturnovog i Uranovog. Prsteni su prvi put primećeni 1979. od strane svemirske sonde Vojadžer 1, a temeljno su istarženi od sonde Galileo 1990. Takođe se istražuju i od strane svemirskog teleskopa Hubble.

## Vanjske veze

* Jupiter Rings Fact Sheet 
* Jupiter's Rings by NASA's Solar System Exploration
* NASA Pioneer project page
* NASA Voyager project page
Madhumati

***Madhumati*** je indijski igrani film snimljen 1958. godine na hindiju u režiji i produkciji Bimala Roya. Po žanru predstavlja kombinaciju melodrame i filma fantastike. Protagonist, čiji lik tumači Dilip Kumar, je inženjer koji se pred nevremenom sklanja na napušteno imanje gdje se počinje sjećati lijepe djevojke (čiji lik tumači Vyjayanthimala) koju je upoznao u prošlom životu. Madhumati, poznat kao jedan od prvih indijskih filmova koji je koristio motiv reinkarnacije kao zapleta, imao je veliki komercijalni uspjeh, ali je također dobio niz pohvala kritike te prestižnih nagrada. Premijerno je prikazan na Filmskom festivalu u Karlovym Varyma, te je tako predstavljao prvi indijski film premijerno prikazan u inozemstvu.

## Uloge
* Dilip Kumar ... Anand / Devendra
* Vyjayanthimala ... Madhumati / Madhavi / Radha 
* Johnny Walker ... Charandas 
* Pran ... Raja Ugra Narayan 
* Jayant ... Pawan Raja
* Ramayan Tiwari ... Bir Singh 
* Ranjit Sood 
* Shivji Bhai 
* Tarun Bose ... Devendra's colleague

## Izvori

## Literatura
* 
* 

## Vanjske veze
* 
* *[http://www.upperstall.com/films/1958/madhumati Madhumati]* at Upperstall.com
* Madhumati profile & review at *[[Rediff]]*
I soliti ignoti

***I soliti ignoti*** () je italijanska crno-bijela kriminalistička filmska komedija snimljena 1958. godine u režiji Marija Monicellija. Radnja prikazuje grupu sitnih rimskih kriminalaca koji nastoje izvesti pljačku trgovine kopajući tunel iz jednog od susjednih stanova, te kako im u tome prepreku predstavljaju lični problemi. Zamišljen je kao svojevrsna parodija popularnog francuskog filma *[[Rififi]]*, a poseban "začin" mu je dao nastup popularnog komičara Totoa. Postigao je veliki uspjeh, napravivši od Vittorija Gassmana i Marcella Mastroiannija velike međunarodne zvijezde. Zapažena je bila i jazz muzika Piera Umillianija, koja će kasnije poslužiti kao uzor partiturama evropskih kriminalističkih filmova 1960-ih i 1970-ih.

## Reference

## Vanjske veze

* 
* 
*
Santa Fe Trail (film)

***Santa Fe Trail*** () je američki crno-bijeli vestern film snimljen 1940. godine u režiji Michaela Curtiza. Protagonisti, koje tumače Errol Flynn i Ronald Reagan, su J.E.B. StuartJeb Stuart i George Armstrong Custer, južnjački i sjevernjački pitomac West Pointa koji su nakon diplomiranja 1854. godine poslani na vojnu službu u teritoriju Kansas. Radnja prikazuje kako tamo ulaze u sukob sa fanatičnim abolicionistima na čelu sa Johnom Brownom (čiji lik tumači Raymond Massey), koji su, nastojeći ukinuti ropstvo, izazvali masovno krvoproliće.

*Santa Fe Trail* je predstavljao jedan od najpopularnijih i najuspješnijih filmova u karijeri budućeg predsjednika Reagana, ali je kasnije postao predmetom žestokih kritika ne samo zbog izvrtanja i ignoriranja historijskih činjenica (Stuart i Custer, koji će se proslaviti na suprotnim stranama u građanskom ratu, se u stvarnosti nikada nisu sreli) nego i zbog prikazivanja boraca za ukidanje ropstva kao "subverzivaca" i fanatičnih terorista, odnosno da je građanski rat bio tragedija koja se mogla i morala izbjeći. Takav stav se ponekad tumači kontekstom Drugog svjetskog rata u koji SAD još uvijek nisu ušle, odnosno nastojanjem Jacka Warnera, šefa studija Warner Bros. da promovira koncept nacionalnog zajedništva, odnosno napravi film koji bi prikazom zbivanja pred građanski rat zadovoljio i publiku na Sjeveru i Jugu.

Ponekad se zbog sličnosti teme, likova i Flynnovog nastupa Santa Fe Trail miješa sa filmom *[[They Died with Their Boots On]]* snimljenim sljedeće godine.

## Uloge
* Errol Flynn ... James "Jeb" Stuart
* Olivia de Havilland ... Kit Carson Holliday
* Raymond Massey ... John Brown
* Ronald Reagan ... George Armstrong Custer
* Alan Hale ... Tex Bell
* William Lundigan ... Bob Holliday
* Van Heflin ... Carl Rader
* Gene Reynolds ... Jason Brown
* Henry O'Neill ... Cyrus K. Holliday
* Guinn Williams ... Windy Brody
* Alan Baxter ... Oliver Brown
* Moroni Olsen ... Robert E. Lee
* Erville Alderson ... Jefferson Davis

## Reference

## Vanjske veze

* 
* 
* 
*  (alternative link)
* 
* Complete film at Google video
La venganza (film)

***La venganza*** () je špansko-italijanski igrani film snimljen 1958. u režiji Juana Antonija Bardema. Po žanru je drama. Protagonist, koga tumači Raf Vallone, je seljak koji se u svoj rodni kraj u pokrajini La Mancha vraća nakon deset godina zatvora na koji je osuđen zbog zločina koji nije bio počinio. Radnja prikazuje kako se zapošljava kod čovjeka koji ga je bio lažno optužio u namjeru da ga ubije, ali kako mu te planove poremeti ljubav prema njegovoj sestri (koju tumači Carmen Sevilla). La venganza je napravljena u doba Francove diktature, te je imala velike probleme sa cenzurom, tako da je režiser Bardem neko vrijeme bio zatvoren. Film, iz koga su izbačene brojne "problematične" scene vezane uz klasnu borbu i navodne reference na katalonski separatizam, je premijerno prikazan u Cannesu, a sljedeće godine je bio nominiran za Oscar za najbolji strani film.

## Uloge
* Carmen Sevilla ... Andrea Díaz
* Raf Vallone ... Luis 'El Torcido'
* Jorge Mistral ... Juan Díaz
* José Prada ... Santiago 'El Viejo'
* Manuel Alexandre ... Pablo 'El Tinorio'
* Manuel Peiró ... Maxi 'El Chico'
* Conchita Bautista ... Cantante
* José Marco Davó
* Rafael Bardem
* Maria Zanoli
* Xan das Bolas ... Segador gallego
* Rufino Inglés
* Ángel Álvarez
* Goyo Lebrero
* José Riesgo

## Reference

## Vanjske veze
*
Kingdom and the Beauty

***Kraljevstvo i ljepotica*** (; ) je hongkonški filmski mjuzikl snimljen 1959. godine u režiji Li Han-hsianga. Radnja je smještena na u doba carske Kine, odnosno prikazuje kako se mladi car Taichang (čiji lik tumači Lei Zhao) zaljubi u mladu seljanku (koju tumači Lin Dai). Iako je učešće singapurskih poslovnih institucija u filmu bilo minimalno, Kraljevstvo i ljepotica je pred 32. dodjelu Oscara izabrano kao singapurski, a ne hongkonški kandidat za Oscar za najbolji strani film; Hong Kong je, pak, predstavljala drama *[[For Better, for Worse (1959 film)|For Better, for Worse]]*.

## Uloge
* Siu Loi Chow
* Lin Dai ... Li Feng
* Li Jen Ho
* Bo Hong ... Liu Jin
* Wei Hong ... Lijina šurjakinja
* King Hu ... Ta Niu
* Ting Jing ... (pjevajući glas)
* Wei Lieh Lan
* Lam Ma ... Chou Yung
* Rhoqing Tang ... Carica majka
* Margaret Tu Chuan ... Seljanka
* Yuanlong Wang ... Liang Chu
* Chih-Ching Yang ... Lijin brat
* Lei Zhao ... Emperor Chu Te Cheng

## Reference

## Vanjske veze
*