1969. na filmu

**[[1969]]. godina bila je vrlo značajna za filmsku umjetnost** te je uključivala razne klasike, kao što su *[[The Wild Bunch|Divlja horda]]*, *[[Ponoćni kauboj]]*, *[[Butch Cassidy i Sundance Kid]]*, *[[Easy Rider|Goli u sedlu]]*, *[[Z (film)|Z]]*, *[[Kes (film)|Kes]]*, *[[L'armée des ombres|Vojska sjene]]*, *[[Ma nuit chez Maud|Moja noć kod Maud]]*, *[[They Shoot Horses, Don't They? (film)|I konje ubijaju, zar ne?]]*, *[[Women in Love (film)|Zaljubljene žene]]*, *[[Satyricon (1969 film)|Fellinijev Satyricon]]*, *[[Bara no Soretsu|Pogrebna parada ruža]]*, *[[The Italian Job|Talijanski posao]]*, *[[Medea (1969 film)|Medeja]]*, *[[A Touch of Zen|Dodir Zena]]*, *[[Al-Mummia|Mumija]]*, *[[Bob & Carol & Ted & Alice]]*, *[[Krava (film, 1969)|Krava]]* i *[[Skřivánci na niti]]*.

Na području Jugoslavije, značajniji filmovi bili su *[[Kada čuješ zvona]]*, *[[Lisice (film)|Lisice]]*, *[[Sedmina (film)|Sedmina]]*, *[[Rani radovi]]* i *[[Bitka na Neretvi (film)|Bitka na Neretvi]]*, najskuplji jugoslavenski film u povijesti.

## Filmovi
* *[[Butch Cassidy and the Sundance Kid]]*
* *[[The Wild Bunch]]*
* *[[Midnight Cowboy]]*
* *[[Easy Rider]]*
* *[[Kes (film)|Kes]]*
* *[[Z (film)|Z]]*
* *[[Le Chagrin et la Pitié]]*
* *[[Fellini Satyricon]]*
* *[[Sajat-Nova]]*
* *[[Gaav]]*
* *[[They Shoot Horses, Don't They? (film)|They Shoot Horses, Don't They?]]*
* *[[On Her Majesty's Secret Service (film)|On Her Majesty's Secret Service]]*
* *[[The Assassination Bureau]]*
* *[[100 Rifles]]*
* *[[The Illustrated Man (film)|The Illustrated Man]]*
* *[[Mackenna's Gold]]*
* *[[The April Fools]]*
* *[[Che! (1969 film)|Che!]]*
* *[[The Bridge at Remagen]]*
* *[[Castle Keep]]*
* *[[Take the Money and Run]]*
* *[[Medium Cool]]*
* *[[The Rain People]]*
* *[[The Valley of Gwangi]]*
* *[[Bob & Carol & Ted & Alice]]*
* *[[Paint Your Wagon (film)|Paint Your Wagon]]*
* *[[Marlowe (film)|Marlowe]]*
* *[[Marooned (film)]]*
* *[[Goodbye, Mr. Chips (1969 film)|Goodbye, Mr. Chips]]*
* *[[Hello, Dolly! (film)|Hello, Dolly!]]*
* *[[Age of Consent (film)|Age of Consent]]*
* *[[Play Dirty]]*
* *[[Battle of Britain (film)|Battle of Britain]]*
* *[[The Italian Job]]*
* *[[Before Winter Comes]]*
* *[[Anne of the Thousand Days]]*
* *[[L'armée des ombres]]*
* *[[La Voie Lactée]]*
* *[[Ma nuit chez Maud]]*
* *[[Le clan des siciliens]]*
* *[[Que la bête meure]]*
* *[[La Femme infidèle]]*
* *[[Queimada]]*
* *[[Die Verdammten]]*
* *[[Liebe ist kälter als der Tod]]*
* *[[Crveni šator (film)|Crveni šator]]*

* *[[Rani radovi (film)|Rani radovi]]*
* *[[Lisice (film)|Lisice]]*
* *[[Zaseda (film)|Zaseda]]*

## Događaji
* 10. januar - Francuske vlasti zabranjuju prikazivanje argentinskog dokumentarnog filma *[[La Hora de los Hornos]]* pod izgovorom da njegov sadržaj, koji prikazuje demonstracije u svijetu prethodne godine, potiče nasilje.
* maj - Na Kanskom festivalu prikazan *[[Andrej Rubljov (film)|Andrej Rubljov]]*, sovjetski biografski film u režiji Andreja Tarkovskog; jedno od najambicioznijih ostvarenja tadašnje sovjetske kinematografije je nakon kratkotrajnog prikazivanja u Moskvi zbog "problematičnog" sadržaja bilo provelo nekoliko godina u bunkeru, ali su ga sovjetske vlasti ipak odlučile prikazati zbog prethodnih najava o prikazivanju u Cannesu i nastojanja da se zaustave bojkoti i protestne akcije izazvane invazijom na Čehoslovačku prethodne godine; film, koji će biti prikazan u znatno skraćenom i cenzuriranom izdanju se nakon Cannesa vraća u bunker gdje će provesti još nekoliko godina.
* 25. maj - U SAD prikazan *[[Ponoćni kauboj]]*, dramski film Johna Schlesingera, koji zbog za tadašnje standarde izuzetno eksplicitnog prikaza seksualnosti, ali i dotadašnjih tabu-tema kao što su homoseksualnost i muška prostitucija, od strane cenzorskog odbora MPAA dobija najstroži rejting X, predviđen za filmove namijenjene isključivo odrasloj publici; usprkos toga će steći popularnost, ali i sljedeće godine dobiti Oscara za najbolji film, postavši jedini film s takvim rejtingom kome je to uspjelo; zahvaljujući tome do prije par godina neprihvatljivi seksualno eksplicitan sadržaj postaje dio hollywoodskog mainstreama.
* 18. jun - Premijerno prikazana *[[Divlja horda]]*, epski vestern film američkog režisera Sama Peckinpaha koji izaziva kontroverze svojim naturalističkim, i za dio javnosti uznemirujućim, prikazom nasilja, pri čemu se posebno ističe korištenje eksplozivnih vrećica sa umjetnom krvlju koje simuliraju efekt metaka koji pogađaju ljudsko tijelo; usprkos toga, kao i problema sa cenzurom zbog kojih je integralna verzija postala dostupna tek nekoliko decenija kasnije, *Divlja horda*, u kojoj je na inovativan i izuzetno efektan način korištena montaža, dobija pohvale od većine kritičara i odmah je proglašen jednim od klasika žanra, odnosno najboljih filmova svog vremena.
* 21. jun - Francuska premijera alžirskog filma *[[Le Vent des Aurès]]*, posvećenog borbi Alžira za nezavisnost, otkazana pod pritiskom i prijetnjama bivših francuskih doseljenika (*[[pieds noirs]]*).
* 1. jul - U Danskoj stupa na snagu zakon kojim je službeno ukinuta filmska cenzura, te tako Danska postaje prva zemlja u kojoj je de facto i de iure legalizirana proizvodnja i distribucija pornografskih filmova.
* 6. jul - Na Berlinskom filmskom festivalu glavnu nagradu, Zlatni medvjed, osvajaju *[[Rani radovi (film)|Rani radovi]]*, jugoslavenski film Želimira Žilnika koji se isticao eksplicitnim političkim angažmanom, ali i eksplicitnom kritikom tadašnjeg režima; taj će događaj predstavljati najveći uspjeh jugoslavenske kinematografije tokom sljedećih decenija.
* 14. jul - Premijerno prikazani *[[Goli u sedlu]]*, nezavisno producirani film ceste u režiji Dennisa Hoppera koji je usprkos niskog budžeta postigao izuzetan uspjeh, a od Jacka Nicholsona, iako se on pojavljuje u maloj ulozi, učinio veliku zvijedzu, te kao svojevrsna antiteza filmova koje rade tadašnji veliki studiji dao novi zamah pokretu "Novi Hollywood"; često se navodi kao vrhunac kontrakulture u tadašnjem Hollywoodu, iako će i među kasnijim generacijama dobiti svojevrsni kult status.
* 26. jul - Premijerno prikazan *[[Bugged by a Bee]]*, kratki animirani film u produkciji studija Warner Bros. i posljednji u originalnoj seriji *[[Looney Tunes]]*.
* 3. august - U *[[Borba (novine)|Borbi]]*, glasilu Saveza komunista Jugoslavije objavljen članak pod naslovom *Crni val u našem filmu*, a u kome se novinar Vladimir Jovičić kritički osvrće na opus tada najistaknutijih jugoslavenskih sineasta, smatrajući kako oni, iako su postigli velike uspjehe na međunarodnim festivalima, pružaju "iskrivljenu sliku domaćeg društva"; izraz "Crni val" će, pak, nekoliko godina kasnije preuzeti poklonici samih tih režisera kako bi opisali svojevrsni pokret u jugoslavenskom filmu u drugoj polovici 1960-ih i početkom 1970-ih.
* 6. august - *[[The Learning Tree]]*, igrani film u kome je crni fotoreporter u produkciji Warner Bros. režirao vlastiti autobiografski roman postaje prvo cjelovečernje ostvarenje velikog hollywoodskog studija koje je režirao crnac.
* 8/9. august - U losanđeleski dom poznatog režisera Romana Polanskog, gdje je njegova trudna supruga, glumica Sharon Tate, održavala zabavu, upada grupa militantnih hipija iz Mansonove porodice i masakrira petoro uzvanika; iako će se počinitelji tog zločina tek naknadno pronaći, zločin duboko pogađa ne samo Polanskog (koji je u to vrijeme bio u inzoemstvu) nego i cijeli Hollywood, čiji se brojni predstavnici počinju distancirati od kontrakulture koju su dotada bili zdušno prihvatili.
* 7. oktobar - U Sarajevu održana svečana premijera spektakularnog partizanskog filma *[[Bitka na Neretvi (film)|Bitka na Neretvi]]*, snimljenog u međunarodnoj koprodukciji sa Italijom i Zapadnom Njemačkom, koji će postati poznat kao najskuplji jugoslavenski film u historiji: procjene o njegovom proračunu kreću se od najmanje 4,5 pa čak i do 12 milijuna $ (prilagođeno po inflaciji, to bi danas bio ekvivalent od 70 milijuna $).
* 27. oktobar - Održana sjednica Predsjedništva CK SKJ na kojoj je donesen zaključak prema kome "pojedini jugoslavenski filmovi imaju tendenciju degradacije revolucije i njenih tekovina"; taj se događaj tradicionalno smatra prvim javnim suprostavljanjem odnosno negativnom reakcijom vlasti prema Crnom valu, iako će formalne zabrane i represija započeti tek za tri godine.
* 16. decembar - U Zagrebu premijerno prikazane *[[Lisice (film)|Lisice]]*, film Krste Papića koji se prvi put izravno dotiče tematike političke represije u tadašnjoj državi, iako u vrijeme raskida Tita i Staljina. Pažnju će izazvati i dotada nezamislivo naturalističkim prikazom života u malom mjestu, koji uključuje i prve eksplicitne scene silovanja, ali i lezbijske aktivnosti u hrvatskoj i jugoslavenskoj kinematografiji.
* 27. decembar - Premijerno prikazana *[[Medea (1969 film)|Medeja]]*, film Pier Paola Pasolinija poznat kao jedini filmski nastup najslavnije operne pjevačice 20. stoljeća, Marije Callas.
* Sony na tržište izbacuje prvi rekorder videokaseta za kućnu upotrebu.
* Sidney Poitier, Paul Newman i Barbra Streisand uspostavljaju First Artists Production Company, pokušaj da stvore vlastiti studio uz pomoć kojeg bi imali kontrolu nad vlastitim projektima. Idućih godina pridružuju im se Steve McQueen i Dustin Hoffman.
* Dariuš Mehrdžui režira dramu *[[Krava (film, 1969)|Krava]]* kojom započinje "novi val" iranske kinematografije.
* Češki redatelj Jiří Menzel režira *[[Skřivánci na niti]]*, komediju, koja, iako je radnjom smještena u Čehoslovačku 1950-ih, tadašnje vlasti shvaćaju kao alegorijski napad na prosovjetski komunistički režim uspostavljen nakon invazije Varšavskog pakta te mu zabranjuju na prikazivanje; iz bunkera izlazi tek nakon Baršunaste revolucije kojom su 1989. komunisti zbačeni sa vlasti da bi nedugo potom na Berlinskom festivalu trijumfirao osvojivši Zlatni medvjed.

## Najkomercijalniji filmovi u američkim kinima

## Rođenja

## Smrti

## Debiji
* Bob Balaban – *[[Midnight Cowboy]]*
* Sam Elliott – *[[Butch Cassidy and the Sundance Kid]]*
* Farrah Fawcett – *[[Love Is a Funny Thing]]*
* Melanie Griffith – *[[Smith!]]*
* Ian McKellen – *[[Thank You All Very Much]]*
* Al Pacino – *[[Me, Natalie]]*
* Arnold Schwarzenegger – *[[Hercules in New York]]*
* M. Emmet Walsh – *[[Midnight Cowboy]]*

## Nagrade

**[[Zlatna palma]], Cannes:**
:***[[If...]]***, režija Lindsay Anderson, UK

**[[Festival igranog filma u Puli|Zlatna arena]], Pula:**
:*[[Nizvodno od sunca]]*, Škubonja Fedor

**[[Zlatni medvjed]], Berlin:**
:***[[Rani radovi]]***, režija Želimir Žilnik, Jugoslavija

## Reference

## Vanjske veze

* 1969.  na Internet Movie Database
* 1969. na filmu  na Numbers
* 100 najhvaljenijih filmova 1969. na Rotten Tomatoes
* Najhvaljeniji filmovi 1969.  prema Films101