Milan Petrović (lekar)

**Milan Petrović** (Niš, 15/28. maj 1886 — Zemun, 22. oktobar 1963) bio je lekar, potpukovnik u srpskom sanitetu, specijalista pedijatrije, urednik Srpskog arhiva za celokupno lekarstvo, predsednik suda časti Srpskog lekarskog društva i jedan od osnivača Pedijatrijske sekcije SLD. Bavio se zubarstvom, obišao je svet brodom, a Srbiju sanitetskim vozom (kao komandant voza). Učesnik je dva rata.

## Život i karijera
Kao najmlađe dete u porodici Dimitrija i Vaske, rođen je u Nišu 15/28. maja 1886. Otac mu je bio poznati niški trgovac i kafedžija, iz porodice Petrović koja se doselila u Niš u prvoj polovini osamnaestog veka. Dimitrije i Vaska Petrović imali su devetoro dece, četiri sina i pet kćeri: Mariolu, Danicu, Lepu, Katu i Dragu, sinove Tasu i Milana.

Osnovnu školu i gimnaziju pohađao je u Nišu,

Nakon završene mature 1904, ispraćen od svoje mnogobrojne rodbine otišao je u Beč, da izuči medicinu i postane doktor,

U to periodu izvestan broj studenata iz Srbije studirao je medicinu u Francuskoj, pa je i Milan odlučio da studije nastavi na univerzitetu u Pariz, *„da u novoj kulturnoj sredini produbi svoje obrazovanje i nauči [[Francuski jezik]]“*. Nakon šesnaest meseci provedenih na studijama u Parizu Milan se vratio u Beč, i 1909. okončao studije medicine na Bečkom univerzitetu.

Po završenom fakultetu u Beču Milan Petrović se početkom 1910. godine vratio u Niš i iste godine otišo na odsluženje vojnog roka. U vojsci je prvo položio ispit za rezervnog sanitetskog poručnika, a zatim kao honorarni lekar u Moravskoj stalnoj vojnoj bolnici u Nišu pohađao je i obavio obavezan lekarski staž. Kao lekar stažista u vojsi imao je sreće da asistira velikanu srpske ratne hirurgije dr Mihailu Petroviću (1863—1934), što će mu u kasanijem samostalnom radu, na mestu brodskog lekara, značajno koristiti.

U prvim danima rada sa pacijentima shvatio da srpskom zdravstvu nedostaju lekari, koji će se brinuti za obolelu decu, što ga je motivisalo da 1910. nastavi studije u Beču, ovoga puta u svojstvu specijalizanta pedijatrije kod profesora dr Ešeriha, (kod koga je kao student medicine bio hospitant više od godinu dana).

Nakon završene specijalizacije iz pedijatrije Petrović se aprila 1911. vratio u Niš i slučajno saznao iz novina za oglas jedne holandske brodske kompanije koja je tražila brodskog lekara. Kako mu je boravak u Beču narušio zdravlje, predosećao je da će mu toplija klima pomoći da se brže oporavi, i tako je doneo odluku da svoju karijeru nastavi kao brodski lekar. Nakon višemesečne plovidbe po morima sveta vratio se u Srbiju, i nastavio sa radom u svom rodnom gradu Nišu, prvo kao opštinski a zatim i kao sreski lekar.

Po otpočinjanju Balkanskih ratova mobilisan je u srpsku vojsku i odmah raspoređen na dužnost komandira sanitetskog voza. Na ovoj dužnosti je ostao sve do 1915. godine, odnosno do povlačenja srpske vojske preko Albanije.

Kao komandant sanitetskog voza, lekar i zubni lekar u poljskim bolnicama srpske vojske na ostrvu Vido, Krfu i Solunskom frontu, Petrović je dao veliki doprinos očuvanju zdravlja i života mnogobrojnih vojnika i civila u Balkanskim i Prvom svetskom ratu.

Nakon završetka Prvog svetskog rata Petrović se krajem 1918. godine vratio u Niš, gde se ponovo uključio u rad Moravske stalne vojne bolnice. Nakon godinu dana provedenih u Nišu porodica Petrović se preselila u Beograd decembra 1919. godine, u kome mu je njegova supruga Mara rodila dvoje dece, sina Dimitrija i ćerku Miru.

Na prvo radno mestu u Beogradu u svojstvu pedijatra postavljen je maja 1920. u svojstvu sekundarnog lekara Dečjeg odeljenja Opšte državne bolnice, kojim je rukovodio dr Milenko Materni (1875—1929). Paralelno sa ovim poslom radio je i i u Francusko-srpskom dispanzeru *„Kap mleka“, („Goutte de lait“)*  u Beogradu od 1921. do 1929. godine. Tokom rada u ovom dispanzeru (1923) Milan Petrović je objavio knjigu *„Ishrana odojčeta i malog deteta.

Svoja medicinska usavršavanja nastavio je u oblasti pedijatrije, prvo kod profesora Ešeriha u [[Beč]]u a zatim i kod profesora Nobekura u [[Pariz]]u. Nakon povratka sa ovih usavršavanja rešenjem Ministarstva zdravlja od [[8. jul]]a [[1924]]. godine Petrović je u zvanju specijaliste za dečje bolesti imenovanje za sekundarnog lekara Dečjeg odeljenja Opšte državne bolnice, a [[20. jun]]a [[1929]]. godine i na dužnost šefa tog istog Odeljenja, a kome ga je zatakao početak [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]].

U Drugom svetskom ratu u jugoslovenskoj vojsci bio je mobilisan kao rezervni sanitetski pukovnik. Nakon zarobljavanja na početku rata i prisilnog rada u zarobljeništva u Nemačkoj, od aprila do septembra [[1941]], Petrović je otpušten kući. I ako bolestan, nastavio je da obavlja dužnosti šefa Dečjeg odeljenja Opšte državne bolnice u [[Beograd]]u.



== Dela ==
Sa lekarskom diplomom iz [[1909]]. Petrović je poneo i zubarsku veštinu koju je izučio u Beču. Ovu svoju veštinu on će zajedno sa [[Miloš Popović|dr Milošem Popović]] znalački primeniti u ratu, kada su njih dvojica pokrenuli rad jedine zubne stanice u srpskoj vojsci u poljskoj bolnici u Vodenom na [[Solunski front|Solunskom frontu]]; ...*„koja je ušla u istoriju stomatologije budući da je za skoro dve godine rada zbrinula 17.900 pacijenata, a njeni lekari su obavili 30.366 stomatoloških intervencija“...*

Kao komandir sanitetskog voza u Balkanskim i Prvom svetskom ratu samo u Balkanskim ratovima organizovao je evakuiaciju oko 110.000 srpskih, savezničkih i neprijateljskih ranjenike i bolesnike, pri čemu je svaki voz prevalio po 30 do 40.000 kilometara. O tome Petrović u svojoj knjizi Trnovit put Srbije, 1914-1918, piše:


Tokom [[1947]]. osnovao je Dečje odeljenje Gradske bolnice u Zemunu, a bio je i jedan od ključnih inicijatora i osnivača Jugoslovenskog društva za zaštitu dece, Jugoslovenske lige protivu tuberkuloze, Udruženja pedijatara Jugoslavije.

Obavljao je i dužnost glavnog urednika časopisa [[Srpski arhiv za celokupno lekarstvo]], (posle dugogodišnjeg rukovođenja dr [[Jovan Danić|Jovana Danića]]). Tokom osmogodišnjeg uređivanja Srpskog arhiva za celokupno lekarstvo ([[1925]]—[[1933]]), Petrović će, uprkos svih teškoća, svake godine organizovati štampati po deset svezaka.

Napisao je i objavio preko četrdeset naučnih radova, koji su objavljeni u domaćim i inostranim medicinskim časopisima, u SAD, Francuskoj, Grčkoj, kao i nekoliko knjiga od kojih su najznačajnije: 
* *Sanitetski vozovi u ratovima 1912–1918*
* *Ishrana odojčeta i malog deteta*
* *Lečenje bolesne dece u Jugoslaviji* 
* *Tragedija naših regruta*

== Priznanja ==
Dr Milan Petrović je za svoj dugogodišnji rad odlikovan najvišim srpskim i jugoslovenskih odlikovanjima: 
* [[Krst milosrđa (Kraljevina Srbija)|Krst milosrđa]] (1913), 
* [[Orden Svetog Save|Orden svetog Save V reda]] (1915), 
* Zlatne medalja za revnosnu službu (1918), 
* [[Albanska spomenica]] (1920), 
* [[Orden belog orla|Orden Belog orla V reda]] (1920), 
* Spomenica za oslobođenje i ujedinjenje 1914-1918 (1920), 
* [[Orden Svetog Save|Orden Svetog Save IV reda]] (1928), 
* Orden Jugoslovenske krune IV reda (1935), 
* Orden Jugoslovenske krune III reda (1937).
Dr Petrović je za svoje zazluge imenovan za:
* Predsednika [[Srpsko lekarsko društvo|Srpskog lekarskog društva]], 
* Glavnog urednika Srpskog arhiva - časopisa za celokupno lekarstvo (osam godina), 
* Počasnog predsednik Pedijatrijske sekcije [[Srpsko lekarsko društvo|Srpskog lekarskog društva]].

== Povezano ==
* [[Sanitetski voz]]
* [[Vojna bolnica Niš]]
* [[Srpsko lekarsko društvo]]

== Napomene ==


== Reference ==


== Literatura ==
* Stanojević V.: *Istorija srpskog vojnog saniteta & Naše ratno sanitetsko iskustvo*, Beograd, 1925.
* Pešić V., Pavlović B.: *Prvi pedijatri i prve pedijatrijske ustanove u Srbiji — prilog za istoriju pedijatrije Srbije*, Beograd, 2006.
* Stojančević, Vladimir: *Jugoistočna Srbija u XIX veku (1804—1878)'', Prosveta, Niš, 1996.