La Fenice

***La Fenice*** je venecijanska operna kuća u sestieru San Marco u Italiji. Puno ime teatra je **Gran Teatro La Fenice**, a nazvan je po mitološkoj ptici feniks. La Fenice je jedan od najpoznatijih teatara u Evropi i mjesto gdje su održane brojne praizvedbe poznatih opera. Zgrada je dvaput stradala u požaru.

## Historija

### Prvi La Fenice

Kada je 1774. izgorila zgrada San Benedetto, dotad glavna operna kuća grada na laguni, netom prije obnove izbio je spor između vlasnika zgrade (porodice Venier) i društva koje je upravljalo operom. Nakon što je sud riješio spor u korist porodice Venier, društvo je odlučilo da izgradi potpuno novi objekt na trgu Campo San Fantin, u duhu neoklasicizma.

Gradnja nove zgrade započela u junu 1790. i trajala je do maja 1792. godine, a nova zgrada nazvana je simbolički *La Fenice* zato da se naglasi opstanak društva koje se uspjelo održati i nakon požara odnosno gubitka četvrtine svog vlasništva. La Fenice je svečano otvoren 16. maja 1792. operom *Igre iz Agrigenta* od Giovannija Paisiella, po libretu Alessandra Pepolija.

Već početkom 19. vijeka La Fenice je imao veliku evropsku reputaciju. U njemu je Rossini postavio svoje dvije velike opere, kao i Bellini. Donizetti se poslije trijumfa u Milanu i Napulju vratio 1836. u La Fenice, nakon odsutnosti od sedamnaest godina.

### Drugi La Fenice
La Fenice je izgorio u novembru 1836. godine, ali je brzo obnovljen po projektu braće Tommasa i Giovannija Battiste Meduna. Ponovno je otvorio vrata publici 26. decembra 1837. izvedbom opere *Rosamunda u Ravenni* Giuseppea Lilla.

Suradnja između Giuseppea Verdija i teatra La Fenice počela je 1844. izvedbom njegove opere *[[Ernani (opera)|Ernani]]* i tokom sljedećih trinaest godina Verdi je u tom teatru imao praizvedbe svojih opera *[[Atila (opera)|Atila]]*, *[[Rigoletto]]*, *[[Travijata (opera)|Travijata]]* i *[[Simone Bokanegra (opera)|Simone Bokanegra]]*.

Za vrijeme Prvog svjetskog rata La Fenice nije radio, ali je odmah nakon rata ponovno postao pozornica koja je poput magneta privlačila mnoge velike svjetske pjevače i dirigente. Venecijanski bijenale je 1930. pokrenuo Prvi međunarodni festival suvremene muzike, nakon čega su kompozitori poput Stravinskog i Brittena pisali svoja djela specijalno za La Fenice.

La Fenice je po drugi put izgorio do temelja 29. januara 1996, a za požar su okrivljeni električari Enrico Carella i njegov bratić Massimiliano Marchetti. Njih je venecijanski sud osudio u martu 2001. zbog izazivanja nesreće.

### Današnji La Fenice
Nakon brojnih odgoda, rekonstrukcija zgrade počela je 2001. godine. U 650 dana, tim od dvije stotine štukatera, drvodjelja i ostalih zanatlija uspio je vratiti stari ambijent teatra po cijeni od oko 90 mil. €.

Rekonstrukcija je izvedena po projektu Alda Rossija koji se za detalje služio fotografijama uvodnih scena iz filma *Senso* Luchina Viscontija iz 1954. koje su snimljene u teatru. La Fenice je ponovno otvoren 14. decembra 2003. svečanim koncertom na kojem su izvedena djela Beethovena, Wagnera i Stravinskog.

Obnovljeni La Fenice je u venecijanskoj javnosti primljen različito, jedni su bili oduševljeni, a drugi su to proglasili kičem, i lažnom imitacijom iz prošlosti. U obnovljenom La Feniceu po drugi put se udala američka filmska glumica Salma Hayek, za francuskog milijunaša Francoisa-Henrija Pinaulta.

## Slavne praizvedbe
* 1813. *[[Tankred (opera)|Tankred]]*, Gioacchino Rossini
* 1814. *[[Zigmund (opera)|Zigmund]]*, Gioacchino Rossini
* 1823. *[[Semiramida (opera)|Semiramida]]*, Gioacchino Rossini
* 1824. *[[Križar u Egiptu (opera)|Križar u Egiptu]]*, Giacomo Meyerbeer
* 1830. *[[Montecchi i Capuleti]]*, Vincenzo Bellini
* 1833. *[[Beatrice di Tenda]]*, Vincenzo Bellini
* 1835. *[[Belisario]]*, Gaetano Donizetti
* 1838. *Maria di Rohan*, Gaetano Donizetti
* 1843. *[[Ernani (opera)|Ernani]]*, Giuseppe Verdi 
* 1846. *[[Atila (opera)|Atila]]*, Giuseppe Verdi
* 1851. *[[Rigoleto (opera)|Rigoleto]]*, Giuseppe Verdi
* 1853. *[[Travijata (opera)|Travijata]]*, Giuseppe Verdi
* 1857. *[[Simone Bokanegra (opera)|Simone Bokanegra]]*, Giuseppe Verdi
* 1901. *Maske*, Pietro Mascagni
* 1951. *[[Život razvratnika (opera)|Život razvratnika]]*, Igor Stravinski
* 1954. *The Turn of the Screw*, Benjamin Britten

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice teatra La Fenice'' 
* Stranice posvećene rekonstrukciji teatra La Fenice