open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vjetrohvat

**Vjetrohvat** (ijek.) ili **vetrohvat** (ek.), odn. **badgir** (perz. بادگیر), konstrukcija u obliku dimnjaka koja je smještena iznad objekta, a ima dva funkcionalna otvora koji služe dovlačenju i odvlačenju zraka. Otvori vjetrohvata smješteni su najčešće na svim fasadama tornja zbog efikasnijeg dovlačenja svježeg zraka. Ulazni zrak dolazi i iz kanatskog tunela, koji prolazi do prostorije kroz vertikalno okno i pritom stvara niski tlak (Bernoullijev efekt), te izvlači hladni zrak iz kanata u prostoriju gdje se miješa za svježim zrakom koji dolazi iz vjetrohvata. U suhim pustinjskim područjima ovaj sustav može smanjiti temperaturu zraka i preko 15 °C, a jedan kanat može služiti za hlađenje više vjetrohvata. Ipak, miješani zrak je i dalje relativno suh, ali ugodan za boravak. Sustavi hlađenja pomoći kanata i vjetrotornja rabe se u pustinjskim područjima preko 1000 godina.

Vjetrohvat je uobičajen u tradicionalnoj iranskoj arhitekturi za stvaranje prirodne ventilacije u zgradama, a danas se mogu pronaći širom Jugozapadne Azije.

## Način rada
Centralni Iran ima veliku temperaturnu razliku između noći i dana. Mnoge zgrade su sagrađene od debele keramike, koja djeluje kao toplinska izolacija (vrlo mali koeficijent toplinske vodljivosti *k*). Osim toga, kuće su vrlo blizu jedna druge, s malim prozorima, da bi se umanjio utjecaj sunčeve energije i grijanja.

Konstrukcija vjetrohvata se ostvarila na nekoliko načina, ali najčešće se gradila visoka kula, koja je imala otvor s jedne strane, i to obično na strani gdje su puhali uobičajeni vjetrovi, kako bi ih se moglo “uhvatiti”. Strujanje zrake je ulazilo u središte zgrade, kako bi mogla hladiti unutrašnjost.

Ponekad se koristio i kanat ili podzemni kanal koji je dopremao pitku vodu. Vrući zrak je ulazio u otvor za kanat, hladio se u dodiru s hladnijom zemljom i vodom, a zatim bi prolazio kroz unutrašnjost zgrade i izlazio kroz otvor na visokoj kuli. Na taj način se unutrašnjost prostorija hladila slično kao sunčev dimnjak.

Konstrukcija vjetrohvata je bila toliko uspješna, da se koristila i kao rashladni uređaj ili *jakčal* (perz. spremište leda). Već oko 400. pne. iranski inženjeri svladali su tehnike čuvanja leda u pustinjama usred ljeta. Led su u velikim količinama donosili tijekom zime sa obližnjih planina, a pohranjivali su ga u posebno projektirane prirodne hladnjače ili *jakčale*, koji se sastoje od velike i debelim zidovima dobro izolirane prostorije, koja je pri dnu spojena na kanat, gdje je koristila hladan podzemni zrak za rasladnjivanje tijekom velikih vrućina. Zahvaljujući tom sustavu led se topio vrlo sporo, i bio je dostupan tokom cijele godine.

## Literatura
* Hassan Fathy: "Natural Energy and Vernacular Architecture "
* Bahadori Mehdi N.: "Passive Cooling Systems in Iranian Architecture", journal = Scientific American, http://paccs.fugadeideas.org/disclaimer/fairuse.php?file=cooling_syst_iran.html&title=Passive%20Cooling%20Systems%20in%20Iranian%20Architecture, 2007.
*
Dimnjak

**Dimnjak** je dio kuće, zgrade ili industrijskog objekta namjenjen za odvođenje dima odnosno plinova nastalih sagorjevanjem. Na industrijskim objektima (zgradama) dimnjak se obično naziva **industrijski dimnjak**.

Može biti napravljen od cigala (zidanjem) ili od betonskih cijevi ili od cijevi izrađenih od nekog drugog materijala.

U srpskohrvatskom jeziku se umjesto riječi *dimnjak* koristi i turcizam *odžak*.

## Historija
Na najstarijim kućama se odođenje dima sa ognjišta vršilo preko potkrovnog prostora i u 15. vijeku se pojavljuju dimnjaci koji se protežu iznad krovova i odvode dim izvan kuća. Prvi dimnjaci su bili drveni odnosno od drveta i ilovače ali kasnije uglavnom iz protupožarnih uvjeta se zidaju dimnjaci od opeka.

## Funkcije dimnjaka
Dimnjak je u prvom redu određen za odvođenje spaljevina odnosno dima iz objekata. On se napaja na peći, kamine i druge objekte za grijanje i djeluje kao jednostavna zračna crpka. Vruće spaljevine imaju nižu gustoću zraka i dimnjak na njihovo mjesto usisava svježi zrak. Pritisak koji tera vazduh kroz dimnjake se zove „vuča dimnjaka“ koja je zavisna od njegove visine i dimenzija dimnjaka i zbog toga su u industriji dimnjaci velikog kapaciteta na pogonima visoki.

Visina dimnjačke glave (dio dimnjaka iznad krova) je definisana propisima i određuje se tako da dimnjačka kapa mora biti na visini od 0,5 m iznad slemena ili na udaljenosti od 1,5 m od kosine krova.

Dimnjak može služiti i za ventilacijske svrhe. Takvi dimnjaci se zovu ventilacioni kanali koji mogu biti opremljeni i ventilatorima naročito kada se ne može graditi dovoljno visoki dimnjak ili ventilacijski otvor dovoljnih preseka.

## Literatura
* Tehničar 4, Građevinska knjiga-Grejanje i provetravanje, Predrag Zrnić Beograd 1989.
* Priručni slovnik naučni ČS Akademia vied, Praha 1966.

## Vanjske veze
Zaze

**Zaze** ili **Dimiliji** su iranski narod u istočnoj Anatoliji odnosno istočnim turskim provincijama: Adıyaman, Aksaray, Batman, Bingöl, Diyarbakır, Elazığ, Erzurum, Erzincan, Gümüşhane, Kars, Malatya, Mus, Şanlıurfa, Sivas i Tunceli. Osim Turske, žive i u Gruziji, a iseljeničke zajednice žive u Njemačkoj, Kazahstanu i Nizozemskoj.

Iako ih se ponekad svrstava u samostalnu etničku skupinu, brojni govornici jezika zazaki smatraju se Kurdima.

Ima ih od 1 do 2 milijuna. Po vjeri su muslimani suniti i aleviti.

Poznata turska glumica Songül Öden je rodom Zaza.

## Veze
* Iranski narodi
* Kurdi

## Izvori
Zaljevski Arapi

**Zaljevski Arapi** (*Halidži*), jedna od arapskih skupina koja živi u državama u području oko Perzijskog zaljeva. Sasmo ime dolazi od arapaskog naziva za zaljev, khalij ili Khaleej, od čega i Khaliji ili zaljevski Arapi. Glavnina ih živi u Ujedinjenim Arapskim Emiratima (774.000), ostali u Saudijskoj Arabiji (200.000), Katar (103.600; 1986), Oman (441.000; 1995), Kuvajt (500.000; 1986), Iran (200.000; 1993. plemena Hamse u pokrajini Fars), Bahrein (100.000; 1995), Irak (40.000, u i oko Zubaira i na poluotoku Fau) i par tisuća u Jemenu. Federacija plemena Hamse u iransku pokrajinu Fars dolazi u 13. vijeku, i nisu srodni svojm susjedima Kaškajcima. Zaljevski Arapi govore nekoliko dijalekata: al-hasaa u Saudijskoj Arabiji; sjeverni i južni katari u Kataru; kuvajtski hadari u Kuvajtu; al-hasâ i hamse u Iranu; i bahreinski zaljevski u Bahreinu . 

Riječ *halidži* označava i stil muzike u području Perzijskog zaljeva.

## Izvori

## Vanjske veze
* Arab, Gulf of United Arab Emirates
Zaljevski arapski

**Zaljevski arapski** (khaliji arapski; ISO 639-3: afb ), jedan od arapskih jezika kojim govori 3,599.000 ljudi na Arapskom poluotoku odnosno u državama uz Perzijski zaljev. 

Arapi koji govore ovim jezikom nazivaju se Khaliji Arapi ili zaljevski Arapi i ima nekoliko dijalekata: al-hasaa u Saudijskoj Arabiji, sjevernokatarski i južnokatarski u Kataru, kuvajtski hadari arapski u Kuvajtu, hamse u Iranu (plemena Hamse), bahreinski zaljevski i Bahreinu i zubair-faau arapski u Iraku.

Zaljevski arapski govori se u sljedećim državama: UAE (744.000), Saudijska Arabija (200.000), Katar (104.000; 1986), Oman (441.000; 1995), Kuvajt (500.000; 1986), Iran (200.000; 1993), Bahrein (100.000; 1995), Irak (40.000) i Jemen (10.000).

## Izvori

## Vanjske veze
* Ethnologue (14th)
* Ethnologue (15th)
Ariete C-1

** Ariete C-1** je talijanski glavni borbeni tenk. Ariete je ne baš uspješan pokušaj talijanske vojne industrije da se probiju među tenkovsku „elitu“. Tehnička rješenja na Arietu zaostaju za modernim tenkovima zapada (Leopard 2, Leclerc, M1 Abrams, Tip 90). Jedina prednost mu je relativno mala cijena od oko 3 milijuna američkih dolara po tenku.

## Razvoj

Razvoj tenka Ariete počeo je 1984. godine u talijanskim tvrtkama Iveco Fiat i OTO Melara. Prvi prototip je završen 1986. godine, a slijedećih pet probnih primjeraka do 1988. godine. Serijska proizvodnja počela je 1995, a uvođenje u naoružanje dvije godine kasnije.

## Vatrena moć

Glavno oružje Arieta je 120&nbsp;mm top s glatkom cijevi dužine 44 kalibra (napravljen po Rheinmetal L44 topu) može ispaljivati sve granate koje su predviđene za M1 Abramsa i Leoparda 2. Top je razvijen u talijanskoj tvrtki OTO Melar. Iz njega se ispaljuju potkalibarni, kumulativni, dimni i osvjetljavajući projektili. Borbeni komplet se sastoji od 15 granata smještenih u kupoli tako da se mogu odmah koristiti i još 27 granata složenih u tijelu tenka. Elevacija topa stabiliziranog u dvije ravni je od -9° do +20°. Sistem za upravljanje paljbom (SUP) Officine Galileo TURMS se sastoji od zapovjednikove stabilizirane panoramske dnevno/noćne sprave, ciljanički stabilizirane optičke sprave, termovizijske kamere, laserskog daljinomjera, meteorološkog senzora, indikatora istrošenosti cijevi i balističkog računala. Stabilizacija topa i kupole obavlja se uz pomoć elektro-hidrauličkog sustava što je zastarjelo rješenje.

Kalibar spregnute strojnice MG 42/59 je 7,62&nbsp;mm, a na krovu se nalazi još jedna strojnica istog kalibra. Na svakoj strani kupole postavljena su po četiri bacača Galix kalibra 80&nbsp;mm iz kojih se lansiraju osvjetljavajuće granate ECL, dimne granate FUM, granate LACRY punjene CS gasom, AP-DR protupješačke granate, AP-TCP "flash-bang" (šok) granate i LEUR IR projektili za ometanje raketa sa IC vođenjem.

## Oklopna zaštita

Ariete koristi kombinaciju višeslojnog (sendvič) oklopa i homogenog čelika. Tijelo i kupola tenka napravljeni su od pancirnog čelika. Posebno ugroženi dijelovi tenka, kao što su prednja strana tijela i čeoni dio kupole, ojačani su sendvič oklopom nepoznate konstrukcije. Na podu tenka nalazi se otvor za napuštanje tenka. Tenk je opremljen uređajem za NHB zaštitu Sekur kao i automatskim protupožarnim sustavom. Na prednjoj strani kupole nalazi se signalizator laserskog zračenja Marconi SpA RALM koji pokriva svih 360 stupnjeva oko vozila.

## Pokretljivost

Ariete za pogon koristi dvanaestocilindrični turbopunjivi dizel motor Iveco V-12 MTCA, snage 956&nbsp;kW (1300 KS) pri 2300 okretaja u minuti. Automatska hidromehanička transmisija ZF LSG3000 ima četiri stupnja prijenosa za kretanje naprijed i dva za kretanje nazad. Maksimalna brzina je solidnih 65&nbsp;km/h, a omjer snage i težine 23,5 ks/t.

## Korisnici
*  - 200

## Izvori
* http://naoruzanje.paracin.co.yu/c1ariete.html 

## Vanjske veze
;Ostali projekti
Zulfikar (tenk)

**Zulfikar** (perz. ذوالفقار) je iranski glavni borbeni tenk. Ime je dobio po legendarnom maču. Prvi prototipovi izrađeni su i testirani tijekom 1993. godine. Predserijska proizvodnja prvih 6 modela počela je 1997. godine. Zulfikar-1 napravljen je na miješanju tehnologije sa ruskim T-72 i američkim M48 i M60 tenkovima, dok Zulfikar-3 formom najviše sliči američkom M1 Abramsu.

## Karakteristike

O ovom tenku zna se vrlo malo. Zulfikar je naoružan 125&nbsp;mm glatkocijevnim topom koji ima slične karakteristike kao top na ruskom T-72, čak se i vjeruje da ima ugrađeni automatski punjač. Podvozje i osovina tenka napravljena je na temelju M48 i M60 tenka. Sustav upravljanja paljbom (SUP) je slovenski EFCS-3 sustav upravljanja paljbom, isti takav postavljen je na Safir-74. Ovaj SUP ima mogućnost gađati pokretne ciljeve iz pokreta. Oklop je višeslojni i moguća je nadogradnja sa eksplozivno-reaktivnim oklopom (ERA). Za pokretanje koristi dizel motor snage 780 KS i postiže najveću brzinu od 70 km/h.

## Korisnici
*  – oko 100 u 2005.

## Reference

## Vanjske veze
;Ostali projekti
Termini Imerese

**Termini Imerese** (za antike znan po grčkom imenu: *Θερμαὶ ῾Ιμεραῖαι* i latinskom *Thermae Himerenses*) je grad i komuna u talijanskoj provinciji Palermo, u regiji Sicilija od 27 502 stanovnika.
## Geografija
*Termini Imerese* leži na 77 m nadmorske visine, na obronku brežuljka gotovo u centru prostranog Zaljeva Termini. Grad je podijeljen na stari gornji i moderni donji grad u kom su smješteni industrijski pogoni i nova zdanja, od luke do termi duž obale zaljeva.. *Termini* je udaljen 35 km jugoistočno od Palerma.

## Historija
Arheološki nalazi iz okolice grada, kao i u samom gradu (ispod utvrde) dokazuju da je kraj bio naseljen još od paleolita i brončanog doba. Grad se prvi put spominje pod imenom *Thermae* u djelu grčkog pjesnika Pindara. Nakon što su Kartažani razorili obližnji grad Himmeru - 409. pne., preživjeli stanovnici su pobjegli u *Termini* i tu se naselili. 
Od svog osnivanja pa sve do pada pod Rim *Termini* je bio malo grčki a malo kartaški grad, što nije ni čudo jer se nalazio na granici njihovih uticaja, koja je išla rijekom Torto.

Rimljani su ga zauzeli za Prvog punskog rata - 252. pne.  pod vodsvom konzula Gaja Aurelija Cotta. Kako je *Termini* imao rijeku Torto, luku i termalne izvore dopao se Rimljanima pa je grad za njihove vladavine doživivio izuzetan ekonomski i kulturni procvat. O tome i danas svjedoče ostaci amfiteatra, foruma i dvoetažnog akvadukta, koji je dovodio vodu sa 8&nbsp;km udaljenih izvora.

*Termini* je još od kasne antike bio biskupsko sjedište, a to je i danas.
Saraceni su zauzeli *Termini* - 828. i vladali njime do početka 11. vijeka, kad su ih istisnuli Normani. 
Kad je car Svetog Rimskog Carstva Karlo V. 1535 boravio u *Terminiju*, dao je da se gradska jezgra i rimska utvrda opašu bedemima.
## Znamenitosti
*Termini* nema puno antičkih spomenika, jer se moderan grad nalazi na temeljima starog. Iz rimskih vremena najimpresiviji spomenik su ostatci velikog akvadukta, i amfiteatra koji je mogao primiti 4 000 gledalaca. Iz novijeg doba najipresivnija je Katedrala San Nicola di Bari iz 15. vijeka
## Privreda i transport
*Termini Imerese* je industrijski grad sa velikom termoelektranom, sumporanom i pogonima automobilske, tekstilne, građevinske, prehrambene i metalurške industrije.
*Termini* je i veliko cestovno i željezničko čvorište, sa vrlo prometnom lukom . Razvijen je i turizam, zahvaljujući termalnim izvorima, koji su se koristili još od antike.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada 
* ''Termini Imerese'' na portalu
Himera (grad)

**Himera**, (grčki: Ἱμέρα) bio je antički grčki grad na sjevernoj obali Sicilije između današnjih gradova Cefalu i Termini Imerese.
## Historija
*Himeru* su osnovali sredinom 7. vijeka pne. grčki kolonisti iz **Zancle** (današnja Messina) i izbjeglice iz Sirakuze. *Himera* je bila predstraža grčkih kolonijana Siciliji, nasuprot feničkom dijelu otoka. *Himera* je bila vazal drugih grčkih polisa, najviše Agrigenta, koju su 409. pne. gotovo potpuno razorili Kartažani.

Grad je ležao na platou, zvanom *Himera* i susjednom *Tamburino*, i po njegovim padinama. Arheološka iskapanja iznjela su na svijetlo dana, ostatke gradskih zidina, agoru, kvartove za stanovanje, svetište s četiri hrama izgrađena od 7. do 5. vijek pne., dva manja sakralna objekta i ostale tragove života tog grada. Grad je doživio opsežnu urbanističku rekonstrukciju krajem 5. vijek pne., koja je bitno izmjenila njegovu dotadašnju arhaičnu strukturu.

Ostali važni nalazi su ostatci gradske nekropole, Dorski hram božice pobjede 475. pne. - 470. pne. i ostatci gospodarskih zgrada iz helenističko - rimskog razdoblja. Na nalazištu je pronađeno puno keramike, figura iz terakote sa jonskih otoka i Rodosa, iz druge polovice 6. vijeka pne. i puno dekorative keramike, ostataka skulptura i kovanica iz Magne Grecije iz 5. vijeka pne..
## Izvori

## Vanjske veze

* Area Archeologica e Antiquarium di Himera  
* ''Imera'' na portalu Trecani enciclopedia Italiana
Druga sezona emisije Prvi glas Srbije

Druga sezona muzičkog takmičenja Prvi glas Srbije počela je 9. septembra 2012.

Žiri u drugoj sezoni čine Vlado Georgiev, Saša Milošević Mare i Aleksandra Radović zbog odsustva Lene Kovačević.

Što se tiče gledanosti, druga sezona je premašila prvu sezonu kako zbog broja gledalaca, tako i zbog veće popularnosti takmičara a i same emisije u medijima i na društvenim mrežama.

Pobednica druge sezone je proglašena 20. januara, a to je Mirna Radulović.

Zajedno sa drugoplasiranom Nevenom Božović i trećeplasiranom Sarom Jovanović, ona je nastupila u prvom polufinalu Evrovizije 2013. ali nažalost one nisu prošle u finale takmičenja.
## Audicije
Audicije su bile održane u Beogradu. Broj prijavljenih kandidata bio je veći od 5000. Broj prijavljenih takmičara je premašio broj iz prošle sezone.

Pravila iz prve sezone se nisu menjala. Svi prijavljeni takmičari su izlazili pred žiri i predstavljali se sa po dve pesme, jednom zabavnom i jednom narodnom. Svaki takmičar je morao da ima makar dva pozitivna glasa od strane tročlanog žirija za dalji prolazak u radionice.
## Radionice i dueli

Na radionicama se broj učesnika drastično smanjio, nego što je bio na početku. Kroz razna eliminasanja, krajnji broj učesnika u radionicama bio je 24, svaki mentor je imao po 8 učenika.

Vikend dueli su prošli kao u prvoj sezoni, ali je bilo 12 duela. U duelima su se takmičari borili jedan protiv drugog kroz jednu pesmu. Na kraju izvođenja pesme njihov mentor (član žirija) je odlučio koji takmičar odlazi, a koji prolazi u finale

## Finalne večeri
### Pravila takmičenja
Svaki kandidat se u finalnoj večeri predstavi sa pesmom (kada ih ostane manje predstavljaju se sa 2 pesme) pevajući uživo. Posle svake izvedbe, žiri komentariše njihov nastup. Gledaoci glasaju, a na kraju večeri se objavi dvoje kandidata koji imaju najmanji broj glasova publike. Oni odlaze u duel i u duelu se predstavljaju sa još po jednom pesmom, po svom izboru. Posle toga žiri odlučuje koji kandidat ostaje, a koji odlazi. Kada ostane samo 3 kandidata, oni odlaze u superfinale gde isključivo publika svojim glasovima bira pobednika.

U ovoj sezoni, jedino odstupanje od pravila jeste bilo to što su epizodu pred superfinale napustila dva kandidata, kako bi se šou brže priveo kraju.

### Teme finalnih večeri
Svako finalno veče ima svoju temu, tj. pesme se izvode na neku zajedničku temu, kao i u prošloj sezoni.

## Krajnji plasmani kandidata
Svi plasmani kandidata su navedeni u tabeli.

## Izvori

## Vanjske veze
* Druga sezona Prvi glas Srbije
Prva sezona emisije Prvi glas Srbije

Prva sezona muzičkog takmičenja Prvi glas Srbije počela je 10. septembra 2011. premijernim prikazivanjem prve epizode.

Još od samog početka, ova televizijska emisija je počela da ruši rekorde gledanosti.

Sastav žirija tokom prve sezone istoimenog šoua činili su Vlado Georgiev, kao predsedavajući žirija, Lena Kovačević i Saša Milošević Mare.

Pobednik je proglašen 25. decembra, a to je bio Davor Jovanović. Drugo i treće mesto su zauzeli Igor Terzija i Nevena Đorđević.
## Audicije
Audicije su bile održane u Nišu, Novom Sadu i Beogradu tokom leta 2011. Broj prijavljenih kandidata bio je preko 5000.

Svi prijavljeni takmičari su izlazili pred žiri i predstavljali se sa po dve pesme, jednom zabavnom i jednom narodnom. Svaki takmičar je morao da ima makar dva pozitivna glasa od strane tročlanog žirija za dalji prolazak u radionice.
## Radionice i dueli
Na radionicama, svaki mentor (član žirija) je imao određen broj svojih učenika. Na kraju se taj broj učenika, kroz razna eliminisanja sveo na 6 takmičara svakog mentora od kojih su napravljena 3 para takmičara koji će se boriti u duelu.

U duelima su se takmičari borili jedan protiv drugog kroz jednu pesmu. Na kraju izvođenja pesme njihov mentor (član žirija) je odlučio koji takmičar odlazi, a koji prolazi u finale.

## Finalne večeri
### Pravila takmičenja
Svaki kandidat se u finalnoj večeri predstavi sa pesmom (kada ih ostane manje predstavljaju se sa 2 pesme) pevajući uživo. Posle svake izvedbe, žiri komentariše njihov nastup. Gledaoci glasaju, a na kraju večeri se objavi dvoje kandidata koji imaju najmanji broj glasova publike. Oni odlaze u duel i u duelu se predstavljaju sa još po jednom pesmom, po svom izboru. Posle toga žiri odlučuje koji kandidat ostaje, a koji odlazi. Kada ostane samo 3 kandidata, oni odlaze u superfinale gde isključivo publika svojim glasovima bira pobednika.
### Teme finalnih večeri
Svako finalno veče ima svoju temu, tj. pesme se izvode na neku zajedničku temu (*npr. Veče filmske muzike, pesme s posvetom, ovo sam ja itd.*)

## Krajnji plasmani takmičara
Pošto je u prvo finalno veče ušlo 10, umesto planiranih 9 kandidata, takmičenje su napustila 2 kandidata koja dele 9. mesto.

Svi plasmani kandidata su navedeni u tabeli.

## Izvori

## Vanjske veze
* Prva sezona Prvog glasa Srbije
Arjun (tenk)

** Arjun** je indijski glavni borbeni tenk. Razvoj arjuna počeo je 1974. godine, a prvi prototip je napravljen 1984. godine i predviđalo se da će imati samo indijske sustave, ali je zbog nemogućnosti indijskih stručnjaka i loše kvalitete pojedinih komponenti velik broj stranih tvrtki sudjelovalo u razvoju. Do 1988. sastavljeno je ukupno deset prototipa. Šest ih je bilo predano indijskoj vojsci radi ispitivanja borbenih sposobnosti. Zbog problema sa velikom težinom Arjuna (preko 60 tona) serijska je proizvodnja počela tek 2004. godine.

## Vatrena moć

Osnovu vatrene moći Arjuna čini top od 120&nbsp;mm glatke cijevi, indijska kopija njemačkog topa ugrađenog u Leopard 2. Top i kupola stabilizirani su u dvije ravnine, i pokretani su električki. Arjunov SUP je vrlo moderan i sličan je onome na tenkovima zapadnih zemlja (Njemačka,SAD itd.). Indija je sama razvila cijeli niz raketa i granata za svoj top od granate s potkalibarnim penetratorom do granate za zadimljavanje bojišta i posebnu granatu za uništavanje helikoptera .

## Oklopna zaštita

Oklopna zaštita je jednaka kao na ranijim inačicama tenka Leopard 2. Arjun koristi kompozitni oklop nepoznatog sastava. Radi zaštite posade streljivo je pohranjeno u vodonepropusne posude za smanjenje rizika od požara i eksplozije municije. Kao dodatna zaštita može se postaviti i reaktivno eksplozivni oklop.

## Pokretljivost

Kod razvoja Arjuna planirana je bila ugradnja plinske turbine snage 1500 KS. No zbog problema koje su indijski stručnjaci imali oko razvijanja turbine odabran je dizel motor MB 838 Ka-501 njemačke tvrtke MTU snage 1400 KS (1030&nbsp;kW). Uz ovaj motor Arjun postiže brzinu od 72&nbsp;km/h i može priječi 450&nbsp;km. Snaga se prenosi preko hidrauličke poluautomatske transmisije sa 4 stupnja prijenosa za naprijed i 2 za nazad.

## Izvori

## Vanjske veze
;Ostali projekti
Crnogorci u Hrvatskoj

**[[Crnogorci]]** su nacionalna manjina u **[[Hrvatska|Hrvatskoj]]**. Prema popisu iz 2001. brojnost Crnogoraca u Hrvatskoj iznosi 4.926, što je 0,11 % ukupnog stanovništva Hrvatske. Najveći dio njih (26.6%) živi u Zagrebu a ostali uglavnom u dijlovima zemlje gdje žive i Srbi.

## Razmještaj Crnogoraca u Hrvatskoj po županijama (2001)

## Crnogorci u Hrvatskoj prema ranijim popisima
* 1931: 2.000
* 1948: 2.871
* 1953: 5.175 (0.1%)
* 1961: 7.465 (0.2%)
* 1971: 9.706 (0.2%)
* 1981: 9.819 (0.2%)
* 1991: 9.724 (0.2%)

## Povezano
* Srbi u Hrvatskoj
* Demografija Hrvatske
* Peroj

## Vanjske veze
* www.montenegro.hr 
* www.vijece-crnogoraca-zagreb.hr 

## Literatura
* Popis Hrvatske iz 2001.
K1 (tenk)

**K1** je južno korejski glavni borbeni tenk koji je nastao kao prijetnja sjevernokorejskim T-72. Uz pomoć američke tvrtka General Dynamics koja proizvodi M1 Abrams razvijen je prvi tenk Južne Koreje. Prvi prototip je završen 1983. a serijska proizvodnja je započela 1984. godine u tvrtci Hyundai. Tenk je vrlo sličan tenku M1 Abrams.

## Vatrena moć
Prve inačice K1 imale su top od 105&nbsp;mm što se smatralo dovoljnim za uništavanje sjevernokorejskih T-62. No na inačici K1A1 postavljen je top 120&nbsp;mm koji je preuzet s Abramsa. Prvi prototip K1A1 napravljeni su 1996. godine i odmah su ušli u serijsku proizvodnju. SUP koji se koristi je vrlo moderan i jedan od najsuvremenijih u svijetu.

## Oklopna zaštita
Kako bi se dobio tenk male težine i dobre pokretljivosti, ali i dovoljne oklopne zaštite, osnova K1 napravljena je od ploča panciranog čelika. Osjetljiva mjesta kao što su prednji i bočni dio kupole i tijela dodatno su zaštićeni sendvič oklopom, razvijenim u SAD-u. Razina oklopne zaštite je optimizirana prema razini ugroze od sjevernokorejskih tenkova i protuoklopnih raketa, što je omogućilo da masa tenka ostane na malih 51 tonu.

## Pokretljivost
Kako su korejci htjeli moderan, a jeftin tenk, odabrali su MB 871 dizel motor njemačke tvrtke MTU. Motor razvija snagu od 1200 KS i omjer snage i težine je 23.48 ks/t. Uz automatsku njemačku transmisiju dobivena je maksimalna brzina od 65&nbsp;km/h i ubrzanje od 0 do 32&nbsp;km/h za vrlo dobrih 9.5 sekundi. S 1130 litara dizel goriva K1 može prijeći maksimalno 437 kilometara.

## Korisnici
* 

## Vanjske veze

*  K1A1 MBT na army-technology.com
*  Type 88 K1 Glavni borbeni tenk na GlobalSecurity.org
*  K1A1 Glavni borbeni tenk na GlobalSecurity.org
*  Slike na GlobalSecurity.org
K2 Black Panther

**K2 Black Panther** je glavni borbeni tenk koji će zamijeniti stariji M48A5K Patton tenk i dopuniti u K1 seriju glavnih borbenih tenkovih. Početak masovne proizvodnje očekuje se 2009. godine. Planira se napraviti oko 390 K2 Black Panthera za potrebe vojske Južne Koreje.

## Cijena
Cijene jednog K2 tenka je oko 8,5 milijuna američkih dolara, što ga čini najskupljim glavnim borbenim tenkom današnjice, skuplji je i od japanskog Tip 90 koji košta 6,6 milijuna američkih dolara. To je gotovo dva puta je viša od cijene K1A1, koji košta oko 4,9 milijuna američkih dolara. Međutim, cijena bi se trebala smanjiti kada K2 uđe u veću serijsku proizvodnju i ponudi se na međunarodnom tržištu.

## Korisnici
*  - najmanje 3 prototipa su napravljena. Planira se napraviti 390 K2 Black Panthera kad uđe u serijsku proizvodnju 2009.
*  - planira se serijska proizvodnja oko 250 tenkova nakon 2013. u izvedbi MİTÜP Altay (kopija K2 sa turskim podsustavima)

## Veze
* K1 (tenk)

## Vanjske veze
*  K2 Black Panther na GlobalSecurity.org
;Ostali projekti
Brewster's Millions (film, 1921)

***Brewster's Millions*** () je američka crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1921. u režiji Josepha Henaberyja. Predstavlja drugu po redu ekranizaciju istoimenog romana Georgea Barra McCutcheona, Naslovni protagonist, koga tumači Fatty Arbuckle, je mladić koji od djeda naslijedi 10 miliona US$, ali samo pod uvjetom da prethodno u kratkom roku uspije potrošiti 2 miliona US$. *Brewster's Millions* je predstavljao jedan od posljednjih velikih hitova Fattyja Arbucklea čiju je karijeru iste godine uništio skandal vezan uz smrt Virginije Rappe. Film se danas smatra izgubljenim.

## Uloge
* Roscoe 'Fatty' Arbuckle ... Monte Brewster
* Betty Ross Clarke ... Peggy
* Fred Huntley ... Mr. Brewster
* Marian Skinner ... Mrs. Brewster
* James Corrigan ... Mr. Ingraham
* Jean Acker ... Barbara Drew
* Charles Ogle ... Pukovnik Drew
* Neely Edwards ... MacLeod
* William Boyd ... Harrison
* L.J. McCarthy ... Ellis
* J. Parker McConnell ... Pettingill
* John MacFarlane ... Blake

## Reference

## Vanjske veze
*
TAM (tenk)

**TAM** ili punim imenom Tanque Argentino Mediano *([[srpskohrvatski|sh.]] argentinski srednji tenk)* je glavni borbeni tenk u službi Argentinske vojske. Zbog manjka iskustva i resursa za projektiranje tenka, argentinsko ministarstvo obrane je surađivalo sa njemačkom kompanijom Thyssen-Henschel. Vozilo su projektirali njemački i argentinski inženjeri, a vozilo je kao osnovu koristilo šasiju njemačkog oklopnog vozila Marder.

TAM upopunjava potrebu argentinske vojske za modernim lakim i brzim tenkom sa niskom siluetom i dovoljnom vatrenom moći da uništi moguće oklopne prijetnje. Projekt je započet 1974. godine i rezultirao je konstrukcijom tri prototipa do 1977. godine. Serijska proizvodnja je pokrenuta 1979. Zbog ekonomskih poteškoća u državi proizvodnja je neko vrijeme bila usporena pa čak i zaustavljena, ali je nastavljena 1994. godine. Proizvedeno je ukupno 200 tenkova.

## Reference

## Vanjske veze
*  - TAM na enemyforces.net 
*  - TAM na military-today.com 
;Ostali projekti
Max et sa belle-mère

***Max et sa belle-mère*** () je francuska kratka crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1911. u režiji Maxa Lindera, koji se također pojavljuje u naslovnoj ulozi. Radnja pokazuje "Maxa" koji je vjenčanja prisiljen medeni mjesec u francuskim Alpama provesti zajedno sa svojomn punicom, što dovodi do niza komičnih situacija.

## Vanjske veze
*
Theodor Meron

**Theodor Meron** (Kalisz u Poljskoj, 28. travnja 1930.), predsjednik Međunarodnog suda za zločine počinjene na području bivše Jugoslavije i predsjedavajući Žalbenog vijeća Suda za Ruandu. Izabran je za predsjednika Suda za bivšu Jugoslaviju 19. listopada 2011., a počeo je obnašati dužnost 17. studenog iste godine. 

Poznat je kao sudac koji je u žalbenom vijeću 2012. donio oslobađajuću presudu hrvatskim generalima Gotovini i Markaču, a 2013. srpskom generalu Momčilu Perišiću. 13. 6. 2013., danski dnevni list *BT* objavio je privatno pismo suca MKSJ-a, Frederika Harhoffa, u kojem je isti izrazio strah svojim prijateljima jer su ga tri nedavne oslobađajuće presude koje su 2012. i 2013. izrečene u Haškom tribunalu ostavile sa "snažnim neprijatnim osjećanjem da je sud promijenio svoj kurs pod pritiskom 'vojnog establišmenta' iz nekih uticajnih zemalja." Implicirao je da je predsjednik MKSJ-a, Meron, izvršio pritisak na druge suce kako bi se od 2012. postrožili kriteriji za osuđivanje. William Schabas, koji predaje međunarodno pravo na sveučilištu Middlesex u Londonu se složio da su te tri oslobađajuće presude "oslabile poruku [tribunala], jer sada ima manje zaštite za civile i ljudska prava.”

Autor je mnogih knjiga vezanih uz međunarodno pravo, školovao se na Židovskom sveučilištu, Harvard Law School i Sveučilištu Cambridge. Po narodnoj pripadnosti je Židov, u ranoj mladosti bio je u nacističkim koncentracijskim logorima.

## Izvori

## Vanjske veze
* Službena stranica na Njujorškom sveučilištu
M48 Patton

**M48 Patton** je bio američki glavni borbeni tenk serije Patton, nazvane prema generalu George S. Pattonu, zapovjednikom američke Treće armije tijekom Drugog svjetskog rata. M48 je nastavak razvoja M47 Patton tenka, a nasljednik M48 je M60 Patton. M48 je bio glavni tenk američke kopnene vojske i marinaca tijekom Vijetnamskog rata.

## Veze
* M26 Pershing
* M47 Patton
* M103 (tenk)
* M1 Abrams

### Izvori

### Vanjske veze

*  AFV Database: M48 Patton
*  GlobalSecurity.org: M48 Patton
M60 Patton

**M60 Patton** je bio američki glavni borbeni tenk (MBT) uveden u službu u prosincu 1960. godine. Do sredine i kraja 1980-ih bio je glavni borbeni tenk američke vojske, dok ga nije zamijenio sadašnji M1 Abrams. Posljednji je Patton tenk. Serijska proizvodnja pokrenuta je 1959. godine. U trenutku razvoja, M60 je bio napredan tenk, velike mase i dobre oklopne zaštite. Osim SAD-a koristile su ga i još ga koriste nekoliko država svijeta, većinom članice NATO saveza. Izrael ima i svoju verziju M60 tenka sa izmjenjenom kupolom, kojeg je nazvao Sabra.

## Veze
* M47 Patton
* M48 Patton
* M103 (tenk)
* M1 Abrams

## Izvori
Ugovor o savezu između Sovjetskog Saveza, Velike Britanije i Irana

**Anglo-sovjetsko-iranski sporazum** sklopljen je 29. 1. 1942. godine između SSSR-a, Velike Britanije i Irana.

Sporazum je dvije supersile obvezivao na poštivanje iranske nezavisnosti i teritorijalnog integriteta odnosno povlačenje trupa u roku od šest mjeseci nakon što rat bude okončan, dok se Iran prema sporazumu obavezao prepustiti neograničenu uporabu, nadzor i održavanje ključnih transportnih objekata u zemlji. Ovaj sporazum potpisan je nekoliko mjeseci nakon anglo-sovjetske invazije protiv Reza-šaha, a igrao je bitnu ulogu u britanskoj i američkog opskrbi Sovjetskog saveza tokom rata. Sovjetsko odbijanje povlačenja iz Irana je 1946. urodilo je Iranskom krizom koja predstavlja jednu od prvih epizoda Hladnog rata.

## Veze
* Anglo-sovjetska invazija na Iran
* Iranska kriza 1946.

## Literatura
*
Iranska kriza 1946.

**Iranska kriza** 1946. godine izbila je sovjetskim kršenjem sporazuma o savezu odbijanjem da se povuku iz sjeverozapadnog Irana nakon svršetka Drugog svjetskog rata odnosno pokušajem uspostave dvaju marionetskih režima, kurdske Republike Mahabad i azerske Narodne Republike Azerbajdžan. Nakon oružanog sukoba u kojem je iranska vojska suzbila separatiste i političke intervencije Sjedinjenih Država u Ujedinjenim narodima, Josif Staljin odustao je od daljnjih teritorijalnih pretenzija i povukao ostatke sovjetske vojske iz Irana. Iranska kriza predstavlja jednu od prvih epizoda Hladnog rata.

## Veze
* Iransko-ruski odnosi
* Iransko-ruski ratovi

## Literatura
*
Frederik Harhoff

**Frederik Harhoff** (Kopenhagen, 27. svibnja 1949. -) danski je pravnik i sudac. 1969. diplomirao je na fakultetu Herlufsholm, a 1977. je stekao titulu magistra i pravnika na pravnom sveučilištu u Kopenhagenu, gdje je narednih godina predavao o međunarodnom pravu. Od 2007. do 2013. radio je kao sudac za Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) u Haagu, gdje su mu dodijeljeni slučajevi Dragomir Milošević, Vojislav Šešelj, Mićo Stanišić, Stojan Župljanin i Rasim Delić.

13. 6. 2013., danski dnevni list *BT* objavio je njegovo privatno pismo u kojem je izrazio strah svojim prijateljima jer su ga tri nedavne oslobađajuće presude koje su 2012. i 2013. izrečene u Haškom tribunalu (Gotovina; Perišić; Stanišić i Simatović) ostavile sa "snažnim neprijatnim osjećanjem da je sud promijenio svoj kurs pod pritiskom 'vojnog establišmenta' iz nekih uticajnih zemalja." Implicirao je da je predsjednik MKSJ-a, Theodor Meron, izvršio pritisak na druge suce kako bi se od 2012. postrožili kriteriji za osuđivanje. William Schabas, koji predaje međunarodno pravo na sveučilištu Middlesex u Londonu se složio da su te tri oslobađajuće presude "oslabile poruku [tribunala], jer sada ima manje zaštite za civile i ljudska prava.”

Šešelj je iskoristio Harhoffova pisma kako bi ga prijavio MKSJ-u da je nepristran sudac sa ciljem da se diskvalificira iz njegovog predmeta. 29.8. 2013., većina istražnog panela MKSJ-a je zaključila da je sudac Harhoff rečenicom da je "do jeseni 2012. godine bila manje više ustaljena sudska praksa da se vojni komandanti smatraju odgovornim za zločine koje počine njihovi podčinjeni", ispoljio pristrasnost u prilog osude optuženih. Danskom sucu se zamjera što je propustio da doda da se ta praksa zasnivala "na procjeni dokaza u svakom pojedinom slučaju". Većina je, također, zaključila da je Harhof - ukazivanjem na "profesionalne i moralne dileme" s kojima se suočava zbog novog kursa Tribunala - priznao da bi imao teškoća u primjeni sadašnje sudske prakse. A po njoj više nije "ustaljeno" da se vojni komandanti smatraju odgovornim za zločine njihovih podčinjenih. Za taj zaključak su se izjasnili suci Bakone Moloto i Burton Hall, dok je suprotnog mišljenja bio sudija Liu Daqun. Time je Harhoff uklonjen iz MKSJ-a. 

## Reference

## Vanjske veze
* Biografija na sveučilištu Južne Danske
* Harhoff: ubojstva su ostala nekažnjena Radio Slobodna Evropa
* Al Jazeera Kontekst: Kredibilitet Haškog suda
Jovan Velimirović

**Jovan** (svetovno *Jovan Velimirović*, Lelić (Valjevo), 21, maj/3. jun 1912 — Šabac, 28. mart 1989) je bio episkop Srpske pravoslavne crkve.

## Svetovni život
Jovan Velimirović je rođen 3. juna 1912. u selu Leliću kod Valjeva od oca Dušana i majke Pelagije. Stric mu je bio episkop Nikolaj Velimirović. Posle završene niže gimnazije upisao se u Bogosloviju svetoga Jovana Bogoslova u Bitolju, a po završetku iste na Bogoslovski fakultet u Beogradu. Pre izbora
za episkopa bio je profesor bogoslovije u Bitolju i Beogradu, gde je od 1952. bio i rektor.

## Monaški život
Zamonašio ga je arhimandrit dr Andrej, starešina manastira Rakovice, 1952. godine. Iste godine ga je patrijarh srpski Vikentije rukopoložio u čin jerođakona 26. februara, i jeromonaha, na Cveti, i proizveo u čin arhimandrita.

Hirotonisan je za episkopa šabačko-valjevskog 7. avgusta 1960. u Sabornoj crkvi u Sremskim Karlovcima. U svojoj eparhiji uspostavio je putem čestih kanonskih poseta tesnu vezu sa sveštenstvom i vernicima.

Umro je 28. marta 1989. u Šapcu, a sahranjen u zadužbini porodice Velimirović u selu Lelić.

## Zasluge
Kao dugogodišnji profesor bogoslovije Jovan Velimirović je izveo je na put mnoge naraštaje bogoslova, a kao istoričar razvijao je kod svojih učenika ljubav prema ovom predmetu i prema Srpskoj crkvi. Iz te oblasti dao je nekoliko zapaženih članaka. 

## Izvori
* Sava Vuković: Srpski jerarsi
Melentije Nikšić

**Melentije Simeonović Nikšić** (Brezova kod Studenice, 1780 – Šabac, 16. jun 1816) je bio episkop šabački i užički.

Melentije Nikšić je postao jeromonah 1800. godine. Odlikovao se u Prvom ustanku, a 1813. prebegao je u Srem i neko vreme stanovao u manastiru Feneku. Docnije se vratio u Srbiju i knez Miloš ga je poslao sa knezom Aksentijem kao izaslanika u Carigrad gde je posvećen za šabačkog episkopa. Melentije Nikšić je bio vrlo ponosit i pisao se: *„vladika užičko-valjevsko-rudnički i arhiepiskop šabački“*. Knez Miloš se bojao toga uglednog, bogatog i ambicioznog vladike, te ga je Marko Štitarac, po Miloševom uputstvu, ubio.

## Reference

## Literatura
* Radoslav Grujić, „Azbučnik Srpske pravoslavne crkve“
Valerijan Stefanović

**Valerijan** (svetovno *Vasilije Stefanović*; 28. jun 1908 — 23. oktobar 1976) je bio prvi šumadijski episkop.

## Biografija

Rođen je u Velikoj Lešnici u Podrinju u trgovačkoj porodici od oca Milorada i majke Katarine. Njegovo svetovno ime bilo je Vasilije Stefanović. Osnovnu školu završio je u rodnom mestu, zatim šest razreda gimnazije u Šapcu 1925, Bogosloviju „Sveti Sava“ u Sremskim Karlovcima 1931, a Bogoslovski fakultet u Beogradu 1935. godine. Kao student teologije bio je stipendista episkopa banatskog dr Georgija (Letića). Za vreme svoga školovanja bio je odličan učenik i student. Za suplenta Druge muške gimnazije u Beogradu postavljen je 26. decembra 1936. Profesorski ispit položio je u februaru 1939. i u tom svojstvu ostao je sve do izbora za episkopa.

Četvrte nedelje Uskršnjeg posta, 5. aprila 1938. godine, iguman Leontije (Pavlović), nastojatelj manastira Vrdnika i vršilac dužnosti upravnika Patrijaršijskog dvora, zamonašio ga je u činu *„rase i kamilavke“* davši mu monaško ime Valerijan. Na praznik Blagovesti iste godine je rukopoložen u čin đakona od vikarnog episkopa sremskog Save (Trlajića), kasnijeg episkopa gornjokarlovačkog. U čin jeromonaha rukopoložio ga je 1. septembra 1940. vikarni episkop moravički Arsenije (Bradvarević), kasnije mitropolit crnogorsko-primorski.

### Episkop

Na vanrednom zasedanju Svetog arhijerejskog sabora, 11. decembra 1940, jeromonah Valerijan je izabran za vikarnog episkopa budimljanskog. Hirotonisan je za episkopa 26. januara 1941. u Sabornoj crkvi u Beogradu. Hirotoniju su izvršili patrijarh srpski Gavrilo, mitropolit kišinjevski Anastasije, poglavar Ruske pravoslavne zagranične crkve i episkop timočki Emilijan Piperković. Episkop Valerijan bio je poslednji episkop Srpske pravoslavne crkve, čiji je izbor potvrdilo Kraljevsko namesništvo u ime maloletnog kralja Petra II.

Episkop Valerijan ostao je na položaju vikarnog episkopa za sve vreme Drugog svetskog rata brinući za sveštenike izbeglice i vršeći sve ostale poslove poverene mu od patrijarha Gavrila. Za episkopa novoosnovane Šumadijske eparhije izabran je 20. maja 1947. Na tom mestu bio je do svoje smrti 23. oktobra 1976. godine u Kragujevcu.

## Povezano

* Eparhija šumadijska

## Literatura
* Biografija na sajtu Eparhije šumadijske
Iransko-ruski ratovi

**Iransko-ruski ratovi** prvenstveno se odnose na niz oružanih sukoba između Rusije i Irana tokom novog vijeka. Ranije, drevni Rusi (Varjazi) poduzimali su ograničene pohode u kaspijskoj regiji još u srednjem vijeku. Oružani sukobi većeg inteziteta nastavili su se i kroz 20. vijek u kontekstu britansko-ruskog (kasnije sovjetskog) saveza, te nižeg inteziteta na graničnim područjima tokom iranske ustavne revolucije i Hladnog rata.

## Kronologija

### Srednji vijek
* Kaspijski pohodi Rusa

### Novi vijek

### 20. vijek
* Iranska ustavna revolucija
* Perzijska kampanja
* Anglo-sovjetska invazija na Iran
* Iranska kriza 1946.
* Iransko-sovjetski granični sukobi

## Veze
* Iransko-ruski odnosi
* Iransko-turski ratovi
* Rusko-turski ratovi
Gaudencije (episkop Naisusa)

**Gaudencije Niški** (; 343—350) bio je episkop grada Naisusa (Niš) u 4. veku.

U istoriografiji se pominje kao jedan od episkopa učesnika Sabora u Serdiki (današnja Sofija) 343. godine. Na Saboru je branio Simvol vere usvojenog na Prvom vaseljenskom saboru u Nikeji 325. godine.

Njegov potpis stoji na odlukama Sabora u Sardici koje su prosleđene episkopu Rima Juliju I. Uskrs 344. godine slavio je zajedno sa Svetim Atanasijem Velikim, takođe značajnim učesnikom Sardičkog sabora i braniteljem pravoslavlja.

Na mestu episkopa Niša ostao je do smrti cara Konstansa I, 350. godine.

## Izvori
Vićentije Jovanović

**Vićentije Jovanović** (Sentandreja, 1689 — Beograd, 6. jun 1737) je bio mitropolit karlovački u periodu od 1731. do 1737. godine.

## Biografija
Rođen je 1689. godine u Sentandreji. Zamonašen je u manastiru Rakovcu.

Odigrao je značajnu ulogu u sjedinjenju Karlovačke i Beogradske mitropolije na crkveno-narodnom saboru 1726. godine. Po završetku ovog sabora izabran je za episkopa aradskog, jenopoljskog i velikovardarskog. U svojoj eparhiji je radio veoma mnogo, naročito u periodu kada je pretila opasnost od unije, tada je često putovao po eparhiji i utvrđivao verni narod u pravoslavlju. Prilikom jednog takvog obilaska eparhije pucali su na njega.

Na Saboru 22. marta 1731. godine jednoglasno je izabran za arhiepiskopa i mitropolita srpskog naroda u Austrougarskoj. 

Mitropolit Vićentije je, u saradnji sa episkopima, izdao 1. novembra 1733. godine *Monaška pravila*. I za mirsko sveštenstvo je takođe propisao pravila.

Osnovao je latinske škole u Beogradu, Sremskim Karlovcima, Osijeku i Dalju. Za profesore ovih škola doveo je iz Rusije Emanuila Kozačinskog, Jovana Minackog i Nikolu Nikolajevića. 

Mitropolit Vićentije umro je posle dužeg bolovanja u Beogradu, 6. juna 1737. godine, i sahranjen je u sabornoj crkvi koju je počeo graditi.

## Reference
Turkmenski jezik

**Turkmenski jezik** je zvanični jezik Turkmenistana. Osim Turkmenistana, koristi se u Iranu, Iraku, Avganistanu i Turskoj. Pismo koje koristi je modificirana turska latinica.

Na turkmenskom jeziku govori oko 6,5 milijuna ljudi, od kojih su polovina etnički Turkmeni iz samog Turkmenistana, a ostali Turkmeni iz okolnih država.

Najbliži jezici su mu krimskotatarski i salarski a međusobno razumljiv sa turskim i azerskim.

Turkmenski je aglutinativni jezik, ne razlikuje rodove i nema nepravilnih glagola.

## Pismo

Do revolucije 1917. Turkmeni, odnosno mali sloj pismenog stanovništva uglavnom iz više klase, su koristili arapsko pismo. Neko vreme nakon revolucije koristilo se reformirano arapsko pismo, a zatim je uvedena latinica.

Ćirilica je u turkmenski uvedena 1946. a nakon osamostaljenja Turkmenistana ponovo je vraćena latinica.

Danas je zvanično pismo nova latinica „Täze Elipbiýi“, uvedena 1991. godine od strane tadašnjeg predsednika Saparmurata Nijazova i u početku je uključivala veliki broj stranih simbola kao i simbole za valute, međutim vremenom su zamenjeni diakritičkim znacima na osnovnim slovima. Ćirilica je još vijek vrlo rasprostranjeno i korišteno pismo.

;Latinica
Aa, Bb, Çç, Dd, Ee, Ää, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Žž, Kk, Ll, Mm, Nn, Ňň, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Ww, Yy, Ýý, Zz

;Ćirilica
Aa, Bb, Vv, Gg, Dd, Ee, Ёё, Žž, Җҗ, Zz, Ii, Йй, Kk, Ll, Mm, Nn, Ңң, Oo, Өө, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, Үү, Ff, Hh, (Cc), Čč, Šš, (Щщ), (Ъъ), Ыы, (Ьь), Ээ, Әә, Юю, Яя

Međusobni odnos dva pisma:

## Gramatika

Gramatika turkmenskog je gotovo identična gramatici turskog jezika.

## Primjer
Član 1. Univerzalne deklaracije o ljudskim pravima na turkmenskoj latinici i ćirilici kao i prijevod:

;Hemme adamlar öz mertebesi we hukuklary boýunça deň ýagdaýda dünýä inyärler. Olara aň hem wyždan berlendir we olar bir-birleri bilen doganlyk ruhundaky garaýyşda bolmalydyrlar.

;Hemme adamlar өz mertebesi ve hukuklarы bюnča deң яgdaйda dүnйә inйәrler. Olara aң hem vыždan berlendir ve olar bir-birleri bilen doganlыk ruhundakы garaйыšda bolmalыdыrlar.

Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i svešću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva.

## Reference

## Vanjske veze

* O turkmenskom jeziku
* O turkmenskom pismu
* Turkmensko-engleski / englesko - turkmenski rječnik  
* Turkmensko-engleski / englesko - turkmenski rječnik 
* Ethnologue (15th)
Patrijarh srpski Prokopije

**Prokopije Ivačković** (Deliblato, 8. avgust 1808 — Bela Crkva, 11. maj 1881) je bio mitropolit karlovački i patrijarh srpski od 1874. do 1879. godine.

## Biografija
Rođen je u Deliblatu 1808. godine. Njegovo svetovno ime je bilo Petar Ivačković. Otac mu se zvao Andrija i bio sveštenik u Deliblatu. Završio je osnovnu školu u rodnom mestu, nemačku školu u Kovinu i Vršcu, gimnaziju u Oravici i Novom Sadu. Studije filozofije je pohađao u Kežmarku i prava u Šarošpataku. Završio je bogoslovoju u Vršcu.

Zamonašio se na Petrovdan 1835. godine. Radio je kao učitelj u bogoslovskoj školi 1835-1844. Izabran je 1846. za arhimandrita Krušedola i na tom položaju ostao do 1853. kada je posvećen za episkopa aradskog. Na tom položaju je ostao do 1873. godine. Kada su se Rumuni odelili od karlovačke mitropolije 1864. godine, Prokopije je potpao pod nadležnost rumunskog mitropolita. Posle smrti mitropolita Andreja Šagune () izabran je za arhiepiskopa sibinjskog i mitropolita romanskog 1873. godine.
 
Na Crkvenom saboru 1874. godine za patrijarha srpskog je izabran Arsenije Stojković, no tu odluku bečki dvor nije potvrdio. U ponovljenom izboru izabran je 31. jula 1874. Prokopije, koji je ustoličen na Preobraženje iste godine. Penzionisan je 11. decembra 1879. Jedno vreme je živeo na patrijaršijskom imanju u Dalju, a potom u Beloj Crkvi gde je i umro 11. maja 1881. Za vreme njegovog života, iako je mesto bilo upražnjeno nije biran novi patrijarh. Sahranjen je u Sabornoj crkvi u Sremskim Karlovcima.

## Literatura
* Sava Vuković: „Srpski jerarsi od devetog do dvadesetog veka“, Evro Beograd, Unireks Podgorica, Kalenić Kragujevac, 1996. godine; tekst „Prokopije (Ivačković) patrijarh srpski 1874-1879“ str. 412-413.

## Vanjske veze
* Biografija na rumunskom jeziku
Dositej Jović

**Dositej** (Jović, Drniš, 4/16. oktobar 1856 — Kotor, 29. septembar/12. oktobar 1910) je bio episkop Srpske pravoslavne crkve.

## Život
Episkop Dositej rođen je 16. oktobra 1856. u Drnišu, u Dalmaciji.

U čin đakona rukopoložio ga je episkop dalmatinski Stefan (Knežević) 25. januara 1877, a za prezvitera na Božić 1878. Pre izbora za episkopa bio je 25 godina član konzistorije i saradnik episkopa dalmatinskih Stefana i Nikodima (Milaša). Arhimandritom je postao 1886. godine.

Za episkopa bokokotorskog posvećen je u grčkom hramu Svete Trojice u Beču 21. novembra 1908. Posvetili su ga mitropolit bukovinski Vladimir (Repta) i episkop dalmatinsko-istarski Nikodim (Milaš), članovi Sinoda „veštačke“ srpsko-rumunsko-ruske Bukovinsko-dalmatinske mitropolije.

Život je završio tragično 12. oktobra 1910. godine.

## Vanjske veze
* Sava Vuković: Srpski jerarsi
Vladimir Boberić

**Vladimir** (svetovno *Vladislav Boberić*, Srpska Klarija (danas Radojevo) u Banatu, 22.oktobar/3. novembar 1873 – Budimpešta, 4/17. februar 1918) je bio episkop Srpske pravoslavne crkve.

## Svetovni život
Episkop Vladimir je rođen ako Vladislav Boberić 3. novembra 1873. godine u Srpskoj Klariji (danas Radojevo) u Banatu, od oca Mladena, sveštenika, i Anete Maširević, sinovice patrijarha Samuila (Maširevića). Osnovnu školu završio je u Vranjevu, gimnaziju u Novom Sadu i bogosloviju u Sremskim Karlovcima.

Na poziv mitropolita dabrobosanskog Nikolaja (Mandića) prešao je u Sarajevo, gde je nakon položenog katihetskog ispita postavljen za redovnog profesora sarajevske gimnazije.

## Monaški život
Pri postrigu dobio ime *Vladimir*. Pošto je rukopoložen u čin đakona i prezvitera, postavljen je za profesora Reljevske bogoslovije.

Kao privremeni rektor bogoslovije, imenovan je 10. oktobra 1911. godine za episkopa bokokotorskog.

Bavio se katihetikom, kanonskim pravom i vrlo uspešno crkvenom muzikom, ostavivši za sobom dosta zapaženih kompozicija.

Umro je u Budimpešti 17. februara 1918. godine, a sahranjen je u Vranjevu u Banatu.

## Izvori
* Sava Vuković: Srpski jerarsi