40. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **40. pne.** je bila redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Kalvina i Poliona** ili, rjeđe, **godina 714. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 40. pne. za ovu godinu je u upotrebi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.



== Događaji ==

* [[Rimska Republika|Rimskom Republikom]] nominalno upravljaju konzuli [[Gnaeus Domitius Calvinus|Gnej Domicije Kalvin]] i [[Gaius Asinius Pollio (konzul 40. pne.)|Gaj Asinije Polion]].
* [[Fulvijin rat]]: Nakon neuspjelog pokušaja proboja, branitelji [[Opsada Peruzije|Peruzije]] se predaju, okončavši time rat. Pobjednički [[Oktavijan August|Oktavijan]] razara grad i stanovnike prodaje u roblje, ali iz obzira prema kolegi-trijumviru [[Marko Antonije|Marku Antoniju]], odlučuje vođama pobune poštediti život. Markova supruga [[Fulvija]] je prognana u Sikion, dok je Markov brat [[Lucije Antonije (brat Marka Antonija)|Lucije]] pomilovan i imenovan guvernerom Hispanije.
* Nakon iznenadne smrti guvernera [[Transalpinska Galija|Transalpinske Galije]] [[Kvint Fufije Kalen|Kvinta Fufija Kalena]], Oktavijan komandu nad njegovim legijama predaje [[Salvidijen Ruf|Salvidijenu Rufu]].
* [[Partsko Carstvo]] pod kraljem [[Pakor I od Partije|Pakorom I]] pokreće veliki rat s ciljem da [[Rimska Republika|Rimu]] oduzme Levant i Malu Aziju. Pakorova vojska, u čijim se redovima nalazi odmetnuti rimski general [[Kvint Labijen]], prelazi Eufrat, prodire u [[Rimska Sirija|Siriju]] i tamošnjim rimskim trupama nanosi veliki poraz. [[Antiohija]] se predaje Partima.
* Oktavijan, u nastojanju da otvori opcije za eventualno pomirenje sa [[Sekst Pompej|Sekstom Pompejem]], vođom pobunjene [[Sicilija|Sicilije]], ženi [[Skribonija|Skriboniju]], sestru Sekstovog sljedbenika [[Lucius Scribonious Libo|Lucija Skribonija Libona]].
* Marko Antonije iz [[Aleksandrija|Aleksandrije]], gdje je boravio na dvoru svoje ljubavnice [[Kleopatra|Kleopatre]], putuje u [[Fenicija|Feniciju]], a potom, čuvši za pad Peruzije, plovi za Italiju te se na putu u [[Atena|Ateni]] sastaje sa izaslanicima Seksta Pompeja.
* Kvint Labijen na čelu partskih snaga zauzima [[Kilikija]], a zatim nastavlja napredovanje u [[Mala Azija|Maloj Aziji]] gdje mu se svi gradovi, s izuzetkom [[Alabanda|Alabande]] i [[Mylasa|Milase]], predaju bez otpora, Kvint Labijen sebe proglašava "carem" Male Azije.
* [[Sicilijanski ustanak]]: Sekst Pompej sa Sicilije šalje flotu pod admiralom [[Menas (admiral)|Menasom]] na [[Sardinija|Sardiniju]], a ona odatle tjera oktavijanskog guvernera [[Marcus Lurius|Marka Lurija]] i zauzima glavni grad [[Caralis|Karalis]]. Menasova flota potom zauzima [[Korzika|Korziku]], te započinje operacije i protiv italijanskog kopna, stavivši pod opsadu današnju [[Cosenza|Cosenzu]] u [[Brutijum]]u i [[Turij]] u [[Lukanija|Lukaniji]].
* [[Sicilijanski ustanak]]: Flota Seksta Pompeja napada i pljačka luke [[Puteoli]] i [[Ostia Antica|Ostija]], poremetivši redovnu opskrbu Rima hranom i drugim potrepštinama. Bijesni građani demonstriraju protiv [[Drugi trijumvirat|trijumvira]] na Forumu, a što prerasta u nerede. Oktavijan ih pokušava ugušiti s [[Pretorijanska garda|Pretorijanskom gardom]], ali u tome uspijeva tek kada u pomoć pristignu Antonijeve legije pristigle s Istoka.
* Partske trupe iz Sirije nastavljaju napredovanje na jug, te zauzimaju cijelu Feniciju i Judeju, s time da se od svih rimskih garnizona odupire jedino [[Tir (Libanon)|Tir]], i to zbog toga što Parti nemaju mornaricu.
* Partske trupe ulaze u [[Jeruzalem]] i svrgavaju tamošnjeg pro-rimskog vladara [[Hirkan II|Hirkana II]]. Na njegovo mjesto je postavljen pro-partski [[Antigon Hasmonejac]]. Pro-rimski političari iz Judeje su prisiljeni na bijeg, uključujući [[Herod Veliki|Heroda Velikoga]], koji utočište nalazi u Rimu kod Marka Antonija.
* Oktavijan, Marko Antonije i [[Marko Emilije Lepid (trijumvir)|Lepid]] u Brundiziju sklapaju sporazum kojim je potvrđen Drugi trijumvirat, ali i precizirane teritorijalne sfere uticaja među trijumvirima - Antoniju je potvrđena vlast nad istočnim provincijama Republike, Lepid dobija vlast nad [[Afrika (rimska provincija)|Afrikom]] i Hispanijom, a Oktavijanu je preostala vlast nad Italijom, Galijom i Ilirikom. Rijeka [[Drim]] je određena kao granica [[Ilirik]]a i [[Makedonija (rimska provincija)|Makedonije]], odnosnog rimskog Zapada i rimskog Istoka. Oktavijanu je također priznato pravo da koristi titulu "[[imperator]] Cezar". Nastojeći cementirati savez sa Antonijem, Oktavijan ugovor njegovo vjenčanje sa svojom nedavno obudovjelom sestrom [[Oktavija Mlađa|Oktavijom Mlađom]].
* Grčki filozof [[Atenodor Kananit|Atenodor]] u Ateni sreće [[duh (prikaza)|duha]] te daje jedno od prvih svjedočanstava o fenomenu [[poltergeist]]a u zapadnoj kulturi.
* [[Kina|Kineska]] [[dinastija Han]] izdaje rječnik po imenu *Ji Jiu Pian'' koji sadrži prvi poznati opis hidrauličkog čekića u historiji.

## Rođenja
* Kleopatra Selena (u. 6. n.e.) i Aleksandar Helios (u. između 29. pne. i 25. pne.) - brat i sestra blizanci rođeni kao djeca egipatske kraljice Kleopatre VII i Marka Antonija

## Smrti
* maj – Gaj Klaudije Marcel Mlađi, rimski političar (r. 88. pne.)
* Fulvija, rimska plemkinja poznata kao supruga Publija Klodija Pulhera i Marka Antonija (r. 77. pne.)