Piramida (arhitektura)

## Geometrija

**Piramida** je višestrani poliedar koji se sastoji od višestrane poligonalne osnove sa triangularnim stranicama koje se spajaju u tačku zvanu apeks.

## Konstrukcije

Piramide spadaju među najveće ljudske konstrukcije.
  
### Drevni spomenici
Najstarija piramida nalazi se u Helinikonu u Grčkoj, i potiče iz 2.720. pne. Postoji više od 16 piramida širom Grčke. (Vidi: Grčke piramide .)
### Drevni spomenici
Najstarija piramida nalazi se u Helinikonu u Grčkoj, i potiče iz 2.720. pne. Postoji više od 16 piramida širom Grčke. (Vidi: Grčke piramide .)

Piramidalne strukture su gradili mnogi drevni narodi. Najpoznatije su Egipatske piramide – masivne piramide građene od kamenih blokova, koje su služile kao grobnice faraona. Velika piramida u Gizi je najveća u Egiptu i najviša na svetu. Ona je jedno od Sedam svetskih čuda starog sveta, i jedina koja je opstala do modernih vremena. Stari Egipćani su prekrivali piramide zlatom i izglačanim belim krečnjakom, mada je većina ovog kamena otpala tokom vekova.. 

Na jugu Egipta Nubijci su takođe gradili piramide. Oni su gradili daleko više piramida, ali su one bile mnogo manje. Nubijske piramide su građene pod mnogo strmijim uglom od egipatskih i nisu bile grobnice već spomenici mtrvim kraljevima. U Nubiji su piramide građene do 300-ih godina nove ere..

Mesopotamci su gradili stepenaste piramide, ili zigurate. U davna vremena one su bile jarko obojene. Pošto su zidane od zemljanih opeka, ima malo ostataka ovih zigurata. Veruje se da je biblijska Vavilonska kula u stvari bila Vavilonski zigurat.

U većem broju srednjeamerilkih kultura takođe su građene piramidalne građevine. Srednjeameričke piramide su obično bile stepenaste, sa hramom na vrhu, sličnije mesopotamskim ziguratima nego egipatskim piramidama. Najveća piramida po masi je Velika piramida u Čoluli, u meksičkoj državi Puebla. Postoji jedna neobična piramida sa kružnom osnovom u nalazištu Kuilkuilko, sada unutar grada Meksika koja je velikom delom prekrivena lavom od davne erupcija vulkana Hiktli. 
Postoje i drugi piramidalni drevni spomenici pronađeni u delovima Azije.

Piramide su takođe nađene u Grčkoj. Jedna od ovih piramida je starija od Keopsove piramide, jer datira iz 2720. pne.

Postoji piramida i u antičkom Rimu. Cescijusova piramida, 27 metara visoka izgrađena je krajem prvog veka pne i postoji i danas, u blizini Porta San Paolo.

Ima nekoliko zaravnjenih piramida i u Kini. Prvi car dinastije Ćin (221. pne.~), okružen ratnicima od terakote, sahranjen je ispod velike piramide koja se nalazi blizu današnjeg mesta Hsijan. U sledećim vekovima na desetine kineskih vladara dinastije Han su takođe sahranjivani ispod zemljanih piramida za zaravnjenim vrhom.

Najveće piramide, s leva na desno: Menkorova, Kefrenova i Velika piramida.]]

Piramidalne strukture su gradili mnogi drevni narodi. Najpoznatije su Egipatske piramide – masivne piramide građene od kamenih blokova, koje su služile kao grobnice faraona. Velika piramida u Gizi je najveća u Egiptu i najviša na svetu. Ona je jedno od Sedam svetskih čuda starog sveta, i jedina koja je opstala do modernih vremena. Stari Egipćani su prekrivali piramide zlatom i izglačanim belim krečnjakom, mada je većina ovog kamena otpala tokom vekova.. 

Na jugu Egipta Nubijci su takođe gradili piramide. Oni su gradili daleko više piramida, ali su one bile mnogo manje. Nubijske piramide su građene pod mnogo strmijim uglom od egipatskih i nisu bile grobnice već spomenici mtrvim kraljevima. U Nubiji su piramide građene do 300-ih godina nove ere..

Mesopotamci su gradili stepenaste piramide, ili zigurate. U davna vremena one su bile jarko obojene. Pošto su zidane od zemljanih opeka, ima malo ostataka ovih zigurata. Veruje se da je biblijska Vavilonska kula u stvari bila Vavilonski zigurat.

U većem broju srednjeamerilkih kultura takođe su građene piramidalne građevine. Srednjeameričke piramide su obično bile stepenaste, sa hramom na vrhu, sličnije mesopotamskim ziguratima nego egipatskim piramidama. Najveća piramida po masi je Velika piramida u Čoluli, u meksičkoj državi Puebla. Postoji jedna neobična piramida sa kružnom osnovom u nalazištu Kuilkuilko, sada unutar grada Meksika koja je velikom delom prekrivena lavom od davne erupcija vulkana Hiktli. 
Postoje i drugi piramidalni drevni spomenici pronađeni u delovima Azije.

Piramide su takođe nađene u Grčkoj. Jedna od ovih piramida je starija od Keopsove piramide, jer datira iz 2720. pne.

Postoji piramida i u antičkom Rimu. Cescijusova piramida, 27 metara visoka izgrađena je krajem prvog veka pne i postoji i danas, u blizini Porta San Paolo.

Ima nekoliko zaravnjenih piramida i u Kini. Prvi car dinastije Ćin (221. pne.~), okružen ratnicima od terakote, sahranjen je ispod velike piramide koja se nalazi blizu današnjeg mesta Hsijan. U sledećim vekovima na desetine kineskih vladara dinastije Han su takođe sahranjivani ispod zemljanih piramida za zaravnjenim vrhom.

### Prva piramida u Evropi?
Oktobra 2005. godine, arheolog amater Semir Osmanagić objavio je da jedno brdo blizu grada Visoko u Bosni i Hercegovini krije 100 metara visoku piramidu, http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4377290.stm. Ako se to potvrdi, to bi mogla biti prva piramida pronađena u Evropi. Do najavljenih iskopavanja u aprilu 2006. nema pouzdanih dokaza da je ova tvrdnja istinita.

### Moderne piramide

Primeri modernih piramida mogu se naći u Parizu, Francuska, ispred muzeja Louvre.

Tridesetdvospratna Piramidalna arena u Memfisu (Tenesi) (izgrađena 1991), bila je domaća dvorana košarkaškog univerzitetskog tima Memfisa i NBA košarkaškog tima Memfis Grizlis do 2004.

Valter piramida, dvorana košarkaških i odbojkaških timova Državnog univerziteta Kalifornija, je 18 spratova visoka plava piramida.

Luksor hotel u Las Vegasu, SAD, je 30-spratna piramida.

## Hijerarhijska struktura
Hijerarhijske strukture u nekim organizacijama se ponekad opisuju kao **piramide**. To se često odnosi na sportske ligaške sisteme. Piramidalna struktura se često koristu u većim organizacijama, ona pokazuje razne odseke i koliko su oni „visoko“ u organizaciji.

### LJudska piramida
Ovo je piramida, koju izvode cirkuski artisti – a ponekad istovremeno izvode i druge trikove kao što je žongliranje. 

* Za vreme Hindu festivala Krishna Janmaashtami, mladići formiraju ljudske piramide da bi dohvatili vrčeve napunjene pavlakom i buterom postavljene visoko iznad zemlje kao deo „Dahi-Handi'“ rituala.
* LJudske piramide se često formiraju da bi se dohvatili slatki kolači za vreme kineskog Festivala slatkiša..

## Umetnost i mediji

* TV igra
***Piramida*** je ime popularnog TV takmičenja..

* Roman
***Piramide*** je roman Teri Pračeta.

* Album
**Piramida** je konceptualistički album Alan Parsons Projekta, izdat 1978.

* Američki rok end rol bendovi 
**Piramida** osnovana 1997. in Vinston-Salemu, Severna Karolina objavili "The First American" 2005.
  
**[[Piramide]]** su svirali instrumentalnu serf muziku u Long Biču, Kalifornija u ranim šezdesetim.

* Magazin
***Piramida*** je onlajn magazin koji objavljuje članke o igrama, koji izdaje Stiv DŽekson Gejms.

* Igra s kartama
**Piramida** igra s kartama za jednog igrača.

* Izmišljeni sport
Piramida je timski sport koji se igra profesionalno i rekreativno u TV drami *[[Battlestar Galactica (2003)]]*.

## Igra poverenja
Piramidalna šema je širom sveta poznata prevara - igra slična Lancu svetog Antona, koja uključuje sticanje novca na taj način što se sve veći broj ljudi uključuje u šemu, uz obećanje višestrukog povraćaja uloženog novca dok god piramida učesnika raste, a što se neminovno brzo završava, tako da samo prvi učesnici ostvare zaradu. Bila je popularna na prostorima bivše Jugoslavije osamdesetih godina, a u Albaniju su zbog piramidalnih šema izbili neredi s brojnim žrtvama.

## Povezano
* Bipiramida
* Trigonalna piramida (hemija)