Zlatno doba Hollywooda

**Zlatno doba Hollywooda** je pojam kojim se opisuje djelatnost hollywoodske kinematografije u periodu koji okvirno obuhvaća sredinu, odnosno drugu (i) treću četvrtinu 20. vijeka, a koji je karakterizirao razvoj specifičnih filmskih stilova, ali i metoda filmske produkcije i distribucije koji su rezultirali kako sa hegemonijom američke kinematografije nad ostatkom svijeta, tako i sa nizom raznovrsnih i uticajnih ostvarenja koji se često navode kao klasična u historiji filma. Za stil igranih filmova koji se tada razvio u Hollywoodu - a koji je karakterizirala linearnost radnje, čvrsta definiranost likova, ali i izuzetna briga o scenografiji, kostimima, rekvizitima i drugim detaljima - se često koristi izraz **klasična hollywoodska priča** (); za ostvarenja koja su tada napravljena ili prilike u Hollywoodu općenito se, pak, često koristi izraz **klasični Hollywood**. Ponekad se koristi i izraz **stari Hollywood**, mada se također koristi i za prilike u prve dvije decenije postojanja hollywoodske filmske industrije, odnosno Hollywood u nijemoj eri.

Kao početak Zlatnog doba se obično navodi godina 1927. kada je u Hollywoodu proizveden prvi poznatiji zvučni film *[[The Jazz Singer|Pjevač jazza]]*. Međutim, kao pravi početak "zlatnog doba" bi se mogla navesti i 1934. godina, odnosno doba nakon što su vodeći hollywoodski studiji uspjeli riješiti većinu tehničkih problema vezanih tranziciju na zvučni film, prebroditi financijske poteškoće uzrokovane slomom njujorške burze, odnosno riješiti se političkih pritisaka i prijetnji iz strane konzervativnih krugova donošenjem vlastitog strogog cenzorskog kodeksa.

Za klasični Hollywood je bio karakterističan studijski sistem, odnosno vertikalno organizirana poduzeća koja su u svojim rukama držala proizvodnju, distribuciju, ali i prikazivanje filmova kroz vlastite lance kino-dvorana. Proizvodnja se odvijala u velikim studijima koji su zapošljavali na hiljade ljudi i znali snimati desetke i stotine filmova godišnje; ti studiji su stekli nadimak "Velika osmorica" (), koju je činilo pet velikih () studija - MGM, Warner Bros., 20th Century Fox, Paramount Pictures i RKO - uz tri manja () - Universal, Columbia i United Artists. Svi ti studiji, kojima su čvrstom rukom upravljali pojedinačni direktori *moguli*, su imali običaj najbolje ili najperspektivnije glumce vezivati ugovorima o eksluzivnom angažmanu i sa strogim klauzulama, koja su ponekad kontrolirale čak i aspekte njihovih intimnih života; takva praksa je kasnije dobila naziv sistem zvijezda. Takve metode su se razvile dijelom i zbog toga što su mase gledatelja, osiromašene Velikom depresijom, u filmu pronašle najbolji bijeg od svakodnevnice, odnosno što je postojala ogromna potražnja za novim naslovima; Hollywood je zahvaljujući tome stvarao ogroman broj filmova. S vremenom su se pojedini studiji počeli specijalizirati za pojedine žanrove - MGM za raskošne mjuzikle, Warner Bros. za gangsterske filmove, Paramount za historijske spekatkle te Universal za horore. Opsežna proizvodnja je, pak, omogućavao daleko više kreativnosti, odnosno spremnosti za rizik od *[[flop]]a*, s obzirom da su se tako stvoreni gubici mogli lakše nadoknađivati.

Kao završetak Zlatnog doba se navode različiti datumi. Prema nekima se on može smjestiti u 1948. godinu kada je presuda američkog Vrhovnog suda u parnici United States v. Paramount Pictures, Inc. ukinula dosadašnju praksu *[[block booking]]a*, odnosno uklonila kontrolu hollywoodskih studija nad lancima kino-dvorana. Ti su događaji koincidirali sa pojavom televizije, koja je istisnula film kao najpopularniji oblik zabave. Iako su hollywoodski studiji nastavili operirati po starom sistemu, sve veći broj nezavisnih sineasta i producenata, stranih filmova, ali i nestanak generacije mogula koju su zamijenili manje iskusni ili sposobni poduzetnici su do 1960-ih postepeno doveli do nestanka nekih od temelja klasičnog Hollywooda. Kao posljednji faktor koji je doveo do nestanka klasičnog Hollywooda se navodi odrastanje baby boom generacije čijem se svjetonazoru i načinu života hollywoodski studiji nisu znali najbolje prilagoditi, a što je 1968. dovelo do jedne od najvećih poslovnih kriza u hollywoodskoj historiji.

## Povezano
* Predkodovski Hollywood
* Novi Hollywood
* Zlatno doba televizije (historijsko)

## Reference