1596.

Godina **1596** (**[[rimski brojevi|MDXCVI]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u četvrtak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru. 

## Događaji
;Januar/Siječanj
* 11. 1. - Sabor na Gradcu kod Zagreba: biskup Gašpar Stankovački i barun Ivan II. Drašković potvrđeni za banove (do lipnja odn. do 1608).

;Februar/Veljača
* 21. 2. - Nadvojvoda Ferdinand upitao štajerske staleže da li bi primio "Vlahe" koji mu se sve češće javljaju - dobija potvrdan odgovor.

;April/Travanj
* 3. 4. - Umro veliki vezir Sinan-paša, zamenjuje ga Bosanac Damat Ibrahim-paša (do oktobra pa opet od decembra). 
* 7 - 8. 4. - Splićani i uskoci kriomice od Mlečana zauzeli turski Klis (veza uskoka i kralja Rudolfa je Franjo Antun Bartučević). 
* 24. 4. - Franko-španski rat (1595-1598), Opsada Calaisa okončana španskim zauzećem. 
* april - Starina Novak pustoši Plevnu u Bugarskoj, ovog proleća napada i Sofiju.

;Maj/Svibanj
* 27. 5. - Juraj Lenković napao turske opsadnike kod Klisa ali poražen; poginuo Ivan Alberti, komandant obrane grada; Lenković sutradan pokušao da stigne do Omiša, ali razbijen po izlasku iz Klisa. 
* 31. 5. - Klis se predao Turcima, braniteljima dopušteno da odu; slijede turske i mletačke represalije, mnogi odlaze u Senj i Vinodol. 
** Uskoci i venturini (izbjeglice iz mletačke Dalmacije) počinju ogorčenu borbu protiv Turaka i Mlečana (*Iddio vi guardi dalle mani de Segnani* - "Bog vas čuvao senjske ruke").

;Jun/Lipanj
* 11. 6. - Žigmund Batori započinje neuspešnu 40-dnevnu opsadu Temišvara; u njegovoj vojsci su i srpski odredi (Đorđe Slankamenac-Rac, Deli-Marko i Sava Temišvarac. 
* 17. 6. - Willem Barentz na trećem putovanju otkrio Špicbergen. 
* 23. 6. - Osmanska vojska na čelu sa sultanom Mehmedom III krenula iz Carigrada (u Beogradu su 9. 8.).
* 24. 6. - Cornelis de Houtman stigao u Banten na Javi - prvi Holanđanin u današnjoj Indoneziji (početak kraja portugalskog monopola). 
* 30. 6. - Umro Gašpar Stankovački, zagrebački biskup i jedan od hrvatskih banova.

;Jul/Srpanj
* 5. 7. - "Vlasi" iz Pounja nude saradnju generalu Herbersteinu, koji se nalazi na čelu vojske kod Petrinje (ali odustali).
* 5. 7. - Anglo-španski rat (1585-1604): Anglo-holandske snage opljačkale Cadiz u Španiji. 
* 12. 7. - Herbersteinova vojska porazila Turke i Vlahe bosanskog beglerbega Apardi-paše kod Kostajnice, ali opsada ubrzo prekinuta. 
* 14. 7. - Portugalci ubili srilankanskog kralja Dominicusa Coreu. 
* 25. 7 - Kometa C/1596 N1 je u perihelu, vidljiva je u Evropi.

;Avgust/Kolovoz
* 13. 8. - David Fabricius počinje posmatranje promenljive zvezde u Kitu koju će nazvati *[[Mira Ceti|Mira]]* ("čudesna").

;Septembar/Rujan
* 3. 9. - Nadvojvoda Maksimilijan zauzeo Hatvan (ranije i napušteni Vác); u Hatvanu ubijeni svi koji su zatečeni. 
* 10. 9. - Serdar Ahmed Hafis-paša započeo opsadu Petrinje. 
* 19. 9. - Primenjenim lukavstvom potučena vojska bosanskog beglerbega Hodaverdi-paše kod Petrinje. 
* 20. 9. - U drugoj bici kod Petrinje razbijen i Ahmed Hafis-paša koji je već krenuo u povlačenje.
** Kraj opasnosti za hrvatske i slovenačke zemlje sa bosanske strane.
* 29. 9. - *Vlahu* Ivanu Pejašinoviću i družini dozvoljeno naseliti se na zemljištu križevačke varoši.

;Oktobar/Listopad

* 12. 10. - Sultan Mehmed III zauzeo **[[Eger]]** posle 21 dan opsade (osnovan Jegarski ejalet). 
* 19. 10. - U Brestu proglašena Brestovska unija dela Kijevske mitropolije sa katoličkom crkvom - dolazi do sukoba pravoslavaca i unijata. 
* 26. 10. - Dugi rat: Bitka kod Keresteša (Hačove) se okončava skupom turskom pobedom. 
** Nekoliko hiljada turskih *levendi* beži nazad u Anadoliju gde će doprineti Dželalijskoj pobuni (od 1598., na čelu Karayazici Abdülhalim).
** U sljedeće tri godine slabija aktivnost u Dugom ratu.

;Novembar/Studeni
* oko 12. 11. - Juraj Lenković harači u Požeškom sandžaku, spalio Voćin i "do 200" turskih sela (cilj je ohrabrenje tamošnjih kršćana).
* 29. 11. - Španski kralj Filip II. treći put proglasio državni bankrot.

;Decembar/Prosinac
* decembar - Posle albanskih Kimariota, pobunili se Bjelopavlići, kasnije i hercegovačka plemena (predvodnik je nikšićki vojvoda Grdan).

### Tokom/tijekom godine
* Orahovički episkop Vasilije prešao u habsburšku Slavoniju, ohridski arhiepiskop Atanasije "radi među Albancima", aktivni su i crnogorski episkop Heruvim i hercegovački mitropolit Visarion.
* U Erdelj se doselilo oko 10.000 Srba.
* Bosanski franjevci na čelu sa fra Petrom Soljaninom djeluju u Bugarskoj.
* Državni prihodi Osmanskog carstva iznose 300 miliona akči a rashodi 900 miliona.
* Trojna alijansa (1596) Engleske, Holandije i Francuske - svi u ratu protiv Španije, ovo je praktično međunarodno priznanje holandske nezavisnosti (traje samo do 1598.).
* Kralj Poljske i Litvanije Sigismund III Vasa preneo dvor iz Krakova u Varšavu, jer je približno na pola puta do Vilniusa, glavnog grada Litvanije. 
* Kuga u Evropi (Španska kuga 1596-1602, takođe i u Engleskoj, Francuskoj, Nemačkoj...), takođe i glad u severnoj Evropi zbog vlažnog proleća i leta. 
* John Harington instalirao vodeni toalet (WC) u svojoj kući. 
* Izvesni Afrasiyab kupio provincijsko vođstvo u osmanskoj Basri, njegovi potomci će vladati do 1668.

## Rođenja

* 31. 3. - René Descartes, filzof, matematičar, pisac († 1650)
* 29. 6. - Go-Mizunoo, japanski car († 1680)
* 12. 7. - Mihajlo I., ruski car, prvi od Romanovih († 1645)
* 16. 8. - Friedrich V od Falačke, "zimski kralj" Češke na početku Tridesetogodišnjeg rata († 1632)
* 19. 8. - Elizabeth Stuart, "Zimska kraljica" Češke († 1662)
* 3. 12. - Nicola Amati, tvorac violina († 1684)
* ? - Vinko Jelić, skladatelj († 1636)

## Smrti

* 27. 1. - Francis Drake, moreplovac (* ca. 1540)
* 3. 4. - Sinan-paša, osmanski velikodostojnik (* 1506)
* svibanj - Oracio Fortezza, šibenski zlatar i graver (* ca. 1530)
* 27. 5. - Ivan Alberti, splitski protuturski ratnik 
* 30. 6. - Gašpar Stankovački, zagrebački biskup i hrvatski ban (* 1550-60)
* ? - Jean Bodin, politički mislilac (* 1530)
* ? - Pellegrino Tibaldi, slikar (* 1527)

## Reference

;Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* *Encyclopedia of the Ottoman Empire*, Gábor Ágoston, Bruce Alan Masters (Google Books)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959