open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Die seltsame Gräfin

***Die seltsame Gräfin*** () je zapadnonjemački crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1961. godine u režiji Josefa von Bakyja i Jürgena Rolanda. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana britanskog književnika Edgara Wallacea. Radnja je smještena u London, a protagonist, čiji lik tumači Joachim Fuchsberger je inspektor Scotland Yarda koji nastoji spriječiti ubistvo mlade sekretarice (čiji lik tumači Brigitte Grothum). *Die selstame Gräfin*, koji je predstavljao posljednji film u von Bakyjevoj filmografiji, predstavljao je odraz izuzetne popularnosti Wallaceovih djela u tadašnjoj Zapadnoj Njemačkoj

## Uloge
* Joachim Fuchsberger ... Inspektor Michael 'Mike' Dorn
* Brigitte Grothum ... Margaret Lois Reedle
* Marianne Hoppe ... Mary Pinder
* Rudolf Fernau ... Dr. Tappatt
* Richard Häussler ... Chesney Praye
*  ... Lizzy Smith
* Eddi Arent ... Lord Selwyn 'Selly' Moron
* Fritz Rasp ... Pravni zastupnik Shaddle
* Reinhard Kolldehoff ... Oliver Frank alias John Addams
* Alexander Engel ... pacijent
* Klaus Kinski ... Bresset
* Lil Dagover ... Grofica / Lady Leonora Moron
* Albert Bessler ... upravnik zatvora Duffon (van špice)
*  ... Felicitas 'Mary' (van špice)
* Werner Buttler ... Mackenzie (van špice)
*  ... Sammy (van špice)

## Reference

## Vanjske veze
*
Gestehen Sie, Dr. Corda!

**Gestehen Sie, Dr. Corda!** () je zapadnonjemački crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1958. godine. Radnja je inspirirana stvarnim događajima koji su se zbili u Austriji nekoliko godina ranije. Protagonist, čiji lik tumači Hardy Kruger je mladi ljekar koji je dogovorio randevu sa lijepom djevojkom, ali je na kraju pronalazi ubijenu i ubrzo postaje jedini osumnjičeni za zločin. Kritičari su film opisivali kao pokušaj da se u tadašanju njemačku kinematografiju unesu elementi film noira.

## Izvori


## Vanjske veze
* 
*
Robert Stroud

**Robert Franklin Stroud** (28. januar 1890 &ndash; 21. novembar 1963), poznat i pod nadimkom "**Ptičar iz Alcatraza**" () bio je američki kriminalac, poznat po tome što je za vrijeme izdržavanja zatvorske kazne postao stručnjak za ornitologiju.

Stroud je rođen u Seattleu, odakle je u dobi od 13 godina pobjegao od oca koji ga je zlostavljao. Nakon nekoliko godina je došao u Aljasku (tada federalnu teritoriju SAD) gdje je postao svodnik i godine 1909. ubio barmena koji je bio napao jednu od njegovih prostitutki. Za taj je zločin osuđen 12 godina u federalnom zatvoru. Tamo je stekao reputaciju izuzetno nasilnog i opasnog zatvorenika, pa je 1912.  osuđen zbog teške tjelesne povrede, a 1916. je zaklao čuvara. Zbog toga je osuđen na smrt, ali mu je majka uspjela ishoditi pomilovanje od predsjednika Wilsona te je kazna preinačena u doživotni zatvor; kao ustupak T. W. Morganu, upravniku federalnog zatvora Leavenworth koji se pomilovanju protivio, prihvaćen je prijedlog da Stroud ostane u samici do kraja života.

Stroud je usprkos toga pronašao društvo zahvaljujući nekoliko kanarinaca koji su zalutali u njegovu ćeliju. O njima se počeo brinuti, a potom ih proučavati, koristeći knjige iz zatvorske biblioteke. Sa vremenom je počeo prikupljati i prodavati ptice, a godine 1933. je objavio knjigu *Diseases of Canaries*, koja je pozitivno ocijenjena od strane naučnika. Njegov posao i reputacija su mu, međutim, donijeli neprijateljstvo zatvorskih vlasti; disciplinski prekršaj, odnosno korištenje ornitološke opreme kako bi proizvodio zabranjeni alkohol je godine 1942. iskorišten kako bi bio poslan u zloglasni zatvor Alcatraz. Tamo mu, usprkos nadimku, nije bilo dozvoljeno držati ptice.

Priča o Stroudu je, pak, svejedno izazvala pažnju javnosti, pogotovo onog liberalnog dijela koji se zalagao za reformu zatvorskog sistema i Strouda volio isticati kao primjer uspješne rehabitilacije, odnosno da i najgori kriminalci, ako im se pruži prilika, mogu dati koristan doprinos društvu. Stroud Alcatraz nije napustio sve do 1959. godine, kada mu se pogoršalo zdravlje, te kada je poslan u federalnu zatvorsku bolnicu u Springfieldu u državi Missouri. Tamo je posljednje dane proveo surađujući sa tvorcima biografskog filma *[[Birdman of Alcatraz (film)|Birdman of Alcatraz]]* gdje je njegov lik tumačio Burt Lancaster.

Stroud se kasnije pojavio kao lik u dva televizijska ostvarenja posvećena historiji Alcatraza - mini-seriji ** iz 1980. godine gdje ga je tumačio Art Carney i TV-filmu *[[Six Against the Rock]]* iz 1987 godine gdje ga je tumačio Dennis Farina.

## Vanjske veze
* Alcatraz History
* Crime Library 
* ''Stroud's Digest on the Diseases of Birds''
Trivo Latinović Garonja

**Trivo Latinović Garonja** (1914 – 1943) bio je učesnik Narodnooslobodilačke borbe Jugoslavije. Posthumno je proglašen Narodnim herojem Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 17. oktobra 1914. godine u Bravskom Vagancu kod Bosanskog Petrovca, u siromašnoj seoskoj porodici. Nije pohađao ni osnovnu školu, već je radio kod kuće. Kada je odrastao, zaposlio se kao drvoseča u preduzeću „Šipad“. Tu je učestvovao u radu sindikata i u štrajkovima 1937. i 1939. godine.

Narodnooslobodilačkom pokretu priključio se jula 1941. godine. Istakao se 27. avgusta 1941. godine, prilikom partizanskog napada na motorizovanu kolonu ustaša, koja je išla kao pojačanje garnizonu u Bosanskom Petrovcu. Tada se privukao neprijateljskom mitraljescu, ubio ga i nakon toga otetim puškomitraljezom zapucao prema neprijateljskim vojnicima. Njegov podvig doprineo je pobedi u borbi u kojoj je pobijeno više od stotinu i zarobljeno desetak ustaša. U prvim borbama, Trivo se najviše služio bombama.

Kao vodnik Prvog voda Bravske čete, učestvovao je u borbi protiv italijanskih fašista blizu Ključa 28. februara 1942. godine, u borbi za oslobođenje Prijedora 17. maja 1942, gde je organizovao odbranu prema Ljubiji u selu Čarakovu, odbijajući juriše ustaša, te u borbama za oslobođenje Ključa, Sanice i Vrpolja, jula 1942. godine.

Leta 1942, Bravska četa bila je u zaštitnici radova Prve omladinske poljoprivredne radne brigade. Ustaše su jednog dana, početkom septembra, opkolile jednu omladinsku radnu četu, nakon čega je brigadi u odbranu došla desetina iz Prvog voda. Trivo je o tome bio obavešten, nakon čega je poveo ostatak voda u borbu, naterao neprijatelja u beg i time spasao više od 190 omladinaca i omladinki Smoljanske radne čete.

Kada je bila formirana Treća krajiška brigada, Bravska četa je ušla u njen sastav. U napadu na Bihać, novembra 1942. godine, Trivo je bio teško ranjen. Pošto je ozdravio od rana i tifusa, stupio je u Ribnički partizanski odred, jer je njegova brigada bila daleko. Nešto kasnije, postao je komandir čete u Trinaestoj krajiškoj brigadi, gde je bio primljen u Komunističku partiju Jugoslavije.

U borbi za oslobođenje Ključa, sredinom septembra 1943, njegova četa naišla je na žestok otpor nemačkih vojnika. Trivo je, bacajući bombe, unitio jedan bunker, ali je na nekoliko metara pred drugim bunkerom pao pogođen mitraljeskim rafalom.

Ukazom predsednika Josipa Broza Tita, 24. jula 1953. godine, proglašen je za Narodnog heroja Jugoslavije.

## Povezano
* Dušan Latinović
* Ilija Latinović
* Jovo Latinović
* Lazar Latinović
* Mile Latinović
* Pero Latinović

## Reference

## Literatura

*
Cape Fear (film, 1962)

***Cape Fear***, u bivšoj Jugoslaviji poznat pod naslovom ***Rt straha***, je američki crno-bijeli filmski triler snimljen 1962. u režiji J. Lee Thompsona. Predstavlja adaptaciju romana *[[The Executioners (MacDonald novel)|The Executioners]]* Johna D. MacDonalda. Protagonist, čiji lik tumači Gregory Peck je Sam Bowden, advokat kome porodica postane ugrožena nakon što iz zatvora bude pušten Max Cady (čiji lik tumači Robert Mitchum), kriminalac koji je zahvaljujući Bowdenovom svjedočenju tamo završio na osam godina. Radnja prikazuje kako Cady počinje uznemiravati i prijetiti Bowdenove, sve manje krijući namjeru da siluje i ubije Bowdenovu suprugu Peggy (čiji lik tumači Polly Bergen) i 14-godišnju kćer Nancy (čiji lik tumači Lori Martin), ali pri tome pazi da ne prekrši zakon, tjerajući očajnog advokata da sam prijeđe tu granicu kako bi pokušao zaštititi porodicu.

*Cape Fear*, koga je Thompson zamislio kao vlastitu varijaciju, odnosno posvetu Hitchcockovim trilerima, bio je predmetom žestoke cenzure u SAD i Britaniji, prije svega zbog toga što se nastojalo izbjeći eskplicitno spominjanje silovanja. Film je svejedno duboko impresionirao kritičare, a Mitchum je dobio pohvale zbog tumačenja Cadyjevog lika, koji je tako postao jedan od najimpresivnijih negativaca u historiji američke kinematografije.

Godine 1991. je Martin Scorsese režirao istoimeni remake gdje se Peck i Mitchum pojavljuju u sporednim ulogama.

## Uloge
* Gregory Peck ... Sam Bowden
* Robert Mitchum ... Max Cady
* Polly Bergen ... Peggy Bowden
* Lori Martin ... Nancy Bowden
* Martin Balsam ... Mark Dutton
* Jack Kruschen ... Dave Grafton
* Telly Savalas ... Charlie Sievers
* Barrie Chase ... Diane Taylor
* Paul Comi ... George Garner
* Edward Platt ... Sudac

## Vanjske veze
* 
*
Georg von Peuerbach

**Georg von Peuerbach** (Peuerbach blizu Linza, 30. svibnja 1423. – Beč, 8. travnja 1461.), austrijski matematičar i astronom. Predavao astronomiju, matematiku i filozofiju u Ferrari, Bologni, Padovi i Beču kao profesor astronomije. Prvi se u Europi u praktične svrhe služio trigonometrijskom funkcijom sinus i prvi je sastavio tablice za vrijednosti sinusa, koje je proširio njegov učenik Regiomontanus. 

1454. imenovan je kraljevskim astrologom na dvoru Ladislava V. Posmrtnog. Georg von Peuerbach je napisao knjigu *Theoricae Novae Planetarum*, u kojoj je pokušao prestaviti Ptolomejevu astronomiju na jednostavniji i prihvatljiviji način. Knjiga je bila dobro prihvaćena, postala je nezaobilazna na predavanjima iz astronomije, a utjecala je i na poznate astronome kao što su Nikola Kopernik i Johannes Kepler. 

1457. je promatrao pomrčinu i primijetio je da ona kasni oko 8 minuta nego što je bilo zapisano u dotadašnjim astronomskim tablicama. Nakon toga se odlučio napisati vlastite (*Tabulae Eclipsium*), koje su bile u upotrebi dugo vremena. Napisao je dosta radova iz praktične matematike, posebno su značajne tablice za vrijednosti sinusa, zasnovane na radovima arapskih matematičara. Konstruirao je različite astronomske instrumente. 

1460. se prihvatio prijevoda knjige Klaudija Ptolomeja *Almagest*. Na prijevodu je radio sve do svoje smrti, a Regiomontanus je uspio kasnije i dovršiti. 

## Izvori
Radijant

**Radijant** (prema lat. *radians*, genitiv *radiantis*: koji zrači, sja) je točka na nebeskoj sferi iz koje se čini da se širi roj meteora. 

## Meteorski pljusak

**Meteorski pljusak**, **meteorska kiša** ili **meteorski roj** je pojava skupine meteora iz jedne točke na nebu (radijanta). U obilnome meteorskom pljusku u jednom satu pojavi se više desetaka ili stotina meteora. Pljusak traje od nekoliko sati do više dana. Meteorski pljuskovi potječu s putanja postojećih ili iščezlih kometa, najčešće se pojavljuju s periodom od jedne godine, na primjer Liridi (22. travnja), Perzeidi (11. ili 12. kolovoza), Andromedidi (14. studenoga), Leonidi (16. do 18. studenoga), Geminidi (13. prosinca) i drugi.  Ovi su meteori zapravo svemirske krhotine koje velikim brzinama udaraju u Zemljinu atmosferu, pri čemu se na nebu, na putanji meteora, pojavljuju svijetle trake. Većina je dijelova manja od zrna pijeska, pa ih jako mali broj dospije do tla. Ostatci koji su dovoljno veliki da prežive pad nazivaju se meteoritima. Meteorske su kiše vrlo rijetka pojava, zbiju se tek nekoliko puta unutar jednog stoljeća. Pojam meteorske kiše (pljuska) neki poistovjećuju s pojmom meteorskog potoka, što je pogrješno.

### Što uzrokuje meteorske pljuskove
Kako se približavanjem kometa Suncu povećava temperatura na njegovoj površini, led se počinje topiti i topljenjem leda komet se počinje raspadati te se tom vrtnjom oko Sunca kometi mrve. Iza njega ostaje trag prašine i komadića stijena. Ako se kometova putanja presiječe sa Zemljinom i na Zemljinoj stazi ostavi prašine, Zemlja će svake godine ulijetati u taj oblak prašine. Zbog trenja zraka u atmosferi, čestice prašine se zapale i u atmosferi nakratko ostave sjajan trag - nastaje meteor. Visina na kojoj nastaju ti tragovi izgaranja je od 40 do 80 km. Brzina kojom udaraju je oko 62 km/s (Perzeidi), te je velika rijetkost da meteor dođe do tla.

Meteorski rojevi nastaju s ulaskom Zemlje u oblak sitnih krutih čestica. Promatrajući staze meteora, čini nam se, zbog perspektive, da izviru iz jednog područja neba; to je radijant. Meteorskih rojeva ima nekoliko desetaka i odlikuju se dobom godine kada se javljaju. Rojevi nastaju od kometa koji još postoje ili koji su već nestali. Čak je i za mnoge sporadičke meteore nađeno da stižu s kometskih staza. No to ne isključuje mogućnost da rojevi nastaju u području ekliptike i na neki drugi način. Kometi su praćeni oblakom praha koji je najveće gustoće u blizini samog kometa; oblak praha protegnut stazom zvat ćemo meteorskim potokom. Na stazama starih kometa, a i kometa koji su nestali, prah je rasprostrt jednoliko. Do razlike u jačini pljuskova od godine do godine dolazi ako prah nije rasprostrt jednoliko uzduž potoka, jer Zemlja nije u prilici prijeći potok uvijek na mjestu istog zgušćenja. Potoke meteora poremećuje osim toga privlačna sila planeta. Pljusak traje po više dana. Među rojevima ima takvih koji su otkriveni danju, uz pomoć radiolokacije. Oni mogu prestavljati iste rojeve koji se u drugom dijelu godine jave noću. Jedan od dnevnih jesu **β - tauridi**, a njemu odgovaraju noćni, **tauridi**. 

## Izvori
Evolventa

**Evolventa** ili **involuta** je krivulja koja nastaje pri odmatanju napete niti s kružnice. Osim **evolvente kružnice** postoje i druge vrste evolventa, koje nastaju pri odmatanju napete niti s neke druge krivulje. Ona ima najveću primjenu kod zupčanika, što je prvi predložio još Leonhard Euler, koje ima evolventno ozubljenje, za razliku od manje prisutnog cikloidnog ozubljenja i drugih ozubljenja. Zbog svojih prednosti kao što su relativno jednostavna izrada zupčanika i neosjetljivost prijenosnog omjera na manje promjene osnog razmaka, profil boka zuba zupčanika se najčešće izrađuje u obliku evolvente.  

## Evolventa kružnice
Evolventa kružnice u Kartezijevom koordinatnom sustavu ima jednadžbu:

:\, x = a \left( \cos\ t + t\sin\ t \right) 

:\, y = a \left( \sin\ t - t\cos\ t \right) 

gdje je: *a* - polumjer kruga, *t* - parametar

Evolventa kružnice u polarnom koordinatnom sustavu ima jednadžbu:

:\, r=a\sec\alpha

:\, \theta = \tan\alpha - \alpha

Često se evolventa kružnice može naći u obliku jednadžbe:

:\, r = a \sqrt{1+t^2}
:\, \theta = \arctan \frac{\sin t - t \cos t}{\cos t + t \sin t}.

## Izvori
Paraboloid

**Paraboloid** je u matematici ploha drugog reda ili kvadrika. Postoje dvije vrste paraboloida: eliptički i hiperbolički paraboloid. **Eliptički paraboloid** ima oblik kao ovalna čaša i može imati maksimalnu i minimalnu vrijednost. U pravokutnom koordinatnom sustavu s tri osi x, y i z, eliptički paraboloid se može opisati kao: 

:
\frac{z}{c} = \frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2}.  


gdje su *a* i *b* konstante koje određuju zakrivljenost plohe. Specijalni slučaj eliptičkog paraboloida je **kružni paraboloid**, kada su konstante *a* i *b* jednake. 

**Hiperbolički paraboloid** (ne treba ga miješati s hiperboloidom) ima dvostruku zakrivljenu plohu, oblika kao sedlo. U pravokutnom koordinatnom sustavu s tri osi x, y i z, hiperbolički paraboloid se može opisati kao: 

:
\frac{z}{c} = \frac{y^2}{b^2} - \frac{x^2}{a^2}.


## Izvori
Thomas E. Gaddis

**Thomas Eugene Gaddis** (Denver, 14. septembar 1908 - Portland, 10. oktobar 1984) bio je američki publicist, poznat po biografijama kriminalaca i dugogodišnjih zatvorenika. Njegovo najpoznatije djelo je  *Birdman of Alcatraz*, djelo posvećeno Robertu Franklinu Stroudu, osuđenom ubici koji je, usprkos višegodišnjeg boravka u samici postao ekspert za ornitologiju, i koje je 1961. adaptirano u istoimeni film sa Burtom Lancasterom u naslovnoj ulozi. U njemu se Gaddis pojavljuje kao lik koga tumači Edmond O'Brien. Godine 1970. je na temelju zatvorskih dnevnika zloglasnog ubice Carla Panzrama napisao roman , koji je 1996. adaptiran u  sa Jamesom Woodsom u glavnoj ulozi. Gaddis je bio poznat kao kritičar američkog zatvorskog sistema, te se zalagao za njegovu reformu u smjeru rehabilitacije zatvorenika.
Josip Šentija

**Josip Šentija** (1931.) hrvatski novinar i leksikograf

## Biografija

Izvjestitelj Radio-televizije Zagreb iz Rima. Po povratku u Hrvatsku, kao sudionik Hrvatskoga proljeća, postao je član Izvršnoga vijeća Sabora (1971.–72.). Nakon gušenja pokreta smijenjen, od 1972. radio kao urednik u Jugoslavenskom leksikografskom zavodu; bio je glavni urednik Opće enciklopedije (1977.–88.), potom prvi ravnatelj HINA-e (1990.–91.) te savjetnik Predsjednika Republike 1991. godine.

## Nepotpun popis djela

* Skandinavizacija Balkana - helvetizacija BiH: ogledi, izlaganja, komentari 1990-2000, Školska knjiga, Zagreb, 2008., 
* S Krležom, poslije '71.: zapisi iz leksikografskog rokovnika, 1-Masmedia, Zagreb, 2000.; 2-Školska knjiga, Zagreb, 2011.

## Izvori
Nagrada Kinema Junpo za najbolji film godine

**Nagrada Kinema Junpo za najbolji film godine** je ustanovljena 1927. godine od strane japanskog filmskog časopisa *[[Kinema Junpo]]*. Dodjeljuje se svake godine i predstavlja jednu od najstarijih filmskih nagrada u svijetu. Zajedno sa njom se dodjeljuju nagrade u još nekoliko kategorija.

## Pobjednici

## Vanjske veze
*Kinema Junpo on IMDb
Dnevnik Chujijevih putovanja

je japanski crno-bijeli nijemi film snimljen 1927. u režiji Daisukea Itōa. Po žanru predstavlja kombinaciju biografskog i historijskog filma, odnosno specifičnog podžanra poznatog kao *[[jidaigeki]]*. Naslovni protagonist, koga tumači Denjirō Ōkōchi je Kunisada Chūji, profesionalni kockar i vođa bande yakuza koji je živio u prvoj polovici 19. vijeka. Dnevnik Chujijevih putovanja je 1928. godine dobio nagradu *[[Kinema Junpo za najbolji film]]*, a istoimeni časopis ga je 1959. u svojoj anketi proglasio najboljim japanskim filmom svih vremena. Usprkos toga, u svojem integralnom obliku - koji se sastojao od tri dijela u ukupnom trajanju od četiri sata - više ne postoji; iako je dio pronađen i restauriran 1991. godine, danas se uglavnom smatra izgubljenim.

## Uloge
*Denjirō Ōkōchi ... Kunisada Chūji
*Naoe Fushimi ... Oshina
*Ranko Sawa ... Okume
*Hideo Nakamura ... Kantarō
*Kichiji Nakamura ... Kabe Yasuemon
*Motoharu Isokawa ... Kihei, a sake brewer
*Yujirō Asahina ... Masakichi
*Seinosuke Sakamoto ... Bunzō
*Kajō Onoe ... Otozō

## Reference

## Vanjske veze
* 
* National Film Center catalog entry
Susjedova supruga i moja

je japanska crno-bijela filmska komedija snimljena 1931. u režiji Heinosukea Goshoa, poznata kao prvo potpuno zvučno ostvarenje u historiji japanske kinematografije.

Protagonist, koga tumači Atsushi Watanabe je dramski pisac koji nastoji dovršiti naručeni tekst za predstavu. Radnja prikazuje kako mu u tome smetnju predstavlja buka koju izazivaju članovi njegove porodice i susjedi. Susjedova supruga i moja je poznat i po tome što je zahvaljujući ulozi protagonistove supruge Kinuyo Tanaka postala velika zvijezda.

## Uloge
* Atsushi Watanabe ... Shibano Shinnsaku, dramski pisac.
* Kinuyo Tanaka ... Shibanova supruga.
* Satoko Date ... Yamakawa Takiko, susjedova supruga.
* Mitsuko Ichimura ... piščeva kćer.
* Shinichi Himori
* Yukiko Inoue
* Tokuji Kobayashi
* Takeshi Sakamoto

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Recenzija na nippon-kino.net
Birdman of Alcatraz (film)

***Birdman of Alcatraz*** () je američki crno-bijeli biografski film snimljen 1962. u režiji Johna Frankenheimera. Temelji se na istoimenoj knjizi publicista Thomasa E. Gaddisa posvećenoj Robertu Franklinu Stroudu, federalnom zatvoreniku koji je tokom izdržavanja kazne počeo uzgajati ptice u svojoj ćeliji i postao poznat kao stručnjak za ornitologiju. Njegov lik u filmu tumači Burt Lancaster, a radnja prikazuje kako, revoltiran zlostavljanjem od strane uprave federalnog zatvora Leavenworth ubije čuvara, nakon čega je osuđen na smrt, a što je preinačeno u doživotni zatvor koga provodi u samici gdje će mu jedino društvo činiti ptice, te kako usprkos toga što je premješten na zloglasni Alcatraz i oduzete mu ptice, ostaje primjeran zatvorenik i, uz pomoć autora biografske knjige (koga tumači Edmond O'Brien uspješno ishodi premještaj u zatvorsku bolnicu u Missouriju.

*Birdman of Alcatraz* je, slično kao i predložak, je svojim sadržajem imponirao liberalnom i progresivnom dijelu američke javnosti, uključujući Hollywood čiji su filmovi tada počeli propagirati zatvorsku reformu. Scenarij Guya Trospera je tako nastojao naslovni lik učiniti oličenjem teze da se i najokorjeliji kriminalci mogu transformirati u odgovorne i korisne članove društva, te je zbog toga velikim dijelom stvarne činjenice zamijenio fikcijom; takav je pristup, između ostalog, urodio i scenom u kojoj upravo Stroud svojom hladnokrvnošću i zdravim razumom spriječava da se znamenita pobuna na Alcatrazu 1946. godine pretvori u masovno krvoproliće. Kritičare takvi detalji nisu previše zamarali, te je film dobio brojne pohvale, a troje glavnih glumaca - Lancaster, Karl Malden koji tumači okrutnog zatvorskog upravnika i Thelma Ritter koja tumači Stroudovu majku - nominacije za Oscare. Godinama kasnije je *Birdman of Alcatraz* postao predmetom kritika od strane zatvorenika Alcatraza, koji su naveli da je stvarni Stroud bio nasilnik i "opaki ubica" koji nema veze sa mirnim i savjesnim likom koga je tumačio Lancaster.

## Uloge
* Burt Lancaster ... Robert Franklin Stroud
* Karl Malden ... Harvey Shoemaker
* Thelma Ritter ... Elizabeth Stroud
* Neville Brand ... Bull Ransom
* Betty Field ... Stella Johnson
* Telly Savalas ... Feto Gomez
* Edmond O'Brien ... Thomas E. 'Tom' Gaddis
* Hugh Marlowe ... Albert Comstock
* Whit Bissell ... Dr. Ellis
* Crahan Denton ... Kramer
* James Westerfield ... Jess Younger

## Izvori


## Vanjske veze
* 
* 
* Crime Library article on Robert Stroud 
*
Hatari!

***Hatari!*** ("Opasnost!" na svahiliju) je američki akcijsko-pustolovni film snimljen 1962. u režiji Howarda Hawksa. Protagonisti su članovi tvrtke profesionalnih lovaca koji u Istočnoj Africi hvataju žive primjerke divljači kako bi ih poslije mogli prodavati zoološkim vrtovima po svijetu. Radnja prikazuje kako njihovu svakodnevnicu poremeti dolazak privlačne novinarke (čiji lik tumači Elsa Martinelli). Hatari! je Hawks snimao na autentičnim lokacijama u tada još uvijek britanskoj Tanganjiki (današnja Tanzanija), a radi što veće uvjerljivosti u scenama lova su korištene prave divlje životinje, i glavni glumci umjesto kaskadera. Usprkos tome što je snimanje vrvilo opasnostima i problemima, *Hatari!* je na kraju doživio veliki komercijalni uspjeh. Današnji kritičari ga drže jednim od ostvarenja tipičnih za Hawksovu filmografiju, prije svega zbog zapleta koji je okvir za prikaz muške ekipe kojima se pridružuje žena i postaje "jedna od momaka". Muziku za film je napisao Henry Mancini čija je tema *[[Baby Elephant Walk]]* postala veliki pop hit na tadašnjim top-listama.

## Cast
* John Wayne ... Sean Mercer
* Hardy Krüger ... Kurt Müller
* Elsa Martinelli ... Anna Maria "Dallas" D'Alessandro
* Red Buttons ... "Pockets"
* Gérard Blain ... Charles "Chips" Maurey
* Bruce Cabot ... Little Wolf ("Indijanac")
* Michèle Girardon ... Brandy de la Court
* Valentin de Vargas ... Luis Francisco Garcia Lopez
* Eduard Franz ... Dr. Sanderson
* Queenie Leonard ... Bolničarka (izbrisane scene)

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
* 
* hatari  in the Internet Living Swahili Dictionary 
* Hatari Lodge: A History
Kagirinaki Zenshin

je japanski crno-bijeli igrani film snimljen 1937. u režiji Tomua Uchide. Po žanru je drama, a protagonist, čiji lik tumači Isamu Kosugi, je Tokumaru, službenik u jednoj tokijskoj korporaciji. Radnja prikazuje kako dobije otkaz, ali kako sam sebe uspije uvjeriti da ne samo što još uvijek ima posao, nego i da je napredovao u službi, te se vraća na radno mjesto izazivajući niz neugodnih situacija. Godine 1938. je osvojio  nagradu Kinema Junpo za najbolji film.

## Izvori

## Vanjske veze
*
* ''Kagirinaki Zenshin''  at the Japanese Cinema Database.
Kinema Junpo

, poznat i po skraćenom nazivu , je japanski filmski časopis koji se kontuirano izdaje od 1919. godine. Predstavlja jedan od najstarijih i najuglednijih filmskih časopisa u svijetu, a poznat je i po tome što od 1927. godine dodjeljuje godišnju filmsku nagradu, jednu od najstarijih u historiji svjetskog filma. 

## Vanjske veze
* Kinema Junpo on IMDb
Tsuchi (film)

***Tsuchi*** (na japanskom "zemlja") je japanski crno-bijeli igrani film snimljen 1939. u režiji Tomua Uchide. Po žanru je drama sa radnjom smještenom u Meiji period, a protagonisti su siromašni zakupci zemlje. Godine 1940. je osvojio nagradu Kinema Junpo za film godine. Usprkos toga je tokom Drugog svjetskog rata djelomično izgubljen; nakon što je 2001. pronađena rola sa početkom filma, danas nedostaje završna.

## Vanjske veze
*
Claude Simon

**Claude Simon** (Antananarivo, 10. listopada 1913. – Pariz, 6. srpnja 2005.) je bio francuski pisac i dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1985. godine. Simon je jedan od najznačajnijih predstavnika  *[[nouveau roman]]a* (sh. *novi roman*), stila nastalog tokom 50-ih godina, čija je idejna osnova bila oslobađanje romana od konvencionalnih formi i struktura.

Simon je rođen 1913. godine u Antananarivu kao sin časnika. Otac mu je poginuo 27. kolovoza 1914. godine kod Verduna, a mali Simon je živio s majkom u mjestu Perpignan. Nakon što je u Parizu maturirao na *[[Collège Stanislas]]*, kratko je studirao u Oxfordu i Cambridgeu prije nego je išao na satove slikanja na Akademiji André Lhote. Puno je putovao po Španjolskoj, Njemačkoj, Sovjetskom Savezu, Italiji i Grčkoj. Kada je izbio Drugi svjetski rat, pridružio se vojsci, no u svibnju 1940. godine su ga zarobili Nijemci. Simon je uspio pobjeći te se pridružio Pokretu otpora. Iskustva s putovanja i rata bila su krucijalna za razvoj njegove literarne karijere.

Tokom rata, Simon je napisao svoj prvi roman, *[[Le Tricheur]]*. Nakon rata se vratio u Perpignan gdje je kupio vinograd i bavio se proizvodnjom vina. Od 1965. godine će živjeti na relaciji Perpignan-Pariz.

Godine 1957. je objavio roman *[[Le Vent]]*, u kojem je definirao svoju principijelnu umjetničku ideju - izazvati fragmentaciju svoga doba i ponovno otkriti premanentnost stvari i ljudi, čemu svjedoći njihova ustrajanost kroz turbulencije suvremene povijesti. Ovo će ga djelo etablirati kao majstora *[[nouveau roman]]a*, što će afirmirati i kasnijim djelima. Godine 1960., *[[l'Express]]* ga je nagradio za roman *[[La Route des Flandres]]*. Iste godine je potpisao i *[[Manifeste des 121]]*, koji je pozivao na priznanje rata u Alžiru kao legitimne borbe za nezavisnost. Godine 1967., uručena mu je Prix Médicis za roman *[[Histoire (roman)|Histoire]]*. Dva nagrađena romana, zajedno s romanima *[[L'Herbe]]* i *[[Le Palace]]*, čine ciklus u kojemu se pojavljuju isti likovi i događaji. Kritičari danas taj ciklus smatraju njegovim najboljim djelom.

Simonov stil je vrlo specifična obrada toka svijesti, prepuna rečenica s više od 1,000 riječi i bez interpunkcijskih znakova. Kroz masu riječi, Simon je želio uhvatiti esenciju same egzistencije. Unatoč sintaktičkom kaosu, njegovi romani su čitki. Godine 1985., Švedska akademija mu je uručila Nobela za književnost, opisavši ga kao pisca "koji u svom romanu, opisujuću ljudsko stanje, kombinira pjesničku i slikarsku kreativnost s produbljenom sviješću o vremenu".

Umro je 6. srpnja 2005. godine u Parizu. Pokopan je na Montmartreu.
Jiří Menzel

**Jiří Menzel** (Prag, Čehoslovačka, 23.2. 1938. - 5.9. 2020) je bio češki filmski režiser, scenarist i glumac. Poznat je po filmovima koji kombiniraju humanistički pogled na svijet sa sarkazmom i provokativnim temama. Bio je važan pripadnik pokreta češki novi val. Njegov film *[[Strogo kontrolirani vlakovi]]* iz 1966. su osvojili Oscar za najbolji film, a njegova popularna komedija *[[Selo moje malo]]* iz 1985. je također nominirana za istu nagradu u istoj kategoriji. Njegova provokativnost ga je dovodila i u nevolje: 1969. snimio je satiru *[[Skřivánci na niti]]* koja se rugala sovjetskom tipu komunizma, te je stoga bila zabranjena sve do 1990., nakon pada berlinskog zida.

Ostali poznatiji filmovi su mu *[[Zločin v šantánu]]* (1968), *[[Rozmarné léto]]* (1968), *[[Kdo hledá zlaté dno]]* (1974) i *[[Báječní muži s klikou]]* (1978).

## Reference

## Vanjske veze
*
Jacques Leroy de Saint-Arnaud

**Armand-Jacques Leroy de Saint-Arnaud** (20.8. 1801. &ndash; 29.9. 1854.) bio je francuski vojnik i Maršal Francuske. Obnašao je dužnost francuskog ministra rata tijekom krimskog rata kada je postao vrhovni zapovjednik armije na istoku. Umro je na brodu, nedugo nakon završetka bitke kod Alme.
## Vanjske veze
*Armand-Jacques Leroy de Saint-Arnaud na Encyclopædia Britannica
Dunavske kneževine

**Dunavske kneževine** (rumunjski *Principatele Dunărene*) bila su područja Moldavije i Vlaške (današnja sjeverna i južna Rumunija), a naziv se pojavio u ranom 14. stoljeću. Prvo su bile vazalne države mađarskoj kruni, da bi 1476. i 1538. spali pod kontrolu Osmanskog Carstva.

1878. odigrao se rumunjski rat za neovisnost, čime su se Rumunji riješili osmanske vladavine, ali sukobili i sa ruskom vojskom jer je Rusija htjela Budžak (južna Besarabija). Na kraju, Rumunija je dobila Sjevernu Dobrudžu u zamjenu za južnu Besarabiju.

## Vanjske veze
*Dunaveske kneževine na Encyclopedia Britannica
Mirko Kesić

**Mirko Kesić Kešo** (Medeno Polje, Bosanski Petrovac, 1923. — Bioska, Užice,1943.), narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen u seljačkoj porodici. Završio je građansku školu, a radio je kao zemljoradnik. Godine 1941. primljen je za člana Saveza komunističke omladine Jugoslavije.

U julskom ustanku 1941. godine kada je stupio u NOB, imao je tek 18 godina. Već u samom početku isticao se u borbama koje su vođene oko Bosanskog Petrovca, Oštrelja, Ključa i Kulen Vakufa.

Početkom avgusta 1941. godine u borbi za oslobađanje Krnjeuše, zarobio je grupu neprijateljskih vojnika i time stekao veliki ugled u redovima ustanika iz Medenog Polja. Sličan podvig napravio je i u borbi na Ključu, kada se privukao neprijateljskoj mitraljeskoj posadi, bacio na njih ručnu bombu i zaplijenio mitraljez.

Početkom 1942. godine postao je član Komunističke partije Jugoslavije.

Tokom 1942. istakao se u borbama oko Bihaća, a posebno u borbi kod Eminovaca u kojoj je ubijeno oko 150 njemačkih vojnika i oko 500 ustaša.

U operacijama vođenim za vrijeme Četvrte neprijateljske ofanzive, Kesić je uspeo da se sa četom probije kroz neprijateljske redove od Sanskog Mosta do Skender Vakufa i da se spoji sa svojom brigadom.

Učestvovao je u borbama koje je vodila Prva krajiška brigada oko Prnjavora, Jošavke, na planini Vlašić, kod Turbeta, Tešnja, Viteza, Prozora, Bugojna, |Kupresa, pri upadu na aerodrom Rajlovac, kod Kaknja, i ostalo.

Napredovao je od običnog borca, bombaša, te potom postao omladinski rukovodilac, zamjenik i naposljetku politički komesar čete. Funkcija političkog komesara bataljona dodijeljena mu je početkom 1944. godine, u vrijeme kada se brigada našla na teritoriji zapadne Srbije.

U jurišu na željezničku stanicu Bioska, Kesić je ubacio ručnu bombu u bugarski bunker, uništio posadu, ali je potom pao pokošen vatrom iz susjednog uporišta.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 23. jula 1952. godine, proglašen je za narodnog heroja.

## Literatura
* 
* PRVA KRAJIŠKA UDARNA BRIGADA - SJEĆANJA BORACA
## Reference
Regiomontanus

**Johan Miler fon Kenigsberg** (, 6. jun 1436— 6. jul 1476), poznatiji kao **Regiomontan** () je bio nemački matematičar, astronom i prevodilac. Rođen je u mestu Kenigsberg in Bajern u nemačkoj saveznoj državi Bavarska. Kao autor svojih dela potisivai se latinskim imenom *-{Joannes de Monte Regio}-* („Jovan od Kraljevskog Brda“). Ime *Regiomontan* je prvi upotrebio Filip Melanhton 1534., pedeset osam godina nakon njegove smrti.

## Biografija

Sa 11 godina upisao se na Univerzitet u Lajpcigu, a 1451. školovanje je nastavio na Bečkom Univerzitetu gde je postao učenik i prijatelj austrijskog astronoma Georga fon Pojerbaha.

1460. godine papski izaslanik Vasilije Visarion je stigao u diplomatsku misiju u Beč da od Pojerbaha zatraži nov prevod Ptolomejevog Almagesta. Takođe ga je pozvao da pođe s njim u Italiju nakon završetka rada na prevodu. Pojerbah je na to pristao, ali pod uslovom da i Regiomontan pođe s njim. Međutim, Pojerbah je umro godinu dana kasnije, a Regiomontan je obećao da će nastaviti s radom na prevodu Almagesta. Naredne četiri godine, Regiomontan je proveo putujući po severnoj Italiji kao član Visarionovog dvora, prikupljajući matematičke i astronomske rukopise za njega. Tom prilikom upoznao se sa vodećim italijanskim matematičarima tog doba. Za to vreme Regiomontan je završio skraćenu verziju Almagesta pod nazivom *-{Epytoma in almagesti Ptolemei}-*. Kasnije je Nikola Kopernik navodio ovu knjigu kao veoma uticajnu za svoj rad.

Boravio je u Ugarskoj, gde je na dvoru kralja Matije Korvina izrađivao astronomkse instrumente i sređivao grčke rukopise. 1471.je u Nirnbergu je u svojoj štampariji odštampao prvi astronomski udžbenik – *-{Theoricae novae Planetarum}-*, svog učitelja Georga fon Pojerbaha. Tu je sa svojim učenikom Bernhardom Valterom napravio jednu od prvih kućnih astronomskih opservatorija u Evropi. 1474. objavio je *Efemeride* – tabele položaja zvezda i planeta za svaki dan od 1474. do 1505., koje su zamenile zastarele Alfonsinske tabele. To su bile prve astronomske tabele u štampanom obliku koje su kasnije koristili Vasko da Gama, Kristifor Kolumbo, Fernando Magelan, Amerigo Vespuči i mnogi drugi istraživači.

Godine 1475. je na poziv pape Siksta IV otišao u Rim da pomogne u refromi postojećeg julijanskog kalendara. Međutim, 6. jula 1476., mesec dana nakon svog četrdesetog rođendana umro je pod nerazjašnjenim okolnostima.

Jedan krater na Mesecu nosi njegovo ime.

## Reference
Rocheova šupljina

**Rocheova šupljina** (prema francuskom matematičaru i astronomu Édouardu Rocheu) je prostor je oko zvijezde u sustavu dvojnih zvijezda u kojem je zvjezdana tvar gravitacijski vezana za pojedinu zvijezdu. U obliku je kapi koja je vrhom spojena na Rocheovu šupljinu druge zvijezde. Točka u kojoj se spajaju dvije Rocheove šupljine je unutarnja Lagrangeova točka i u njoj se poništavaju gravitacijske i plimne sile. Obujam Rocheove šupljine ovisi o masi zvijezda. Kada se tvar jedne zvijezde nađe izvan Rocheove šupljine (na primjer prilikom širenja crvenoga diva), ona struji prema drugoj zvijezdi (akrecijski disk). 

Oblik Rocheove šupljine ovisi o odnosu masa zvijezda i treba ga dobiti računski. Pa ipak približno se može pretpostaviti da je ona sfera ili kugla jednakog obujma. Približna jednakost za polumjer te kugle je:

:
\frac{r_1}{A} = 0.38+0.2\log\frac{M_1}{M_2}

za 

0.3

i

:
\frac{r_1}{A} = 0.46224\left(\frac{M_1}{M_1+M_2}\right)^{1/3}

za 

\frac{M_1}{M_2}

gdje je: *A* - udaljenost između zvijezda, *r<sub>1</sub>* - polumjer zvijezde mase *m<sub>1</sub>*, *m<sub>1</sub>*- masa zvijezde za koju se računa polumjer *r<sub>1</sub>* i *M<sub>2</sub>* - masa druge zvijezde. Ova jednakost je točna unutar 2%. 

Još jednu približnu jednakost je dao astronom Peter Eggleton (1982.):

:
\frac{r_1}{A} = \frac{0.49q^{2/3}}{0.6q^{2/3} + \ln(1 + q^{1/3})}


gdje je: *q = M<sub>1</sub> / M<sub>2</sub>*. Ova jednakost slaže se s rezultatima opažanja unutar odstupanja od 1% za cijeli raspon *q*.

## Izvori
Nouveau roman

***Nouveau roman*** (srpskohrvatski: *novi roman*) je književni pravac koji se tokom 1950-ih godina razvio u Francuskoj kao romaneskni žanr koji je odudarao od klasične forme. Termin je prvi iskoristio Bernard Dort u travnju 1955. godine, a afirmirao ga je akademik Émile Henriot u novinama *[[Le Monde]]* tokom svibnja 1957. godine. Termin je upotrebljen kako bi se opisao opus autora koji eksperimentiraju u svakom romanu, stvarajući tako novi stil u svakom novom djelu, a Henriot ga je iskoristio povodom kritike romana *[[La Jalousie]]* Alaina Robbea-Grilleta. 

Upravo je Alain Robbe-Grillet, utjecajan pisac i teoretičar *novog romana*, napisao seriju eseja o prirodi i budućnosti romana, koji su kasnije sabrani u djelo *[[Pour un Nouveau Roman]]*. Odbacujući mnoge tradicionalne elemente romana, Robbe-Grillet je mnoge autore nazvao staromodnima zbog njihove fokusiranosti na radnju, dinamiku, narativnost, ideje i likove. Umjesto takvog pristupa, sugerirao je kako bi se roman trebao fokusirati na predmete; idealni *nouveau roman* bio bi apsolutno individualna verzija i vizija stvari koja bi radnju i likove podredila svijetu, a ne svijet istima. Roman bi tako trebao biti krojen prema individualnoj viziji samog autora, a ne prema koncepciji lika i predeterminirane radnje. 

No, unatoč epitetu *nouveauté*, *novi roman* je bio samo nastavak tendencija koje su se pojavile već ranije. Primjerice, Franz Kafka je u svojim djelima pokazao kako tradicionalna karakterizacija lika nije nužna za opstojnost samog romana, a James Joyce je isto pokazao i na primjeru radnje. Pisci apsurda već su bili dotakli neke od ideja koje su bile aktualne u *novom romanu*. 

*Nouveau roman* je imao utjecaja i na film, posebice kada su pisci Marguerite Duras i Alain Robbe-Grillet postali dio filmskog pokreta *[[Rive Gauche]]*, koji se danas smatra podžanrom novog vala. Njihova suradnja s Alainom Resnaisom producirala je klasike poput *[[Hiroshima mon amour]]* (1958.) ili *[[L'Année dernière à Marienbad]]* (1961.). I Durasova i Robbe-Grillet će se kasnije i sami posvetiti režiji. 

;Autori

* Alain Robbe-Grillet
* Nathalie Sarraute
* Claude Simon
* Claude Ollier
* Robert Pinget
* Suzanne Prou
* Jean Ricardou
* Samuel Beckett
* Jean Cayrol 
* Michel Butor
* Jean-Marie Gustave Le Clézio 
* Marguerite Duras 
* Claude Mauriac
Jean-François Lyotard

**Jean-François Lyotard** (Versailles, 10. kolovoza 1924. – Pariz, 21. travnja 1998.) je bio francuski filozof, sociolog i književni teoretičar. Njegov interdisciplinarni pristup uključuje teme poput znanja i komunikacije, ljudskog tijela, moderne i postmoderne umjetnosti i književnosti, kritičke teorije, glazbe, filma, vremena i memorije, svemira, urbanog i ruralnog te veze između estetike i politike. Danas je najpoznatiji po svom radu na teoriji postmodernizma koju je iznio tokom 70-ih godina te po analizi utjecaja postmodernosti na ljudsko stanje. Zajedno sa Derridom, Châteletom i Deleuzeom, Lyotard je osnovao *[[Collège international de philosophie]]*. Umro je 1998. godine od posljedica leukemije.
Mureș (okrug)

**Mureş** čita se **Mureš** (rumunjski: *Județul Mureş*, mađarski: *Maros megye*, njemački: *Kreis Mieresch*) je jedan od 41 rumunjskih okruga (județa / jedinica lokalne uprave) u centru 
Rumunjske u Transilvaniji.
## Geografija
Mureş graniči sa okruzima; Bistriţa-Năsăud i Suceavom sa sjevera, Harghitom sa istoka, Braşovom i Sibiom sa juga i Albom i Clujem sa zapada.

Okrug Mureş leži u Istočnim Karpatima, prostire se po planinskim masivima Călim i Gurghiu a gradovi i sela leže po brojnim dolinama. rijeka Moriš i njene pritoke teku prema jugu. 
Administrativni centar je grad - Târgu Mureş, on je i kulturni, transportni  i industrijski centar okruga, u kom se proizvode strojevi, kemikalije i plastika.

Mureş ima površinu od 6,714 km² a po popisu stanovništva iz 2011. imao je 550,846 stanovnika, od toga 277,372 Rumunja, 200,858 Mađara, 46,947 Roma, a od nekad velike njemačke zajednice 
preostalo je 1,478 stanovnika.

## Privreda i atrakcije
U nekoliko drugih gradova proizvodi se građevinski materijal, tekstil, koža i prerađuje drvo.
Grad ima tvornicu kemikalija, a Reghin strojeva. U okrugu ima nalazišta zemnog plina.
U nekoliko drugih gradova proizvodi se građevinski materijal, tekstil, koža i prerađuje drvo. Grad Târnăveni ima tvornicu kemikalija, a Reghin strojeva. 
U okrugu ima nalazišta zemnog plina.

Regin nekadašnje dačko naselje, poznat je po proizvodnji tradicijskih muzičkih instrumenata i čamaca, ali i po svojoj crkvi izgrađenoj tokom 14. - 15. vijeka. U njemu se nalazi i zoološki muzej, sa velikom kolekcijom sova i regionalni muzej. Pored grada leži park prirode sa hrastovima iz 15. vijeka.

Selo Brâncoveneşti podignuto na ruševinama rimskog kastruma, poznato je po svojem zamku iz 14. vijeka, rekonstruiranom u 16. vijeku. 
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice okruga 
* ''Mureş'' na portalu Encyclopædia Britannica
Sardinija radio teleskop

**Sardinija radio teleskop** je veliki potpuno okretljivi u svim smjerovima radio teleskop, pušten u pogon 2011. godine, i smješten je u mjestu San Basilio, pokrajina Cagliari, na otoku Sardiniji, u Italiji. 

Glavne tehničke karakteristike su:
* Promjer primarnog reflektora je 64 m, a sekundarnog 7,9 m
* Gregorian raspored sa glatkom površinom
* Aktivna površina reflektora sa 1116 prilagodljivih aktuatora
* Područje rada je radio valovi 0,3 – 115 GHz 
* Tri žarišta: primarno, Gregorian i navođeno
* Točnost primarnog reflektora: 0,15 mm RMS
* Stupanj efikasnosti reflektora: ≈ 60 %
* Točnost navođenja u točci: 2 – 5 kutne sekunde

## Literatura
* 

## Vanjske veze
*  Home page of the telescope.
*
Saint-John Perse

**Saint-John Perse** ili **Saint-Leger Leger**, a pravim imenom **Marie-René Auguste Alexis Leger** (Pointe-à-Pitre, 31. svibnja 1887. – Hyères, 20. rujna 1975.) je bio francuski pjesnik i diplomat koji je 1960. godine dobio Nobelovu nagradu za književnost. Od 1914. do 1940., Perse je bio jedan od vodećih francuskih diplomata, a nakon završetka te karijere je, sve do 1957., većinom živio u Sjedinjenim Državama.

Školovao se na sveučilištima u Parizu i Bordeauxu prije nego je 1914. godine postao dio diplomatskog korupusa. Prve godine provodi u Španjolskoj, Njemačkoj i Ujedinjenom Kraljevstvu da bi početkom Prvog svjetskog rata bio medijski ataše. Od 1916. do 1921. je bio tajnik u francuskoj ambasadi u Pekingu. Godine 1921. sudjeluje na međunarodnoj konferenciji o razoružanju u Washingtonu kao ekspert za Daleki istok. Na konferenciji ga je primijetio tadašnji premijer, Aristide Briand, koji ga je primio kao svog asistenta. Godine 1933. imenovan je glavnim tajnikom u Ministarstvu vanjskih poslova, dobivši tako rang ambasadora. Godine 1940., Višijevska Francuska ga uklanja s radnog mjesta i oduzima mu državljanstvo, nakon čega Perse odlazi u Sjedinjene Države gdje radi kao savjetnik za francuski književnost u Kongresnoj biblioteci, nakon što je odbio profesorsko mjesto na Harvardu. Državljanstvo mu je vraćeno nakon Drugog svjetskog rata.

Tokom boravka u Sjedinjenim Državama, Perse je napisao poeme "Exil", "Vents, "Pluies", "Neiges", "Amers" i "Chroniques". U Sjedinjenim Državama ostaje i nakon rata. Mnogo je putovao i promatrao prirodu, a među bliskim mu prijateljima iz tog perioda bio je i Generalni sekretar Ujedinjenih nacija, Dag Hammarskjöld. Godine 1957., američki prijatelji su mu poklonili vilu u Provansi, a sljedeće godine se oženio Amerikankom Dorothy Milburn Russell.

Godine 1960., uručena mu je Nobelova nagrada za književnost. Nakon nagrade nastaju poeme "Chronique", "Oiseaux" (koju je ilustrirao Georges Braque) i "Chant pour un équinoxe" te kraće pjesme "Nocturne" i "Sécheresse". Prije svoje smrti, svoju osobnu biblioteku i rukopise donirao je fundaciji koja je posvećena proučavanju njegova lika i djela. Umro je 20. rujna 1975. godine.
Alba (okrug)

**Alba** (znači *Bijela*) (rumunjski: *Județul Alba*, mađarski: *Fehér megye*, njemački: *Kreis Karlsburg*) je jedan od 41 rumunjskih okruga (județa / jedinica lokalne uprave) u centru 
Rumunjske u Transilvaniji.
## Geografija
Mureş graniči sa okruzima; Cluj sa sjevera, Sibiom i Mureşom sa istoka, 
Hunedoarom sa jugozapada i Bihorom i Aradom sa zapada.

Okrug Alba leži u Zapadnim Karpatima, u planinskom kraju prošaranim dolinama, u kojem je 
rijeka Moriš najvažniji vodotok. 
Administrativni centar je grad - Alba Iulia, on je i kulturni, transportni  i industrijski centar 
okruga.

Okrug Alba ima površinu od 6,242 km² a po popisu stanovništva iz 2011. imao je 342,376 stanovnika, 
od toga 291,850 Rumunja, 14,849 Mađara i 14,292 Roma, svih ostalih ima zanemarivo malo.

## Privreda i atrakcije
Alba je poljoprivredni kraj, u kom se kukuruz uzgaja na jugu, pšenica na sjeveru, a vinogradi u dolini Moriša.

Živa, zlato, srebro i druge obojeni metali kopaju se na zapadu okruga, kao i bazalt.

Industrijski pogoni smješteni su po gradovima, u kojima se proizvode strojevi, kemikalije, tekstil, papir i proizvodi od 
drva i kože.

Neolitski artefakti pronađeni su u Alba Iuliji, i po drugim naseljima oblasti. Kod Aiuda je otkriveno keltsko naselje iz 
3. vijeka pne., a kod Sebeşa, Alba Iulije i Aiuda ostatci dačko - rimskih naselja.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice okruga 
* ''Alba'' na portalu Encyclopædia Britannica
Cluj (okrug)

**Cluj** čita se **Kluž** (rumunjski: *Județul Cluj*, mađarski: *Kolozs megye*, njemački: *Kreis Klausenburg*) je jedan od 41 rumunjskih okruga (județa / jedinica lokalne uprave) na sjeverozapadu Rumunjske u Transilvaniji.

Za Austro-Ugarske tadašnja županija zvala se **Kolozs** (Kološ)
## Geografija
Cluj graniči sa okruzima; Sălaj i Maramureş sa sjevera, Albom sa juga, 
Bistriţa-Năsăudom i Mureşom sa istoka i Bihorom sa zapada.

Okrug Cluj leži u Zapadnim Karpatima, u planinskom kraju prošaranim dolinama, u kojem su najvažniji vodotoci rijeke Borşa, Someşul Mic, Someşul Rece, Someşul Cald pritoke Someşa. 
Administrativni centar je grad - Cluj-Napoca, u kom djeluje univerzitet i nekoliko tehničkih instituta.

Okrug Cluj ima površinu od 6,674 km² a po popisu stanovništva iz 2011. imao je 691,106 stanovnika, od toga 520,885 Rumunja, 103,591 Mađara i 22,531 Roma i 687 Nijemaca, svih ostalih ima zanemarivo malo.

## Privreda i atrakcije
Strojevi, metalni proizvodi i kemikalije proizvode se u Huedinu, građevinski materijal i staklo u Turdi, u nekoliko gradova 
proizvodi se tekstil, obuća i obrađuje drvo. Željezna ruda kopa se kod Capuşu Mica, ugljen kod Ticua, Tămase, Surduca i Cristolţela, a sol kod Ocne Dejului. Na rijeci Someşul Rece iznad Cluj-Napoce izgrađen je krajem 1970-ih niz hidroelektrana.

Artefakti iz neolita,  željeznog doba i rimskih vremena, pronađeni su kod Cluj-Napoce i Gilaua. 
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice okruga 
* ''Cluj'' na portalu Encyclopædia Britannica
Sunčeva konstanta

**Sunčeva konstanta** ili **solarna konstanta** je mjera gustoće svjetlosnog toka, dolazećeg Sunčevog elektromagnetskog zračenja, po jedinici površine, okomito na ulazne zrake, na udaljenosti od Sunca do Zemlje (1 astronomska jedinica). Sunčeva konstanta uključuje sve vrste elektromagnetskog zračenja, ne samo vidljivu svjetlost. Prosječna vrijednost je 1.366 kW/m2 (mjereno sa satelita), i neznatno se mijenja sa Sunčevim ciklusima.

Stvarna vrijednost Sunčeve konstante, na vrhu atmosfere (termopauza), mijenja se u toku godine 6.9 %, u početku siječnja iznosi 1.412 kW/m2, dok u početku lipnja je 1.321 kW/m2, budući da se mijenja udaljenost Zemlje od Sunca. Tako, za cijelu Zemlju, koja ima presjek od 127 400 000 km2, ukupna primljena snaga sa Sunca iznosi 1.740×1017 W, ± 3.5 %. Sunčeva konstanta se u toku Sunčevog ciklusa neznatno mijenja za 0.1 %. 

1838. Claude Pouillet je prvi procijenio Sunčevu konstantu, koristeći vrlo jednostavan pirheliometar, te je dobio vrijednost od 1.228 kW/m2, dosta blisko današnjim vrijednostima. Točnija mjerenja je izvršio Charles Greeley Abbot, između 1902. i 1957., te je dobio vrijednost između 1.322 i 1.465 kW/m2.

Kutni promjer Zemlje, kako bi se vidjela sa Sunca, je oko 1/11 700 radijana (oko 18 kutnih sekundi). Na osnovu toga i Sunčeve konstante, može se izračunati da ukupno zračenje Sunca iznosi 3.86×1026 W.

## Promjenjivost
Međuvladin panel o klimatskim promjenama je utvrdio da mjerenja veličine Sunčevog zračenja su puno manja od utjecaja stakleničkih plinova na globalno zatopljenje. To znači da naučnici smatraju da promjene u Sunčevom zračenju ne utječu značajno na klimatske promjene.  

## Izvori