Žorž Skrigin

**Georgije-Žorž Vladimirovič Skrigin** (1910—1997), učesnik Narodnooslobodilačke borbe, filmski režiser, scenarista i fotograf-umetnik.

## Biografija
Rođen je 4. avgusta 1910. godine u Odesi, u današnjoj Ukrajini. Nekoliko godina nakon Oktobarske revolucije, 1922. sa roditeljima se doselio u Srbiju. Rusku školu je pohađao u Beloj Crkvi, a gimnaziju i Visoku baletsku školu je završio u Zagrebu. Godine 1930. je stupio u Hrvatsko narodno kazalište u Zagrebu, kao baletski igrač. Fotografijom se bavio amaterski, od 1935. godine.

Godine 1941. je otišao u partizane, gde je bio član Kazališta narodnog oslobođenja pri Vrhovnom štabu NOV i POJ. Posle završetka rata, doselio se u Beograd, a od 1947. do 1967. bavio se profesionalno filmom, najpre kao snimatelj i scenarista dokumentarnih filmova, zatim kao reditelj igranih. Autor je 22 filma, od čega osam igranih. Bio je i generalni direktor Saveza filmskih radnika Jugoslavije.

Do početka Drugog svetskog rata, dobio je mnogobrojne nagrade za fotografije (Njujork, San Francisko, London, Buenos Aires, Torino i dr). U posleratnom razdoblju se malo bavio izložbenom fotografijom. Nagradu AVNOJ-a dobio je za ukupan umetnički rad, fotografski; nagradu Foto-saveza Jugoslavije za životno delo; Pulsku arenu za životno delo, i dr. Prvi je nosilac zvanja Majstor fotografije u Srbiji (1951). Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja.

Umro je 30. oktobra 1997. godine u Beogradu. Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju.

## Fotografski rad
Od 1936. godine je bio član Foto kluba Zagreb. U predratnom razdoblju predmet njegovog zanimanja su portreti, predeli i akt fotografije. Bio je vrlo aktivan na izložbama, naročito inostranim, pa je ubrzo, 1937. godine proglašen za majstora fotografije i prvaka u umetničkoj fotografiji.

U toku Narodnooslobodilačkog rata, ostvario izvanredan ciklus od oko 500 fotografija - snimao je zbegove, decu, ranjenike, portrete, ofanzive, kongrese. Već u tom razdoblju bile su internacionalno poznate dve njegove fotografije: portret Vrhovnog komandanta NOV i POJ Josipa Broza Tita (objavljen na nemačkoj poternici i u nemačkom vojnom časopisu „Signal“) i „Majka Knežpoljka“. Godine 1968. objavio je ilustrovanu monografiju sa umetničkim fotografijama iz Narodnooslobodilačke borbe pod nazivom „*Rat i pozornica*“.

Fotografije je samostalno izlagao u Zagrebu, Budimpešti (1939) i Torinu (1940), a posle rata u Beogradu (1951, 1983, 1995), i Parizu (1986).

### Filmovi

|-
|1947. ||Tragom IV i V ofanzive
|-
|1947. ||Bled - Varna
|-
|1948. ||Praznik radnog naroda
|-
|1948. ||Makedonija
|-
|1949. ||Peti kongres Komunističke partije Jugoslavije
|-
|1950. ||Bratska pomoć
|-
|1952. ||Dolinom Morave
|-
|1953. ||Revija jugoslovenskih igara
|-
|1953. ||Borac i graditelj
|-
|1955. ||Njih dvojica
|-
|1956. ||Potraga
|-
|1957. ||Krvava košulja
|-
|1958. ||Gospođa ministarka
|-
|1960. ||Drug predsednik centarfor
|-
|1961. ||Velika turneja
|-
|1962. ||Mačak pod šlemom
|-
|1967. ||Koraci kroz magle
|-
|1971. ||Tito - zapisi filmskog snimatelja
|}

## Ocena dela
„Sam Skrigin je ocenio da je dimenziju autentičnosti dostigao u umetničkoj fotografiji, a ne na filmu. Njegove umetničke fotografije, predratne i ratne, zrače snagom nezaobilaznih istorijskih dokumenata i nesumnjivim umetničkim duhom. Spontano i rafinovano, uz pomoć suptilno upotrebljene svetlosti, koristeći čas dramatiku, a čas lirsku osećajnost, dočarao je psihološka i emocionalna stanja svojih junaka (*U kovačnici*, 1935, *Dalmatinac*, 1940, *Ranjenici*, 1943, *Majka Knežpoljka*, 1944. i dr).“

## Literatura
* *1. sveslovenska izložba umjetničke fotografije u Zagrebu* (katalog), 1935; 
* Mladen Grčević, "Počeci amaterske umjetničke fotografije u Zagrebu". *Zagrebačka fotografija*, Zagreb, 1978, str. 21-22;
* Milo Gligorijević, "Majstorova ispovest", *Umetnost*, br. 67, 1980, str. 23-32; 
* *Rusi bez Rusije, srpski Rusi* (rad grupe autora). – Beograd: Dunaj, 1994.
* Goran Malić, "(Žorž Skrigin) Majstor prostora i svetlosti", *Politika*, 8. novembar, 1997, str. 29; 
* G. Malić, "Doprinos ruskih fotografa srpskoj kulturi u XIX i XX veku". *Godišnjak grada Beograda*. – Knj. LI, str. 287-314.
* Goran Malić, *Letopis srpske fotografije 1839-2008*. Beograd : Fotogram, 2009.

## Reference

## Vanjske veze
* O Skriginu na iMDb
* Kako je nastala fotografija ''Majka Knežpoljka''
* Kako je nastala fotografija ''Kozarčanka''