Jure Franičević Pločar

**Jure Franičević Pločar** (Vrisnik, 12. decembar 1918 – Split, 16. januar 1994) bio je hrvatski i jugoslovenski pesnik, pisac, i partizanski komandant u drugom svetskom ratu. 

Autor je više poznatih dela poezije NOB. Smatra se jednim od četiri najveća čakavska pesnika 20. veka, a roman *Raspukline* njegovim najboljim proznim delom. Godine 1974. dobio je NIN-ovu nagradu za roman Vir.

Od 1973. godine bio je vanredni, a od 1988. godine redovni član Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti.

## Biografija

Jure Franičević Pločar rođen je 1918. godine u selu Vrisniku na ostrvu Hvaru. Rodio se kao šesto dete u zemljoradničkoj porodici Ante i Ane Franičević. U rodnom mestu završio je osnovnu školu. Gimnaziju je započeo kod brata, učitelja u Biskupiji kod Knina, nastavio u Šibeniku i treći razred gimnazije polaže u Splitu. U četvrtom razredu odustaje od daljnjeg školovanja i vraća se u rodni Vrisnik gde počinje da piše, ali svoje prve pesme objavljuje tek 1940. godine u splitskom lokalnom listu.

### Drugi svetski rat

Drugi svetski rat i okupacija Dalmacije zatiču ga kao mladog člana Komunističke partije. U početku se bavi ilegalnim radom, a zatim se 1942. godine priključuje biokovskim partizanima. Tokom rata obavlja niz političkih i vojnih dužnosti. Bio je Komandant XII. dalmatinske brigade prilikom njenog formiranja, početkom oktobra 1943. g. na dalmatinskim otocima.

Jure Franičević Pločar objavio je zbirku pjesama "*Preko rovova*" početkom 1943., umnoženu na ciklostilu, što je čini prvom zbirkom poezije NOB u Hrvatskoj.

### Period SFRJ

Po završetku rata radi kao novinar u partijskom nedeljniku *Naprijed* u Zagrebu a zatim se vraća u Split na posao direktora Gradske biblioteke i obavlja razne vojne i političke funkcije sve do 1970. kada se intenzivno posvećuje književnom radu. Jedan je od osnivača časopisa *Mogućnosti* 1954. godine i bio je član uredništva od osnivanja do 1958.

Bio je predsednik Hrvatske matice iseljenika od 1968. do 1970. godine. Od 1973. godine bio je vanredni, a od 1988. godine redovni član Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti.

## Književni rad
Prvi književni pokušaji Jure Franičevića Pločara su roman o životu i osiromašenju hvarskog seljaka u doba vinskih kriza i rukovet pesama, ali počinje da objavljuje tek 1940. godine u splitskom *Hrvatskom glasnik*, kada je objavio svoje prve četiri pesme. Prva objavljena pesma bila je *Put u svjetlost* Ozbiljniji književni rad započinje 1943. godine objavljivanjem zbirke predratnih i ratnih pesama *Preko rovova*, potpisane pod ratnim pseudonimom Juraj Pločar. To je bila prva zbirka hrvatske partizanske lirike. Prvi njegov roman bio je *Gluha zvona* iz 1956. Roman *Raspukline* smatra se njegovim najboljim delom. Za roman *Vir* 1974. godine dobio je NIN-ovu nagradu za roman godine. Njegova dela prevedena su na više jezika.

Pločarevi književni početci i afirmacija vezani su za poeziju koja je u početku anegdotalna i epična, dramatična i patetična, često elegijske intonacije, koja kasnije prerasta u lirsku, često balade. Smatra se jednim od četiri najveća čakavska pesnika 20. veka. Njegove pesme na čakavskom narečju odlikuju se elementima humora. Nastajale su istovremeno sa ostalim, ali su objavljene tek 1974. u knjizi *Šaka zemje*. 

U koautorstvu s bratom Marinom, pesnikom i književnim istoričarom i kritičarom, 1952. godine napisao je dramu *Na otoku*. Kasnije je za Radio Zagreb napisao još dve drame: *Razlaz u krugu* 1963. i *Stid* 1964. godine.

Glavninu njegovog književnog rada čine pripovetke i romani, uglavnom sličnih motiva, s ratom kao pozadinom. Romani *Gluha zvona* (1956), *Raspukline* (1957) i *Zvoni na nebo* (1961) smatraju se svojevrsnom trilogijom. 

### Bibliografija
* *Preko rovova* - zbirka pesama (1943. pod pseudonimom Juraj Pločar)
* *Oganj zemlje* - zbirka pesama (1946)
* *Sunčana* - zbirka pesama (1951)
* *Konjik na proplanku* - zbirka pesama (1952)
* *Na otoku* - drama (1952. sa bratom Marinom Franičevićem)
* *Stope na kamenu* - zbirka pesama (1953)
* *Gluha zvona* - roman (1956)
* *Raspukline* - roman (1957)
* *Nagnuta neba* - zbirka pesama (1957)
* *Zvoni na nebo* - roman (1961)
* *Golubovi i trube* - zbirka pesama (1966)
* *Lanac* - roman (1967)
* *Mir* - roman (1971)
* *Naoružani Griše* - odomak iz romana *Baština* (1972) 
* *Dubine i jarboli* - zbirka pesama (1972)
* *Vir* - roman (1972)
* *Šaka zemje* - zbirka pesama (1974)
* *Žedna sidra* - zbirka pesama (1975)
* *Baština* - roman (1976)
* *Ustrajno more* - zbirka pesama (1976)
* *Pjesme; Raspukline* - u okviru edicije *Pet stoljeća hrvatske književnosti* (1977)
* *Krilata riječ* - zbirka revolucionarnih pesama (1978)
* *Grumen sna* - zbirka pesama (1982)
* *Poezija* (1986)
* *Ljubav je ravnica upila* - zbirka pesama (1990)
* *Friži* (objavljena posthumno 2001)

## Nagrade
Jure Franičević Pločar dobitnik je mnogih nagrada među kojima su:
* NIN-ova nagrada za roman *Vir* 1974.
* Nagrada Vladimir Nazor za životno delo 1983.

## Reference