Dragoslav Račić

**Dragoslav Račić** je bio kapetan bivše jugoslovenske vojske i četnički komandant tokom II svetskog rata. Imao je istaknutu ulogu tokom ustanka u Srbiji 1941. godine, kada je bio komandant zajedničkog štaba četničko-partizanskih snaga, koje su nanosile teške gubitke Nemcima na Ceru.

U vreme gušenja ustanka u Srbiji, poveo je četnički napad na Užičku Republiku, po naređenju Draže Mihailovića. Kasnije tokom rata je sarađivao sa Nemcima u okupiranoj Srbiji protiv partizana. Posle oslobođenja ubijen u Srezu azbukovačkom kao odmetnik.

## Drugi svetski rat

### Ustanak u Srbiji

Dragoslav Račić je leta 1941. godine učestvovao u ustanku u Srbiji. 25. avgusta 1941. sklopljen je sporazum između komandanta Mačvanskog partizanskog odreda Nebojše Jerkovića i komandanta Cerskog četničkog odreda Dragoslava Račića o zajedničkim borbama protiv okupatora. Nebojša Jerković, komandant mačvanskih partizana, došao je kod kapetana Račića, komandanta cerskih četnika, radi dogovora o napadu na Šabac:

Nakon dogovora o zajedničkim dejstvima, formiran je zajednički ustanički štab za to područje (dva partizana i dva četnika) čiji je komandant bio Dragoslav Račić. Borbe za Šabac vođene su od 22. septembra do 24. septembra 1941. godine. 24. septembra po podne opkoljenim Nemcima je došla u pomoć 342. nemačka pešadijska divizija, koja razbija ustanički obruč i vrši masakr civila. Partizanski hroničar Dragojlo Dudić, koji četnike u ustanku uglavnom opisuje kao nedisciplinovane skupine, sklone pijanstvu i napuštanju položaja, hvalio je hrabrost komandanta Račića. On citira Račića koji opisuje pobedu protiv Nemaca:

Izveštaj nemačkog generala Turnera od 3. novembra 1941. ocenjuje ulogu Račića kao bitnu u ustanku, a njega kao jednog od glavnih krivaca za "teške gubitke nemačkih oružanih snaga":

Nakon dvomesečnog učešća u ustanku protiv Nemaca, kapetan Račić se okrenuo protiv partizana. U noći 1/2. novembra, po Mihailovićevom naređenju, Račić je vodio četnički napad na Užice. Snage koje je vodio u napad na partizane (oko 1.500 boraca) bile su povučena sa položaja prema Nemcima kod Valjeva i Krupnja.

### Gušenje ustanka u istočnoj Bosni

Dragoslav Račić je početkom 1942. boravio u istočnoj Bosni, kada su u Višegradu organizovani pregovori četnika Istočne Bosne sa nemačkom i italijanskom komandom. Prema četničkom izveštaju od 15. januara, rezultati pregovora sa okupatorima su povoljni, sukoba sa Nemcima ne sme biti, a partizane moraju progoniti i prokazivati Nemcima. Prvi oružani obračun četnika i partizana tokom borbi za Istočnu Bosnu dogodio se 20. 2. u Vukosavcima kod Lopara, kada su četnici Dragoslava Račića na prepad su napali i uništili štab Majevičkog partizanskog odreda.

### Saradnja sa Nemcima

Maja 1944. godine, komandant Cersko-majevičke grupe korpusa Dragoslav Račić nakon borbe protiv partizana na nemačkoj strani, pokušao je da se distancira od saradnje sa okupatorom. Prvo u depeši Draži Mihailoviću 11. maja 1944. piše:

Istovremeno, i Nemci doznaju da on neće više da se "prlja" saradnjom sa okupatorom:

U avgustu 1944. godine je, zajedno sa Mihailovićem i drugim četnicima, bio na sastanku sa predsednikom kvislinške vlade Milanom Nedićem na kojem je sklopljen sporazum o zajedničkoj "borbi protiv komunizma", odnosno protiv Narodno oslobodilačke vojske Jugoslavije. U Topoli je 11. avgusta 1944. održan sastanak između predstavnika nemačke komande Jugoistoka i predstavnika Draže Mihailovića, na kome je major JVuO Dragoslav Račić uverio nemačke predstavnike u spremnost četničkog pokreta na saradnju sa nemačkim okupatorom:

### Bitka za Srbiju

Tokom odsudne bitke za Srbiju Dragoslav Račić se borio na strani Nemaca, o čemu svedoči njegova naredba iz avgusta:

11. septembra 1944. godine, štab Armijske grupe F konstatuje da su četnici u Srbiji sve više neprijateljski nastrojeni protiv Nemaca, uz izuzetak Račića, koji je lojalan:

Tokom septembra 1944. godine, Račićeva Četvrta grupa jurišnih korpusa, zajedno sa pridruženim jedinicama, doživela je niz teških poraza od partizana u Srbiji. Ove jedinice su nakon poraza kod Jelove gore, gubitka Valjeva, gubitka Aranđelovca, a zatim i poraza u okolini Krupnja, potisnute prema Šapcu i Beogradu.

20. septembra 1944. major Dragoslav Račić šalje Memorandum Draži Mihailoviću protiv kolebljivog stava JVuO, predlažući konačno zauzimanje strane:

Na kraju Memoranduma, Račić predlaže “Gospodinu Ministru” da hitno odluči: ili udariti na Nemce da bi povratili stav saveznika ili se potpuno osloniti na njih da bi uništili komuniste i postali “gospodari situacije u zemlji”. Uprkos kolebanju, glavne snage JVuO tokom septembra i prvih dana oktobra borile su se protiv NOVJ u sadejstvu sa Nemcima. Glavna mobilna formacija bila je Četvrta grupa jurišnih korpusa pod komandom Dragoslava Račića.

Račićeve jedinice potisnute ka Beogradu, Nemci su 3, 4. i 5. oktobra 1944. vozovima prebacivali za Kraljevo.

Dolazak Crvene armije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Neki su, poput Račića, pokušali da napadom na Nemce uoči dolaska Crvene armije ponovo steknu saveznički status, ali nisu prihvaćeni. 17. oktobra Račić tvrdi kako je zarobio 310 Švaba u borbama:

Nemački izveštaj od 19.10. 1944. konstatuje da je Račić odlučio da povede borbu protiv okupatora:

Račićev preokret je trebao poslužiti eventualnom uspostavljanju kontakta sa Crvenom armijom. Ova Račićeva borba protiv Nemaca je 16. 10. počela, a već 22.10. on se nalazi u koloni Nemaca i zajedno sa njima napada partizane u Sjenici. Na Sjenicu su 22-24. oktobra napadali četnici pod komandom Račića iz pravca Ivanjice, i "prethodnica Scheuerlen" Armijske grupe E (u čijem su sastavu bili i RZK i SUK - preformirani nedićevci, nominalno pod Mihailovićevom komandom).

### Proboj u Bosnu

Komandant Armijske grupe E Ler u izveštaju vrhovnoj komandi za četnike iz Srbije kaže da se prilikom povlačenja iz Srbije "drže u senci Vermahta". Četničko-nemačko nevoljno savezništvo dobro oslikava sledeći izveštaj:

Nakon uspešnog proboja sa Nemcima u Bosnu, Dragoslav Račić 10. januara 1945. izveštava generala Mihailovića:

Posle oslobođenja, ubijen je decembra 1945. godine u Srezu azbukovačkom kao odmetnik.

## Izvori

## Povezano
* Napad četnika na Užičku Republiku
* Povlačenje Nemaca i četnika iz Srbije
* Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu