Predrag Raković

**Predrag Raković** (pseudonim: *Kar-Kar* i *Frike*; 10. jun 1912, Prijevor kod Čačka - 15. decembar 1944, Miokovci, kod Čačka) je bio četnički major, vojvoda Ljubićki i saradnik okupatora u II svetskom ratu.

Prije rata, Predrag Raković je bio poručnik vojske Kraljevine Jugoslavije. Od decembra 1941. do decembra 1942. bio je komandant legalizovanog Ljubićkog četničkog odreda kod okupacionih vlasti. Nakon toga, do kraja rata Raković je komandant 2. ravnogorskog korpusa Jugoslovenske vojske u otadžbini.

## Biografija

Osnovnu školu i gimnaziju završio u Čačku. Po odlasku u Beograd, upisuje Vojnu Akademiju.

### Ustanak u Srbiji

Za vreme Aprilskog rata bio je na službovanju u žandarmerijskoj stanici u Čačku. Izbegao je zarobljavanje i povezao se sa grupom pukovnika Draže Mihailovića.

Na Ravnu goru je došao početkom juna 1941. Tu je dobio instrukcije da organizuje Ljubićki srez sa poručnikom Radišom Čekovićem. Raković je formirao prvi četnički odred u Prijevoru i okolnim selima. Po pojavljivanju prvih partizanskih odreda u Ljubićkom srezu, Predrag Raković vodi pregovore u selu Guberevcu 21. jula 1941. sa partizanskim predstavnicima koje je predvodio Momčilo-Mole Radosavljević oko zajedničke borbe sa Nemcima. Učestvovao je sa partizanskim odredima u oslobođenju Čačka.

### Gušenje ustanka u Srbiji

U vreme nemačkog gušenja ustanka u Srbiji, mnogi četnici Draže Mihailovića, i pored sporazuma o saradnji, otvoreno su se uključili u progon partizana. Među njima je bio i Predrag Raković, o čemu je svedočio njegov tadašnji saborac major Radoslav Đurić:

### Legalizacija kod Nedića

Nakon gušenja ustanka u Srbiji krajem 1941, Raković ostaje u Srbiji i dobija ovlašćenje da se legalizuje pod komandom kvislinškog generala Milana Nedića. Po naređenju pukovnika Koste Mušickog, komandant Petog dobrovoljačkog odreda, kapetan Marisav Petrović je legalizovao Rakovićev odred 1. maja 1942. pod imenom *Samostalni četnički Ljubićki odred Tanasko Rajić*, a sedište mu je bilo u Čačku. Raković je učestvovao u uništavanju zaostalih partizana i bivših pripadnika partizanskih jedinica.

Sve do pred kraj 1942. godine Raković je bio komandant Čačanskog četničkog odreda, legalizovanog kod Nedićeve vlade i okupatora. Nalazeći se sa štabom u gradu, Raković je uspostavio prisne veze sa pukovnikom Frikeom, komandantom okupacionih trupa u Čačku. Istovremeno, pod njegovim obezbeđenjem, "prikrivali" su se kao "ilegalci" i pojedini viši funkcioneri Mihailovićeve organizacije, među kojima su bili Dragiša Vasić i potpukovnik Dragoslav Pavlović u to vreme komandant Srbije, kome je Raković, u leto 1942. godine, organizovao sastanak sa Frikeom. Sastanak između Pavlovića i Frikea, kome je prisustvovao i Raković, održan je u manastiru Nikolju, u Ovčarsko-kablarskoj klisuri. U jednom izvještaju poslatom Draži Mihailoviću (moguće da je autor sâm Raković) kaže se da je „nemački komandant iz Čačka dao reč pukovniku Pavloviću da neće dolaziti sa vojskom u Dragačevo, ako se uspostavi red. Možemo raditi nesmetano”.

Poručnik Predrag Raković kotirao je prilično visoko u hijerarhiji ravnogorskog pokreta, što se može nazrijeti i iz navodâ u depeši potpukovniku Dragoslavu Pavloviću (pseudonim »Rodrigo«), koju je 19. jula 1942. uputio general Dragoljub Mihailović:

Uz podršku okupatora, Raković je sprovodio teror nad pripadnicima i simpatizerima NOP u srezovima ljubićkom, trnavskom i žičkom. 25. decembra 1942. godine Raković izveštava Vrhovnu komandu na Ravnoj gori:

Nakon neuspelog atentata koji je organizovao Vojko Čvrkić na Dražu Mihailovića, poručnik Raković je izveden pred Vojni Sud zbog nebudnosti. Ipak je presuda doneta u njegovu korist i on je oslobođen krivice.

Posle odluke okupatorskih vlasti da se razoružaju četnički odredi u Srbiji, Raković je uspeo da povuče svoj odred u "ilegalnost", a kratko vreme posle toga Mihailović ga postavlja za komandanta Drugog ravnogorskog korpusa.

Ubrzo potom, po ukazu jugoslovenske vlade u Londonu, poručnik Raković je unapređen u čin kapetana i dat mu je orden *[[Karađorđeva zvezda|Karađorđeve zvezde]]*.

### Nastavak saradnje sa Nemcima

Raković je početkom 1943. imao sastanak sa nemačkim komandantom Gornjeg Milanovca, nakon čega je dobio 5.000 metaka za uništavanje "komunističkih simpatizera". Raković se 26. februara 1943. godine telegramom obraća generalu Mihailoviću, tražeći od njega odobrenje za novi sporazum sa okupatorima. 3. marta 1943. on obaveštava Mihailovića da se sastao sa Nemcima radi dogovora o borbi protiv partizana:

Istovremeno dok je vodio pregovore sa Nemcima, Raković je radio na uništenju komunističkih simpatizera:

18. marta 1943. godine Mirko Lalatović, obaveštajni oficir Draže Mihailovića, je poslao pisma Predragu Rakoviću u kojem mu poručuje da uništava komuniste u Srbiji paralelno sa Operacijom Vajs u Bosni:

Da bi izvršio to naređenje Vrhovne komande, komandant korpusa Raković piše Živoradu Kataniću, komandantu trnavske brigade, da bi trebalo pobiti sve bivše partizane i porodice aktivnih partizana:

23. marta 1943. godine Raković je telegramom obavestio Mihailovića o postignutom sporazumu sa Nemcima:

U telegramu od 29. marta Raković javlja Mihailoviću da sporazumi dobro funkcionišu i da nema potrebe za ličnim Rakovićevim učešćem u operacijama sa njemačkim trupama, već da to čini preko komandanta Prvog ravnogorskog korpusa kapetana Zvonimira Vučkovića, koji nije bio legalizovan, ali se povezao sa okupatorom paralelno sa Rakovićem:

Zarobljene pripadnike i simpatizere pokreta otpora Rakovićevi četnici su slali Specijalnoj policiji u okupiranom Beogradu.

Između 17. februara i 22. marta četnici 2. ravnogorskog korpusa, pod komandom Predraga Rakovića, u čačanskom kraju ubili su van borbe 37 lica, uključujući šest žena i nekoliko staraca. Većina žrtava je mučena prije ubistva i potom zaklana. O intenzitetu četničkog terora u čačanskom kraju u navedenom razdoblju, svjedoči i konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943): 

### U pomoć Mihailoviću

Nakon poraza na Neretvi, aprila 1943. Vrhovna komanda JVuO, koja se nalazila u Crnoj Gori, upućuje poziv nekim jedinicama sa prostora nemačke okupacione zone Srbije da dođu u pojačanje. Među pozvanima je bio i Predrag Raković. 2. Ravnogorski korpus pod komandom kapetana Predraga Rakovića se na planini Goliji spaja sa Rasinskim korpusom majora Dragutina Keserovića. Ove snage se zatim usiljenim maršom preko pešterske visoravni upućuju prema planini Jadovnik, gde nalaze Vrhovnu komandu, i potom, početkom maja 1943., kreću u probijanje na sever, prema Zlataru i Javoru.

Oko 11. maja, Raković se u selu Požeginama našao sa Mihailovićem. Mihailović im je naredio da posednu obalu Lima, radi zaustavljanja partizana. Međutim, dva bataljona Čačanske brigade su otkazala poslušnost:

1943. godine, Raković je od starog Ilije Birčanina dobio i titulu četničkog vojvode.

### Britanska inspekcija

Tokom novembra 1943. godine savezničke misije su obilazile četničke trupe da bi se upoznale sa stvarnim stanjem na terenu i utvrdile protiv koga četnici ratuju. U to vreme su već bili stupli na snagu prvi ugovori o saradnji četnika i Vermahta, koji su četnicima nametali obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".

23. novembra 1943. godine general Draža Mihailović daje instrukcije Predragu Rakoviću kako treba ponižavati britanskog generala Armstronga ("Perinog šefa"), šefa vojne misije u Mihailovićevom štabu:

Britanski general Charles Douglas Armstrong je obišao Drugi ravnogorski korpus krajem 1943. godine i tom prilikom se sastao sa komandantom korpusa.

Tim povodom, general Mihailović je 6. januara 1944. kapetanu Rakoviću (pseudonim »Kar-Kar«) poslao depešu sljedeće sadržine:

### Bitka za Ivanjicu

9. i 10. januara 1944. godine vođene su teške borbe za Ivanjicu. Nakon početnog uspjeha i zauzimanja Ivanjice, partizani bivaju izbačeni iz grada zajedničkim naporima njemačkih, bugarskih, te četničkih i kvislinških snaga. U depeši od 11. januara 1944. general Mihailović nalaže kapetanu Rakoviću:

13. januara od Predraga Rakovića (pseudonimi »Kar-Kar« i »Pre-Pre«) stiže odgovor Draži Mihailoviću:

### Bitka za Srbiju

General Mihailović uputio je 10. februara 1944. naređenje kapetanu Rakoviću da pokuša da spriječi partizanski upad u Srbiju:

Kapetan Raković je sa svojim odredom učestvovao zajedno sa Nemcima i Bugarima u borbama protiv 2. i 5. divizije NOVJ tokom njihovog prodora u Srbiju od marta do maja 1944. Iz pisma koje je 30. marta 1944. kapetan Raković, komandant 2. ravnogorskog korpusa uputio generalu Mihailoviću, može se zaključiti koliko je tijesna bila saradnja četnika i Njemaca u borbi protiv snaga NOVJ:

U naređenju od 1. aprila 1944, upućenom komandantu 2. žičke brigade JVuO Vlastimiru Antonijeviću, kapetan Raković predočava način na koji se može doći do municije od okupatora:

U njemačkom izvještaju od 18. aprila 1944. precizira se koji je sektor snagama pod komandom kapetana Rakovića dodijeljen za borbu protiv pripadnika NOVJ:

U izvještaju poslatom 21. aprila 1944. Vrhovnoj komandi JVuO, Predrag Raković piše o borbama koje četnici, zajedno sa njemačkim trupama, vode protiv partizana u zapadnoj Srbiji. Kapetan Raković ukazuje na pregovore koje je tih dana general Miroslav Trifunović (»Čika Marko«) vodio sa »poznanikom iz Beograda« (najvjerovatnije je riječ o Milanu Aćimoviću, s obzirom da su se Raković i Trifunović u drugoj polovini aprila u Trbušanima kod Čačka sastali s Aćimovićem i njemačkim oficirom Rudolfom Šterkerom), te da Nijemci od četnika očekuju da u borbi pokažu požrtvovanost, kako bi primili municiju:

U depeši komandanta 2. ravnogorskog korpusa (pseudonim »Pre Pre«) od 2. maja 1944. Draži Mihailoviću navodi se sljedeće: 

U depešama kapetana Rakovića od 4. maja 1944. generalu Mihailoviću o borbama četnika i Nemaca protiv 2. proleterske i 5. udarne divizije NOVJ, između ostalog, piše: 

Narednog dana, general Mihailović javlja svojim komandantima o rasporedu četničkih jedinica u zapadnoj Srbiji i situaciji usljed partizanskog prodora:

Ađutant nemačkog generala Hansa Felbera, u svom ratnom dnevniku beleži kako je general obilazio trupe koje drže front prema partizanima, i u sklopu tog obilaska sastao se 7. maja 1944. sa „četničkim vođama” Rakovićem i Kalabićem.

Po obrazovanju *nacionalnog fronta protiv komunističke opasnosti*, major Raković je poslat u leto 1944. poslat u Beograd kao punomoćnik generala Mihailovića kako bi učestvovao u pregovorima četnika sa Nedićevom vladom. Raković se u Beogradu nastanio kod Milana Aćimovića i koordinirao rad oružanih odreda Nedićeve vlade i Mihailovićevih jedinica u borbi protiv partizana u Srbiji. Preko Rakovića, Nedić je upućivao oružje i municiju za Mihailovićeve jedinice. Raković je dogovorio da se JVuO uputi 10.000 pušaka, 50.000 metaka, 20.000 pari uniformi i 100 miliona iz Narodne Banke u Beogradu.

Ubrzo po dolasku u Beograd, Nedić ga je doveo u vezu sa komandantom Jugoistoka Hansom Felberom i njegovim načelnikom štaba Gajtnerom, pa je od tada kapetan Raković održavao vezu između Felbera i Draže Mihailovića, koristeći se tom vezom za dobijanje, oružja i municije i za koordiniranje operacija nemačkih i četničkih jedinica u Srbiji u borbama protiv NOVJ. Početkom septembra 1944. godine, Predrag Raković je u četnički štab u Pranjanima počeo sprovoditi transporte oružja, municije i zlata iz Beograda.

Naređenjem generala Mihailovića od 27. maja 1944. godine, formirana je Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom majora Dragoslava Račića. Kapetan Raković postao je komandant Prvog jurišnog korpusa, što se vidi iz depeše (potpisuju je i major Dragoslav Račić i kapetan Neško Nedić, načelnik štaba Četvrte grupe korpusa) od 16. jula 1944. u kojoj se naređuje napad na snage NOVJ u Toplici:

Po odluci Vlade nacionalnog spasa da se sve njene formacije pretope u četničke pod komandom generala Mihailovića, major Raković je napustio Beograd i ponovo se vratio u zapadnu Srbiju radi borbe protiv partizana. Rakovićev kombinovani korpus se bezuspešno suprostavljao diviziji NOVJ koja je oslobodila Srbiju.

### Završne operacije

Po ulasku jedinica Crvene armije u Srbiju krajem septembra 1944, Raković je bio pritešnjen oko Čačka. Tada je kontaktirao sovjetske komandante, predlažući im da zajedno napadnu Nijemce. Međutim, od njega je zahtijevano da se njegovi odredi hitno stave pod zapovjedništvo Tita, tj. da se pridruže NOVJ. Raković je odbio da prihvati ovaj zahtjev.

Zadatak koji je po odlasku u Bosnu Mihailović postavio Rakoviću ticao se da obezbedi povratak glavnine četničkih snaga u zapadnu Srbiju i da obaveštava Vrhovnu Komandu o najnovijim događajima. Predrag Raković je činio sve na objedinjavanju preostalih četničkih snaga u Srbiju, nastupajući u ime Vrhovne Komande. Početkom decembra 1944, Raković se sa radio-stanicom smestio u selu Miokovci blizu Čačka. U prvoj polovini decembra 1944, Mihailović je Rakovića unaprijedio u čin majora.

Propartizanski posleratni izvori pominju da je 28. novembra došlo do sastanka između partizana i četnika u selu Brđani kod Gornjeg Milanovca, koji je inicirao Raković. Partizani su zahtevali da se četnici predaju: vojnici su imali izbor da pređu u partizani ili da se razoružani vrate kućama, dok bi komandanti postali zarobnjenici kojima bi bilo suđeno posle rata. Oficiri na čelu sa Rakovićem to nisu mogli da prihvate, te od pregovora nije bilo ništa.

U depeši poslatoj 14. decembra 1944. iz Mihailovićevog štaba naglašava se značaj rada majora Rakovića na organizovanju četničkih jedinica u pozadini fronta, tj. razvijanju gerilskog rata u Srbiji. Naime, tada se Mihailović sa svojim štabom i većinom četničkih snaga nalazio u Bosni:

15. decembra 1944. u jutarnjim časovima, bataljon iz sastava Druge proleterske divizije je doznao gde se krije major Raković i odmah je blokirao selo i kuću gde se Raković sa svojim pratiocima smestio. Komandant bataljona je pozivao Rakovića na predaju. Raković je izvršio samoubistvo, dok se njegova pratnja predala. Zarobljena je i radio-stanica, a u torbi Rakovića pronađene su i šifre za radio-stanicu, pomoću kojih je potom OZNA uspostavila vezu sa Mihailovićem.

## Izvori

## Povezano
* Jugoslovenska vojska u otadžbini
* Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu

## Vanjske veze
* IZVEŠTAJ PORUČNIKA PREDRAGA RAKOVIĆA IZ PRVE POLOVINE DECEMBRA 1942. DRAŽI MIHAILOVlĆU O RADU ZA VREME LEGALIZACIJE OD DECEMBRA 1941. DO DECEMBRA 1942. GODINE