Odnosi Poljske i Evropske unije

Poljska je država članica Evropske unije (EU) od 1. maja 2004, kada je pristupila Uniji u okviru proširenja 2004. godine. Otada održava političke, pravne, ekonomske i institucionalne veze s Unijom te učestvuje u radu njenih institucija. Postala je članica Šengenskog prostora, ali nije pristupila eurozoni. Zadržala je poljski zlot kao nacionalnu valutu, ali se obavezala na usvajanje eura.

Tokom druge polovine 2010-ih i početkom 2020-ih, odnosi između Poljske i institucija EU obilježeni su sporovima oko vladavine prava, a naročito u vezi s reformama pravosuđa. Zbog tih pitanja, u decembru 2017. pokrenut je postupak protiv Poljske prema članu 7(1) Ugovora o Evropskoj uniji, koji je okončan u maju 2024. godine.

## Historija

Poljska je nakon završetka Hladnog rata i pada komunizma u srednjoj i istočnoj Evropi usmjerila svoju vanjsku i unutarnju politiku prema evropskim integracijama. Dana 16. decembra 1991. potpisan je Evropski sporazum o pridruživanju između Poljske i Evropskih zajednica, dok je formalni zahtjev za pristupanje Evropskoj uniji predat 8. aprila 1994. godine.

U julu 1997. Evropska komisija objavila je mišljenje o poljskoj kandidaturi, a službeni pristupni pregovori počeli su 1998. godine.

Evropsko vijeće odobrilo je 13. decembra 2002. rezultat pristupnih pregovora s Poljskom i još devet država kandidata. Ugovor o pristupanju potpisan je 16. aprila 2003. u Atini.

Na referendumu održanom 7. i 8. juna 2003. godine 77,45% birača podržalo je pristupanje Evropskoj uniji, uz izlaznost od 58,85%. Poljska je formalno postala članica EU 1. maja 2004. godine.

Poljska je najnaseljenija i teritorijalno najveća država među onima koje su pristupile Evropskoj uniji 2004. godine.

## Status u Evropskoj uniji

Poljska je jedna od 27 država članica Evropske unije. U institucijama EU učestvuje preko svojih predstavnika u Evropskom parlamentu, Vijeću Evropske unije, Evropskom vijeću i Evropskoj komisiji.

Poljska je članica Šengenskog prostora od 21. decembra 2007. godine. Iako se prema ugovorima obavezala da će pristupiti eurozoni kada ispuni potrebne uslove, Poljska još nije usvojila euro; poljski zlot nije uključen u Evropski kursni mehanizam (; ERM II), a država nije odredila ciljni datum za uvođenje eura.

Poljska je predsjedavala Vijećem Evropske unije u drugoj polovini 2011. i u prvoj polovini 2025. godine.

## Ekonomski odnosi i fondovi EU

Od pristupanja 2004. Poljska je jedan od najvećih korisnika sredstava iz kohezijske politike i drugih razvojnih fondova Evropske unije. Evropska komisija navodi da je EU nakon proširenja 2004. značajno ulagala u rast, infrastrukturu i konvergenciju poljske privrede s prosjekom EU.

Poljska je također obuhvaćena Mehanizmom za oporavak i otpornost () u okviru programa NextGenerationEU. Vijeće Evropske unije odobrilo je poljski plan oporavka u junu 2022, a Evropska komisija navodi da je plan kasnije ažuriran 8. decembra 2023. dodavanjem poglavlja REPowerEU.

Prema Evropskoj komisiji, ukupna vrijednost ažuriranog poljskog plana iznosi 59,8 milijardi eura, od čega se 25,3 milijarde odnosi na bespovratna sredstva, a 34,5 milijardi na zajmove. Plan obuhvata 55 reformi i 56 investicijskih tokova, s naglaskom na zelenu i digitalnu tranziciju, energetiku, saobraćaj, javnu upravu, obrazovanje i sajber-sigurnost.

## Sporovi s institucijama EU

Odnosi između Poljske i institucija EU bili su naročito napeti u pitanjima nezavisnosti pravosuđa i šireg poštovanja vladavine prava. U decembru 2017. Evropska komisija aktivirala je prvi put u historiji Unije postupak prema članu 7(1) Ugovora o Evropskoj uniji protiv Poljske.

Vijeće Evropske unije održalo je potom više saslušanja o stanju vladavine prava u Poljskoj. Istovremeno je pristup dijelu evropskih sredstava, posebno u okviru Mehanizma za oporavak i otpornost, bio povezan sa ispunjavanjem reformi u oblasti nezavisnosti pravosuđa.

Nakon što je Komisija analizirala akcijski plan i obaveze poljske vlade u pogledu reformi, postupak prema članu 7(1) formalno je zatvoren u maju 2024. povlačenjem obrazloženog prijedloga Komisije.

Pitanja u vezi s pravosuđem, mehanizmima protiv korupcije, medijskim pluralizmom i institucionalnim ravnotežama nastavila su se pratiti kroz godišnji ciklus izvještaja Evropske komisije o vladavini prava.

## Reference

## Vanjske veze
* Arhivirani službeni sajt poljskog Ureda Komiteta za evropske integracije 
* Arhivirani službeni sajt posvećen članstvu Poljske u Evropskoj uniji