open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Varijansa

**Varijansa** ili **disperzija** je pojam iz teorije vjerovatnoće i statistike. Ona predstavlja matematičko očekivanje odstupanja slučajne promenljive od njene srednje vrijednosti.

Na primjer, savršena kocka za igru može da da jedan od 6 ishoda. Očekivana vrijednost broja kojeg će kocka da pokaže je (1&nbsp;+&nbsp;2&nbsp;+&nbsp;3&nbsp;+&nbsp;4&nbsp;+&nbsp;5&nbsp;+&nbsp;6)/6&nbsp;=&nbsp;3,5. Standardna devijacija je koren iz 35/12 ≈ 1.7 (koren od srednje vrijednosti jednakovjerovatnih kvadrata odstupanja: (3,5&nbsp;−&nbsp;1)2, (3,5&nbsp;−&nbsp;2)2, (3,5&nbsp;−&nbsp;3)2, (4&nbsp;−&nbsp;3,5)2, (5&nbsp;−&nbsp;3,5)2, (6&nbsp;−&nbsp;3,5)2, što daje 6,25 , 2,25 , 0,25 , 0,25 , 2,25 , 6,25 ), očekivano srednje kvadratno odstupanje ili varijansa je &nbsp;35/12&nbsp;≈&nbsp;2,9 (srednja vrijednost jednakovjerovatnih kvadrata odstupanja: 2,52, 1,52, 0,52, 0,52, 1,52, 2,52).

## Definicija

Neka je \mu = \operatorname E(X) matematičko očekivanje realnog slučajnog vektora X za koji postoji integral kvadrata njegovih vrijednosti. Tada je varijansa slučajne promjenljive:

:\operatorname{Var}(X) := \operatorname V(X) := \operatorname E\bigl((X-\mu)(X-\mu)^T\bigr).

Ako je vektor X jednodimenzionalan, uslovi za X mogu da se uproste. Ako je E(X) , onda važi:

:\operatorname{Var}(X) = \operatorname E\bigl((X-\mu)^2\bigr).
Pravougaonik

**Pravougaonik** ili **pravokutnik** je četvrougaona geometrijska figura u ravni. Spada u klasu paralelograma, a sledeća dva pravila važe za svaki pravougaonik:

* Naspramne stranice su po dužini jednake i paralelne
* Susedne stranice su normalne jedna na drugu (zaklapaju ugao od 90°)
*Dijagonale mu se polove
Tačan izgled jednog pravougaonika je određen njegovom širinom (označeno sa *a* na slici desno) i njegovom dužinom (označeno sa *b* na slici desno).

Specijalan slučaj pravougaonika kome su sve stranice jednake se naziva kvadrat.

## Formule
* Površina pravougaonika je *P = a*b*
* Obim pravougaonika je *O = 2*(a+b)*
* Poluobim pravougaonika je *S = (a+b)*
* Uglovi između stranica i dijagonala: *φ<sub>1</sub> = arctg(b/a)* i *φ<sub>1</sub> = arctg(a/b)*; φ1 + φ2 = π/2.
* Uglovi između dijagonala *Θ<sub>1</sub> = π - 2φ<sub>1</sub>* i *Θ<sub>2</sub> = π - 2φ<sub>2</sub>*; *Θ<sub>1</sub> + Θ<sub>2</sub> = π*

## Dijagonala pravougaonika
Dijagonala pravougaonika je duž koja spaja dva njegova temena koja nemaju ni jednu zajednučku stranicu. Pravougaonik ima tačno dve dijagonale, i one su jednakih dužina:

d = \sqrt{a^2 + b^2}

## Konstrukcije pravougaonika
### Dve stranice
Date su dužine stranica a i b. Jedno rešenje:
# Konstruisati duž *AB* dužine *a*.
# U tački *A*, normalno na *AB*, konstruisati duž *AD* dužine *b*.
# Povući duž *DB*.
# Simetrala tačke *A* u odnosu na središte *DB* će biti *C*.

Umesto koraka 3 i 4 može se konstruisati duž *BC*, dužine *a* i normalna na *AC*, tako da ugao *ABC* bude matematički negativno orijentisan.

### Stranica i ugao između nje i dijagonale
Pretpostavimo da su dati stranica *AB* i ugao *α*.
# Konstruisati duž *AB*
# Iz tačke *A* konstruisati polupravu *s* koja sa *AB* zaklapa ugao *α*, tako da je ugao *BAs* pozitivno orijentisan.
# Iz tačke *B* konstruisati normalu *n* na *AB*.
# Presek *n* i *s* obeležiti kao *C*.
# U *A* konstruisati polupravu *n<sub>1</sub>* normalnu na *AB*, tako da je ugao *ABn<sub>1</sub>* pozitivno orijentisan
# U *A* konstruisati krug *k* poluprečnika *BC*.
# Presek *n<sub>1</sub>* i *k* je *D*.

Ukoliko su dati stranica *AB* i ugao *β* između druge stranice nje i dijagonale, ugao *α* je jednak *90° - β*.

### Stranica i dijagonal
Ako su date stranca, na primer *AB*, i dužina dijagonale pravougaonika *d*, konstrukcija ima sledeći tok:
# Konstruisati duž dužine *d* i nazvati joj temena *A* i *C*.
# Konstruisati krug *k<sub>1</sub>* koji za prečnik ima duž *AC*.
# U tački *A* konstruisati krug *k<sub>2</sub>* poluprečnika *AB*.
# Krug *k<sub>2</sub>* će seći *k<sub>1</sub>* u dve tačke. Jedna od ove dve treba da dobije ime *B* tako da je ugao *ABC* negativno matematički orijentisan
# Od B treba povući polupravu kroz središte *AC*. Presek ove poluprave sa krugom *k<sub>1</sub>* će biti tačka *D*.
Andrej Markov

**Andrej Andrejevič Markov** (, 14. jun 1856 – 20. jul 1922) je bio ruski matematičar.
Markov je rođen u Rjazanu. Studirao je na univerzitetu u Sankt Peterburgu 1874. godine. Godine 1886. postaje član Ruske akademije nauka. Najpoznatiji je po svom proučavanju u teoriji stohastičkih procesa. Njegova istraživanja su posle postala poznata kao Markovljevi procesi.

## Reference
* -{A. A. Markov. "Rasprostranenie zakona bolьših čisel na veličinы, zavisящie drug ot druga". "Izvestiя Fiziko-matematičeskogo obщestva pri Kazanskom universitete", 2-я seriя, tom 15, st. 135-156, 1906.}-
* -{A.A. Markov. "Extension of the limit theorems of probability theory to a sum of variables connected in a chain". reprinted in Appendix B of: R. Howard. *Dynamic Probabilistic Systems, volume 1: Markov Chains*. John Wiley and Sons, 1971.}-

## Vanjske veze

* 
* 
* Biografija Andreja Markova
Monte Karlo integracija

**Monte Karlo integracija** je jedna Monte Karlo metoda kojom izračunavamo numerički (približno) dati integral. Najčešće se primenjuje kada je dati integral vrlo komplikovan i analitički vrlo težak ili nemoguć za izračunavanje.

Osnova su proizvoljni brojevi ili pseudoproizvoljni brojevi. U okviru pravougaonika koji izaberemo (visinu možemo sami da definišemo, dok je širina dati interval) posmatramo određen broj (n) proizvoljnih tačaka podjednako raspoređenih u izabranoj oblasti.
Broj tačaka koje se nalaze unutar funkcije u odnosu na ukupan broj tačaka trebalo bi da nam da približnu vrednost odnosa integrala i sveukupne površine.

Matematički zapisano:
 \int_a^b f(x) dx \approx \frac{n_{pogodaka}}{n_{ukupno}} \cdot A, A: površina pravougaonika

Za veliki broj tačaka naša preciznost se povećava, a ovaj način integracije se pre svega primenjuje na višedimenzionalne probleme (tada naravno nije reč o pravougaoniku već o kocki, hiperkocki itd.).

## Literatura

* Russel E. Caflisch, *Monte Carlo and quasi-Monte Carlo methods*, Acta Numerica vol. 7, Cambridge University Press, 1998, pp.&nbsp;1–49.
* S. Weinzierl, *[http://arxiv.org/abs/hep-ph/0006269/ Introduction to Monte Carlo methods]*,
* W.H. Press, G.R. Farrar, Recursive Stratified Sampling for Multidimensional Monte Carlo Integration, Computers in Physics, v4 (1990).
* G.P. Lepage, A New Algorithm for Adaptive Multidimensional Integration, Journal of Computational Physics 27, 192-203, (1978)
* G.P. Lepage, VEGAS: An Adaptive Multi-dimensional Integration Program, Cornell preprint CLNS 80-447, March 1980
* J. M. Hammersley, D.C. Handscomb (1964) Monte Carlo Methods. Methuen. 
*
*
*

## Vanjske veze
*Café math : Monte Carlo Integration  : A blog article describing Monte Carlo integration (principle, hypothesis, confidence interval)
*Module for Monte Carlo Integration
*Internet Resources for Monte Carlo Integration
Raspodjela vjerojatnosti

**Raspodela verovatnoće** ili **gustina verovatnoće** je funkcija koja se koristi u teoriji verovatnoće i statistici. Ona predstavlja zakon verovatnoće u formi integrala.

Formalno, verovatnoća slučajnog ishoda ima raspodelu *ƒ*, ako je *ƒ* funkcija definisana na skupu realnih brojeva \ \scriptstyle\mathbb{R},\ , pozitivna ili jednaka nuli, takva da je verovatnoća da ishod uzme vrednost iz intervala [*a*, *b*] data sa:

\int_a^b f(x)\,dx

za svako *a<b*.

Odavde sledi da je integral funkcije *ƒ* na celom skupu \ \mathbb{R}\  jednak 1. Važi i obratno: svaka funkcija *ƒ* čije su vrednosti pozitivne ili jednake 0, i čiji je integral jednak 1:

\left\{f(x) \geq 0\quad \forall x\right\}\quad \land\quad\left\{ \int_{-\infty}^\infty \,f(x)\,dx = 1\right\},

ima slučajnu promenljivu kojoj je *ƒ* gustina verovatnoće.

## Povezano
* Funkcija raspodele
Slučajna varijabla

**Slučajna promenljiva** je funkcija definisana na ansamblu mogućih ishoda slučajnog procesa.

Postoje dva osnovna tipa slučajnih promenljivih: diskretne i neprekidne. Diskretne slučajne promenljive preslikavaju ishode iz prebrojivog skupa ishoda u skup verovatnoća (većih od ili jednakih 0). Neprekidne slučajne promenljive preslikavaju neprebrojivi skup ishoda u funkciju definisanu na nekom beskonačnom domenu (obično na skupu realnih brojeva). Najčešće je verovatnoća svakog pojedinačnog ishoda neprekidne slučajne promenljive 0, dok je verovatnoća da promenljiva uzme vrednost iz nekog intervala pozitivna. Moguća je i kombinacija ova dva tipa.

Slučajna promenljiva može imati vektorsku vrednost \scriptstyle \R^n ili \scriptstyle \Complex^n, i u tom slučaju govorimo o vektoru ishoda: \ \scriptstyle\ X\ :\ \omega\ \mapsto\ X(\omega)\in\R^n ili \scriptstyle\ X\ :\ \omega\ \mapsto\ X(\omega)\in \Complex^n.

Ako slučajna promenljiva uzima vrednosti iz skupa funkcija definisanih u vremenskom domenu (na primer, šum radio signala, sekvenca loto brojeva) govorimo o stohastičkom procesu.

Igre na sreću su blisko povezane sa slučajnim ishodima (rezultat bacanja kocke, ishod bacanja novčića, okretanja ruleta...). Odnos između slučajnog ishoda i dobitka u igrama na sreću se zasniva na funkcijama teorije verovatnoće. Slučajnim promenljivima se pridružuje veličina (metrika). 

Uslov „merljivosti“ \ \scriptstyle X obezbeđuje da slika \ \scriptstyle X svakog elementa \ \scriptstyle B skupa \ \scriptstyle \mathcal{E} ima pridruženu verovatnoću i dozvoljava definisanje mere verovatnoće, koja se definiše izrazom:
:\mathbb{P}_X(B) = \mathbb{P}\left(X^{-1}(B)\right) = \mathbb{P}\left(X\in B\right).
Eurostat

**Statistički ured Europskih zajednica** (**Eurostat**) prikuplja i objavljuje statističke podatke iz država članica, država izvan Europske unije te od međunarodnih organizacija kako bi informirao institucije Europske unije i omogućio praćenje učinaka politika Zajednice.

Eurostat objavljuje priopćenja za javnost, opće i specijalizirane serije kao i publikacije namijenjene široj javnosti. Sve se publikacije Eurostata pojavljuju u devet tematskih zbirki označenih posebnom bojom:
* Tema 1: Opća statistika
* Tema 2: Ekonomija i financije
* Tema 3: Populacija i socijalni uvjeti
* Tema 4: Industrija, trgovima i usluge
* Tema 5: Poljoprivreda i ribarstvo
* Tema 6: Vanjska trgovina
* Tema 7: Transport
* Tema 8: Okoliš i energija
* Tema 9: Znanost i tehnologija

## Poveznice
* NUTS

## Vanjske veze

* Eurostat
Lokalne administrativne jedinice

**Lokalne administrativne jedinice** (poznato po akronimu **LAU**; *Local Administrative Units (LAU)*) su statističko-administivne teritorijalne jedinice na lokalnom nivou tj. ispod nivoa provincije, pokrajina ili regiona. Različite države imaju različitu podelu statističko-administrativnih teritorijalnih jedinica tako da LAU standard omogućava njihovu uporedivost u različitim državama.

U Evropskoj uniji, LAU je proistekao iz NUTS klasifikacije. Na osnovu reforme NUTS sistema 2003. godine, teritorijalni nivoi NUTS4 i NUTS5 su odvojeni od vištih teritorijalnih nivoa (regionalnih) i preimnovani su u nivoe LAU 1 i LAU 2.

Viši nivo LAU1, bivši NUTS4 nema administrativnu funkciju u svim zemljama Evropske unije. Države u kojima ovaj nivo ima administrativnu funkciju su: Bugarska, Češka, Nemačka, Estonija, Grčka, Irska, Kipar, Letonija, Litvanija, Luksemburg, Mađarska, Malta, Poljska, Portugal, Slovenija, Slovačka, Finska i Ujedinjeno Kraljevstvo. U ostalim državama ovaj nivo ima prvenstveno statističku funkciju.

Drugi nivo LAU2, bivši NUTS5, broji oko 120 000 jednica lokalne uprave u 27 zemalja članica Evropske unije.

U Srbiji nivo LAU1 odgovora nivou opštine dok nivo LAU2 odgovara nivou mesne zajednice.

## Tabelarni prikaz podele

## Povezano
* NUTS (NUTS)

## Vanjske veze
* LAU na sajtu Eurostata (LAU kodovi za svaku državu se mogu naći ovde)
* Tabela NUTS i LAU jednica za države EU
* [Tabela NUTS i LAU jedinica za zemlje kandidate za EU i zemlje [EFTA] asocijacije]
Bodibilding

**Bodibilding** (, što doslovno znači "izgradnja tijela") je planski, sustavni i trajni proces hipertrofije, definicije muskulaturnog sustava i tjelesne simetrije.

Počeci body buildinga sežu u 19. stoljeće, kada je počelo veće zanimanje za mišićav izgled tijela po uzoru na stare Grke. Na treningu u teretani, izvode se vježbe s utezima i na posebno oblikovanim spravama s ciljem stimuliranja rasta mišićne mase. Za rast i obnovu mišića je iznimno važna prehrana s dovoljnim brojem kalorija, s mnogo manjih obroka tijekom dana, da se potakne metabolizam, olakša apsorpcija hrane i održi stalna razina šećera u krvi. Bjelančevine su odgovorne za rast i obnovu mišića, a ugljikohidrati nadoknađuju gubitak energije uslijed treninga. Često se koriste i dodaci prehrani poput koncentrata bjelančevina u prahu, vitaminskih pripravaka, omega-3 kiselina, kreatina i različitih aminokiselina poput glutamina. Na natjecanjima, sudci ocijenjuju mišićnu masu, definiciju mišića, simetriju, proporcije i nastup na pozornici.
NUTS

**NUTS** (francuski: *Nomenclature des unités territoriales statistiques* = „Nomenklatura prostornih jedinica za statistiku“) je hijerarhijski sustav za identifikaciju i klasifikaciju prostornih jedinica za potrebe službene statistike u zemljama članicama Europske unije.

Ovaj sustav je 1980. godine razvio Europski ured za statistiku u Luksemburgu, s ciljem uspoređivanja regija unutar Europe. Ove teritorijalne jedinice su definirane čisto za statističke svrhe, te ne tvore nužno službene upravne jedinice. Često se grupiranjem određenih upravnih jedinica dobivaju NUTS regije, zbog broja stanovnika koji živi na području te regije.

Svaka europska zemlja dobiva abecedni kôd, slično službenom ISO 3166-1 kodu (jedina iznimka je kôd Ujedinjenog Kraljevstva), te je podijeljena na statističke jedinice koje su strukturirane na tri razine po zemlji:
* NUTS 1: odgovara statističkim jedinicama u kojim živi od 3 do 7 milijuna stanovnika;
* NUTS 2: od 800&nbsp;000 do 3&nbsp;000&nbsp;000 stanovnika;
* NUTS 3: od 150&nbsp;000 do 800&nbsp;000 stanovnika.

Budući da sve zemlje nemaju upravne jedinice s brojem stanovništva unutar ovih granica, neke razine podijele se ne koriste, te ih čini samo jedan član po razini.

Lokalne upravne jedinice LAU 1 i LAU 2 (*Local Administrative Units*, LAU), koje su prije označavane kao NUTS 4 i NUTS 5, sastavni su dio NUTS regija.

## Nepravilnosti
Iako Nomenklatura prostornih jedinica za statistiku Europske unije definira NUTS 1 regiju područjem između 3 i 7 milijuna stanovnika, dok regiju NUTS 2 definira kao područje između 800 000 i 3 milijuna stanovnika, postoje određena odstupanja. Npr. regija Île-de-France u Francuskoj s 11,3 milijuna stanovnika, se smatra NUTS 2 regijom, dok se pokrajina Bremen u Njemačkoj s 662 000 stanovnika, smatra NUTS 1 regijom.

## Europska unija

U ovoj tablici nalaze se NUTS regije u zemljama Europske unije.

## Ostale Zemlje

## Reference

## Vanjske veze

* Prijedlog projekta Nomenklatura prostornih jedinica za statistiku 
* NUTS razine i nacionalne upravne jedinice  — Eurostat
* NUTS statističke regije Europe  — Eurostat
* Popis NUTS kodova  — EU
Ryona

**Ryona** (リョナ), što dolazi od , složenice od  i , je japanski izraz za seksualne situacije prilikom kojih je ženska osoba napadnuta, ozlijeđena i/li mučena od strane muških i drugih ženskih osoba. U užem smislu, odnosno u zapadnom svijetu, se pod tim podrazumijevaju anime i manga ostvarenja čiji su protagonisti ženski likovi izloženi mučenju.

## Vanjske veze
* Ryona message board (Japanese) 
* Ryona message board (English) Ryonani
Gokkun

je naziv za žanr japanske pornografije karakterističan po tome što u njemu osoba ispija spermu nekoliko muškaraca. Izraz se s vremenom počeo koristiti i izvan Japana, slično kao i bukkake.

## Povezano
* Bukkake
* Cum shot
* Facial

## Reference
Futanari

**Futanari** (二成, 二形; ふたなり; doslovno: "dvojni oblik") je složenica koja u japanskom označava protagoniste specifičnog tipa hentai (pornografskih) anime ili manga ostvarenja, ili sam žanr. *Futanari* prikazuje hermafrodite, interseksualce ili druge likove sa ženskim tipom tijela i seksualnim organima koji podsjećaju na penise. Fanovi obično odbijaju definiciju da su *futanari* likovi išta drugo sem devojaka, pa nije neuobičajeno da se futanari likovi nazivaju "kuratim devojkama" ().

## Povezano
* Hermafrodit
* Interseksualnost
* Shemale
* Transrodnost
* Transseksualnost

## Vanjske veze

* http://www.animeph.com/voc.html
* http://books.google.com/books?id=ebzZAAAAMAAJ&q=%22Futanari%22+-inpublisher:icon&dq=%22Futanari%22+-inpublisher:icon&as_brr=0
* http://www.studlife.com/scene/2008/08/29/internet-of-hentai/

## Izvori
* Jensen, Nate. (2009) Japanese-English Guide to Sex, Kink and Naughtiness. .
Ero guro

je wasei-eigo izraz kojim se opisuje književni i umjetnički pokret u Japanu 1920-ih i 1930-ih. Karakteristika ero guro djela jesu erotičnost, seksualna izopačenost i dekadencija. Dok se pod izrazom ero guro smatra specifičan pokret, mnoge njegove komponente se mogu naći u ranijim i kasnijim periodima.

Izraz se na Zapadu često pogrešno koristi kako bi se opisao "užas", odnosno eksplicitni prikazi krvi, crijeva i raskomadanih leševa. U stvari, izraz "groteskno" se preciznije upotrebljava za malformirane i neprirodne prizore.

## Povezano
* Mnemosyne (anime)
* Tokyo Red Hood

## Napomene

## Literatura
* Aguilar, Carlos (editor). *Bizarre Sinema! Japanese Ero Gro & Pinku Eiga 1956–1979*. Firenze, Italy: Glittering Images, 2005. .
* McLelland, Mark. "A Short History of ''Hentai''" (PDF version). *Intersections: Gender, History and Culture in the Asian Context*, issue 12 (January 2006). .
* Silverberg, Miriam Rom. Galley copy of the table of contents and preface for ''Erotic Grotesque Nonsense: The Mass Culture of Japanese Modern Times''. December 12, 2005.
* Silverberg, Miriam Rom. ''Erotic Grotesque Nonsense: The Mass Culture of Japanese Modern Times''. Asia Pacific modern, 1. Berkeley: University of California Press, 2006. .

## Vanjske veze
* Suehiro Maruo's website
* Shintaro Kago's website 
* Waita Uziga's website 
* An English-language image board dedicated to guro
Fan service

, **fanservice**, , ili, jednostavno, , je izraz koji se koristi za anime i manga osvarenja koja sadrže detalje koji su posve nepotrebni za prikaz radnje i likova. Fanservice u svom užem smislu označava materijal kojemu je svrha zabaviti ili uzbuditi publiku svojim eksplicitnim ili implicitnim sadržajem seksualne prirode. Kada takav sadržaj odgovara zapletu i likovima izraz se obično ne koristi, osim u slučajevima kada su količine takvih sadržaja neuobičajene.

Kada američke tvrtke prevode anime ili mangu na engleski, originalni uradak se često mijenja kako bi se uklonilo nešto od fan servisa i na taj ga se način učinilo prikladnijim za publiku.

Neki vjeruju da rasprostranjenost fan servisa ukazuje na nedostatak zrelosti među nekim skupinama obožavatelja.

## Reference

## Literatura
* 
* 
*
Seksualnost predmeta

**Seksualnost predmeta** () je izraz kojim se označava emocionalna vezanost, a nekada i seksualna privlačnost prema određenim neživim predmetima. Izraz (za koji se ponekad koristi i skraćenica OS) je u upotrebu počeo ulaziti nakon 1970. kada se Šveđanka po imenu Eija-Riitta Eklöf "udala" za Berlinski zid.

## Reference
Nazofilija

**Nazofilija** ili **fetišizam nosa** je naziv za seksualni fetiš, odnosno parafiliju koja se očituje u seksualnoj privlačnosti koja se osjeća prema nečijem nosu. Taj se fetiš može pojavljivati u raznim oblicima - od sklonosti diranju i milovanju nosa, odnosno fantazijama o penetraciji u nečije nosnice te transformaciji partnerovog ili partneričinog nosa u razne oblike. 
 
## Povezano
* Parcijalizam (fetiš)

## Vanjske veze
* Big Nose Fetish 
* The Big Nose Appreciation Page
Formikofilija

**Formikofilija** jest parafilija, a po nekim autorima poseban oblik zoofilije, koji se sastoji u sklonosti prema insektima koji pužu po tijelu, odnosno genitalijama.

## Reference
Algolagnija

**Algolagnija** (od grčkih riječi άλγος, *[[algos]]*, "bol", and λαγνεία, *lagnia*, "strast") je naziv za seksualne sklonosti koje se očituju u postizanju seksualnog zadovoljstva i stimulacije kroz bol, često povezanih uz erogene zone.

## Reference

## Reference
* Ellis, on algolagnia 
* A 1900's book on algolagnia
*
Akrotomofilija

**Akrotomofilija** (od grčkih riječi *akron* [ud], *tomein* [sjeći] i *philein* [voljeti]) je naziv za seksualna privlačnost prema osobama s amputiranim udom ili udovima. Smatra se kao suprotnost *[[apotemnofilija|apotemnofiliji]]*, seksualnim fantazijama o amputaciji dijelova vlastitog tijela.

## Povezano
* Boxing Helena, igrani film na istu temu

## Vanjske veze
* The Acrotomophile (or devotee): An Amputee's Perspective. Ian Gregson (2007). Retrieved: 2008.02.08.
* Healthy Man Has Legs Amputated
Chaku-ero

**Chaku-ero** (着エロ) je naziv za japanski fetiš čiji su predmet erotske fotografije žena koje su odjevene u provokativne kostime. Sastoji se od kanji "chaku" (着) što znači "nositi" ("kiru") kao i "doći" ("tsuku") i "ero" (エロ), što je skraćenica za engleski izraz "erotic" (erotski).
Panchira

je japanski izraz koji doslovno znači pod suknjom. Nastao je kao složenica od japanizirane engleske riječi *panty* (gaćice) i japanske riječi *chira* (što znači "gledati"). Panchira je izraz kojim Japanke jedna drugu upozoravaju da joj se vide gaćice.

U svom užem značenju je izraz kojim se opisuje sklonost tvoraca japanskih manga i anime ostvarenja da ženske likove prikazuju iz kuteva koji omogućavaju pogled na gaćice. Smatra se jednim od najpopularnijih oblika fan servicea.

## Reference
Apotemnofilija

***Apotemnofilija*** je naziv za neurološki poremećaj uslijed koga inače zdrava osoba razvija želju za amputaciju jednog ili više vlastitih udova.

Pod time se podrazumijeva i seksualne fantazije u kojima osoba mašta da su joj amputirani udovi.  Suprotnost joj predstavlja akrotomofilija, seksualna privlačnost prema drugim osobama amputiranih udova.

## Reference
Naratofilija

**Naratofilija** je izraz kojim se opisuje seksualni fetiš, odnosno postizanje seksualnog uzbuđenja ili zadovoljstva govorenjem opscenih riječi svom seksualnom partneru.. Pod time se podrazumijeva i sklonost slušanju opscenih riječi ili priča.

## Reference

## Povezano
* Telefonska skatologija
Zatvorenost (programiranje)

**Zatvorenost** () je način dizajniranja po kojem je implementacija potpuno skrivena od klijenta, *crna kutija* (). U objektno orijentiranom programiranju to je način dizajniranja klasa gdje je lokalna data klasa i njihov način mijenjanja sakrivena i nevidljiva kroz *interfejs* klase. Razlog za zatvorenost u programiranju je umanjena ovisnost između dijelova koda unutar programa.

U pravilu, svaka metoda ili funkcija bi trebala biti potpuno zatvorena, tako da klijent metode nevidi kako je metoda implementirana. To znači da ako se implementacija unutar metode promjeni, klijent te metode se ne mora mijenjati.
Hremastistofilija

**Hrematistofilija** i **kremastistofilija** je naziv za vrstu parafilije za koju je karakteristično seksualno uzbuđenje ili užitak u situacijama kada je osoba opljačkana ili pokradena, odnosno, u blažim oblicima, plaća za nečije seksualne usluge.

Suprotnost hrematistofiliji je kleptofilija, odnosno seksualno uzbuđenje i užitak koje se postiže kao počinitelj pljačke ili krađe.

## Reference
Autasasinofilija

**Autasasinofilija** je naziv za parafiliju čija je karakteristika postizanje seksualnog zadovoljstva ili uzbuđenja u kojima osobi prijeti jasna i neposredna opasnost po život.

## Vanjske veze
* 
* Rudy Flora, "How to work with sex offenders: a handbook for criminal justice, human service, and mental health professionals", Routledge, 2001, , p.90
Banka Slovenije

**Banka Slovenije** je centralna banka Republike Slovenije. U svom današnjem obliku je ustanovljena 25.6. 1991. Sjedište joj je u Ljubljani. Zadatak joj je osigurati stabilnost valute i likvidnost, te nadgledanje banaka. Predstavlja nezavisnu instituciju koja povremeno šalje izvještaje Parlamentu Slovenije.

Godine 2007. je ušla Eurosistem kada je euro zamijenio dotadašnju valutu tolar.

## Vanjske veze
*   Bank of Slovenia official site
** Financial data for Slovenia
* Statistical Office of the Republic of Slovenia
Rozvelski incident

**Rozvelski incident**, naziv za navodno otkriće vanzemaljskih artefakata, uključujući i leševe aliena nakon što se nepoznati leteći objekt srušio kraj grada Roswella u američkoj državi Novi Meksiko u junu ili julu 1947. Od kraja 1970-ih je taj incident postao predmetom brojnih špekulacija i teorija zavjere vezane uz pravu prirodu predmeta. Oružane snage SAD tvrde kako u pitanju nisu bili vanzemaljci nego ostaci eskperimentalnog izviđačkog balona koji je pripadao tajnom programu poznatom kao Operacija Mogul. Usprkos tome, mnogi NLO entuzijasti tvrde kako se umjesto balona uistinu srušio vanzemaljski brod, odnosno da je incident predmet višedecenijskog zataškavanja.

## Vanjske veze

* The Amazing Roswell UFO Festival
* The City of Roswell, NM. Visitors welcome! 
* Walker Air Force Base at Roswell online museum
Novelizacija

**Novelizacija** () je naziv za roman koji se temelji na predlošku koji se pojavio u nekom drugom mediju (film, televizija, video-igra).

Novelizacije najčešće služe kako bi fanovima predloška omogućili detaljniji uvid u pozadinu radnje i likova, a za što mediji predloška nisu bili adekvatni. Novelizacije su također sve do 1980-ih, odnosno pojave kućnih videorekordera fanovima popularnih filmova i TV-serija predstavljale jedini način da u njima uživaju nakon redovne distribucije ili emitiranja.

## Vanjske veze
* Article by Deborah Allison 
* *Read 'Em and Weep*http://www.guardian.co.uk/film/2009/jul/10/joe-queenan-movie-novelisation
* "Revenge of the Novelizations", Articles by Mutant Reviewers From Hell:
** Part I , Part II , Part III , Part IV
Pop ikona

**Pop ikona** je izraz kojim se označava slavna ličnost, fiktivni lik ili predmet koji predstavlja najprepoznatljiviji element nekog društva i/li historijskog perioda, odnosno njegove popularne kulture. Postoje razni kriteriji za dobivanje "statusa" pop ikone, ali se većina njih vezuje uz dugovječnost, sveprisutnost i istaknutost u odnosu na slične fenomene.

## Povezano

* Gej ikona

## Literatura
* 
* Cullen, Jim, ed (2001). *Popular Culture in American History*. UK: Blackwell Publishing. .
Druga Srbija

**Druga Srbija** () je izraz koji se koristi u srpskim intelektualnim krugovima. Nastao je na osnovu knjige „*Druga Srbija*“ (Ivan Čolović, Aljoša Mimica, Beogradski Krug, Borba, 1992), a predstavlja zbirku od 80 govora sa 10 javnih tribina u Beogradu tokom proleća 1992. Govori su predstavljali otvoreni protest protiv diktature, medijskog jednoumlja, rasta nacionalizma i rata. 

Glavna aktivnost Druge Srbije početkom jugoslovenskih ratova bili su antiratni protesti u Beogradu 1991-1992 godine, koje su vodili Žene u crnom, Centar za antiratnu akciju i Beogradski krug. „Druga Srbija“ je postala sinonim otpora svih koji su odbili da se pomire sa vlašću i nacionalističkom ideologijom i podržavaju novu, različitu, paralelnu Srbiju. Izraz se često koristi sa ciljem tačnog razdvajanja od nacionalista, populista i drugih militarističkih opcija kao i vladine opcije. U istom značenju se upotrebljava i izraz **građanska Srbija**. Ponekad se istoričarka Latinka Perović naziva "majkom druge Srbije", dok se filozof Radomir Konstantinović naziva "guru druge Srbije".

Obnova ideje „Druge Srbije“ započela je 2002. godine kada je Helsinški odbor za ljudska prava objavio knjigu „*Druga Srbija – deset godina posle (1992-2002)*“. Latinka Perović u svom predgovoru govori o „nacional boljševičkoj ideologiji u Srbiji“ koja je „do ludila fanatizovala mase“, a kao glavnog nacionalističkog ideologa imenuje Dobricu Ćosića. Radomir Konstantinović u svom predgovoru kaže da „srpski nacionalizam ne pristaje na Haški tribunal onako kako ne pristaje na suočavanje sa sopstvenim zločinima“, i zato je Druga Srbija i dan-danas „jedina moguća budućnost Srbije“. U oktobru 2002. godine Mirko Đorđević, Milan Đorđević, Filip David, Dragan Velikić, Predrag Čudić, Vladimir Arsenijević, Bogdan Bogdanović, Radmila Lazić i Laslo Vegel su uputili „*Pismo upozorenja srpskoj kulturnoj javnosti*“ u kojem kažu da je u Srbiji „sve prisutnije ponovno oživljavanje radikalnog nacionalizma“ i da „sprega struktura moći od SANU do Generalštaba i Crkve, uz učešće partijskih moćnika, stvara atmosferu (…) novog jednoumlja“.

2007. godine je pokrenut sajt „Peščanika“, sa rubrikom koja je nazvana „Druga Srbija“, čiji su autori opisani kao „intelektualci građanske orijentacije“.

## Izvori

## Povezano
* Beogradski krug
* *[[Filosofija palanke]]*
* Antiratni protesti u Beogradu 1991-1992
* Ivan Stambolić
* Peščanik
* E-novine

## Vanjske veze
* Druga Srbija - deset godina posle: 1992-2002
* Koraks, Prva i Druga Srbija
Telefonska skatologija

**Telefonska skatologija** je naziv za parafiliju koja se očituje kroz sklonost pravljenju **opscenih telefonskih poziva** u kojima pozivatelj postiže seksualno uzbuđenje ili užitak tako što primatelju poziva - u pravilu nepoznatom - govori opscene riječi ili pravi zvukove koji simuliraju seksualnu aktivnost.

## Povezano
* Poremećaj udvaranja
* Seksualno uznemiravanje
* Telefonsko uznemiravanje
* Telefonski seks
Mainstream

**Mainstream** (eng. transkripcija: **mejnstrim**) je izraz koji u najširem smislu označava mišljenje, odnosno svjetonazor koji dijeli većina stanovnika nekog područja, zajednice, kulture ili države. U užem smislu se pod time podrazumijeva kultura koja se temelji na popularnim mišljenjima, odnosno koja je namijenjena osrednjoj publici. Kao njena suprotnost se navodi kontrakultura ili supkulture.

## Povezano
* Konformizam
* Establišment

## Reference
Svjetonazor

**Svjetonazor** (ijek.) ili **svetonazor** (ek.) (), ukupnost stavova o svijetu i o svemu što čovjeka okružuje u filozofskom i praktičnom smislu; pogled na svijet. Svjetonazor podrazumijeva stvaranje određenih stajališta i zauzimanje stavova prema ukupnoj zbilji. Pojam svjetonazora se temelji na klasičnoj njemačkoj filozofiji i epistemologiji. Koncepciju *Weltanschauung* u njemačkoj filozofiji prvi put je opisao Immanuel Kant u knjizi *Kritik der Urteilskraft*, 1790.

Ključna filozofska, religijska, odnosno etička pitanja, poput:

* što je stvarnost?
* što je to čovjek?
* što se događa nakon smrti?
* možemo li shvatiti istinu?
* kako ćemo znati što je pravo i što je krivo?
* postoji li Bog?
* ima li čovjek slobodnu volju?

i odgovori koje svaki pojedinac na njih daje, pozicioniraju individuu u odnosu na zadane parametre stvarnosti.

## Reference

## Vanjske veze
* Kant
Vjerovanje

**Vjerovanje** (ijek.) ili **verovanje** (ek.), mentalno intencionalno stanje koje se temelji na subjektovom uvjerenju o istinitosti njegovog sadržaja. Vjerovanje kao svoj predmet ima neki sud, te ima afirmativan stav prema tom sudu, za razliku od *dvojbe*, *nevjerovanja*, *sumnje* i ostalih sudnih stavova. Ono se, dakle, ujedno odnosi na neko psihološko stanje, te na sadržaj tog stanja. U epistemičkom smislu vjerovanje se ne svodi na vjerovanje u nadnaravne sile, božanstva i sličnu svakodnevnu uporabu te riječi, već na vjerovanje u istinitost i neistinitost određenog suda.

## Povezano

* uvjerenje
* vjera
Kulturna teorija

:*Ovo je članak o kulturi. Za kulturnu teoriju, vidi [[kulturna teorija rizika]].*

**Kulturna teorija** je grana antropologije, semiotike i drugih srodnih društvenih znanstvenih disciplina (npr. sociologije) koja pokušava definirati heuristički koncept kulture u operacionalnim i/ili znanstvenim pojmovima. U 19. stoljeću "kultura" se koristila za označavanje širokog područja ljudskih aktivnosti, dok se drugi koristili kao sinonim za "civilizaciju". U 20. stoljeću antropolozi su započeli teoretizirati o kulturi kao objektu znanstvene analize. Neki su koristili ovaj pojam za razlikovanje adaptivnih strategija ljudi od pretežito instinktivnih adaptivnih strategija životinja, uključujući adaptivne strategije ostalih primata i neljudskih hominida, dok su drugi koristili pojam kulture kako bi označili simboličke reprezentacije i ekspresije ljudskog iskustva bez ikakve izravne adaptivne vrijednosti. Obje grupe shvaćale su kulturu kao neodvojivi i jedinstveni dio ljudske prirode.

Prema mnogim teorijama koje su stekle široku prihvaćenost među antropolozima, kultura prikazuje način na koji ljudi interpretiraju svoju biologiju i svoj okoliš. Prema ovom stajalištu kultura postaje takav integralni dio ljudske egzistencije da *je* ljudski okoliš, a većina se kulturnih promjena može pripisati ljudskoj adaptaciji na povijesne događaje. Štoviše, ako se uzme da je kultura primarni adaptivni mehanizam ljudi i da se zbiva puno brže od ljudske biološke evolucije, na većinu kulturnih promjena može se gledati kao na adaptaciju same kulture.

Iako većina antropologa pokušava definirati kulturu na takav način da ona odvaja ljudska bića od ostalih životinja, mnoge ljudske osobine slične su onima ostalih životinja, posebice osobinama ostalih primata. Primjerice, čimpanze imaju velik mozak, no ljudski mozak je veći. Slično tome, bonobi iskazuju složeno seksualno ponašanje, no ljudska bića iskazuju još složenije obrasce seksualnog ponašanja. Stoga antropolozi često raspravljaju o različitosti ljudskog od životinjskog ponašanja u stupnjevima (kvantitativno) radije nego prema vrsti (kvalitativno), a također moraju pronaći načine razlikovanja kulturnog ponašanja od sociološkog i psihološkog ponašanja.

## Vanjske veze
* Article Database  o temama ljudske kulture.

## Povezano
* Kulturologija
* Kulturno ponašanje
* Kulturna industrija
* Kritička teorija
* Teorija dvojnog nasljeđivanja
* Interkulturalni odnosi
* Znanost o popularnoj kulturi
* Strukturalizam
Strukturalizam

**Strukturalizam** je znanstveni pristup koji se temelji na proučavanju organiziranih nizova jedinica s relativno stabilnim odnosima, odnosno različitih **struktura**. One ne postoje u stvarnosti, već su misaone koncepcije i forme kojima se koristi kako bi se shvatio izučavani fenomen.

Porijeklo strukturalizma može se tražiti u lingvistici, odnosno u radu švicarskog lingvista de Saussurea, no interes za pojam *strukture* se s vremenom proširio izvan granica proučavanja jezika na mnoga druga područja znanstvenog rada, poput antropologije, filozofije, biologije i sl. Strukturalizam, dakle, nije jedna teorija, već orijentacija primijenjena u različitim znanostima, na različite načine. Ipak, sve strukturalističke perspektive imaju određene zajedničke karakteristike; švicarski psiholog i filozof Jean Piaget navodi sljedeća svojstva:
# **svojstvo totaliteta** - elementi su podređeni zakonima koji određuju sistem kao takav, što se odnosi na široko prihvaćenu ideju da je cjelina više od skupa svojih dijelova
# **transformacije** - struktura je zatvoren sistem transformacija, te može biti *vanvremenska* (ako odnos slijedi izravno, bez intervala trajanja - npr. *2+2=4*) ili *vremenska* (kad je određena vremenskim intervalom - npr. vjenčanje)
# **autoregulacija** - pri čemu se misli na to da se strukture uređuju same, a može biti *unutarnja* (odnosi se na dovršenu strukturu) ili se ticati *stvaranja novih* struktura na način da se već postojeće obuhvaćaju i, na primjer, umeću kao podstrukture u šire sisteme
Abelova nagrada

**Abelova nagrada** (prema Nilsu Henriku Abelu) je priznanje koje od 2003. godine dodeljuje Norveška akademija nauke kao međunarodnu nagradu za izuzetan naučni doprinos na polju matematike. Nagrada je 6 miliona norveških kruna (oko 750.000 evra). Prilikom 200. godišnjice rođenja Abela, norveška vlada je osnovala 2002. godine fondaciju za dodelu nagrade.

Komisija za dodelu se sastoji od pet osoba, koje delegiraju različite norveške istraživačke institucije. Nagradu svečano dodeljuje kralj Norveške. Ne postoji starosno ograničenje za dobitnika, čime se može reći da nagrada odgovara kao ekvivalent Nobelovoj nagradi.

## Dobitnici

## Vanjske veze

* Offizielle Website (engl.)
* The Abel Symposium web site
Niels Henrik Abel

**Nils Henrik Abel** ( 5. avgust 1802—6. april 1829), norveški matematičar. Dao je značajne radove u teoriji realnih i komleksnih funkcija, posebno u opštoj teoriji integrala algebarskih funkcija i teoriji stepenih redova, razvio teoriju eliptičnih funkcija i teoriju rešavanja algebarskih jednačina višeg stepena. Nezavisno od drugih postavio osnove teorije integralnih jednačina. Iscrpljen siromaštvom umro od tuberkuloze. Abelov red je divergentni red Σ(1/n 1n n). Abelova grupa je komutativna grupa. Njegova sabrana dela prvi put su izdata 1839. godine.

## Povezano
* Abelova nagrada
*imao je mali pimpek

## Vanjske veze

*
Ramallah

**Ramala** (ar.  *Rām Allāh*, prevod: Božje brdo) je palestinski grad u središtu Zapadne obale sa oko 25.500 stanovnika. Ramala je od Jerusalima udaljena 10 kilometara na severozapad. Nalazi se na 900 metara nadmorske visine.

Trenutno je Ramala nezvanično sedište palestinske autonomije.

## Reference

## Vanjske veze

* Internet prezentacija grada 
* Istorija Ramale 
* Muzika i umetnost
Bitka kod Elase

**Bitka kod Elase** se odigrala za vrijeme makabejskog ustanka godine 160. pne. između seleukidske vojske pod Bakidom i jevrejskih pobunjenika pod Judom Makabejcem. U njoj su seleukidske snage izvojevale pobjedu, a Juda je poginuo. Usprkos toga što je predstavljala posljednju bitku ustanka, nije imala odlučujući karakter, s obzirom da su Judina braća Jonatan i Simon Makabejac nastavila gerilsku borbu koja će Seleukide dvije decenije kasnije prisiliti da priznaju nezavisnost Hasmonejskog Kraljevstva.

## Izvori
* Prva knjiga o Makabejcima
* Flavius Josephus
* Babilonski Talmud
* Bezalel Bar-Kochva *[[The Seleucid Army]]* Cambridge University Press, 1976.
* http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/gabrmetz/gabr0010.htm  for phalanx combat training.
* http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/gabrmetz/gabr000c.htm  inability of a phalanx to pursue.
Jonatan Makabejac

**Jonatan Makabejac**, također poznat pod nadimkom **Jonatan Apfous** (Ἀπφοῦς, ? - 143. pne.) bio je vođa jevrejskih ustanika protiv seleukidske vlasti, koji je nakon smrti svog starijeg brata Jude nastavio gerilsku borbu, a potom diplomatskim vještinama i korištenjem dinastijskih suparništava za seleukidsko prijestolje sebe učinio prvosvećenikom Izraela, a potom vladarom de facto nezavisne Judeje. Godine 143. pne. ga je na prevaru ubio seleukidski general Diodot Trifon, a naslijedio brat Simon Makabejac.

## Izvori
* Jonathan Maccabaeus
Artavazd I od Armenije

**Artavazd I of Armenije** (armenski: Արտավազդ Առաջին) (vladao 160. pne.-115. pne.) bio je kralj antičke Armenije. Rođen je kao sin kralja Artaksije I i kraljice Satenik.

Artavazd se nekoliko puta uspješno odupro pokušajima Parta da osvoje Armeniju, ali ga je na kraju uspio poraziti partski kralj Mitridat. Nakon toga su Parti anektirali Istočnu Armeniju, a Artavazd morao predati svog sina Tigrana Velikog kao taoca.

Prema Cyrilu Toumanoffu, Artavazd I je armenski kralj koji je, prema navodima srednjovjekovnih gruzijskih ljetopisa, došao u Iberiju i na zahtjev lokalnog plemstva na prijestolje postavio svog sina Artaksiju stvorivši tako Iberijsku Artaksijadsku dinastiju.

## Izvori
Artaksijadska dinastija

**Artaksijadska dinastija** (Artašesijska dinastija; armenski: Արտաշեսեան արքայատոհմ) je vladala Armenijom od 189. pne. do obaranja od strane Rimljana godine 12. n.e. Područje njene vlasti je uključivalo Veliku Armeniju, Sofenu te povremeno Malu Armeniju i dijelove Mezopotamije. Glavni neprijatelji su im bili Seleukidi i Parti protiv kojih su Armenci vodili brojne ratove. U tom periodu je na armensku kulturu izvršen značajan helenistički uticaj.

## Artaksijadski vladari Armenije
(Napomena: Neki datumi su procijenjeni ili sumnjivi).
* Artaksija I (188. pne. - cca. 165. pne.?)
* Artavazd I
* Tigran I
* Tigran II Veliki (95-55. pne.)
* Artavazd II (55-34. pne.)
* Artaksija II (cca. 30-20. pne.)
* Tigran III (20-8/6. pnw.)
* Tigran IV (8-5. pne.)
* Artavazd III (5-2. pne.)
* Tigran IV (ponovno) i Erato (2. pne. - 1. n.e.?)
* Artavazd IV (4-6)
* Tigran V i Erato (6-14)

## Reference

## Povezano
* Artaksijadska dinastija Iberije

## Literatura
* 
*
Teodozije iz Bitinije

**Teodozije iz Bitinije** (cca. 160. pne. - cca. 100. pne.) bio je starogrčki astronom i matematičar, poznat po tome što je napisao djelo *Sfere*, o geometriji sfera.

## Reference
* Ivor Bulmer-Thomas, "Theodosius of Bithynia," *Dictionary of Scientific Biography* 13:319-320.
Bakid (general)

**Bakid** ili **Bakida** () bio je seleukidski vojskovođa i prijatelj kralja Demetrija I, koji je igrao važnu ulogu u makabejskom ustanku. Kralj ga je poslao u Judeju, gdje je trebao pomoći pro-helenističkom jevrejskom prvosvećeniku Alkimu da uspostavi svoj autoritet. Bakid je poduzeo dva pohoda. Prilikom prvog je, na prevaru, u Galileju ubio 60 pripadnika plemena Asidejaca. Na drugom pohodu je godine 160. pne. u bitci kod Elase uspio poraziti Makabejce, pri čemu je ubijen ustanički vođa Juda. Nakon toga je progonio Makabejce, ali se dio njih pod Judinim bratom Jonatanom sklonio na istočnoj obali Jordana. Nakon što je na trećem pohodu pretrpio poraze od Simona Makabejca, s njim je sklopio mirovni ugovor.

## Izvori
Hunan

**Hunan** ( - južno od jezera Dungting) je pokrajina na jugoistoku centralne Kine. Glavni grad pokrajine Hunan je Čangša. Pokrajina ima površinu od 210.800 kvadratnih kilometara i 66.980.000 stanovnika (2004).

## Vanjske veze

* Službene stranice pokrajine Hunan
Jugurta

**Jugurta** (oko 160. pne. - 104. pne. ) je bio berberski kralj Numidije.

Narod Numidije je bio polunomadski i nije se razlikovao od ostalih Berbera Severne Afrike sve do vladavine Masinise, koji je bio rimski saveznik u bici kod Zame. Zbog zasluga u pobedi nad Hanibalom, Rimljani daju Masinisi veliko kraljevstvo ekvivalentno severnom Alžiru.
Masinisin sin Mikips ga nasleđuje 148. pne..

## Jugurta uči koliko je Rim korumpiran
Jugurta je bio nezakoniti unuk Mikipsa ili praunuk Masinise.
Jugurta je bio izuzetno popularan među Numiđanima. Bio je toliko popularan da ga Mikips šalje u Španiju, gde Jugurta stvara korisna prijateljstva sa uticajnim Rimljanima. U Španiji je ratovao tokom opsade Numantije i tu je naučio koliko su Rimljani korumpirani.

## Jugurta u borbi za presto
Kad je Mikips umro 118. pne. nasleđuju ga sinovi Himpsal i Adherbal. Himpsal i Jugurta se svađaju. Jugurta ubija Himpsala, a vodi rat sa Adherbalom. Adherbal beži u Rim po pomoć, nakon poraza od Jugurte u otvorenoj bici.
Rimljani dele Numidiju na dva dela. Jugurta dobija zapadni deo. Kasnija rimska propaganda je tvrdila da je taj deo bio bogatiji.

## Jugurtin rat
Jugurta nastavlja 112. pne. rat sa Adherbalom. Pri tom navlači bes Rima, jer je ubio jednog rimskog bogataša, koji je pomagao Adherbalu.
Posle kratkog rata sa Rimljanima Jugurta se predaje i zaključuje povoljan mirovni sporazum. Rimski tribun Memijus tvrdi da je Jugurta do tog sporazuma došao podmićivanjem rimskog komadanta Numidije. Jugurtu pozivaju u Rim da svedoči protiv rimskog komadanta. Posle Jugurta ponovo gubi podršku kada ubija rivala za mesto kralja. Rat između Jugurte i Rima naziva se Jugurtin rat i traje od 112. pne. do 105. pne. .

Izbija ponovo rat između Rimljana i Jugurte, a vodi ga kozul Metel. Rat se produžavao jer su Rimljani želili da odlučno poraze Jugurtu.
Frustriran nedostatkom prave borbe protiv Jugurte, rimski oficir Gaj Marije odlazi u Rim sa željom da postane konzul. Kad je izabran za konzula Gaj Marije vrši velike reforme rimske armije. Gaj Marije šalje kvestora Kornelija Sulu u Mauritaniju, da bi se suzbila podrška Jugurti. Uz pomoć kralja Mauritanije hvataju Jugurtu i time završavaju rat. Jugurtu odvode u okovima u Rim, prikazuju ga na trijumfalnom pohodu kroz Rim i ubijaju ga 104. pne. .

## U popularnoj kulturi
Jugurta je bio protagonist istoimenog stripa koga je od 1975-1977. godine nacrtao Hermann Houppen.

## Povezano
* Jugurtin rat
* Kornelije Sula

## Vanjske veze
* www.livius.org
150-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* 157. pne. Katon Stariji počinje sve svoje govore završavati sa "Ceterum censeo Carthaginem esse delendam".

## Rođenja
* 156. pne. Wu od Han, najveći vladar kineske dinastije Han
* 154. pne. Gaius Gracchus, rimski političar, poznat kao mlađi brat Tiberija Sempronija Grakha

## Smrti
*
159. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **159. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Dolabele i Nobiliora** (ili, rjeđe, **godina 595. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 159. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

Prema holocenskom kalendaru, ovo je bila godina 9842.

## Događaji

* Nakon pobjede seleukidske vojske nad makabejskim ustanicima, Alkim ponovno preuzima mjesto vrhovnog svećenika u Jeruzalemu. Njegova vladavina je kratkog vijeka, jer umire ubrzo nakon što ga je pogodila moždana kap.
* Dok baktrijski kralj Eukratid I ratuje u sjeverozapadnoj Indiji kako bi povratio teritorije bivšeg baktrijskog kralja Demetrija, Parti pod Mitradatom napadaju Baktriju i svojoj državi pripajaju dvije provincije. Eukratid se vraća iz Indije kako bi ih povratio, ali ga pri tome ubija vlastiti sin.

## Rođenja
* Kvint Mucije Scevola Augur, rimski političar i pravni teoretičar (u. 88. pne.) (približni datum)

## Smrti
* Eukratid I, kralj Baktrije od oko 170. pne..
* Eumen II, kralj Pergama.
* Publije Terencije Afer (Terencije), rimski komediograf, autor komediuja od šest stihova koje su se dugo vremena smatrale idealom čistog latinskog (r. cca. 195. pne.) (približni datum).
* Alkim, vrhovni svećenik Judeje.
Kvint Mucije Scevola Augur

**[[Kvint Mucije Scevola|Quintus Mucius Scaevola]] Augur** (cca. 159. pne. – 88. pne.) bio je rimski političar i pravni autoritet, poznat kao učitelj Cicerona i Atika.
María Fernanda Malo

**Maria Fernanda Malo Alvarez** (poznatija kao **Fuzz**) je meksička glumica i pevačica koja je najpoznatija po svojoj ulozi u telenoveli *[[Rebelde]]*. Godinama je bila član grupe "Kids".

Rođena je u Cancunu 19.11.1985. godine, ali se preselila u Ciudad de Mexico gde je i započela njena glumačka karijera.

Glumila je u puno različitih telenovela sve dok 2005. godine nije dobila manju ulogu u filmu "Efectos Secundarios." Nakon velikog uspeha tog filma, dobila je novu ulogu u filmu "Hasta el viento tiene miedo".

## Uloge
* Alas cortas (2010) pozorisna predstava
* Alma de hierro (2008) - Lorena (Lore)
* Cuesta caro (2007-Actualidad) pozorisna predstava - Carolina
* Hasta el viento tiene miedo (2007) - Jessica
* Efectos secundarios (2006) - Jossie
* Rebelde (2004-2006) - Sol de la Riva.
* Mujer, casos de la vida real (5 episodes, 2006) - tumacila je razlicite likove
* El juego de la vida (2001) - Marisol Robles
* La casa en la playa (2000) - Tania
* La culpa (1996) - Lulú
* En carne propia (1991) - Estefanía

## Vanjske veze
*
Diskografija Keshe

**Diskografija [[Kesha|Ke$he]]**, američke pop pjevačice obuhvaća jedan album, dva singla te dva videospota. Njen debitantski singl "TiK ToK" objavljen je sredinom 2009. godine. Dospio je na broj jedan u preko 10 država i drži rekord za najbolje prodavan singl nekog ženskog izvođača u jendom tjednu, s prodajom od preko 600.000 primjeraka. Prvi singl u kojem se javno predstavila, bio je "Right Round" američkog repera Flo Ride, koji je bio veoma uspješan diljem svijeta, došavši na broj jedan na top listama u nekolicini država, a u većini je dospio u top pet. Ke$ha je odbila biti kreidtirana u pjesmi. Ke$hin debitantski album *[[Animal]]* izašao je 5. siječnja 2010. godine. Za drugi singl s albuma izabrana je pjesma "Blah Blah Blah".

## Studijski albumi

## Singlovi

### Ostale pjesme

## Videospotovi

## Certifikacije singlova

## Ostali doprinosi

## Izvori
LGBTQ prava u Kirgistanu

**[[LGBT]] osobe u [[Kirgistan]]u** nemaju jednaka prava kao ostali građani i građanke. Istopolni odnosi su legalni, ali država ne priznaje nijedan oblik istopolnih partnerstava.

## Dekriminalizacija homoseksualnosti

Homoseksualnost je dekriminalizovana 1998. godine. Uzrast seksualne saglasnosti je izjednačen za sve.

## Istopolne zajednice
Kirgistan ne priznaje istopolni brak niti bilo koji oblik istopolnih zajednica.

## Društveni odnos
Drustveni odnos prema LGBT populaciji je veoma negativan; prema istraživanju sprovedenom 2006. godine, svega 4% gradjana Kirgistana smatra da homoseksualnost treba legalizovati, dok 1,2% smatra da treba legalizovati istopolne brakove.

## Vidi dalje
* Politika Kirgistana

## Reference

## Vanjske veze

* Labrys