1525.

Godina **1525** (**[[rimski brojevi|MDXXV]]**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji
* januar - Bitka kod Punta Quemade - Francisco Pizarro doduše porazio domoroce u Kolumbiji, ali se morao povući - neuspešna prva ekspedicija na Inke. 
* 21. 1. - Najčešće navođeni datum za nastanak anabaptističkog pokreta u Švajcarskoj.
* 24. 2. - Bitka kod Pavije je odlučujuća špansko-nemačka pobeda nad francuskim kraljem François I koji je i zarobljen. 
* 27. 2. - Turci Skradinjani uništili (Karlo)Bag, odvedeno roblje, među kojima braća Perušići, knez Ivan Posedarski i knez Gregorije Banić. 
* 28. 2. - Astečki vladar Cuauhtémoc ubijen po Cortésovom naređenju, Tlacotzin postavljen za novog vladara.
* 12. 3. - Ferenc Batthyány je novi hrvatski ban (utjecaj samo u Slavoniji), uz njega je i Ivan Tahi kojeg plemstvo ne priznaje.
* ožujak - travanj? - Turci se zaleću do Vinodola i Modruša, narod bježi na Krk ili Italiju; u ovo vrijeme Petar Kružić odbio Turke od Senja.
* 10. 4. - Dva dana nakon Krakovskog ugovora, Albert von Brandenburg-Ansbach se odriče položaja Velikog majstora Tevtonskih vitezova i postaje vladar sekularizovanog Pruskog Vojvodstva, kao vazal poljskog kralja Zigmunta (to je prva protestantska država)
* 16. 4. (Uskrs) - Kardinal Lorenzo Campeggi zaredio za svećenika ostrogonskog nadbiskupa László Szalkay-a. 
* april, krajem - Afrički brodovi plove ispred Boke ka gornjem Jadranu; Novljanin *Mistan-rajs* ovih godina gusari oko južne Italije.
* 13. 5. - Deputacija ugarskog nižeg plemstva zahtjeva od kralja Ludviga da se s dvora, kao luterani, uklone svi Nijemci, kao i njemački i mletački poslanik, da niže plemstvo učestvuje u Državnom vijeću, da se smijeni kancelar Salkaj i, kao prikriveni Židov, spali podblagajnik Emerik Szerencses - kralj uglavnom odbija ovo. 
* 15. 5. - Bitka kod Frankenhausena je odlučujući poraz nemačkih seljaka u Seljačkom ratu. 
* 18. 5. - Kralj Ludvig došao sam na Rakoško polje među niže plemstvo, gdje su izloženi novi zahtjevi. 
* 22. 5. - Deset prelata i 14 ugarskih magnata sklopilo savez za međusobnu obranu. 
* 24. 5. - Nemiri u Budimu i Pešti povodom puštanja iz pritvora podblagajnika Serenčeša, napadnut i židovski kotar.
* 11. 6. - Krsto I. Frankapan Brinjski uspio, poslije 18 mjeseci, doturiti hranu i pomoć u opkoljeno Jajce (kasnije izloženo jakim napadima).
* 3. 7. - Ugarski sabor u Hatvanu počinje dolaskom kralja (koji mu se prvobitno protivio); dva dana kasnije za palatina izabran István Werbőczy umjesto pobjeglog Ištvana Batorija - pobjeda patriotske stranke. 
* 11. 7. - Sukob između novog i starog palatina Batorija i Verbeca (magnati se opiru nižem plemstvu, formirali su konfederaciju "kolednika").
* 19. 7. - U severnoj Nemačkoj osnovana kratkotrajna antiluteranska Liga iz Dessaua. 
* 29. 7. - Rodrigo de Bastidas osniva Santa Martu, najstariji postojeći grad u Kolumbiji.
* 30. 8. - Sukob Krste Frankopana (koji traži stari obiteljski grad Senj) i ugarskog primasa Lasla Salkaja; Krsto ošamario nadbiskupa, zbog čega je bačen u tamnicu na neko vrijeme.
* listopad - Pál Tomori provalio preko Save i spalio "neki grad".
* 1. 12. - Sultan Sulejman I poziva podanike na oružje i da se u Beograd dovozi građa za mostove - sprema se pohod na Budim.
* decembar - Šumadijski vlastelin Pavle Bakić prešao na mađarsku stranu, u dogovoru sa Tomorijem. 
:+ Turska četa spalila Titel. 
:+ Poslanici hrvatskog plemstva izjavljuju kralju da će se nagoditi sa Turcima ako ne dobiju pomoć; istovremeno i kod nadvojvode Ferdinanda koji im daje nešto novca.
:+ Lujza Savojska, majka zarobljenog francuskog kralja, šalje preko Jeana Frangipanija pismo sultanu Sulejmanu (prethodna misija izgubljena u Bosni?).

### Tokom/tijekom godine
* Iloku potvrđen status grada; prvi spomen Kraljevice (*Portus Reginus*). 
* Kosinj opustio u ovo vrijeme. 
* Obitelj Keglević dobija grad Lobor. 
* Govor *O poreklu i zgodama Slovena* Vinka Pribojevića. 
* Petar Kopić napravio kartu Istre i Balkanskog poluotoka. 
* Pedro de Alvarado osvaja Mixco Viejo u Gvatemali.
* 1524-25 - Aleixo Garcia istražuje dan. Paragvaj, dolazi do periferije Carstva Inka.
* 1525-27 - Epidemija boginja u Peruu, bolest se proširila iz centralne Amerike - umro i car Inka Huayna Cápac. 
* Kinesko ministarstvo rata naređuje presretanje i uništavanje brodova sa više od jednog jarbola na jugoistočnoj obali, kako bi se sprečilo gusarenje i ograničila spoljna privatna trgovina.

## Rođenja

* 6. 1. - Caspar Peucer, nemački reformator († 1602)
* 5. 2. - Juraj II. Drašković, državnik i kardinal († 1587)
* pribl. - Nurbanu Sultanija, namesnica Murata III († 1583)
* pribl. - Nikola Brozić, glagoljaš († ca. 1579-85)

## Smrti

* 28. 2. - Cuauhtémoc, astečki vladar (* ca. 1495)
* 27. 5. - Thomas Müntzer, pobunjenički vođa (* ca. 1489)
* 30. 12. - Jakob Fugger, trgovac i bankar (* 1459)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)