Slike iz života udarnika

***Slike iz života udarnika*** je jugoslavenski igrani film snimljen u režiji Bahrudina Bate Čengića po scenariju Branka Vučićevića i premijerno prikazan 1972. godine. Pripada jugoslovenskom Crnom talasu.

Inspirisan je životom rudara koji su se zbog zalaganja u prvim godinama socijalističke Jugoslavije veličali kao udarnici i prikazivali kao nacionalni heroji. Protagonist, koga tumači Adem Čejvan, je rudar koji uprkos svojoj slavi živi skromnim i nimalo glamuroznim životom.

## Radnja

Radnja filma se odvija neposredno nakon završetka Drugog svetskog rata u Jugoslaviji. Sastoji se od niza povezanih vinjeta iz života Adema, bošnjačkog rudara, i njegovih kolega udarnika, počevši od njegovog venčanja. Prikazan je kako radi u rudniku i takmiči se sa kolegama ko će iskopati više uglja, a kasnije nastavljaju brojna druga nadmetanja. Adem dobija počasti i priznanja za svoj izuzetan rad, ali i dalje vodi veoma skroman život. Ubrzo postaje inspiracija drugim rudarima i ljudima oko sebe. Umetnik slika Ademov portret i stavlja ga pored portreta Tita i Staljina, koje radnici nose sa sobom tokom filma.

Adema iznenada ostavlja supruga zbog njegovog odsustva. Kada on i njegovi drugovi otputuju u Sloveniju da prime nagradu, on započinje vezu sa Slovenkom, koja je takođe udarnik, i njih dvoje se venčavaju po povratku. Vajar pravi bistu Adema. Dok je Adem odsutan, četnik zapreti njegovoj ženi. Saznavši za prisustvo četnika u blizini, Adem i njegovi drugovi započinju oružani sukob sa četnicima. Sada zvanični član Saveza komunista Jugoslavije, Adem još manje vremena provodi kod kuće, što ljuti i njegovu drugu ženu.

Adem putuje u Moskvu kao predstavnik jugoslovenskih udarnika. Kada se vrati kući, zatiče svoju ženu masakriranu od strane četnika, i biva hospitalizovan nakon što je pronađen onesvešćen u rudniku. Budi se i insistira da se vrati na posao. Napušta bolnicu uz obrazloženje da „živ čovjek sve izgura”. Film se završava 1972. godine, sa starijim Ademom koji razmišlja o stanju radne snage u Jugoslaviji.

## Uloge

* Adem Čejvan: Adem
* Stole Aranđelović: Stole
* Zaim Muzaferija: Zaim
* Mida Stevanović: Stepo
* Dragomir Bojanić Gidra: Neđo
* Ilija Bašić: Ilija
* Stefka Drolc: Stefka
* Alija Sirotanović
* Helena Buljan
* Petek Alojz
* Abdurahman Babajić
* Borislav Cvetković
* Paško Duplančić
* Vladimir Filipović
* Ranko Gučevac
* Ivica Hizar
* Petar Lupa
* Marko Martinović
* Risto Mijatović
* Smilja Milković
* Antun Mosina
* Andrej Nahtigal
* Džemal Ramović
* Edhem Škorić
* Slobodan Velimirović
* Faruk Zadić
* Želimira Zujović

## Istorijat
Radnja filma se odvija u ranim danima socijalističke Jugoslavije, pre raskola Tita i Staljina, i predstavlja omaž udarničkom rudaru Aliji Sirotanoviću, koji se pominje više puta u filmu. Film nastoji da sačuva nasleđe jugoslovenskih rudara, ali i da na satiričan način istakne mane sistema u kome su živeli. Film počinje 1947. godine i prati život i rad udarnika od početka udarničkog pokreta do njihovog penzionisanja.

## Restauracija
Film je 2022. godine restaurirala Asocijacija evropskih filmskih arhiva i kinoteka u okviru projekta *Sezona klasičnih filmova*. Projekat je ostvaren u saradnji Slovenačke i Hrvatske kinoteke, Filmskog centra Sarajevo i Muzeja austrijskog filma. Realizovan je pod nadzorom Karpa Aćimovića Godine, direktora fotografije filma.

## Priznanja

* Nominacija za najbolji restaurirani film na 80. Venecijanskom filmskom festivalu (2023)

## Reference

## Vanjske veze
*