open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Way of All Flesh (film)

***The Way of All Flesh*** () je američki crno-bijeli nijemi film snimljen 1927. u režiji Victora Fleminga. Po žanru je drama, a glavni protagonist, koga tumači Emil Jannings, je bankovni službenik i uzorni porodični čovjek kome je povjeren prijenos vrijednosnih papira. Radnja prikazuje kako ga tokom putovanja zavede plavokosa zavodnica (čiji lik tumači Phylilis Haver) i opljačka u dosluhu s kriminalcem, te, kako, mučen osjećajem sramote, radije nestaje nego da se vrati kući. Jannings je za ulogu u ovom filmu, kao i *[[The Last Command]]* (snimljen sljedeće godine) nagrađen prvim Oscarom za najboljeg glavnog glumca. Kopije ovog filma, međutim, nisu sačuvane, te *The Way of All Flesh* predstavlja jedini Oscarom nagrađeni film koji se smatra izgubljenim.

Godine 1940. je snimljen zvučni remake u režiji Louisa Kinga sa Akimom Tamiroffom u glavnoj ulozi.

Godine 1999. je američka scenaristica Frederica Maas u svojim memoarima ustvrdila kako je originalna ideja za film ukradena od nje i njenog muža Ernesta Maasa.

## Uloge
* Emil Jannings - August Schilling
* Belle Bennett - Mrs. Schilling
* Phyllis Haver - Zavodnica
* Donald Keith - August, sin
* Fred Kohler - Snagator
* Philippe De Lacy - August, kao dijete
* Mickey McBan - Evald
* Betsy Ann Hisle = Charlotte
* Carmencita Johnson - Elizabeth
* Gordon Thorpe - Karl
* Jackie Combs - Heinrich
* Dean Harrell -
* Anne Sheridan - (*ne zamijeniti sa Ann Sheridan)
* Nancy Drexel -
* Dorothy Kitchen -
* Philip Sleeman - ?

## Vanjske veze
*
The Last Command

***The Last Command*** () je američki crno-bijeli nijemi film snimljen 1928. u režiji Josefa von Sternberga. Po žanru je melodrama, a protagonist, koga tumači Emil Jannings, je bivši ruski carski oficir koji u Hollywoodu pokušava zaraditi za život kao statist u historijskim filmovima. Radnja kroz flashbackove pokazuje kako je prije deset godina, za vrijeme postrevolucionarnog građanskog rata, kao general bijele vojske odlučivao o sudbini dvoje glumaca optuženih za špijunažu u korist boljševika. Prema Ernstu Lubitschu, inspiraciju za film je dao stvarni ruski carski general po imenu Theodore A. Lodigensky, koji je u emigraciji bio prisiljen raditi slabo plaćene poslove. Janningsu je ovo bila jedna od najpoznatijih i najuspješnijih uloga u karijeri, a za nju, kao i za nastup u *[[The Way of All Flesh (film)|The Way of All Flesh]]* prethodne godine, je nagrađen prvim Oscarom za najboljeg glumca.

## Uloge
* Emil Jannings ... Veliki knez Sergej Aleksandar
* Evelyn Brent ... Natalie Dabrova
* William Powell ... Leo Andreyev
* Jack Raymond ... Pomoćnik
* Nicholas Soussanin ... Ađutant
* Michael Visaroff ... Tjelohranitelj
* Fritz Feld ... Revolucionar

## Vanjske veze
* 
* 
* ''The Last Command'' at Virtual History
* Jonah Corne, "Gods and Nobodies: The Extra, The October Jubilee, and Josef von Sternberg's *The Last Command*" in the Late Hollywood Silent Film Melodrama special issue, Jeffrey Crouse (editor), in *Film International*, Issue 54, Volume 9, Number 6, 2011, pp.&nbsp;41–58.
The Last Command (razvrstavanje)

**The Last Command** se može odnositi na:

* ''The Last Command'' (film, 1928), američki nijemi film iz 1928. godine
* ''The Last Command'' (film, 1955), američki zvučni film iz 1955. godine
* ''The Last Command'' (roman), roman iz fiktivnog univerzuma Star Wars
* ''The Last Command'' (album), heavy metal album benda W.A.S.P.
The Fall of the House of Usher

***Pad kuće Usher*** () je kratka horor priča američkog književnika Edgara Allana Poea originalno objavljena 1839. godine. Radnja se prikazuje preko neimenovanog naratora koji je došao posjetiti svog bolesnog prijatelja Rodericka Ushera, i koji se pri tome suočava sa njegovom isto tako bolesnom sestrom i nizom zastrašujućih događaja koji je sugeriraju da je Usherova kuća živa. *Pad kuće Usher* se smatra jednim od najpoznatijih djela gotskog žanra, odnosno Poeovog opusa. Kasnije je postala predmetom niza filmskih adaptacija, od kojih je možda najpoznatija *[[House of Usher (film)|House of Usher]]* Rogera Cormana iz 1960. godine.

## Vanjske veze
* 
*  (audiobook)
* Full text as reprinted in *The Works of the Late Edgar Allan Poe* (1850)
* Full text at Bartelby.com
* "The Fall of the House of Usher" with annotated vocabulary at PoeStories.com
* Full text  at American Literature
* Study guide
* Analysis by Martha Womack
*
The Fall of the House of Usher (film, 1928)

***The Fall of the House of Usher*** () je američki kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1928. u režiji Jamesa Sibleya Watsona i Melvillea Webera. Radnja se temelji na klasičnoj horor-priči *[[The Fall of the House of Usher]]* Edgara Allana Poea i prikazuje brata i sestru koji žive u ukletoj kući. Sineaste je, međutim, naracija manje zanimala od prilike da eksperimentiraju sa raznim vizualnim efektima. Zbog toga se *The Fall of the House of Usher* danas smatra prije svega eksperimentalnim filmom, odnosno primjerom američke filmske avangarde. Godine 1959. je Alec Wilder napisao muziku za film.

## Vanjske veze
* 
* 
* Scrapbook of correspondence and clippings related to the films of Dr. James Sibley Watson, Jr. on New York Heritage
La Chute de la maison Usher (film, 1928)

***La Chute de la maison Usher*** () je francuski crno-bijeli nijemi horor-film snimljen 1928. u režiji Jeana Epsteina. Scenario, koji je uz Epsteina napisao i znameniti španski sineast Luis Buñuel, se temelji na istoimenoj priči američkog književnika Edgara Allana Poea. Radnja je smještena u izoliranu kuću čiji je vlasnik slikar opsjednut time da je svoju suprugu sahranio živu. *La Chute de la maison Usher* je kasnije od kritičara hvaljen kao jedan od najboljih filmova svog vremena. Roger Ebert ga je stavio na svoj popis "Velikih filmova".

Bruno Kragić za Filmski leksikon navodi sljedeće o filmu:
:"Umnogome osobni redateljev kompendij stremljenja filmskog impresionizma, djelo je koje pojedini povjesničari filma označuju poetskim filmom strave (tajnik Francuske kinoteke H. Langlois nazvao ga je filmskim ekvivalentom Debussyjeve glazbe). Iznimno sugestivan elegičan ton spoj je rezultata lokacijskoga snimanja (film je sniman u jesen, u francuskoj provinciji) sa stilskim i tehničkim eksperimentima: naglaskom na efektnim scenografskim detaljima (npr. voštanice u praznim i prostranim sobama dvorca), polaganim vožnjama i panoramama, dvostrukim ekspozicijama, raznovrsnim osvjetljenjem te ubrzanim i, osobito, usporenim snimkama (lišća na vjetru, otkucavanja sata, knjiga koje padaju s police, titranja zavjesa). Tematski, film problematizira ulogu žudnje u umjetničkom stvaranju i težnju umjetničke vizije da nadvlada prirodu (zbog čega, kao i u Poeovu predlošku, slikareva nastojanja rezultiraju smrću modela). Ta se težnja pokazuje neostvarivom (potres i oluja ruše kuću), tako da pojedini povjesničari filma (R. Abel) drže da je ovim djelom Epstein do paradoksa doveo stav o umjetničkom djelu kao čisto intelektualnom produkt."

## Izvori

## Vanjske veze
*
Mauprat

***Mauprat*** je roman francuske književnice George Sand, originalno objavljen 1837. godine. Radnja je smještena u francusku pokrajinu Berry sredinom 18. vijeka i prikazuje dvije grane plemićke porodice Mauprat. Protagonist, Bernard de Mauprat, pripada "divljoj" grani koja se bahato i nasilnički, poput razbojnika, ponaša prema slabijim od sebe, i čija žrtva postaje lijepa Edmée koju otme i prijetnjom silovanjem prisili na brak; ona, međutim, spretno koristi svoju prosvijećenost kako bi ga postepeno "pripitomila", obrazovala i učinila civiliziranim. Sand se tokom pisanja romana počela zanimati za problem društvene nejednakosti, i u njemu počela iznositi ideje koje će kasniji kritičari proglasiti socijalističkim.

*Mauprat* je godine 1926. adaptiran kao istoimeni nijemi film, a 1972. kao dvodijelni TV-film.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
*  Mauprat in french free readable version
Mauprat (razvrstavanje)

***[[Mauprat]]*** je roman francuske književnice originalno objavljen 1837. godine. Pod istim naslovom su napravljene dvije adaptacije:
* ''Mauprat'' (film), nijemi film iz 1926. godine, rež. Jacques Epstein
* ''Mauprat'' (TV film), dvodijelni TV-film iz 1972. godine
Mauprat (film)

***Mauprat*** je francuski crno-bijeli nijemi film snimljen 1926. u režiji Jeana Epsteina. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana George Sand, a radnja je smještena u predrevolucionarnu Francusku u 18. vijeku. Protagonisti su dvoje rođaka koje pripadaju različitim granama aristokratske porodice - jednoj koja je "divlja" i nasilna, drugoj koja je prosvijećena i civilizirana - a koji će se postati muž i žena. *Mauprat* je poznat kao jedan od Epsteinovih filmova u kome se eksperimentiralo sa različitim tehnikama snimanja, ali još više po tome što je u njemu Epsteinu pomagao mladi Luis Buñuel, koji će nekoliko godina kasnije započeti samostalnu režijsku karijeru.

## Vanjske veze
*
The Constant Nymph (film, 1928)

***The Constant Nymph*** () je britanski crno-bijeli nijemi film snimljen 1928. u režiji Adriana Brunela. Temelji se na istoimenom romanu Margaret Kennedy), a radnja prikazuje kako se adolescentica i njena odrasla rođaka bore za naklonost mladog muzičara čiji lik tumači Ivor Novello. Iako je snimanje bilo obilježeno problemima sa cenzurom, atraktivna glumačka postava i korištenje lokacija austrijskog Tirola su ga učinili komercijalno najuspješnijim britanskim filmom godine.

## Uloge
* Ivor Novello ... Lewis Dodd
* Mabel Poulton ... Tessa Sanger
* Frances Doble ... Florence
* Mary Clare ... Linda Sanger
* Dorothy Boyd ... Pauline Sanger
* Benita Hume ... Antonia Sanger
* Georg Henrich ... Albert Sanger
* Tony de Lungo ... Roberto
* Peter Evan Thomas ... Ike
* Yvonne Thomas ... Kate Sanger
* Clifford Heatherley ... Sir Berkeley
* Elsa Lanchester ... Lady

## Izvori

## Literatura
* Low, Rachael. *History of the British Film, 1918-1929*. George Allen & Unwin, 1971.

## Vanjske veze
*
The Constant Nymph (roman)

***The Constant Nymph*** () je roman britanske književnice Margaret Kennedy objavljen 1924. godine. Radnja, dijelom smještena u austrijski Tirol, prikazuje ljubavni trokut koji nastaje kada se tinejdžerka zaljubi u porodičnog prijatelja, koji se na kraju oženi za njenu rođaku. Roman je izazvao dosta pažnje, dijelom i zbog za tadašnje vrijeme prilično smjelog prikaza adolescentske seksualnosti, ali i korištenja koncepta plemenitog divljaštva likova iz austrijskih Alpi. Brzo je postao bestseler, a nakon uspješne kazališne, slijedio je niz filmskih adaptacija, od kojih je prva - istoimeni nijemi film iz 1928. godine, bio jedan od komercijalno najuspješnijih britanskih filmova svog vremena.
Lista država po stopi plodnosti

Slijedi **popis država po [[stopa plodnosti|stopi plodnosti]]**: time se ukazuje na prosječan broj rođene djece po ženi. 

## Metodologija
Rangiranje po podacima UN-a se zasniva na Očekivanjima svjetskog stanovništva Ujedinjenih naroda. Podaci su iz 2006. godine za razdoblja 2000.-2005. i 2005.–2010., uz srednje vrijednosti. Samo države i teritoriji sa stanovništvom većim od 100.000 ili više su uključeni. Rang se temelji na podacima iz razdoblja 2005.-2010.

Rang CIA-e se temelji na podacima CIA World Factbook. Neke države nisu uključene jer nisu bile priznate ili samostalne.

Treće rangiranje temelji se na podacima iz 2010. koje se sastavila Svjetska banka.

Prema rangu UN-a iz 2009., tri države su imale prosječnu stopu plodnosti veću od sedmero djece po ženi, jedanaest država između šest i sedam djece po ženi, trinaest država između pet i šest djece po ženi, četrnaest država između četiri i pet djece po ženi, trideset država između troje i četvero djece po ženi, a preostalih 124 država ispod troje djece po ženi. Od 20 država sa najvećom stopom plodnosti, čak 17 je iz Afrike.

Europske države s najvećom stopom plodnosti su Turska, Albanija, Island, Irska i Francuska. S druge strane, europske države sa najmanjom stopom plodnosti su Bjelorusija, Ukrajina, Poljska, Bosna i Hercegovina te Češka.

## Države

:*Bilješka: jedina država koja nije uključena u ovaj popis je [[Vatikan]]*.

## Reference
Stopa plodnosti

**Stopa plodnosti** ili **stopa fertiliteta** označava koeficijent koji pokazuje broj rođene djece po ženi u plodnom razdoblju života (15-49 godine).

Pretpostavlja se da je stopa fertiliteta između 2,10 ÷ 2,15 na razini koja osigurava zamjenu generacija.

U 2009. stopa plodnosti u Hrvatskoj je iznosila 1,49.

## Povezano
* Popis država po stopi plodnosti

## Izvori
The Guns of Loos

***The Guns of Loos*** () je britanski crno-bijeli nijemi film snimljen 1928. u režiji Sinclaira Hilla. Radnja se događa za vrijeme prvog svjetskog rata, a protagonist, koga tumači Henry Victor je veteran oslijepljen na bojištu koji se vraća kući kako bi vodio industrijsko carstvo svoje porodice. Film je danas najpoznatiji po debitantskoj ulozi Madeleine Carroll, koja je 1930-ih izgradila reputaciju jedne od najvećih britanskih zvijezda; nju je u *The Guns of Loos* osvojila prijavivši se na natječaj, na kome je pobijedila 150 drugih učesnica. I

## Uloge
* Henry Victor - John Grimlaw
* Madeleine Carroll - Diana Cheswick
* Bobby Howes - Danny
* Hermione Baddeley - Mavis
* Donald Macardle - Clive
* Adeline Hayden Coffin - Lady Cheswick
* Jeanne le Vaye - Arlette
* Philip Hewland - Stevens
* Frank Goldsmith - Pukovnik Jameson
* Tom Coventry - Tubby
* William Freshman - Oficir
* Wally Patch - Narednik
* David Laidlaw - sam sebe

## Reference

## Literatura
* Kelly, Andrew (1998). *Filming All Quiet on the Western Front*. I.B. Tauris & Co.
* Wise, James E. Jr.; Baron, Scott (2002). *International Stars at War*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. .

## Vanjske veze
*
The First Born

***The First Born*** () je britanski crno-bijeli nijemi film snimljen 1928. u režiji Milesa Mandera, koji je napisao scenario i tumači ulogu politički ambicioznog bogataša koji se oženio za mladu i lijepu ženu (čiji lik tumači Madeleine Carroll). Radnja prikazuje kako je bezočno vara i zlostavlja opsjednut time da dobije sina prije nego što ona, kako bi ga odobrovoljila, podmetne nezakonito dijete svoje poznanice. *The First Born*, na kome je radila i Hitchcockova supruga Alma Reville, uživa reputaciju jednog od "najmodernijih" britanskih filmova svog vremena.

## Uloge
* Madeleine Carroll ... Lady Madeleine Boycott
* Miles Mander ... Sir Hugo Boycott
* John Loder ... Lord David Harbrough
* Ella Atherton ... Nina de Lande
* Margot Armand ... Sylvia Findlay
* Ivo Dawson ... Derek Findlay
* Marjorie Roach ... Phoebe Chivers
* John St. John ... Dicky
* Naomi Jacobs ... Dot
* Bernard Vaughan ... Batler
* Walter Wichelow ... Impitt
* Theodore Mander ... Stephen Boycott

## Reference

## Vanjske veze
*
Spione

***Spione*** () je njemački crno-bijeli nijemi film snimljen 1928. u režiji Fritza Langa. Po žanru je špijunski triler, a naslovni lik, koga tumači Rudolph Klein-Rogge, je varijetetski zabavljač koji u stvarnosti vodi sovjetsku špijunsku mrežu u Londonu. Radnja prikazuje kako će njegove planove osujetiti kontraobavještajac (čiji lik tumači Willy Fritsch), nakon što se u njega zaljubi jedna od Haghijevih agentica (čiji lik tumači Gerda Maurus). Lang je sa ovim filmom još jednom potvrdio svoju reputaciju jednog od najvećih majstora triler žanra.

## Vanjske veze
* 
* ''Spione'' at Allmovie
* Machinations of an Incoherent, Malevolent Universe by Adrian Martin
* Darragh O’Donoghue in senses of cinema
The Viking (film, 1928)

***The Viking*** () je američki historijski nijemi film snimljen 1928. godine u režiji Roya Williama Neilla, poznat kao prvo cjelovečernje ostvarenje u potpunosti snimljeno u boji u sistemu Technicolor tip 3. Temelji na romanu *The Thrall of Leif the Lucky* Ottillie A. Lijencrantz, a radnja, smještena na početak 11. vijeka, prikazuje pustolovine znamenitog vikinškog vođe Leifa Ericssona (čiji lik tumači Donald Crisp) uključujući njegovo legendarno putovanje na obale Sjeverne Amerike. Film je producirao studio Metro-Goldwyn-Mayer i u njega uložio veliku količinu novaca. Usprkos spektakularnih scena, koje je publika prvi put mogla vidjeti u boji, *The Viking* je doživio komercijalni fijasko. To se kasnije tumačilo time da su gledatelji tada više bili intrigirani zvukom i govorom nego bojom, kao i previše egzotičnim kostimima koji su film činili samoparodijskim. Godine 1930. je MGM izdao zvučnu verziju pod naslovom *Private Life of Leif Ericsson*.

## Vanjske veze
* 
* Technicolor - a history of the colour process, including information about *The Viking*.
Klerofašizam

**Klerofašizam** je ideologija koja kombinuje političke i ekonomske doktrine fašizma sa teologijom ili religijskom tradicijom. Termin se koristi kako bi se opisale organizacije i pokreti koji kombinuju religijske elemente sa fašizmom. Termin takođe može označavati podršku religijskih organizacija fašizmu, ili fašistički režim u kojem sveštenstvo ima vodeću ulogu.

## Istorija termina
Pojam klerofašizam se ranije uglavnom povezivao sa saradnjom sveštenstva katoličke crkve sa fašističkim državama i režimima. Leksikon stranih reči i izraza Milana Vujaklije definiše klerofašizam kao koncept koji predstavlja moralnu i fizičku saradnju i spregu katoličkog sveštenstva (naročito višeg, sa Vatikanom i biskupima na čelu) sa fašizmom i fašističkim državama u borbi protiv naprednih i demokratskih ideologija i država u svetu koji se najčešće pojavljivao za vreme Drugog svetskog rata.

## Štakorski ili pacovski kanali
***Ratlines*** (''štakorski'' ili ''pacovski kanali'') je naziv za organizirano spašavanje fašističkih, nacističkih, ustaških i ostalih kolaboracionističkih zločinaca u kojima su sudjelovali visoki predstavnici Katoličke crkve bez zvaničnog znanja Vatikana, na kraju Drugog svetskog rata, kako bi izbjegli kaznene progone. Ugovorene su brojne imigracije u zemlje Južne Amerike, najviše u Argentinu, Urugvaj i Čile.

## Reference

## Povezano
* Klerikalizam
* Fašizam
Dositej Stojković

**Dositej** (svetovno *Dimitrije Stojković*; Smederevo, Kraljevina Srbija, 7. decembar 1906 — Skoplje, SFRJ, 20. maj 1981) bio je vikarni episkop toplički od 1951. do 1958. godine. Na Crkveno-narodnom saboru u Ohridu (1958) izabran je za „arhiepiskopa ohridskog i skopskog i mitropolita makedonskog“, a od 1968. do smrti nalazio se u raskolu sa Pravoslavnom crkvom.

## Biografija
Dositej je rođen 7. decembra 1906. godine u Smederevu od oca Lazara i majke Sofije. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Beogradu. U Sremskim Karlovcima je 1922. započeo bogosloviju, a završio je 1937. godine u Bitolju. Zamonašen je 1924. u manastiru Svete Prečiste kod Kičeva. Od 1924. do 1932. bio je sabrat manastira Hilandara. Diplomirao je na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu (1942).

Od 1947. upravnik je Patrijaršijskog dvora u Sremskim Karlovcima, a 1948. izabran je za arhimandrita.

## Episkop i raskol
Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve imenovao je 1951. godine arhimandrita Dositeja za vikarnog episkopa topličkog, kao pomoćnog episkopa patrijarhu srpskom. Dana 4. oktobra 1958, na Drugom crkveno-narodnom saboru u Ohridu nekanonski je izabran za „arhiepiskopa ohridskog i skopskog i mitropolita makedonskog“. Zatim, napustio je svoju redovnu dužnost u Beogradu i stavio se na čelo „Makedonske pravoslavne crkve“, a kanonskim arhijerejima, mitropolitu skopskom Josifu i episkopu zletovsko-strumičkom Vikentiju, bio je zabranjen povratak u svoje eparhije.

Uprkos nekanonskom izboru, pod pritiskom komunističke vlasti, Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve je na svom zasjedanju od 3. do 19. juna 1959. naknadno priznao i postavio Dositeja za mitropolita skopskog. Istovremeno, Sabor je odbio da naznači četvoricu kandidata za „makedonske“ episkope jer nisu ispunjavali kanonske uslove, između ostalog bili su i oženjeni.

Međutim, nakon što je na Trećem crkveno-narodnom saboru (1967) nekanonski proglašena autokefalnost Makedonske pravoslavne crkve, nastao je raskol budući da takav potez nije priznala Srpska pravoslavna crkva niti ostale pomjesne crkve. Ubrzo, pod kanonski sud stavljen je mitropolit skopski Dositej i još četvorica episkopa Pravoslavne crkve u Makedoniji.

Umro je 20. maja 1981. godine u Skoplju, kao raskolnik, neizmiren sa Pravoslavnom crkvom.

## Povezano
* Makedonska pravoslavna crkva
* Episkop toplički

## Izvori
Jujiro

, također poznat pod naslovima *Raskršća*, *Raskrižja*, *Sjene Yoshiware* ili *Sirotinjske četvrti Tokija* je japanski crno-bijeli nijemi film snimljen 1928. u režiji Teinosuke Kinugase. Radnja je smještena u Yoshiwaru, znamenitu tokijsku četvrt crvenih svjetala gdje žive sestra i brat, koji će doći u sukob s lokalnim gangsterima nakon što se zaljubi u lokalnu prostitutku. *Jujiro* se često navodi kao jedan od najpoznatijih primjera ekspresionističkog stila u japanskoj međuratnoj kinematografiji.

## Uloge
* Akiko Chihaya ... Okiku
* Junosuke Bando ... Rikiya
* Yukiko Ogawa ... O-ume
* Ippei Sohma ... lažni policajac 
* Misao Seki
* Yoshie Nakagawa
* Kazuo Hasegawa

## Literatura
* 

## Reference

## Vanjske veze
* http://www.imdb.com/title/tt0019043/
Edvard Grieg

**Edvard Grig** (; Bergen, 15. jun 1843 – Bergen, 4. septembar 1907) je bio norveški romantičarski kompozitor i pijanista. Njegova najpoznatija dela su *Per Gint* i *Klavirski koncert u a-molu*.

## Život
Edvard Grig je rođen u Bergenu 1843. godine. Odrastao je u muzičkoj porodici. Prve časove klavira dobijao je od svoje majke. Pohađao je nekoliko muzičkih škola. Godine 1858. započeo je studije klavira na Lajpciškom konzervatorijumu. Uporedo sa studijama imao je mnoštvo koncerata u Lajpcigu.

Početkom proleća 1860. preležao je plućnu bolest opasnu po život. Godine 1862. završio je studije u Lajpcigu i održao prvi koncert u rodnom Bergenu. Naredne godine odlazi u Kopenhagen gde ostaje tri godine. Sprijateljio se sa norveškim kompozitorom Rikardom Nordrakom (kompozitor norveške himne). Održavao je bliske veze sa Bergenskim filharmonijskim orkestrom, čiji je direktor bio od 1880. do 1882.

Početkom leta 1867. oženio se rođakom Ninom Hagerup. Sledeće godine dobili su kćerku. Tog leta na odmoru u Danskoj napisao je *Klavirski [[Koncert (muzička kompozicija)|koncert]] u a-molu*. Upoznao je Franca Lista u Rimu 1870. godine. List je bio veoma zadovoljan njegovom Klavirskom sonatom br. 1. List mu je takođe davao savete o orkestraciji. U leto 1869. godine umire mu jednogodišnja kćerka.

Grig 1876. godine piše muziku na dramu Henrika Ibzena *Per Gint*. Godine 1888. upoznao je Petra Čajkovskog. Čajkovski je imao visoko mišljenje o njegovoj muzici, ceneći njenu lepotu, toplinu i inovativnost. Za života je stekao veliku slavu, ali ne i bogatstvo.

Edvard Grig je umro u jesen 1907. godine nakon duge bolesti. Na sahrani je bilo između 30 000 i 40 000 ljudi. Prema Grigovoj poslednjoj želji, na sahrani su izvođeni njegov posmrtni marš i posmrtni marš Frederika Šopena. Pepeo Edvarda Griga položen je u planinsku kriptu blizu njegove kuće.

## Muzika
Edvard Grig je značajan kao nacionalni kompozitor, crpeći inspiraciju iz norveških narodnih pesama. Od ranih dela izdvajaju se simfonije i sonate. Takođe je komponovao sonate za violinu i violončelo i kratka dela za klavir, zahvaljujući kojima je prozvan "Šopen severa“.

Grigova dela na stalnom koncertnom repertoaru širom sveta su:

* 66 **Lirskih komada** (*Proleću*, *Ptičica*, *Leptir*, *[[Nokturno]]*, *Norveške melodije*)
* Holbergova svita
* svita **Per Gint** (*Jutarnje raspoloženje*, *U palati gorskog kralja*, *Arapska igra*)
* **Klavirski koncert u a-molu** (Allegro molto moderato-Adagio-Allegro moderato molto e marcato)
* Uvertira **U Jesen**
* 4 **Simfonijske igre**
* 3 sonate za violinu i klavir
* mnoštvo solo pesama na stihove Hajnea, Getea i dr.
* mnoštvo klavirskih dela

## Vanjske veze

* Biografija Edvarda Griga 
* Grigov celokupan opus
* Edvard Grig - kompozicije
Vormitagsspuk

***Vormitagsspuk*** (poznat i pod engleskim naslovom ***Ghosts Before Breakfast***) je njemački kratki crno-bijeli nijemi igrano-animirani film snimljen 1928. u režiji avangardnog umjeznika Hansa Richtera. Radnja prikazuje kako svakodnevni predmeti dižu pobunu protiv svojih vlasnika. *Vormitagsspuk* se smatra jednim od najpoznatijih dadaističkih ostvarenja u weimarskoj Njemačkoj. Posjedovao je originalnu muziku, ali je ona uništena u nacističkom periodu.

## Uloge
* Werner Graeff
* Walter Gronostay
* Paul Hindemith
* Darius Milhaud
* Madeleine Milhaud
* Jean Oser
* Willi Pferdekamp
* Hans Richter

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Jirō Osaragi

je književni pseudonim japanskog književnika čije je pravo ime bilo , a koji je stekao izuzetnu popularnost kao autor serije popularnih historijskih romana. Mnogi od njih su kasnije bili adaptirani u popularne filmove i TV-serije.

## Literatura
* Miyaji, Sachiro. *Osaragi Jiro shisho: Sei to shi o mitsumete*. Nihon Bungeisha (1996).  (Japanese)
* Osaragi, Jizo. (tr. Ivan Morris). *The Journey*. Tuttle Publishing (2000). 
* Osaragi, Jizo. (tr. Harold Strass). *Homecoming*. Tuttle Publishing (1956). ASIN: B000GUA9S2

## Vanjske veze

* Osaragi Jirō Memorial Museum 
* Osaragi Jirō's former home in Kamakura (Japanese site)
* Prominent People of Minato City 
*
Šarlatan

**Šarlatan** označava osobu koja se pravi da mnogo zna ili koja se izdaje za ono što nije, drugim riječima, osoba koja tvrdi da posjeduje znanje ili vještine, iako to nije istina. Pojam se povezuje s osobama koje prakticiraju lažno liječništvo ili neke slične prijevare kako bi stekli novac, slavu ili druge prednosti putem nekog oblika varke ili obmane. Sinonimi mogu biti hvalisavac, obmanjivač, varalica.

## Podrijetlo pojma
Pojam je nastao spajanjem imena mjesta Cerretano i talijanske riječi *ciarlare* =*cvrkutanje*. *Cerretani*, stanovnici talijanskog grada Cerreto, u srednjim vijeku su stajali u lošem glasu da kao skitnice putuju okolo i od nevinih ljudi kao žongleri ili prevaranti izvlače novac iz džepa. 

Prema tome pojam šarlatan ubrzo postao sinonimom za sve osobe koje putuju kao i alkemičari, lažni liječnici i prizivači duhova.

Danas se pojam *šarlatan* shvaća uglavnom kao psovka ili uvredljiv pojam i rijetko se koristi. 

U literaturi stoji za kritični pregled djela ili događaja vezane uz osobe:
* Ephraim Kishon:* Picasso nije bio šarlatan*
* Herbert Selg:*[[Sigmund Freud]] - genij ili šarlatan?*
* Heinrich Zankl:* falsifikatori, prevaranti, šarlatani - Prijevara u istraživanju i znanosti*

Češki skladatelj Pavel Haas 1937. godine je sastavio operu *Sárlatan*
L'Homme qui rit

***L'Homme qui rit*** () je roman francuskog književnika Victora Hugoa objavljen 1869. godine. Naslovni protagonist, po imenu Gwynplaine, je putujući zabavljač u Engleskoj na prijelazu iz 17. u 18. vijek, koji je kao dijete bio prodan u ciganski logor i čije je lice namjerno unakaženo tako da izgleda da se stalno smije. Radnja prikazuje kako je pozvan na dvor kraljice Anne, nakon što se ispostavi da je u stvari sin plemića koji je bio uvrijedio prethodnog kralja Jamesa II. Hugo je roman napisao za vrijeme svog egzila na Kanalskim otocima, gdje je došao nakon sukoba sa režimom Napoleona III. Iako među manje poznatim romanima iz Hugovog opusa, *L'Homme qui rit* se smatra značajnim zato što je strip-autora Boba Kanea inspirirao za lik Jokera u stripovima o Batmanu. Nekoliko puta je bio adaptiran za film, pri čemu je najpoznatija hollywoodska nijema verzija iz 1928. godine.

## Povezano
* Glasgowski osmjeh

## Vanjske veze
*  ''L'homme qui rit'', de Victor Hugo en version audio gratuite 
* Le livre en plusieurs formats sur Ebooks libres et gratuits.
L'Homme qui rit (razvrstavanje)

**[[L'Homme qui rit]]** () je roman francuskog književnika Victora Hugoa, originalno objavljen 1869. godine. Isti naslov nosi i nekoliko njegovih adaptacija:

* *[[L'Homme qui rit (film, 1966)|L'Homme qui rit]]* (*L'Uomo che ride*); francusko-italijanski film, rež. Sergio Corbucci (1966);
* *[[L'Homme qui rit (TV-film)|L'Homme qui rit]]*; francuski TV-film, rež. Jean Kerchbron (1971) ;
* *[[L'Homme qui rit (strip)|L'Homme qui rit]]*; francuski strip ;
* *[[L'Homme qui rit (film, 2012)|L'Homme qui rit]]*; francuski film, rež. Jean-Pierre Améris (2012).

## Povezano
* *[[Das grinsende Gesicht]]*; austrijski nijemi film; rež. Julius Herszka
* *[[The Man Who Laughs]]*; američki nijemi film, rež. Paul Leni (1928)
Kurama Tengu (film)

je japanski crno-bijeli historijski nijemi film snimljen 1928. u režiji Teppei Yamaguchija. Predstavlja ekranizaciju popularnog istoimenog romana Jiroa Orasagija. Radnja je smještena u Japan u Bakumatsu periodu (sredina 19. vijeka), a naslovni protagonist, kloga tumači Kanjuro Arashi je majstor borilačkih vještina. Zahvaljujući završnoj sceni u kojoj se Kurama Tengu uspješno obračunava s nekoliko protivnika je stekao veliku popularnost, pa je već iste godine snimljen nastavak *[[Kurama Tengu: Kyōfu Jidai]]*.

## Vanjske veze
* ''Kurama Tengu'' on Internet Movie Database
Kurama Tengu: Kyōfu Jidai

je japanski crno-bijeli nijemi historijski film snimljen 1928. u režiji Teppei Yamaguchija. Predstavlja nastavak iste godine prikazanog filma Kurama Tengu u kojoj je naslovnog junaka tumačio Kanjuro Arashi. On u ovom filmu ponavlja svoju ulogu, a radnja prikazuje kako se majstor borilačkih vještina mora suočiti sa zlikovcem koji je preuzeo njegov identitet. Impresivna završna scena borbe je, slično kao u prethodnom filmu, Arashiju donijela veliku popularnost.

## Vanjske veze
* ''Kurama tengu - Kyôfu jidai'' on Internet Movie Database
The Man Who Laughs

***The Man Who Laughs*** () je američki crno-bijeli nijemi film snimljen 1928. u režiji Paula Lenija. Iako se ponekad navodi kao horor, po žanru je u stvari kostimirana melodrama, a temelji se na romanu francuskog književnika Victora Hugoa. Radnja je smještena u Englesku na prijelazu iz 17. u 18. vijek, a protagonist, čiji lik tumači Conrad Veidt je putujući zabavljač kome je kao djetetu lice namjerno unakaženo tako da stalno na njemu "nosi" groteskni "osmjeh".

*The Man Who Laughs* je predstavljao jedan od najskupljih i najambicioznijih projekata Universal, čiji je šef Carl Laemmle nastojao ponoviti uspjeh sličnih gotskih melodrama kao što su *[[The Hunchback of Notre-Dame (film, 1924)|The Hunchback of Notre-Dame]]* i *[[Phantom of the Opera (film, 1925)|Phantom of the Opera]]*. Laemmle je bio duboko impresioniran njemačkim filmom Waxwork iz 1924. godine, pa je stoga za svoj film angažirao režisera Lenija, kao i glavnog glumca Conrada Veidta, nakon što je Lon Chaney, specijalist za uloge unakaženih likova, postao nedostupan zbog ugovora s MGM-om. Laemmle je filmu, za razliku od predloška, dodao i hepi end. Film je, međutim, morao čekati godinu dana na distribuciju, jer je Universal odlučio na njega nadodati zvučnu podlogu (muziku, efekte) preko sistema Movietone. Kritika ispočetka nije bila sklona filmu, ali je kasnije postao zanimljiv historičarima stripa nakon što je Bob Kane priznao da mu je upravo Veidtov nastup poslužio kao inspiracija za stvaranje lika Jokera u filmovima o Batmanu.

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* ''The Man Who Laughs'' at Virtual History
Moulin Rouge (film, 1928)

***Moulin Rouge*** je britanski crno-bijeli nijemi film snimljen 1928. u režiji Ewalda Andrea Duponta. Po žanru je melodrama, a radnja prikazuje ljubavni trokut koji nastane kada se za vrijeme izleta u Parizu mladić zaljubi u majku svoje zaručnice. *Moulin Rouge* je predstavljao posljednji nijemi film u Dupontovoj filmografiji, a historičarima je zanimljiv zbog autentičnog prikaza pariškog noćnog života krajem 1920-ih.

## Uloge
* Olga Tschechowa - Parysia
* Eve Gray - Camille
* Jean Bradin - Andre
* Georges Treville - Otac
* Marcel Vibert - Markiz
* Ellen Pollock - Girt
* Andrews Engelmann - Šofer
* Forrester Harvey - Turist

## Literatura
* St. Pierre, Paul Matthew. *E.A. Dupont and his Contribution to British Film: Varieté, Moulin Rouge, Piccadilly, Atlantic, Two Worlds, Cape Forlorn*. Fairleigh Dickinson University Press, 2010

## Vanjske veze
* 
* Moulin Rouge at Answers.com
* Moulin Rouge at Silent Era
Das grinsende Gesicht

***Das grinsende Gesicht*** () je austrijski crno-bijeli nijemi film snimljen 1921. u režiji Juliusa Herske. Predstavlja adaptaciju romana *[[Čovjek koji se smije]]* Victora Hugoa. Radnja je smještena u Englesku na prijelazu iz 17. u 18. vijek, te prikazuje groteskno unakaženog putujećeg zabavljača koji otkrije da je u stvari plemić.

## Uloge
* Franz Höbling ... Gwynplaine 
* Nora Gregor ... Vojvotkinja Josiane 
* Lucienne Delacroix ... Dea 
* Anna Kallina ... Kraljica Anne od Engleke 
* Eugen Jensen ... Barkilphedro 
* Armin Seydelmann ... Lord Bolinbroke 
* Franz Weißmüller ... Ursus 
* Jimmy Court ... Lord David Dirry-Moir 
* Josef Moser ... Kralj James II od Engleske 
* Robert Balajthy ... Lord Linäus Claincharlie 
* Susanne Osten ... Lady Dirry-Moir 
* Arped Kramer ... Dr. Gerardus 
* Fritz Strassny ... Dr. Hardqusnonne

## Izvori

## Literatura
* Prince, Stephen. *The Horror Film*. Rutgers University Press, 2004.

## Vanjske veze
*
Interference (film)

***Interference*** () je američki kriminalistički film snimljen 1928. u režiji Lothara Mendesa i Roya Pomeryja, poznat kao prvi "potpuno" zvučni film (s nasnimljenim govorom) u produkciji studija Paramount Pictures. Radnja se temelji na istoimenom kazališnom komadu Rolanda Pertweeja i Howarda Deardena, i prikazuje kako supruga britanskog uglednika postaje žrtvom ucjene kada se ispostavi da je njen prvi suprug, za koga se mislilo da je poginuo u ratu, u stvari živ. *Interference* je snimljen u dvije verzije - u zvučnoj i nijemoj; kritičari su bolje ocijenili nijemu verziju, a što se tumači time da se Pomery, inače stručnjak za tadašnju audio-tehniku, pokazao antitalentom za filmsku režiju.

## Uloge
* William Powell ... Philip Voaze
* Evelyn Brent ... Deborah Kane
* Clive Brook ... Sir John Marlay
* Doris Kenyon ... Faith Marlay
* Tom Ricketts ... Charles Smith
* Brandon Hurst ... Inspektor Haynes
* Louis Payne ... Childers
* Wilfred Noy ... Dr. Gray
* Donald Stuart ... Freddie
* Raymond Lawrence ... Reporter
* Clyde Cook ... Kočijaš

*van špice*
* Ruth Chatterton
* Daniel Frohman

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Dom na Trubnoj

***Kuća na Trubnoj*** () je sovjetska crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1928. u režiji Borisa Barneta. Protagonistica filma, čiji lik tumači Vera Mareckaja, je seljanka koja dolazi u veliki grad tražiti posao, i završi kao služavka kod brijača i njegove supruge koji je iskorištavaju. Radnja prikazuje kako ona nastoji poboljšati svoju situaciju uz pomoć mladog sindikalista.

## Vanjske veze
* 
* Энциклопедия кино на KM.ru 
* 
* Рекламный буклет фильма «Дом на Трубной»
* Изображкние постера к фильму на visualrian.ru
Hajde da se volimo

***Hajde da se volimo*** je jugoslavenska mjuzikl komedija iz 1987. koju je režirao Aleksandar Đorđević. Glavne uloge tumače Lepa Brena, Svetislav Goncić, Milutin Karadžić, Bata Živojinović i Milan Štrljić. Radnja se odvija oko Lepe Brene koja sa svojim bendom *Slatki greh* putuje u autobusu širom Jugoslavije radi turneje, ali je skupina kriminalaca pokušava oteti. Film je bio vrlo popularan u bivšoj Jugoslaviji, prema Breninom službenom websiteu ga je u kinima pogledalo oko pet milijuna gledatelja, te je započeo filmsku trilogiju nakon što su uslijedila još dva nastavka 1989. i 1990.

## Radnja

Lepa Brena i njen bend *Slatki greh* putuju autobusom po Jugoslaviji radi turneje, ali je skupina kriminalaca pokušava oteti. Tu je i vozač Gile kojemu je već dosta što se članovi benda stalno bune kako brzo vozi; menadžer Svetislav; debeljko koji se kladi da može izgubiti 20&nbsp;kg u tri dana, ali vara jer na sebi nosi utege koji ga čine težim; kao i Bale za kojeg se pročulo da je odličan ljubavnik pa ga opsjedaju neke djevojke u hotelu, a on bježi od njih jer je postao iscrpljen. Kako bi se Lepa Brena zaštitila, tu si i dva policajca i njihov narednik, zapovjednik Milanović. U Dubrovniku, Lepu Brenu otmu otmičari, ali im planove pomrse članovi benda *Slatki greh*. Menadžer uspijeva dogovoriti Breni i sastanak na jahti imućnog britanskog glazbenog producenta, g. Jenkinsa, kojemu se svidi njen glazbeni spot te joj ponudi i angažman.

## Uloge
* Lepa Brena - Lepa Brena 
* Dragomir 'Gidra' Bojanić - Šofer Gile
* Milutin Karadžić - Menadžer Svetislav
* Svetislav Gončić - Bale
* Velimir Bata Živojinović - Komandir Milanović
* Miodrag Andrić - Milicioner Milivoje
* Nikola-Kole Angelovski - Milicioner Gaga 
* Milan Štrljić - Šef bande
* Boro Stjepanović - Komandirov pomoćnik
* Saša Popović - Saša
* Dušan Trifunčević - Maksa

## Filmske lokacije
* Dubrovnik, Hrvatska
* Užice, Srbija
* Kosjerić, Srbija
* Stari most, Mostar, Bosna i Hercegovina

## Reference

## Vanjske veze
* ''Hajde da se volimo'' na Internet Movie Databaseu
Stuttgart 21

**Stuttgart 21** je najavljeni i planirani projekt izgradnje novog podzemnog kolodvora i tunela kraj glavnog željezničkog kolodvora Stuttgarta, radi prestrukturiranja željezničkog čvora tog grada koji će metropolu njemačkog jugozapada bolje željeznički povezati s trasom Pariz - Strasbourg - Karlsruhe - Stuttgart - München - Beč - Budimpešta. Glavni naručitelj i graditelj projekta su Njemačke željeznice. Baden-Württemberg, Udruga regije Stuttgart, zrakoplovna luka Stuttgart GmbH, Transeuropska mreža i EU su se uključile u financiranje ovog građevinskog pothvata.

Prometni stručnjak Gerhard Heimerl je još 1988. predložio projekt, no tek je 1994. službeno predstavljen javnosti. Građevinski radovi počeli su 2. veljače 2010. dok je otvaranje zakazano za prosinac 2019. Troškovi projekta procjenjuju se na preko 4 milijarde eura, što ga čini najskupljim građevinskim pothvatom u Njemačkoj.

Međutim, usprkos snažnoj promociji vlasti i medija, građani Stuttgarta su velikom većinom protiv "Stuttgarta 21" i bune se izgradnji novog podzemnog kolodvora. Glavne zamjerke su da bi projekt mogao uništiti podzemne vode i minerale regije. Također, s obzirom da Stuttgart već ima željeznički kolodvor, mnogima je gradnja novog nepotrebna i skupa novotarija. Deseci tisuća građana prosvjedovalo je protiv izgradnje te plakatima obljepilo zidove diljem grada, optužujući da su se mjesni političari i građevinski lobisti udružili kako bi sami sebi stvorili unosan posao te tako rade što žele od središta grada. Bunt građana pokrenuo je jednu od većih većih policijskih racija u novijoj povijesti grada. 

Uz brojne probleme, otezanje i pucanje rokova, kontroverze su se pojačale neumoljivom kampanjom vlasti CDU-a koja je bezrezervno podržavala projekt i nastavila s njim usprkos protivljenju javnosti. Zbog toga je CDU prvi put nakon tri desetljeća izgubila vlast na mjesnim izborima 2010. dok je većinu osvojila stranka Zelenih.

## Izvori

## Vanjske veze
* Službene stranice projekta
Tvrtko Radivojević Kotromanić

**Tvrtko Radivojević Kotromanić** (oko 1450 . - sultanov tabor kod Jajca 5. juni 1463.) je bio princ iz porodice Kotromanića, te sin Radivoja i Margarite i unuk Stjepana Ostoje. Bio je jedan od nekoliko Kotromanića pogubljenih 5. juna 1463. godine.
## Porijeklo i porodica
Tvrtko je rođen 1450. najvjerovatnije u Vranduku kao najstariji sin Radivoja Ostojića I Katarine. Pored Tvrtka, Radivoj i Katarina su imali još dva sina : 

* Đurađa, pomenut 1455. godine .
* Matija , „kralj Bosne“

### Život
Tvrtko je od rođenja živio sa ocem, majkom i braćom u Vranduku. Godinu 1459. Tvrtko provodi u Smederevu, tu je prisustvao vjenčanju svog rođaka Stjepana i njegove zaručnice Jelene. Preživio je tursku opsadu Smedereva krajem juna 1459. godine. Kasnije negdje u julu 1459. stigao je u Bobovac. Sljedeće osobe su prisustvale putovanju Smederevo-Bobovac :
* Radivoj Ostojić
* Katarina od Velike
* Matija Radivojević
* Stjepan Tomašević
* Jelena Branković (Mara)
* Đurađ Radivojević Kotromanić ?
* Jelena Paleolog ?

Tvrtko je vrijeme provodio u Bobovcu . Dana 10. jula 1461. godine umire Tvrtkov amidža Stjepan Tomaš , a naslijeđuje ga sin Stjepan Posljedni . Tvrtkov otac Radivoj ponovno dobiva Vranduk na upravu , u Vranduku Tvrtko će provesti do početka maja 1463 .

U aprilu 1462. Stjepan odbija platiti danak sultanu .Ovaj događaj izaziva napad na Bosnu . Početkom 1463. godine dvojica bosanska delegacija došla su pregovarati s Sultanom u Carigradu .Dogovor je bio petnaestogodišnji mir .Dogovor je postignut . Samo tri dana kasnije odluka je donesena o unštenju Bosne . Već u martu osmanska vojska se okupila u Jedernima i krenula u osvjački pohod .Početkom maja vojska je stigla na granicu Bosne . Već 21. maja 1463. biva osvojen Bobovac.U tom trenu Tvrtko se nalazio u Ključu .S kraljem , roditeljima i rođacima . Osamnlije su opsjedale Ključ .Kralj ih je zamolio da puste njega i njegove sljedbenike na miran izlaz iz grada , baš kao na opsadi Smedereva 1459 .To su osamanlije ispunile i kralj im je otvorio vrata Ključa . U poslajednim danima maja Tvrtko zajedno s ocem i Stjepanom je otputovao u Jajce pred sultana Mehmeda . Ali nisu bili pošteđeni Tvrtko je zajedno s sjedećim osobama pogubljen u jutro 5. juna 1463 :

* Radivoj Ostojić
* Stjepan Tomašević
* oko 200. bosanskih plemića
Elizabeta Pjast

:*Za druge Elizabete iz dinastije Pjast vidi [[Elizabeta Pjast (čvor)]].*

**Elizabeta Pjast** ( 1302- 23. august 1345.) je bila banica Bosne kao treća supruga bana Stjepana II.
## Porijeklo

Elizabeta je bila kćerka kujavskog vojvode Kazimira II Pjasta. Ime njene majke nije poznato. Pripadala je dinastiji Pjast koja je vladala Poljskim kraljevstvom.Pored Elzabete Kazimir je imao sina Wladisalava Poljskog .
## Brak

Brak između Elizabete i Stjepana, koji je već bio dva puta oženjen (ortenburškom groficom Elizabetom i bugarskom carevnom), aranžirao je Karlo I Robert, kralj Ugarske, 1323. godine. Elizabeta je bila imenjakinja i rodica Karlove supruge, kraljice Elizabete, a Karlo I Robert je želio ovim brakom steći veću kontrolu nad Stjepanom. Kao vjenčani dar, Stjepan je od Karla Roberta dobio zapadne zemlje koje je prethodno kontrolirao Mladen I Šubić Bribirski.

Brak je bio ozakonjen 1339. godine. Do tada je Stjepanov brak s kćerkom nekog bugarskog cara još bio smatran validnim. Od njene djece, preživjelo je dvoje dvije kćerke, a Elizabeta je imala četvero poznate djece :

* Elizabeta Kotromanić (1339-1387), ugarska i poljska kraljica, koja je imala tri kćerke i jednu unuku, ali danas nema potomaka
* Katarina Kotromanić, celjska grofica, koja danas ima potomke na svim evropskim prijestoljima

* Vuk, umro mlad
* sin
Banica Elizabeta je umrla za vrijeme života svog muža, tačnije 23. augusta 1345, uzrok smrti bila je kuga. Dominik Mandić vjeruje da je sahranjena u Bobovcu, u istoj grobnici kao i njen suprug Stjepan, Stjepanov brat Vladislav i Vladislavova supruga Jelena. 

## Reference
Iracionalizam

**Iracionalizam** je epistemološki pravac, filozofsko učenje prema kom se stvarnost ne može spoznati razumom, odnosno prema kom svet nije racionalan.

Glavni predstavnici ovog pravca su Artur Šopenhauer, Fridrih Niče i Anri Bergson.

Iz iracionalizma izvedeni su simbolizam i egzistencijalizam.

## Povezano
* Epistemologija
* Racionalizam
Heidi, Girl of the Alps

je dramska anime serija iz 1974. koju je producirao studio Zuiyo na temelju švicarskog dječjeg romana *[[Heidi]]ne godine putovanja i učenja* (njemački *Heidis Lehr- und Wanderjahre*) kojeg je 1880. napisala Johanna Spyri. Seriju je režirao Isao Takahata a na njoj su sudjelovali i Yoichi Kotabe (dizajn likova i redatelj animacije), Toyoo Ashida (dizajn likova i redatelj animacije), Yoshiyuki Tomino (storyboard) i Hayao Miyazaki (dizajn scena i plan pozicija).

2005., **TV Asahi** je objavio dvije liste "100 najboljih animiranih ostvarenja". *Heidi* se našla i na jednoj i na drugoj: na listi koja je sastavljena prema anketi provedenoj diljem nacije, našla se na visokom 11. mjestu a na listi sastavljenoj po online anketi Japanaca, završila je na 74. mjestu.

Radnja se odvija oko male djevojčice, Heidi, koju teta Dette odluči ostaviti da živi sa djedom u švicarskim Alpama. Dette je naime našla novi posao u Frankfurtu a Heidini roditelji su umrli prije nekoliko godina. Djed je na zlu glasu zbog navodne surovosti i usamljeničkog života u kolibi, gdje živi sa psom Josephom, ali Heidi vrlo brzo zauzme mjesto u njegovom srcu. Ona provodi tako ljeto na Alpama te upoznaje Petera, koji čuva koze. Drugi važan podzaplet dogodi se kada Dette nagovori Heidi da ode u Frankfurt i upozna Claru, bogaljinu kći bogatog poduzetnika, kako bi joj pružila društvo. Heidi joj postane prijateljica te ju očara pričama o Alpama. Ipak, urbani život učini Heidi depresivnom, te se vraća nakon dugog nagovaranja natrag djedu u Alpama. Kada ju Clara posjeti, ugodno ju iznenadi priroda a djeca joj pomognu i ona nakon nekog vremena prohoda.

## Glasovne uloge
* **[[Kazuko Sugiyama]]** - 
* **[[Kohei Miyauchi]]** - 
* **[[Noriko Ohara]]** - 
* **[[Hiroko Maruyama]]** - 
* **[[Rihoko Yoshida]]** - 
* **[[Keiko Han]]** - 
* **[[Miyoko Asō]]** - 
* **[[Hisako Kyouda]]** - 
* **[[Taimei Suzuki]]** - 
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Heidi (anime)'' na Internet Movie Databaseu
* ''Heidi (anime)'' na Anime News Network
* ''Heidi (anime)'' na MyAnimeList
133 Cyrene

**133 Cyrene** je asteroid glavnog asteroidnog pojasa sa prečnikom od približno 66,57 km.
Afel asteroida je na udaljenosti od 3,488 astronomskih jedinica (AJ) od Sunca, a perihel na 2,633 AJ.

Ekscentricitet orbite iznosi 0,139, inklinacija (nagib) orbite u odnosu na ravan ekliptike 7,227 stepeni, a orbitalni period iznosi 1956,310 dana (5,356 godina).
Apsolutna magnituda asteroida je 7,98 a geometrijski albedo 0,256.

Asteroid je otkriven 16. avgusta 1873. godine.

## Povezano
* Asteroid
* Asteroidni pojas

## Vanjske veze
* JPL stranica za dinamiku solarnog sistema
* Orbitalni elementi asteroida sa orbitom bliskom Zemlji 
* Asteroidi i male planete, univerzitet Harvard
* JPL podaci o asteroidu
Ernst Alexanderson

**Ernst Frederick Werner Alexanderson** (25. januar 1878 &ndash; 14. maj 1975) bio je švedski inženjer koji je radio u SAD, poznat kao jedan od najznačajnijih pionira radija i televizije. Nakon školovanja u Stockholmu i Berlinu je 1902. emigrirao u SAD, gdje se zaposlio u kompaniji General Electric u kojoj će ostati najveći dio života. Tamo je dizajnirao Alexandersonov alternator, koji je omogućio visokofrekventne emisije ljudskog glasa. Godine 1928. je bio jedna od prvih osoba koja je u svom domu (GE Plot u Schenectadyju javnu televizijsku emisiju. Bio je aktivan pronalazač do kraja života, a posljednji patent mu je odobren kada je imao 89 godina.

## Izvori

* David E. Fisher and Marshall J. Fisher, *Tube, the Invention of Television* Counterpoint, Washington D.C. USA, (1996) 
* E.F.W. Alexanderson. *General Electric Review*, January, 1913
* E.F.W. Alexanderson, "Transatlantic Radio Communication", Trans. AIEE, (1919), pp.&nbsp;1077–1093
* J.E. Brittain, *Electrical Engineering Hall of Fame: Ernst F. W. Alexanderson*, Proc. of the IEEE, Volume 92, July 2004, pp.&nbsp;1216–1219.

## Vanjske veze
* Consumer Electronics Hall of Fame 
* Inventor's Hall of Fame  citation accessed April 10, 2006
* Biography at IEEE History Center accessed July 8th, 2011
* Biography at Oldradio.com accessed April 10, 2006
* Illustrated biography  at prof. Eugenii Katz website accessed April 10, 2006
* Fessenden and Marconi &ndash; their technologies and transatlantic experiments compared. Accessed April 10, 2006
* Transoceanic Radio Communication in 1920, by E.F.W. Alexanderson accessed April 10, 2006
* "A Historical Review  of Continuous Wave Radio Frequency Power Generators" accessed April 10, 2006
*
WGY (AM)

**WGY** (*AM 810 103.1 FM NewsRadio WGY*) je američka radio stanica čije je emitiranje licencirano za područje grada Schenectady i čiji je vlasnik kompanija Clear Channel Communications; njen program se sastoji gotovo isključivo od vijesti i konzervativnih talk show emisija. Emitira snagom od 50.000 Watta sa jednog jedinog tornja u gradu Rotterdam. Predstavlja jednu od najstarijih radio stanica u SAD i najstariju u američkoj državi New York. WGY je predstavljala matičnu stanicu radidifuzne grupe General Electric od 1922. do 1983. 

## Izvori

## Vanjske veze
* WGY's website
* The 100 Oldest U.S. Stations
*
Hartsdale (New York)

**** () je naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Njujork, koje administrativno pripada gradu Greenburgh u Okrugu Westchester.

## Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 5.293, što je 4.537 (-46,2 %) stanovnika manje nego 2000. godine.

## Reference

## Vanjske veze

* United States Census Bureau