Kultura linearnotrakaste keramike

**Kultura linearnotrakaste keramike** ili *kultura trakasto-linearne keramike* (; ) je forma arheološke kulture koja je na zapadnijem delu Evrope koegzistirala sa južnoevropskom Starčevo-Kereš-Kriš kulturom i delimično iz nje evoluirala.

## Opis

Kultura linearnotrakaste keramike je sklop više najranijih poljoprivrednih neolitskih kultura (V. milenijum p. n. e.) na prostoru zapadne, severne i srednje Evrope. Ove kulture nastale su akulturacijom, t.j. dodirima mezolitskog stanovništva Slovačke, Transdanubije i Alfelda s neolitskim zajednicama kasne starčevačke ili kereške kulture. Ime su dobile po karakterističnom ukrasu na polukuglastim i kuglastim posudama: najčešće urezane, katkad i slikane (ili bojene), pojedinačne linije ili nizovi usporednih linija u vidu ravnih i krivih uzoraka.

Naselja su bila smeštena na obodima plavnih udolina i sastojala su se od redova velikih pravougaonih kuća s drvenom konstrukcijom i pletenim zidovima premazanih glinom. Neke su bile jednostavni stambeni objekti, a druge su imale i pridodane gazdinske odore, štale itd. Osnovu poljoprivrede činio je uzgoj žitarica, ponajviše pšenice i ječma, te stočarstvo.

## Podela
Kultura se deli na dve velike skupine:
* istočnu, koja obuhvaća današnje države Mađarsku, Slovačku, zatim zapadni Erdelj, severni Banat i jugozapadnu Ukrajinu
* zapadnu, koja se prostire u Holandiji, Nemačkoj, Belgiji, Francuskoj, Švajcarskoj, Austriji, Češkoj, Moravskoj, Poljskoj, zapadnoj Mađarskoj, jugozapadnoj Slovačkoj, i središnjoj Hrvatskoj.

## Geografija
Bila je rasprostranjena u Njemačkoj, Austriji, Češkoj, Slovačkoj, južnoj Poljskoj i Mađarskoj oko tokova Dunava, gornje i srednje Rajne, Elbe, Visle. Na zapadu je potvrđena u rejonu Pariza, dijelovima Belgije i Holandije, a na istoku do Moldavije i Ukrajine.U ranoj fazi prepoznaju se dvije varijante: Rana ili zapadna, i istočna na istoku Mađarske. Kultura je uticala na razvoj neolita i nastanak novih kultura na susjednim područjima: Lengyel, Kultura Cucuteni, Boian kultura.
## Hronologija
Njeno uklapanje u neolit Evrope približno izgleda:
* Rani neolit, 6000–5500. Prvo pojavljivanje proizvodnje žitarica na jugu buduće LBK pod uticajem Starčevo-Kereš kulture sa juga Mađarske i Dnjestar-Bug kulture iz Ukrajine.
* Srednji neolit, 5500–5000. Rana LBK na srednjem Dunavu, i srednja LBK (keramika muzičkih nota) sa prekinutim linijama, između kojih su najčešće punktovane tačke, čime podsjeća na muzičke note. Kultura se proširila do svog punog obima, uz pojavljivanje lokalnih varijanti. Jedna varijanta je kasna Dnjestar-Bug kultura.
* Kasni neolit, 5000–4500. Kasna LBK (Tačkasta keramika) je obilježena dominacijom tačkastih linija raznih oblika, što je bilo predstavljanje predmeta iz okoline, i njena podjela na Tačkastu kulturu u istočnoj Njemačkoj i Poljskoj, Rossen kulturu na zapadu i Lenđel kulturu na srednjem Dunavu.

Nakon toga uslijedila je tranzicija između neolita i Metalnog doba.

## Naselja
Kuće u ovoj kulturi, poznate su kao *neolitske duge kuće* zbog svojih dimenzija. Reprezentativni primjerci, blizu 30 kom, pronađeni su u nalazištu Oslonki u Poljskoj. Pravougaone duge kuće bile su dužine između 7 i 45 metara i širine između 5 i 7 metara. Građene su od drvenih stubova povezanih ukrštenim gredicama na vanjskim stranicama i prepletima na unutrašnjim.

Ovakvih kuća je bilo između pet i osam u jednom naselju. Koristili su je pripadnici širih familija, najviše dvije generacije. Bile su okružene fortifikacijom. Prozora nije bilo, a imale su samo jedna vrata na kraju kuće. Jedna ili dvije prostorije su bile prazne. U njima su se izrađivali i keramički proizvodi. Svaka kuća je imala svoj simbol na proizvodu.

## Nova saznanja
Međunarodni tim istraživača, koji su predvodili Per Želaber i Ron Pinhasi sa Univerziteta u Beču i Dejvid Rajh sa Univerziteta u Harvardu, proučavao je najkompletniji set genetskih podataka stanovnika centralne Evrope iz ranog neolita. Obrađeni su podaci o genomskim podacima za 250 pojedinaca: 178 osoba iz istraživanja cijelog groblja *Alföld Linearbankeramik Culture*, istočnog LBK lokaliteta *Polgár-Ferenci-hát*, zapadnog LBK lokaliteta *Nitra Horné Krškany* i zapadnog LBK lokaliteta naselja *Asparacren- Schletz*, 48 LBK pojedinaca sa 16 drugih lokacija i 24 pojedinca iz perioda Starčevačke kulture sa 17 lokacija.

Rezultat studije, objavljen u *Nature Human Behaviour*, pokazao je da u kulturi koja je dovela do širenja poljoprivrede centralnim dijelom Starog kontinenta prije oko 8.000 godina nije bilo tragova stratifikacije populacije.

Istraživački tim sa više od 80 genetičara, antropologa i arheologa spojio je genetske podatke više od 250 pojedinaca iz kulture linearnotrakaste keramike sa podacima dobijenim proučavanjem kostiju, datiranjem radioaktivnim ugljenikom, pogrebnim kontekstom i podacima o ishrani. Proučavanje genetskih veza između neolitskih stanovnika Evrope pokazuje da su pripadnici kulture linearnotrakaste keramike prelazili stotine hiljada kilometara za samo nekoliko generacija.

U ovoj studiji se novode rezultati proučavanja nalazišta Nitra u Slovačkoj i Polgar-Ferenci-hat u Mađarskoj koji pokazuju da se pripadnici porodica sa ova dva nalazišta ne razlikuju po hrani koju su jeli, pogrebnim darovima s kojima su sahranjeni ili porijeklom. To pokazuje da ljudi koji su živeli u ovim neolitskim naseljima nisu bili stratifikovani na osnovu porodice ili pola i ne primjećuju se bilo kakvi znaci nejednakosti, koji bi bili rezultat različitim pristupima resursima i prostoru.

Kultura linearnotrakaste keramike nestala je oko 5.000. p.n.e. i predlagane su različite hipoteze o njenom kolapsu. Neki su sugerisali da je to bio period društvene i ekonomske krize, često povezane sa rasprostranjenim nasiljem. Jedan od najpoznatijih događaja tog tipa je masakr u Asparn-Šlecu, gde je više od 100 pojedinaca otkriveno u sistemu jama. Uz Herkshajm, ovo je mjesto sa najviše nasilno ubijenih pojedinaca u ranom neolitu, a skeleti pokazuju znakove nasilja i fraktura. Rezultati iz Asparn-Schletzu ne pokazuju skoro nikakvu rodbinu, što govori da su masakrirani pojedinci bili iz velike populacije, a ne iz male zajednice.

## Lista neolitskih kultura u Evropi

## Povezano
* Grnčarija
* Neolit

## Reference

## Literatura

* Braidwood, Robert, *Prehistoric men*, William Morrow and Company, many editions
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* 
* 
* 

*