open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nerazvrstana cesta

**Nerazvrstana cesta** je površina koja se koristi za promet po bilo kojoj osnovi i koja je dostupna većem broju raznih korisnika (seoski, poljski i šumski putovi, putovi na nasipima za obranu od poplava, pristupne cesta i prostori parkirališta, benzinskih crpki i sl.).
Brza cesta

**Brza cesta** je javna cesta namijenjena za promet isključivo motornih vozila, s jednom ili dvije razdvojene kolničke trake, koja ima sva raskrižja u dvije ili više razina s poprečnim cestama i drugim prometnicama (željezničkim ili tramvajskim prugama, dakle ne postoje željezničko-cestovni prijelazi), u pravilu nema zaustavnih traka i koja je kao takva označena propisanim prometnim znakom
Cesta namijenjena isključivo za promet motornih vozila

**Cesta namijenjena isključivo za promet motornih vozila** je javna cesta s najmanje dvije prometne trake širine od po najmanje 3,25 m, kojom je omogućen siguran prometni tok vozila brzinom od najmanje 60 km/h, po kojoj se smiju kretati samo motorna vozila koja mogu razvijati brzinu veću od 60 km/h i koja je kao takva označena propisanim prometnim znakom
Zemljani put

**Zemljana cesta** ili **zemljani put** je cesta odnosno put koji nema umjetno izgrađene podloge (šljunak, kamen, tucanik, šljaka, cigla, kocka, beton, asfalt), nego se ljudi, stoka i vozila kreću po utabanoj zemlji, odnosno tlu. U nekim krajevima (npr. u Baranji) takav se put naziva **prteni put**.

Zemljani putevi su počeli spontano nastajati u najstarijoj ljudskoj povijesti, posebno otkako je počelo masovnije korištenje primitivnih zaprežnih kola za prevoz ljudi, poljoprivrednih proizvoda i robe.
Lokalna cesta

**Lokalna cesta** je javna cesta koja spada u mrežu županijskih cesta i povezuje područje grada i/ili općine u Hrvatskoj.
Conviction (TV-serija)

**Conviction** je bila američka TV serija koja se originalno prikazivala na programu NBC-a godine 2006. Protagonistica je bila pomoćnica okružnog tužioca Alexandra Cabot (Stephanie March) koja se iz boravka u programu zaštite svjedoka vratila u New York kako bi poštala šef ureda koga su činili mladi, ali talentirani tužitelji. Cabot je prije toga bila stalan lik u TV-seriji *[[Law & Order: Special Victims Unit]]*.

Prije samog početka serije, njen kreator Dick Wolf je objasnio kako će se ona, za razliku od ostalih serija u franšizi Law & Order manje baviti sa samim slučajevima, a više s privatnim životima protagonista."

*Conviction*' je premijeru imala točno godinu dana nakon premijere TV-serije *[[Law & Order: Trial by Jury]]* čije je snimanje obustavljeno nakon jedne sezone. *Conviction* je koristila mnoge od setova te serije. Nastojeći što više dići gledanost, NBC je 21.2. 2006. omogućila da se pilot-epizoda kao besplatni download pojavi u muzičkoj trgovini iTunes; tamo se mogla besplatno dobiti sve do 3.3. kada je počelo redovno emitiranje serije. Nakon toga se pilot, ali i sve ostale epizode, mogu redovno kupiti.

Slično kao i *Trial by Jury*, i *Conviction* je imao problema s gledanošću te je snimanje obustavljeno nakon nepune jedne sezone. To je bio drugi slučaj u historiji franšize da se obustavlja dalje snimanje serije.

## Epizode
### Sezona 1: 2006

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Music and songs heard on ''Conviction''
Malmö

**Malmö** (fon. **Malme**) je grad i općina na jugu Švedske. Broji 280.415 stanovnika u užem centru, dok kao općina ima 298.963. Malmö je od 1997. administrativni centar grofovije Skåne koja ima 
1,243.329 stanovnika, a prije toga bio je administrativni centar grofovije Malmöhus.
 
## Geografija
Malmö leži na krajnjem jugu zemlje na obali tjesnaca Øresund, točno nasuprot danskog Kopenhagena.

## Historija
Malmö je izvorno bio poznat kao **Malmhaug** (*Sprud*). Krajem 13. vijeka poveljom je dobio status grada. Tokom kasnog srednjeg vijeka pročuo se po trgovini haringama, pa je to privuklo njemačke trgovce iz Lübecka, koji su se naselili u gradu i promjenili mu ime u **Elbogen** (*Lakat*) zbog sličnog zakrivljenog oblika obale na tom
mjestu.

Dok je bio pod danskom vlašću, bio je i značajni religijski centar, naročito za reformacije. Tad je gradonačelnik Hans Mikkelsen, zajedno sa Christiernom Pedersenom preveo na danski Novi zavjet, a svećenik Claus Mortensen Tøndebinder izdao *Malmø-Salmebogen*, prvu dansku zbirku liturgijskih pjesama sa notama.

Nakon što je 1658. pripao Švedskoj, grad je pretrpio ekonomsku propast, što zbog gubitka određenih trgovačkih privilegija koje je imao dok je bio pod danskom vladavinom, ali i zbog brojnih ratova koji su se tad vodili između Švedske i Danske, te skromne luke. Zbog svega toga do 1730. broj njegovih stanovnika pao je na 282.

Nakon izgradnje luke 1775. ponešto je oživio, ali to nije bilo bog zna što, sve do dolaska željeznice nakon 1856. godine. Od sredine 19. vijeka, Malmö je izrastao u industrijski i transportni centar, pa je danas treći po veličini grad Švedske.

## Ekonomija i transport
Kroz njegovu vrlo prometnu luku prolazi široka paleta uvozno-izvozne robe, a duž obala tjesnaca Øresund nižu se brojne tvornice i skladišta. Međunarodni aerodrom nalazi se oko 31 km istočno od grada, u blizini Skurupa. Malmö je sa Kopenhagenom na Zelandu povezan Eresundskim mostom, zvanim i *Eresundska veza*, jer je to kombinirani sistem mosta i tunela koji premošćuje tjesnac Øresund. Sistem je otvoren 2000. godine.

## Znamenitosti i obrazovanje
Od historijskih građevina najpoznatiji su Malmöhus, dvorac i utvrda iz 16. vijeka koji je danas pretvoren u muzej, te crkva Svetog Petra iz 14. vijeka, izvrstan primjer rano baltičke gotičke arhitekture. Danas je atrakcija i vijugasti neboder Turning Torso, izgrađen 2005. i visok 190 metara. Od 1997. u gradu djeluje univerzitet zvan i Univerzitetski koledž Malmö.

## Gradovi prijatelji

## Galerija

Datoteka:Malmo-city hall.jpg|Gradska vijećnica
Datoteka:St Petri church in Malmö.jpg|Katedrala sv. Petra
Datoteka:Malmo view2.jpg|Panorama grada
Datoteka:Turning Torso 2.jpg|Neboder TurningTorso


## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada'' 
* ''Malmo'' na portalu Encyclopædia Britannica
Sex

**Sex** može označavati:

* predstava ''Sex'' iz 1926. čiji je autor Mae West
* ''Sex (knjiga), koju su 1992. godine izdali Madonna i fotograf Steven Meisel
* ''Sex'' (film), film iz 1920. koji je režirao Fred Niblo
* *[[Sex (TV serieja)]]*, australska TV-serija 1992-1993
* **, dokumentarni film iz 1999. godine o porno zvijezdi Annabel Chong
* SEX (butik), butik u Kings Roadu u oblasti Chelsea u Londonu
* ''Sex'' (Tila Tequila EP), EP koji je izdala Tila Tequila
* Sex, pjesma Franka Zappe na albumu *[[The Man from Utopia]]* iz 1983. godine
* Sex, pjesma grupe OOMPH!.
* S.E.X. je skraćenica za Sports Entertainment Xtreme, profesionalnu hrvačku trupu
* Sex (epizoda Kath & Kim), pilot-epizoda australske humorističke serije *Kath & Kim*

U latinski jezik|latinskom riječ sex označava broj "šest"

akronimi:
* "SEX (informatika)

geografija:
* od saksonske riječi *[[seax]]*:
** Wessex, Essex, Sussex, Middlesex
* Sexi, feničanska kolonija u modernoj Španiji

## Povezano

* Seks
* Sexus
Law & Order: Trial by Jury

***Law & Order: Trial by Jury*** je bila američka TV serija posvećena krivičnopravnim procesima u New Yorku. Predstavlja treći po redu spin-off popularne TV-serije *[[Zakon i red (TV-serija)|Zakon i red]]*. Radnja epizoda se gotovo isključivo bavila suđenjima, pokazujući pripreme optužbe i obrane za suđenje, kao i samo suđenje. Serija se prikazala na NBC-u 2005. godine, s time da je posljednju epizodu premijerno prikazala TV-stanica Court TV (danas truTV) nekoliko mjeseci kasnije nakon obustave snimanja.

## Format
Svaka epizoda serije je započinjala sa riječima koje izgovara Steven Zirnkilton i koje glase:

U krivičnopravnom sistemu, svi branjenici su nedužni dok im se ne dokaže krivnja, bilo priznanjem, nagodbom ili suđenjem pred porotom. Ovo je jedno od tih suđenja.

Za razliku od ostalih serija iz franšize, epizode nisu prikazivale same zločine, nego su se oni prepričavali na samom početku, kako bi se ostavilo što više vremena za prikaz samog suđenja.

Iako je serija hvaljena, njena je gledanost bila slaba, pa je snimanje obustavljeno nakon nepune sezone. To je prva serija iz franšize čije je snimanje obustavljeno. Setovi su nešto kasnije iskorišteni za novu seriju pod nazivom *[[Conviction (TV serija)|Presuda]]*.

## Uloge

## Epizode

## Vanjske veze
* ''Law & Order: Trial by Jury'' on the Law & Order wiki
* Court TV's "Law & Order" webpage  Their website has not been updated in a while.
* Episode Guide's Webpage

## Izvori i napomene
Sally Field

**Sally Margaret Field** (Pasadena, Kalifornija, 6. studenog 1946.), proslavljena i priznata američka glumica. 

Dobila je dvije nagrade Emmy, dva Oscara i dva Zlatna globusa. Roditelji su joj se razveli kada su joj bile samo 4 godine.

Završila je osnovnu i srednju školu. Postala je poznata već sa 20 godina ulogom časne sestre Bertrice u humorističnoj seriji *[[The Flying Nun]]*.

Udavala se dva puta, ima tri sina. Oba puta se razvela.

Nedavno joj je dijagnosticirana osteoporoza.

### Filmografija

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* ''Two Weeks'' movie site 
* Sally Field at Emmys.com 
* ''Actress Sally Field On Hollywood, Family and Aging'', an NPR Interview, June 3, 2009 (streaming audio)
*
Katekizam

**Katekizam** ili **katahizis** ( od *kata* - "dole" + *echein* - "da zvuči") je rezimirano izlaganje učenja, koje se tradicionalno koristi u hrišćanskoj verskoj nastavi od novozavetnih vremena do danas.

U katoličanstvu, Katekizam je zbirka izjava katoličkog nauka izdana u obliku knjige ili na nekom drugom mediju. Katolička Crkva više je puta kroz povijest izdavala katekizme. Poslednji je Katekizam Katoličke Crkve iz 1994. Kao pomagalo u nastavi vjeronauka izdavali su se i mali katekizmi koji u vrlo sažetom obliku predstavljaju katoličku vjeru.

U pravoslavlju, pored Biblije, katahizis je knjiga u kojoj su ukratko predstavljena osnovna načela vere. Ovaj pojam se u hrišćanstvu koristi u značenju poučavanja i uvođenja vernih u osnovne tajne i sadržaj hrišćanske vere. Predmet Katihizisa je, dakle, objavljivanje i izlaganje istine o Bogu, čoveku i svetu, o odnosu Boga prema čoveku i svetu kao i o odnosu čoveka prema Bogu i svetu.

## Literatura
* "Pravoslavni katihizis" - Ignjatije Midić

## Reference

## Vanjske veze

* Katekizam
The Closer

***The Closer*** je američka policijska TV serija koja se od 2005. godine prikazuje na mreži Turner Network Television. Glavna protagonistica serije je Brenda Leigh Johnson (Kyra Sedgwick), bivša obavještajka i policijska čelnica koja je nakon dolaska iz Atlante u Los Angeles postavljena na čelo posebne jedinice losanđeleske policije koja rješava najosjetljivije slučajeve ubojstva.

Ne nailazi uvijek na odobravanje svojih kolega jer je oštra na jeziku. Najbolji prijatelj joj je Fritz Howard (Jon Tenney), koji joj je ujedno i strpljivi partner, iznimno snalažljiv u teškim situacijama. Na poslu joj je veliki oslonac i šef Will Pope (J. K. Simmons). Osim njih, ekipu detektiva čine David Gabriel (Corey Reynolds), mrzovoljni Provenza (G. W. Bailey) i Andy Flynn (Tony Denison), čangrizavi detektiv s uvijek prisutnom čačkalicom u ustima.

Osim njih u seriji se pojavljuju tehnički stručnjak Mike Tao, detektiv Julio Sanchez, detektivka Irene Daniels i policajac Taylor, očajan i ogorčen muškarac koji je kivan na šefa Willa Popea, jer smatra da je upravo on trebao dobiti Brendino mjesto. Brenda osim čestih nesuglasica s kolegama ima i privatnih problema.

*The Closer* se od januara 2008. emitira na Hrvatskoj televiziji pod nazivom ***Završni udarac***.

## Vanjske veze
* ''The Closer'' on TNT 
* The Closer at The Internet Movie Database
* ''The Closer'' on TV.com 
* ''The Closer'' on TV Squad
Plakat

**Plakat** ili **poster** je komad papira koji se lijepi na zid, stup ili pano, a može da služi u različite svrhe i bude različitih veličina.

Pojam "plakat" se najčešće koristi za opis komada papira koji služi u promotivne svrhe, kao što su oni na kojima se prikazuje neki proizvod ili najavljuje nadolazeći javni događaj, kao što je na primjer utakmica, koncert, predstava ili prikazivanje filma. Veliki plakati koji se najčešće koriste u reklamne svrhe nazivaju se **jumbo plakati**, a sastoje se od nekoliko manjih komada papira koji se kao puzzle nalepe na za njih posebno izgrađene panoe koji se najčešće nalaze uz vrlo prometne ceste kako bi plakat videlo što više ljudi.

Pojmom "poster" najčešće se opisuju komadi papira na kojima se nalazi fotografija, npr. poznate osobe ili građevine, a koriste se za ukrašavanje zidova u nekoj prostoriji.
Genom

U biologiji, **genom** nekog organizma su svi njegovi nasljedni podaci kodirani u DNK ili, kod nekih virusa, u RNK. Time su obuhvaćeni kako geni tako i nekodne sekvence DNK. Izraz je 1920. godine skovao Hans Winkler, profesor botanike na Sveučilištu Hamburg, Njemačka kao složenicu od riječi gen i kromosom.
Korejski kalendar

Tradicionalni **Korejski kalendar** je lunisolarni kalendar koji je, poput tradicionalnih kalendara ostalih istočnoazijskih zemalja, zasnovan na kineskom kalendaru. Datumi se računaju od korejskog meridijana, ceremonije i festivali potiču iz korejske kulture.

Gregorijanski kalendar je zvanično uveden 1895, ali starije generacije i dalje računaju tradicionalne praznike i godine starosti po starom kalendaru. Najveći festival u Koreji danas je *Seol-nal* ("Nepoznati" ili "novi" dan), tradicionalna Korejska nova godina. Drugi važni festivali su *[[Daeboreum]]* (prvi pun Mesec), *[[Dano]]* (prolećni festival) i *[[Chuseok]]* (festival žetve).

## Istorijat
U tradicionalnom kalendaru, godine su prvo (od 270. do 963.) označavane preko imena korejske ere. Zatim su do 1895. korišćena imena kineske ere, kada je prestala zvanična upotreba lunisolarnog kalendara.

Novo Korejsko carstvo je usvojilo gregorijanski kalendar 1.1. 1895, ali s godinama brojanim od osnivanja dinastije ''Joseon'' 1393. Od 1897. su korišćena imena Korejske ere za godine, do japanske aneksije Koreje 1910. Posle toga su do kraja japanske okupacije 1945. korišćena imena japanske ere za brojanje godina gregorijanskog kalendara.

Od 1945. do 1961. u Južnoj Koreji, godine gregorijanskog kalendara us brojane od osnivanja Gojoseona 2333. pne. (godina prva), datuma kada je po legendi Dangun osnovao Koreju; ove Dangi (단기) godine su bile od 4278 do 4294. Ovakvo numerisanje je neformalno korišćeno sa korejskim lunarnim kalendarom pre 1945. ali se danas tek povremeno koristi.

U Severnoj Koreji se od 1997. koristi Juche kalendar za brojanje godina, na osnovu rođenja Kim Il Sunga.

## Osobine
* Kineski zodijak od 12 Zemaljskih grana (životinja), koje su korišćene za brojanje sati i godina;
* Deset Nebeskih stabala, koje su kombinovane sa 12 Zemaljskih grana u ciklus od 60 godina;
* Dvadeset četiri solarna termina (jeolgi 節氣 절기) u godini, na svakih 15-ak dana;
* Lunarni meseci (od jednog do drugog mladog Meseca), sa prestupnim mesecima svake druge ili treće godine.

## Festivali
Lunarni kalendar se koristi za obeležavanje tradicionalnih festivala, npr. Korejske nove godine, *Chuseok*-a i Budinog rođendana. Koristi se i za memorijalne službe *[[jesa]]* za pretke i obeležavanje rođendana od strane starijih Korejaca.
#### Tradicionalni praznici

Postoje i mnogi regionalni festivali koji se slave u skladu sa lunarnim kalendarom.

## Reference

The Folkloric Study of Chopail (Buddha's Birthday), by Prof. M.Y.Pyeon. Produced by Minsokwon in Seoul Korea,2002.
Bitka kod Yanlinga

**Bitka kod Yanlinga** (鄢陵之戰) se godine 575. pne., odigrala u drevnoj Kini za vrijeme perioda Proljeća i Jeseni između vojski države Chu i Jin. Na početku bitke su snage Chua bile u lošem stanju. Znajući da su najbolje snage Chua u centru, snage Jina su napale na krilima, što je Jinima donijelo pobjedu.
Jupiterov hram (Rim)

:*V. [[Jupiterov hram]] za ostale hramove na drugim mjestima.*

**Hram Jupitera Optimusa Maximusa** ("Jupitera, najvećeg i najboljeg"; također **Hram Jupitera Capitolinusa** ili "Aedes Iovis Optimi Maximi Capitolini" na latinskom), bio je veliki hram na brdu Kapitolu u drevnom Rimu.

Za vrijeme drevnog Rima su na tom mjestu sagrađena ukupno tri hrama.

Prvi hram je, po rimskoj tradiciji, posvećen 13.9. 509. pr.Kr., odnosno na samom početku Republike. Gradnju je započeo kralj Lucije Tarkvinije Prisk, zavjetovavši se Jupiteru nakon pobjede u ratu sa Sabinjanima, a dovršavao ju je Tarkvinije Oholi pred svoje svrgavanje.

Prema drevnim rimskim opisima, hram je bio dug 60 i širok 60 m, te, osim Jupitera, sadržavao oltare Junoni i Minervi. Hram je bio ukrašen statuama od terakote, a u njemu su se čuvale i Sibilske knjige.

6.7. 83. pr.Kr., u jeku građanskog rata, odnosno Sulinog pohoda na Rim, hram je izgorio, zajedno s najvećim dijelom Sibilskih knjiga. Na njegovom mjestu je sagrađen novi hram, u kojem su se 44. pr.Kr. sakrili Cezarove ubojice.

Godine 69. god. hram je izgorio po drugi put, ovaj put kada je Vespazijan ulazio u Rim u Godini četiri cara. Vespazijan i njegovi nasljednici Tit i Domicijan su obnovili hram. Hram je ostao očuvan nekoliko stotina godina, sve do razaranja koje su počinili Vandali u 5. vijeku.

Ostaci hrama danas čine dio kompleksa Musei Capitolini.

## Vanjske veze

* Temple of Jupiter
Ty-Grrr

**Ty-Grrr** (transkribovano: Taj-Ger) jedan je od kasnijih likova u prvoj liniji igračaka ''Gospodarâ svemira''. Ty-Grrr je meteorb koji se pretvara u tigra. Dok je u obliku meteorba, Ty-Grrr liči na žuto jaje sa tigrovim prugama. Da bi se pretvorio, obje polovine njegovog oklopa u obliku jajeta moraju se skinuti kako bi se unutrašnje tijelo moglo rasklopiti. Oklop se zatim pričvršćava na tijelo. Akciona figura Ty-Grrra nije imala minijaturni strip.

## Literatura
Kyra Sedgwick

**Kyra Minturn Sedgwick** (rođ. 19.8. 1965.-) je Zlatnim globusom nagrađena američka glumica. Osim kao dugogodišnja supruga Kevina Bacona, Sedgwick je poznata po glavnoj ulozi u popularnoj TV-seriji *[[The Closer]]*.

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* Kyra Sedgwick interview 
* Kyra Sedgwick Fan - Your Source to Everything Kyra Sedgwick 

## Reference
Nemeja

**Nemeja** (Gr. **Νεμέα**) je arheološko nalazište, odnosno drevna historijska lokacija koja se nalazi u dolini rijeke Elissosa u sjeveroistočnom Peloponezu u Grčkoj. Nekada je bila dio teritorije Kleone u Argolidi, a danas je dio prefekture Korintija. Jugozapadno od nalazišta se nalazi selo Iraklion, dok je na zapadu gradić Nova Nemeja.

Nemeja je poznata u grčkoj mitologiji po Nemejskom lavu koga je ubio Heraklo te po dječaku zvanom Ofelt, čiju je smrt slučajno izazvalo sedam argivskih vojskovođa na pohodu protiv Tebe. Nastojeći se iskupiti, vojskovođe su započeli Nemejske igre.

Oblast Nemeje je također poznata po kvalitetnom vinu i dan-danas je jedno od najvažniji vinogradarskih područja Grčke.

## Vanjske veze

* Nemea Center for Classical Archaeology page
* Temple of Zeus Reconstruction Project page 
* Society for the Revival of the Nemean Games page (in Modern Greek) 
* UC Berkeley page on Nemea 
* Ministry of Culture page on the site 
* Nemea Valley Archaeological Project, with pictures 
* Nemea. A Guide to the Site and Museum
Nemejske igre

**Nemejske igre** su bile jedne od četiriju panhelenskih igara u Antičkoj Grčkoj. Ime su dobile po Nemeji gdje su se održavale svake dvije godine - godinu prije i godinu poslije Olimpijskih igara. Kao i sve druge igre, bile su posvećene Zeusu.

Legende govore da ih je započeo Heraklo u znak pobjede nad Nemejskim lavom, odnosno sedam argivskih generala kao iskupljenje za smrt dječaka Ofelta. Historijski podaci navode da su se počele održavati oko 6. vijeka pne. a neki izvori spominju godinu 573. pne.

U Nemeji je uz Zevsov hram bio stadion, hipodrom i pozorište.

Kao i na ostalim antičkim igrama , na programu Nemejskih igara bila su takmičenja u trčanju, skakanju, bacanjima, rvanju, šakanju, petoboju i pankrationu.

Organizatori igara, najpre su bili stanovnici grada Kleona, a od 460. godine pne. stanovnici Argosa.

Kao nagradu pobednici su dobijali venac od maslinovih grančica, a kasnije od celerovog lišća.

Učvrščivanjem hršćnstva na tim prostorima, Nemejske igre su ukinute u IV veku.

Godine 1994. je osnovano Društvo za obnovu nemejskih igara, koje od 1996. svake četiri godine organizira nove Nemejske igre kao svojevrsnu alternativu suvremenim olimpijadama, koje smatraju previše komercijalnim.

## Vanjske veze

* Nemejske igre 
* Enciklopedija Fiziče kulture JLZ - Zagreb 1971. godine
Kralj Ling od Zhoua

**Kralj Ling od Zhoua** (kin.: 周靈王, pinyin zhōu líng wáng) ili **Kralj Ling od Choua** (wg) bio je dvadesetprvi vladar kineske dinastije Zhou i jedanaesti vladar Istočnog Zhoua. 

## Osobne informacije

  
    Porodično ime
    Ji (姬 jī) na kineskom
  
    Osobno ime
    Xiexin (泄心 xìe xīn) na kineskom
  
    Ime ere
    nema
  
    Otac
    Kralj Jian od Zhoua
  
    Majka
    nepoznata
  
    Supruga
    nepoznata
  
    Djeca
    Kralj Jing od Zhoua (Ji Gui)
  
    Dužina vladavine
    571. pne.-545. pne.
  
  Grobnica
    nepoznata
  
    Hramsko ime
    nepoznato
  
    Kurtoazno ime
    nepoznato
  
    Posthumno ime
    靈 (pinyin líng), doslovno: "agilan"
Fondacija za prusko kulturno nasljeđe

**Fondacija za prusko kulturno nasljeđe** (), sa sjedištem u Berlinu u Njemačkoj je jedna od najvećih kulturnih institucija na svijetu. Osnovana je federalnim zakonom nekadašnje Zapadne Njemačke dana 25.7. 1957. sa zadatkom da povrati i zaštiti kulturnu baštinu bivše države Pruske. Pod njenom nadležnošću je sedamnaest muzeja, Berlinska državna biblioteka, Tajni državni arhivi i nekoliko zbirki.

Od ponovnog ujedinjena Njemačke Fondacija upravlja s imovinom bivših istočnonjemačkih kulturnih fondacija. Dijelom je financira njemačka federalna vlada, a dijelom sve federalne pokrajine.

Fondacija svake godine daje nagradu Felix Mendelssohn-Bartholdy za djela dovršena u njemačkim muzičkim konzervatorijima.

## Institucije pod upravom
* Berlinski državni muzeji
* Berlinska državna biblioteka
* Tajne državne arhive (Preußisches Staatsarchiv)
* Ibero-američki institut (largest institute for South American studies outside South America)
* Državni institut za muzejsko istraživanje
* Institut za muzejsko istraživanje
* Arhiva slika pruskog nasljeđa

## Vanjske veze
* Prussian Cultural Heritage Foundation website (English)
Antikensammlung Berlin

**Antikensammlung Berlin** (Berlinska zbirka antikviteta) je jedna od najvažnijih zbirka klasične umjetnosti u svijetu. Danas se drži u Altes muzeju i Pergamon muzeju u Berlinu. Sadrži tisuće vriejdnih artefakata iz drevnog Rima, Grčke, Etrurije i Cipra. Glavna atrakcija je Pergamonski oltar te grčki i rimski elementi iz Prienea, Magnezije, Baalbeka i Faleriika. Uz to zbirka sadrži brojne skulpture, vaze, keramičke posude, sarkofage, dragulje i metalne predmete.

## Vanjske veze

* Antikensammlung homepage
Vaza François

**Vaza François** je veliki krater koji je godine 1844. pronađen u etrurskoj grobnici u nekropoli Fonte Rotella kraj Chiusija. Ime je dobila po svom pronalazaču Alessandru Françoisu, a danas se čuva u Museo Archeologico u Firenci.

Vaza datira iz perioda oko 570. pne. Na vazi se nalazi natpis “Ergotimos epoiesen; Cleitias egraphsen” "Ergotimos napravio [me]; Kleitias oslikao [me]” - što je dokaz da su se to vrijeme razdvojile uloge grnčara i slikara. Vaza je ilustrirana s preko 200 likova koji predstavljaju ličnosti i događaje grčke mitologije. Kao takva, predstavlja jedan od najvažnijih artekata antičke umjetnosti.

## Vanjske veze

* Museo Archeologico
Ergotim

**Ergotim** je bio starogrčki keramičar koji je radio početkom 6. vijek pne.. U njegova djela spada François vaza (cca. 570. pne.), koju je oslikao slikar po imenu Klitija.
Klitija

**Klitija** (grčki: &#922;&#955;&#949;&#953;&#964;&#943;&#945;&#962;) bio je drevni atenski slikar koji je ilustirao vaze i druge keramičke posude u periodu cca. 580–550. pne. Od njegovih djela najpoznatija je Vaza François koju je napravio zajedno s Ergotimom.
Nacionalni arheološki muzej (Firenca)

**Nacionalni arheološki muzej Firence** (italijanski: *Museo archeologico nazionale di Firenze*) je arheološki muzej u Firenci. Balazi se na adresi 1 piazza Santissima Annunziata, u Palazzo della Crocetta (palači koju godine 1620. Giulio Parigi sagradio za princezu Mariu Maddalenu di Medici, kći Ferdinanda I de Medicija).

## Vanjske veze

* Egyptian Museum, Florence 
* National Archeological Museum, Florence
Keratea

**Keratea** (grčki: Κερατέα) je općina u grčkoj prefekturi Atika. Keratea je s četverotrakom autocestom (GR-91 spojena s Glyka Nerom i Souniom. Keratea se nalazi oko 41&nbsp;km jugoistočno od Atene, južno od Međunarodnog aerodroma Eleftherios Venizelos i Attiki Odos (brojevi 6 i 62), sjeverozapadno od rta Sounio i južno od prstena Hymettus.

## Stanovništvo kroz historiju

## Vanjske veze
* Official website  
* http://members.tripod.com/~Mesogia_Keratea/
* http://www.athleticsclubkeratea.org 
* Antenna on Keratea's hydrogen factory  (grčki)
* **Mape i zračne fotografije**:
** Street map: Street map from Mapquest, MapPoint  or Google or Yahoo! Maps
** Satellite images: Google or Microsoft Virtual Earth - image now available
* Koordinate: 

## Povezano
* Popis općina u Atici
576. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji

## Rođenja
* Kir Veliki, osnivač Perzijskog Carstva (ili 600. pne.)

## Smrti
* Aerop I Makedonski, kralj Makedonije

## Reference
575. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Izgrađena Vrata Ištar i zid prijestolne dvorane u Babilonu.
* Bitka kod Yanlinga u Kini, gdje je vojska države Jin porazila snage države Chu, u drevnoj provinciji Henan.
* 575/550. pne. — Počinju se graditi hramovi i javne zgrade u Rimu. Izgrađen je veliki Jupiterov hram na Kapitolu.

## Rođenja

## Smrti

## Reference
573. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Osnovane Nemejske igre u Nemeji, u Grčkoj (tradicionalni datum).

## Rođenja

## Smrti
* Vojvoda Li od Jina, vladar kineske Države Jin

## Izvori
579. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Servije Tulije nasljeđuje ubijenog Lucija Tarkvinija Priska kao šesti kralj Rima (tradicionalni datum)

## Rođenja

## Smrti
* Lucije Tarkvinije Prisk, peti rimski kralj (tradicionalni datum)

## Izvori
571. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* 25. 11. – Rimski kralj Servije Tulije trijumfom slavi pobjedu nad Etruščanima.
* Zhou Lingwang postaje kralj kineske dinastije Zhou.

## Rođenja

## Smrti

## Izvori
570. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Amasis II. nasljeđuje Apriesa kao kralj Egipta.
* Klitija i Ergotim izrađuju François Vazu (približni datum)
* 570 - 560. pne. — Napravljena Berlinska Kora, sa groblja Keratea u blizini Atene, Danas se čuva u Staatlische Museen zu Berlin, Preussischer Kulturbesitz, Antikensammlung.

## Rođenja
* Ksenofan iz Kolofona, grčki filozof
* Pitagora, grčki filozof (kasniji datum)

## Smrti
* Sapfo, grčka pjesnikinja

## Reference
560-e pr. n. e.

## Glavni događaji
* 568. pne. — Amtalqa nasljeđuje svog brata Aspeltu kao kralj Kuša.
* 562. pne. — Amel-Marduk nasljeđuje Nabukodonosora II. kao kralj Babilona.
* 560. pne. — Nergal-šar-usur nasljeđuje Amel-Marduka kao kralj Babilona.
* 561. pne./560. pne. — Krez postaje kraljem Lidije.
* 560. pne. — Pizistrat zauzima Akropolu u Ateni i proglašava se tiranom. Zbačen je iste godine.
* 560. pne. (procjena) — Izrađen je Moskofor sa Atenske akropole. Danas se nalazi u Akropolskom muzeju u Ateni.

## Značajne osobe
* cca. 569. pne. — Na Samosu rođen Pitagora, matematičar i filozof (u. 475. pne.)
* april 563. pne. — Rođen u Lumbiniju Siddhartha Gautama, kasnije poznat kao Gautama Buddha. Indijski religiozni vođa, osnivač Budizma.
* 563. pne. — Smrt kraljice Maye, majke Siddharte Gautame
* 563. pne. — Umire Nabukodonosor II., babilonski vladar.
Atlanersa

**Atlanersa** je bio nubijski kralj koji je vladao od 653. do 640. pne. kao nasljednik Tantamanija, posljednjeg vladara XXV (nubijske) dinastije u Starom Egiptu. Za razliku od svog prethodnika, Atlanersina se vlast prostirala samo na području Kuša južno od Aswana.

Atlanersa je bio sin kralja Taharke. Majka mu je bila kraljica za koju se samo zna da joj ime završavalo sa slogovima "...salka". Atlanersa je bio oženjen za svoje dvije sestre - Yeturow i Khalese. Majka njegovog nasljednika Senkamaniskena je, pak, bila Malotaral, jedna od niže rangiranih sušpruga.

Atlanersa je poznat po prikazima u hramu Jebel Barkal, kao i oltaru s njegovim imenom. Fragment obeliska s njegovim imenom je pronađen u Dongoli. Bio je sahranjen u piramidi Nu. 20 u Nuriju.

## Literatura
* László Török, in: *Fontes Historiae Nubiorum, Vol. I*, Bergen 1994, 210-211, 

## Eksterni linkovu
* King Atlanersa
Anlamani

**Anlamani** je bio kralj Nubije, odnosno Kuša, koji je vladao od oko 620. pne. do oko 600. pne. Smatra se jednim od sposobnijih vladara, pod kojim je Nubija ponovno počela sticati moć izgubljenu nakon izbacivanja njenih vladara iz Drevnog Egipta.

Anlamani je bio sin svog prethodnika Senkamaniskena, a naslijedio ga je mlađi brat Aspelta. 

Anlamani je dao sagraditi stelu u hramu Kawa, gdje se bilježi posjet majke Nasalse koja je došla gledati njegovu krunidbu. Također je zabilježena odluka da četiri sestre postanu "sviračice sistruma" u hramu Amuna u Gebel Barkalu. te se spominje pohod protiv nomada koji su ugrpžavali Kawu. 

Postoje dvije granitne statue kralja pronađene u Gebel Barkalu. Jedna od njih je nacionalnom muzeju u Khartoumu dok je druga u Bostonskom muzeju lijepih umjetnosti. 

Anlamani je sahranjen u piramidi Nu. 6 u Nuriju. Grobnica mu sadrži veliku kriptu, ukrašenu s vjerskim tekstovima i sarkofagom. 

## Reference

## Eksterni likovi
* Anlamani 
* Kushite king Anlamani
Aramatle-qo

**Aramatle-qo** ili **Amtalqa** bio je nubijski vladar koji se koristio prijestolnim imenom 'Wadjkare.' Vladao je u prvoj polovici 6. vijeka pne. iza kralja Aspelte. 

Sahranjen je po piramidi Nu. 9 u Nuriju, a tamo se nalazi i piramida Nu. 55) gdje mu je sahranjena supruga. 

## Reference

## Vanjske veze

* Aramatle-qo
* Necklace spacer of Aramatle-qo
Aspelta

**Aspelta** je bio vladar kraljevstva Kuš (cca. 600 - 580. pne.) O njemu se zna više od ostalih vladara Kuša, jer je iza sebe ostavio niz stela sa zapisima o svojoj vladavini. Bio je sin kralja Senkamanisken i mlađi brat Anlamanija, čija mu je vladavina prethodila.

Prema zapisima je Aspeltu za kralja izabrao odbor od dvadeset četiri najvažnija plemića i vojna časnika. Potom je otišao u Napatu - prijestolnicu države - kako bi tamo izbor "potvrdili bogovi", odnosno bio okrunjen. Sljedeći zapis govori kako je Aspelta dao pogubiti niz svećenika, najvjerojatnije zbog zavjere za njegovo svrgavanje.

Najvažniji događaj Aspeltine vladavine se zbio 592. pne. kada je Kuš napala Drevni Egipat|egipatska vojska pod faraonom Psametihom II. Pretpostavlja se da je povod bilo jačanje Nubije/Kuša pod vladavinom Anlamanija, odnosno strah da bi Nubijci mogli prodrijeti u Egipat i uspostaviti svoju dinastiju, kao u doba Aspeltinog pretka Taharke. U svakom slučaju, Napata je napadnuta, osvojena i opljačkana.

Vjeruje se da je zbog toga Aspelta odlučio prijestolnicu premjestiti na jug, u mnogo sigurniji grad Meroe.

Aspeltina grobnica se nalazi u Nuriju i predstavlja drugu po veličini građevinu u tom komplesku. Grobnicu je godine 1916. iskopao George A. Reisner, a većina pronađenih artefakata se danas nalazi u Bostonskom muzeju lijepih umjetnostu. Reisner je otkopao i Aspeltinu palaču godine 1920.

## Reference

## Vanjske veze

* Fragments Lost and Found (PDF) pp.&nbsp;8–16 article by Timothy Kendall on the University of Boston's 'noseless' statue of Aspelta 
* Objects from Aspelta's tomb
Amel-Marduk

**Amel-Marduk** (? - 560. pne.), također poznat i kao**Evil-merodach** u Hebrejskog Bibliji, bio je sin i nasljednik Nabukodonosora, kralja Babilona. Vladao je samo dvije godine (562 - 560. pne.). Prema biblijskoj Knjizi o kraljevima, pomilovao je i iz ropstva pustio Joahina, kralja Jude, koji je prije togao bio u zatočeništvu tridesetsedam godina. Ubio ga je Nergal-sharezer (Neriglissar), Nabukodonosorov zet te preuzeo njegovo prijestolje.

## Povezano
* Kraljevi Babilona

## Reference

* *Easton's Bible Dictionary*, 1897
Ćelija

**Ćelija** ima više značenja:

* ćelija (biologija)
* ćelija (organizacija), najmanja organizacijska jedinica u konspirativnim (ilegalnim) organizacijama, npr. teroristička ćelija, partijska ćelija i dr.
* ćelija, zatvorska, prostorija koja služi za smještaj zatvorenika u zatvoru, odnosno pritvoru
* ćelija, samostanska/manastirska, prostorija za smještaj redovnika u samostanu/manastiru
* ''Ćelija'' (film), igrani film iz 2000. s Jennifer Lopez u glavnoj ulozi
* Ćelije (Trpinja), naselje u općini Trpinja u istočnoj Hrvatskoj; poznato i kao Ćelija
Malajalamski kalendar

**Malajalamski kalendar** (poznati i kao **Malajalamska era** ili ***Kollavarsham***) je solarni sideralni kalendar koji se koristi u južnoj indijskoj državi Kerali. Era kalendara je počela u godini 825. n.e.

## Kalendarski sistem
Malajalamska godina počinje danom *Chingam 1* (polovina avgusta/kolovoza). Astronomska godina, međutim, počinje polovinom aprila/travnja, kad i ostali indijski kalendari (npr. Hindu i Bengalski). Navodno je to prolećna ravnodnevica, ali zapravo je to tačka na ekliptici, na početku Ovna, gde se Sunce nalazilo u vreme prolećne ravnodnevice negde u 3. stoleću. Usled precesije ekvinoksa danas je ta tačka u sazvežđu Ribe. Malajalamski kalendar, dakle, prati sideralnu godinu, vreme potrebno da se Sunce vrati na istu tačku nebeske sfere, a ne tropsku godinu, vreme između dve tačke (uglavnom) prolećne ravnodnevice, kako je slučaj sa gregorijanskim kalendarom.

### Meseci malajalamskog kalendara
Meseci su nazvani po sazvežđima kroz koje prolazi Sunce. Tako je *Chingam* (od *Simham* - "Lav") nazvan po sazvežđu Lav.

### Podela po zvezdama
Nalik *nakshatra*-ma iz Hindu kalendara, i ovde postoji niz od 27 zvezda, od *Aswathi* (Ashvinī na Sanskritu) do Revathi. Godina je time podeljena na grupe od oko 14 dana zvane *[[Njattuvela]]*, svaka je nazvana po zvezdi.

### Sedmice
Sedmični dani u malajalamskom kalendaru imaju sufiks *Azhcha* (ആഴ്ച - "sedmica"). Tako bi nedelja bila *njAyaRAzhcha* (ഞായറാഴ്ച), ponedeljak *thinkaLAzhcha* (തിങ്കളാഴ്ച) itd.:

## Izvedena imena
Mnogi događaji u Kerali se nazivaju po mesecima ovog kalendara.

Poljoprivredne aktivnosti u Kerali se vrte oko godišnjih doba. Jugozapadni monsun počinje oko 1. juna/lipnja i poznat je kao *Edavappathi* što znači "sredina Edavama". Severoistočni monsun počinje oko sredine oktobra/listopada i naziva se *thulavarsham* (kiša u mesecu *thulam*). Dve žetve pirinča se zovu *Kannikkoythu* odn. *Makarakkoythu* (žetva u mesecu *kanni* odn. *makaram*).

Festival Makaravilaku se slavi u hramu Ayyappan u Sabarimali 1. dana meseca *Makaram*. Njime se označava veliko finale dvomesečnog perioda hodočašća u Sabarimalu.

## Najvažniji festivali
Festival *Andupirapp (ആണ്ടുപിറപ്പ് - nova godina), se slavi 1. *Chingam*a; *Vishu* (വിഷു - astronomska nova godina), se slavi 1. *Medam*a; *Onam* (ഓണം), se slavi na zvezdu "thiruvONam" u mesecu *Chingam'' - to su tri najvažnija festivala.

## Povezano
* Hindu kalendar
* Bengalski kalendar

## Vanjske veze
(na engleskom:)
* Commonly used Malayalam Calendar with both normal (Julian) calendar, the Malayalam calendar and other details sun rise and set times, holidays etc. 
* The hindu 
* keralainfoservice
Senkamanisken

**Senkamanisken** je bio nubijski kralj koji je od 640. pne. do 620. pne. vladao iz Napete. Bio je oženjen za kraljicu Nasalsi, koja mu je rodila dvojicu sinova - Anlamanija i Aspeltu - od kojih će obojica preuzeti nubijsko/kušitsko prijestolje.

Senkamasine je sahranjen u piramidi Nu.3 u Nuriju. Statue Senkamaniskena su pronađene sakrivene ili zakopane u Gebel Barkalu, što se tumači nastojanjem da se očuvaju za vrijeme Psamtikovog napada na Kuš 592. pne. Također je pronađena i sfinga s njegovim imenom.

Predmeti s imenom ovog kralja su pronađeni u Meroëu što je neke historičare dovelo do zaključka da se o premještanju prijestolnice počelo razmišljati i prije Psamtikovog napada na Napatu.

## Reference

## Vanjske veze
* Senkamanisken 
* Statue of Senkamanisken
Pont (razvrstavanje)

**Pont** ima više značenja:

* Pont, drevna oblast u Maloj Aziji, današnjoj Turskoj, uz južnu obalu Crnog mora;
** Pontsko Kraljevstvo, antička država 
* Pont (mitologija), bog mora u grčkoj mitologiji, sin Geje, rođen bez začeća, Uranov brat.

Pont (fonetski: *pohn* na francuskom znači "most"; isto kao i na velškom (gdje se izgovara *pont*), pa je zbog toga čest toponim:

## Francuska

**Pont** je naziv za nekoliko komuna (općina) u Francuskoj:

* Pont (Côte-d'Or), departman Côte-d'Or
* Pont-Bellanger, departman Calvados 
* Pont-d'Ouilly, departman Calvados 
* Pont-Farcy, departman Calvados 
* Pont-l'Évêque (Calvados), departman Calvados 
* Pont-l'Évêque (Oise), departman Oise

## Švicarska

* Du Pont (Švicarska), zaselak u općini L'Abbaye

## Ujedinjeno Kraljevstvo

* Pont (Cornwall) 
* Pont (Grofovija Durham) 
* Pont (rijeka) u Pontelandu u Northumberlandi

## Wales
Nekoliko gradova u Walesu je ime dobilo po riječi za most:

* Pontarddulais, Swansea doslovno "Most preko (rijeke) Dulais"
* Pontypridd, Glamorgan doslovno "Most preko zemljane kuće"

## Ličnosti

* Charles E. Pont, američki umjetnik
* John Pont, trener američkog fudbala
* Mike Pont, pjevač
* Mónica Pont, španska trkačica na duge pruge
* Timothy Pont, škotski kartograf iz 16. vijeka
* Vidi: porodica Du Pont
* (Gavin) Graham Laidler, britanski karikaturist, 'Pont' iz časopisa *Punch*

## Povezano
* Ponti (razvrstavanje)
* DuPont (kompanija)
* Dupont (razvrstavanje)
Nergal-šar-usur

**Nergal-sharezer** ili **Neriglissar** bio je kralj Babilona od godine 560. do 556. pne. Bio je zet kralja Nabukodonosora II. Ubio je kraljevog sina i nasljednika Amel-Marduka i preuzeo prijestolje. Babilonske kronike navode da je vodio jedan pohod na zapadu kraljevstva godine 557/556. pne.

## Vanjske veze
* ''ABC'' 6: Babylonian Chronicle of the Third Year of Neriglissar.
Moskofor

Moskofor (*Moscophoros* ili nosač teleta) je drevna grčka statua koja potječe iz 560. pne. Danas se čuva u Akropolskom muzeju u Ateni.

## Povezano

* Kriofor – "ram-bearer".
## Vanjske veze
Akropoljski muzej

**Akropoljski muzej** je bio arheološki muzej, osnovan 1865. godine, koji se nalazio na Akropolju, u Atini, Grčka. Smatran je za jedan od najvažnijih arheoloških muzeja u Atini i ubrajao se u najvažnije svetske muzeje. Zbog ograničenog prostora, grčka vlada je kasnih osamdesetih godina dvadesetog veka odlučila da izgradi novi muzej. Akropoljski muzej je zatvoren u junu 2007. godine, kako bi se njegov fundus prebacio u Novi akropoljski muzej, koji je izgrađen u podnožju Akropolja, i očekuje se da će biti otvoren u toku 2008. godine.

## Reference

## Povezano
* Novi akropoljski muzej
* Atinski Akropolj
* Erehtejon

## Vanjske veze

* Akropoljski muzej
Lumbini

**Lumbini** (Sanskrit: , "predivni") je mjesto budističkog hodočašća u distriktu Kapilavastu u Nepalu, u blizini indijske granice. To je mjesto gdje je po predaji Mayadevi rodila Siddhartu Gautamu, koji je kasnije postao Buddha Gautama, osnivač budističke tradicije. Buddha je živio otprilike između 563. i 483. pne. Lumbini je jedno o četiri mjesta na koje se hodočasti jer su bile važne u životu Buddhe. Ostala četiri su Kushinagar, Bodh Gaya i Sarnath.

Lumbini se nalazi u podnožju Himalaja, 25&nbsp;km istočno od općine Kapilavastu, gdje je Buddha po predaji živio do svoje 29. godine. Kapilvastu je ime i grada i distrikta. Lumbini ima nekoliko hramovi, uključujući hram posvećen Mayadevi, a nekoliko se gradi. Također se tu nalazi i Puskarini ili Sveti ribnjak - u koji je Buddhina majka ritualno zaronila prije rođenja i gdje je Buddha imao svoje prvo kupanje. Tu su i ostaci palače u Kapilvastuu. Na ostalim mjestima Lumbinija su ranije Buddhe, prema predaji, doživjele konačno buđenje i odbacile zemaljski oblik.

## Gallerija

Datoteka:Lumbinibodhi.jpg|Bodhi drvo i ribnjak u Lumbiniju
Datoteka:Birthplacebuddha.jpg|Rodno mjesto Gautama Buddhe
Datoteka:Asokalumbini.jpg|Asokin stub
Datoteka:Eternal_peace_flame_Lumbini.jpg|Plamen Vječnog mira
Lumbini-62-deutscher Tempel-2013-gje.jpg
Lumbini-66-deutscher Tempel-2013-gje.jpg
Lumbini-76-deutscher Tempel-Malerei Bodnath-2013-gje.jpg
Lumbini-84-deutscher Tempel-Malerei-2013-gje.jpg


## Reference

## Vanjske veze

* 
* Entry on '''Lumbini''' in the Dictionary of Pali Proper Names
* WelcomeNepal.com: Lumbini - Places to see 
* Buddhist studies: Pilgrimage: Lumbini - Birthplace of the Buddha
Krez

**Krez** (grč. *Κροῖσος*; Croesus) (595. - oko 547. pne.) je bio kralj Lidije od 561. pne. do poraza protiv Perzijanaca oko 547. pne. Pad Lidije bio je važan za grčki svijet budući kako je nakon toga došlo do sukoba Jonije i Perzijske Monarhije; odnosno jonskog ustanka te konačno grčko-perzijskih ratova. Povjesničari Pauzanije i Herodot spominju njegovo veliko bogatstvo, odnosno njegove bogate darove svetištu u Delfima. Oko Kreza vežu se brojne legende; u grčkom i perzijskom svijetu njegovo ime postalo je sinonim za bogata čovjeka, pa čak i danas postoji uzrečica „*Bogat kao Krez*“.

Lidijski kralj Krez bio je šogor medijskog vladara Astijaga, pa je u političkom prevratu među dvjema iranskim dinastijama (Medijaca i Perzijanaca) vidio priliku za proširenje svoje Lidije i poveo svoje trupe u pohod protiv Perzijske Monarhije. Ipak, perzijski vladar Kir Veliki u bitci kod Pterije brani monarhiju od napadača te nastavlja rat protiv Lidijaca sve do konačnog osvajanja lidijskog glavnog grada Sarda, čime Lidijska Monarhija prestaje postojati. Krez je zarobljen, no Kir ga daje poštedjeti te ga uzima za svog osobnog savjetnika na vladarskom dvoru. Prema jednoj od legendi, kada je Kir Veliki zarobio Kreza, osudio ga je na smrt spaljivanjem na lomači. Nakon što je vatra zapaljena Krez je počeo izgovarati ime „Solon“, na što je Kir upitao Kreza koga to spominje, a ovaj mu je objasnio kako je mudrac Solon dolazio ka njemu i govorio mu da se za nikoga do smrti ne može reći da je bio sretan u životu, upozoravajući pritom na promjenjivost sreće. Kir ga je nakon toga poštedio, i uzeo kao osobnog savjetnika.

## Veze
* Lidija
* Bitka kod Pterije
* Bitka kod Timbre
* Perzijska Monarhija
* Kir Veliki

## Reference

## Vanjske veze

* Perseus Project: Herodotovi zapisi o Krezu (1.6-94)
* Carlos Parada: Krezov život (Homepage.mac.com)
* Krez (Livius.org, Jona Lendering)
Helenizam

**Helenizam** (arhaično ***jelinizam***) je pojam koji je od svoje prve uporabe označavao više različitih stvarnosti, no uvijek u vezi s grčkom kulturom i njezinim utjecajem na negrčki svijet nakon osvajanja Aleksandra Velikog (oko 333.-323. pne.). U tom razdoblju se događaju promjene u grčkoj kulturi, veri i životu uopšteno. Naime, mešanjem istočnjačkih kultura koje je osvojio Aleksandar Veliki i grčke kulture, dolazi do njihovog ispreplitanja.

Pojam helenizma koji se koristi u savremenoj historiografiji mora se razlikovati od njegova antičkog značenja. Općenito se on odnosi na razdoblje od osvajanja Aleksandra Velikog do rimske carske vlasti (oko 30. pne.). U tom je vremenu došlo do miješanja grčke kulture i svjetonazora s istočnom kulturom i svjetonazorom. Tako imamo nove verske kultove (npr. sunčanog boga Mitre, Ozirisa, Izide i dr.), umjetničke stilove i sl.

Taj je novonastali pogled na svijet uključivao karakterističnu kulturu, arhitekturu, umjetnost, filozofiju i religiju, a raširena je uporaba grčkog jezika i pisma.

## Povezano
* Helenistička Grčka
* Helenistička civilizacija
* Helenistička filozofija
Maya (Buddhina majka)

**Kraljica Maja** iz plemena Sakja je bila mati Gotama Bude, i žena kralja Sudhodane. 

Prema budističkom predanju, Maja je posedovala moralna odličja koja su je učinila podobnom za majku jednog bude, jer je živela čistim životom od svog rođenja. Na dan kada je budući Buda začet, Maja je usnila kako je nebeska bića odnose na Himalaje, gde su je žene bogova okupale i obukle u odore boginje; potom su je odveli u zlatnu palatu, gde je, dok je ležala na divanu, budući Buda u obličju belog slona ušao u njeno telo kroz desni bok. Ovaj san vezuje se za poznatu narodnu budističku legendu, i često se opisuje na freskama koje ukrašavaju hramove i pagode u jugoistočnoj Aziji. Pred kraj trudnoće, kako se bližilo rođenje deteta, Maja se uputila da poseti svoju rodbinu u susednoj Devadahi. Dete se rodilo za vreme njenog putovanja, u lugu sa sala drvećem Lumbini, dok je Maja stajala pored drveta sala, držeći se za njegovu granu. Umrla je posle sedam dana da bi se, po predanju, ponovo rodila u Tusitinom raju, gde je posle prosvetljenja otišao i Buda da joj propoveda dhamu. Karakteristično je za budističko verovanje da budina mati mora umreti ubrzo nakon rođenja budućeg bude, pošto ne bi bilo prikladno da majka budućeg bude rodi još neko dete.

## Navodi
568. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Amtalqa nasljeđuje svog brata Aspeltu kao kralj Kuša.

## Rođenja

## Smrti
* Pitak sa Mitilene, jedan od Sedam mudraca Grčke
* Aspelta, kralj Kuša

## Izvori
567. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Svrgnuti egipatski faraon Apries uz babilonsku pomoć napada Egipat, ali ga pobjeđuje faraon Amasis II.
* 25. 5.—Servije Tulije, kralj Rima, slavi trijumf nakon pobjede nad Etruščanima.

## Rođenja

## Smrti

## Izvori
565. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Atenska vojska pod Pizistratom pobjeđuje Megarane, nakon čega se na otok Salaminu doseljavaju atenski klerusi.
## Rođenja

## Smrti

## Izvori
564. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji

## Rođenja

## Smrti
* Ezop, grčki pisac basni
* Arhihion, grčki bokser i olimpijski pobjednik u pankrationu

## Izvori
560. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Nergal-šar-usur nasljeđuje Amel-Marduka kao kralj Babilona.
* Pizistrat zauzima Akropolu u Ateni i proglašava se tiranom. Zbačen je iste godine.
* Izrađen je Moskofor sa Atenske akropole. Danas se nalazi u Akropolskom muzeju u Ateni (približni datum).

## Rođenja
* Fokilid, grčki pjesnik iz Mileta

## Smrti
* Alijat, kralj Lidije
* Amel-Marduk, kralj Babilona
* Bat II od Kirene, grčki kralj Kirene i Kirenajke
* Kralj Gong od Chua, kralj kineske države Chu
* Leon od Sparte, kralj Sparte

## Reference
563. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji

## Rođenja
* april – Siddhartha Gautama, kasnije poznat kao Gautama Buddha. Indijski religiozni vođa, osnivač Budizma

## Smrti
* Kraljica Maya, majka Siddharte Gautame

## Izvori
562. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Amel-Marduk nasljeđuje Nabukodonosora II na babilonskom prijestolju.

## Rođenja

## Smrti
* Nabukodonosor II, babilonski kralj

## Izvori
550-e pr. n. e.

## Glavni događaji
* Kartaga osvaja Siciliju, Sardiniju i Korziku.
* 559. pne. — Umire kralj Kambiz I. od Anšana i nasljeđuje ga njegov sin Kir Veliki.
* 558. pne. — Kineska država Jin pobjeđuje u bitci suparničku državu Qin.
* 556. pne. — Pizistrat je prognan iz Atene na Eubeju.
* 556. pne. — Labaši-Marduk nasljeđuje Nergal-šar-usura kao kralj Babilona.
* 556/555. pne. — Nabonid nasljeđuje Labaši-Marduka kao kralj Babilona.
* 550. pne. (procjena) — Kraj grčke kolonizacije Sredozemnog mora.
* 550. pne. — Tračani razaraju Abderu.
* 550. pne. — Kir Veliki zbacuje Asijaga, kralja Medijaca i osniva Perzijsko Carstvo.
* 550. pne. (procjena) — Izgrađen je Herin hram u Paestumu u Italiji.
* 550. pne. - Dovršen Artemidin hram u Efezu.

## Značajne osobe
* 558. pne. — Umire Solon, atenski političar, zakonodavac i pjesnik.
* 556. pne. (procjena) — Rođen Simonid s Keja, grčki liričar.
* 555. pne. — Umire Stesihor, grčki pjesnik.
* 551. pne. (tradicionalni datum) — 28. rujna rođen je Konfucije, kineski filozof.
* 550. pne. - Rođen Epiharm sa Kosa, grčki pjesnik