Franc Leskošek

**Franc Leskošek Luka** (1897 – 1983), učesnik Narodnooslobodilačke borbe, društveno-politički radnik SFRJ i SR Slovenije, junak socijalističkog rada i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 9. decembra 1897. godine u Celju. Posle završene osnovne škole i tri razreda Građevinske škole, bio je godinu dana bravarski šegrt u Žalcu, a potom je u Celju učio metalostrugarski zanat. Radio je u raznim mestima, Austrougarske i Nemačke, gde se upoznao sa radničkim pokretom, a 1913. godine se uključio u Sindikalni pokret.

Za vreme Prvog svetskog rata, bio je mobilisan u austrougarsku vojsku i borio se na italijanskom frontu. Posle završetka rata i formiranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, 1918. godine, radio je u raznim preduzećima u Sloveniji. Među zaposlenim je radio na njihovom okupljanju u Sindikat, i bio je organizator nekoliko štrajkova, zbog čega je često otpuštan s posla.

Godine 1926. postao je član Komunističke partije Jugoslavije. Delovao je u URS-ovim sindikatima. Godine 1933. izabran je za sekretara Pokrajinskog odbora Saveza metalaskih radnika, a 1934. za predsednika Strukovne komisije za Sloveniju. Juna 1935. godine učestvovao je na saboru radničkih društava „Sloboda“, a septembra iste godine postao je član sindikalne komisije pri Pokrajinskom komitetu KPJ za Sloveniju.

Bio je organizator radničkih zborova i štrajkova u Trbovlju, Hrasniku, Zagorju, Celju, Kočevju, Jasenicama, kao i velikog štrajka tekstilnih radnika 1936. godine. Zbog partijskog delovanja u Sindikalnom pokretu, krajem 1936. godine je smenjen sa mesta sekretara Pokrajinskog odbora Saveza metalaskih radnika, a maja 1937. sa mesta predsednika Strukovne komisije.

Juna 1936. godine u Moskvi je izabran za člana Politbiroa Centralnog komiteta KPJ, a na osnivačkom kongresu Komunističke partije Slovenije, 1937. izabran je za sekretara Centralnog komiteta. Godine 1938. postao je član novog Politbiroa CK KPJ, koji je organizovao Josip Broz Tito. Te iste godine nastupio je kao kandidat liste radnog naroda na decembarskim izborima za narodnu skupštinu.

Posle zabrane „Delavskog lista“, decembra 1939. godine, i jačanja policijskog terora prešao je u ilegalnost. Oktobra 1940. godine učestvovao je u radu Pete zemaljske konferencije KPJ u Zagrebu, na kojoj je ponovo izabran u članstvo CK KPJ. Od policije se skrivao u Tacenu, pod Šmartnom gorom i u Šmartnu na Savi, odakle je ilegalno odlazio na partijska savetovanja po celoj Sloveniji i na razgovore sa Josipom Brozom Titom u Zagreb.

### Narodnooslobodilačka borba

U vreme napada Sila osovine na Kraljevinu Jugoslaviju, rukovodio je sednicom CK KP Slovenije, 10. aprila kod Trebnja, a istog dana na sednici CK KPJ u Zagrebu, imenovan je za člana Vojnog komiteta. Krajem aprila, CK KPS, je pod njegovim rukovodstvom, uputio poziv Slovencima da pripremaju otpor okupatoru. Prilikom konstituisanja Vrhovnog plenuma Osvobodilne fronte naroda Slovenije, 15. juna 1941. godine, postao je njegov član.

Na sednici Politbiroa CK KPS, održanoj 22. juna 1941. godine, doneta je odluka da o podizanju ustanka i formiran je Glavni štab slovenačkih partizanskih četa, a Franc je imenovan za njegovog komandanta. Radio je na usmeravanju i razvoju oružanog ustanka i prvih slovenačkih partizanskih jeinica. Kao član Glavnog štaba NOP odreda Jugoslavije, učestvovao je vojno-političkom savetovanju u Stolicama, 26. septembra 1941. godine. Posle povratka u Sloveniju radio je na sprovođenu odluka donetih na savetovanju, kao i na odbrani slovenačkog stanovništva od iseljavanja.

Aprila 1942. godine Glavni štab NOP odreda Slovenije, pod njegovom komandom, je formirao četiri grupe Odreda. Iako je rukovođenje oružanom borbom iz Ljubljane bilo veoma teško, zbog okupacione blokade grada, u proleće 1942. godine uspeo je plan Glavnog štaba i oslobođena je velika teritorija između Broda na Kupi i Ljubljane, na kojoj su formirani prvi organi narodne vlasti. Franc Leskošek je polovinom juna otišao na Kočevski rog, odakle je, zajedno sa CK KPS i Glavnim štabom Slovenije rukovodio oružanom borbom u Sloveniji.

Posle velike nerpijateljske ofanzive na partizane u Sloveniji i formiranja oružanih jedinica Bele garde, Franc se u velikoj meri posvetio političkom radu. Prvog oktobra 1942. godine kooptiran je u Izvršni odbor Osvobodilne fronte, a funkciju komandata Glavnog štaba je prepustio Ivanu Mačeku. Sredinom oktobra zajedno sa IO Osvobodilne fronte prebacio se u Polhograjske Dolomite, gde se u toku novembra prebacio i CK KP Slovenije. Decembra 1942. godine Izvršni odbor Osvobodilne fronte ga je delegirao u Antifašističko veće narodnog oslobođenja Jugoslavije.

Na Kočevskom zboru, 3. oktobra 1943. godine, izabran je u Izvršni odbor Slovenačkog narodnooslobodičalkog odbora i u delegaciju za drugo zasedanje AVNOJ-a. Na drugom zadesadnju AVNOJ-a u Jajcu, 29. novembra 1943. godine, izabran je u Predsedništvo AVNOJ-a. Posle povratka u Sloveniju obišao je Notranjsku, Štrajersku i Slovenačko primorje, gde je radio na učvršćivanju organizacija OF, organa narodne vlasti i jedinica NOVJ.

### Posleratna karijera
Posle oslobođenja vršio je razne odgovorne političke dužnosti u Sloveniji i Jugoslaviji. Bio je ministar za industriju i rudarstvo u prvoj slovenačkoj vladi. Od 1947. do 1951. godine bio je ministra za tešku industriju u Vladi FNRJ. Od 1951. do 1953. bio je predsednik Saveta za industrijalizaciju NR Slovenije, a od 1953. do 1958. član Izvršnog veća Narodne skupštine FNRJ. Od 1958. do 1963. godine bio je potpredsednik Narodne skupštine FNRJ, a od 1963. godine član Saveta federacije.

Narodni poslanik skupštine NR Slovenije bio je od 1945. do 1963, a skupštine FNRJ, u dva mandata 1946-1953. i 1958-1963. godine.

Član Izvršnog komiteta CK SK Slovenije bio je od 1956. do 1966, a od 1966. do 1968. član Predsedništva CK SKS. Do 1964. godine je bio član Politbiroa CK SKJ, a do 1969. član CK SKJ. Od 1953. godine bio je član Predsedništva Glavnog odbora SSRN Jugoslavije, a od 1967. član Predsedništva Republičke konferencije SSRN Slovenije.

Imao je čin rezervnog general-potpukovnika JNA. Umro je 5. jula 1983. godine u Ljubljani.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih visokih jugoslovenskih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 15. jula 1953. godine.

## Literatura

* **[[Vojna enciklopedija]]** (knjiga peta), Beograd 1973. godina
* **[[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]**. „Mladost“ Beograd, 1975. godina