Sremska županija

**Sremska županija** (ek.) ili **Srijemska županija** (ijek.) (, , , ) je bila županija, odnosno upravna jedinica srednjovekovne Kraljevine Ugarske (12-16. vek), Habzburške Monarhije (između 18. i 20. veka), a potom i Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca (1918-1922. godine). Tokom habzburškog razdoblja, županija je najpre bila u sastavu Kraljevine Slavonije, a potom u sastavu Kraljevine Hrvatske-Slavonije (koja je bila u sastavu Habzburške Kraljevine Ugarske). Upravno sedište županije bio je grad Vukovar (danas u sastavu Hrvatske).

Nekadašnji prostor ove županije danas je podeljen između Srbije (veći, središnji i istočni deo) i Hrvatske (manji, zapadni deo).

Površina županije bila je 6.866 -{km²}-, a u vreme zadnjeg popisa pre njenog ukidanja (1910. godine) Sremska županija je imala 414.234 stanovnika (gustina 60,3 st./km²).

## Poreklo naziva
Sremska županija, kao i sama oblast Srema, nosila je naziv izveden od imena drevnog, starorimskog grada Sirmijuma.

## Prirodne odlike
U vreme Austrougarske uprave, Sremska županija se nalazila na krajnjem istoku Habzburške Hrvatske-Slavonije, odnosno na krajnjem jugu Habzburške Ugarske i bila je pogranična ka Kraljevini Srbiji.

Prostor županije približno se poklapao sa prostorom oblasti Srema. Jedino je na krajnjem zapadu županije bilo nekoliko naselja, koja su prirodno pripadala oblasti Slavonije.

## Historija

Prostor Srema bio je u doba antike u okviru starog Rima i tu se nalazio drevni grad Sirmijum. U ranom srednjem veku za ovaj prostor vodile su se borbe između Vizantije i njenih severnih suseda (Huna, Ostrogota, Gepida, Lombarda, Avara, Franaka, Bugara, Panonskih Slovena, i kasnije Ugara).

Sremska županija je formirana u 12. veku, kao jedna od županija srednjovekovne Ugarske. Ova županija je, međutim, obuhvatala samo istočni deo Srema, dok je u zapadnom delu Srema postojala zasebna Vukovarska županija. Krajem srednjeg veka ovo je bio pogranični prostor između Ugarske i srpskih država (Sremske kraljevine, Kraljevine Raške, Srpskog carstva, itd.). Potom je oko vek i po (od 1521. godine) ovaj prostor bio u okviru Otomanskog carstva kao Sremski sandžak.

Habzburško carstvo preotelo je deo Srema od Turaka 1688., a ostatak 1718. godine. Prostor je tada podeljen između Vojne granice i Kraljevine Slavonije, koja je tada predstavljala zasebnu habzburšku teritoriju i bila je, takođe, pod vojnom upravom. Sremska županija je osnovana 1745. godine na prostoru severozapadnog Srema, dok je jugoistočni deo Srema ostao u sastavu Vojne granice. Županija je bila deo Kraljevine Slavonije, koja se nalazila u sastavu Habzburške Kraljevine Hrvatske i Habzburške Kraljevine Ugarske. Tokom 18. veka pored starosedalačkih Srba i Hrvata doseljeni su i Nemci, Mađari, Rusini i Slovaci, ali u manjem broju nego u drugim južnim delovima Habzburške monarhije.

Tokom Revolucije 1848/49. u Sremskim Karlovcima je (1848. godine) proglašena Srpska Vojvodina, koja je obuhvatala i Sremsku županiju. Posle revolucije, na temeljima te odluke, postojalo je Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat, koje je bilo kratkog veka (1849—1860). Tokom ovog razdoblja županija nije postojala, jer je vojvodstvo bilo podeljeno na okruge.

Posle 1860. godine Sremska županija je ponovo vaspostavljena i priključena je Kraljevini Slavoniji, koja je kasnije spojena sa Kraljevinom Hrvatskom u jedinstvenu Kraljevinu Hrvatsku i Slavoniju, koja je imala određeni nivo autonomije u okviru Habzburške Kraljevine Ugarske. Vojna granica se ukida 1882. godine, čime jugoistočni delovi Srema takođe ulaze u sastav Sremske županije.

Posle Prvog svetskog rata ceo prostor županije je uključen u novobrazovanu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca. Sremska županija je opstala do 1922. godine, kada su županije ukinute, a umesto njih obrazovane oblasti.

Deo nekadašnje županije koji je danas u sastavu Srbije većim delom pripada AP Vojvodini, dok je manji deo u sastavu Grada Beograda.

## Stanovništvo

* Prema popisu iz 1870., županija je imala 120.352 st.;
* Prema popisu iz 1890., županija je imala 347.022 st.
* Prema popisu iz 1910., županija je imala 414.234 st.

**Stanovništvo prema maternjem jeziku** (Popis 1910.):
* Srpski = 183.109 (44,20%),
* Hrvatski = 106.198 (25,64%),
* Nemački = 68.086 (16.44%),
* Mađarski = 29.522 (7,13%),
* Slovački = 13.841 (3,34%),
* Rusinski = 4.642 (1,12%).

**Etnički razmeštaj**: U Sremskoj županiji je preovlađivalo južnoslovensko stanovništvo, s tim što su Srbi bili brojniji u središnjem i istočnom Sremu, dok su Hrvati bili brojniji u zapadnom. Sremska županija bila je etnički i konfesionalno veoma raznolika pa su u njoj po osnivanju Kraljevine SHS, Srbi, Hrvati i Slovenci zajedno činili 70,11%, a ostali 29,89% stanovništva. Srbi i Hrvati bili su više prisutni na selu, nego u gradu. Nemci su poglavito naseljavali gradove i varošice, kao i nekoliko većih sela u središnjem delu Srema, tj. najplodniji deo, severno od močvara uz Savu i južno od brda Fruške gore. Mađari, Slovaci i Rusini su bili ograničeni na po par naselja, razmeštenih širom Srema.

## Upravna podela
Početkom 20. veka, upravna podela Sremske županije bila je sledeća:

## Povezano
Vidi ostale bivše županije na tlu današnje Vojvodine:
* Bačko-bodroška županija
* Tamiška županija
* Torontalska županija
* Karaško-severinska županija
* Čongradska županija (ranija)

## Reference

## Vanjske veze

* Istorijske upravne mape Ugarske od 1038. do 1920. godine