ATC klasifikacija

**Anatomsko-terapijsko-hemijska (ATC) klasifikacija** je međunarodno prihvaćeni klasifikacioni sistem za medicinske proizvode, koji propisuje Svetska zdravstvena organizacija. Svakom nezaštićenom imenu leka (ili kombinaciji lekovitih supstanci) odovara šifra od sedam alfanumeričkih karaktera razvrstanih u 5 nivoa klasifikacije.

Za ATC klasifikaciju je zadužen **Kolaborativni centar SZO za metodoligiju statistike lekova**, čije je sedište u Norveškom institutu za javno zdravlje u Oslu. Gde god je moguće, koriste se međunarodna nezaštićena imena, a ako ne postoji međunarodni nezaštićeni naziv za neki lek (vakcine, insulin), kojisti se prihvaćeno ime leka u SAD-u i Velikoj Britaniji. Lekovi koje koristi alternativna medicina nisu uključeni u ATC sistem.

ATC oznaka svih novih lekova se revidira nakon 3 godine, a može doći i do revizije šifre lekova koji su i duže u upotrebi (npr. kod proširivanja ili promene terapijskih indikacija). Kada leku nije data konačna šifra, umesto poslednja dva broja koriste se dve tačkice (npr. C05CA.. – procijanolidni oligomeri, {H03CA.. – kalijum jodid).

Prolekovi i odgovarajući aktivni lekovi se obično označavaju istom ATC šifrom, kao i različite soli, estri, izomeri, smeše izomera i slični derivati aktivne supstance.

## Osnovne grupe ATC klasifikacije
* A – Alimentarni trakt i metabolizam
* B – Krv i krvotvorni organi
* C – Kardiovaskularni sistem
* D – Koža i potkožno tkivo
* G – Genitourinarni sistem i polni organi
* H – Hormonski preparati za sistemsku primenu, isključujući polne hormone i insulin
* J – Antiinfektivni lekovi za sistemsku primenu
* L – Antineoplastici i imunomodulatori
* M – Mišićno-kostni sistem
* N – Nervni sistem
* P – Antiparazitni proizvodi, insekticidi i sredstva za zaštitu od insekata
* R – Respiratorni sistem
* S – Senzorni organi
* V – Ostalo

## Klasifikacija po nivoima
ATK sustav dijeli sve kategorije lijekova na 5 nivoa. 

# prvi nivo je anatomski i označava se velikim latiničnim slovom. Lekovi su podeljeni u 14 anatomskih grupa.
# drugi nivo se sastoji od dva arapska broja i označava glavnu terapijsku grupu kojoj pripada dati lek
# treći nivo je označen latiničnim slovom i bliže određuje farmakološko-terapijsku podgrupu
# četvrti nivo je predstavljen latiničnim slovom i označava farmakološko-hemijsku podgrupu
# poslednji (peti) nivo se sastoji od dve arapske cifre i označava pojedinačan lek ili njihovu kombinaciju u okviru farmakološko-hemijske podgrupe.

Na primer, ibuprofen ima ATC oznaku *M01AE01*, što, razloženo po nivoima, znači:
# ***M*** – lekovi za bolesti mišićno-kostnog sistema
# *M*'01*** – antiinflamatorni i antireumatski proizvodi
# ''M01'''A*** – nesteroidni antiinflamatorni i antireumatski proizvodi
# *M01A*'E*** – derivati [[propionska kiselina|propionske kiseline]]
# ''M01AE'''01*** – ibuprofen

### Prvi nivo
Prvi nivo označuje anatomsku glavnu grupu na koju lijek dijeluje.

### Drugi nivo
Drugi nivo se sastoji od dva broja i označava glavnu terapijsku grupu kojoj pripada dati lijek.

Primjer: C***03*** Diuretik

### Treći nivo
Treći nivo je označen latiničnim slovom i bliže određuje farmakološko-terapijsku podgrupu.

Primjer: C03***C*** High-ceiling diuretici

### Četvrti nivo
Četvrti nivo je predstavljen latiničnim slovom i označava farmakološko-kemijsku podgrupu

Primjer: C03C***A*** Sulfonamid

### Peti nivo
Peti nivo se sastoji od dva broja i označava kemijsku substancu

Primjer: C03CA***01*** Furosemid

## Ostali sistemi klasifikacije
Po analogiji sa ATC klasifikacijom humanih lekova, razvijeni su *ATCvet* za upotrebu u veterinarskoj medicini i *ATC herbal* za klasifikaciju biljnih preparata.

Evropska asocijacija za istraživanje farmaceutskog tržišta () je razvila sopstveni sistem klasifikacije lekova, ali postoje intenzivni pregovori EPhMRA i Kolaborativnog centra SZO o harmonizaciji ATC i EPhMRA sistema.

## Povezano
* Međunarodna klasifikacija bolesti
* Međunarodni nezaštićeni naziv
* Jugoslovenska klasifikacija lekova
* IUPAC nomenklatura

## Reference