open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Saint-Germain-en-Laye

**Saint-Germain-en-Laye** () je grad i općina (commune) u francuskom departmanu Yvelines u Regiji Île-de-France u centru zemlje. Smješten je u zapadnim predgrađima Pariza oko 19,1 km od centra centra.

Za stanovnike se koristi izraz *Saint-Germanois*. Poznat je po živopisnim ulicama sa uređenim drvoredima, te se smatra jednim od najbogatijih naselja u Parizu, a u njemu se osim eksluzivnih hotela i mjesta razonoda nalaze i stambena naselja za pripadnike francuske elite (v. Zlatni trokut Yvelinesa).

Saint-Germain-en-Laye predstavlja potprefekturu departmana. S obzirom da u njegov sastav ulazi i Nacionalna šuma Saint-Germain-en-Laye, pokriva otprilike 48&nbsp;2, što ga čini najvećom općinom Yvelinesa. Saint-Germain-en-Laye se nalazi na krajnjoj zapadnoj stanici linije A RER (pariške gradske željeznice i metroa).

Ima izuzetno dugu i bogatu historiju. Nastao je kao ženski samostan posvećen Germainu od Pariza koga je 1020. podigao francuski kralj Robert II Pobožni. Kasnije je postao zamak (chateau) koga su koristili francuski kraljevi od vremena Louis VI u 12. vijeku. Nakon što je uništen u stogodišnjem ratu 1348. ga je obnovio Charles V, a postepenim obnovama je postao kraljevska palača Château de Saint-Germain-en-Laye u kome su u kasnijim vijekovima živjeli francuski kraljevi, izbjegli škotsko-engleski kraljevi iz dinastije Stuart, te bio smješten štab njemačkih okupacijskih snaga u drugom svjetskom ratu, odnosno potpisano nekoliko mirovnih sporazuma od kojih je najvažniji Sporazum u Saint-Germainu 1919. između Austrije i država Antante u prvom svjetskom ratu.

## Značajne osobe
Saint-Germain-en-Laye je bio rodno mjesto sljedećih ličnosti:
* Henri II (1519–1559), kralj Francuske
* Jeanne d'Albret (1528-1572), kraljica Navare
* Charles IX (1550–1574), kralj Francuske
* Louis de Buade de Frontenac (1622–1698), francuski dvorjanin i guverner Nove Francuske
* Louis XIV (1638–1715), kralj Francuske
* Philippe I, vojvoda od Orléansa, (1640–1701), mlađi brat Louisa XIV
* Louisa Maria Teresa Stuart (1692–1712), kćer Jamesa II od Engleske, jakobitska princeza u izbjeglištvu
* Louis-Michel Letort de Lorville (1773 - 1815), francuski general iz doba napoleonskih ratova
* Salomon Reinach (1858–1932), arheolog
* Claude Debussy (1862–1918), kompozitor klasične muzike
* Jaque Catelain (1897-1965), glumac
* Jehan Alain (1911–1940), kompozitor klasične muzike
* Jacques Fesch (1930–1957), kršćanski mistik
* Albert Dupontel (1964 -), glumac
* Benoît Delbecq (1966 -), jazz pijanist i kompozitor
* Amélie Mauresmo (1979 -), teniserka
* Ismael Gace (1986 -), fudbaler
* Christopher Oualembo (1987 -), fudaler
* Jonathan Eysseric (1990 -), teniser

## Gradovi-pobratimi
Saint-Germain-en-Laye je zbratimljen sa sljedećim gradovima:
*  Aschaffenburg, Germany, od 1975.
*  Temara, Maroko, od 198.2
*  Ayr, Ujedinjeno Kraljevstvo, od 1984.
*  Winchester, Massachuessets, SAD, od 1990.
*  Konstancin-Jeziorna, Poljska, od 1992.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Saint-Germain-en-Laye official website 
* German bunkers in Saint-Germain-en-Laye
Kungälv

**Kungälv** (čita se **Kungelv**) je grad u Švedskoj, u jugozapadnom delu države. Administrativno podpada pod grofoviju  Västra Götaland i jedno od značajnijih središta okruga. Kungelv je istovremeno i sedište istoimene opštine.

Kungelv je danas severno predgrađe Geteborga.

## Prirodni uslovi
Grad Kungelv se nalazi u jugozapadnom delu Švedske i Skandinavskog poluostrva. Od glavnog grada države, Stokholma, grad je udaljen 490&nbsp;km jugozapadno. Od prvog većeg grada, Geteborga, grad se nalazi svega 20&nbsp;km severno.

Kungelv se razvio blizu obale Tjesnaca Skagerrak, dijela Sjevernog mora. Grad se smestio u nevelikoj dolini rijeka 
Göta älv. Gradsko područje je bregovito, sa nadmorskom visinom od 5–30 m.

## Historija
Područje Kungelva bilo je naseljeno još u vreme praistorije. U 11. veku ovde se, prema predanjima, javlja srtedište tadašnje norveške države. U to vreme ovde je izgrađena tvrđava Bohus. Već u prvoj polovini 12. veka ona je srušena od strane brodova Ščećina. Posle toga naselje je više vekova bilo bez većeg značaja.

Od sredine 20. veka Kungelv se, usled širenja gradskog područja Geteborga, počeo naglo razvijati i danas je prerastao u njegovo veliko predgrađe.

## Stanovništvo
Kungelv je danas grad srednje veličine za švedske uslove. Grad ima oko 22.000 stanovnika (podatak iz 2010. g.), a gradsko područje, tj. istoimena opština ima oko 42.000 stanovnika (podatak iz 2012. g.). Poslednjih decenija broj stanovnika u gradu brzo raste.

Do sredine 20. veka Kungelv su naseljavali isključivo etnički Šveđani. Međutim, sa jačanjem useljavanja u Švedsku, stanovništvo grada je postalo šarolikije.

## Privreda
Danas je Kungelv savremeni grad sa posebno razvijenom industrijom. Poslednje dve decenije posebno se razvijaju trgovina, usluge i turizam.

## Zbirka slika

Datoteka: Bohus Castle10.jpg|Tvrđava Bohus
Datoteka: Ytterbyvägen i Kungälv, den 27 juni 2006.JPG|Središnji deo Kungelva
Datoteka: Kungälvs kyrka, den 27 juni 2006.JPG|Glavna gradska crkva
Datoteka: Kungälvs sjukhus, den 27 juni 2006.JPG|Novo stambeno naselje


## Izvori
* Središnji statistički ured Švedske - podacima o opštinama i naseljima

## Vanjske veze
* www.kungalv.se Zvanična stranica grada Kungelva
Zhang Zai

**Zhang Zai** () (1020–1077) bio je kineski neokonfucijanski moralni filozof i kozmolog.

U mladosti je, proučavajući klasične konfucijanske spise, ispočetka njima bio razočaran, te se posvetio proučavanju taoizma i budizma. Međutim, na kraju je zaključio da se "Put" ne može pronaći u te dvije filozofije, te se vratio konfucijanstvu. Godine 1056. je stekao slavu držeći predavanja na temu *[[I-Ching]]a* (Knjige promjene), klasičnog teksta oko koga će razviti vlastiti metafizički sistem poznat kao *Učenje puta*. Nedugo pred smrt je dovršio svoje djelo *Ispravljanje neznanja*. Godine 1241. mu je podignut spomenik, a Zhu Xi ga je navodio kao jedan od svojih uzora.

## Literatura
* The Internet Encyclopedia of Philosophy. Zhang Zai (Chang Tsai, 1020-1077 CE). Retrieved October 25, 2008, from http://www.iep.utm.edu/z/zhangzai.htm
* Huang, S. (1968). Philosophy East and West. University of Hawaii Press
* Bookrags. Encyclopedia of Religion: Chang Tsai Summary. Retrieved October 25, 2008, from http://www.bookrags.com/research/zhang-zai-eorl-14/
1021.

__NOTOC__
Godina **1021.** (**[[rimske brojke|MXXI]]**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru.

## Događaji
* 13. 2. - Fatimidski kalif u Egiptu Al-Hakim bi-Amr Allah je nestao tokom jedne svoje noćne šetnje. 
** Nasleđuje ga maloletni Ali az-Zahir (do 1035), regent mu je tetka Sitt al-Mulk do 1023.
** Četrdeset dana nakon nestanka počinje sedmogodišnji progon Druza, od Aleksandrije do Antiohije - na kraju opstaju samo u libanskim planinama. Oni veruju da se Hakim sakrio (*ghaybah*). Hamza ibn Ali ibn Ahmad je pobegao u Meku, gde je ipak pogubljen. 
* 17. 3. - Japanska era: nakon ere Kannin, počinje era Jian (do 1024). Vladajući car je Go-Ichijō, period je Heianski. Ove godine se prvi put pominje roman *[[Genji monogatari]]*, "Priča o Gendžiju".
* august - Kordopski Kalifat: Yahya ibn Ali ibn Hammud al-Mu'tali, sin al-Nasira, zbacuje svog strica Al-Qasim al-Ma'muna (Qasim se nakratko vraća 1023, a Yahya 1025-26).
* Maurski emirat u Valenciji se otcjepljuje od omejadskog Kordopskog Kalifata, postavši prvom taifa državom u al-Andalusu (muslimanska Španija).
* 1021/23 - Yahya al-Muzáffar je drugi vladar Taife Zaragoza (do 1036).
* 11. 9. - Bitka kod Širimnija: bizantski car Bazilije II pobjeđuje gruzinskog kralja Giorgija I.
* novembar - Car Heinrich II je po četvrti put prešao u Italiju, gde ga je papa Benedikt VIII pozvao u pomoć protiv Vizantije - prolazi kroz Veronu i Mantovu, Božić slavi u Ravenni.

### Kroz godinu
* Armenski vladar Seneqerim-Hovhannes od Vaspurakana predaje svoje kraljevstvo pod vlast Bizanta - postaje guverner Kapadokije i dobija nekoliko gradova.
* Kralj bagratidske Armenije Hovhannes-Smbat III je zbačen od mlađeg brata Ašota IV - zatim se dogovaraju o podeli teritorija. Hovhannes je sledeće zime prinuđen da označi vizantijskog cara Vasilija kao naslednika.
* Mahmud Gaznevi imenuje Ayaza za svog nasljednika i određuje Lahore kao novu prijestolnicu Gaznavidskog Carstva.
* Kitanska poslana u Goryeo kako bi se udala za člana korejske vladarske porodice, čime se dodatno učvršćuje mir između Goryeoa i dinastije Liao.
* Kineska prijestolnica Kaifeng, prema službenim podacima dinastije Song, ima oko pola miliona stanovnika; uključujući one u devet specijalnih predgrađa, broj stanovnika premašuje milion.
* Indijski Čolanski car Radžendra Čola I se širi do Ganga, napada Bengal. Jedan kontigent šalje na severozapad, moguće kao pomoć zbog napada Mahmuda Gaznevija.
* Posljednji trag domorodačke kršćanske i ne-arabofone kulture u Tripolitaniji.
* Dendrološki utvrđeno da je vikinško naselje u dan. L'Anse aux Meadows na Njufaundlendu osnovano ove godine, tj. tada je posečeno ispitivano drvo.

## Rođenja
* Evdokija Makrembolica, bizantska carica i supruga Konstantina X (u. 1096)
* Wang Anshi, kineski ekonomist, političar, reformator i pjesnik (u. 1086)

## Smrti
* Tāriqu l-Ḥakīm, šesti fatimidski kalif Egipta

## Reference
1020-e

**1020-e** su decenija koja je počela 1. januara 1020. i završila 31. decembra 1029. 

## Događaji i trendovi
* 1021 - Otcjepljenjem od Kordopskog Kalifata nastaje Valencijski Emirat, prvo taifa kraljevstvo u al-Andalusu.
* 18. 4. 1025 - Bolesav I Hrabri okrunjen za prvog kralja Poljske.
* 1027 - Avicena objavljuje *[[Knjiga o iscjeljivanju|Knjigu o iscjeljivanju]]*, jedno od najpoznatijih djela srednjovjekovne nauke.

## Izvori
Protuberance

**Protuberance** izgledaju kao plamenovi gasa u Sunčevoj atmosferi vidljivi izvan oboda Sunčevog diska. Protuberance imaju značajno manju temperaturu i oko 100 puta veću gustinu od okolnog gasa u koroni. Ipak, njihova gustina je nedovoljna za emitovanje kontinualnog spektra, tj. bele svetlosti. Vidljivo zračenje iz protuberanci sastoji se uglavnom od emisionih linija vodonika i jonizovanog kalcijuma i, izuzev tokom potpunih pomračenja Sunca, protuberance se posmatraju u monohromatskoj svetlosti (na talasnim dužinama koje odgovaraju određenim emisionim linijama, najčešće Hα linija u crvenom delu spektra).
Postoje dve vrste protuberanci, mirne i aktivne. Mirne protuberance traju više nedelja ili čak meseci sa relativno malo promena na njima, dok aktivne protuberance se menjaju intezivno tokom vremena i značajno su kraćeg veka.

Mirne protuberance se prostiru od nekoliko desetina hiljada do nekoliko stotina hiljada kilometara u dužini. Njihov oblik zavisi od magnetnog polja Sunca i većina izgleda kao zavese gasa vezanih za hromosferu sa protokom gasa vertikalno u koronu. Mirna protuberanca može da eksplodira ka spolja i nestane, ali uglavnom na istom mestu nastane nova protuberanca.

Aktivne protuberance su vezane za aktivne oblasti na Suncu, i često su povezane sa Sunčevim bakljama. Većina su kratkoročne pojave trajanja svega nekoliko časova. Mogu imati različite oblike. Najaktivnije imaju oblik petlje i povezuju oblasti za suprotnim magnetnim polovima i u njima koronalna materija se kondezuje i ponire u hromosferu. Velike eruptivne protuberance (često lučnog oblika) dostižu visinu od pola miliona kilometara i više od fotosfere.

Na Sunčevom disku protuberance izgledaju kao tamni oblici (najčešće filamenti) na sjajnijoj površini Sunca.

## Reference
Sunčeva radijacija

**Sunčeva radijacija** (tkđ. i **sunčevo zračenje**, **solarna radijacija**, **solarno zračenje**) je jedan od glavnih klimatskih elemenata i predstavlja elektomagnetno i korpuskularno zračenje Sunca. Elektromagnetna radijacija se prostire brzinom od 300.000 kilometara u sekundi i oko 48% te energije otpada na vidljivi deo spektra, 45% na infracrvene zrake, a 7% na ultravioletno zračenje. Korpuskularna radijacija se sastoji od protona čije brzine kretanja dostižu 300 do 1500&nbsp;km/č, a upija ih Zemljina magnetosfera.

Solarno zračenje je jedinstven izvor energije koja je potrebna za egzogene procese koji se odvijaju na Zemljinoj površini i u samoj atmosferi. Ukupno govoreći, solarna radijacija je prenošenje energije sa Sunca ka svim stranama u svemirskom prostranstvu.

## Povezano
* Sunčeva energija
* Sunčeva svetlost
* Sunce
* Radijacija

## Literatura
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd.
* Ducić, Vladan i Anđelković, Goran (2007): *Klimatologija - praktikum*, Geografski fakultet, Beograd.
Taifa Valencia

**Taifa Valencia** () ponekad navođen i kao **Balansijski Emirat** () bila je srednjovjekovno maursko kraljevstvo (*[[taifa]]*) u al-Andalusu sa sjedištem u Valenciji, koje je, s prekidima, postojalo od 1010. do 1238. Nastalo je kao upravna jedinica Kordopskog Kalifata od koga se 1021. otcijepilo u kaosu izazvanom građanskim ratovima za omejadsko prijestolje. Godine 1065. ju je pripojila Taifa Toledo, ali se od nje oslobodila 1075. i nezavisnost očuvala sve do 1099. Pred kraj tog perioda je njom nekoliko godina vladao znameniti španski junak El Cid. Nakon njegove smrti je Valenciju preuzela Kraljevina Kastilja, ali ju je već 1102. morala prepustiti Almoravidima. Valencia je nezavisnost ponovno nakratko stekla 1145. godine, ali ju je 1147. pokorila Taifa Murcia, da bi od 1172. bila pod vlašću Almohada. Nezavisnost je ponovno stekla 1229. ali je Valenciju 1238. konačno osvojila kršćanska Kraljevina Aragon.

## Vanjske veze
* http://web.raex.com/~obsidian/taifa.html
Senekerim-Hovhanes od Vaspurakana

**Seneqerim-Hovhannes Artsruni**, također poznat i kao **Senekerim-Ivan**, **Sennecherim** ili **Sanherib-Ivan**, (? - 1026/27) bio je šesti i posljednji kralj kralj Vaspurakana iz dinastije Artsruni, koji je vladao od 1003. do 1021. Nakon smrti oca Abusahl-Hamazaspa godine 968. kraljevstvo je podijeljeno na njegova tri sina; pri čemu je najstariji Ašot-Sahak dobio kraljevsku titulu i sizerenstvo nad dva mlađa brata. Nakon što je umro, krunu je nasilno preuzeo Gurgen-Hačik, te vladao do 1003. Tada je Hovhannes-Senekerim savladao nećake u borbi za vlast i okrunio se za kralja.

Zbog čestih uzurpacija i unutrašnjih sukoba, kraljevstvo je značajno oslabilo, te su mu sve više prijetili turski (turkmenski) nomadi sa istoka. Zbog toga se obratio za pomoć bizantskom caru Vasiliju II. Na kraju mu je pristao predati vlast nad cijelim kraljevstvom, a zauzvrat je dobio leno u temi Sebasteia, gdje se naselio zajedno sa svojih 14.000 sljedbenika. Kraljevina Vaspurkana je tada postala bizantska tema Vasprakanija ili Medija.

## Povezano
* Mariam od Vaspurakana

## Izvori
*
Operacija pod lažnom zastavom

**Operacija pod lažnom zastavom** ( ili *false flag*, doslovno "lažna zastava"), rjeđe **pseudo-operacija**, je naziv za sve tajne operacije i slične aktivnosti kao što su oružani i teroristički napadi, atentati ili sabotaže koje poduzima neka država ili organizacija na način da je pripiše nekoj drugoj, najčešće suparničkoj državi ili organizaciji u propagandne svrhe. Cilj takvih aktivnosti je na svoju stranu staviti domaću ili međunarodnu javnost u nekom sporu, odnosno stvoriti izgovor koji ispunjava ustavne i političke uvjete za rat, izvanredno stanje ili eskalaciju nekog sukoba. S obzirom da je glavna svrha takvih operacija propagandne prirode, valja ih razlikovati od tradicionalnih ratnih lukavstava kao što je korištenje neprijateljskih uniformi, zastava i opreme radi infiltracije u neprijateljske položaje prilikom konvencionalnih ratnih prepada.

Iako je operacija takve prirode bilo i u ranijim periodima historije, oni su posebnu važnost dobili u 20. vijeku, dijelom zbog sve važnosti propagande i masovnih medija u oružanim sukobima, kao i zbog potrebe da se prije eskalacije ili započinjanja sukoba ishodi što opravdaniji casus belli. Zbog toga su takve operacije imale ulogu u nekim od najpoznatijih oružanih sukoba u prošlom vijeku. Vjerojatno najčešće spominjani primjer operacije pod lažnom zastavom je incident u Gleiwitzu, odnosno napad na radio-stanicu u njemačkom pograničnom mjestu koga su u ljeto 1939. godine, koristeći osuđenike u poljskim vojnim uniformama, inscenirale bezbjedonosne službe nacističke Njemačke kako bi stvorili izgovor za invaziju Poljske kojom je otpočeo drugi svjetski rat.

Ukoliko se operacija pod lažnom zastavom uspješno izvede, s obzirom na njenu tajnost naknadno dokazivanje njenog postojanja je prilično teško, dijelom i zbog toga što se dokazi obično tumače kao "cinična" kontra-propaganda suprotne strane. Do razotkrivanja operacija pod lažnom zastavom obično dolazi tek decenijama iza tih događaja, obično uslijed svjedočenja sudionika ili otvaranja državnih arhiva s najstrože povjerljivim podacima. Zbog toga, kao i čestog korištenja crne propagande tokom 20. vijeka operacije pod lažnom zastavom su postale česti predmet teorija zavjera koje brojne kontroverzne događaje nastoje opisati kao operacije pod lažnom zastavom. Najpoznatiji takvi primjeri su napadi 11. septembra koje *[[pokret za istinu o 11. septembru|trutheri]]* pripisuju američkim obavještajnim službama, kao i bombaški napadi na ruske stanove 1999. koje opozicija i prozapadni krugovi u Rusiji pripisuju tajnoj službi FSB.

## Povezano
*Agent provokator
*Argumentum ad hominem
*Astroturfing
*Divide et impera
*Govor mržnje
*Mahanje krvavom košuljom
*Psihološko ratovanje
*Strategija tenzije
Fatva

**Fatva** (arapski: **فتوى**‎) znači *savetovanje*, koje se vrši sa ekspertom za islamsko pravo - šariju. To su uglavnom muftije. Kod Šiita fatvu vrše visoki članovi verske hijerarhije npr. ajatolasi.

Savetovanje može da potvrdi ili opvrgne pravila koja važe u životu pojedinca (zakonski stan, nasledstvo) ili u veri (kanonsko pravo).

Fatva spada u područje teologije i mora se pozivati na određenu tačku šerijata.

Odluke dostojanstvenika koje nisu obavezne za sprovođenje zapadaju tokom muftijine samrti. Fatvi koja osuđuje na smrt, ne mora da sledi odmah izvršenje kazne ako se osuda ne temelji na tačnim i vrlo konkretnim verskim činjenicama. 

Kod sunita fatva ima znatno manju težinu nego kod šiita - shvata se kao mišljenje i nije presudna.

Fatvu može da pokrene pojedinac ili sudija koji na građanskom sudu ne može da izvrši pravdu. Fatva sunita nije važeća za šiite i obratno.

Srodno fatvi u katoličkoj crkvi je papska bula; jedna presudna bula je upućena u Carigrad 1054.

## Veze
* Fikh
St. John's, Newfoundland i Labrador

**St. John's** je glavni i najveći grad kanadske provincije Newfoundland i Labrador od 100 646 stanovnika.
## Historija
Luka *St. John'sa* bila je mjesto koje su evropski ribari i moreplovci počeli posjećivati još od početka 16. vijeka, ali je kao naselje osnovan tek u 17. vijeku.
## Geografija
Grad leži na jugoistočnoj obali otoka Newfoundland na istočnom kraju poluotoka Avalon.
## Privreda
Sve do polovice 20. vijeka *St. John's* je bio centar ribarstva po Atlantiku, ali se od tad transformira u industrijski centar, u novije vrijeme u okolici grada pronađene su velike količine nafte.
## Reference

## Vanjske veze
* ''St. John's'' na portalu Encyclopædia Britannica
Newfoundland

**Newfoundland** (prevedeno **Nova zemlja**; , ) je veliki dobro razvedeni kanadski otok na istočnoj atlanskoj obali, površine od 111.390 km².

## Historija
Newfoundland se prvobitno zvao **Terra Nova**, a to mu je ime vjerojatno dao Giovanni Caboto, venecijanski pomorac u engleskoj službi koji je 1497. prvi doplovio do otoka. To je ujedno i najstariji evropski toponim u Sjevernoj Americi.

## Geografija
Newfoundland s površinom od 111.390 km² je četvrti otok u Kanadi i 15. u svijetu, najveći i glavni grad je St. John's na kome živi više od 1/3 svih stanovnika provincije Newfoundland i Labrador.

## Reference

## Vanjske veze

* Newfoundland & Labrador Tourism
Wang Anshi

**Vang Anši** (; 8. decembar 1021 — 21. maj 1086.) je bio kineski ekonomista, državnik, premijer i pesnik iz severne Sung dinastije koji je pokušao da izmeni zakonodavni sistem i sprovodio reforme u cilju poboljšanja ekonomije i jačanja odbrane zemlje. Suočen sa otporom konzervativaca, kao premijer Sima Guang, bio je prisiljen da se povuče sa položaja.

Poreklom je iz porodice nižeg činovnika. Od detinjstva je voleo da čita i dobio je dobro obrazovanje. Zbog izvanrednog talenta je imenovan za funkcionera lokalne i centralne vlade, pa i premijera. Iz dugogodišnjeg iskustva funkcionera lokalne vlade, Vang Anši je razvio teoriju da je za bogatu državu i moćnu vojsku potrebna reforma političkog sistema. On je imperatoru uputio pismo u kojem je predložio svestranu reformu pravnog sistema uvedenog u prvim godinama dinastije Sung, kako bi se ublažili problemi siromaštva i slabosti države. Na osnovu ideja Vang Anšija, vlada je donela niz pravnih propisa iz raznih oblasti od poljoprivrede, do zanatstva i trgovine, od seoskih područja do gradova, u sklopu opsežne društvene reforme. U istoriji je ova reforma poznata pod imenom „Vang Anšijeva reforma“.

Vang Anši je često u svojim delima obrazlagao političke ideje i zalaganja u cilju služenja reformama. „Pismo upućeno imperatoru“ je predstavničko delo Vang Anšija u kojem je zahtevao preobražaj društvenog sistema. On je, duboko analiziravši tešku situaciju dinastije severnog Sunga podneo sveukupan plan za reformu.

## Reference

## Vanjske veze
Máel Sechnaill mac Domnaill

**Máel Sechnaill mac Domnaill** (948 - 2. septembar 1022), također poznat i kao **Máel Sechnaill Mór**, **Máel Sechnaill II**, kasnije angliciziran u **Malachy II**, bio je kralj Midea i, u dva navrata, veliki kralj Irske - od 980. do 1002. te od 1014. do smrti.

Máel Sechnaill je pripadao južnom klanu Clann Cholmáin, ogranku dinastije Uí Néill, čiji su se pripadnici vijekovima izmjenjivali na mjestu velikog kralja Irske. Bio je unuk Donnchad Donna, praunuk Flann Sinne i pra-pra-pra-unuk Máel Sechnaill mac Máele Ruanaida. Prema tradiciji, titula velikog kralja je prelazila sa sjevernog klana (Cenél nEógain) na južni, te je Máel Sechnaill velikim kraljem proglašen 980. poslije smrti Domnall ua Néilla. 

Na samom početku vladavine je Máel Sechnaill izvojevao pobjedu koju će kasniji historičari njegovim najvećim postignućem. Kada su 980. Olaf Cuarán, nordijski (vikinški) vladar Dublina napao Meath, Máel Sechnaill mu se suprotstavio i porazio ga u bitci u kojoj je Olaf poginuo. Tada je nastavio pohod na Dublin koji se predao nakon tri dana opsade. Taj se događaj često tumači kao početak kraja nordijske vlasti u Irskoj (iako se ponekad isto tvrdi za kasniju bitku kod Clontarfa). 

Usprkos tako stečenom autoritetu, Máel Sechnaill se nije mogao suprostaviti munsterskom kralju Brianu Boruu koji je također za sebe tražio titulu velikog kralja. Godine 997. su dva vladara sklopila sporazum o podjeli Irske na sjeverni (Maelov) i južni (Brianov) dio, te kao saveznici u bitci kod Glenmame 999. porazili savez nordijskih Dublinaca i leinsterskih pobunjenika. Usprkos tome, godine 1002. je Brian Boru za sebe preuzeo titulu velikog kralja te je držao sve do svoje pogibije u bitci kod Clontarfa 1014. U njoj je također poginuo Brianov sin, kao i brojni pripadnici irskog plemstva, pa je ostarjeli Mael relativno lako ponovno preuzeo titulu. Nju je držao do smrti. Poslije njega nijedan pripadnik Clann Cholmáina nije više držao titulu velikog kralja. 

## Literatura

* Brady, John: *Kingdom and County of Meath*, 6-13. Ríocht na Mídhe I, 2, (1956)
* Jaski, Bart (2005). "Máel-Sechnaill II (949/950–1022)". In Seán Duffy. Medieval Ireland. An Encyclopedia.
Abingdon and New York. pp.&nbsp;310–312.
* Moran, W.: *The hereditary lands and Royal Tuath of the O'Melaghlins*, 33-44.Ríocht na Mídhe I, 4, (1958)
* Moran, W.: *Uisneagh, Tara and the rise of monarchy*, 3-17.Ríocht na Mídhe II, 1, (1959)
* Cox, Liam: *The O Maeleachlainn Kings of Meath*, 22-53.Ríocht na Mídhe V, 2, (1972)
* O'Flynn, Eoin:*The career of Máelsechnaill II*, Ríocht na Mídhe XX (2009), pp.&nbsp;29–68
*
Elvira Mendes

**Elvira Mendes**, ponekad navođena i kao *Elvira ili Geloria Menéndez* od *[[Grofovija Portugal|Portugala]]* ili *[[Kraljevina Galicija|Galicije]]*, ( &ndash; 20. decembar 1022), bila je kraljica Leóna od 1008. do 1022.

Rodila se kao kćer grofa Menendoa Gonzaleza od Portugala i *[[corregente]]a* Leóna. Oko godine 1008. se bila udala za leonskog kralja Alfonsa V i rodila mu dvoje djece - sina i budućeg kralja Bermuda III (cca. 1015 - 1037) te Sanchu od Leona (cca. 1020–1067)

## Literatura
* ''The Royal Ancestry Bible, Royal Ancestors of 300 Colonial American Families Vol. 3 (chart 2186) by Michel L. Call
Alfonso V od Leona

**Alfonso V. Plemeniti** (994. – 1028.) bio je kralj  od 999. do svoje smrti. Nazivan je "carem Španjolske".
## Biografija
Alfonso je rođen 994. godine. Njegovi su roditelji bili kralj Bermudo II. Leonski i kraljica Elvira García, koja mu je bila regentica. Poslije je postala redovnica.

Njegova je prva žena bila kraljica Elvira Mendes, s kojom je imao sina Bermuda III. Leonskog i kćer Sanču.

Njegova se druga supruga zvala Uraka, a bila je kći Garcíje Sáncheza II. Pamplonskog. Imali su kćer Himenu.
Aethelnoth (nadbiskup Canterburyja)

**Æthelnoth** (također **Ethelnoth**, **Ednoth** ili **Eadnodus**; ? - 1038) bio je nadbiskup Canterburyja od 1020. do smrti.

Poticao je iz anglosaksonske kraljevske porodice, odnosno dinastija Wessex. Otac mu je bio earldorman Aethelmaer Odvažni, djed mu je bio historičar Aethelward, a bio je potomak kralja Ethelreda od Wessexa. Krstio ga je lično kenterberijski nadbiskup Dunstan; prema predaji, prilikom krštenja je mali Aethelnot napravio gestu posvećenju karakterističnu za nadbiskupe, pa je Dunstan prorekao da će jednog dana biti njegov nasljednik. 

Aethelnot se zaredio i postao redovnik u opatiji Glastonbury, a poslije je postao đakon Kenterberijske katedrale. Nakon što je godine 1016. Englesku osvojio danski princ Knut Veliki i sebe proglasio kraljem, Aethelnot ga je imenovao svojim dvorskim kapelanom. To je učinio usprkos toga što je 1017. dao pogubiti Aethelnotovog brata Aethelwarda. Aethelnot se pokazao odanim kralju, te je 13. novembra 1020. imenovan za nadbiskupa. 

Dvije godine je otišao u Rim gdje je primio *[[pallium]]* od pape Benedikta VIII, ali i kupio veliki broj relikvija poslije predanih Opatiji u Coventryju. Iste godine je imenovao Gebranda za biskupa Roskildea u Danskoj; taj potez, koji je vjerojatno učinjen uz Knutov blagoslov, doveo je do sukoba sa Bremenskom nadbiskupijom pod čijom se nadležnošću nalazio Roskilde. Njegova eskalacija je izbjegnuta kompromisom temeljem koga je Rim priznao Gebrandovo imenovanje, ali su se Knut i Aethelnot obavezali da više neće imenovati nijednog biskupa u Danskoj.

Nakon smrti je proglašen svecem, koji se slavi na dan 30. oktobra.

## Izvori

## Vanjske veze
* Prosopography of Anglo Saxon England: Æthelnoth
Anund Jakob

*'Anund Jakob* (starošvedski: *Æmundær colbrænnæ* ("Emund ložač ugljena"), staroislandski: *Ǫnundr Óláfsson*) (25. jul 1008/10 - cca. 1050) bio je kralj Švedske od 1022. do smrti.

Rodio se kao sin kralja Olof Skötkonunga pod imenom "Jakob". Oca je naslijedio nakon njegove smrti 1022. Tada ga je švedska skupština (*thing*) priznala za kralja, ali mu dala i ime dodatno Anund, držeći da "Jakov" nije skandinavsko. O njegovom životu i vladavini ima malo podataka, iako kronika *[[Västgötalagen]]* navodi da je stekao nadimak *Kolbränna* ("ložač ugljena") zbog običaja da spaljuje kuće svojih protivnika. Na vanjskopolitičkom planu je nastojao održati ravnotežu sila u Skandinaviji te je stoga podržavao norveške kraljeve Olafa Svetog i Magnusa I u njihovoj borbi protiv danskog kralja Knuta Velikog. Godine 1026. su Olaf i Anund u bitci kod Bitka kod Helgeåe porazili Knutovu dansko-englesku vojsku. Magnusa je podržao i nakon što je on 1042. preuzeo dansko prijestolje.

Arheološki nalazi pokazuju kako je Anund kovao novac u Sigtuni.

Datum njegove smrti nije poznat. Godine 1049. je bio živ, a kronike navode da je 1060. švedski kralj bio njegov brat Emund Stari.

## Izvori i napomene
Evodokija Makrembolitisa

**Evdokija Makrembolica** () ; cca. 1021 &ndash; 1096) bila je bizantska carica, odnosno supruga careva Konstantina X Duke i Romana IV Diogena.

## Život

Rodila se kao nećaka carigradskog partrijarha Mihaila Kerularija. Prije 1050. se udala za Konstantina, kome je rodila sedmoro djece; jedno je umrlo u djetinjstvu, a dvoje - Konstantios i Zoe, su rođeni nakon što je Konstantin postao bizantski car 1059. Nakon Konstantinove smrti 1067. je kao okrunjena *[[Augusta (titulča)|augusta]]*, preuzela dužnost regenta za svoje sinove Mihaila VII i Konstantiosa, zajedno sa Konstantinovim bratom - caesarom JOvanom Dukom. Mihailo je bio dovoljno star da sam vlada, ali je Evdokija svejedno upravljala carstvom i učinila njegovu braću su-vladarima.

Na Konstantinovoj samrtnoj postelji se zaklela da se neće više udavati, te je čak dala zatvoriti i protjerati Romana Diogena kada je posumnjala u njegove planove da preuzme prijestolje. Međutim, nakon je zaključila kako istočnim granicama Carstva prijeti muslimanska invazija, poništila je zakletvu i udala se za Romana, a bez pristanka Jovana Duke, patrijarha Jovana Ksifilina i Mihaila VII. Brak je sklopljen 1. januara 1068. a Roman je postao ko-car pod imenom Roman IV. Uz njegovu pomoć je Evdokija uspjela suzbiti neposrednu opasnost. Sa Romanom je imala dva sina - Nikifora i Leona. Tada je Andronik Duka imenovan ko-carem od strane Romana IV. Brak sa Romanom, međutim, nije bio sretan za Evdokiju, koja ga je smatrala previše ratobornim i ambicioznima. Kada je Roman zarobljen od Turaka Seldžuka u bitci kod Mancikerta 1071. Evdokija i Mihailo su sami preuzeli vlast. Kada se, međutim, ispostavilo da je Roman preživio te da se vraća u Carigrad, Jovan Duka i Varjaška garda su Evdokiju prisilili da napusti vlast i povuče se u manastir.

Nakon što je Mihailo VII svrgnut 1078. od strane Nikifora III, Evdokiju je novi car izvukao iz manastira u namjeri daje oženi. Međutim, Jovan Duka se ponovno tome usprotivio, pa je Evdokija umrla kao monahinja nakon dolaska na vlast Aleksija I Komnena 1081.

## Djela
Evdokija je poznata i kao spisateljica, odnosno po rječniku historije i mitologije koga je nazvala Ἰωνιά (Krevet od ljubičica). Tekst je u predgovoru posvetila Romanu Diogenu i u njemu je navodila rodoslove drevnih bogova, heroja, heroina, kao i priče o filozofima. Izvori koje je koristila su uglavnom isti kao i kasnija bizantska enciklopedija Suda.

Vijek kasnije ju je historičar Nikifor Grigora proglasio "drugom Hipatijom".

## Izvori

## Literatura

* *The [[The Oxford Dictionary of Byzantium|Oxford Dictionary of Byzantium]]*, Oxford University Press, 1991.
* Lynda Garland, *Byzantine Empresses: Woman and Power in Byzantium, AD 527-1204*. Routledge, 1999.
* Smith, *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, (1867).

### Primarni izvori
* Mihailo Psel: *Chronographia*.

|-
Al-Muizz ibn Badis

**Al- Muʻizz ibn Bādīs** (); 1008–1062) bio je četvrti po redu ziridski vladar Ifrikije, koji je vladao od 1016. do 1062.

Na prijestolje je došao kao dijete nakon smrti svog oca Badis ibn Mansura, u prilično teškom trenutku za ziridsku državu. Iste godine je u Ifrikiji izbio veliki ustanak sunita u kome je masakrirano 20.000 šijita, te uništena Al-Mansuriya, palača koja je bila bivše sjedište fatimidskih kalifa, ziridskih nominalnih sizerena. Ziridi su također iste godine prisiljeni sklopiti primirje sa svojim odmetnutim ogrankom Hamudida u Alžiru, kome su 1018. formalno priznali nezavisnost.

U ime Al-Muizza je prvih godina kao regent vladala njegova tetka, a vlast je Al-Muizz nakon puča formalno preuzeo 1022. Slabljenje ziridske moći se i dalje nastavilo, pa je 1027. godine berbersko pleme Zanata, ovaj put uz blagoslov Fatimida, preuzelo vlast nad Tripolitanijom. Al-Muizz je to pokušao kompenzirati tako što je svog sina Abdallaha poslao da intervenira u građanski rat među Kalbidima u Sicilijanskom Emiratu, a što je dovelo do kratke Abdallahove vladavine nad otokom (1038 - 40). U sljedećoj deceniji je došlo do velike ekonomske krize u ziridskoj državi. Djelomično potaknut njom, Al-Muizz je okupio najuglednije sunitske učenjake te, čuvši njihovo mišljenje, 1045. objavio kako umjesto ismailitskih Fatimida kao legitimne kalife priznaje sunitske Abaside u Kairu. Fatimidi su na to reagirali tako što su na zapad poslali beudinska plemena Banu Hilal i Banu Sulaym. Godine 1051/52. je došlo do velike beduinske invazije na ziridsku teritoriju, tokom koje teško stradala poljoprivreda. Godine 1057. je pod beduinsku vlast pao i Kairuan, a Al-Muizz je prisiljen prijestolnicu povući u Mahdiju. U trenutku njegove smrti 1062. Ziridi su pod vlašću držali tek obalni pojas. Naslijedio ga je sin Tamin ibn Muizz.

Al-Muizzu se tradicionalno pripisuje autorstvo nad (al)kemičarskim tekstom  *Kitab `umdat al-kuttab wa `uddat dhawi al-albab* (Štap pisara) u kome se, između ostalog, daju recepti za izradu boja, papira i tinte.

## Reference
Harold Godwinson

**Harold II.** (oko 1020. - 1066.), engleski kralj. Naziva ga se i imenom **Harold Godwinson** (staroengleski: *Harold Gōdwines sunu*. *Harold Godƿinson*). Posljednji je anglosaski kralj Engleske.

## Obitelj
Sin je grofa Godwina, najmoćnijeg velikaša za vladavine kralja Edvarda III. Ispovjednika kojeg je naslijedio 1066 i Gythe Thorkelsdóttir, unukom razbaštinjenog švedskog kraljevića Styrbjörna Snažnog i navodnom sestrom Ulfa Torgilssona, danskog jarla, koji je bio zetom Svena I. Rašljobradog te ocem Svena II. Estridsena.

Braća su mu bili Sven, Harold, Tostig, Gyrth i Leofwine, a sestra Edita od Wessexa (1029.–1075.) je postala kraljicom suprugom Edvarda Ispovjednika

## Uspon
Budući da mu se sestra udala za kralja, Godvinovog drugog sina, Harold je 1045. postao grofom Istočne Anglije. Kad mu je otac bio u izgonu, pridružio mu se 1051., ali mu je pomogao vratiti položaj godinu kasnije. Kad je Godwin umro 1053., Harold ga je naslijedio kao grof od Wessexa (pokrajine koja je u ono vrijeme pokrivala najjužniju trećinu Engleske). To ga je napravilo najmoćnijom osobom na ljestvici društvenog utjecaja u Engleskoj nakon kralja.

Godine 1058. je Harold također postao i grof od Hereforda. Zamijenio je pokojnog oca. U to vrijeme je žarištem oporbe bio rastući normanski utjecaj u Engleskoj pod obnovljenom monarhijom (1042.–1066.) Edvarda Ispovjednika koji je proveo 35 godina u izgonu u Normandiji. Stekao je slavu u niz pohoda (1062.–1063.) protiv Gruffydda ap Llywelyna od Gwynedda, vladara Walesa. Ovaj sukob je svršio Gruffyddovim porazom i smrću u rukama njegovih vlastitih postrojba 1063. godine.

Tapiserija iz Bayeuxa prikazuje ga kako priseže vojvodi Vilimu da će poduprijeti njegove pretenzije na englesko prijestolje. Na tapiseriji se nalazi tekst *HAROLD SACRAMENTUM FECIT WILLELMO DUCI* i prikazuje Harolda kako dodiruje dva oltara. Nakon što je Harold umro, Normani su brzo istakli da je time što je bio prihvatio englesku krunu, prekršio prisegu. To je sve dovelo do normanskog osvajanja Engleske, o čemu svjedoči tapiserija iz Bayeuxa te još neki normanski izvori. Kroničar Orderik Vitalis je zabilježio brojne divne Harlodove fizičke osobine i na kraju dodao "ali čemu sve to kad taj čovjek nema časti".

Nedugo potom poginuo je u bitci kod Hastingsa u borbi protiv drugog pretendenta na englesko prijestolje, normandijskog vojvode Vilima.

Iako je Harold II. izgubio prijestolje i život u bitci, ipak je jednim od predaka svih današnjih europskih vladajućih dinastija budući da se je njegov kćer Gytha udala za Vladimira II. Monomaha. Potomci toga braka u izravnoj muškoj liniji su svi  do 1610. godine, a po ženskoj sve današnje europske dinastije.

## Brakovi
Dvadeset je godina bio oženjen *[[more danico]]* s Editom Nježnom Labudicom, s kojom je imao barem šestero djece. Laici su široko prihvatili njihov brak, dok je svećenstvo smatralo Editu Haroldovom priležnicom. Djecu im se nije smatralo nezakonitom.

Prema Ordericu Vitalisu, Harold je bila obećana Adeliza, kćer Vilima, vojvode Normandije, kasnijeg Vilima Osvajača. Ipak, brak se nikad nije sklopilo.

## Reference
Simonija

**Simonija** je izraz kojim označavamo kupovanje dužnosti u nekoj službi (prije svega crkvenoj) za novac.

## Etimologija

Naziv »simonija« dolazi od imena novozavjetnog lika Šimuna, koji je bio vrač i od apostola tražio da mu daju svoje moći, za koje je bio spreman i platiti (usp. Dj 8,18-19).

## Historija

Pojava simonije osobito je bila proširena u srednjem vijeku, kada su se svjetovni vladari i vlastelini prema crkvenim službama odnosili kao prema upravnim položajima pod njihovom vlašću, jedan o primjera takve zlouporabe je i Aleksandar VI. Takve su postupke u Katoličkoj crkvi osudili mnogi pape, među kojima su se istakli Grgur Veliki u 6. st. i Inocent XI. u 16. st.

Ipak, simonija je nanijela velike štete Katoličkoj crkvi a snažno ju je kritizirao Martin Luther u svojih 95 teza iz 1517. Danas je sve što bi se moglo povezati sa simonijom, kao što je prodavanje crkvenih službi, blagoslova i sl. najstrože zabranjeno Zakonikom kanonskog prava.

## Izvori
Llywelyn ap Seisyll

**Llywelyn ap Seisyll**, također poznat i kao **Llywelyn ap Seisyllt** (? - 1023) bio je kralj država Gwynedd i Deheubarth u današnjem zapadnom Walesu, također poznat i kao "kralj Britanaca" u irskom tekstu *[[Annals of Ulster]]*.

O njegovom porijeklu se ne zna gotovo ništa, iako postoje određene špekulacije da su on i njegov otac Seisyll bili povezani sa gospodarima oblasti Rhuddlan commote u Rhos. Lleyewlyn se oženio za Angharad, kćer Maredydd ab Owaina, koji je vladao velikim dijelovima Walesa u njegovo vrijeme.

Godine 1018. je osvojio vlast u Gwyneddu porazivši Aeddan ap Blegywryda. Godine 1022. je preuzeo i Deheubart, porazivši Rhaina, irskog pretendenta koji je za sebe tvrdio da je sin Maredudd ab Owaina.

Prema ljetopisu *[[Brut y Tywysogion]]*, Llywleynova vladavina je bila vrijeme prosperiteta. Međutim, trajala je izuzetno kratko. Umro je već 1023. Njegov sin Gruffydd ap Llywelyn je kasnije uspio osvojiti najveći dio Walesa.

## Izvori

* 
*
Oda od Haldenslebena

**Oda od Haldenslebena** (), također poznata i kao **Oda Ditrihovna** (; cca. 955/60 – 1023) bila je njemačka plemkinja i kneginja Poljana.

Bila je najstarije dijete Dietricha od Haldenslebena, markgrofa Sjeverne marke. Odrasla je u samostanu [Kalbe]], blizu rijeke Milde na sjeveru Magdeburga. Tamo je postala redovnica, ali ju je oko godine 977/78. oteo poljski knez Mieszko I, kome je prije toga bila umrla supruga Dobrawa od Češke. Za Mieszka se udala i rodila mu tri sina - Mieszka (cca. 979 – iza 992/95), Świętopełka (cca. 980 – prije 991?) i Lamberta (cca. 981 – iza 992/95). Međutim, kada je Mieszko umro, prijestolje je, ispočetka tek u današnjoj Maloj Poljskoj, preuzeo Boleslav I Hrabri. Do godine 995. je protjerao svoju maćehu i polubraću u Njemačku. Oda se povukla u samostan [Quedlinburg]] i umrla trideset godina kasnije. Godine 1032. je jedan od njenih unuka po imenu Dietrich ili Dytryk pokušao preuzeti dio poljskih teritorija od kralja Mieszka II Lamberta, ali je poražen.

## Izvori

## Literatura
* Schwennicke, Detlev. *[[Europäische Stammtafeln|Europäische Stammtafeln: Stammtafeln zur Geschichte der Europäischen Staaten]]*. Marburg: Verlag von J. A. Stargardt, 1978.
1023.

__NOTOC__
Godina **1023.** (**[[rimske brojke|MXXIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru.

## Događaji
* 5. 2. - Umrla Sitt al-Mulk, polusestra bivšeg kalifa al-Hakima i, moguće, defakto vladar Fatimidskog Kalifata u Egiptu, za svog nećaka Ali az-Zahira. U zemlji 1023-25. vladaju glad, kuga i anarhija.
* februar - Kordopski Kalifat – Hammudidska dinastija: Al-Qasim al-Ma'mun se nakratko vraća na tron poslije dvije godine, umjesto Yahya ibn Ali ibn Hammud al-Mu'talija (vraća se 1025-26)
* april/maj - Neka epidemija izaziva veliku smrtnost u Kjotu u Japanu - "leševi na ulicama".
* 1. 5. - Francuski kralj Robert II sazvao skupštinu - nije se pojavio Eudes II od Bloisa, koji je u sporu sa nadbiskupom i grofom od Reimsa Eblesom.
* avgust - Sastanak francuskog kralja Roberta II i svetog rimskog cara Heinricha II u mestu Ivois/Carignan.
* Dubrovačka vlada dala Lokrum benediktincima.
* Abad, kadija (sudac-guverner) Sevilje, koristi politički kaos Kordopskog Kalifata kako bi proglasio nezavisnost, uzeo ime Abad I (do 1042) i otpočeo dinastiju Abadida (do 1091).
* decembar - Abd ar-Rahman V, iz omejadske dinastije, proglašen je novim kalifom Kordobe, ubijen je već sledećeg meseca.
* Gaznavidsko Carstvo zauzima najveći dio Transoksijane (?). Mahmud Gaznevi je opsedao Gwalior u Indiji i dobio danak, takođe je potčinio i Kalindžar.
* Tarsina, kralj berberskog plemena Zanata na granici Alžira i Maroka, ubijen u borbi nedugo nakon povratka s hodočašća u Meku.
* Obnovljen savez beduinskih plemena u Siriji i Palestini protiv Fatimida: Kilab (pod Salih ibn Mirdasom), Kalb i Tayy. Fatimidske trupe su proterane iz unutrašnjosti Palestine, zatim je Damask pod opsadom.

## Rođenja
* Vojvoda Guillaume VII od Akvitanije (u. 1058)

## Smrti
* Wulfstan II, nadbiskup Yorka
* Oda od Haldenslebena, supruga kneza Mieszka I od Poljske
* Llywelyn ap Seisyll, kralj Gwynedda
* Sitt al-Mulk, regentica Fatimidskog Kalifata (1021 - 1023) za sedmog kalifa ʻAlī az-Zāhira, (1021 - 1036)

## Reference
Labrador

**Labrador** može značiti:

* Labrador, veliki rijetko nastanjeni poluotok na sjeveroistoku Kanade
* Labrador, administrativni distrikt kanadske provincije Newfoundland i Labrador
* Labrador, rasa pasa
* Labrador, grad u Filipinima
Abadidi

**Abadidi** () su muhamedanska dinastija koja je vladala južnom Španijom od 1023. do 1091. Članovi dinastije su:
* Abad I
* Abad II
* Abad III

Sa prestola ju je zbacila dinastija Almoravida

## Literatura
* *[[Mala enciklopedija prosveta]] - Opšta Enciklopedija (A-Lj). Izdavačko preduzeće "Prosveta", Beograd 1959.*
Abd ar-Rahman V

**Abd ar-Rahman V** (), također poznat i po nadimku **al-Mostadir** (? - 10. januar 1024) bio je kratkotrajni omejadski kordopski kalif, koji je vladao od 1023. do smrti. Na vlast je došao kada su 2. decembra 1023. građani Kordobe digli ustanak i protjerali hamudidskog kalifa Al-Qasim al-Mamuna te Abd ar-Rahmana proglasili za novog kalifa. Abd ar-Rahman V, međutim, nije bio u stanju nametnuti autoritet niti zavesti red u gradu. Za nešto više od mjesec dana je njegov rođak Muhamed potakao pobunu nezaposlenih radnika i majstora u kojoj je Abd ar-Rahman V ubijen. Potom je sam preuzeo vlast kao kalif Muhamed III.
Visarion Kostić

**Visarion** (svetovno *Dejan Kostić*, Temišvar, 14/27. jul 1910 — Vršac, 1. decembar 1979) je bio episkop Srpske pravoslavne crkve.

## Svetovni život
Episkop Visarion (svetovno, Dejan Kostić) rođen je 14. jula 1910. u Temišvaru, od oca Slobodana, konzistorijalnog beležnika, i majke Pauline. Po ocu i po majci poticao je iz starih svešteničkih porodica. Osnovnu školu završio je u Temišvaru, a gimnaziju u Budimpešti. Diplomirao je na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu 1933., a potom je bio profesor novoosnovanog srpskog odeljenja na državnom liceju u Učiteljskoj školi za Srbe u Temišvaru.

## Monaški život
Zamonašen je u manastiru Beočinu (gde mu je ujak dr Joakim bio dugo godina nastojatelj manastira) od strane arhimandrita Dositeja (Đorića) 1935. godine. Rukopoložen je za đakona u Nedelju pravoslavlja 1937. od patrijarha Varnave, a u čin prezvitera na isti praznik 1941. od patrijarha Gavrila. Dostojanstvom sinđela odlikovan je 1945. godine od mitropolita Josifa. Za suplenta Bogoslovije u Sremskim Karlovcima postavljen je 1937. i odmah dodeljen na rad u kancelariju Svetog arhijerejskog sinoda. Pošto je položio činovnički ispit sa odličnim uspehom, upućen je u Atinu da tamo položi doktorski ispit iz oblasti patrologije.

## Episkopsko zvanje
Na prvom posleratnom redovnom zasedanju Svetog arhijerejskog sinoda 1947. izabran je za vikarnog episkopa topličkog. Za episkopa je hirotonisan u Sabornoj beogradskoj crkvi 29. juna 1947. od patrijarha srpskog Gavrila, mitropolita skopskog Josifa i crnogorsko-primorskog Arsenija.

Za episkopa upražnjene Eparhije banatske izabran je 1951. godine, a 1952. poverena mu je u administraciju Temišvarska eparhija. Po dolasku u Vršac izvršio je novu podelu Banatske eparhije prema geografskim, saobraćajnim i upravnim uslovima, a vladičanski dvor, koji je nakon Drugog svetskog rata bio oduzet od Crkve, vratio u vlasništvo eparhije.

Umro je u Vršcu 1. decembra 1979. godine sahranjen u vršačkoj Sabornoj crkvi.

## Izvori
* Sava Vuković: Srpski jerarsi
Guillaume VII od Akvitanije

**Guillaume VII** (*Vilim*, rođen pod imenom **Pierre**, kasnije poznat kao *Pierre-Guillaume*; 1023 – ljeto 1058), također poznat kao **Guillaume Orao** (*Aigret*) ili **Guillaume Odvažni** (*le Hardi*), bio je vojvoda Akvitanije i grof Poitoua (kao Guillaume V) od 1039. do smrti.

Guillaume je bio treći sin vojvode Guillaumea V, odnosno najstarije dijete njegove treće supruge Agnes od Burgundije. Zahvaljujući sestri Agnes postao je šurjak svetog rimskog cara Heinricha III. Nakon očeve smrti je vojvodstvo naslijedio njegov polubrat Odo, koga je 1039. porazio i ubio u bitci kod Mauzéa.

Za vrijeme njegove vladavine mu se majka udala za Geoffreya Martela, grofa od Anjoua, koji je temeljem toga preuzeo Gaskonju. Kada mu je očuh odbio predati te teritorije, došlo je do sukoba. Geoffreya je stavio pod opsadu u Saumuru, ali je tokom nje umro od dizenterije.

Bio je oženjen za izvjesnu Ermesinde. Genealozi pretpostavljaju da je s njom imao dvije kćeri - Clementiju, koja se udala za Konrada I od Luksemburga i Agnes, koja se udala za Petra I od Savoje.

## Reference

## Literatura
* *Nouvelle Biographie Générale*. Paris, 1859. 
* Medieval Lands Project on William VII Aigret
Bubojedi

**Kukcojedi**, ili **Bubojedi** (*Eulipotyphla*, ranije *Lipotyphla* ili *Insectivora*) su red iz razreda sisavaca.

Kukcojedi filogenetski spadaju u prvobitne više sisavce. Njihovi fosili se nalaze već u razdoblju eocena. Građa tijela fosilnih nalaza pokazuje brojna pleziomorfna obilježja, primjerice u građi nogu koje imaju u pravilu po pet prstiju odnosno pet začetaka prstiju na ekstremitetima i potpuno oblikovanom zubalu. Dijelovi te osnovne građe tijela su vrlo slično izraženi naročito kod zvijeri i primata.

Zubalo predstavlja osnovni tip zubala viših sisavaca i u velikoj mjeri odgovara zubalu zvijeri. Prepoznaju se dugi, šiljasti očnjaci a u području kutnjaka naznake zubi "derača". Njihovo zubalo je - u odnosu na veličinu tijela - posebno snažno, i daleko nadmašuje zubalo velikih zvijeri (lavova, tigrova i medvjeda). Vrlo su izraženi i mišići za žvakanje.

Kao što već samo ime daje naslutiti, ove životinje se hrane uglavnom kukcima, drugim člankonošcima i crvima. Najveći kukcojedi su ježevi, a najmanji evropski sisavac iz tog roda je patuljasta rovka.

## Sistematika

Bubojedi se dijele u četiri danas živuće i jednu izumrlu porodicu:

* ježevi (*Erinaceidae*)
* krtice (*Talpidae*)
* brazdozubi tenreci (*Solenodontidae*)
* rovke (*Soricidae*)
* karipske rovke (*Nesophontidae*) †
Abad I

**Abu al-Qasim Muhammad ibn Abbad** (ili **Abbad I**; 1013 ili 984 - 25. januar 1042) bio je osnivač Abadidske dinastije, odnosno Seviljskog Emirata, nezavisne države u al-Andalusu (muslimanska Španija), s kojom je vladao od 1023. do 1042.

Pripadao je seviljskoj porodici arpakog porijekla, a godine 1023. ga je Yahya ibn Ali ibn Hammud al-Mu'tali, kratkotrajni hamudiski kalif Kordobe, imeovao za guvernera. Koristeći kaos u kome se nalazio Kalifat, Abad je smjesta proglasio nezavisnost Seville, a sebe njenim poglavarom. Tokom dugogodišnje vladavine je uspješno čuvao stečenu nezavisnost, ali i stekao reputaciju okrutnog vladara. 

## Literatura
* 

## Reference