Kalijum hlorid

**Kalij hlorid** je so kalija i hlorovodonične kiseline. Hemijska formula mu je KCl. U čistom obliku je bez mirisa. Ima bijele ili bezbojne kristale, sa kristalnom strukturom koja se lahko cijepa u tri smijera. Kristali kalij hlorida imaju kubičnu plošno centriranu strukturu. U svakodnevnom životu poznat je pod imenom *potaša* (engl. *potash*). U nečistom, industrijskom obliku njegova boja može varirati od ružičaste, crvene do bijele zavisno od procesa njegovog dobijanja. Bijela *potaša*, često nazvana *rastvorljiva potaša* se uglavnom koristi za proizvodnju tekućih umjetnih gnojiva. KCl se koristi u medicini, naučnim aplikacijama, preradi hrane te pri izvršenjima smrtnih kazni putem otrovnih injekcija. U prirodi se pojavljuje u formi minerala silvita a u kombinaciji sa natrij hloridom kao silvinit.

## Hemijske osobine

Kalij hlorid stupa u reakcije kao izvor hloridnih iona. Kao i mnogi rastvorljivi ionski hloridi, on će istisnuti nerastvorljive hloridne soli kada se doda u rastvor odgovarajućeg metalnog iona:
:::KCl(l) + AgNO3(l) → AgCl(č) + KNO3(l)

Iako je kalij više elektropozitivan od natrija, KCl se može redukovati do metala putem reakcije sa elementarnim natrijom pri 850&nbsp;°C pošto se kalij odvaja putem destilacije (vidi: *[[Le Chatelierov princip]]*)
:::KCl(l) + Na(l) ⇌ NaCl(l) + K(g)

Ovo je glavni metod proizvodnje elementarnog kalija. Elektroliza (koja se koristi za natrij) ne uspjeva zbog visoke rastvorljivosti kalija u istopljenom kalij hloridu. Kao i kod mnogih drugih spojeva koji sadrže kalij, KCl u prahu daje ljubičasti plamen pri sagorijevanju.

## Proizvodnja

Kalij hlorid se u prirodi javlja kao mineral silvit, te može biti dobiven iz silvinita. Također, može biti ekstraktovan iz slane vode i putem kristalizacije iz rastvora ili elektrostatičkog razdvajanja pogodnih minerala. On je sporedni proizvod u industriji nitratne kiseline od kalijum nitrata i hlorovodonične kiseline.

## Upotreba

Najveći dio svjetske proizvodnje kalij hlorida se upotrebljava u industriji umjetnih gnjojiva, pošto rast većine biljaka ovisi o količini raspoloživog kalijuma u zemljištu. Kao hemikalija, koristi se u dobijanju kalij hidroksida i metalnog kalijuma. Također se koristi u medicini, u naučnim aplikacijama, preradi prehrambenih namirnica te kao zamjena za kuhinjsku so (ukoliko se iz nekog razloga treba izbjegavati natrij). Pri izvršavanju smrtnih kazni, kalij hlorid se upotrebljava putem smrtonosne injekcije. U mnogim aplikacijama zamjenjuje natrijum hlorid, kao alternativni omekšivač vode te u vodenom rastvoru u aplikacijama oko nafte i gasa.

Kalij hlorid je koristan izvor beta zračenja. Služi za kalibraciju opreme za mjerenje radijacije jer prirodni kalij sadrži 0,0118% izotopa 40K. Iz jednog kilograma KCl dobija se 16.350 bekerela radijacije, od toga 89,28% beta-zračenja i 10,72% gama-zračenja sa ukupno 1,46083 MeV.

## Biološke i medicinske karakteristike

Kalij je od životne važnosti ljudskom organizmu a oralno uzimanje kalij hlorida je uobičajen način unošenja kalija u organizam. Na sličan način moguće ga je unositi putem intravenoznih injekcija, naravno u dozama mnogo manjim nego što se koristi u smrtonosnim injekcijama. Može se koristiti kao supstituent kuhinjske soli u ishrani ali zbog svog slabog, gorkog neslanog okusa većinom se miješa sa običnom soli radi ublažavanja neprijatnog okusa.

U medicini se koristi u tretmanu hipokalemije i stanja prouzrokovanih njom, zatim tretmanu trovanja digitalisom i kao izvor elektrolita. Neka od njegovih trgovačkih imena su: K-Dur, Klor-Con, Micro-K i Kaon Cl. Popratni efekti mogu uključivati gastrointestinalne poremećaje (poremećaji probavnog trakta), uključujući povraćanje i mučninu, dijareju i unutrašnje krvarenje. Prekomjerne doze mogu izazvati hiperkalemije što dovodi do blokiranja kontrakcija srca, fibrilacije, artimije i skleroze.

## Otrovnost

Oralno, otrovan je u prekomjernim dozama: LD50 (smrtonosna doza koja dovodi do smrti kod 50% ispitanih jedinki (obično kod testova na pacovima)) iznosi oko 2500&nbsp;mg/kg tjelesne mase, što znači da osoba od 75&nbsp;kg mora konzumirati oko 190 g. Obična kuhinjska so u ovim količinama je u jednakoj mjeri otrovna. Intravenozno, smrtonosna doza iznosi oko 100&nbsp;mg/kg, no značajniji su efekti na srčani mišić, u visokim dozama može uzrokovati zaustavljanje rada srca i brzu smrt. Iz tog razloga, prekomjerna doza kalijum hlorida se koristi za zaustavljanje rada srca kod izvršavanja smrtnih kazni.

## Reference

## Literatura
* *Handbook of Chemistry and Physics*, 71. izd., CRC Press, Ann Arbor, Michigan, 1990
* N. N. Greenwood, A. Earnshaw: *Chemistry of the Elements*, Pergamon Press, 1984, 

## Vanjske veze