Orhan Pamuk

**Orhan Pamuk** (Istanbul, 1952) je jedan od najpoznatijih turskih pisaca, scenarist, akademik i dobitnik Nobelove nagrade za književnost 2006. godine. Njegov je rad stekao široku popularnost i van granica zemlje gde su njegove knjige prevedene na šezdeset i tri jezika i prodane u preko 13 miliona primeraka.

Njegovi najpoznatiji naslovi su *Tiha kuća*, *Beli zamak*, *Crna knjiga*, *Novi život*, *Moje ime je crvena*, *Sneg*, *Muzej nevinosti*, *Stranac u mojoj glavi* i *Žena crvene kose*. Profesor je humanističkih kolegija o veštini pisanja i komparativnoj književnosti na Univerzitetu Columbia, a od 2018. i član Američkog filozofskog društva.

Orhan Pamuk rođen je u Istanbulu u porodici sa čerkeškim korenima. Prvi je turski dobitnik Nobelove nagrade u istoriji, a primio je i brojne druge književne nagrade. Pre dodele Nobelove nagrade roman Moje ime je crvena stekla je međunarodnu pažnju i osvojila francusku nagradu *Prix du Meilleur Livre Étranger* 2002. godine, italijansku *Premio Grinzane Cavour* 2002. godine i *International Dublin Literary Award* 2003. godine.

Evropski parlament pisaca nastao je kao rezultat zajedničkog predloga Orhana Pamuka i portugalskog pisca Joséa Saramaga. Pamukova spremnost da piše knjige o spornim istorijskim i političkim događajima dovela ga je u opasnost od cenzure u vlastitoj domovini. Godine 2005. ultranacionalistički advokat tužio ga je zbog izjave vezane za Armenski genocid u Osmanskom Carstvu.

## Biografija
Orhan Pamuk je rođen je 7. juna 1952. u Istanbulu.

Pamuk je tesno povezan s postmodernom književnošću. Jedan je od najpoznatijih turskih pisaca, čije dela su prevedena na već više od trideset jezika. 12. oktobra 2006. je dobio Nobelovu nagradu. On je prvi dobitnik Nobelove nagrade za književnost iz Turske, a u obrazloženju švedske akademije nauka kaže se:

## Sukob sa turskim vlastima
Pamuk je zbog svojih izjava da je nad Jermenima u Turskoj izvršen pogrom (tzv. ''Genocid nad Jermenima'') i da se slično dešava i sa Kurdima danas došao u sukob sa turskom državom.Protiv njega je podignuta optužnica,a nacionalistički i fundamentalistički krugovi su ga optužili za izdaju.Sudski proces je,pod pritiskom svetske javnosti,okončan oslobađajućom presudom.Njegova izjava zbog koje je protiv njega podignuta optužnica glasi:

## Nagrade i odlikovanja
Tijekom svoje književne karijere Pamuk je odlikovan sa brojnim nagradama i priznanjima. Najznačajnije su :
* 1995 *Prix France Culture* (Francuska) za roman *Crna knjiga* ;
* 2002 *Prix du Meilleur Livre Etranger* (Francuska) za roman *Zovem se Crvena* ;
* 2002 *Premio Grinzane Cavour* (Italija) za roman *Zovem se Crvena* ;
* 2003 *International Dublin Literary Award* (Irska) za roman *Zovem se Crvena* ;
* 2005 *[[Njemačka književna nagrada za mir|Friedenspreis des Deutschen Buchhandels]]* (Njemačka) ;
* 2005 *Prix Médicis étranger* (Francuska) za roman *Snijeg* ;
* 2006 *[[Nobelova nagrada za književnost|Nobel Prize in Literature]]* (Švedska) ;
* 2006  *Ordre des Arts et des Lettres* (Francuska) ;
* 2012  Oficir Legije časti (Francuska).

Dodijeljeni su mu brojni doktorati *honoris causa* iz akademija diljem svijeta: Freie Universität Berlin (2007), Universiteit van Tilburg (2007), Boğaziçi Üniversitesi (2007), Georgetown University (2007), Universidad Complutense de Madrid (2007), Università di Firenze (2008), American University of Beirut (2008), Université de Rouen-Normandie (2008), Universiteti i Tiranës (2010), Yale University (2010), Софийски университет Св. Климент Охридски (2011), Accademia di belle arti di Brera (2017), Санкт-Петербургский государственный университет (2017), Πανεπιστήμιο Κρήτης (2018). Također je počasni član više američkih akademskih ustanova.

## Djela

### Romani
* ***Karanlık ve Işık***, 1979.
* ***Cevdet Bey ve Oğulları***, Istanbul, Karacan Yayınları, 1982. Na srpskom : *Dževdet-beg i njegovi sinovi*, Beograd, Geopoetika, 2007.
* ***Sessiz Ev***, Istanbul, Can Yayınları, 1983. Na engleskom : *Silent House*, New York, Alfred A. Knopf, 2012.
* ***Beyaz Kale***, Istanbul, Can Yayınları, 1985. Prvo englesko izdanje : *The White Castle*, Manchester (UK), Carcanet Press Ltd, 1990, 1991; *The White Castle*, New York, George Braziller, 1991. Na hrvatskom : *Bijeli zamak*, Zagreb, Vuković & Runjić, 2001. Na srpskom : *Bela tvrđava*, Geopoetika, Beograd 2002.
* ***Kara Kitap***, Istanbul, Can Yayınları, 1990. Na engleskom : *The Black Book*, New York, Farrar, Straus & Giroux, 1994. Na srpskom : *Crna knjiga*, Geopoetika, Beograd 2008.
* ***Yeni Hayat***, Istanbul, İletişim Yayınları, 1994. Na engleskom : *The New Life*, New York, Farrar, Straus & Giroux, 1997. Na srpskom : *Novi život*, Geopoetika, Beograd 2004.
* ***Benim Adım Kırmızı***, Istanbul, İletişim Yayınları, 1998. Na engleskom : *My Name Is Red*, New York, Alfred A. Knopf, 2001. Na hrvatskom : *Zovem se Crvena*, Zagrebm, Vuković & Runjić, 2004.
* ***Kar***, Istanbul, İletişim Yayınları, 2002. Na engleskom : *Snow*, New York, Alfred A. Knopf, 2004. Na hrvatskom : *Snijeg*, Zagreb, Vuković & Runjić, 2006. Na srpskom : *Sneg*, Beograd, Geopoetika, 2007.
* ***Masumiyet Müzesi***, Istanbul, İletişim Yayınları, 2008. Na engleskom : *The Museum of Innocence*, New York, Alfred A. Knopf, 2009. Na srpskom : *Muzej nevinosti*, Beograd, Geopoetika, 2008. Na hrvatskom : *Muzej nevinosti*, Zagreb, Vuković & Runjić, 2009.
* ***Kafamda Bir Tuhaflık***, Istanbul, Yapı Kredi Yayınları, 2014. Na engleskom : *A Strangeness in My Mind*, New York, Alfred A. Knopf, 2015.
* ***Kırmızı Saçlı Kadın***, Istanbul, Yapı Kredi Yayınları, 2016. Na engleskom : *The Red-Haired Woman*, New York, Alfred A. Knopf, 2017.
* ***Veba Geceleri***, Istanbul, Yapı Kredi Yayınları, 2021.

### Druga djela
* ***Gizli Yüz***, screenplay, Istanbul: Can Yayınları, 1992. [scenario za film Ömera Kavura]
* ***İstanbul: Hatıralar ve Şehir***, Istanbul, Yapı Kredi Yayınları, 2003. Na engleskom : *Istanbul: Memories and the City*, New York, Alfred A. Knopf, 2005. Na hrvatskom : *Istanbul*, Zagreb, Vuković & Runjić, 2006. Na srpskom : *Istanbul*, Beograd, Geopoetika, 2006.
* ***Babamın Bavulu***, İstanbul, İletişim Yayınları, 2007. [govor na dodjeli Nobelove nagrade]
* ***Öteki Renkler***, Istanbul, İletişim Yayınları, 1999. Na engleskom : *Other Colors: Essays and a Story*, New York, Alfred A. Knopf, 2007. [eseji]
* ***Şeylerin Masumiyeti***, Istanbul, İletişim Yayınları, 2012. [katalog za Muzej nevinosti]
* ***Saf ve Düşünceli Romancı***, İstanbul, İletişim Yayınları, 2011. Na engleskom : *The Naive and Sentimental Novelist*, Cambridge (MA), Harvard University Press, 2010. [eseji i književna kritika]
* ***Manzaradan Parçalar: Hayat, Sokaklar, Edebiyat***, Istanbul, İletişim Yayınları, 2010. [eseji]
* ***Resimli İstanbul - Hatıralar ve Şehir***, Istanbul, Yapı Kredi Yayınları, 2015. [memoari]
* ***Hatıraların Masumiyeti***, Istanbul, Yapı Kredi Yayınları, 2016.
* ***Balkon***, Istanbul, Yapı Kredi Yayınları, 2018.

## Reference

## Vanjske veze

*  Stranica nobelprize.org : The Nobel Prize in Literature 2006, pristupljeno 07. 06. 2021.
*  Ceremonija dodijele Nobelove nagrade 2006. Orhanu Pamuku (10. decembra 2006.). Video snimak od  , pristupljeno 07. 06. 2021.
*  Govor uoči dodijele Nobelove nagrade 2006. (10. decembra 2006.). Video snimak od  , pristupljeno 27. 07. 2021.