open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dion Hrizostom

**Dion Hrizostom** (, ), poznat i kao **Dion iz Pruse** ili **Dion Kokcejan** (*Dio Cocceianus*, cca. 40&ndash;cca. 120) bio je grčki orator, pisac, filozof i historičar, poznat kao jedan od najuglednijih intelektualaca u Rimskom Carstvu u drugoj polovici 1. vijeka. Od njegovih djela je sačuvano osamdeset govora, nekoliko pisama, humoristički esej o kosi te razni fragmenti. Njegov nadimak Hrizostom doslovno znači "Zlatousti".

## Napomene

## Literatura
* T. Bekker-Nielsen, ''Urban Life and Local Politics in Roman Bithynia: The Small World of Dion Chrysostomos'', 2008.
* Trans. J. W. Cohoon, ''Dio Chrysostom, I, Discourses 1-11'' , 1932. Harvard University Press, Loeb Classical Library:
* Trans. J. W. Cohoon, ''Dio Chrysostom, II, Discourses 12-30'' , 1939.
* Trans. J. W. Cohoon & H. Lamar Crosby, ''Dio Chrysostom, III, Discourses 31-36'' , 1940.
* Trans. H. *Lamar Crosby, ''Dio Chrysostom, IV, Discourses 37-60'' , 1946.
* Trans. H. Lamar Crosby, ''Dio Chrysostom, V, Discourses 61-80. Fragments. Letters'' , 1951.
* B.F. Harris, "Dio of Prusa", in: *Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt* 2.33.5 (1991) 3853-3881
* C.P. Jones, *The Roman World of Dio Chrysostom* (1978)
* Simon Swain, *Hellenism and Empire. Language, Classicism, and Power in the Greek World, AD 50-250* (1996), pp.&nbsp;187–241.

## Vanjske veze
### Dionovi tekstovi
* Complete works at LacusCurtius (English translation complete; some items in Greek also)

### Sekundarni izvori
* Dio of Prusa  at Livius.Org
* Introduction to the Loeb translation at LacusCurtius
Carica Guo Shengtong

**Carica Guo Shengtong** (郭聖通) (? - 52) bila je kineska carica u doba dinastije Han, odnosno prva supruga Liu Xiua, koji je pod imenom car Guangwu uspostavio Istočnu dinastiju Han. Otac joj je bio bogati zemljoposjednik Guo Chang (郭昌), a po majčinoj strani je bila daleki potomak dinastije Han. Kada je godine 25. njen ujak Liu Yang digao pobunu protiv cara Gengshija, sklopio je savez sa Liu Xijem, potvrđen brakom. Nakon Liu Xijeve pobjede, Guo Shengtong je postala carica. Iako mu je rodila čak pet sinova, car Guangwu je nije volio, i više je preferirao svoju raniju suprugu Yin, te ju je 41. proglasio službenom caricom, svrgnuvši s tog položaja Guo Shengtong. Bivša carica je, međutim, zajedno sa članovima svoje porodice nastavila uživati carske i druge počasti.

## Izvori
* *[[Knjiga Kasnijeg Hana]]*, vol. 10, 1. dio.
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 39, 40, 43, 44.

|-
41.

Godina **41.** (**[[rimske brojke|XLI]]**) je bila redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Augusta i Saturnina** ili, rjeđe, **godina 794. ''[[Ab urbe condita]]**''. Oznaka "41." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

__NOTOC__
## Događaji

* 1.1. - Rimski car Kaligula i Gnej Sencije Saturnin započinju vladati kao rimski konzuli.
* 24.1. - Kaligula, rimski car poznat po svojoj ekscentričnosti i okrutnom despotizmu, ubijen je od strane nezadovoljnih pripadnika Pretorijanske garde. Pretorijanci potom ubijaju Kaligulinu suprugu Cezoniju i kćer Juliju Druzilu. Kaligulinom stricu Klaudiju je, pak, ne samo pošteđen život, nego je i proglašen za cara.
* 25.1. - Nakon cjelonoćnog zasjedanja, rimski Senat, čiji su mnogi članovi htjeli iskoristiti Kaligulinu smrt da obnove staru Republiku, pod pritiskom pretorijanaca i naroda odlučuje formalno potvrditi Klaudija kao novog cara.
* Na vijest o Kaligulinoj smrti rimske vlasti u Judeji i formalno obustavljaju planove da se caru digne statua u jeruzalemskom Hramu, čime je djelomično smireno nezadovoljstvo jevrejskog stanovništva.
* Kineski car car Guangwu iz dinastije Han smjenjuje svoju suprugu Guo Shentong s mjesta carice te svoju drugu suprugu Yin Lihua postavlja na njeno mjesto.
* Isusovi učenici počinju širiti njegov nauk, pogotovo među pripadnicima jevrejske dijaspore u Damasku i Antiohiji, te se za njih prvi put počinje koristiti izraz kršćani.
* Germanska plemena napadaju teritorije na lijevoj obali Rajne, ali taj napad lako odbijaju rimske legije.
* Klaudije donosi ukaz kojim je njegov prijatelj Agripa I proglašen kraljem Judeje. Klaudije također ukazom obnavlja vjersku slobodu Jevreja širom Carstva, ali im zabranjuje prozelitizam, odnosno nastojanja da na svoju vjeru preobrate građane samog Rima.
* Klaudijeva supruga Mesalina nagovara cara da iz Rima progna Seneku Mlađeg zbog navodnog preljuba sa Julijom Livilom.

## Rođenja
* 12.2. – Tiberije Klaudije Cezar Britanik, sin cara Klaudija i Mesaline
* Marcijal, rimski pjesnik (mogući datum)

## Smrti
* 24.1. – Kaligula, rimski car (ubijen)
* 24.1. - Milonija Cezonija, Kaligulina supruga (ubijena)
* 24.1. - Julija Druzila, kćer Kaligule (ubijena)
* kraj godine – Julija Livila, kćer Germanika i nećaka cara Klaudija, izgladnjela na smrt u egzilu
Gnej Sencije Saturnin

**Gnej Sencije Saturnin** (*Gnaeus Sentius Saturninus*) je ime dvojice Rimsko Carstvo|rimskih političara iz doba ranog Carstva:
* stariji **Gnej Sencije Saturnin** je bio jedan od sinova konzula Gaja Sencija Saturnina; godine 4. je služio kao *suffect* konzul, a godine 19. je od cara Tiberija poslan u Siriju da zamijeni Genja Kalpurnija Pizona optuženog za trovanje Germanika;
* mlađi **Gnej Sencije Saturnin** je služio kao konzul zajedno sa carem Kaligulom početkom godine 41. Na vijest o Kaligulinom ubistvu je u Senatu bio jedan od glavnih zagovornika obnove Republike, odnosno spremao se pružiti otpor imenovanju Klaudija za novog cara. Senat je na kraju ipak, pod pritiskom vojske i naroda, prihvatio Klaudija. Usprkos protivljenju Klaudiju, Saturnin se spominje kao jedan od komandanta na Klaudijevom pohodu na Britaniju 43.

## Vanjske veze
* Gnaeus Sentius Saturninus  entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith
* Saturninus  entry in *Dictionary of Greek & Roman Biography & Mythology*
Ekscentričnost

**Ekscentričnost** ili **ekscentricitet** u psihologiji označava svako ponašanje pojedinca koje se u nekom društvu smatra neuobičajenim, "čudnim" ili odstupanjem od parametara "normalnog". Pod time se obično podrazumijeva ponašanje koje odražava neuobičajene načine rješavanja određenih problema i neuobičajene prioritete svakodnevnog života, ali koje ne predstavlja kršenje moralnih ili zakonskih normi nekog društva. Za osobe koje neobično ponašanje iskazuju na benigan ili za društvo prihvatlljv način koristi izraz **osobenjaci** ili **ekscentrici**.

Ekscentričnost se često vezuje uz genijalnost, nadarenost ili kreativnost; odnosno ekscentrično ponašanje takvih osoba se tumači tek kao jedan od vanjskih odraza njihove inteligencije ili "posebnosti". U tom smislu se kao ekscentrici često navode Nikola Tesla i Albert Einstein. S druge strane, ekscentričnost se često povezuje s pripadnicima više klase u nekom društvu koje njihovo bogatstvo i uticaj obično čini imunim od kritika ili čuđenja koje bi nekonvencionalno ponašanje izazvalo kod pripadnika drugih društvenih slojeva.

Psiholozi i drugi stručnjaci ekscentričnost tumače na razne načine. Ekscentričnost tako u nekim može predstavljati tek jednostavni kulturni nesporazum (osoba koja je iznenada premještena iz jedne u drugu kulturnu sredinu joj se ne može odmah prilagoditi, te njeno ponašanje izgleda neobično, tj. "ekscentričnost"). U nekim slučajevima ekscentrici ili nisu sposobni shvatiti "norme" vlastite kulture i društva, ili ih svjesno odbacuju smatrajući ih nepotrebnim ograničenjima. U nekim slučajevima ponašanje koje se smatra ekscentričnim može biti posljedica mentalnog poremećaja - kao primjer se navodi Howard Hughes za koga se smatra da je bolovao od opsesivno-kompulzivnog poremećaja - ili konzumacije narkotika.

## Povezano
* Individualizam
42.

__NOTOC__

Godina **42.** (**[[rimske brojke|XLII]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Cezara i Pizona** ili, rjeđe, **godina 795. ''[[Ab urbe condita]]**''. Oznaka "42." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

## Događaji
* Rimski car Klaudije i Gaj Cecina Largo služe kao rimski konzuli.
* 25.1. - Pavle iz Tarza se preobraćuje na kršćanstvo (tradicionalni datum, koga obilježava Rimokatolička crkva).
* Suro postaje prvi kralj Geumgwan Gaye, novog političkog entiteta na Korejskom poluotoku.
* Rimljani zauzimaju Ceutu, lučki grad na afričkoj strani Gibraltarskog tjesnaca.
* Kineski general Ma Yuan guši pobunu sestara Trung u Tonkinu.
* Furije Kamil Skribonijan, rimski legat u Dalmaciji, diže ustanak protiv cara Klaudija, ali ga trupe ubrzo napuste i ustanak se gasi.
* Teritorije današnjih država Alžir i Maroko postaju nova rimska provincija.
* Klaudije na desnoj obali rijeke Tiber gradi Portus, luku uz koju je sagrađen i svjetionik.

## Rođenja
* Herenije Filon, grčki pisac

## Smrti
* Arija Starija, rimska plemkinja
* Gaj Apije Junije Silan, rimski političar
Arija Starija

**Arija** (*Arria*), poznata kao **Arija Starija** (? - 42) bila je rimska plemkinja iz doba Julijevsko-Klaudijevske dinastije koja se navodila kao primjer bračne vjernosti i drugih rimskih vrlina.

Suprug joj je bio velikodostojnik po imenu Cecina Pet. S njim je imala sina koji je umro u trenutku kada je Cecina bio bolestan. Prema navodima Plinija Mlađeg, Arija je organizirala pogreb i učinila sve da muž ne bi doznao za sinovljevu smrt sve dok ne ozdravi.

Godine 42. Cecina je bio jedan od potčinjenih Lucija Aruncija Kamila Skribonijana, legata rimske vojske u Dalmaciji. Kada je Skribonijan započeo ustanak protiv cara Klaudija, Cecina mu se pridružio. Ustanak je brzo ugušen, a Skribonijan i Cecina uhapšeni i odvedeni u Rim da bi im se sudilo. Ariju kapetan nije propustio na brod kojim se Cecina trebao odvesti, na što je Arija zakupila čamac i s njime pratila brod preko Jadrana.

Kada joj je muž osuđen na smrt, Arija je svima stavila do znanja da će izvršiti samoubistvo, odnosno pratiti muža u smrt. Od toga ju je bezuspješno pokušao odgovoriti zet Trazeja. Kada joj je zabrinuta porodica pokušala oduzeti noževe, Arija se počela glavom zabijati u zid, rekavši da će se ubiti "na teži ili lakši način".

Konačno joj je muž, u skladu s tadašnjim običajima, nakon smrtne presude trebao počiniti samoubistvo. Kada je Arija vidjela kako on oklijeva, sama mu je istrgla nož iz ruke i zabila ga u sebe, rekavši "da ne boli". Osramoćeni Cecina je izvršio samoubistvo.

Podatke o njenom životu je prikupila unuka Fanija, koja je kasnije bila glavni izvor Pliniju Mlađem.

## Reference
Apije Junije Silan

**Apije Junije Silan** (*Appius Junius Silanus*, ? - 42)  bio je rimski velikodostojnik iz doba Julijevsko-Klaudijevske dinastije. Za vrijeme cara Tiberije|Tiberija je služio kao konzul godine 28. Četiri godine kasnije je optužen za *maiestas*, ali se uspio spasiti kada je jedan od doušnika promijenio iskaz.

Kada je godine 41. na vlast došao car Klaudije, Silan je služio kao guverner provincije Hispania Tarraconensis. Klaudije ga je opozvao u Rim gdje se oženio za Domiciju Lepidu, majku carice Mesaline. Zahvaljujući tako stečenoj vezi sa carskom porodicom je uživao niz počasti, ali ga je potom počela zavoditi sama Mesalina. Kada ju je zgađeni Silan odbio, ona se povezala sa Narcisom, Klaudijevim sekretarom te su zajedno optužili Silana da namjerava svrgnuti cara. Kao dokaz su naveli da oboje sanjaju Silana kako kuje zavjeru. Za Klaudija je to bilo dovoljno da Silana osudi na smrt.

Silan je prije Domicije Lepide bio oženjen za Emiliju Lepidu, vjerenicu Klaudija. S njom je imao sljedeću djecu:
* Marcus Junius Silanus, konzul 46.
* Lucius Junius Silanus, pretor 48.
* Decimus Junius Silanus Torquatus, konzul 53.
* Junia Calvina, supruga Lucia Vitelija.
* Junia Lepida, supruga Gaja Kasija Longina.

## Povezano
* Junia (gens)

## Napomene

## Izvori
* Publius Cornelius Tacitus, *Annales*, iv. 68, vi. 9, xi. 29.
* Gaius Suetonius Tranquillus, *[[Dvanaest Cezara|De Vita Caesarum]], Claudius*, 29, 37.
* Lucius Cassius Dio Cocceianus, *Rimska historija*, lx. 14.
* *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, William Smith, Editor.
Geumgwan Gaya

**Geumgwan Gaya** (43 - 532), također poznata kao **Bon-Gaya** (본가야, 本伽倻, "originalna Gaya") ili **Garakguk** (가락국, "Država Garak"), bio je vladajući grad-država konfederacije Gaya za vrijeme perioda Tri kraljevstva u Koreji. Vjeruje se da je bila smještena u okolici današnjeg Gimhaea u provinciji Južni Gyeongsang u Južnoj Koreji, kraj ušća rijeke rijeke Nakdong. Zbog svoje geografske lokacije, ovo kraljevstvo je igralo važnu ulogu od byeonhanskog perioda do kraja Konfederacije Gaya.

Prema tekstu *[[Samguk Yusa]]*, Geumgwan Gaya se prvotno sastojala od 9 sela koje je ujedinio kralj Suro. Nakon što se godine 532. konfederacija Gaya predala Kraljevstvu Silla, njen kraljevski klan je usvojen u sillansku aristokraciju.

## Reference

* Cheol, S.K. (2000). Relations between Kaya and Wa in the third to fourth centuries AD. *Journal of East Asian Archeology 2*(3-4), 112-122.
* Il,yeon. Garak-gukgi chronicles, Samgukyusa
Suro od Geumgwan Gaye

**Suro** ili **Sureung** (수릉, 首陵), (? - 199), kolokvijalno poznat kao **Kim Suro**, je bio polulegendarni osnivač i kralj države Geumgwan Gaya na jugoistoku Koreje.

Suro je, prema legendi, bio jedan od šest prinčeva koji su se izlegli iz jajeta spuštenog s nebesa u zlatnoj posudi. Suro je bio najstariji i pomogao je braći da osnuju države koje će kasnije činiti Konfederaciju Gaya. Prema legendi - za koju se vjeruje da je nastala u kasnijem budističkom periodu - njegova supruga Heo Hwang-ok je bila princeza iz indijske zemlje Ayuta (아유타, 阿踰陀). Dio modernih historičara vjeruje da se to odnosi na Ayodhya|Ayodhyu u Indiji, koju zbog toga danas često posjećuju delegacije kako iz Južne, tako i iz Sjeverne Koreje.

Suro je godine 2010. postao protagonist *Kim Suro*, južnokorejske TV-serije u kojoj njegov lik tumači Ji Sung.

## Reference

* 

* 

* 


## Vanjske veze
* Tomb of King Suro Life in Korea
* Gaya Culture Festival
* Kim Suro, TV drama from MBC
Jevrejska dijaspora

**Jevrejska dijaspora** ili, rjeđe, jednostavno **Dijaspora** (hebrejski: *Galut* גלות, jidiš: *Goles*) je naziv za prisilna istjerivanja Izraelita iz Zemlje Izrael - područja današnje države Izrael i dijelova Jordana i Libanona - odnosno za jevrejske zajednice u svijetu koje danas postoje kao posljedica tih istjerivanja. Od 1930-ih se u modernom hebrejskom jeziku za dijasporu koristi izraz *Tefutzot* תפוצות, "rasijani".

Kao početak dijaspore se tradicionalno navodi period između 8. i 6. vijeka pne. kada su uništena kraljevstva Izrael i Juda, razoren prvi Hram (cca. 586. pne.), a njihovo stanovništvo poslano u babilonsko ropstvo. Dijaspora se vezuje i uz uništenje Drugom hrama i posljedice neuspjelog Bar Kohbinog ustanka za rimske vlasti nad Judejom u 1. i 2. vijeku.

Jevreji koji su nakon tih događaja protjerani i prodavani u roblje su s vremenom razvili zajednice koje su postale središta proučavanja Tore i judaizma. Od 1948. godine, kada je uspostavljena država Izrael, izraz jevrejska dijaspora se uvriježio kao opis svih Jevreja koji žive njenih granica.

## Izvori

## Fusnote
* Immigration to Israel from North America hits 22-Year High (http://www.jewishagency.org/JewishAgency/English/About/Press+Room/Jewish+Agency+In+The+News/2005/2005c/dec30cns.htm )

## Vanjske veze

* Jewish Diaspora at the JewishEncyclopedia.com
* Livius.org: The Jewish diaspora in Rome 
* How ALL ISRAEL will be saved, about Paul's apostleship to the diaspora (including the Gentiles)
* The Diaspora and Israel - Rich Cohen
Tonkin

**Tonkin** (), također navođen i kao **Tongkin**, **Tonquin** ili **Tongking** predstavlja najsjeverniji dio Vijetnama. Tonkin se nalazi južno od kineskih provincija Yunnan i Guangxi, istočno od sjevernog dijela Laosa i zapadno od Tonkinškog zaliva. U Vijetnamu se za njega koristi izraz *Bắc Kỳ*, doslovno "Sjeverna oblast". Smješten je u plodnoj delti Crvene rijeke te poznat po bogatoj proizvodnji riže.
Portus

**Portus** () je bio antički grad i luka na desnoj obali Tibra, južno od Rima. Podigao ga je oko 42. godine rimski car Klaudije kako bi rasteretio luku Ostia. Proširio ga je car Trajan, a za vrijeme Konstantina grad je toliko narastao da je dobio vlastitu biskupiju. Od 5. vijeka počinje opadati zbog napada Vandala i Saracena, a kasnije i zbog promjene toka Tibra, uslijed kojih je napušten. Ostaci mu se danas nalaze istočno od naselja Fiumicino.

## Slikovna zbirka


File:Fiumicino 2011-by-RaBoe-039.jpg|Nekadašnja lučka uvala
File:ModellPortusRomaeClaudius.jpg|Plastični prikaz antičke luke *Portus Romae* za vrijeme Klaudijeve izgradnje*Museum Via Ostiense*, Porta San Paolo, Rim
File:ReliefPortaSanPaolo.jpg|Relijefni prikaz luke*Museum Via Ostiense*, Rim
File:Portus - Claudius first harbour and hexagonal basin extension under Trajan.jpg|Portus: Klaudijevo prvobitno pristanište i heksagonsko povećanje pod Trajanom.
File:Ostia blaeu.jpg|J. Blaeu: *Utriusque portus Ostiae delineatio*; bakrorez iz 17. st.
File:Tabulapeutingeriana.jpg|*Tabula Peutingeriana* – rimski poznocarski itinerarium
File:Rocca-Portus.jpg|La Rocca, na desnom brijegu Tibera; rizba iz 15. st.  Istituto Nazionale per la Grafica
File:Portus-Danti1582.jpg|Freska Antonia Dantija 1582 
File:Rome-Portus-Vatican-Fresco.gif|Freska iz 16. st. u Vatikanskoj palati 



## Izvori

## Vanjske veze
* Diocese of Porto-Santa Rufina
* Portus Project official website 
* 1573 woodcut of Pontius
*Model of Portus in the Museo della Via Ostiense, Rome
*Portus - Rome's Imperial Port. The vast site of Portus holds the key to understanding how Rome evolved from a mighty city to an empire by Jason Urbanus
*Archaeologists Discover Amphitheatre In Excavation Of Portus, Ancient Port Of Rome
*'Biggest canal ever built by Romans' discovered by Nick Squires in Rome
*Portus: Rome’s Other Port
*Porto. All images © by Roberto Piperno. Text by Rosamie Moore. Write to romapip@quipo.it.
*Huge Ancient Roman Shipyard Unearthed in Italy
*Portus Augusti
*Ostia - harbour city of ancient Rome
*Rome, Portus and the Mediterranean 
*NASA: Ancient Rome’s Port City
*Archaeologists uncover secrets of Portus, once gateway to Rome Tom Kington in Rome
*Information and images of Portus 
*Il porto fluviale a Ostia di Giulia Boetto 
*Interpretazione dell'affresco rinvenuto al colle Oppio di Arch. Maurizio Silenzi
*[Porto. Enciclopedia dell' Arte Antica (1965) di V. Scrinari](http://www.treccani.it/enciclopedia/porto_(Enciclopedia-dell'-Arte-Antica)/)
*Portus, l’antico porto di Roma: il parco, il mare e le navi romane di Maria Rosaria Spadaccino
*Il porto dell'Impero di Michele Gravino   fotografie di Alberto Novelli 
*Porto di TRAIANO-Echi di MANOVRE di Roma Antica di Carlo Gatti
*Ostia Antica – Archeologia marina 
*Zona di S. Passera: Installazioni portuali a Roma 
*Porti flubiali di Roma (scomparsi)
Filon iz Biblosa

**Filon iz [[Biblos]]a** (, *Phílōn Býblios*; , cca. 64 – 141), poznat i kao **Herenije Filon** (*Herennius Philo*), bio je grčki gramatičar, leksikograf i historičar. Napisao je nekoliko knjiga, koje su danas poznate tek po fragmentima odnosno skraćenim verzijama koje citiraju kasniji autori. Od njih je najpoznatija *Fenička historija*, koju citira Euzebije od Cezareje i koja predstavlja najopsežniji izvor o drevnoj feničkoj religiji. Po Euzebiju, Filon je uspio dešifrirati i prevesti drevnu feničku knjigu *[[Sanchuniaton]]*. Suvremeni historičari smatraju da je originalni Filonov tekst promijenjen od strane Euzebija iz vjerskih razloga.

## Život
Filon je rođen u 1. stoljeću n.e. u Biblosu u današnjem Libanonu. "Živio je za vladavine Hadrijana, o kojem je napisao jedno povijesno djelo, koje je sada izgubljeno. Njegovo ime *Herennius* sugerira da je bio klijent dopusnog konzula (*consul suffectus*) Herenija Severa, preko kojeg je Filon možda i postigao status rimskog građanina. Moguće da je rođen još za Neronove vladavine i da je doživio duboku starost.

## Djela
Filon je, uz druga djela, napisao *Feničku povijest* (), u kojoj se pozivao na spise nekog Sanhunijatona, koji je navodno živio prije Trojanskog rata. Euzebije u *Evanđeoskoj pripremi* (*Praeparation euangelica*) donosi nekoliko fragmenata kozmogonijskog prikaza iz prve knjige Filonove povijesti. Dugo je vremena Filon bio smatran lažljivcem, koji je svoju građu preuzeo iz Heziodove *[[Teogonija|Teogonije]]*. No, to se gledište promijenilo kad su u Ras Šamri otkriveni tekstovi iz razdoblja 1400–1200. pne., dakle iz razdoblja kad je navodno pisao Sanhunijaton, na kojima su zapisani mitovi i vjerski obredi koji su potvrdili različite pojedinosti iz Filonovog izvještaja. I na tim se tablicama pojavljuje jedan stari bliskoistočni mit o sukcesiji bogova, koji nalikuje Heziodovom prikazu o prijenosu vlasti s Urana na Krona i potom na Zeusa.

Pored *Feničke povijesti*, Filon je napisao i mnoga druga povijesna, gramatička i leksikonsko-enciklopedijska djela, od kojih su sačuvani samo kraći odlomci. Od njega potječe barem osnovni kostur leksikona sinonima, koji je bio pripisan Amoniju Gramatiku iz Aleksandrije, koji je, nakon razorenja poganskog hrama, s Heladijem otišao u Konstantinopol. Među drugim njegovim djelima jesu: spis o Hadrijanovoj vladavini; djelo u trideset knjiga o gradovima i njihovim slavnim ljudima, čiji je sažetak sastavio gramatičar Elije Seren i koje su kao jedan od glavnih izvora podataka koristile Hezihije i Stefan Bizantinac; spis *O nabavi i izboru knjiga* (Περὶ κτήσεως καὶ ἐκλογῆς βλβλίων).

## Reference

## Vanjske veze
* Philo Byblius 

## Izvori
* Albert I. Baumgarten, *The Phoenician History of Philo of Byblos,* 1981
*
* Harold W. Attridge and Robert A. Oden, *Philo of Byblos: Phoenician History, Introduction, Critical Text, Translation, Notes,* Catholic Biblical Quarterly Monograph Series, 1981
* 
*
Svjetionik

**Svjetionik** (ijek.) ili **svetionik** (ek.), uređaj, uglavnom kao viša zgrada, koji emisijom svjetlosnih signala omogućava brodovima navigaciju.

Svjetionici se koriste za označavanje opasne obale, opasnih pličina i grebena, te sigurnih ulaza u luke i može također pomoći u zračnoj navigaciji. Jednom naširoko korišteni, broj operativnih svjetionika se smanjio zbog troškova održavanja i zamjenjeni su modernim elektroničkim navigacijskim pomagalima.

Svaki svjetionik ima svoju karakterističnu i stalnu boju svjetla — *bijela*, *crvena* ili *zelena*, te precizan vremenski slijed tame i svjetla, tako da pomorci mogu sigurno utvrditi s kojeg svjetionika dolazi svjetlo. Lokacija i karakteristike svjetionika su unešene u pomorske karte, vidi na primjeru zapisa. Najmoćniji svjetionici koji su bili postavljeni na visoke tornjeve imali su domet do 50&nbsp;km. S većim svjetionicima upravljaju svjetioničari koji žive u svjetioniku ili njegovoj blizini. Manji svjetionici u luci za označevaje mola sada su automatizirani. Mnogi svjetionici izgrađeni su na izoliranim otocima i teško pristupačnim hridima. Danas svjetionike zamjenjuju moderniji navigacijski uređaji, koji uz pomoć satelitske navigacije omogućuju još sigurniju plovidbu.

## Svjetlosni znakovi svjetionika
Na pomorskoj karti su uz oznaku za svjetionik još dane slovne oznake koje interpretiraju rad svjetionika. Simboli su slijedeći:
* B – bijeli sektor (svjetionik emitira bijelu svjetlost)
* Z – zeleni sektor
* R – crveni sektor
* BZ – bijeli sektor + zeleni sektor + bijeli sektor (svjetionik emitira bijelu, zelenu i opet bijelu svjetlost, koje su vidljive svaka samo pod određenim kutom približavanja svjetioniku. Kutevi pod kojima su vidljive pojedine boje svjetlosti koju emitira svjetionik, prikazuje pomorska karta).
* BR – bijeli sektor + crveni sektor + bijeli sektor (vidi BZ)
* Bl – svjetlosni bljesak (gdje je interval svjetla kraći nego interval tame)
* Bl(3) – tri svjetlosna bljeska jedan za drugim
* Izo – izofazna svjetlost (interval tame je jednako dug kao interval svjetla)
* BK – kratko stalno bljeskanje (trepereće bljeskanje)
* M – milja (nazivni domet, vidljivost svjetionika u miljama tokom dana pri sunčanom vremenu i idealnim uvjetima. Kod lošije vidljivosti se pomoću posebnih dijagrama pretvara u pravi domet svjetionika)

## Primjer zapisa svjetlosnog signala svjetionika

Neki proizvoljni svjetionik ima na pomorskoj karti pri oznaci za svjetionik još dodatni zapis primjer: B Bl (3) 10s 8 M – što znači da svjetionik emitira sljedeće svjetlosne signale – tri bijela kratka bljeska u skupini jedan za drugim, zatim pauza (stanka) deset sekundi, pa opet tri bijela bljeska, itd., nominalni domet (vidljivost) u toku dana pri sunčanom vremenu i idealnim uvjetima je 8 milja.

## Historija
Već u starom vijeku postavljali su na vidljivim mjestima u mediteranskim lukama svjetla ili lomače, da su po noći pokazivali put brodovima. Najviši svjetionik, koji je bio visok oko 50 metara, izgrađen je oko 280. pne. na otoku Faros neposredno ispred egipatskog grada Aleksandrije — Aleksandrijski svjetionik.

## Vanjske veze
;Ostali projekti
43.

Godina **43.** (**[[rimske brojke|XLIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Cezara i Vitelija** ili, rjeđe, **godina 796. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka "43." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

__NOTOC__
== Događaji ==

* [[Rimski car]] [[Klaudije]] po drugi put služi kao [[rimski konzul]], a kolega mu je [[Lucius Vitellius|Lucije Vitelije]].
* Kod [[Rutupiae|Rutupija]] (suvremeni [[Richborough]]) na istočnoj obali [[Kent]]a iskrcavanjem četiri [[rimska legija|legije]] i 20.000 [[pomoćne trupe (rimska vojska)|pomoćnih trupa]] pod [[Aulus Plautius|Aulom Plaucije]] započinje [[rimsko osvajanje Britanije]]. Plaucije tuče [[Briti|britske]] snage pod kraljevima [[Caratacus|Karatakom]] i [[Togodumnus|Togodumnom]] na rijeci [[Bitka na Medwayu|Medwayu]] i [[Thames|Temzi]]. Nakon što je zastao na Temzi, čeka pojačanje kod Klaudijem koje potom maršira na [[Kamulodunum]]. Jednaest britskih kraljeva, uključujući poglavare plemena [[Brigantes|Briganti]] i [[Iceni]], se predaje bez borbe. Budući car [[Vespazijan]] je poslan kako bi pokorio plemena na jugozapadu. Rimljani podižu tvrđavu koja će kasnije postati poznata kao [[Peterborough]] i cestu koja će kasnije postati poznata kao [[Ermine Street]].
* U Centralnoj Aziji počinju sukobi između Sjevernih i Južnih [[Huni|Huna]].
* Prema [[Koptska pravoslavna crkva u Aleksandriji|koptskim pravoslavcima]] [[Marko Evangelist]] postaje [[Papa Koptske pravoslavne crkve u Aleksandriji|aleksandrijski papa]] i tako uspostavlja [[Kršćanstvo u Africi|kršćansku crkvu]] u [[Afrika|Africi]].
* Ratničke [[sestre Trung]] čine samoubistvo nakon što su ih porazile [[Kina|kineske]] snage u [[Nam Viet]]u, a današnji sjeverni [[Vijetnam]] postaje kineska provincija.
* Klaudije formalno anektira [[Likija|Likiju]] u [[Asia Minor|Maloj Aziji]] te je sa [[Pamphylia|Pamfilijom]] spaja u novu [[rimska provincija|rimsku provinciju]]. Rimljani tako i formalno imaju potpunu kontrolu nad [[Mediteran]]om.
* [[Partsko Carstvo|Partski]] kralj [[Vardan I od Partije|Vardan I]] tjera grad [[Seleukija na Tigrisu|Seleukiju]] na predaju.
* Rimski [[geograf]] [[Pomponius Mela|Pomponije Mela]] piše *De situ orbis libri'' (vjerojatni datum).

## Rođenja
* Marcijal, rimski pjesnik

## Smrti
* Togodumno, kralj Katuvelauna
* Julija, kćer Druza Mlađeg i unuka Tiberija, nećaka cara Klaudija, pogubljena (ili natjerana na samoubistvo) na nagovor Mesaline
Julija Livila

**Julija Livila** (lat. *Iulia Livilla*, također poznata i kao *Iulia Germanici Caesaris filia* ili *Livilla Germanici Caesaris filia*) (Lezbos, početak 18 - Pandaterija (suvremeni Ventotene) (?), kraj 41/početak 42.) bila je rimska plemkinja iz Julijevsko-Klaudijevske dinastije, poznata kao najmlađe dijete Germanika i Agripine Starije, odnosno najmlađa sestra cara Kaligule.

Rodila se kada joj je otac putovao na Istok gdje bi nadgledao tamošnje provincije. Godinu dana kasnije je Germanik umro, te se Agripina sa djecom vratila u Rim. Odrasla je u kući bivše carice Livije, a kao dijete bila vjerena za Kvintilija Vara. Kada je Kvintilije 27. pao u nemilost, vjerena je za Marka Vinicija, za koga se oženila i koji je potom služio kao konzul i prokonzul u Aziji. Nakon što joj je brat Kaligula došao na vlast, prema antičkim izvorima je uživala niz počasti, ali se slično kao i sestre Druzila i Agripina Mlađa odala razvratu, te imala incestuozne veze s bratom te bila prostituirana. Godine 39. je zajedno s Agripinom bila upetljana u zavjeru protiv Kaligule, te ju on njih dvije protjerao na Pontinske otoke. Nakon Kaligulinog ubistva je vraćena u Rim naredbom novog cara (i njenog strica) Klaudija. Vrlo brzo je, međutim, došla u nemilost Klaudijeve supruge Mesaline, te je na njen nagovor - pod optužbom za preljub - protjerana na Pandeteriju. Tamo je krajem 41. ili početkom 42. pogubljena po Klaudijevom naređenju, najvjerojatnije izgladnjivanjem.

## U popularnoj kulturi
U romanu *[[I, Claudius|Ja, Klaudije]]* Roberta Gravesa se navodi kao Lezbija, najvjerojatnije kao referenca na otok gdje je rođena. U britanskoj TV-seriji *[[The Caesars (TV serija)|The Caesars]]* iz 1968. ju je tumačila Jenny White, a u filmu *[[Caligula (film)|Kaligula]]* iz 1979. Mirella d'Angelo.

## Napomene
Ubistvo iz nehata

**Ubojstvo iz nehata** u krivičnom pravu označava ubojstvo, odnosno čin prilikom koga počinitelj nije imao umišljaj - odnosno namjeru - ali koji je za posljedicu imao protupravno lišavanje nečijeg života, odnosno imao karakteristike koje ga, u skladu s pravnim propisima čine krivično odgovornim.

Ubistvo iz nehata se, ovisno o okolnostima i kaznenom pravu neke države može vršiti činjenjem i nečinjenjem. Radnje koje u sebi imaju element ubistva na mah se često ne tretiraju kao ubistvo iz nehata nego kao kvalificirani oblici drugih krivičnih djela, npr. teške tjelesne povrede ili podmetanje požara sa smrtnom posljedicom.

Ubistvo iz nehata se u pravilu kažnjava blaže od ubistva ili ubistva na mah.

Anglosaksonska pravna tradicija i ubistvo iz nehata i ubistvo na mah smješta u zajedničku kategoriju pod nazivom *manslaughter*.
Bradina

**Bradina** je naseljeno mjesto na području opštine Konjic u Bosni i Hercegovini u entitetu Federacija Bosne i Hercegovine. Po posljednjem službenom popisu stanovništva iz 1991. godine, naseljeno mjesto Bradina imalo je 665 stanovnika.

## Stanovništvo

## Napomene

## Ličnosti
* Ante Pavelić, poglavnik Nezavisne Države Hrvatske

## Izvori
* Knjiga: „Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991.“, statistički bilten br. 234, Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo. 
* internet - izvor, "Popis po mjesnim zajednicama" - http://www.fzs.ba/Podaci/nacion%20po%20mjesnim.pdf 

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (-{Fallingrain}-)
* Gugl satelitska mapa (-{Maplandia}-)
Zapad (razvrstavanje)

**Zapad** se može odnositi na:
* **[[Zapad]]**, jedna od četiri glavne strane svijeta
* **[[Zapadni svijet]]**, naziv za države koje su kroz historiju bile pod utjecajem zapadnjačke kulture i običaja
** područja na zapadu nekadašnje rimske države, kasnije poznata kao Zapadno Rimsko Carstvo
** zapadna kultura
** Zapadni blok
* **[[Zapad (SAD)]]**, regija u SAD
* **[[Srednji zapad]]**, regija u SAD
* **[[Divlji Zapad]]** (**Stari Zapad**)
* ***[[Zapad (novine)|Zapad]]***, novine koje su kratko vrijeme izlazile u Zagrebu u prvoj polovici 1991.

Slično:
* Okcident (razvrstavanje)
Šarengrad

**Šarengrad** je selo u Hrvatskoj, u zapadnom Sremu, na desnoj obali Dunava, nizvodno od Vukovara, prema Iloku. Prigradsko je naselje grada Iloka i u njegovom je sastavu zajedno s naseljima Bapska i Mohovo.

Glavna djelatnost stanovništva je poljoprivreda.

Pored sela nalazi se tvrđava Šarengrad ili Atija (). Tokom vjekova pripadao je mađarskim feudalcima. Danas ima ostataka jedne kule i djela bedema.
Rutupije

**Rutupije** () je drevni rimski naziv za današnji Richborough, naselje kraj Sandwicha u engleskoj grofoviji Kent, odnosno jednu od glavnih luka rimske Britanije. Osnovan je godine 43. za vrijeme rimske invazije nakon što se tamo iskrcala glavnina rimskih snaga. Zajedno sa obližnjim Dubrisom (današnji Dover) predstavljao je jednu od početnih točaka za rimski put danas poznat kao Watling Street, a koji je vodio na sjever prema današnjem Londonu i Canterburyju. Na njegovoj lokaciji se nalaze brojne ruševine iz rimskog perioda, poznate kao Richboroughska tvrđava ili *Richboroughska rimska tvrđava*. Od 3. vijeka je počeo gubiti na civilnoj važnosti, te je služio prije svega kao utvrđenje za obranu rimske Britanije od saksonskih pirata - ruševine iz tog perioda su poznate kao Richboroughski zamak (*Richborough Castle*).

## Reference
Richborough

**Richborough** je naselje u jugoistočnoj Engleskoj, smješteno sjeverno od Sandwicha u grofoviji Kent. U blizini se nalazi otok Isle of Thanet.

Richborough je danas nešto udaljen od morske obale, ali u prošlosti se nalazio na obali. Godine 43. su se, prema mišljenju većine historičara, upravo na tom mjestu iskrcale rimske legije i započele invaziju Britanije. Ispočetka tek utvrđeni mostobran, nakon konsolidacije rimske vlasti je postao važna luka pod nazivom Rutupije.

Za vrijeme prvog svjetskog rata je u blizini sagrađena luka zvana Port Richborough. Godine 1962. je sagrađena termoelektrana, a kasnije i farmaceutska tvornica u vlasništvu tvrtke Pfizer.

## Vanjske veze

* Album Richborough , stoa.org
Togodumno

**Togodumno** (*Togodumnus*, ? - 43?) bio je kralj, odnosno poglavica britskog plemena Katuvelauni za vrijeme rimske invazije 43. O njegovom životu i sudbini postoje kontradiktorni navodi u antičkim izvorima.

Glavni izvor je Kasije Dion, prema kome je Togodumno bio sin katuvelaunskog poglavice Kunobelina. Braća su mu bili Adminije i Karatak. Adminije je vladao današnjim Kentom, ali je svrgnut, te je Togodumno preuzeo njegove teritorije. Adminije se sklonio preko La Manchea u Rimsko Carstvo, te je od cara Kaligule tražio da ga vojnom silom vrati na vlast. Kaligula je u posljednji trenutak odustao od invazije, ali je zato Klaudije kasnije iskoristio poziv prognanog atrebatskog Verike za invaziju. Prema Kasiju, upravo je Togodumno rimskim osvajačima pružio otpor, ali je ubijen u borbi. Nakon njegove smrti je rimski komandant Aulo Plaucije zatražio da car dođe sa pojačanjima. Togodumnovo vodstvo u otporu osvajačima je preuzeo Karatak, koji je nastavio pružati otpor sve dok nije uhvaćen 51.

Tacit, s druge strane, uopće ne spominje Togodumna, ali zato spominje Togidubna, kralja britskog plemena Regnenza, koji se za vrijeme invazije borio na rimskoj strani. Dio historičara vjeruje da su on i Togodumno, u stvari, jedna te ista osoba.

Dio historičara, pak, smatra da Togodumno uopće nije poginuo u borbi s Rimljanima, nego da je tek uništena njegova vojska. Dio, pak, smatra da je pomogao Rimljanima boreći se protiv vlastitog brata.

## Vanjske veze
* Catuvellauni  at Roman-Britain.org
* Catuvellauni  at Romans in Britain
Karatak

**Karatak** (, (britski **Caratācos*, grčki *Καράτακος*; poznat i kao *Caractacus* na latinskom i *Καρτάκης* na grčkom) je bio britski poglavica plemena Katuvelauna, poznat po tome što je vodio otpor rimskoj invaziji 40-ih godina 1. vijeka n.e. Diuo historičara vjeruje kako su mitski velški lik Caradog ap Bran i legendarni britanski kralj Arvirag temeljeni upravo na Karataku.

Prema antičkim izvorima, Karatak je sin katuvelaunskog kralja Kunobelina, a dio historičara vjeruje da je bio štićenik njegovog strica Epatika, koji je proširio katuvelaunsku vlast na teritorije plemena Atrebata. Nakon Epatikove smrti Atrebati su pod Verika|Verikom vratili dio teritorija, ali ih je, po svemu sudeći Karatak, ponovno porazio i natjerao Veriku u progonstvo u Rimu. Tamo je Verika nagovorio cara Klaudija da pokrene invaziju godine 43.

Karatak i njegov brat Tugodumno su pružili otpor osvajačima. Pri tome je Tugodumno, prema nekim izvorima poginuo, a prema drugim pomagao Rimljanima. U svakom slučaju, Karatak je nastavio otpor i kada su ostali britski poglavice bez otpora prihvaćali rimsku vlast. Prema Tacitu je vodio Silure i Ordovike na području današnjeg Walesa. Konačno ga je godine 51. porazio guverner Publije Ostorije Skapula u bitci kod Caer Caradoca. Karatak je pobjegao na sjever u današnji Yorkshire kod Briganata, ali ga zarobila i Rimljanima izručila brigantska kraljica Katrimandua.

Karatak je poslije toga doveden u Rim gdje je izveden pred cara Klaudija. Tamo je, prema Tacitu, održao strastveni govor tvrdeći da mu Rimljani trebaju zahvalni što je pružao tako žestok i dug otpor, s obzirom da je njihovo osvajanje Britanije time postalo daleko značajnije i slavnije dostignuće. Klaudije je time bio toliko impresioniran, da mu je ne samo poštedio život, nego ga pustio na slobodu, te je Karatak ostatak života proveo u Rimu, duboko impresioniran bogatstvom i razvijenošću tog grada.

## Izvori

## Literatura
* Leonard Cottrell, *The Roman Invasion of Britain*, Barnes & Noble. New York, 1992
* Sheppard Frere, *Britannia: a History of Roman Britain*, Pimlico, 1991

## Vanjske veze

* Caractacus at resourcesforhistory.com 
* Caratacus at Encyclopaedia Romana
* Caratacus  and the Catuvellauni  at Roman-Britain.org
Bitka na Medwayu

**Bitka na Medwayu** se odigrala 43. za vrijeme rimske invazije Britanije između rimske vojske pod Aulom Plaucijem na jednoj, te britskih plemena na čelu sa katuvelaunskim kraljem Karatakom na drugoj strani. Završila je rimskom pobjedom koja je omogućila učvršćenje rimskog mostobrana u Engleskoj i posredno dovela do mirne predaje većine britskih plemena.

## Uvod
Rimske snage pod Aulom Plaucijem - koje su se sastojale od 4 legije i 20.000 pomoćnih trupa - su se iskrcale na istočnoj obali današnjeg Kenta. Na vijest o invaziji je katuvelaunski poglavica Karatak - a prema nekim izvorima i njegov brat Togodumno - okupio sva britska plemena voljna da se odupru osvajačima. Nakon dva manja okršaja koja su završila rimskom pobjedom, odlučio se s vojskom povući na zapad te zauzeti položaj na rijeci Medway. U međuvremenu su rimski izaslanici nagovorili Dobune, jedno od britskih plemena na zapadu, da prijeđe na njihovu stranu.

## Tok bitke
Rimski izvori navode da preko rijeke nije bilo nikakvih mostova, ali da je Plaucije uspio prijeći rijeku zahvaljujući posebno izvježbanim pomoćnim trupama (za koje Kasije Dion tvrdi da su bili Kelti) koje su jednostavno preplivale rijeku i iznenada napali britske bojne dvokolice. U kaosu koji je nastao glavnina rimske vojske je iskoristio priliku te prešla rijeku te sa II Augustovskom legijom napala središte britske vojske. Rimljani su imali uspjeha, ali ne dovoljno da bi natjerali Brite u bijeg do noći. Sljedeći dan je Gnej Hosidije Geta izveo smjeli napad u kome je umalo zarobljen, ali koji je na kraju slomio britski otpor i natjerao ih u bijeg. Britske snage su se povukle na rijeku Temzu.

Bitka je zbog svoje dužine od dva dana bila atipična za drevno ratovanje, pa dio historičara vjeruje kako su Rimljani, nastojeći izmanevrirati neprijatelja, podijelili svoju vojsku na dvije ili više borbenih grupa koje su Brite napadale iz više smjerova.

## Posljedice
Prema Kasiju Dionu, britske snage su imale teške gubitke, a među poginulima je bio i Togodumno. Dio historičara, pak, vjeruje da je Togodumno preživio ili se čak borio na rimskoj strani. Plaucije je, pak, nakon bitke obustavio dalje napredovanje zatraživši od Klaudija pojačanja. Kada ih je dobio, većina britskih poglavica sjeverno od Temze je, impresionirana brojnošću i snagom rimske vojske, jednostavno prihvatila rimsku vlast bez borbe.

## Izvori

* Frere, S, *Britannia*, Routledge, 1987
* Salway, P, *Roman Britain* OUP, 1986
* Todd, M, *Roman Britain*, Fontana, 1985
Peterborough

**Peterborough** ( [Piterboro]) je unitarna jedinica i grad od 193.980 stanovnika na istoku Engleske.

## Geografija
Grad Peterborough leži u Grofoviji Cambridgeshire, duž rijeke Nene, koja je plovna za manje brodove do Sjevernog mora. Udaljen je nekih 48 km od Sjevernog mora i oko 121&nbsp;km od Londona. Teritorij Unitarne jedinice je za historije administrativno podpadao različitim grofovijama. 
Kraj koje se proteže po zapadu između rijeka Welland i Nene zvan Soke od Peterborougha bio je dio historijske grofovije Northamptonshire. Dio na istoku oko sela Thorney, bio je dio historijske grofovije Cambridgeshire, dok je područje južno od Nene pripadalo grofoviji Huntingdonshire. 

Nalazi se na samom rubu Fensa, niskog obalnog područja treseta i mulja, koje je dugi niz vijekova bilo posrednik između zemlje i mora. Fens je velikim melioracijonim radovima i drenažom provedenim između 17. i 18. vijeka isušen. Danas je Fens jedan od najbogatijih poljoprivrednih krajeva Engleske, čiji se brojni usjevi
prerađuju u tvornicama Peterborougha.

## Historija

Ravničarskim gradom dominira katedrala sv. Petra, građevina čija je gradnja započela 1118., a dovršena je i posvećena 1238. Ona je djelomično dobar primjer kasno normanske arhitekture, jer ima puno dogradnji iz kasnijih stilskih razdoblja, tako da je ukupni rezultat prilično konfuzan. U katedrali se nalazi anglosaksonska skulptura Hedda Stone, isklesana oko 1200., i grobnica Katarine Aragonske prve žene kralja Henrya VIII. Pored katedrale, gradskih vrata i crkve sv. Ivana iz 1407. grad ima još dosta interesantnih građevina.  

Odvodnjavanje Fensa, dolazak željeznice i otvaranje nekoliko najvećih engleskih ciglana na južnoj obali Nene doprinijeli su rastu grada u 19. vijeku. Sredinom 20. vijeka proširena su mu gradska prava pa je i to doprinjelo daljnjem rastu. Kako leži na glavnoj željezničkoj liniji između Londona i Edinburgha, u točki iz koje se račvaju sporedne pruge ispao je idealan izbor za  kompanije koje se bave skladištenjem i distribucijom. Po novom urbanističkom planu, nekad zbijeni grad, danas je okružen prstenom prigradskih naselja, do kojih vode brze ceste. Tako da se danas Peterborough proteže nekih 32 km od istoka prema zapadu i oko 13 km od sjevera prema jugu. Između naselja leže pojasi zelenila i šuma.

## Pobratimski gradovi
*  Alcalá de Henares, Španjolska
*  Bourges, Francuska 
*  Forlì, Italija
*  Viersen, Njemačka
*  Vinica, Ukrajina

## Reference

## Vanjske veze

* Peterborough City Council
Avni Rustemi

**Avni Rustemi** (Libohova, Đirokastra, Osmansko carstvo 1895 - Tirana, Albanija 22. april 1924) je bio ubica Esad-paše Toptanija, vođa revolucionarno buržoaskog pokreta Baškimi i opozicioni poslanik u parlamentu Abanije.

## Ubistvo Esad-paše Toptanija
Avni Rustemi je 13. juna 1920. ispred hotela Kontinental u Parizu, ubio Esad-pašu Toptanija kada se on zaputio u Albaniju da preuzme presto i vlast pošto je u Parizu proglašen kraljem Kraljevine Albanije. Ovo ubistvo su neki smatrali herojskim činom istorijske buržoaske revolucije kojom se prekida feudalna tradicija Albanije. Albanija posle ovog ubistva upada u anarhiju čija je posledica smrt više od deset hiljada stanovnika Albanije od gladi i bolesti samo tokom 1920. godine.

## Smrt

Avni Rustemi je ubijen ispred zgrade parlamenta u Tirani 1924. godine po nalogu Zoga I od Albanije. Posmrtno je proglašen narodnim herojem. U centralnom delu Tirane, na kružnoj raskrsnici pored pijace je postavljena njegova bista.

## Povezano
* Esad-paša Toptani

## Izvori

## Vanjske veze
* The Albanians: a modern history, Miranda Vickers
Briganti

**Briganti** () se smatraju najmoćnijim plemenom stare Britanije, čije je sjedište bio Eburakum (lat. Eburacum), danas poznat kao Jork ().

Drugo značenje pojma se vezuje za Italiju u srednjem vijeku, gdje briganti označavaju lako naoružanu pješadiju. Sinonim su za *berovijere* i *ribalde*. Ime briganti vjerovatno potiče od prsnog oklopa od platna ojačanog sa metalnim pločicama, koji se nazivao *brigantina*.

Vezivanje pojma briganti sa pljačkašima potiče od čestih pljački u koje su se briganti upuštali, kao i ostali srednjevjekovni najamnici.

## Povezano
* Britanija

## Literatura
* Vojna enciklopedija, Beograd, 1971., knjiga druga, strana 28.

## Vanjske veze

* Briganti kao narod
* Briganti  na -{Roman-Britain.org}-
Ermine Street

**Ermine Street** je suvremeni naziv za drevni rimski put izgrađen u današnjoj Engleskoj, a koji je vodio od Londona (Londinium) preko Lincolna (Lindum Colonia) do Yorka (Eboracum). Njeno latinsko, odnosno rimsko ime nije poznato, a u staroengleskom je bio poznat kao *Earninga Straete*.

## Vanjske veze

*  - very large map
* 'Ermine Street - A Journey through Roman Britain' web page by the BBC
Opština Kumanovo

**Opština Kumanovo** (makedonski: *Општина Куманово*) je najveća i najvažnija od 6 opština Severoistočne oblasti u Republici Makedoniji. Sedište opštine je istoimeni grad Kumanovo.

Opština Kumanovo jedna je od opština sa brojnijom srpskom manjinom u Republici Makedoniji.

## Položaj
Opština Kumanovo nalazi se u severnom delu Makedonije i pogranična je sa Srbijom na severu. Sa drugih strana nalaze druge opštine Makedonije:
* severoistok - Opština Staro Nagoričano
* istok - Opština Kratovo
* jugoistok - Opština Sveti Nikola
* jug - Opština Petrovec
* jugozapad - Opština Ilinden i Opština Aračinovo
* zapad - Opština Lipkovo

## Prirodne odlike
**Reljef**: Opština Kumanovo velikim delom se poklapa sa prostranom dolinom srednje Pčinje, poznatom kao Žegligovo. Ova dolina je plodna i gusto naseljena. U kranjem sjeveroistočnom delu opštine uzdižu se Planina Kozjak a sa zapada obronci Skopske Crne Gore.

**Klima** u opštini je umerenokontinentalna.

**Vode**: Najvažniji vodotok u opštini je reka Pčinja koja teče sredinom opštine, od severa ka jugu, dok se u krajnjem jugoistočnom delu teče i kratkim delom toka Kriva Reka.

## Stanovništvo
Opština Kumanovo imala je po poslednjem popisu iz 2002. g. 105.484 st., od čega u sedištu opštine 76.272 st (72%). Opština je gusto naseljena, naročito grad Kumanovo i okolina. Seosko područje na istoku je mnogo ređe naseljeno.

**Nacionalni sastav** po popisu iz 2002. g. bio je:

{| border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 class="toccolours" style="align: left; margin: 0.5em 0 0 0; border-style: solid; border: 1px solid #7f7f7f; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|-
| style="background:#F5F5DC;" |
| style="background:#F5F5DC;" align="center" | Broj
| style="background:#F5F5DC;" align="center" | Postotak
|-
| style="background:#c1c1c1;" | **Ukupno**
| style="background:#c1c1c1;" | **105.484**
| style="background:#c1c1c1;" | 100%
|-
| style="background:#F5F5DC;" | Makedonci
| 53.576
| 47,6%
|-  
| style="background:#F5F5DC;" | Albanci
| 35.785
| 36,8%
|-  
| style="background:#F5F5DC;" | Romi
| 1.062
| 2,1%
|-

## Naseljena mesta
U opštini postoji 48 naseljenih mesta, jedno gradsko i 47 sela:

(** - naselje sa srpskom većinom, * - naselje sa srpskom manjinom)

## Vanjske veze

* Zvanična stranica opštine Kumanovo
Papa Koptske pravoslavne crkve u Aleksandriji

**Papa Koptske pravoslavne crkve u Aleksandriji** je poglavar Koptske pravoslavne crkve u Aleksandriji. Kao takav predstavlja duhovnog poglavara za 16 miliona vjernika, od kojih 12 miliona živi u Egiptu. Trenutni papa je Teodor III.

Prema crkvenoj tradiciji, papa je predsjednik i poglavar Svetog sinoda Koptske patrijaršije u Aleksandriji. To tijelo predstavlja najviši autoritet Crkve, te razmatra i donosi pravila vezana u organizaciju, nauk i upravu. Papa je istovremeno i predsjednik Općeg kongregacijskog savjeta.

Iako je papa historijski vezan uz Aleksandriju, sjedište Stolice koptskog pravoslavnog pape u Aleksandriji se od 1047. nalazi u Kairu. Papino sjedište je trenutno Koptska pravoslavna katedrala sv. Marka, a kraj koje se osim papinske rezidencije nalazi i Manastir svetog Bišoja.