open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lazybones (film)

***Lazybones*** () je britanska crno-bijela filmska komedija snimljena 1935. godine u režiji Michaela Powella. Predstavlja adaptaciju istoimene predstave Ernesta Dennyja. Naslovni lik, koga tumači Ian Hunter je dokoni, ali osiromašeni aristokrat koji financijske probleme pokušava riješiti brakom za američku nasljednicu (čiji lik tumači Claire Luce), a za koju se na kraju ispostavi da je i sama siromašna. *Lazybones* je predstavljao jedan od brzinskih filmova za kvotu koje je Powell snimao na početku karijere. Snimanje se odvijalo tokom trinaest noći, a pri čemu su svi glumci u studio dolazili iz teatara na West Endu gdje su prije toga igrali redovne večernje predstave.

## Uloge
*Claire Luce ... Kitty McCarthy
*Ian Hunter ... Sir Reginald Ford
*Sara Allgood ... Bridget
*Bernard Nedell ... Mike McCarthy
*Michael Shepley ... Hildebrand Pope
*Bobbie Comber ... Kemp
*Denys Blakelock ... Hugh Ford
*Mary Gaskell ... Marjory Ford
*Pamela Carne ... Lottie Pope
*Harold Warrender ... Lord Melton
*Miles Malleson ... Pesimist
*Fred Withers ... Richards
*Frank Morgan ... Tom
*Fewlass Llewellyn ... Lord Brockley
*Paul Blake ... Viscount Woodland

## Reference

## Vanjske veze
*
*
*''Lazybones'' reviews and articles at the Powell & Pressburger Pages
The Fighting Generation

***The Fighting Generation*** () je američki kratki crno-bijeli propagandni film snimljen 1944. godine u režiji Alfreda Hitchcocka, koji se smatra najkraćim, ali i jednim od najopskurnijih ostvarenja njegove filmografije. Napravljen je je u jeku Drugog svjetskog rata po narudžbi američkog Ministarstva financija, a glavna svrha mu je bila potaknuti kupovinu ratnih obveznica. U filmu nastupa Jennifer Jones kao bolničarka koja se brine o ranjenim vojnicima, te poziva gledatelje da se kupovinom obveznica pobrinu za njihovu budućnost.

## Reference

## Vanjske veze
*
Aventure malgache

***Aventure Malgache*** ()) je britanski crno-bijeli kratki igrani film snimljen 1944. godine na francuskom jeziku u režiji Alfreda Hitchcocka. Radnja se odvija na otoku Madagaskar koji se nakon pada Francuske u Drugom svjetskom ratu našao pod višijskom vlašću te prikazuje aktivnosti anti-višijskog pokreta otpora. *Aventure* je, kao i *[[Bon Voyage (1944 film)|Bon Voyage]]* Hitchock napravio za vrijeme trajanja samog rata, odnosno nakon što se iz Hollywooda nakratko vratio u domovinu kako bi neposredno pomogao ratni napor. *Aventure* je napravljen po narudžbi Ministarstva informacija u propagandne svrhe, odnosno bio je namijenjen prije svega publici u francuskim kolonijama koje su dotada bili oslobodili Saveznici i Slobodni Francuzi. Smatra se jednim od manje uspjelih Hitchcockovih ostvarenja; Ministarstvo ga je, pak, brzo povuklo iz distribucije, te je zbog toga također smatra i jednim od opskurnijih Hitchockovih filmova.

## Uloge
*Paul Bonifas ... Michel - Chef de la Sûreté (vpđa Sûreté)
*Paul Clarus ... sam sebe
*Jean Dattas ... Čovjek iza Michela
*Andre Frere ... Pierre
*Guy Le Feuvre ... General
*Paulette Preney ...s Yvonne

## Izvori

## Vansjke veze
*
Steven Zaloga

**Steven J. Zaloga** (Pittsfield, Massachusetts, 1. II 1952., - ) je američki historičar, konzultant i autor na temu vojne tehnologije. Studirao je na Union College i Columbia University, gdje je dobio diplomu iz historije.

## Izvori

## Vanjske veze
*Steven Zaloga: intervju
Frederik I od Švedske

**Frederik I** rođen kao *Friedrich od Hessen-Kassela* (Kassel, 17. april 1676. - Stockholm, 25. mart 1751.), bio je 
Švedski kralj  od 1720. do svoje smrti - 1751.

Frederik je bio prvi švedski moderni monarh koji je vladao u sjeni vlastitog parlamenta.

## Biografija

Frederik je bio najstariji živući sin grofa Karla od Hessen-Kassela. Hrabro se borio na strani Engleske tokom Rata za španjolsko nasljeđe (1701. - 1714.). Njegov brak sa Luisom od Brandenburga sa kojom se vjenčao 1700., kratko je trajao, jer je ona umrla - 1705. Nakon tog se 1715. oženio za sestru švedskog kralja Karla XII - Ulriku Eleonoru, koju je zaprosio još 1708.

Nakon što je 1718. umro Karl XII, na tron se uspela Ulrika Eleonora, koja nije dugo vladala, jer je već 1720. abdicirala u korist svog muža. Njegovom usponu na tron pomogle su i antiapsolutističke snage iz parlamenta (koje su pomogle i Ulriki). Njima je on odgovarao kao 
monarh jer su znali da se neće suviše mješati u upravljanje zemljom, već će to prepustiti parlamentu.

Kako je praktički svu vlast prepustio parlamentu, Frederik se tokom svoje 31-godišnje vladavine, prilično dosađivao i posvetio lovu i 
ljubavnicama. Sa jednom od njih - Hedvigom Taube imao je i vanbračne djece, koje u braku sa 
Ulrikom Eleonorom nije imao.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Frederick (I)'' na portalu Encyclopædia Britannica
Anita J. Prazmowska

**Anita J. Prazmowska** je britansko-poljski historičar i profesor međunarodne historije na London School of Economics u Londonu. Njene glavne teme istraživanja su hladni rat, komunizam, istočna Europa, fašizam i Poljska. objavila je nekoliko knjiga i žurnala, a njene članke je objavio i Guardian.

## Izabrane publikacije

**A History of Poland* 2nd ed. (Palgrave Macmillan, 2011).
**Poland: A Modern History* (I.B.Tauris, 2010).
**Ignacy Paderewski: Poland* (Haus Publishing, 2009).
**Civil War in Poland 1942–1948* (Palgrave Macmillan, 2004).
**Eastern Europe and the Origins of the Second World War* (Palgrave Macmillan, 2000).
**Britain and Poland 1939–1943: The Betrayed Ally* (Cambridge University Press, 1995).
**Britain, Poland and the Eastern Front, 1939* (Cambridge University Press, 1987).

## Izvori

## Vanjske veze
*Biografija na LSE 
*Anita J. Prazmowska na google scholar
Bon Voyage (film, 1944)

***Bon Voyage*** () je britanski kratki crno-bijeli ratni film snimljen 1944. na francuskom jeeziku u režiji Alfreda Hitchcocka. Njega je, zajedno sa *[[Aventure malgache]]*, Hitchcock snimio za račun britanskog Ministarstva informacija u jeku Drugog svjetskog rata kada se nakratko iz Hollywooda vratio u domovinu kako bi pomogao njenom ratnom naporu. Radnja je prikazivala kako se  pilot RAF-a oboren iznad okupirane Francuske nastoji vratiti u Britaniju uz pomoć pripadnika pokreta otpora za koga se kasnije ispostavi da je njemački agent. *Bon Voyage* je napravljen u propagandne svrhe i bio je namijenjen  publici na području francuskih kolonija koje su oslobodili Saveznici i Slobodni Francuzi. Iako je Hitchcock u njemu prikazao određenu vještinu, samom filmu su nedostajali atraktivni zaplet i likovi; danas se smatra jednim od manje uspjelih Hitchcockovih ostvarenja.

## Izvori

## Vanjske veze
*
Lord Camber's Ladies

***Lord Camber's Ladies*** () je britanski crno-bijeli igrani film snimljen 1932. u režiji Benna W. Levyja i produkciji Alfreda Hitchcocka, poznat kao jedino ostvarenje u Hitchcockovoj filmografiji koje je producirao, a nije režirao. Predstavlja adaptaciju drame *[[The Case of Lady Camber (play)|The Case of Lady Camber]]* Horacea Annesleya Vachella iz 1915. godine. Radnja prikazuje kako se aristokrat (čiji lik tumsči Nigel Bruce) nastoji trovanjem riješiti svoje supruge (koju glumi Gertrude Lawrence) kako bi se mogao oženiti za mlađu ženu. U filmu se ulozi ljekara pojavljuje ugledni glumac Gerald du Maurier čija će kćer Daphne u svojim romanima kasnije pružiti Hitchcocku predložak za neke od njegovih najuspjelijih i najpoznatijih ostvarenja.

## Uloge
* Gerald du Maurier - Doctor Napier
* Gertrude Lawrence - Lady Camber
* Benita Hume - Janet King
* Nigel Bruce - Lord Camber
* Clare Greet - Peach
* A. Bromley Davenport - Sir Bedford Slufter
* Betty Norton - Hetty
* Harold Meade - Ainley
* Hugh E. Wright - Starac
* Hal Gordon - Inspicijent
* Molly Lamont - Glumica

## Izvori

## Vanjske veze
*
Kana Hanazawa

je japanska glasovna glumica, i pjevačica koju predstavlja agencija za telente Office Osawa. Poznata je po tome što je podarila glas u raznim anime serijama ili drugim anime povezanim medijima u Japanu. Najpoznatiji anime su joj *[[Darker than Black]]*, *[[Psycho-Pass]]*, *[[Angel Beats!]]*, *[[B Gata H Kei]]*, *[[Steins;Gate]]*, *[[Tokyo Ghoul]]*, *[[Ushio and Tora]]* i *[[Monogatari (serijal)|Monogatari]]*

Njena prva singlica, , je objavljena u aprilu 2012. Izdavačka kuća je Sony Music Entertainment Japan

U septembru 2025. Hanazawa Kana i Ono Kensho su potvrdili razvod nakon četiri godine braka. 

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Smrt Jugoslavije

***Smrt Jugoslavije***  (engl. The Death of Yugoslavia) je britanska dokumentarna televizijska serija napravljena u produkciji BBC-a i premijerno prikazana 1995. godine. Za temu je imala raspad Jugoslavije te njime uzrokovane ratove koji u vrijeme produkcije nisu bili dovršeni. Njena je specifičnost prije svega toga što su autori, osim nekih prvi put korištenih snimaka vezanih uz te događaje, koristili i veliki broj intervjua sa najvažnijim političarima, vojskovođama i drugim akterima sukoba, kao što su Slobodan Milošević, Radovan Karadžić, Franjo Tuđman i Alija Izetbegović. Upravo su ti intervjui bili, između ostalog, korišteni kao  dokaz od strane Međunarodnog suda za ratne zločine počinjene na području bivše Jugoslavije. Svi transkripti mnogobrojnih vrijednih intervjua napravljenih sa sudionicima pohranjeni su u Liddell Hart Centre for Military Archives at King's College, Sveučilišta u Londonu.

Originalno se sastojala od četiri epizode, da bi kasnije bile snimljene još dvije, koje prikazuju završnu fazu rata i Daytonski mirovni proces.

Godine 1996. je *Smrt Jugoslavije* dobila nagrada BAFTA za najbolju dokumentarnu TV-seriju. Poslije je na temelju nje izdana knjiga koja se u Zapadnom svijetu često navodi kao najpopularniji izvor podataka o raspadu Jugoslavije.

Usprkos pohvala, *Smrt Jugoslavije* je dobila i kritike. Tokom suđenja Slobodanu Miloševiću na Međunarodnom sudu za ratne zločine, sudac Bonomy nazvao je dio komentara "tendencioznima". Dio kritičara je autorima zamjerao to što su, na primjer, izjave nekih sudionika u TV-seriji pogrešno titlovali na engleski jezik kako bi ih učinili "zlokobnijim", a brojni događaji i ličnosti su jednostavno ignorirane. Posljednji jugoslavenski premijer Ante Marković se tako uopće ne pojavljuje u seriji, a autori su kasnije to obrazložili time "da im nije zanimljiv"; cjelokupnom bošnjačko-hrvatskom sukobu je u seriji posvećena isključivo jedna rečenica.

Na prostoru bivše Jugoslavije je prvi put bila prikazana u jesen 1995. godine na programu Hrvatske radiotelevizije, iako su tadašnje hrvatske vlasti autore javno optužile za "neobjektivnost" i "neutemeljene" kritike politike Franje Tuđmana.

## Epizode

Serijal je kasnije "prekrojen" i objavljen u tri dijela:
# Dolazak Miloševića (engl. "Enter Milošević")
# Hrvati uzvraćaju udarac (engl. "The Croats Strike Back")
# Borba za Bosnu (engl. "The Struggle for Bosnia")

U jednom drugom re-izdanju cijeli dokumetarac je prikazan u samo jednom dijelu.

## Povezano

**[[Dva sata od Londona]]*
**[[Bosna!]]*

## Izvori

## Vanjske veze
*
The Love Test

***The Love Test*** () je britanska crno-bijela filmska komedija snimljena 1935. godine u režiji Michaela Powella. Protagonistica, čiji lik tumači Judy Gunn, je žena koja je postavljena na čelo kemijske laboratorije, a radnja prikazuje kako joj kolege pokušavaju "namjestiti" muškarca u koga bi se trebala zaljubiti. Film je jedan od niza brzinskih filmova za kvotu koje je Powell snimao u prvim godinama karijere. Historiučarima je film zanimljiv što se kao jedan od motiva pojavljuje nastojanje da se stvori nezapaljiva celuloza koja bi se koristila za proizvodnju lutaka, a što se ponekad tumači kao odraz autorovih preokupacija sa sigurnošću svog posla koje je često ugrožavala laka zapaljivost filmske vrpce.

## Uloge
* Judy Gunn ... Mary Lee
* Louis Hayward ... John Gregg
* David Hutcheson ... Thompson (kao Dave Hutcheson)
* Googie Withers ... Minnie
* Morris Harvey ... Predsjednik kompanije
* Aubrey Dexter ... Potpredsjednik
* Eve Turner ... Kathleen
* Bernard Miles ... Allan
* Jack Knight ... Menadžer
* Gilbert Davis ... Hosiah Smith, glavni kemičar
* Shayle Gardner ... Noćni stražar
* James Craig ... Kotlar
* Thorley Walters ... Kemičar
* Ian Wilson ... Kemičar

### Literatura

* Chibnal, Steve. *Quota Quickies : The Birth of the British 'B' Film*. London: BFI, 2007. 
* Powell, Michael. *A Life in Movies: An Autobiography*. London: Heinemann, 1986. .

## Izvori


## Vanjske veze
* 
* 
* ''The Love Test'' reviews and articles at the Powell & Pressburger Pages
Galantni stil

**Galantni stil**, muzički pravac koji se podudara sa stilom rokokoa u vizualnim umjetnostima i literaturi. U Njemačkoj je poznat kao *[[Empfindsamer Stil]]*. Javio u 18. vijeku kao reakcija na barokni stil. 

## Odlike
Manje formalan i grandiozan u strukturi, bio je dražestan više nego dubok, više hedonistički nego rizičan ili poduzetan. Davao je naglasak na neposrednost privlačnosti i eleganciji. Najjače se odrazio u francuskoj glazbi instrumenata s tipkama. Najpoznatiji predstavnik tog stila bio je François Couperin (1668 - 1733), dok Jean Philippe Rameau predstavlja ozbiljniju francusku glazbenu misao toga doba. U Njemačkoj su stil do neke mjere prilagodili Georg Philipp Telemann, Johann Mattheson (1681.-1764.) i sinovi Johanna Sebastiana Bacha, a rokoko se javio i kao element u obliku klavirskih sonata Domenica Scarlattija.  

Tragovi rokokoa prisutni su i u ranijim djelima Josepha Haydna i Wolfganga Amadeusa Mozarta.
## Izvori
The Night of the Party

***The Night of the Party*** () je britanski crno-bijeli triler film snimljen 1935. u režiji Michaela Powella. Protagonisti su uzvanici na zabavi medijskog magnata koji tokom večeri bude ubijen i nakon čega detektivi moraju otkriti tko je od uzvanika počinitelj ubistva.

## Uloge
* Leslie Banks - Sir John Holland
* Ian Hunter - Guy Kennington
* Jane Baxter - Peggy Studholme
* Ernest Thesiger - Chiddiatt
* Viola Keats - Joan Holland
* Malcolm Keen - Lord Studholme
* Jane Millican - Anna Chiddiatt
* Muriel Aked - Princeza Amelta
* Lawrence Anderson - Branitelj

## Reference

## Vanjske veze
*
*
* Reviews and articles at the Powell & Pressburger Pages
The Phantom Light

***The Phantom Light*** () je britanski crno-bijeli filmski triler snimljen 1935. godine u režiji Michaela Powella. Predstavlja adaptaciju  romana *The Haunted Light* Evadne Price. Radnja prikazuje kako grupa beskrupuloznih kriminalaca nastoji preuzeti nadzor nad svjetionikom na velškoj obali tako što svjetioničara pokušava preplašiti praveći se da su duhovi. *The Phantom Light* je bio jedan od niza niskobudžetnih  "brzinskih filmova za kvotu" koje je Powell snimao u prvim godinama karijere.

## Uloge
* Binnie Hale ... Alice Bright  
* Gordon Harker ... Sam Higgins  
* Donald Calthrop ... David Owen  
* Milton Rosmer ... Dr. Carey  
* Ian Hunter ... Jim Pearce  
* Herbert Lomas ... Claff Owen  
* Reginald Tate ... Tom Evans  
* Barry O'Neill ... Kapetan Pearce  
* Mickey Brantford ... Bob Peters  
* Alice O'Day ... Mrs. Owen  
* Fewlass Llewellyn ... Griffith Owen  
* Edgar K. Bruce ... Narednik Owen  
* Louie Emery ... Upraviteljica stanice

## Izvori


## Vanjske veze
*
*
* Reviews and articles at the Powell & Pressburger Pages
HS Produkt

**HS Produkt d.o.o.** je hrvatska tvrtka za proizvodnju vatrenog oružja. Poznata je po proizvodnji poluautomatskog pištolja HS 2000 i jurišne puške VHS koji se uspješno prodaju na tržištu SAD pod imenom Springfield Armory XD. Njihov revolver RHS dobio je nagradu za inovacije ARCA 2012.

## Historija
HS Produkt je osnovan kao **IM-metal** 1990. u vrijeme početka demokratskih promjena u Hrvatskoj. Tvrtka je bila smještena u gradu Ozlju.

Početkom 2001. nakon tržišnog uspjeha u prodaji HS 2000 pištolja na svjetskom tržištu, tvrtka je promijenila ime u HS Produkt.

HS Produkt trenutno proizvodi oko 30.000 pištolja godišnje, s trendom rasta. Devedeset posto proizvodnje izvozi se u SAD. Broj zaposlenih porastao je sa oko 80 u 2000. godini na gotovo 1000 u 2007. i preko 1350 u 2012., s daljnjim rastom. HS Produkt predstavlja jednog od vodećih poslodavca u Karlovačkoj županiji.

Osnivači i suvlasnici HS Produkta Ivan Žabčić i Marko Vuković su inžinjeri strojarstva, a Vuković je glavni dizajner većine proizvoda tvrtke.

## Vanjske veze

## Izvori
Vasa (dinastija)

**Vasa** (; ; ) je ime švedske kraljevske dinastije, koja je vladala 
Kraljevinom Švedskom od 1523. do 1654. i Poljsko i Litavskom konfederacijom od 
1587. do 1668.

## Historija
Dinastija potječe od stare plemićke porodice iz Upplanda, koja je rodbinski bila vezana sa porodicama Sture i Bonde (iz nje je bio 
švedski kralj Karl VIII, umro 1470.).

Osnivač dinastije bio je Gustav Eriksson Vasa, koji je postao 
švedski regent - 1521., a 1523. i kralj pod imenom **[[Gustav I od Švedske|Gustav I]]**.

Unuk Gustava Vase - Sigismund postao je 1587. poljski kralj, pod imenom Sigismund III, on je istovremeno od 1592. bio i švedski kralj. Nakon Sigismundove smrti - 1604, na poljskom tronu ga je nasljedio sin Vladislav IV; a na švedskom ujak Karl IX, koji je već bio regent.

Dinastija Vasa egzistirala je u Poljskoj završno sa idućom generacijom sve do 1668., odnosno do ostavke Sigismundova drugog sina - Jana II Kazimira.

## Reference

## Vanjske veze

* ''House of Vasa'' na portalu Encyclopædia Britannica
Tomorrow Is Forever

***Tomorrow Is Forever*** () je američki crno-bijeli igrani film snimljen 1946. u režiji Irvinga Pichela. Po žanru je melodrama, a temelji se na istoimenom romanu Gwenn Bristow. Protagonistica, čiji lik tumači Claudette Colbert, je žena koju muž za vrijeme Prvog svjetskog rata trudnu ostavlja kako bi se priključio američkoj vojsci, a nakon čijeg nestanka se ona ženi za drugog muškarca (čiji lik tumači George Brent). Radnja prikazuje kako je njen muž zapravo preživio rat, ali sa unakaženim licem i amnezijom zbog koje je preuzeo identitet austrijskog kemičara, te kako pred nacistima bježi u SAD gdje će se suočiti sa svojom zaboravljenom porodicom. *Tomorrow Is Forever* je predstavljao prve na špici navedenu ulogu mladog glumca Richarda Longa koji tumači protagonistinog usvojenog sina, te 8-godišnje Natalie Wood koja tumači izbjeglu austrijsku djevojčicu.

## Uloge
*Claudette Colbert ...  Elizabeth Hamilton 
*Orson Welles ...  John Andrew MacDonald/Erik Kessler 
*George Brent ...  Lawrence Hamilton 
*Lucile Watson ...  Tetka Jessica Hamilton 
*Richard Long ...  Drew Hamilton 
*Natalie Wood ...  Margaret Ludwig 
*John Wengraf ...  Dr. Ludwig 
*Sonny Howe ...  Brian Hamilton 
*Michael Ward ...   Drew kao dijete 
*Ian Wolfe ...  Norton 
*Joyce Mackenzie ...  Cherry Davis 
*Tom Wirick ...  Pudge Davis 
*Lane Watson ...  Hamiltonov sekretar
*Henry Hastings ...  Daniel
*John Bowes ...  Dr. Jenkins

## Vanjske veze
* 
* 
*
Erik XIV od Švedske

**Erik XIV** (Stockholm, 13. decembar 1533. - Örbyhus, 26. februar 1577.), bio je 
Švedski kralj  od 1560. do 1568.

Erik je za svoje vladavine uspio teritorijalno povećati monarhiju, ali je svojom agresivnom vanjskom politikom uzrokovao 
Sedmogodišnji rat (1563. - 1570.) usmjeren protiv Kraljevine Danske.

## Biografija

Erik je 1560. naslijedio svog oca - Gustava Vasu na tronu  Već 1561. uspio je uvjeriti parlament da mu odobri 
paket zakona (Akti iz Arboge) kojim je uspio ograničiti moć svoje polubraće, kojima je Gustav Vasa dodjelio velika 
vojvodstva. Svoju vlast je konsolidirao formiranjem specijalnog kraljevskog žalbenog suda i proglašenjem novog ustava - 1562. 
koji je jasnije odredio vojne obaveze plemstva.

Erikov glavni vanjskopolitički cilj bio je da oslobodi švedski dio Baltika od danske kontrole, i tako 
pomogne svojim trgovcima.  Zbog tog je najprije potražio saveznike po Zapadnoj Evropi, između 
ostalog (neuspješno) i kod engleske kraljice Elizabete I. Na kraju je shvatio da to može postići i ako stekne 
kontrolu nad lukama istočnog Baltika, pa je zbog tog 1561. zauzeo Reval (današnji Tallinn) i susjedne teritorije.

U međuvremenu je i njegov polubrat Johan, tadašnji Veliki vojvoda Finske, otkrio važnost istočnobaltičkih luka, 
pa se i on htio neke dočepati. S tom namjerom sklopio je savez sa poljskim kraljem Sigismundom II Augustom. 
U tom je išao tako daleko, da se odlučio i oženiti Sigismundovom kćerkom i to protiv Erikove izričite zabrane. Zbog tog ga je Erik sljedeće godine 
dao zatvoriti zajedno sa nevjestom.

Erikovo teritorijalno širenje po Estoniji uznemirilo je dansko - norveškog monarha Frederika II, 
, koji se udružio sa Lübeckim i Poljskom i navjestio Švedskoj rat 1563. Taj sukob rasplamsao se
do Sedmogodišnjeg rata. Erik je svoje snage vodio relativno efikasno, i uspio barem na početku zaustaviti napredovanje
Danaca. Pokopao ga je njegov paranoični strah od izdaje, pa je u nastupu bijesa i straha - 1567. naredio da se pobiju svi lideri moćne porodice 
Sture. Na kraju je zbog tog čina uhapšen i zatvoren njegov savjetnik Jöran Persson.

Nakon što se pribrao, Erik je oslobodio i vratio na položaj kao da ništa nije bilo omrženog Perssona. Još više se zamjerio visokom plemstvu 
kad se oženio Karin Månsdotter, koja je istovremeno bila i Perssonova ljubavnica.

Sve to dovelo je do komplota, u kom su se udružila njegova polubraća Vojvoda Johan (kasniji kralj Johan III) koji je 
oslobođen 1567. i Karl, oni su 1568. svrgnuli Erika i zatvorili, pa je i umro kao zatvorenik.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Erik XIV'' na portalu Encyclopædia Britannica
Tierp

**Tierp** je grad od 5,587 stanovnika na istoku Švedske, on je i administrativni centar istoimene
Općine Tierp od 20,125 stanovnika.

## Geografija

Tierp leži u Grofoviji Uppsala, između Uppsale i Gävlea na autoputu E4 udaljen oko 50 km od Uppsale i oko 20 km od Botnijskog zaljeva. 
## Historija
Historija Tierpa usko je vezana uz željezaru *Tierps Järnbruk* koju je 1894. osnovao čovjek po imenu - Stenborg, koji je nešto prije vodio kovačnicu. Željezara se isprva proslavila poljoprivrednim alatkama.

Kasnije od 1920., od kad je 1907. sagrađena ljevaonica, tvornica se preorjentirala na proizvodnju urbanog.inventara 
(šahtovi).

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Općine Tierp''
Three for the Show

***Three for the Show*** ( je američki filmski mjuzikl snimljen 1955. u režiji H. C. Portera. Predstavlja adaptaciju komada  *Home and Beauty* engleskog pisca W. Somerset Maughama, odnosno remake crno-bijelog filma *[[Too Many Husbands]]*. Protagonistica, koju tumači Betty Grable, je zabavljačica čiji je muž (koga tumači Jack Lemmon) proglašen nestalim tokom korejskog rata, te koja se nakon toga udaje za njegovog najboljeg prijatelja (koga tumači Gower Champion). Radnja, pak, prikazuje komplikacije koje nastanu kada se ispostavi da je njen prvi muž živ i da se vraća kući. Film, za koga se kasnije ispostavilo da će biti pretposljednji u karijeri Betty Grable, je dobio uglavnom mlake kritike.

## Uloge
* Betty Grable ... Julie Lowndes
* Jack Lemmon ... Martin 'Marty' Stewart
* Gower Champion ... Vernon Lowndes
* Marge Champion ... Gwen Howard
* Myron McCormick ... Mike Hudson
* Paul Harvey ... Puk. Harold J. Wharton
* Robert Bice ... Nar. Charlie O'Hallihan
* Charlotte Lawrence ... Miss Williams

## Povezano
**[[My Favorite Wife]]* (1940)
**[[Move Over, Darling]]* (1963)

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
*
Kenji Nojima

je japanski glasovni glumac. Zapošljava ga agencija za talente Aoni Production. Oženjen je za Chie Sawaguchi od 2004. Među njegovim najpoznatijim animeima su *[[Psycho-Pass]]*, *[[Blood+]]*, *[[Time of Eve]]*, *[[Fullmetal Alchemist: Brotherhood]]*, *[[Highschool of the Dead]]*, *[[One Piece]]*, *[[Sailor Moon Crystal]]*, *[[Clannad (film)|Clannad]]* i *[[Sister Princess]]*, *[[Trigun]]* i *[[Zero no Tsukaima]]*.

## Vanjske veze
* 
*
The Price of a Song

***The Price of a Song*** () je britanski crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1935. godine u režiji  Michaela Powella. Radnja prikazuje kako uspješni tekstopisac (čiji lik tumači Eric Maturin) postaje žrtvom ubistva koje je počinio njegov siromašni, ali pohlepni tast (čiji lik tumači Campbell Gullan. *The Price of a Song* je predstavljao jedan od mnogobrojnih brzinskih filmova za kvotu  koje je Powell snimao u prvim godinama karijere. Danas se smatra izgubljenim, te se našao među tri Powellova filma - uključujući debitantski  *[[Two Crowded Hours]]* (1931) i kasniji  *[[The Man Behind the Mask]]* (1936) - koji se nalazi na popisu Najtraženijih 75 izgubljena filma Britanskog filmskog instituta.

## Uloge
* Campbell Gullan ... Arnold Grierson
* Marjorie Corbett ... Margaret Nevern
* Gerald Fielding ... Michael Hardwick
* Dora Barton ... Letty Grierson
* Eric Maturin ... Nevern
* Charles Mortimer ... Oliver Bloom
* Oriel Ross ... Elsie
* Henry Caine ... Stringer
* Sybil Grove ... Mrs. Bancroft
* Felix Aylmer ... Graham

## Reference

## Vanjske veye
* BFI 75 Most Wanted entry , with extensive notes
* 
*
Ipso facto

**Ipso facto** je latinska fraza, koja izravno prevedeno znači "samim činom", "samo po sebi", "to jest samim tim" ili "u isti mah". Označava da je određeni fenomen *izravna* posljedica neke teze, pretpostavke ili radnje u pitanju. 

## Povezano
*Per se
*popis latinskih fraza
## Izvori
Adolf Frederik od Švedske

**Adolf Frederik** rođen kao *Adolf Friedrich* (Schleswig, 14. maj 1710. - Stockholm, 12. februar 1771.), bio je 
Švedski kralj  od 1751. do svoje smrti - 1771.

Frederik je bio prvi švedski monarh iz njemačke dinastije Holstein-Gottorp.

## Biografija

Frederik je rođen kao sin vojvode Christiana Augusta od Schleswig-Holstein-Gottorfa (1673. - 1726.) i Albertine Frederike od 
Baden-Durlacha.

Još dok je Adolf Frederik stolovao kao biskup Lübecka (1727. - 1750.), paralelno je upravljao i *[[grofovija|Grofovijom]] [[Holstein-Kiel]]* u 
razdoblju 1739. - 1745. u ime tadašnjeg maloljetnog vojvode - Karla Petera Ulricha (kasnijeg ruskog cara 
Petra III). 
Tadašnja frakcija švedskog parlamenta - *Hat*, izabrala je 1743. Adolfa Frederika za nasljednika švedskog trona. Njegov izbor osiguravala je i
ruska carica Elizabeta, kao pobjednica u Rusko -švedskom ratu 
vođenom od 1741. do 1743. Ona je naime prijetila da će u protivnom anektirati Finsku i istočne dijelove Švedske, zbog 
svega toga je Adolf Frederik - 1751. izabran za švedskog monarha nakon smrti Frederika I.

Za njegove vladavine prava moć bila je koncentrirana u rukama parlamenta (Riksdaga), zbog tog se Adolf Frederik čak dva puta nastojao 
osloboditi njegove kontrole. U svom prvom pokušaju 1756. umalo je izgubio prijestolje, iako mu je pomagala utjecajna supruga - 
Louisa Ulrika, sestra pruskog kralja Fridrika II..
Uspio je tek u svom drugom pokušaju (1768. - 1769.) uz pomoć sina, prijestolonasljednika Gustava III tad je uspio 
iz parlamenta istjerati gotovo sve proruske simpatizere. Ali se i ta pobjeda uskoro pretvorila u Pirovu, jer je 
pobjednička partija - *Hat*, vrlo brzo zaboravila na obećanje da će izglasati povećanje kraljevskih ovlasti.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Adolf Frederick'' na portalu Encyclopædia Britannica
Tierp (općina)

**Općina Tierp** (švedski: *Tierp kommun*)  je jedna od 
švedskih općina od 20,125 stanovnika na istoku Švedske.

Administrativni centar općine je grad - Tierp od 5,587 stanovnika.

## Geografija
Općina Tierp prostire se u Grofoviji Uppsala, na površini od 1,550 km².

## Historija

Općina Tierp formirana je nakon administrativne reforme zemlje 1971.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Općine Tierp''
Örbyhus

**Örbyhus** čita se *Erbihus*  je gradić od 1,984 stanovnika
 na istoku Švedske, on administrativno podpada pod
Općinu Tierp.

Örbyhus je poznat u Švedskoj po Dvorcu Örbyhus, koji leži udaljen nekih 3 km od centra mjesta, u njemu je 26. februara 1577. umro od trovanja arsenom kralj Erik XIV.
## Geografija

Örbyhus leži u Grofoviji Uppsala, udaljen oko 40 km sjeverno od Uppsale i oko 15 km od 
administrativnog centra općine Tierpa.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Općine Örbyhus''
Holstein-Gottorp (dinastija)

**Holstein-Gottorp** je ime švedske kraljevske dinastije, ogranka Dinstije Oldenburg, koja je 
vladala Švedskom od 1751. do 1818. i Norveškom od 1814. do 1818.

## Historija
Osnivač dinastije bio je Adolf prvi vojvoda od Holstein-Gottorpa (1526. - 1586.) a posljednji monarh Karl XIII koji je 
vladao Norveškom i Švedskom do 1818.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Holstein-Gottorp'' na portalu European Heraldry
Örbyhus (dvorac)

**Örbyhus** (švedski: *Örbyhuss slott*) je barokni dvorac na istoku Švedske, udaljen nekih 3 km od 
centra Örbyhusa, oko 40 km sjeverno od Uppsale.

## Historija
Historija Örbyhusa počela je u 15. vijeku, kad je tadašnji moćni feudalac Johan Kristensson Vasa, pradjed kasnijeg kralja Gustava Vase na tom mjestu podigao kameni toranj radi zaštite. Polovicom 15. vijeka to imanje kupila je porodica Baner, koja je počela graditi današnji barokni dvorac. Dvorac je dva puta temeljno restauriran, tokom 19. i 20. vijeka. Dvorac Örbyhus je poznat u Švedskoj kao zatvor u kom je bio utamničen od 1577. kralj Erik XIV, najstariji sin 
Gustava Vase, koji je i umro u Örbyhusu, a sumnja se da je bio otrovan.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice dvorca Örbyhus
Someday (film, 1935)

***Someday*** () je britanski crno-bijeli igrani film snimljen 1935. godine u režiji Williama Powella. Predstavlja adaptaciju romana I. A. R. Wylie, odnosno remake filma *Young Nowheres* iz 1929. godine. Protagonist, koga tumači Edmond Knight, je mladi i siromašni operater lifta u bogataškoj stambenoj zgradi koji je zaljubljen u tamošnju čistačicu (koju glumi Margaret Lockwood). Radnja prikazuje, kako joj, iskoristivši odsutnost jednog od stanara, priredi večeru u jednom od stanova, ali i probleme koji nastanu kada se stanar iznenada vrati. *Someday* predstavlja jedan od brzinskih filmova za kvotu koje je Powell snimio u prvim godinama karijere. Danas se smatra izgubljenim. Godine 1937. je snimljen remake pod naslovom *That Man's Here Again*.

## Uloge
* Esmond Knight ... Curley
* Margaret Lockwood ... Emily
* Henry Mollison ... Canley
* Raymond Lovell ... Carr
* Ivor Barnard ... Hope
* Sunday Wilshin ... Betty

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Izuzetan dan

***Izuzetan dan*** (talijanski *Una giornata particolare*) talijanski je dramski film iz 1977. koji je režirao Ettore Scola a napisali Maurizio Costanzo, Ruggero Maccari i sam Scola. Glavne uloge igraju Sophia Loren, Marcello Mastroianni i John Vernon. Radnja se odigrava u Rimu 1938., kada se jedna udana žena zbliži sa susjedom pošto su jedini ostali u stambenoj zgradi stoga jer su ljudi masovno otišli vidjeti kako je Adolf Hitler došao u službenu posjetu Benitu Mussoliniju.

Film je bio talijanska koprodukcija sa Kanadom. Dobio je pohvale kritičara te je nominiran za nekoliko nagrada. Uključen je i u prestižni popis "100 talijanskih filmova koji se moraju očuvati".

## Radnja

6. V 1938., Hitler dolazi u službeni posjet diktatoru Benitu Mussoliniju u Rim. Antonietta je naivna i prostodušna domaćica koja ostaje doma spremati dom i večeru dok njen mačo suprug, pripadnik fašističke partije, odlazi sa njihovo šestero djece u centar kako bi gledali paradu, kao uostalom i gotovo svi stanovnici grada. Stembena zgrada tako ostaje prazna, izuzev povučenog susjeda preko zgrade, Gabriela. On je radio-izvještač koji je dobio otkaz i čeka deportaciju u Sardiniju zbog toga jer je antifašist i homoseksualac. Antonietta dolazi k njemu u stan i oni počnu pričati o životu i svijetu.

Antonietta ga pokuša zavesti, ali se šokira kada joj on da do znanja da je homoseksualac. Ipak, nakon te trzavice, svejedno nastavlja pričati s njim tog dana, te skupi snage da mu se povjeri kako smatra da je njen suprug arogantan i nevjeran. Nakraju, Antonietta i Gabriele imaju seks. Ona se vraća natrag u svoj stan i dočeka supruga i djecu. Čita knjigu koju joj je Gabriele dao. Dolazi tajna policija i odvodi Gabriela u nepoznatom pravcu. Antonietta se vraća natrag u krevet, gdje je čeka njen suprug, koji želi sedmo dijete.

## Glavne uloge
* Sophia Loren – Antonietta
* Marcello Mastroianni – Gabriele
* John Vernon – Emmanuele, suprug
* Françoise Berd – pazikuća
* Patrizia Basso – Romana
* Tiziano De Persio – Arnaldo
* Maurizio Di Paolantonio – Fabio
* Antonio Garibaldi – Littorio
* Vittorio Guerrieri – Umberto
* Alessandra Mussolini – Maria Luisa
* Nicole Magny – kći oficira

## Nagrade
*Izuzetan dan* je nominiran za Zlatnu palmu u Cannesu.

Uz to, nagrađen je Zlatnim globusom za najbolji strani film. Nominiran je i za dvije nagrade Oscar: najbolji strani film i glavni glumac (Marcello Mastroianni).

## Kritike

## Reference

## Vanjske veze
*
*''Poseban dan'' na Rotten Tomatoes
Move Over, Darling

***Move Over, Darling*** () je američka filmska komedija snimljena 1963. godine u režiji Michaela Gordona. Predstavlja remake crno-bijelog filma *[[My Favorite Wife]]* iz 1940. godine, odnosno prethodne godine nedovršenog filma *[[Something's Got to Give]]*. Protagonistica, čiji lik tumači Doris Day, je Ellen, žena koja u zrakoplovnoj nesreći nestane, te nakon pet godina bude proglašena mrtvom, a nakon čega se njen muž (koga tumači James Garner) oženi za drugu ženu (čiji lik tumači Polly Bergen). Radnja prikazuje kako je Ellen živa te se želi vratiti mužu, ali kako njihov odnos komplicira to što je godine na pustom otoku provela u društvu naočitog muškarca (koga tumači Chuck Connors). *Move Over, Darling* je postao jedan od najgledanijih filmova godine te je pomogao studiju 20th Century Fox da izbjegne propast izazvanu financijskom katastrofom vezanom uz historijski film *[[Cleopatra (film, 1963)|Cleopatra]]*.

## Uloge
*Doris Day ... Ellen Wagstaff Arden
*James Garner ... Nick Arden
*Polly Bergen ... Bianca Steele Arden
*Thelma Ritter ... Grace Arden
*Fred Clark ... Mr. Codd
*Don Knotts ... Prodavač cipela
*Chuck Connors ... Adam
*Edgar Buchanan ... Judge Bryson
*John Astin ... Clyde Prokey
*Pat Harrington, Jr. ... Okružni tužilac
*Max Showalter ... Recepcionar

## Izvori

## Vanjske veze
*James Garner Interview on the ''Charlie Rose Show'' 
*James Garner interview at Archive of American Television
*
The Brown Wallet

***The Brown Wallet*** () je britanski crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1936. godine u režiji Michaela Powella. Predstavlja adaptaciju istoimene novele Stacy Aumonier. Protagonjist, koga tumači Patric Knwles je poslovno upropašteni izdavač koji sticajem okolnosti dođe u posjed izgubljenog novčanika, ali zbog toga kasnije postane i glavnim osumnjičenikom za smrt svoje bogate tetke. *The Brown Wallet* je predstavljao jedan od brojnih brzinskih filmova za kvotu koje je Powell snimio u prvim godinama svoje karijere. Danas ne postoji nijedna poznata kopija, te se smatra izgubljenim.

## Uloge
* Patric Knowles ... John Gillespie
* Nancy O'Neil ... Eleanor
* Henry Caine ... Simmonds
* Henrietta Watson ... Aunt Mary
* Charlotte Leigh ... Miss Barton
* Shayle Gardner ... Wotherspoone
* Edward Dalby ... Minting
* Eliot Makeham ... Hobday
* Bruce Winston ... Julian Thorpe
* Jane Millican ... Miss Bloxham

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Crown v. Stevens

***Crown v. Stevens*** je britanski crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1936. godine u režiji Michaela Powella. Protagonistica, čiji lik tumači Beatrix Thomson, je bivša plesačica koja se udala za starijeg muškarca za koga se kasnije ispostavi da je siromašan. Radnja prikazuje kako, potaknuta financijskim problemima, razmišlja da ga likvidira kako bi naplatila životno osiguranje. *Crown v. Stevens* je predstavljao jedan od brojnih brzinskih filmova za kvotu koje je Powell snimao u prvim godinama karijere.

## Uloge
* Beatrix Thomson ... Doris Stevens
* Patric Knowles ... Chris Jensen
* Glennis Lorimer ... Miss Molly Hobbes
* Reginald Purdell ... Alf
* Allan Jeayes ... Inspektor Carter
* Frederick Piper ... Arthur Stevens
* Googie Withers ... Ella Levine
* Mabel Poulton ... Mamie

## Izvori


## Vanjske veze
*
*
* Reviews and articles at the Powell & Pressburger Pages
Croteam

**Croteam** je hrvatski proizvođač video igara, osnovan u Zagrebu 1993. godine. Prvu razvijenu igru, Football Glory,  izdala je za Commodore Amiga računala tvrtka Black Legend 1994. godine.  Svoj najveći uspjeh razvojni tim ostvaruje pucačinom iz prvog lica Serious Sam 2001. godine, te njenim neposredni nastavakom 2002. godine. Oba su naslova doživila velik uspjeh te osvojila brojne nagrade. Tim je također priznat za razvoj filozofsko-logičke slagalice iz prvog lica The Talos Principle iz 2014.

## Vanjske veze
*Službene stranice
## Reference
The Man Behind the Mask

***The Man Behind the Mask*** () je britanski crno-bijeli kriminalistčki film snimljen 1936. godine u režiji Michaela Powella. Predstavlja adaptaciju romana *The Chase of the Golden Plate* američkog pisca Jacquesa Futrellea. Protagonist, čiji lik tumači Hugh Williams je mladić koji planira otići na maskenbal, ali ga nepoznata osoba onesposobi, ukrade njegov kostim i to iskoristi kako bi mu otela zaručnicu (čiji lik tumači Jane Baxter). *The Man Behind the Mask* je poznat kao posljednji od brzinskih filmova za kvotu koje je Powell snimao u prvim godinama karijere. Iako ga je sam Powell smatrao lošim, izazvao je određeno zanimanje historičara zbog kostima, scenografije i drugih detalja koji odaju uticaj Langovog *[[Metropolis (film, 1927)|Metropolisa]]*. Iako danas postoji kopija filma, ona je napravljena za američko tržište, te značajno skraćena u odnosu na original. Zbog toga se *The Man Behind the Mask* smatra izgubljenim, odnosno jednim od 75 najtraženijih filmova na listi Britanskog filmskog instituta. or) was released only three weeks after Crown ...}}

## Uloge
* Hugh Williams ... Nick Barclay  
* Jane Baxter ... Lady June Slade  
* Ronald Ward ... Jimmy Slade  
* Maurice Schwartz ... The Master (Paul Melchior)  
* George Merritt ... Det. Insp. Mallory  
* Henry Oscar ... Detektiv Interpola ("Voltaire")  
* Donald Calthrop ... Dr. Harold E. Walpole  
* Kitty Kelly ... Marian Weeks  
* Wilfrid Caithness ... Raines - batler 
* Peter Gawthorne ... Lord Slade  
* Gerald Fielding ... Harrah 
* Reginald Tate ... Allan Hayden  
* Moyra Fagan ... Nada  
* Ivor Barnard ... Hewitt 
* Barbara Everest ... Lady Slade  
* Hal Gordon ... Narednik  
* Syd Crossley ... Policajac 
* Henry Caine ... Beetson - Nickov batler  
* Esma Cannon ... Konobarica
* Cameron Hall

## Izvori


## Literatura
* Low, Rachael. *Filmmaking in 1930s Britain*. George Allen & Unwin, 1985.
* Wood, Linda. *British Films, 1927-1939*. British Film Institute, 1986.

## Vanjske veze
* BFI 75 Most Wanted entry , with extensive notes
*
Her Last Affaire

***Her Last Affaire*** () je britanski crno-bijeli igrani film snimljen 1936. godine u režiji Michaela Powella. Predstavlja adaptaciju drame *S.O.S.*  Waltera Ellisa. Protagonist, čiji lik tumači Hugh Williams je sekretar u službi uticajnog političara koji sticajem okolnosti postane osumnjičen za smrt njegove supruge (čiji lik tumači Viola Keats). *Her Last Affaire* se dugo vremena smatrao izgubljenim sve dok nije pronađen i restauriran 1980-ih.

## Uloge
* Hugh Williams - Alan Heriot 
* Viola Keats - Lady Avril Weyre 
* Francis L. Sullivan - Sir Julian Weyre 
* Sophie Stewart - Jodie Weyre 
* Felix Aylmer - Lord Carnforth 
* Cecil Parker - Sir Arthur Harding 
* John Gardner - Boxall 
* Henry Caine - Inspector Marsh 
* Gerrard Tyrell - Martin 
* John Laurie - Robb 
* Googie Withers - Effie

## Vanjske veze
*
*
* Reviews and articles at the Powell & Pressburger Pages
Stegeborg

**Stegeborg** (švedski: *Stegeborgs slott*) je lokalitet u Söderköpingu na kom se nalaze ruševine renesansnog dvorca. Ruševine Stegeborga zapravo leže na malom otoku u zaljevu Slätbaken u Baltiku gdje izlazi kanal Gota. Dvorac Stegeborg je tokom srednjeg vijeka, pa sve do 17. vijeka bio jedna od najvažnijih švedskih građevina, mjesto važnih 
susreta i pregovara.

## Historija
Najstariji dio dvorca cigleni toranj podignut je početkom 13. vijeka, u vrijeme kad je Söderköping postao grad. Jednostavan utvrđeni stambeni dio dozidan je u 14. vijeku, proširen je i dopunjen bedemom i okruglim tornjem na zapadu. Tokom 16.16. i 17. vijeka dvorac je dodatno proširen, naročito za vrijeme vladavine Johana III kad je toranj desegao današnju visinu, tad je dograđena i crkva. Nekoliko monarha iz dinastije Vasa živjelo je u Stegeborgu. Sve do 1689. dvorac je korišten kao sjedište lokalne administracije Östergötlanda. Monarhija je prodala dvorac sredinom 18. vijeka, a od tada se koristi kao izvor građevinskog materijala.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Dvorca Stegeborg
Pfalz-Zweibrücken (dinastija)

**Pfalz - Zweibrücken** je ime švedske kraljevske dinastije, ogranka Dinastije Wittelsbach, 
koja je vladala Švedskom od 1654. do 1720.

## Historija
Osnivač dinastije bio je Stefan od Pfalz-Simmern-Zweibrückena (1385. - 1459.)

Prvi u nizu koji se popeo na švedski tron - 1654. bio je Karl X a posljednji monarh Ulrika Eleonora koja je vladala Švedskom kao regent do 1720.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Kingdom of Sweden'' na portalu European Heraldry
Gamla Uppsala

**Gamla Uppsala** (dosl. Stara Uppsala) je naziv nekadašnje parohije koja je 1948. imala 2141 stanovnika. Danas je to ime arhološkog lokaliteta na kom se pretpostavlja da ima između 2000 i 3000 tumulusa.

## Geografija
Gamla Uppsala leži u Grofoviji Uppsala, na periferiji grada Uppsale.

## Historija
Arheološki nalazi pokazuju da je Gamla Uppsala kao naselje postojala još od neolita, svoj vrhunac je imalo za srednjeg vijeka, a napušteno je 1252. nakon požara. Lokalitet se iskopa još od 17. vijeka, a veća iskapanja izvršena su 1840, 1870, 1990. i 2010. godine. Gamla Uppsala je u nordijskoj mitologiji bila mjesto povezano sa kultom boga plodnosti Freya, pa su se tu pokapani svevski kraljevi Aun, Adil i Egil. U njihovu čast žrtvovani su ljudi i životinje.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Arkeologi i Gamla Uppsala''
Gustav IV Adolf od Švedske

**Gustav IV Adolf ** (Stockholm, 1. novembar 1778. - Sankt Gallen, 7. februar 1837.), bio je švedski kralj od 1792. do 1809.

Gustav Adolf bio je monarh koji je provodio lošu vanjsku politiku, što je rezultiralo gubitkom istočnih dijelova Švedske i Finske. Zbog tog je skinut s trona nakon državnog udara - 1809.

## Biografija

Kao sin ubijenog Gustava III - Gustav Adolf uspeo se na tron 1792. u vrijeme dok je kao regent vladao njegov ujak 
Karl vojvoda od Södermanlanda.

Vladavinu Gustava Adolfa obilježili su Napoleonski ratovi, pa se i on 1805. pridružio anti-napoleonskoj koaliciji
Kad je Carska Rusija postala saveznik Francuske sklopivši sa njom Tilsitski mir - 1807., 
ruski car Aleksandar pokušao je nagovoriti Gustava da se pridruži 
kontinentalnoj blokadi protiv 
Velike Britanije.

Situacija je postala daleko ozbiljnija kad su tad ujedinjene Danska i Norveška - objavile rat Švedskoj 1807. i tako je potpuno izolirale. I 
pored tog Gustav je odbio postati rusko - francuski saveznik, pa je Rusija napala Švedsku 1808. Taj rat je završio 1809. švedskim 
porazom, i predajom Finske Rusiji.

U takvim prilikama određene skupine liberalnih vladinih funkcionera i oficira švedske zapadne armije organizirale su državni udar - 
13. marta 1809. u kojem je Gustav svrgnut. Njegovoj djeci uskraćeno je pravo da ga nasljede na tronu, pa su on i njegova porodica napustili 
Švedsku i otišli u egzil.

Nakon dosta lutanja Gustav se konačno skrasio i naselio u Švicarskoj pod imenom pukovnik Gustafsson.

Historičari su dugo opisivali Gustava kao nesposobnog, tvrdoglavog, a ponekad i kao mentalno retardiranog čovjeka - kreatora katastrofalne vanjske politike. Novija analiza njegove vladavine, prikazuje ga u drugom svijetlu, uz sugestiju da je njegov anti-francuski stav bio uzrokovan zbog velike švedske ovisnosti u trgovini sa Velikom Britanijom.

Uz to Gustav je za svoje vladavine uspio provesti i važne ekonomsko - zemljišne reforme, donošenjem Zakona o zemljištu - 1807.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Gustav IV Adolf'' na portalu Encyclopædia Britannica
Sigismund III Vasa

**Sigismund III Vasa** poljski: **Zygmunt III Waza** (Gripsholm, 20. jun 1566. - Varšava, 30. april 1632.), bio je 
poljski kralj od 1587. do 1632 i švedski kralj od 1592. do 1599.

Sigismund je za svoje vladavine želio postići trajni savez između Poljske i Švedske, ali je umjesto toga stvorio vrlo antagonističku atmosferu između te dvije zemlje, koja je rezultirala ratovima koji su se protegli do 1660.

## Biografija

Sigismund je bio najstariji sin kralja Johana III i Katerine Jagelović, kćeri Sigismunda I. Po ocu je dakle pripadao švedskoj Dinastiji Vasa, a preko majke koja ga je odgojila u katoličkom duhu pripadao je poljskim Jagelovićima.

Za poljskog kralja izabran je u augustu 1587., naslijedivši na tronu svoga strica Stefana Batorya, ali je da bi to postao morao pristati na smanjenje svojih ovlasti na račun tadašnjeg Sejma (on je tad bio Dieta).

Nakon tog se  1592. oženio sa austrijskom nadvojvotkinjom Annom, a nakon očeve smrti iste godine, dobio je odobrenje Sejma da prihvati i švedski tron. Za švedskog monarha je okrunjen 1594., ali tek nakon što je obećao da će podržati široko rasprostranjeni luteranizam.

Napuštajući svog suviše paternalistički nastrojenog ujaka Karla (kasniji kralj Karl IX) koji je tad vladao Švedskom kao regent, Sigismund se vratio u Poljsku u julu 1594. U međuvremenu je Karl, podigao bunu protiv njega, pa se Sigismund vratio u Švedsku sa vojskom, i pobijedio Karla u Bitci kod Stangebroa - 1598., a nakon tog ga i svrgnuo s trona 1599.
Nakon tog je Sigismundova vanjska politika bila usmjerena na to da povrati pravo na švedski tron, zbog tog su Poljska i Švedska povremeno ratovale počevši od 1600.
Sigismund je također pokušao održavati savezništvo sa austrijskim habsburgovcima. Kad mu je umrla prva žena 
nadvojvotkinja Anna - 1598., oženio je njenu sestru Constanzu 1605.

Na unutrašnem poljskom planu, uspio je naljutiti svoje protivnike, svojim zahtjevom da se uvede pravilo većinskog odlučavanja u Sejmu, 
umjesto dotadašnjeg pravila da se zakonske promjene moraju usvojiti jednoglasno. Zbog tog je u Poljskoj izbio građanski rat koji je trajao od 1606. do 1608.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Sigismund III Vasa'' na portalu Encyclopædia Britannica
Johan III od Švedske

**Johan III** (Dvorac Stegeborg, 21. decembar 1537. - Stockholm, 17. novembar 1592.), bio 
je Švedski kralj  od 1568. do svoje smrti - 1592.

Johan je bio duboko religiozni čovjek koji je za svoje vladavine pokušao izmiriti švedsku Luteransku crkvu sa 
liderima Katoličke crkve iz Rima, u tu svrhu pokušao je ponovno uvesti u liturgiju neke odbačene elemente
iz katoličke liturgije.

## Biografija

Johan je rođen kao nastariji sin Gustava Vase iz njegova drugog braka sa Margaretom Eriksdotter. Njegov stariji polubrat 
Erik XIV dobio je čast da zasjedne na švedski tron - 1560., dok se Johan morao zadovoljiti položajem Velikog 
vojvode Finske na koji ga je postavio otac - 1556.

Kako su polubraća vodila gotovo potpuno nezavisne vanjske politike to ih je dovelo do sukoba, pa je 
Erik XIV ograničio Johanova upravljačka prava, a nakraju ga dao i zatvoriti 1563. 
nakon što se Johan udružio sa  poljskim kraljem Sigismundom II, i čak 1562. oženio sa 
Sigismundovom kćerkom Katerinom Jagelović, i to nakon što mu je to Erik izričito zabranio.

Nakon što je pušten iz zatvora - 1567., Johan se 1568 udružio sa svojim mlađim bratom, budućim kraljem Karlom IX 
kako bi svrgnuo Erika i osigurao tron za sebe. Nakon što je stupio na tron Johan je 1570 sklopio Szczecinski sporazum 
kojim je završen Sedmogodišnji rat sa Kraljevinom Danskom. Tim sporazumom se Švedska formalno odrekla svojih novoosvojenih 
estonskih teritorija, iako se Johan zapravo njih i nije namjeravao odreći, jer je njima upravljao sve do kraja svoje vladavine.

Johan koji se poprilično bavio teologijom čvrsto je vjerovao u mogućnost sinteze luteranstva i 
katolicizma i pregovarao u tu svrhu sa katoličkim liderima iz Rima i Španjolske. Zbog tog je 1577. uveo u 
liturgiju svoju **Crvenu knjigu** u kojoj je ponovno uveo neke odbačene elemente iz katoličke liturgije, napuštene za 
širenja luteranizma.
Ipak je 1580. shvatio da je koegzistencija sa Vatikanom nemoguća, ali je i dalje uporno gurao *Crvenu knjigu* usprkos opozicije 
na čijem čelu je bio njegov brat Karl.

Johan je 1586. kandidirao svoga sina Sigismunda, kog je odgojio kao katolika, za upražnjeni poljski 
tron, ali je povukao njegovu kandidaturu kad su Poljaci zatražili povratak Estonije kao uvjet Sigismundove kandidature. 
S druge strane švedsko plemstvo, koje je kontroliralo Državno vijeće, striktno je podržavalo Sigismundovu kandidaturu, jer su na taj način 
željeli pridobiti Poljsku protiv Ruskog Carstva, a preko njega i povećati vlastitu moć.

Paradoksalno je da su se dotad nepomirljivi Johan i Karl, složili protiv takve politike visokog plemstva, ali je 
Sigismund III i pored toga zasjeo na poljski tron - 1587.

## Reference

## Vanjske veze

* ''John III'' na portalu Encyclopædia Britannica