Plodova voda

**Plodna voda** ili **amnionska tečnost** je zaštitni sloj tečnost u plodovoj ovojnici ili amnionskoj kesi koji okružuje plod sa svih strana za sve vreme trudnoće žene. Fetus i placenta proizvode „nestišljiv” tečnost koja pomaže fetusu da ravnomerno raste, razvija kosti i mišiće i obavlja ograničene pokrete unutar materice. Fetus „udiše i izdiše” plodovu vodu, koja joj omogućava normalan rast pluća u slepljenim disajnim putevima. Takođe ona sprečava da vodenjak (membrana - ovojnica) bude priljubljena uz fetus.

## Namena plodove vode
Glavna uloga ove tečnosti je da obezbedi:
* Neku vrstu zaštitnog jastuka (mehanički štiti fetusa), koji omogućava kretanje sve više rastućeg fetusa,
* Sredinu za razmenu hranljivih materija, vode i biohemijskih proizvoda između majke i fetusa, jer sadrži hranljive materije koje fetus upija sistematskim gutanjem malih količina tečni, ili (u ranoj trudnoći) apsorpcijom kroz kožu;
* Održava konstantan režim pritiska koji deluje na plod, 
* Održavanje konstantne temperature ploda - oko 37 stepeni,
* Zaštitu fetusa i pupčane vrpce od mehaničkih uticaja spolja - voda kao okruženje značajno apsorbuje udare i pritisak koji dolazi izvana, i ne dozvoljava pupčanoj vrpci da se stegne,
* Zaštitu fetusa od infekcija, što se obezbjeđuje zaptivenošću membrane, kao i prisustvom antitela u sastavu plodove tečnosti,
* Zaštitu fetusa od dejstva buke - isključuje prenošenje zvučnih nadražaja iz spoljašnje sredine.

## Nastanak i resorpcija
Plodna voda se tokom trudnoće, neprestano stvara i nestaje u dinamičkoj ravnoteži, koja obezbešuje njen stalan volumen. Svi putevi nastanka i nestanka plodove vode nisu još sasvim istraženi. Poznato je da plodova voda nastaje iz fetusa (fetalna koža, fetalna pluća, fetalni bubrezi), pupčane vrpce i amnionskog epitela, te transudacijom seruma majke.

Do 20. nedelje trudnoće, najviše plodove vode nastaje transudacijom kroz fetalnu kožu (koja do tada nije još u potpunosti razvijena), a nakon 20. nedelje jednu od vodećih uloga u proizvodnji preuzimaju fetalni bubrezi. Deo plodove vode se resorbuje fetalnim gutanjem i difuzijom kroz plodove ovojnice u majku.

## Volumen i hemijski sastav
Sadržaj i sastav plodova voda menja se tokom trudnoće, jer se ona neprestano resorbuje preko unutrašnje opne, što održava fiziološku količinu i koncentraciju plodove vode, koja odgovara starosti trudnoće. Volumen plodove vode sa 10 nedelja trudnoće iznosi oko 0,030 litara. Najveća količina plodove vode je u četvrtom mesecu, iznosi 1,0—1,5 litar. Sa napredovanjem trudnoće, nakon 38 nedelje, volumen se lagano smanjuje tako da količina plodove vode u sedmom mesecu iznosi oko 0,5 litara, a pred sam porođaj 0,2 litra.

Hemijski satav plodove vode čine: 98% — 99% voda i 1% — 2% čvrsta materija. U plodnoj vodi se nalaze proteini, lipidi, kreatinin, urea, ugljeni hidrati i elektroliti (natriju, kalijum..). Do 36. nedelje trudnože plodova voda je obično sastavljena većim delom od fetalne mokraće. I dok u spoljašnjem svetu ćelije koje naša koža gubi tokom celog dana, odlaze u spoljašnju sredinu kod fetusa, odlubljene ćelije njegove kože postaju sastavni deo sadržaju plodove vode, jer one nemaju gde da odu sem u ovu „kupku”.

Promet tečnosti u amnionskoj kesi je prilično brz, jer se ponovnom reizgradnjom iz mokraće i fetalnom reapsorpcijom pri gutanju, njen sastav dinamički menja iz sata u sat. Kako bubrezi fetusa sazrevaju tokom trudnoće, tako i plodova voda, kako trudnoća odmiče, sadrži sve više fetusne mokraće.

## Poremećaji u distribuciji plodove vode
Ako ima premalo ili previše plodove vode to može da bude simptom ili znak bolesti majke ili fetusa. Poremećaji volumena plodove vode mogu bit:
;Polihidramnion
Polihidroamnion je povećanje volumena plodove vode. Previše plodove vode može da prouzrokuje uvećanje materice i da dovede do prevremenog porođaja.  Višak tečnosti javlja se kod majke sa šećernom bolešću, u trudnoći sa blizancima i u nekim drugim stanjima, npr. kod astezija jednjaka (suženje jednjaka koje sprečava uspašno gutanje) koja sprečava prolaz amnionske tečnosti do želuca i creva gde se vrši njena apsorpciju.
;Oligohidramnion
Ovim nazivom označavamo sva stanja u kojima je smanjenjena zapremine plodove vode. Premalo tečnosti prisutno je kod urođenih anomalija mokraćne bešike ili nedostatka bubrega, nezrelosti dušnika i ostalih disajnih struktura. Kod ovog stanja postoji rizik od preranog pucanja vodenjaka.
;Anhidramnion
Ovo stanje karakteriše se potpunim otsustvom stvaranja plodove vode
;Mekonijum
Mekonijum je tamno zelena, lepljiva sluz, koju čini mešavina amnionske tečnosti (75%), žuči i sekreta iz crevnih žlezda, dlake, krv, i skvamozne ćelije (25%). On se obično nalaze u crevima ploda od 14—16 nedelji gestacije. On je ujedno i prva stolica koju ima novorođenče.

Mekonijalnim bojenjem plodove vode ustanovljeno je da se on može naći u oko 15% trudnoća. Retko se javlja pre 38 nedelje trudnoće. Učestalost tog stanja povećava sa sa produženim trajanjem trudnoće i može biti prisutna u do 30% beba u 42 nedelji trudnoće. Za pojavu mekonijuma u plodovoj vodi mogu biti odgovorno određeni patološki procesi u materici: hroničnih hipoksija, acidemija ili infekcija koji mogu uticati na oslobađanje mekonijuma.

Ispuštanje mekonijuma u matericu pre rođenja može da bude znak fetalnog distresa, izazvanog „patnjom” ploda. Kako je mekonijum vrlo iritantnan za pluća, ako se pojavi u većim količinama, on može da deluje nadražajno na pluća. Ako postoji mogućnost da dete u plućima možda ima dosta mekonijuma, uvodi se endotrahealna cev u dušnik i aspirira mekonijum.

## Dijagnoza poremećaja
Amniocenteza je postupak kojime se uzima uzorak plodove vode za analizu. Poremećaji količine pojedinih materija u plodnoj vodi ukazuju na pojedine bolesti ili poremećaji (npr. povišenje nivoa alfa-fetoproteina upozorava na mogućnost defekta neuralne cevi).
## Reference

## Vanjske veze
* Šta je to plodova voda — Medicinska enciklopedija