open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lawrence Alma-Tadema

**Sir Lawrence Alma-Tadema** (Dronrijp, 8. siječnja 1836. - Wiesbaden, 25. lipnja 1912.) je bio engleski slikar nizozemskog podrijetla; jedan od najboljih predstavnika povijesnog slikarstva akademizma.

Studirao je na Akademiji u Antwerpenu, a od 1870. godine djeluje u Londonu. Za života je stekao veliku slavu slikajući sladunjave povijesne, pseudoromantične, slike i scene iz antičke prošlosti s vješto postavljenim arheološkim detaljima. Nakon smrti bio je skoro omražen i tek se posljednjih trideset godina njegov rad izuzetno cijeni i vrednuje.

Najpoznatije slike su mu: 

Datoteka:Alma-Tadema The Education of the Children of Clovis.jpg|*Obrazovanje Clovisove djece* (1861.)
Datoteka:1868 Lawrence Alma-Tadema - Phidias Showing the Frieze of the Parthenon to his Friends.jpg|*Fidija pokazuje prijateljima radove na Partenonu* (1868.)
Datoteka:Egyptian chess players.jpg|*Egipatski šahisti* (1879.)


Datoteka:The Triumph of Titus Alma Tadema.jpg|*Titov trijumf* (1885.)
Datoteka:Alma Tadema Spring.jpg|*Proljeće* (1894.)
Datoteka:Alma-Tadema A Favourite Custom 1909 Tate Britain.jpg|*Omiljeni običaj* (1905.)


## Vanjske veze

* 218 djela Lawrencea Alma-Tademe  na www.Alma-Tadema.org
* Alma-Tadema  na "History of Art"
Naim Frashëri

**Naim Frašeri** (; 25. maj 1846. – 20. oktobar 1900, Istanbul, Osmansko carstvo) je bio pesnik i jedna od važnih ličnosti albanskog narodnog preporoda tokom 19. veka.

Od svih knjiga koje je napisao, 22 se smatraju njegovim glavnim delima, od kojih su četiri na turskom jeziku, jedna na persijskom, dve na grčkom i petnaest na albanskom jeziku.

Lik Naima Frašerija se nalazio na poleđini novčanice od 500 leka u periodu 1992—1996 i na poleđini novčanice od 200 leka u periodu posle 1996. godine.

## Bibliografija
# Kavaidi Farisiyye ber tarzi nevin (), Istanbul, 1871.
# Ihtiraat ve kessfiyyat (, ), Istanbul, 1881.
# Fusuli erbea (, Istanbul, 1884.
# Tahayyülat (), Istanbul, 1884.
# Bagëti e Bujqësija (), Bukurešt, 1886.
# E këndimit çunavet (), Bukurešt, 1886.
# Istori e përgjithshme për mësonjëtoret të para (), Bukurešt, 1886.
# Vjersha për mësonjëtoret të para (), Bukurešt, 1886.
# Dituritë për mësonjëtoret të para ({{jez-sr|Opšte obrazovanje za prve razrede), Bukurešt, 1886.
# O alithis pothos ton Skypetaron (), Bukurešt, 1886.
# Luletë e Verësë (), Bukurešt, 1890.
# Mësime (), Bukurešt, 1894.
# Parajsa dhe fjala fluturake,() Bukurešt, 1894.
# Gjithësia (), Bukurešt, 1895.
# Fletore e bektashinjët, ()Bukurešt, 1895.
# O eros (), Istanbul, 1895.
# Iliadh' e Omirit, Bukurešt, , 1896.
# Istori e Skënderbeut (, Bukurešt, 1898.
# Qerbelaja, Bukurešt, (), 1898.
# Istori e Shqipërisë (), Sofija, 1899.
# Shqipëria (), Sofija, 1902.
Man Ray

**Man Rej** (), pravo ime Emanuel Radzicki (; (27. avgust 1890 – 18. novembar 1976) je bio američki fotograf, režiser slikar i skulptor i njegovo se delo svrstava u dadaizam i nadrealizam. U prvom redu je bio avangardni fotograf.

Od 1908. godine do 12-te studirao je umetnost u Njujorku i tokom 1911. radio je kao slikar i skulptor. Prve svoje značajne fotografije je radio 1918. godine i već tada je slikao i radio na filmu.

Sarađujući sa Marselom Dišanom stvorio je američki dadaizam koji je kao pravac začet u Evropi kao radikalno otuđenje od tradicionalnih principa i bio je član grupe umetnika zvanih „“. Posle nekoliko neuspelih pokušaja i proba tvrdio je da dadaizam ne može zaživeti u Njujorku. Da bi mogao da stvara i živi preselio se u Pariz u umetničku četvrt u kojoj su živeli poznati umetnici na Monparnasu. Tu se zaposlio u radionicama kod tamošnjih umetnika. Postao je obožavaoc tamošnjeg modela Alise Prine koju su tamo nazivali „*Kiki iz Monparnasa*“ i koja se bavila poziranjem za slikare. Ona je postala njegov model i objekat fotografisanja.

Kroz više od 20 godina života koji je proveo na Monparnasu, Man Rej je revolucionirao fotografiju i mnogi znameniti ljudi su postali predmet njegovog fotografisanja i pozirali su mu za njegove fotografije.

U susretu sa umetnicima na surealističkoj izložbi i to Žanom Arpom, Maksom Ernstom, Andreom Masonom, Jonom Mironom i Pablom Pikasom reprezentovao je svoja dela u Galeriji Pijere u Parizu 1925. godine.

1934. godine Meret Openhajm umetnica nadrealizma mu je naga pozirala za seriju nadrealističkih aktova fotografija.

Prilikom susreta sa fotografkinjom Le Miler otkriva solarizaciju fotografije, a on je takođe i stvaralac fotografske tehnike koju je njegov prijatelj dadaista Tristan Tzara nazvao rejografija.

U kasnim godinama života, Man Rej se vraća u SAD u Los Anđeles ali je ipak Monparnas u Parizu smatrao za svoj dom gde se vraća, i tu i umire 18. novembra 1976. godine.

## Literatura
* Velika knjiga o fotografiji, Prosveta Zagreb 1980.
* PSN ČS akademia vied, Praha 1962.

## Vanjske veze

* Brief biography of Man Ray by the Biography Resource Center, Gale Group
* Man Ray Trust
* Official Man Ray Licensing archive (searchable)
* Online exhibition on Man Ray from the Getty Museum in Los Angeles
* Collection of Man Ray short films
* Man Ray with Girlfriends - Home Movies 1938
Bajram Šabani

**Bajram Šabani** (1922—1941), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 14. oktobra 1922. godine u selu Lipkovu, kod Kumanova, u veoma siromašnoj porodici. Otac mu je još kao dete bio čuvar stoke u selu. Kasnije se reselio sa porodicom u Kumanovo. Tamo je Bajram radio od malih nogu da bi zaradio za hleb. Odlazio je i na selo, gde je čuvao ovce imućnijih seljaka. Kad je poodrastao, radio je kao poljoprivredni i građevinski radnik. Kasnije je učio potkivački zanat.

Kad je 1939. godine ostao bez zaposlenja, svakog jutra je s motikom na ramenu odlazio da traži posao za taj dan. U vreme njegove nezaposlenosti organizovani ljudi uveravali su ga da je jedini izlaz iz siromaštva u organizovanoj borbi radničke klase. Počeo je da se zanima za napredne ideje i ubrzo je dobivao zadatke koje je izvršavao.

Nakon bugarske okupacije većeg dela Makedonije, Bajram je postao još aktivniji u komunističkom pokretu. Tada je bio primljen u članstvo Komunističke partije Jugoslavije. Uz pomoć skojevaca i članova Partije, Bajram je počeo da se opismenjava. Išao je po selima i zalazio naročito kod albanskih porodica, kojima je pojašnjavao ciljeve Narodnooslobodilačkog pokreta i organizovao ih za rad u pokretu.

Kad su pripreme za oružani ustanak bile završene, Bajram je pristupio partizanima. On je 11. oktobra stupio u odred zajedno sa svojim drugovima. To su bili prvi partizani iz kumanovskog kraja. Na njih su krenule ogromne vojne i policijske snage. Pošto je Bajram poznavao neke staze koje su vodile prema Skopskoj Crnoj gori, bio je u grupi koja se uputila u tom pravcu. Zbog jake kiše grupa se sklonila u jednu vodenicu u blizini sela Belanovci. Ujutro su vodenicu opkolili bugarski vojnici, nakon čega je počela žestoka borba. Bajram je držao odstupnicu. U trenutku kad je bacio poslednju bombu, mitraljeski rafal mu je presekao grudi i on je pao mrtav.

Ukazom predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broz Tita, 10. oktobra 1953. godine, proglašen je za narodnog heroja.

## Literatura
* **[[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]**. „Mladost“, Beograd 1975. godina.
* **[[Makedonska enciklopedija]]** (knjiga druga). „MANU“, Skoplje 2009. godina.
Guggenheim

**Guggenheim muzeji** je zaklada Solomona R. Guggenheima, te se pojam može odnositi na više muzeja širom svijeta:
* Solomon R. Guggenheim muzej u New Yorku
* Peggy Guggenheim kolekcija u Veneciji
* Guggenheim muzej u Bilbau
* Deutsche Guggenheim Berlin, u Berlinu
* Guggenheim Ermitaž muzej u Las Vegasu
* Guggenheim Guadalajara
* Guggenheim Abu Dhabi 
* Vilnius Guggenheim Ermitaž muzej u Vilniusu
Makedonska enciklopedija

***Makedonska enciklopedija*** (makedonski: *Македонска енциклопедија*) jest nacionalna enciklopedija Makedonaca u izdanju Makedonske akademije nauka i umetnosti (MANU). Na izradi enciklopedijskih članaka radilo je 250 saradnika. Glavni urednik enciklopedije bio je Blaže Ristovski. Enciklopedija je štampana u tiražu od 2.000 primeraka i sadrži oko 9.000 članaka.

Nakon izdavanja enciklopedije, 2009. godine, izbile su kontroverze oko sadržaja nekih članaka. U Republici Makedoniji je među Albancima izbilo veliko nezadovoljstvo zbog toga što su u enciklopediji nazvani ''Šiptarima''. Zbog kontroverzi, preostalih 1.700 primeraka povučeno je iz prodaje.

## Reference

## Vanjske veze
* Politika. rs: Makedonska enciklopedija neprihvatljiva i za Amerikance i Britance
* Makedonska enciklopedija - dve datoteke u pdf formatu, veličine 31.9 i 37.5 megabajta
Skadarski okrug

**Skadarski okrug** (albanski: *Qarku i Shkodrës*) je jedan od 12 okruga u Albaniji. Glavni grad okruga je Skadar.

Sastoji se od slijedećih distrikata:
* Malësi e Madheski distrikt
* Pukëski distrikt
* Skadarski distrikt

Na jugozapadu, okrug izlazi na Jadransko more. Na zapadu i sjeveru graniči sa Crnom Gorom. Unutar Albanije, Skadarski okrug graniči sa slijedećim okruzima:
* Kukëski okrug: istok
* Lješki okrug: jug

## Vanjske veze

* Regional Council of Shkoder  (engleski)
Skadarski distrikt

**Skadarski distrikt** (albanski: Rrethi i Shkodrës) je jedan od 36 distrikata u Albaniji, dio Skadarskog okruga. Po procjeni iz 2004. broji oko 185.000 stanovnika, a pokriva područje od 1,631 km². 

Nalazi se na sjeveru zemlje, a sjedište mu je grad Skadar. Distrikt se sastoji od sljedećih općina:

* Ana e Malit
* Bërdicë
* Bushat
* Dajç
* Gur i Zi
* Hajmel
* Postribë
* Pult
* Rrethinat
* Shalë
* Skadar
* Shllak
* Shosh
* Temal
* Vau-Dejës
* Velipojë
* Vig-Mnelë
Balkanski savez

**Balkanski savez** (***Balkanska liga***) formiran je 1912. godine za vrijeme Balkanskih ratova. Članice Balkanskog saveza bile su Srbija, Crna Gora, Bugarska i Grčka.

Ciljevi saveza bili su oslobođenje preostalih dijelova Balkanskog poluotoka od osmanske vlasti i sprečavanje prodora Austro-Ugarske i Njemačke prema istoku.

## Povezano
* Prvi balkanski rat
* Drugi balkanski rat
* Balkanski pakt

## Vanjske veze
* Istorijska biblioteka: Savez sklopljen u vozu
Balkanska liga

**Balkanska liga** se može odnositi na:

* Balkanski savez, savez država uoči Balkanskih ratova
* Balkanska liga u košarci, regionalna košarkaška liga na području Balkana
Londonski mir (1913)

**Londonski ugovor o miru** zaključen je na Londonskoj konferenciji 30. maja 1913. posle Prvog balkanskog rata između Srbije, Bugarske, Grčke i Crne Gore, sa jedne strane, i Otomanske Imperije, sa druge strane. Ovim ugovorom:
* Osmansko carstvo se odriče svoje evropske teritorije zapadno od linije Enos — Midija, izuzev teritorije Albanije. Odluku o konačnom statusu Albanije Osmansko Carstvo prepušta velkim silama. Po završetku formalnog dela konferencije, 29 jula 1913 ambasadori spoljnih poslova Velikih Sila su doneli odluku da se formira Kneževina Albanija. 
* Srbija je dobila Kosovo, ali se mora povući sa Jadranskog mora.
* Grčkoj je prisajedinjen Krit.
* Novopazarski sandžak je podeljen između Srbije i Crne Gore
* Bugarska je dobila deo Trakije
* Nije bila donesena definitivna odluka o Makedoniji, koja je ostala u srpskom posedu.

Nakon Londonskoga mira izbio je Drugi balkanski rat u junu 1913.

## Reference

## Povezano
* Londonska konferencija 1912-1913
* Izveštaj međunarodne komisije o Balkanskim ratovima
Muzej Guggenheim u New Yorku

**Guggenheimov muzej** (engleski: *Guggenheim Museum*) je muzej umjetnosti u New Yorku (SAD), Veneciji (Italija), Berlinu (Njemačka) i Bilbau (Španjolska).

Zakladu Solomona R. Guggenheima i muzej apstraktne umjetnosti utemeljio je američki industrijalac, sakupljač umjetnina Solomon R. Guggenheim (Philadelphia, 2. veljače 1861. – Port Washington, 3. rujna 1949.).

## Guggenheim muzej u New Yorku
Muzej na Petoj aveniji u New Yorku ima zbirku (više od 2.500) djela suvremenih slikara i kipara, uključujući najveću zbirku djela Vasilija Kandinskog.

Cilindričnu spiralnu, armiranobetonsku građevinu u New Yorku projektirao je 1943. godine Frank Lloyd Wright. U toj jednoj od posljednjih u njegovoj seriji organičkih konstrukcija, Wright je spojio složeno prirodno obličje Grand Canyona s urođeničkom arhitekturom Navajo indijanaca. Organizaciju zavojitih stubišta slijedi spiralno kretanje prema gore. Posjetitelje do vrha odvozi dizalo, a zatim se pješice spuštaju zavojitim stubištem i ujedno promatraju slike

## Vanjske veze

* Službene stranice. 
* Gwathmey Siegel, Solomon R. Guggenheim Muzejska rekonstrukcija i dodaci. 
* Pregled arhitekture. 
* Google maps
Okruzi Albanije

Albanija je podeljena u 12 **okruga** ili **regiona** (), koje se ponekad nazivaju i prefekture (). Svaki region sadrži nekoliko manjih oblasti ili distrikata (*rrethe*), koje se ponekad nazivaju i subprefekture. Od 1938. Albanija ima 12 regiona. Glavni grad, Tirana ima poseban status.

## Povezano
* Geografija Albanije
* Distrikti Albanije

## Reference
Javier Clemente

**Javier Clemente Lazaro** (Barakaldo, Baskija, Španjolska 12. ožujka 1950.) je španjolski nogometni trener. 

## Karijera
Kao igrač, Clemente je za Athletic Bilbao u razdoblju od 1968. do 1971. godine odigrao 47 utakmica u La Ligi za kojih je zabio šest golova. Bio je član Atletica kada su osvojili Copa del Rey 1968. godine.

Kao trener vodio je klubove, Athletic Bilbao, Espanyol, Atlético de Madrid, Real Betis, Real Sociedad, Tenerife FC i Olympique Marseille. Izbornik Španjolske bio je od 1992. do 1998. godine, a u periodu od rujna 1994. do siječnja 1998. godine ostvario je sa španjolskoj reprezentacijom rezultat od 31. utakmice bez poraza. 

Bio je na udaru javnosti jer je u španjolskoj reprezentaciji više simpatizirao baskijske igrače. Poslije poraza od Cipra dobio je otkaz.

## Uspjesi
**Kao igrač** :
* **[[Copa del Rey]]**: **1** 
** 1969.

**Kao trener**
* **[[La Liga]]**: **2**
** 1982/1983, 1983/1984 
* **[[Copa del Rey]]**: **1** 
** 1984.
Miarinarivo

**Miarinarivo** je grad na centralnoj visoravni Madagaskara od 15 000 stanovnika, administrativni centar Regije Itasi i Distrinkta Miarinarivo u Provinciji Antananarivo.

U *Maintiranu* su većinsko stanovništvo Merine jedan od malagaških naroda.

## Historija
*Miarinarivo* se počeo oblikovati kao grad krajem 19. vijeka, kad su u mjesto došli živjeti prvi evangelički i katolički misionari i osnovali svoje crkve i škole. *Miarinarivo* je među prvima dobio medicinsku ustanovu još 1897., kad je jedan od prva dva malgaška liječnika osnovao ambulantu, iz koje je izrasla današnja bolnica *Centre Hospitalier Miarinarivo*.
Cesta do Antananarivo napravljena je 1909. za vrijeme francuske kolonijalne uprave. Evangelički misionari su izgradili svoju crkvu, školu i osnovali 22. juna 1929. Centar mladih kršćana. Prvi katolički misionari, osnovali su svoju misiju u *Miarinarivu* 1933., ona je 1939. postala *Apostolski vikarijat*, a od 1955. promaknuta je u biskupiju.

Jedna od najvećih znamenitosti grada je katolička katedrala koja je dovršena 1948., koju je posvetio prvi malgaški kardinal Ignace Ramarosandratana.

U današnjem *Miarinarivu* postoje osnovne i srednje škole, banke, vladini uredi, par manjih hotela i restorana i benziska stanica.

U okolici grada kod mjesta Manazari (30&nbsp;km) nalazi se grobnica malgaškog mitskog kralja Andriambahoaka.
	
## Geografske i klimatske karakteristike
*Miarinarivo* leži na južnim obroncima vulkanskog Masiva Itasi u brdovitom kraju, u kojem se izmjenjuju kotline rijeka i planinski vrhunci sa brojnim kraterskim jezerima, gejzirima i termalnim izvorima. Sam grad leži na nadmorskoj visini od 1300 m, u kotlini, koju sa sjevera zatvara *Planina Ambatomanjaka* (1500 m) a sa juga *Planina Manja* (1765 m), sjeverno od grada teče rijeka *Sakai* (najveća pritoka rijeke Mahajilo).

*Miarinarivo* je udaljen 89.4&nbsp;km od glavnog grada Antananarivo i oko 121 do Tsiroanomandidija, južno od grada oko 35&nbsp;km nalazi se Jezero Itasi. U okrugu *Miarinarivo* ima 40 vulkanskih jezera, od kojih su najveća; Mahiatrondro, Ambatomilona i Antamolava.

*Miarinarivo* ima mješavinu između kontinentalne i tropske klime sa prosječnom dnevnom temperaturom od 28 °C u januaru kad je ljeto i 10&nbsp;°C u augustu kad je zima. Prosječna količina oborina je između 900&nbsp;mm i 1100&nbsp;mm.

## Transport, Privreda
Do *Miarinariva* vodi nacionalni magistralni put br. 1 Antananarivo - Tsiroanomandidi u odličnom stanju.

Klima i tlo *Miarinariva* pogodno je za poljoprivrednu proizvodnju svih vrsta usjeva, dobro je razvijeno ribarstvo po ribnjacima i jezerima. *Miarinarivo* je bio poznat po proizvodnji kvalitetne svile od brojnih nasada duda. Danas se osobito uzgaja riža i kava. *Miarinarivo* je centar mljekarstva, koje je unaprijeđeno uvozom holsteinskih krava.

## Povezano
* Popis gradova na Madagaskaru

## Reference

## Vanjske veze
* Localités Miarinarivo   
* Madagascar. Accueil à Miarinarivo
Valonski distrikt

**Valonski distrikt** ili **oblast Valona** (albanski: Rrethi i Vlorës) je jedan od 36 distrikata u Albaniji, dio Valonskog okruga. Po procjeni iz 2004. broji oko 147.000 stanovnika, a pokriva područje od 1609 km². 
 
Nalazi se na jugu države, a sjedište mu je grad Valona. Distrikt se sastoji od sljedećih općina:
* Armen
* Brataj
* Himarë
* Horë-Vranisht
* Kotë
* Novoselë
* Orikum
* Qendër
* Selenicë
* Sevaster
* Shushicë
* Vllahinë
* Valona
Razmjena zarobljenika

**Razmjena zarobljenika** u najširem smislu označava proces prilikom koga dvije međusobno sukobljene grupe ljudi istovremeno, i u skladu s međusobno postignutim dogovorom, puštaju ili predaju pripadnike druge strane koje su bili držali u zarobljeništvu, pritvoru ili im na neki drugi način ograničili slobodu kretanja. Postoje razni oblici razmjena zarobljenika, a pod tim pojmom se najčešće podrazumijevaju sporazumi između država, odnosno zaraćenih strana u oružanom sukobu, pri čemu su predmet razmjene ratni zarobljenici. Razmjene se obično vrše nakon završetka sukoba ili uspostave primirja, odnosno kao dio mirovnog sporazuma; nekada se mogu vršiti i tokom samog oružanog sukoba, pri čemu se sam proces razmjene vrši na neutralnom području ili na ničijoj zemlji uz odgovarajući prekid neprijateljstava. Motivi za razmjenu zarobljenika mogu biti različiti - od nastojanja da se spašavanjem vlastitih zarobljenika pojača moral ili steknu obavještajni podaci, preko nastojanja da se puštanjem neprijateljskih zarobljenika otklone vlastiti logistički i sigurnosni problemi, pa do nastojanja da se stekne propagandna prednost u neutralnoj javnosti.

Razmjene zarobljenika u ratu reguliraju Ženevske konvencije.

Razmjene zarobljenika se mogu odvijati i među stranama koje nisu u formalnom sukobu, za što je možda najbolji primjer hladni rat kada su se na berlinskom mostu Glienicke, koji je dijelio Zapadni i Istočni Berlin, odvijale razmjene osuđenih špijuna i političkih zatvorenika.
Politički zatvorenik

**Politički zatvorenik** je izraz koji u svom najširem smislu označava svaku osobu kojoj je državna vlast ograničila slobodu kretanja - smještanjem u zatvor, koncentracioni logor, pritvor ili kućni pritvor - iz političkih razloga. U svom tradicionalnom značenju se pod time podrazumijevaju osobe osuđene na zatvorske i druge kazne zbog političkih krivičnih djela kao što su veleizdaja, "subverzija", "kontrarevolucija" ili "ugrožavanje ustavnog poretka". Kolokvijalno značenje pojma označava osobe koje su zatvorene što su svojom djelatnošću predstavljale opoziciju, prijetnju ili smetnju nekoj totalitarnoj, autoritarnoj ili opresivnoj vlasti.

U potonjem smislu izraz "politički zatvorenik", pogotovo u drugoj polovici 20. vijeka, ima pozitivne konotacije, te se obično vezuje uz osobe koje uživaju reputaciju disidenta ili borca za slobodu te zbog toga uživa simpatije u međunarodnoj javnosti. Zbog tih razloga države i režimi koje zatvaraju ljude iz političkih razloga nikada ne koriste izraz "politički zatvorenik", dok, nasuprot tome, nije rijedak slučaj da mnoge zatvorene osobe iz propagandnih razloga sebe proglašavaju političkim zatvorenicima.

Djelomično u nastojanju da se izbjegnu političke zloupotrebe pojma, neke organizacije za zaštitu ljudskih prava, kao što je Amnesty International, su uvele širi pojam zatvorenika savjesti.

## Najpoznatiji politički zatvorenici

* Nelson Mandela
* Aung San Suu Kyi
* Antonio Gramsci

### Na području bivše Jugoslavije

* Josip Broz Tito
* Franjo Tuđman
* Marko Veselica
* Adem Demaći

## Povezano
* Montirani proces

## Literatura

* Whitehorn, Laura. (2003). *Fighting to Get Them Out*. Social Justice, San Francisco; 2003. Vol. 30, Iss. 2; pg. 51.
* n.a. 1973. *Political Prisoners in South Vietnam*. London: Amnesty International Publications.
* Luz Arce. 2003. *The Inferno: A Story of Terror and Survival in Chile*. Madison, WI: The University of Wisconsin Press. 
* Stuart Christie. 2004. *Granny Made Me An Anarchist: General Franco, The Angry Brigade and Me*. London: Simon & Schuster. 
* Christina Fink. 2001. *Living Silence: Burma Under Military Rule*. Bangkok: White Lotus Press and London: Zed Press. (See in particular Chapter 8: *Prison: 'Life University' *). In Thailand , elsewhere  and 
* Marek M. Kaminski. 2004. *Games Prisoners Play*. Princeton University Press.  http://webfiles.uci.edu/mkaminsk/www/book.html 
* Ben Kiernan. 2002. *The Pol Pot Regime: Race, Power, and Genocide in Cambodia under the Khmer Rouge, 1975–1975*. Yale University Press. 
* Stephen M. Kohn. 1994. *American Political Prisoners*. Westport, CT: Praeger. 
* Barbara Olshansky. 2002. *Secret Trials and Executions: Military Tribunals and the Threat to Democracy*. New York: Seven Stories Press.
Sihanaka (narod)

**Sihanaka** ili **Antisihanaka** su jedan od 18 naroda Madagaskara, sa 508.000 pripadnika (2.4% stanovnika Madagaskara), koji žive na sjeveroistoku centralne madagaskarske visoravni oko Jezera Alaotra.

Njihovo ime na malagaškom znači *ljudi iz močvare*, jer je kraj oko jezera Alaotra bio izrazito močvaran sve donedavno.

Sihanake su većinom ratari i ribari, i oni kao i većinski Merine kao i njihovi susjedi Betsileo govore malgaški makrojezik, točnije jezik malagaške visoravni, ali posebnim dijalektom sihanaka.

## Historija

Sihanake su bili samo jedan plemenski klan Antaisaka, jednog od plemena Madagaskara, koje je živjelo u južnim močvarnim teritorijima na jugoistoku oko grada Vangaindrano kod ušća rijeke Mananara u Indijski ocean. Prema njihovoj usmenoj predaji sredinom 18. vijeka, njihov plemenski klan odlučio se odseliti iz tog kraja na madagaskarsku visoravan, u kraj oko današnjeg mjesta Masianaka, južno od teritorija plemena Merina, vremenom su se preselili sjevernije - na teritorije gdje danas žive oko jezera Alaotra.
U 19. vijeku pokorili su ih zapadni susjedi - Merine i uključili u svoje Kraljevstvo Merina.

## Geografska rasprostranjenost
Granice njihova teritorija nisu precizno definirane, kraj u kojem žive do sjevera dopire do teritorija Antambahoaka, na istoku do teritorija naroda Betsimisaraka, na jugu do krajeva gdje žive Bezanozano i na zapadu do krajeva naroda Merina.

Njihova neformalna prijestolnica je grad Ambatondrazaka, ostala mjesta od historijske važnosti za njih su Imerimandroso, Tanambe, Ambohijanahari i Amparafaravola.

Sihanake imaju mnogo sličnosti sa susjednim Merinama i oni kao Merine uzgajaju rižu u navodnjavanim poljima.

Sve grobove ukrašavaju do 10 metara visokim drvenim štulama (*jiro*).

## Veze
* Malgaši
* Merina
* Bara
* Sakalava

## Reference

## Vanjske veze
* ''Sihanaka of Madagascar''
Tripice

**Tripice** (dolazi iz Francuskog jezika *tripe*) su jelo koje se spravlja od očišćenih želudaca različitih životinja. Na području hrvatske i susjednih zemalja, postoje i drugi nazivi kao što su: fileki, dropci, tripe, škembići, burag, vampi. Takodje su kolokvijalni izraz za polnu bolest.

## Glavni sastojak

### Goveđe tripice
Prve tri komore goveđeg želudca: *burag*, *kapura* i *knjižavac* se najčešće koriste za pripremu tripica. Zadnji dio goveđeg želudca - *sirište* se vrlo rijetko koristi zbog svoje strukture u kojoj prevladava žlijezdana sluznica.

### Janjeće tripice
Osim, naravno narezanog želudca, janjeće tripice često sadrže i nešto janjećih crijeva i krvi.

### Ostale životinje
Tripice se također spravljaju od želudaca koza, svinja, jelena, tuna, grdobina.

### Neisprane tripice
Tripice s kojih nisu dokraja isprani ostatci životinjske utrobe, još se nazivaju i zelene ili nezrele tripice. Miris takvih tripica je neprijatan ljudima, ali psima i mačkama je upravo suprotno, zbog čega su popularne kao hrana za kućne ljubimce. Kao ljudska hrana, tripice mogu ovisno o ukusu i vještini kuhara imati male tragove ostataka utrobe, što daje posebnu aromu jelu. Kakav god bio ukus kuhara, udio želudčanih ostataka će biti mnogostruko manji nego kod zelenih tripica korištenih kod životinjske hrane.

## Spravljanje jela
Tripice se pripremaju u mnogim krajevima svijet na vrlo raznolike načine. Svim receptima, zajednička je prva faza obrade sirovog želudca, a to je čišćenje od ostataka utrobe kuhanjem. Za spremanje kobasica, očišćene tripice se sjeckaju na manje, a za spremanje kuhanih i jušnih jela, na veće komade (trake). U nekim jelima koristi se čitavi očišćeni želudac, kao kod bosanskog jela "bumbar", gdje se želudac puni ostalim goveđim iznutricama. U nekim jelima kao što su brački *vitalac*, filipinski *Kare-kare* i kineski *Fuqi feipian*, tripice čine tek manji udio među ostalim sastojcima, najčešće raznim drugim iznutricama.

## Tripice u Hrvata
Nekada popularno jelo težaka, radnika, ali i sladokusaca iz raznih društvenih slojeva, danas je u hrvatskoj pomalo zaboravljeno jelo u kojem se uživa tek u relativno rijetkim prilikama. Na hrvatskom tlu je poznato od davnina, a *vitalac* vuče korijene još iz vremena posjeta starih Grka. Priprema se u pravilu kuhanjem narezanih komada zajedno s ostalim namirnicama u vodi, sve dok ne dobijemo jelo nalik na gustu juhu ili gulaš. Ostali sastojci variraju kako od područja do područja, tako i od kuhara do kuhara, no na ovom podneblju, luk i slanina (špek) odnosno panceta su neizostavni dodatci. Najčešće se pripremaju juneće ili goveđe tripice. U Zagori i primorju cijenjene su janjeće tripice. Vrlo rijetko, tek u ponekim primorskim ribarskim mjestima mogu još kušati i tripice od tune ili grdobine.

## Vanjske veze

* Triperi - klub ljubitelja tripica 
* Veljko Barbieri piše o tripicama o kojima se ne govori 
* Recepti - Coolinarika
Antaisaka (narod)

**Antaisaka** ili **Antesaka** su jedan od 18 naroda Madagaskara, od 1 261 000 pripadnika (5.3 % stanovnika Madagaskara), koji žive na istočnoj obali oko aluvijalne kotline i ušća rijeke Mananara u Indijski ocean.
Njihovo ime na malagaškom znači *ljudi od [[Sakalava]]*, jer je prema njihovoj legendi, njihov historijski vođa Andriamandresi, koji ih je doveo na sadašnje teritorije sa zapadne obale (oko rijeke Mangoki), bio pripadnik plemena Sakalava.

Antaisake kao i većinski Merine govore malgaški makrojezik, njegovu varijantu zvanu Malagaški Južni Betsimisaraka, ali svojim posebnim dijalektom Antasaka.

## Historija

Iako njihova plemenska aristokracija tvrdi da oni svoje porijeklo vuku od Sakalava iz Mangokija, činjenice dokazuju da niži pripadnici njihova naroda potječu od Bara, Tanala i drugih malgaških etničkih skupina.

Antaisake su ponosni na svoju vojničku historiju, kad su slovili za uporne i nepopusljive borce u obrani vlastite samostalnosti. Još i danas među njima kruži priča da je merinska kraljica Ranavalona I. trebala 9 000 vojnika da pokori njihovo kraljevsto početkom 19. vijeka.

## Geografska rasprostranjenost
Antaisake danas žive većinom u Provinciji Fianarantsoa, njihova neformalna prijestolnica je grad Vangaindrano na ušću rijeke Mananara u Indijski ocean. Oni su danas većinom ratari koji se bave uzgojem kave, banana i riže.

## Običaji
Njihove tradicionalne kuće obično su podignute na kamenom postolju i pokrivene palminim lišćem. Uobičajeno imaju po dvoja vrata, jedna im služe kao normalni ulaz, a druga koja se obično nalaze na istoku, koriste isključivo za iznošenje mrtvih ukućana. Antaisake pokapaju svoje mrtve u zajedničke grobne kuće (*kibori*) koje grade na vrhu ili padini brijega. Prije konačnog pogreba, leš pokojnika odnesu na tajno mjesto u šumu, da se dobro isuši.

Muški članovi Antaisaka ne žanju rižu, već samo žene, jer je to za njih tabu. Antaisake puno više od ostalih malgaških naroda održavaju kult mrtvih, koji ih često dovodi u nezavidnu ekonomsku situaciju i do bankrota.

## Veze
* Malgaši

## Reference

## Vanjske veze
* ''Antasaka''
Osmanska krstarica Hamidiye

***Hamidiye*** (također poznata i kao ***Hamidija***) je bila osmanska krstarica poznata po akcijama u balkanskim i prvom svjetskom ratu. Imala je istisninu od 3805 tona, te bila izgrađena i porinuta u Engleskoj 25. septembra 1903. pod imenom ***Abdülhamid***, koje je dobila po tadašnjem sultanu Abdulu Hamidu II. Naziv *Hamidiye* je dobila nakon sultanovog svrgavanja 1908. u mladoturskoj revoluciji.

Hamidiye je kao glavno naoružanje imala dva brzometna topa 150mm L/45, šest brzometnih topova 120mm L/50, dva brzometna topa 46mm L/50, dva brzometna topa 36mm i dvije torpedne cijevi 457mm. Pokretala su ga dva seta četverocilndarskih parnih strojeva, zahvaljujući kojima je imala maksimalnu brzinu od 22 čvora. Imala je 302 člana posade.

*Hamidiye* je postala poznata za vrijeme prvog balkanskog rata kada se početkom 1913. godine uspjela provući kroz grčku blokadu Dardanela te tokom sljedećih nekoliko mjeseci vodila krstarički rat na Mediteranu, što je uključilo i prepad na albansku luku Šenđin 12. marta 1913. kada je potopljeno šest grčkih transportnih brodova koji su prevozili srpska pojačanja za opsadu Skadra. Iako *Hamidiye* nije uspjela ozbiljnije promijeniti situaciju na bojištu ili uticati na krajnji ishod rata, njeni uspjesi su djelomično povratili ozbiljno poljuljani moral osmanskih snaga, a od kapetana Raufa Orbaya učinili nacionalnog heroja.

Nakon završetka prvog svjetskog rata, odnosno mirovnim ugovorom u Sevresu, Hamidiye je predana pobjedničkoj Velikoj Britaniji kao dio odštete. Međutim, kada je nakon turskog rata za nezavisnost sklopljen Sporazum u Lauseanneu, novoj turskoj državi je dozvoljeno da zadrži ratnu mornaricu, a Hamidiye joj je vraćena, te je nastavila služiti kao školski brod.

## Reference

## Literatura

;Knjige
* 
* 
* 
* 
*  
* David Nicolle and Raffaele Ruggeri, *The Ottoman Army 1914-18*, Osprey Publishing Ltd., 1994.
*  
* 
;Online
* 
* http://www.turkeyswar.com/navy/battleships-hamidiye.htm
Gilad Šalit

**Gilad Shalit** (28. august 1986 - ) je bio izraelski vojnik francuskog porijekla koji je kao pripadnik Izraelskih obrambenih snaga godine 2006. zarobljen od pripadnika palestinske paravojne formacije Hamas. Nakon petogodišnjeg zatočeništva je pušten na slobodu, nakon što je izraelska vlada pristala na razmjenu zarobljenika tokom koje je iz izraelskih zatvora pušteno preko 1000 Palestinaca.

## Vanjske veze

* Gilad.org  – Official site maintained by Shalit's family
* Gaza Kidnapping of Israeli Soldier – News and updates related to Gilad Shalit
* The Saga of Gilad Shalit  – slideshow by *[[Time magazine]]*
*  Shalit's audio tape recording  as of 25 June 2007
* Gilad Watch Live clock counting up the amount of time Gilad Shalit has been in captivity
* A taped video of Gilad Shalit speaking  in Hebrew (English subtitles added) which was broadcast on Israeli Television on 2 October 2009
* Kerem Shalom attack and kidnapping of Cpl. Gilad Shalit – published at the Israeli Ministry of Foreign Affairs
* Kerem "When the Shark and the Fish First Met" by Gilad Shalit – published at the Israeli Ministry of Foreign Affairs
X (album, Kylie Minogue)

***X*** je deseti studijski album australijske pjevačice Kylie Minogue, objavljen krajem 2007. godine.

## Informacija
To je njezin deseti studijski album, odnosno njezino prvo izdanje nakon kompilacije *[[Ultimate Kylie]]* iz 2004. godine, i njen prvi studijski album nakon *[[Body Language (album Kylie Minogue)|Body Language]]* iz 2003. godine. Debitanski singl s albuma je "2 Hearts". Objavljen u studenom 2007. godine u svijetu. Prvi singl američkog izdanja albumaje „All I See”, izdan u travnju 2008. godine.

Unatoč različitim kritičkim ocjenama, album je nominiran za Brit Awards nagradu za najbolji međunarodni album i debitirao je na prvom mjestu u Australiji, i na jednom od prvih pet mjesta u Velikoj Britaniji. Nema službene statistike za prodaju albuma, ali britanske novine *[[The Times]]* u prosincu 2008. godine objavile da je prodano preko milijun primjeraka albuma *X* diljem svijeta. U prosinca 2008. godine objavljeno je da album *X* nominiran za nagradu Grammy u kategoriji najbolji elektronski album i tako je dobila svoju peti nominaciju. U studenom 2007. godine Minogue je izjavila da će promovirati *X* europskom turnejom koja će biti nazvana KylieX2008.

## Singlovi
„2 Hearts” je objavljen diljem svijeta kao debitanski singl osim u SAD-u. Pjesma je bila hit, dospjela je na prvo mjesto u Australiji i četvrto u Velikoj Britaniji.

„Wow” je objavljena kao drugi singl u Velikoj Britaniji i Australiji i kao treći u ostatku svijeta. U Australiji pjesma je dospjela na jedanaesti mjesto, au Velikoj Britaniji na peti mjesto s prodanih 180.000 primjeraka singla.

„In My Arms” je drugo globalno izdanje i treće u Velikoj Britaniji i Australiji, velik hit u Europi i Meksiku. Dospjela je na sedmi mjesto u Meksiku i postala Minogue najveći hit ondje od 2002. godine. Dospjela je na jedno od prvih 10 mjesta u Njemačkoj, Francuskoj i Grčkoj i na prvo mjesto u Rumunjskoj.

„The One” je objavljena kao singl u Velikoj Britaniji, Australiji i Europi. Iako je izdana samo u digitalnom formatu, dospjela je na treće mjesto u Velikoj Britaniji. Također, obajvljena su 2 promotivna izdanja. Izdanje kao CD/ploča je otkazano.

## Popis pjesama

## Top ljestvice

## Reference

## Vanjske veze
* Službena stranica
Arhanđeo

**Arhanđeli**, ili **arhangeli**, su natprirodna bića zoroasterske, persijske, hrišćanske, jevrejske i islamske teologije.

## Arhanđeli u hrišćanstvu
Pravoslavna tradicija pominje hiljade arhanđela ali su ipak samo sedam arhanđela slavljeni po imenu. 
Svaki ponedeljak posvećen je anđelima.

U spisu *O nebeskoj hijerarhiji*, Dionizije Areopagita kaže da se sva bestelesna bića mogu svrstati u nebesku hijerarhiju u sledećoj hijerarhiji, a svaka u tri lika:
* viša: serafimi, heruvimi, prestoli;
* srednja: gospodstva, sile, vlasti;
* niža: načela, arhanđeli, anđeli.

U pravoslavnoj ikonografiji, svaki od arhanđela je drugačije predstavljen:
* Mihailo, na hebrejskom znači „onaj koji je poput Boga“. Arh. Mihailo je još od prvih vekova hrišćanstva predstavljan kao vojskovođa, koji u svojoj desnoj ruci drži koplje kojim se borio protiv Lucifera, a u levoj ruci zelenu palminu grančicu. Arh. Mihailo se smatra važnim zaštitnikom pravoslavne vere i borcem protiv jeresi.
* Gavrilo znači „sila Božija“. On je glasnik Božiji. Predstavljen je tako da u desnoj ruci drži lampu, a u levoj ogledalce. Ogledalce označava Premudrost Božiju. 
* Rafailo znači „isceljenje Božije“. Predstavljen je kako drži za ruku Tobijasa.
* Urilo znači „Božanska svetlost“ ili "vatra Božija". Predstavljen je kako u desnoj ruci drži mač okrenut prema Persijancima i plamen u levoj.
* Salatilo znači „vrhovni služitelj molitava“. Predstavljen je sa pognutom glavom i oborenim pogledom i sa rukama na grudima, kao na molitvi.
* Jegudilo znači „hvala Božija“. Predstavljen je kako u desnoj ruci drži zlatan venac i  u levoj.
* Varahilo znači „delitelj blagoslova“. Predstavljen je kako drži belu ružu na grudima.

### [[Pali anđeo|Pali anđeli]]
* Lucifer, pali serafim koji je želeo da dostigne Boga (Isaija 14,14). Lucifera je proterao sa nebesa arhanđel Mihailo. Poznat je i kao Satana, Zmija, Kušač i Lukavi. Bio je i heruvim (Ezekilj 28,14) i "jutarnja zvezda" (Isaija 14,12). Ezekilj (Ezekilj 28,17) navodi da je Satana bio vanredno lep anđeo.
Tanala (narod)

**Tanala** su jedan od 18 naroda Madagaskara, od 952.000 pripadnika (3,8% stanovnika Madagaskara), koji žive u šumskom pojasu na jugoistoku zemlje, uz Indijski ocean.
Njihovo ime na malagaškom znači *ljudi iz šume*.

Tanale kao i većinski Merine govore malgaški makrojezik, njegovu varijantu zvanu standardni malagaški ili jezik madagaskarske visoravni, ali svojim posebnim dijalektom tanala.

## Historija

Iako je danas naizgled teško pronaći razloge zašto su francuski antropolozi izmislili toliko brojne malgaške etničke skupine (osim ako se nisu rukovodili onom *[[divide et impera]]*), danas čak i lideri Madagaskara, priznaju da je u slučaju Tanala to ipak bilo točno. Oni su doista posebna etnička skupina, iako žive podijeljeni u dvije podskupine; Menabe na planinskim sjeveru i Ikongo prema jugu.

Tanale su jedan od rijetkih malgaških naroda koje Merine nisu uspjeli pokoriti početkom 19. vijeka., oni su ostali nezavisni sve do francuske kolonizacije otoka.

## Geografska rasprostranjenost
Tanale nastanjuju šume na jugoistoku otoka, između obale Indijskog oceana i visoravni Antemoro, na kojoj žive Betsileji, uz doline rijeka Nosivolo (pritoka Mangora, Matitana i Ambahive. Tanale su vješti drvosječe, skupljači hrane i lovci.

Tanale su danas većinom ratari koji svoje oranice dobijaju tako da spale šumu, na njima uzgajaju kavu, krumpir, kukuruz i rižu.

## Običaji
Tanale su majstori tradicionalne medicine, njihovi ljekari pozaju ljekovite vrijednosti nekoliko stotina biljnih vrsta.

Njihova naselja organizirana su prema strogom hijerarhijskom redu, stariji članovi zajednice imaju kuće na vrhu brda a najmlađi na dnu, a sredina je uobičajeno prazna rezervirana za sastanke naselja.

## Veze
* Malgaši

## Reference

## Vanjske veze
* ''Tanala''
Arhanđeo (razvrstavanje)

**Arhanđeo** se može odnositi na:
* Arhangel, Arkanđeo ili (Sveti) Arhanđel je natprirodno biće iz grupe anđela
* Arhangel (ime), lično ime
* Arhangel (grupa) je makedonska rok grupa.
** *[[Arhangel I]]* je prvi album grupe Arhangel.
** *[[Arhangel II]]* je drugi album grupe Arhangel.
** ''Arhangel'' (pesma), pesma grupe Arhangel.
* Manastir Svetih arhangela (Prizren) su pravoslavni manastir kod Prizrena
* Arkanđel (otok), u Jadranskom moru
* ''Archangel'' (roman Roberta Harrisa), roman Roberta Harrisa iz 1999. godine preveden pod naslovom *Arhanđeo*
** ''Archangel'' (TV serija), BBC-jeva mini-serija temeljena na romanu, gl. ul. Daniel Craig
Arhangel (ime)

**Arhangel** je hrišćansko muško ime grčkog porekla. Potiče iz grčke reči „Arhangel“, koja označava arhanđela, zapovednika anđela.

## Izvedena imena
Od ovog imena izvedena su imena Aranđel, Raka, Ranđel i Ranđija. Zanimljivo je da ime **Raka** postoji i na hindu jeziku i znači „pun mesec“.

## Reference
Vangaindrano

**Vangaindrano** je grad na jugoistoku Madagaskara od 24 956  stanovnika, administrativni centar Regije Atsimo-Atsinanana i Distrinkta Vangaindrano u Provinciji Fianarantsoa.

*Vangaindrano* na malagaškom znači *gdje smo kupili vodu*, to je vjerojatno zbog toga što je nekoć kroz mjesto tekao rukavac rijeke Mananara.
 U *Vangaindranu* su većinsko stanovništvo Antaisake jedan od malagaških naroda, čija je on neformalna prijestolnica.

## Historija
*Vangaindrano* se počeo oblikovati kao grad početkom 20. vijeka, kad su u mjesto došli živjeti prvi evangelički i katoličkimisionari i osnovali svoje crkve i škole.

U današnjem *Vangaindranu* postoje osnovne i srednje škole, bolnica, banke, vladini uredi, par manjih hotela (Emeraude, Tropic) i restorana i benzisku stanicu. I u *Vangaindranu* je kao i u ostalim malgaškim gradovima uobičajeno gradsko prijevozno sredstvo - rikša. Grad ima dva Mananara i Kanjon Ankalatana na istoj rijeci.
	
## Geografske i klimatske karakteristike
*Vangaindrano* leži u aluvijalnoj dolini, 12&nbsp;km od ušća rijeke Mananara u Indijski ocean.
*Vangaindrano* je udaljen 476&nbsp;km od provincijskog središta Fianarantsoe i oko 882&nbsp;km od glavnog grada Antananarivo.

*Vangaindrano* ima tipičnu tropsku klimu sa prosječnom dnevnom temperaturom od preko 28 °C.

## Transport, Privreda
Do *Vangaindrano* vodi nacionalni magistralni put br. 12, koji je od grada nadalje prema Tolanaro ( oko 250&nbsp;km) - praktički neprohodan, jer nema mostova preko rijeka i u očajnom je stanju. Cesta do Farafangana duga 75&nbsp;km je u vrlo dobrom stanju, jer je obnovljena 2004. Na pola puta do Farafangane, nalazi se privatni park *Rianambo* i *Rezervat prirode Manombo*.

*Vangaindrano* ima i mali *[[Aerodrom]] Vangaindrano* (IATA: VND ICAO: FMSU)  iz kojeg nema redovnih linija, već se leti jedino po narudžbi.

*Vangaindrano* je trgovačko središte stočarskog kraja u kojem se najviše 
nomadski uzgajaju goveda zebu.

## Povezano
* Popis gradova na Madagaskaru

## Izvori

## Vanjske veze
* Localités Vangaindrano
Arkanđel (otok)

**Arkanđel** je nenaseljeni otočić u hrvatskom dijelu Jadranskog mora. Od kopna je udaljen samo 500 metara, a najbliže naselje mu je Sevid, između Trogira i Šibenika. Najbliži otoci su mu Vela Muljica (500 m zapadno) i Veli Kosmač (500 m istočno), oba značajno manja od Arkanđela.

Površina mu iznosi 0,474&nbsp;km², a dužina obalne crte 3,35&nbsp;km.

## Izvori
Arhangel (grupa)

**Arhangel** () je rok grupa iz Makedonije koju je u Skoplju 1989. godine osnovao Risto Vrtev, prvi pevač Mizara i nekadašnji član Inole Iks. Tokom svoje karijere objavili su četiri albuma, a smatraju se jednim od najboljih makedonskih grupa tokom `90. Grupa je tesno sarađivala sa umetničkim pokretom Makedonska Strelba, nastalom po uzoru na slovenački NSK().

## Naziv
Grupa je dobila ime po mitskim bićima hrišćanstva Arhangelima ili Arhanđelima koji se smatraju vrhovnim anđelima u hrišćanskoj hijerarhiji i nalaze se odmah ispod Boga.

## Muzika Arhangela
Vrtev u svom muzičkom stvaralaštvu u okviru Arhangela objedinjuje kako lagane melodične rok zvukove(*„[[1 000 000$]]“*, ''„Arhangel“'', ''„Hart Kor“'' (), *„[[Zaumna Sila]]“*, ...), tako i brze i energične zvukove(*„[[Nova Vera, Nova Biblija]]“*, *„[[Zlatno Žolto]]“*, *„[[Čovek bez Ime i Prezime]]“*, ''„Nebesna Mašina“'', ...). Kritika je muzičko stvaralaštvo grupe najčešće poredila sa mančesterskim Smitsima i beogradskom Ekatarinom Velikom.

Tekstovi pesama se bave širokom lepezom stvari od ljubavi(*„[[Iljada Svetla]]“*) i apatije(*„[[1 000 000$]]“*), preko političkih promena(*„[[Nova Vera, Nova Biblija]]“*) pa sve do neizostavnih pomalo religijskih tema(''„Krst“'') zbog čega se i pojavilo neizostavno poređenje sa Mizarom. Zbog tog prisustva pomalo verske tematike, ali i vidnog izostanka muzičkih etno elemenata Arhangel se često karakterisan kao *rok Mizar*.

Tokom svoje karijere Arhangel je uradio i dve obrade koje su se pojavile i na njihovim albumima.
# Blekov ''„Vandervul Lajf“'' () je obrađen pod imenom *„[[Čudesen Svet]]“* koji je objavljen na ''Arhangelu II''.
# Hasker Duov *„Nevr toking to ju agen“* () je obrađen kao *„Nevr tok“* () koji je objavljen kao singl 1995. godine, a kasnije se našao na Nebesnoj Mašini.

Obrada Hasker Dua koja je izašla kao singl 1995. godine dobila je iste godine nagradu za najbolju pesmu i spot u Makedoniji.

## Prošlost Arhangela

## Albumi
Arhangel je tokom svoje karijere objavio četiri studijska albuma i jedan živi, a njihove numere su se pojavile i na nekoliko kompilacija.
### Studijski albumi
* *„[[Arhangel I]]“* (1991) 
* *„[[Arhangel II]]“* (1993) 
* ''„Hart Kor“'' () (1998) 
* ''„Nebesna Mašina“'' (2003) 
### Živi albumi
* ''„Lajv in Skopje“'' () (2004)
### Kompilacije
* *„Demoskop 1990“* - Klub 100 (), Skoplje 1990.
* *„Makedonski Dokument“* - Trot Rekords (), Skoplje 1994. 
* *„14 Pesni za Uško“* - Trot Rekords (), Skoplje 1994.

## Povezano
* Risto Vrtev
* Makedonska Strelba
* Mizar

## Vanjske veze
* MACEDONIAN UNDERGROUND - Arhangel 
* Arhangel na Majspejsu
708.

__NOTOC__
Godina **708.** (**[[rimske brojke|DCCVIII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 708. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. 

## Događaji

* 15. 1. &ndash; Sisinije nasljeđuje Ivana VII kao 87. papa.
* mart &ndash; Bizantsko-arapski ratovi: Omejadska vojska pod Maslama ibn Abd al-Malikom u Maloj Aziji nakon dugotrajne opsade zauzima i razara bizantski grad Tijana. Maslama istog ljeta vodi još jedan pohod koji će dovesti do poraza bizantske vojske kod Amoriona.
* 25. 3. &ndash; Konstantin nasljeđuje Sisinija kao 88. papa.
* 29. 8. &ndash; U Japanu se prvi put kuju bakrene kovanice (prema tradicionalnom japanskom kalendaru 10. 8.). 
* Japanski dvor je premješten u Naru čime počinje Nara period.
* Bitka kod Anhijala u kojoj bugarska vojska nanosi poraz bizantskoj vojski cara Justinijana II.
* Nazaktar Khan, turski Šahi princ, u savezu sa Tibetanskim Carstvom vrši pohod na Baktriju koju preotima od arapsko-muslimanskih Omejada.
* 16. 10. &ndash; Nakon što je javljeno kako je viđena prikaza arhanđela, otokl Mont Tombe je posvećen Mihailu i preimenovan u Mont Saint-Michel.


## Rođenja

## Smrti
* 4. 2. &ndash; Papa Sisinije
* 5. 6. &ndash; Jakov iz Edese, sirijski crkveni vođa
* Drogo, franački vojvoda od Šampanje (r. 670)

## Reference
Hijerarhija anđela

**Hrišćanska anđeoska hijerarhija** označava, u hrišćanskoj tradiciji, postepen poredak anđela na nebesima. Takva podela potiče od pisanih dela Pseudo-Dionizija Areopagita, teologa iz 5. vijek, i navodnog učenika svetog Pavla. Pseudodionizijski spisi *Mistična teologija*, *Nebeska hijerarhija* i *O Božjim imenima*, su temelj zapadnog učenja o duhovnim nebeskim bićima, a spominju se i u Bibliji. On ih je podelio u devet sfera ili zborova, u grupama po tri. Po ovoj podeli, Anđeli su hijerarhijski najniža, a Serafini najviša bića.

## '''I. Sfera (Nebeski savjetnici)'''
**[[Serafini]]** (*Seraphim*) - Čuvari Božjeg prijestolja, niko, pa čak niti sveta bića ne mogu pogledati u njih zbog njihove svjetlosti.
-	Imaju 6 krila, 2 preko lica, 2 preko tijela i 2 pomoću kojih lete.
-	Serafiel (ima orlovu glavu) i Metatron.

**[[Kerubin]]i** (*Cherubim*) – Čuvari svijetlosti i zvijezda.
-	Jofiel
-	Imaju 4 lica, lice čovjeka, bika (pravo lice), lava i orla.
-	Ne zna se koliko su visoko u rangu, da li su anđeli ili bića viša od anđela.

**[[Prestola]]** ili **[[Prijestolja]]** – Gospodari Mudrosti ili Starješine, poznati kao Erelim ili Ophanim (Gospodari Buktinje, poznati po izgledu nalik kotačima, jednima unutar drugih, sa stotinama očiju na žbicama). Andjeo Kaliel- u hijerarhiji anđela on je presto, on je deo sefire Bina, a njegov vladajući arhanđel je Zafkiel. 
-	Simboli Božje pravde i autoriteta.

## '''II. Sfera (Nebeski upravitelji)'''
**[[Gospodstva]]** (*Dominationes*) – ili Hashmallim, ili Gospodari Individualnosti, regulišu dužnosti nižih anđela.
-	Jako rijetko vidljivi smrtnicima, izgledaju poput običnih ljudi s krilima uz aureolu.

**[[Sile]]** (*Virtutes*) – Održavaju kretnje nebeskih tijela zbog ravnoteže svemira, posjeduju snagu i inteligenciju da odgovaraju isključivo Bogu. Održavaju svemir u ravnoteži. Njihov vođa bio je Samael.

**[[Vlasti]]** (*Potestates*) – Nositelji savjesti i čuvari istorije, Gospodari Uma.
-	Ratnici anđeli, po jednoj teoriji Sotona je bio njihov predvodnik do pada.

## '''III. Sfera (Nebeski glasnici)'''
**[[Vrhovništva]]** (*Principatus*) – Nose krunu i žezlo.
-	Dužnost im je izvršavanje naredbi od Gospodstva i naviještanje blagoslova ljudima, te nadgledanje skupina ljudi i obrana religije.
-	Takođe, inspirišu nas za umjetnost i nauku.

**[[Arhanđeo|Arhanđeli]]** – Najviše rangirani anđeli, koji prenose Božje zapovjedi i služe kao zapovjednici anđeoske vojske. Prema hrišćanskoj doktrini postoji sedmero arhanđela.
-	Mihael (1.) - Vojskovođa nebeske vojske
-	Gabriel (2.) - Božji glasnik
-	Rafael (3.) - „Onaj koji liječi“
-	Uriel (4.) - Božja vatra ili svijetlo
-	Barahiel ili Maltijel (5.) - Božji blagoslov
-	Jehudijel ili Jofijel (6.) - Kažnjavatelj Božji
-	Sealtijel ili Zeadijel (7.) - Božji glasnik

**[[Anđeo|Anđeli]]** – Malakh Wat Watim, glasnici čovječanstvu; ujedno najbliži ljudskom rodu. Rade pod vodstvom arhanđela. Njihov je posao da štite ljude i prenose Božje zapovjedi.
-	Zerachiel, Oriphiel, Kamuel, Haniel, Zadkiel

## Napomene

## Vanjske veze

* Anđeoski korovi PDF
* Angel Hierarchy