Budi se Istok i Zapad

**Budi se Istok i Zapad** je jugoslovenska revolucionarna pesma, koja predstavlja jedan od brojnih prepjeva stare ruske revolucionarne pesme "" (sh. "Hrabro, drugovi, samo tako!"), među kojima je najpoznatija nemačka verzija "" (sh. "Braćo, do sunca, do slobode").

Pesma je u Jugoslaviju došla pred drugi svjetski rat. Tekst srpskohrvatske verzije napisao je Čedomir Minderović, a izvorni naziv je bio ***Crven je Istok i Zapad*** (ponekad *Crveni se istok i zapad*). Pesma je bila veoma popularna tokom narodnooslobodilačke borbe i perioda SFRJ.

U Sloveniji se ova pesma peva u prepevu ***Bratje, le k soncu, svobodi***. Prema svedočenju Magde Simin, u subotičkom zatvoru tokom drugog svetskog rata, pjesma Budi se Istok i Zapad pjevala se "na svim jezicima Evrope". Kosovski partizani su pevali ovu pesmu u prepevu pod nazivom »*Marshi i Frontit Popullor*«.

## Istorijat

Pesmu *Smjelo tovarišći, v nogu* spjevao je Leonid Radin 1896. u moskovskom zatvoru. Prvobitni tekst bio je na usvojenu melodiju, koja sliči starijem ruskom napevu *[[Славное море — священный Байкал|Slavnoe more]]*. Melodija je bila u tročetvrtinskom taktu valcera. Ranije je bila studentska pjesma koja je prerađena u marš.

Nakon oktobarske revolucije u redove crvenogardejaca prodrla je nova verzija: *Družno, tovarišći, v nogu*, koju je 1918. spjevao boljsevik Bogorad. Raširila se i po drugim zemljama, gdje su pored prijevoda nastajali i novi tekstovi. Tako je nastala i jedna od najraširenijih pjesama međunarodnog proletarijata - njemačka pjesma "", koju je napisao Hermann Scherchen. Slovenski je prijevod te pjesme: *Bratje le k soncu, svobodi*.

## Srpskohrvatska verzija (''Budi se Istok i Zapad'')


Budi se istok i zapad,
Budi se sjever i jug!
Koraci tutnje u napad,
Naprijed uz druga je drug!

Naprijed sve bliže i bliže,
Čuje se koraka bat!
Glas miliona se diže,
Dolje fašizam i rat!

Smrt ti od našega trona,
Fašizam nek krvavi spi!
Čeka nas druže sloboda,
Naš bit će čitavi svijet !

Složno smrt gvozdenoj peti,
Nestat će jauk i glad!
Nov ćemo život početi,
Sloboda, drugarstvo i rad!


## Slovenska verzija (''Bratje, le k soncu, svobodi'')


Bratje, le k soncu, svobodi
Bratje, le k luči na plan!
Noč je bolestna za nami,
Pred nami svobode je dan.

Zbori brezpravnih miljonov
Vstajajo že iz noči,
Da uteše hrepenenje,
Že trgajo svoje vezi.

Strimo okove tiranov
Prosto izberimo pot,
Dvignimo našo zastavo,
Visoko nad delavski rod.

Bratje, podajmo si roke
Bratje, prezirajmo smrt
Sveta poslednja je borba
Naprej, naš sovrag naj bo strt!

Sever in jug se budita
Drami se vzhod in zahod
Vstani, oj ljudstvo slovensko
Ter plani v poslednji pohod!


## Melodija

  \new Voice \relative c* {
    \autoBeamOff
    \language "deutsch"
    \tempo 4 = 120 \set Score.tempoHideNote = ##t
\new Voice \relative c* { \set Staff.midiInstrument = #"trumpet"
  \autoBeamOff
  \language "deutsch"
  \tempo 4 = 120 \set Score.tempoHideNote = ##t
  \key c \major
  g4 g8. g16 a4 g8. f16 g2 e
  g4 g8. g16 a4 h8. h16 c2~ c4. r8
  \repeat volta 2 {
    a4 a8. a16 c4 h8. a16 g4 ( e' ) e2
    f4 d8. c16 h4 a8. h16 c2. r4
  }
  \bar "|."
}
  }


## Izvori

## Povezano
* Revolucionarne pesme
* Partizanske pjesme