open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trn (Laktaši)

**Trn** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Laktaši koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 3,554 stanovnika.

## Geografija

## Historija

## Stanovništvo

## Privreda

## Reference

## Izvori
* Knjiga: „Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991.“, statistički bilten br. 234, Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo. 
* internet - izvor, "Popis po mjesnim zajednicama" - http://www.fzs.ba/Podaci/nacion%20po%20mjesnim.pdf 

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
Trn

**Trn** je oštar izraštaj na biljci koji ima zaštitnu ulogu. Nastaje kao preobražaji pojedinih biljnih organa.

## Preobražaj izdanka
Kod nekih biljaka, izdanak se preobražava u trn. Takve biljke su karakteristične za suva i vrela staništa. Zanimljivo je da te biljke neće preobraziti svoje izdanke u eksperimentalnim uslovima kada se poveća vlažnost vazduha. Trnovi su sekundarno zadebljali i tvrdi zbog odrvenjavanja ćelija. Ovakvo trnje se javlja kod trnjine, jabuke, kruške, šljive i drugih kulturnih i divljih vrsta. Gledičija obrazuje trokrako granate trnove.

## Preobražaj lista
List kod nekih biljaka se delimično ili potpuno preobražava u trnje. Kod šimširike se ceo list preobražava, pa je takva metamorfoza potpuna. Pri tome obično očvršćavaju glavni i jači bočni nervi, dok se slabiji zajedno sa mezofilom gube. Kod nekih listova ove biljke odrvenjava samo glavni nerv, a kod drugih i deo mezofila. U pazuhu ovog trnja se razvijaju pupoljci, što je dokaz da se list preobrazio. Delimičan preobražaj je zapažen kod palamide, strička i zelenike. Kod ovih biljaka su samo završeci nerava prešli u trnje.

## Preobražaj korena
Neke vrste razvija trnje i iz svog korena. Takav je slučaj sa vrstom palme *-{[[Acanthorhiza aculeata]]}-* koja ima zapravo negativno geotropno korenje, bez dlaka i kape, nastalo adventivnim putem, koje obavija stablo. Debelo je, čvrsto, sa oštrim vrhom i sa bočnim trnovima, što sve zajedno biljci obezbeđuje dobru zaštitu. Sačinjeno je iz sklerenhimskih ćelija debelih zidova.

## Reference
Trn (razvrstavanje)

* trn, dio biljke

**[[Hrvatska]]**:
* Trn (Slivno), naselje u općini Slivno

**[[Bosna i Hercegovina|BiH]]**:
* Trn (Laktaši), naselje u opštini Laktaši
* Trn (Široki Brijeg), naselje u opštini Široki Brijeg
* Trn (Velika Kladuša), naselje u opštini Velika Kladuša

**[[Bugarska]]**:
* Trn (Bugarska), grad u Bugarskoj
* Trn (općina), općine u Bugarskoj
Kaštel Stari

**Kaštel Stari** je jedno od sedam *Kaštela*, koje čine grad Kaštela. Naselje je smješteno uz obalu Kaštelanskog zaljeva, između Kaštel Novog i Kaštel Lukšića.

Prema popisu iz 2001. godine, Kaštel Stari ima 6.448 stanovnika.

## Sport
* HNK Val Kaštel Stari
Hrasnica

**Hrasnica** je urbano naselje u općini Ilidža u Federaciji Bosne i Hercegovine u Bosni i Hercegovini. Smješteno je u podnožju planine Igman. Sastavljeno je iz dvije mjesne zajednice: Hrasnica I i Hrasnica II. Hrasnica se sastoji od nekoliko starih naselja koji su se s vremenom integrirali u jedno urbano naselje: Glavogodina, Kovači, Mejdan i Lasica.

## Sport i kultura
Godine 1953. za potrebe stanovnika i radnika FAMOS-a izgrađeni su objekti Centra fizičke kulture (Sportski centar Hrasnica). Prvobitna namjena tih objekata bila je da služe rekreacijskim potrebama radnika i da budu nosioci razvoja sporta na području Hrasnice. U okviru Sportskog centra nalaze se: stadion FK Famos Hrasnica, pomoćni teren, mali teren sa umjetnom travom i malo košarkaško igralište. Sportski centar čine još dvorana sa dvije sale i univerzalnom plohom. Dvorana je pogodna za obavljanje različitih sportskih aktivnosti: mali nogomet, košarka, rukomet, odbojka, stolni tenis, gimnastika i karate. Od 2002. Sportski centar djeluje u sastavu JU za kulturu, sport i rekreaciju Hrasnica - Ilidža. Dana 23. oktobra 1954. osnovan je Dom kulture Hrasnica. Na osnovu izvještaja republičkog Savjeta za kulturu iz marta 1961. Dom kulture Hrasnica imao je: kino salu sa 406 mjesta, biblioteku s čitaonicom, prostorije Komiteta, salu KUD Famos, restoran s terasom i dvije kancelarije. U naselju postoje dvije džamije i jedan medžlis.

## Obrazovanje
U Hrasnici postoje dvije osnovne škole: JU *Druga osnovna škola* i JU *Četvrta osnovna škola*. JU *Druga osnovna škola* osnovana je 1907. godine, tokom Austro-Ugarske monarhije. Nakon *Prve osnovne škole* na Ilidži *Druga osnovna škola* najstarija je osnovna škola na području općine Ilidža. Za potrebe rastućeg stanovništva odlučeno je da se u Hrasnici podigne još jedna škola. Iz tog razloga, na prostoru mjesne zajednice Hrasnica II, u neposrednoj blizini Sportskog centra Hrasnica, 1968. godine osnovana je škola pod imenom OŠ *Hasan Brkić.*

## Infrastruktura
Sa Ilidžom Hrasnica je povezana gradskim autobuskim saobraćajem. Prema Hrasnici i njenim dijelovima (Kovači i Famos) voze dvije linije: linija 27 (Famos–Hrasnica–Ilidža) i linija 27b (Ilidža–Kovači–Hrasnica).

Radi unapređenja infrastrukture, u ljeto 2018. započela je izgradnja i proširenje Hrasničke ceste. U planu je da se između dvije trake postave tramvajske šine, čime bi se Hrasnica tramvajskim saobraćajem povezala sa Sarajevom.

## Ekonomija
Prije rata u Bosni i Hercegovini u Hrasnici je postojala firma FAMOS, koja je distribuirala svoje proizvode na jugoslovensko tržište. Nakon rata firma je propala, a nekadašnji prostor fabrike postao je Industrijska zona Hrasnica.

## Reference

## Vanjske veze

* Zvaničan veb-sajt općine Ilidža
Potoci

**Potoci** mogu biti:
* Potok, kraći vodotok, množina su potoci

Naselja:
* Potoci (Pljevlja), naselje u opštini Pljevlja, Crna Gora
* Potoci (Istočni Drvar), naselje u opštini Istočni Drvar, Republika Srpska, BiH
* Potoci (Mostar), naselje u gradu Mostaru, Federacija BiH, BiH
Sokolović Kolonija

**Sokolovići** ili **Sokolović Kolonija** su naselje kod Ilidže, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina.

Prema popisu stanovništva iz 1991. godine mjesto je imalo 9.328 stanovnika.

**Nacionalni sastav:**

* Bošnjaci - 6.045 (65%)
* Srbi - 2.111 (23%)
* Jugosloveni - 602 (6%)
* Hrvati - 370 (4%)
* ostali - 200 (2%)
Ključ

* Ključ (grad) - Grad u sjeverozapadnoj Bosni
* Stari grad Ključ (Gacko) - Grad u istočnoj Hercegovini
* Ključ (za bravu) - naprava za otključavanje brave
* Ključ - alat
Tešanjka

**Tešanjka** je naseljeno mjesto u sastavu općine Tešanj, Federacija Bosne i Hercegovine, BiH.

## Stanovništvo

Tešanjka kao samostalno naseljeno mjesto postoji od popisa 1991. godine.

## Izvor
* Knjiga: "Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991.", statistički bilten br. 234, Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo. 
* internet - izvor, "Popis po mjesnim zajednicama" - http://www.fzs.ba/Podaci/nacion%20po%20mjesnim.pdf
Jelah (Tešanj)

**Jelah** je naselje u općini Tešanj.

Nalazi se na glavnoj raskrsnici puteva Tešanj-Prnjavor i Doboj-Teslić, oko 6&nbsp;km sjeverozapadno od Tešnja. Mjesna zajednica Jelah je  mali prostor ukupne površine 9&nbsp;km², koja je smještena u sjevernom dijelu Bosne i Hercegovine. Proteže se dolinom rijeke Usore. Sa sjevera i sjeverozapada se granici sa mjesnom zajednicom Kalošević sa sjeveroistoka sa općinom Usora. Po konfiguraciji, reljef je brežuljkast, blagih nagiba. Najniža tačka u dolini rijeke Usore iznosi 173 m, a najviša tačka 205 m nadmorske visine.

## Značajne osobe
* Anid Travančić , nogometaš
* Fahrudin Mrvić , novinar

## Vanjske veze

* Jelah.info
* Nova info stranica Jelaha i okoline 
* Biznis Tešanj
* Motel SPLIT-Usora 
* Antena Radio 
* Radio ZOS 
* Planjax Group 
* FAD d.d.Jelah
* "Haskomerc-2"d.o.o. Jelah
* Bh bussiness FAD d.d. Jelah
Todorovo

**Todorovo** se nalazi na sjeverozapadu Bosne i Hercegovine u Cazinskoj Krajini. Stari grad Todorovo je nekad bio najeveći grad u Cazinskoj Krajini. Danas na to posjećaju samo ostaci ruševina da je tu nekad bio moćan grad. 

Todorovo se u 16. vijeku zvao Novigrad koji je od 1560. godine prestao da postoji kao Novigrad, kada dobija ime Todor Grad, i potom Todorovo, kako se i danas zove. Ime je dobio po gasovitom junaku Todoru koji je pao u borbi protiv Turaka u odbrani Novigada. Prilikom jednog napada vatra je dospjela da barutene koja je odletjela u zrak zajedno sa Todorom i njegovom porodicom.

Oko 70 godina kasnije Turci su konačno osvojili ovaj kraj koji je ostao poprilično pust. Poslije pada pod Tursku vlast ovaj se kraj vrlo brzo naseljava i postaje okosnica u odbrani Osmanlijskog carstva i daljem osvajanju Austro-ugarske teritorije. U pismu jednog sveštenika iz Kralovaca koji je upućen 20.11. 1641. godine u Beč, spominje se aga Kariman iz Todor Novog pred braće **Hrnjice** iz Velike Kladuše zbog stalnih upada na Austrougrasku teritoriju. Zadnji gopodar Todorava bio je Maše Tabak (M. Tabaković) i njegovi bratići.

Od zidina starog grada napravljena je najstarija škola na ovom području, kao i područna škola u Mrceljima. Da se nazaboravi napomenuti da je Todorovo bio općina prije Velike Kladuše, kao da je u Todorovu osnovana društvena zadruga iz koje je izrasla jedna od najveći firmi na području bivše Jugoslavije Agrokomerc. Mjesna zajednica Todorovo je sa svojih 33,5 kvadratnih kilometara treća po površini u općini sa iznad prosječnom stopom gustinom naseljenosti koja iznosi 164 stanovnika km². 

Prema popisu iz 1991. godine Todorovo je imalo 1.305 domaćinstava u kojima je živjelo 5.480 stanovnika. Todorovska džamija je napravljena sedemdesetih godina i bila to prva džamija na Balkanu sa dva minareta koju je zidao hodža Imamović. 

Mjesnoj zajednici Todorovo pripadaju mjesta Mrcelji, Vejnac, Tod. Čelinja, Tod. Salapnica, Glubovići i Todorovo. 

U Mrceljima postoje više vodenica Mali Mlin, Gornji Mlin, Žljeboja, Dvojače, Mlinarska i još dvije koje se nalaze u privatnim rukama koje su ovom kraju bila dobro došla tako da su mnogi dosljavali iz drugih mjesta. Prije toga uslijedio je masovno iseljavanje u Tursku. U Todorovo je 1985. godine stigao i asfaltni put na svečenom otvaranju govorili su braća Hakija i Hamdija Pozderac. U to vrijeme Todorovo doživljama novi procvat, sa firmom Agrokmerc koja otavara svoje nove pogone i farme kunića, kao i širenje telefonske mreže. Sve se zaustavlja 1987. sa aferom Agrokomerc. 

Nakon rata vrši se asfaltiranje lokanih puteva Todorovo - Mrcelji, Todorovo - Todorova Čelinja, i Todorovo - Golubović. Svako domaćinstvo dobija telefon i gradski vodovod.

## Izvori
* http://www.kladusa.net
Louis III Slijepi, car Franačke

**Luj III.** Slijepi (881. - rujan/septembar 928.) je bio kralj Provanse od 887. do 928. i car Svetog Rimskog Carstva od 901. do 905.

## Djetinjstvo
Otac **Luja III.** je bio Boso kralj Provanse dok mu je majka bila Irmingard kćer cara Svetog Rimskog Carstva Luja II. . U trenutku smrti njegovog oca 887 godine Luj III. se našao pod zaštitom karolinških careva Karla III. i Arnulf Karantanski koji su se pobrinuli da ima sigurno djetinjstvo.

## Car
Ovaj period mira i sigurnosti završava smrću Arnulfa kada ga posjećuju talijanski plemići nudeći mu carsku krunu pod uvjetom da zarati s kraljem Italije Berengarom. Kako je ta ponuda bila potpuno prihvatljiva mladiću od 19 godina, on 901. godine kreće u uspješnu invaziju Italije i ulazi ponosno u Rim, gdje ga papa u februaru-veljači 901. godine kruni za cara. Taj tada već proslavljeni uspjeh bio je preuranjen pošto Berengar koji je nadživio posljednja tri cara nije bio osoba za omalovažavanje. Sudbina se i ovdje ponovila kada malo više od godinu dana nakon Lujeve krunidbe Berengar ostvaruje veliki vojnu pobjedu tijekom koje zarobljava svoga protivnika.

## Abdikacija
U zamjenu za slobodu Berengar je zatražio od njega samo riječ da se mladi car više nikada neće vratiti u Italiju. Kako je davanje riječi za ovoga cara bilo nešto potpuno jednostavno, on ju je dao i otišao u Provansu gdje se pripremao za svoj novi napad. Nakon dvije godine ili točnije u july-srpnju 904. on ponovno napada Berengara samo da bi u july-srpnju 905. godine kod Verone ponovno doživio katastrofalni poraz i bio zarobljen. Ovaj put Berengar nije mogao ponovno vjerovati Luju III. tako da ga je prije puštanja na slobodu za svaki slučaj oslijepio. 

## Nasljedstvo
Nakon ovog poraza Luj III. se povukao u Provansu koju potom do smrti više nije napuštao. Od djece imao je kćer čiji potomci su sljedećih više od 300 godina bili grofovi Provanse.
Klokotnica

**Klokotnica** je mjesto, do rata u sastavu općine Doboj, sada u općini Doboj Istok, čije je sjedište, Federacija Bosne i Hercegovine, BiH.

## Stanovništvo

## Naseljena mjesta
Ahinbašići, Polje, Brđani, Habibovići, Gnječe, Mrkani, Babići, Salkići, Dizdari, Bradare, Frkati, Samarić, Dolić, Kapak, Duje.

## Historija
Prema statističkim podacima objavljenim 1972. godine Klokotnica je bila najveće mjesto u tadašnjoj opštini Doboj. Prostire se od 44,60° sjeverne geografske širine i 18,70° istočne geografske dužine i pripada brdsko-nizijskom tipu naselja. Najniža tačka nalazi se na 154 metra,a najviša na 471 metar nadmorske visine (kota Šikarac). Prema procjenama stručnjaka površina Klokotnice iznosi 13, 37&nbsp;km² što cini 33.4 % cjelokupne općine Doboj-Istok.

Ovaj kraj pripada tipu umjereno kontinentalne klime sa srednjom godišnjom temperaturom oko 10,5° celzijusa i 900 –1000&nbsp;mm padavina godišnje. Poslije doseljavanja Slavena uslijedilo je formiranje župe Usora u čijem se sastavu najvjerovatnije nalazio i prostor Donje Spreče.Kasnije su župe Usora i Soli činile jednu administrativnu cjelinu poznatu kao Usorska banovina.Ovom prostoru pripada i teritorija Klokotnice. Usora i Soli su u rano feudalnoj bosanskoj državi često izložene prodorima iz Ugarske. Uticaji iz ove zemlje bili su i u doba uspona Bosne, a potom njezinog slabljenja i nakon gubitka samostalnosti, odnosno zavođenjem osmanske (turske) uprave 1463. godine na teritorijama koje su ostale izvan turske okupacije. Ovaj kraj ostaje pod ugarskom hegemonijom sve do pada Srebreničke banovine 1520. godine ili nešto ranije prema drugim navodima (1512.g.). Klokotnica se nalazila u nahiji Soko, koja je bila u granicama Zvorničkog sandža kao kruga.Ona se navodi kao upisano mjesto, vjerovatno prvi put, u pisanom izvoru pod naslovom: "Prva dva popisa Zvorničkog sandžaka iz 1519 i 1533.godine" . Ove popise je sa turskog na bosanski jezik preveo dr.Adem Handžić, a objavila ih je Akademija nauka i umjetnosti BiH. Prema ovim popisima u Klokotnici postoje 4 muslimanske kuće i 14 hrišćanskih kuća. Timari: Sulejman Serbuljuk, Ilijas i Mehmed sin Kasima pretpostavlja se da su po ovom popisu prvi muslimani naseljeni u Klokotnici.

U godinama II svjetskog rata vojnu dominaciju , do početka 1945. godine imale su domobransko - zelenokadrovske, a potom ustaške snage. Put Doboj - Tuzla nalazio se pod vojnom kontrolom, odnosno patroliranjem njemačkih snaga. Aprila 1945.god uslijedio je slom njemačkoustaških snaga od jedinica Jugoslovenske Armije na liniji Šikarac-Ciganište-Becanj.

Poslije rata Klokotnica je u sastavu Narodnog odbora opštine Brijesnica srez Gračanica. Od 1955.godine pripada novoformiranoj opštini Suho Polje.Ukidanjem srezova ukida se i Narodni odbor opštine Suho Polje, od kada se Klokotnica nalazi u sastavu opštine Doboj.U toku 1992.god kao što je već poznato uslijedilo je formiranje Povjereništva ratnog Predsjedništva na istočnom dijelu općine Doboj, da bi kasnije i zvanično dobili saglasnost kao zasebna društveno-politička zajednica. Tako je Doboj Istok jedna od najmlađih općina u Bosni i Hercegovini, a samim tim i mjesna zajednica Klokotnica koja čini njen veliki dio.
Maglajani

**Maglajani** su naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Laktaši koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 1,490 stanovnika.

## Geografija

## Historija

## Stanovništvo

## Privreda

## Reference

## Izvori
* Knjiga: „Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991.“, statistički bilten br. 234, Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo. 
* internet - izvor, "Popis po mjesnim zajednicama" - http://www.fzs.ba/Podaci/nacion%20po%20mjesnim.pdf 

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
Mokro

* Mokro (starohrvatska županija)

**[[Bosna i Hercegovina|BiH]]**:
* Mokro (Konjic), naselje u općini Konjic
* Mokro (Pale), naselje u općini Pale
* Duboko Mokro, općina Široki Brijeg

**[[Crna Gora]]**:
* Mokro (Šavnik, Crna Gora), naselje u općini Šavnik
Mokro (Pale)

**Mokro** je naseljeno mjesto i sjedište istoimene mjesne zajednice u opštini Pale, Republika Srpska, BiH.

## Stanovništvo

## Povezano
* Opština Pale

## Reference

## Vanjske veze
* Satelitska snimka
* SPC: Parohija u Mokrom
Pipin Mali

**Pipin Mali** je bio poslednji franački majordom koji je 751. godine zbacio poslednjeg kralja dinastije Merovinga Hilderika III, čime je otpočela vladavina dinastije Karolinga.

## Dolazak na vlast

Rodio se 715. godine kao sin franačkog majordoma Karla Martela. 741. po očevoj smrti on preuzima vlast zajedno sa bratom Karlomanom. Da bi obezbedili legitimitet doveli su na presto Hidelrika III Merovinga 743. godine, koga su pronašli u manastiru. 747. Karloman se povlači u manastir Monte Kasino i vlast prepušta Pipinu Malom koji 751. na saboru u Soasonu, uz podršku tadašnjeg pape Zaharija zbacuje Hidelrika III i dobija kraljevsku krunu i . Hidelrik III je poslednji vladar merovinške dinastije dugokosih kraljeva, koji je pri svom zbacivanju ponižavajuće ošišan i vraćen u manastir. Papa je smenu dinastija pravdao time da je bolje da bude kralj onaj koji stvarno vlada nego onaj koji je kralj samo po imenu. Tim izborom Pipina Malom zvanično započinje Karolinšku dinastiju.

## Odnosi sa crkvom

Dolazak na vlast Pipina Malog i Karlomana obeležen je i sređivanjem odnosa sa crkvom koji su zaoštreni za vreme Karla Martela zbog sekularizacije crkvenih zemljoposeda. Poboljšanje odosa je trebalo još jače da ih učvrsti na prestolu. Tokom njihove vladavine sazvaju se sabori koji zavode strogu crkvenu organizaciju i hijerarhiju. Stvaraju se stepenice crkvenih položaja. Propisuje se strogo pridržavanje benediktinskog statuta po manastirima. Sva oduzeta crkvena zemlja se smatrala još uvek crkvenom, ali je ostajala u rukama obrađivača koji plaćaju crkvi desetak, pored onog koji plaćaju državi -'dvojni desetak'. Reforma je imala jaku opoziciju, ali je ostvarena učvrstivši majordome na vlasti i donevši kasnije i kraljevsku krunu. Kraljevska kruna je posledica krize sa Langobardima i zajedničkih interesa sa papom.

## Osvajanja i ratovi

Tokom svoje vladavine (što kao majordom, što kao kralj) osvojio je od Langobarda Ravenski egzarhat, u savezu sa papom Stefanom II. Pored toga osvojio je Bavarsku i 759. godine od Arapa Narbonu i čitavu Septimaniju, a vodio je borbe sa Saksoncima. Papi 756. godine predaje na *večita vremena* zemlje Rimske oblasti i Ravenskog egzarhata, bez obzira na protivljenje Vizantije čime su udareni temelji Papskoj državi.

Pri kraju svoje vladavine je, prema franačkom običaju, podelio kraljevstvo svojim sinovima Karlu i Karlomanu. Umro je 768. godine.
Hilderik III

**Hilderik III.** (oko 720. - nakon 23.1.752.), je bio franački kralj od 743. - 751. godine

Sedam godina je prošlo od 737. godine kada je umro Teodorik IV. njegov kraljevski prethodnik. U cijelom tom razdoblju državom su upravljali potomci Pipina do trenutka odluke da se ponovno netko postavi za kralja. Izbor je pao na Hilderika III., navodnog sina Hilderika II.. Tijekom njegove vladavine Pipin Mali poslije smrti oca Karla Martela 741. godine preuzima svu vlast u državi.

Krajem vladavine ovog kralja Pipin Mali šalje pismo papi s upitom. Da li kralj treba biti onaj kojemu je to u krvi ili osoba koja stvarno vlada kraljevstvom. Po primitku pozitivnog odgovora Pipin Mali je s papinim blagoslovom smijenio Hilderika III. 751. godine i proglasio sebe kraljem.

Nedugo zatim iz sigurnosnih razloga ovaj posljednji kralj merovinške dinastije je umro. Svu vlast u državi tako je definitivno dobio Pipin Mali.
Teuderik IV

**Teodorik IV.** (nakon 711. - između 16.3. i 30. 4. 737.), je bio franački kralj od 721. - 737. godine.

Teodorik IV. postaje kralj poslije smrti Hilperika II. 721. godine. Isto kao i njegovi kraljevski prethodnici on nije upravljao državom nego su tu dužnost na sebe preuzeli drugi. Ovaj put tu ulogu u potpunosti preuzima Karlo Martel koji definitivno pobjeđuje u građanskom ratu 723. godine. Tijekom njegovog kraljevanja Karlo Martel ostvaruje zaprepaštujuću pobjedu u bitci kod Toursa protiv višebrojno nadmoćnih snaga druge arapske invazije.

Poslije njegove smrti kraljevstvom bez ikakve maske vlada Karlo Martel slijedećih 7 godina do postavljanja Hilderika III. za novog kralja.
Hilperik II

**Hilperik II.** (oko 670. - Noyon, 721.), je bio franački kralj od 715. - 721. godine

Poslije smrti dotadašnjeg franačkog majordoma i de facto vladara Pipina Herstalskog i kralja Dagoberta III. 715. godine neustrijski majordom Ragenfrid proglasio je Hilperika II. u Neustriji za kralja Franaka. Do toga događaja novi kralj je bio mirno živio u samostanu gdje je bio živio povučeno još od kada mu je otac Hilderik II. bio ubijen 675 godine. Ragenfried, koji je očekivao da je svojim izborom kralja od 45 godina koji nikada nije ima političko iskustvo stekao poslušnika, ubrzo postaje iznenađen pošto novi kralj se odlučuje na direktno vođenje bitaka radi priznavanja svoje vlasti u Austraziji. Tamo se njemu protivila Pipinova supruga Plektruda kao i njegov vanbračni sin Karlo Martel. U ovom ratu svih protiv svih borbe u ratu za ujedinjenje države **Hilperik II.** i Plektruda će biti potučeni 717. godine, a njihov pobjednik će za novog kralja proglasiti Klotar IV. Taj uzurpator će biti potučen već sljedeću godinu, a onu potom će ubrzo prirodno ili ne umrijeti. Bez obzira na tu smrt Karlo Martel nije odustao nego u vojnim kampanjama 718. i 719. godine potpuno uništava vojsku **Hiplerika II.** koji je prisiljen nakon tih katastrofa prepustiti svu stvarnu vlast u državi Karlu Martelu. Samo godinu dana nakon toga on umire. Tijekom te posljednje godine "vlasti" njegov posljednji prijatelj grof Odo od Akvitanije u bitci za Toulouse pobjeđuje prvu arapsku invaziju Franačke. Poslije kraljeve smrti na njegovo prijestolje Karlo Martel stavlja kralja "sjenku" Teodorika IV.. Bez obzira na to posljednji merovinški kralj će biti njegov sin Hilderik III..
Dagobert III

**Dagobert III.** (699. - između 3.9. 715. i 29.2 713.), je bio franački kralj od 711. - 715. godine.

Pipin koji je stvarni gospodar Franačke ga postavlja za kralja 711. nakon smrti oca Hildeberta III.. Početkom njegovog "kraljevanja" dolazi do gušenja burgundske bune. Ovaj nevidljivi kralj je umro kao i Klodvig IV. od strane Pipina dok je još bio dijete.

Novi kralj potom postaje Hilperik II..
Lista kraljeva Franačke

Razdoblje franačkih kraljeva počinje s osvajanjem Francuske, a završava smrću Ludovika I. Pobožnog i nastankom državnih prethodnika Francuske, Njemačke i Italije. Ako se izuzmi svi drugi razlozi za ovu podjelu ostaju oni o govornom jeziku ovih kraljeva. Još je Karlu Velikom osnovni jezik u ophođenju na dvoru bio franački, a ne francuski.

**Napomena:** Dinastija Merovinga je vladala Francuskom u doba neprekidnih građanskih ratova. U ovom popisu su predstavljeni samo vladari koji su samostalno vladali cijelom Franačkom državom.

## Dinastija Merovinga
(nazvana po Klodvigovu djedu Merovehu)

* Klodvig I. kralj 481 - 511. 
* Klotar I. kralj 558 - 561. 
* Klotar II. kralj 613 - 629. 
* Dagobert I. kralj 629 - 639.
* Klotar III. (dijete kralj 657 - 663.
* Hilderik II. kralj 673 - 675. 
* Teodorik III. kralj 687 - 691. 
* Klodvig IV. dijete kralj 691 - 695.
* Hildebert III. kralj 695 - 711.
* Dagobert III. dijete kralj 711 - 715.
* Hilperik II. kralj 715 - 721.
* Teodorik IV. kralj 721 - 735.
* Hilderik III. kralj 743 - 751.

### Dinastija Karolinga

* Pipin Mali, kralj 751 - 768
* Karlo Veliki 771 - 814 
* Luj I Pobožni 814 - 840
William Wordsworth

**William Wordsworth** (7.4. 1770. - 23.4. 1850.), engleski romantičarski pjesnik.

Glavni je predstavnik "jezerske škole" engleskih romantičara koji su živjeli povučeno i konzervativno u jezerskom području sjeverne Engleske. Izraz mu je jednostavan, a jezik prirodan i razumljiv. U svojim pjesmama većinom opisuje prirodu i patrijahalan način života. Najznačanija Wordsworthova zbirka je Lirske balade koju je objavio 1798. zajedno sa svojim suradnikom Samuelom Taylorom Coleridgeom. To se smatra službenim početkom engleskog romantizma.
Antipater Idumejac

**Antipater Idumejac** (; umro 43. pne.) je bio savetnik glavnog sveštenika Hirkana II, upravnik Idumeje a od 47. pne. nadglednik () Judeje. Osnivač je dinastije Irodovaca i otac Iroda Velikog.

Pripadao je uglednoj idumejskoj porodici arapskog porekla, pa po poreklu nije bio Jevrejin. Porodica je krajem 2. veka pne. prešla u judaizam. Sa ženom Kipros (), Nabatejkom, imao je četvoricu sinova: Fazaela, Iroda (Velikog), Josifa i Ferorasa, kao i ćerku Salomu.

Antipater je bio uveren da se, nakon Pompejevog osvajanja Judeje (63. pne.), ništa ne može postići bez rimske naklonosti. To je i olakšalo dolazak na vlast njega i njegovih sinova. Za vreme vladavine Hirkana II, on je bio taj koji je doista vladao Judejom, a glavni mu je takmac bio Aristobul II

Otrovan je 43. godine pne.

## Povezano
* Spisak jevrejskih vladara

## Vanjske veze
* Jevrejska enciklopedija - Antipater
Judeja (rimska provincija)

**Judeja** (hebrejski: יהודה, standardni *Yehuda* tiberijski **; ; ;) je izraz koji historičari koriste za rimsku provinciju koja se prostirala na nekadašnjem području hasmonejskih i herodijskih kraljevstava Izrael. Nazvana je prema Herodovoj etnarhiji Judeja od koje je nastala, kao i prema Kraljevstvu Juda iz 6. vijeka pne.

Rim je svoju kontrolu nad područjem počeo uspostavljati godine 63. pne., poslije završetka trećeg mitridatskog rata i pretvaranja Sirije u rimsku provinciju. Nakon što je Mitridat Veliki poražen rimski vojskovođa Pompeius Magnus (Pompej Veliki) je nastojao osigurati područje. Zbog toga je tokom 1. vijeka pne. prvo uspostavljeno Herodsko Kraljevstvo kao rimska klijentska država a potom je u 1. vijeku postala provincijom Rimskog Carstva.

Provincija Iudaea je bila mjesto tri velike jevrejske pobune (v. Jevrejsko-rimski ratovi) - to su bili Veliki jevrejski ustanak (66-70. n.e.) Kitoski rat (115-117) i Bar Kohbin ustanak (132-135), nakon kojih je rimski car Hadrijan odlučio promijeniti ime provincije u *[[Historija Palestine|Syria Palaestina]]* a njenog sjedišta Jeruzalema u *[[Elija Kapitolina|Aelia Capitolina]]* pokušavši tako izbrisati sve veze jevrejskog naroda s tim područjem.

## Povezano
* Judeja

## Izvori



## Vanjske veze
* Jewish Encyclopedia: Image of Brass Coin of Vespasian, with Inscription "Iudaea Capta." Struck in 72 C.E. 
* Jewish Encyclopedia: Procurators <of Iudaea>
* The name Rome gave to the land of Israel
Sirija (rimska provincija)

**Sirija** (*Syria*) je starorimska provincija u Aziji, odnosno u današnjoj Siriji. Rimskom Carstvu pripojio ju je Gnej Pompej 64. pne. pobjedom nad Mitridatom VI. U kasnijim stoljećima bila je pod Bizantom.

Sedište provincije je bio grad Antiohija. U Siriji su se nalazile tri rimske legije, koje su čuvala granicu sa Parćanskim carstvom. U 3. veku Sirija je bila dom rimskog cara Elagabala iz dinastije Severa koji je vladao od 218. do 222. Od 260. do 273. Sirija je bila deo odmetnutog Palmirskog carstva.

## Poveznice

* Asirija
Gnej Kalpurnije Pizon

**Gnej Kalpurnije Pizon** (*Gnaeus Calpurnius Piso*, 44/43. pne. - 20. n.e.) bio je rimski velikodostojnik iz doba ranog Carstva. Političku karijeru je započeo pod carem Augustom. Tako je 7. pne. postao konzul, a potom je služio kao guverner Hispanije i prokonzul Afrike.

Godine 17. mu je car Tiberije povjerio 4 legije i upravu nad Sirijom. Ubrzo je došao u sukob s popularnim vojskovođom Germanikom, koji mu je bio pretpostavljeni, odnosno zadužen za nadzor svih provincija na Istoku. Dvije godine kasnije, Pizon je zbog toga morao napustiti svoj položaj. Međutim, nedugo nakon toga je Germanik umro. Ubrzo su se u Rimu pojavile glasine kako je Germanik otrovan, odnosno da je to učinio Pizon po Tiberijevom nalogu. Car, optužen za podmuklu likvidaciju svog potencijalnog suparnika, nastojao se tih glasina riješiti organiziravši javno suđenje Pizonu i njegovoj supruzi Plancini u Senatu. Međutim, prije početka samog suđenja je Pizon izvršio samoubistvo; to nije zaustavilo glasine, odnosno špekulacije da se Pizon nije ubio, nego da je likvidiran po Tiberijevom nalogu kako na suđenju ne bi iznio po cara kompromitirajuće dokaze.

## U popularnoj kulturi
Pizon se pojavljuje kao lik u *[[I, Claudius|Ja, Klaudije]]*, znamenitom historijskom romanu Roberta Gravesa, te ima značajnu ulogu u po njemu temeljenoj BBC-jevoj TV-seriji, gdje ga je tumačio Stratford Jones.

## Vanjske veze
* Calpurnius Piso entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith
* Senatus Consultum de Cn. Pisone patre - nedavno otkriveni senatski ukaz koji navodi detalje suđenja (na latinskom)
Komosik

**Komosik** (, 1. vijek pne.?) bio je vrhovni svećenik i kralj Dacije. Naslijedio je kralja Burebistu.

## Reference
American Numismatic Society

**American Numismatic Society** (ANS, na engleskom doslovno: "Američko numizmatičko društvo") je američka organizacija posvećena proučavanju numizmatike. Osnovana je godine 1858. u New Yorku gdje joj se danas nalazi sjedište. U njenom posjedu se izdaje najveća numizmatička zbirka u SAD, s preko 800.000 primjeraka kovanica i novčanica iz svih perioda historije. Također izdaje tri stručna časopisa, a vodi stalnu numizmatičku izložbu u zgradi Federal Reserve Bank of New York.

## Vanjske veze
* American Numismatic Society
* American Numismatic Society's curatorial database of coins  
* American Numismatic Society Magazine
* American Numismatic Society Publications
Luperkal

**Luperkal** (, od latinske riječi lupa za "vučicu") je naziv za pećinu u podnožju brda Palatin u Rimu. U njoj je, po legendi o osnivanju Rima, vučica podojila braću Romula i Rema prije nego što ih je pronašao pastir Faustul. Na tom mjestu su se, kasnije, u doba rimske države, u počast tog događaja održavale svetkovine poznate kao luperkalije.

Godine 2007. je italijanska arheologinja Irene Jacopi objavila kako je pronašla pećinu ispod ruševina *Domus Livia*, odnosno nekadašnje Livijine palače.
Bugojanska grupa

**Bugojanska grupa** je naziv za paravojnu formaciju, odnosno 19 pripadnika hrvatske ekstremne emigrantske organizacije Hrvatsko revolucionarno bratstvo (HRB) koji su u ljeto 1972. godine ušli na teritoriju tadašnje Jugoslavije s ciljem dizanja ustanka koji bi srušio tu državu, odnosno obnovio NDH. Akcija, koja je bila poznata pod šiframa **Operacija Raduša** i **Operacija Feniks**, započela je 20. juna 1972. kada je grupa - prethodno naoružana i obučena u logorima u Zapadnoj Njemačkoj - prešla tadašnju austrijsko-jugoslavensku granicu kod Dravograda, a nekoliko dana kasnije grupa je došla na predviđenu lokaciju na području planine Raduše u Centralnoj Bosni. Međutim, gotovo odmah je Bugojanska grupa postala predmetom opsežne sigurnosne operacije tadašnjih jugoslavenskih vlasti pod šifrom ***Raduša 72***; jugoslavenske vlasti su, prema nekim izvorima, radi akcije hvatanja mobilizirali 30.000 pripadnika JNA, milicije i Teritorijalne obrane SR BiH. Do 28. jula je u okršajima s Bugojanskom grupom poginulo 15 jugoslavenskih vojnika, teritorijalaca i milicionera, ali je i sama grupa likvidirana. Prema službenim podacima jugoslavenskih vlasti, 15 pripadnika Bugojanske grupe je poginulo u oružanim okršajima, a četvorica su zarobljeni i odvedeni na Vojni sud u Sarajevu. Trojica su osuđeni na smrt, a samo je jedan - Ludvig Pavlović - osuđen na 20 godina zatvora.

Akcija Bugojanske grupe je izazvala veliki publicitet u SFRJ, odnosno tadašnje vlasti su je iskoristile u propagandne svrhe kako bi hrvatsku političku emigraciju prikazili kao teroriste. O njoj je TV Sarajevo godine 1985. snimila mini-seriju *[[Brisani prostor (TV serija)|Brisani prostor]]*, a novinar Đorđe Ličina je napisao knjigu *Dvadeseti čovjek*. Usprkos toga, cijeli je događaj postao predmetom brojnih teorija zavjere, urbanih legendi i alternativnih tumačenja, pogotovo nakon raspada SFRJ. Među dijelom Hrvata, pogotovo u BiH, pripadnici Bugojanske grupe se smatraju herojima i mučenicima, a po Ludvigu Pavloviću je za vrijeme rata u BiH nazvano nekoliko jedinica HVO.

## Pripadnici Bugojanske grupe
* Ambrozije Andrić
* Adolf Andrić
* Pavao Vegar
* Ilija Glavaš
* Đuro Horvat
* Vejsil Keškić
* Viktor Kancijanić (Kocijančić)
* Petar Bakula
* Ludvig Pavlović
* Mirko Vlasnović
* Ilija Lovrić
* Filip Bešlić
* Stipe Ljubas
* Vlado Miletić
* Vinko Knez
* Ivan Prlić
* Nikola Antunac
* Vilim Eršek
* Vidak Buntić

## Literatura
* ''Dvadeseti Čovjek'', Đorđe Ličina, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, (1979)
Žig

**Žig** (engl. ***trademark*** ili ***trade-mark***) zaštićeni je znak ili simbol koji koristi pojedinac, poslovna organizacija ili neki drugi entitet s ciljem jedinstvene identifikacije svojih proizvoda i usluga da ih kupci mogu lako prepoznati. Žig je uočljivi indikator koji koristi pravna jedinka za njihovo razlikovanje od konkurentskih.

**Registrirani zaštitni znak** je intelektualno vlasništvo i može se sastojati od imena, riječi, fraze, simbola, slike ili kombinacije tih elemenata. Vlasnik ima pravo na odštetu u slučaju zloupotrebe.

Žig se označava slijedećim simbolima:

* ™ (za neregistrovani zaštitni znak, tj. onaj koji se koristi za promociju ili oznaku robe)
* ℠ (za neregistrovani znak usluge, tj. onaj koji se koristi za promociju ili oznaku usluge)
* ® (za registrovani zaštitni znak)

Registrovani zaštitni znak je obično ime, riječ, dizajn, slika ili kombinacija ovih elemenata. Postoje i nekonvencionalni zaštitini znakovi bazirani na boji, mirisu ili zvuku.

## Međunarodno registrovanje žigova

Osnovni principi međunarodne zaštite svih prava industrijske svojine sadržani su u Pariskoj konvenciji o zaštiti industrijske svojine, a postupak međunarodnog registrovanja žigova je posebno regulisan Madridskim aranžmanom o međunarodnom registrovanju žigova i Protokolom uz Madridski aranžman o međunarodnom registrovanju žigova.

Prema Madridskom aranžmanu, prijavilac može svoju prijavu da zasniva samo na žigu koji je već registrovan u nacionalnom zavodu zemlje porekla, dok prema Madridskom protokolu, međunarodna prijava žiga može da bude zasnovana i na znaku koji je samo prijavljen za registrovanje, ali još nije registrovan u nacionalnom zavodu zemlje porekla.

Neke zemlje su članice samo Madridskog aranžmana, neke samo Madridskog protokola, a neke i Madridskog aranžmana i Madridskog protokola.

Kako su pojedina pitanja različito regulisana Madridskim aranžmanom i Madridskim protokolom, u svakom konkretnom slučaju se mora prethodno utvrditi koji će se od ova dva međunarodna ugovora primenjivati na postupak međunarodnog registrovanja žiga. Ovo se određuje u zavisnosti od toga kojim ugovorom je vezan zavod porekla kao i kojim ugovorom su vezane zemlje za koje se traži međunarodna zaštita. Zavod zemlje porekla je onaj zavod posredstvom koga prijavilac želi da međunarodno zaštiti svoj žig. Zemlje naznačenja su zemlje za koje prijavilac traži međunarodno registrovanje.

Osnov za međunarodno registrovanje žiga može biti nacionalni žig koji je registrovan u zavodu zemlje porekla ili nacionalna prijava podneta zavodu zemlje porekla, zavisno od toga koji se međunarodni ugovor primenjuje na konkretan zahtev za međunarodno registrovanje žiga.

## Vanjske veze
* Direktorijum registrovanih zaštitnih znakova na Webster's Online Dictionary
* ČPP o registrovanom zaštitnom znaku od International Trademark Association
* ''World Trademark Review'' magazin

## Reference
Dijadema

**Dijadem** ili **dijadema** je karakteristična za nekadašnje orijentalne monarhe i članove kraljevskih porodica. Naziv joj dolazi od grčke riječi διάδημα (*diádēma*), "vrpca" ili "traka", odnosno διαδέω (*diadéō*), "obmatam" ili "vezujem".


Datoteka:Alesia Fieldberg 2008 1a.jpg|Alesia Fieldberg, Miss Canada International za 2008. godinu nosi dijademu koja označava njenu titulu
Datoteka:Diodotus I of Bactria wearing the diadem.jpg|Diodot od Baktrije nosi *dijademu* - bijelu vrpcu koja je bila helenistički simbol kraljevske vlasti


## Izvori

## Vanjske veze

* Crown - LoveToKnow 1911. 1911 Encyclopædia Britannica - Free Online.
* Diadem.  Livius. Articles on Ancient History.
* diadem@Everything2.com. Everything@Everything2.com.
Atentat na Julija Cezara

**[[Atentat]] na [[Gaj Julije Cezar|Julija Cezara]]** se odigrao u Rimu 15. marta 44. pne. kada je u Pompejevom teatru grupa od nekoliko desetaka senatora, vođena Markom Junijem Brutom i Gajem Kasijem Longinom noževima na smrt izbola rimskog diktatora. Zavjerenike, koji su sebi kasnije dali naziv ***Liberatores*** ("Oslobodioci") su vodili različiti motivi, ali im je glavni bilo republikansko uvjerenje, odnosno bojazan da bi Cezar, koji je nedugo prije toga u građanskom ratu preuzeo svu vlast nad rimskom državom, mogao sebe proglasiti kraljem i tako ukinuti Republiku. Njihov čin je, međutim, umjesto povratka na stari republikanski režim izazvao seriju građanskih ratova i uspostavu Carstva pod Cezarovim nasljednikom Augustom.

Dramatične okolnosti u kojima se atentat dogodio i njegove neposredne posljedice čine ubistvo Julija Cezara jednim od najpoznatijih atentata u historiji. Također je poslužio kao inspiracija za brojne umjetnička i književna djela, a od kojih se najviše ističe Shakespeareova tragedija *[[Julius Caesar (drama)|Julije Cezar]]*.

## Vanjske veze
* Opis atentata od strane Nikolaja iz Damaska
* Suetonius, Life of Julius Caesar
* Izvještaj o atentatu od strane historičara Apijana
Et tu, Brute?

**Et tu, Brute?** (doslovno: "I ti, Brute?") je latinska fraza, odnosno riječi koje je prema tradiciji izgovorio rimski diktator Julije Cezar shvativši da se među senatorima koji ga ubijaju nalazi i njegov prijatelj i štićenik Marko Junije Brut. Ta fraza, koju je William Shakespeare iskoristio u svojoj drami *[[Julius Caesar (drama)|Julije Cezar]]*, a koja se na srpskohrvatskom govornom području prevodi sa ***Zar i ti, sine Brute?*** (doslovni prijevod varijante *Tu quoque Brute fili*?) mi se u zapadnoj kulturi koristi kao sinonim za izdaju.
Decim Junije Brut Albin

:*Za ostale osobe s ovim cognomenom, v. [[Albinus (cognomen)]].*

**Decim Junije Brut Albin** (*Decimus Junius Brutus Albinus*, 85. pne. ili 81. pne. 42. pne.) je bio rimski vojskovođa i političar iz doba kasne Republike, poznat kao komandant Cezarove mornarice u građanskom ratu, ali i jedan od vođa zavjere tokom koje je ubijen Cezar.

Decim Brut je bio daleki rođak Julija Cezara. Majka mu je bila Sempronija Tuditani, supruga Decima Junija Bruta, konzula za 77. pne. Kasnije ga je posvojio Aulo Postumije Albin, po kome je dobio i ime. U mladosti mnogim važnim popularskim političarima.

Cezar ga je postavio za jednog od oficira u svojoj vojsci za vrijeme galskih ratova. Godine 56. pne. se Decim istakao u pohodu na Venete kada je na brzinu izgradio flotu s kojom je pokoren taj pomorski narod. Nakon izbijanja građanskog rata 49. pne. Decim se još jednom istakao izgradnjom improvizirane flote, s kojom je pokorena pobunjena Masilija.

Iako je bio vjerni Cezarov pristaša, nakon završetka rata i Cezarovog proglašenja za diktatora, Decim je odlučio prijeći na stranu zagovornika starog režima među kojima se isticao Gaj Kasije Longin. Kao jedan od prvih zavjerenika je uspio u zavjeru uvući Bruta. Za to vrijeme ga je Cezar, nesvjestan da mu Decim radi o glavi, imenovao *pretorom peregrinusom* za 44. pne. te mu namijenio mjesto guvernera Cisalpinske Galije. Na dan samog atentata se Decim pobrinuo da Cezar ne dobije upozorenje o tome što se sprema, a prilikom samog ubistva je bio treći senator koji je Cezaru zadao ubod nožem.

Decim je, međutim, bio i prvi od zavjerenika koji je shvatio kako se narod okrenuo protiv Cezarovih ubica, te je napustio Rim. Njegovo preuzimanje položaja guvernera Cisalpinske Galije, odnosno sukob sa Markom Antonijem, je eskalirao u mutinski rat. Decima je u opkoljenoj Mutini deblokirao Cezarov posvojeni sin i nasljednik Oktavijan, stekavši komandu nad senatskim snagama poslije pogibije njihovih komandanata. Oktavijan mu je tada hladno saopćio da je to učinio po nalogu Senata, a ne da bi spasio ubicu svog oca. Decimu je potom naređeno da sa svojim snagama goni Antonija koji se povlačio na zapad. Vojska mu se tada, međutim, naglo osula, s obzirom da su mnogi njeni pripadnici počeli bježati na stranu popularnog Antonija. Shvativši da mu je položaj u Italiji sve teži, a u slučaju eventualne pomirbe Antonija i Oktavijana bezizgledan, Decim je odlučio ostaviti svoju vojsku te krenuo pronaći utočište na Balkanu kod Bruta i Kasija. Do njih nije stigao, jer su ga na putu presreli galski poglavice vjerni Marku Antoniju, te ubili. Decim je tako postao prvi od Cezarovih ubica koji je i sam stradao nasilnom smrću.

## Izvori
Julius Caesar (drama)

***Julije Cezar*** (u engleskom originalu *Julius Caesar*) je tragedija koju je oko godine 1599. napisao William Shakespeare. Radnja, smještena u Rim 40-ih godina pne. opisuje zavjeru protiv tadašnjeg diktatora Julija Cezara, njegovo ubistvo i neposredne posljedice. Predstavlja jednu od tri Shakespeareove drame inspirirane stvarnim događajima iz rimske historije (ostale dvije su *[[Koriolan (drama)|Koriolan]]* i *[[Anthony and Cleopatra|Antonije i Kleopatra]]*).

Iako je tekst naslovljen sa *Julije Cezar*, sam Cezar nije glavni junak drame, te se kao lik pojavljuje tek u tri scene i biva ubijen na početku trećeg čina. Protagonist je Marko Junije Brut u kome se odvija psihološki sukob između međusobno suprotstavljenih imperativa časti, prijateljstva i patriotizma.

Smatra se kako je poticaj za pisanje drame izazvala sve veća tjeskoba u Engleskoj Shakespeareovog vremena, odnosno odbijanje ostarjele kraljice Elizabete da imenuje nasljednika, a zbog čega su se njeni podanici bojali da će Engleska nakon njene smrti biti bačena u vrtlog nasilja i građanskih ratova nalik na one koje je Rim iskusio poslije Cezarove smrti.

## Povezano
* Friends, Romans, countrymen, lend me your ears

## Vanjske veze

* Julius Caesar Navigator Includes Shakespeare's text with notes, line numbers, and a search function.
* No Fear Shakespeare  Includes the play line by line with interpretation.
* All Julius Caesar  Provides a summary of the play, background on Shakespeare and Julius Caesar, including historical background on Julius Caesar, and a character analysis of Caesar.
* Julius Caesar  – searchable, indexed e-text
* Julius Caesar  – Full text play by William Shakespeare.
* Julius Caesar  – from Project Gutenberg
* Julius Caesar  – by The Tech
* Julius Caesar – Searchable and scene-indexed version.
* Julius Caesar in modern English 
* Lesson plans for Julius Caesar at Web English Teacher
* Quicksilver Radio Theater adaptation of "Julius Caesar", which may be heard online, at PRX.org (Public Radio Exchange).
* Julius Caesar  study guide, themes, quotes, analysis, multimedia, & teaching guide
* Video animation, from the BBC, summarizing Shakespeare's ''Julius Caesar''
Senator

**Senator** je naziv za člana senata.

Također može označavati:

* Senator Theatre u Baltimoreu;
* Senator Films, filmski studio;

Pored toga postoje sportski timovi koji se nazivaju 'Senatorima' (na engleski|engleskom *Senators*):

* Ottawa Senators, kanadski hokejaški tim iz Ottawe koji se natječe u National Hockey League.
* Washington Senators, nekoliko bivših bejzbol timova iz Washingtona koji su se natjecali u Major League Baseball C.
* Harrisburg Senators, bejzbol tim iz Harrisburga u Pennsylvaniji koji se natječe u Eastern League.

U Washingtonu djeluje i The Singing Senators, vokalni kvartet republikanskih senatora specijaliziran za barbershop muziku.
Martovske ide

**Martovske** ili **Ožujske ide** () je u rimskom kalendaru bio naziv za 15. mart/ožujak. Na taj dan se u Rimu održavala svetkovina u čast boga Marsa i održavala vojna parada. Osim u martu, izraz ide se koristio i za 15. dan mjeseca maja, jula i oktobra, odnosno 13. dan u svim ostalim mjesecima.

Izraz martovske ide se očuvao i nakon rimskog doba, odnosno dobio novo značenje zato što upravo na taj datum - 15. marta 44. pne. - izvršen atentat na Julija Cezara. Prema Plutarhu je prije samog atentata Cezar od vidovnjaka bio upozoren da mu prijeti opasnost na Martovske ide, ali je to upozorenje zanemario. Na putu za Pompejev teatar je istog vidovnjaka sreo i podozrivo rekao kako su "Martovske ide došle", na što mu je vidovnjak odgovorio "Da, ali još nisu prošle" . Nedugo potom je Cezar ubijen. Susret je dramatizirao William Shakespeare u svojoj drami *[[Julius Caesar (drama)|Julije Cezar]]*, odakle potječe i izreka "Čuvaj se Martovskih ida".

Otada Martovske ide služe kao izraz kojim se opisuje neka opasnost ili nevolja koja prijeti, a koja se ima dogoditi u točno određenom vremenu.

## Vanjske veze
* Plutarch, The Parallel Lives, The Life of Julius Caesar
* Nicolaus of Damascus, Life of Augustus (translated by Clayton M. Hall)
Pogrebna lomača

**Pogrebna lomača** (, od πυρ, vatra) je naziv za improviziranu strukturu, najčešće napravljenu od drva, a koja služi za spaljivanje mrtvog tijela kao dio pogrebnog rituala.

Spaljivanje mrtvaca na lomači danas prakticiraju hindusi i sikhi. U prošlosti su ih prakticirali i Rimljani te Vikinzi (kojima su kao lomače služili posebno izrađeni čamci i brodovi).

U kasnijim periodima se spaljivanje mrtvaca na lomača prakticira u izvanrednim situacijama kao što su ratovi, elementarne nepogode i epidemije prilikom kojih se ne može pružiti redovna sahrana. Nacisti su, pak, imali običaj na lomačama spaljivati ubijene zatvorenike u konc-logorima kada ti logori nisu imali krematorijume.

Iz zdravstvenih i higijenskih razloga se spaljivanje na lomačama prakticira i na stoci uginuloj od zaraznih bolesti.
 
## Vanjske veze

* Ancient Roman funeral pyres
TŽV Gredelj

**Tvornica željezničkih vozila Gredelj ''d.o.o.*** (skraćeno ***TŽV Gredelj**'') utemeljena je 1894. godine kao glavna radionica Mađarskih državnih željeznica za popravak i glavni pregled parnih lokomotiva. Danas najveći dio svoje proizvodnje TŽV Gredelj realizira za Hrvatske željeznice. 

TŽV Gredelj bavi se projektiranjem i proizvodnjom svih vrsta vagona, tramvajskih vozila, okretnih postolja, sanduka električnih lokomotiva, posuda pod tlakom, vretenastih dizalica raznih nosivosti, otkivaka svih oblika i kakvoće, odljevaka sivog lijeva i obojenih kovina, doknadnih dijelova za željeznička vozila, samohodnih vozila za brušenje tramvajskih tračnica i dr, remontom i održavanjem dizelskih i električnih lokomotiva, dizel-motornih i elektromotornih vlakova, putničkih, službenih i poštanskih vagona, teretnih vagona, teških motornih drezina, konih uređaja i opreme, posuda pod tlakom, vretenastih dizalica, alatnih strojeva i tramvajskih vozila. 

## Povezano
* Crotram
* Janko Gredelj

## Vanjske veze
* Službene stranice
Posmrtno slovo

**Posmrtno slovo** ili, rjeđe, **eulogija** (, eulogia, "dobra djela") je govor posvećen nedavno umrloj osobi, a koji se održava prilikom njenog pogreba ili komemorativne svečanosti. Obično ga održavaju članovi rodbine, bliski prijatelji ili kolege.

## Reference

## Povezano
* Nekrolog
* Panegirik
* Rekvijem
Diploma

**Diploma** (grč.: presavijeno u dvoje, povelja) naziv je za svjedodžbe nekih završnih ispita, odnosno postignutih titula (*[[matura]]lna, [[majstor]]ska, [[doktor]]ska diploma*) ili isprava kojom se svečano priznaje neki uspjeh, zasluga, staž članstva (*počasna diploma*).

## Stara Grčka
Prvotno diploma je kod Starih Grka naziv za dvije povezane pločice na kojima je bio ispisan neki službeni spis. Poslije je to povelja kojom se pojedincu dodjeljuju neke pogodnosti. Od XVII. st. diploma je naziv za svaku službenu ispravu koja služi kao svjedodžba o pravnim stvarima.

## Stari Rim
U starom Rimu isprava ispisana na dvostrukim pločicama zvala se *tabulae duplices*. Njome je Rimski senat (poslije car) dodjeljivao pojedincima privilegije ili im povjeravao zadatke i tu odluku potvrđivao svojim pečatom.

Diplome *honestae missionis* davale su se isluženim vojnicima kao potvrda za časno vršenje službe.

## Izvori

* *[[Izvori#EON|EON]]*, *[[Izvori#ELZ|ELZ]]*