Al-Gazali

**Abu Hamid Muhamed ibn Muhamed al-Gazali** (1058-1111), poznat kao **Algazel** u srednjevekovnoj Evropi, je bio perzijski islamski filozof, teolog, pravnik, psiholog i mistik. Isto tako se smatra jednim od najvećih sufijskih učitelja.

## Život
Al-Gazali je rođen u Tusu, u iranskoj regiji Horasan. Predavao je u Bagdadu, kao učitelj prava, dijalektičke teologije (*kalam*) i filozofije. 1095. godine, nakon nervnog sloma, napustio je akademski rad i postao sufija, posvetivši se kontemplaciji. Gazali je kasnije štitio mističko sufijsko učenje od progona svojim autoritetom u islamskim učenim krugovima .

## Djela
### Teologija
* *al-Munqidh min al-dalal*
* *Hujjat al-Haq* (Dokazi istine )
* *al-Iqtisad fil-i`tiqad* (Median in Belief)
* *al-Risala al-Qudsiyya* (Jerusalemska poslanica)
* *al-maqsad al-asna fi sharah asma' Allahu al-husna* (Najbolji načini za korištenje Allahovih lijepih imena)
* *Jawahir al-Qur'an wa duraruh* (Blago Kur'ana i njegovi biseri)
* *Mishkat al-Anwar*
* *Kitab al-arba'in fi usul al-din*

### Tesavvuf
* *Mizan al-'amal* (Kriterij postupaka)
* *Ihya'ul ulum al-din* ("Oživljavanje verskih nauka"), Ghazalijev najznačajnije delo koje je izvršilo značajan uticaj na sunitski islam.
* *Kimiya-ye sa'ādat*
* *Bidayat al-hidayah* (Početak vodstva)
* *Nasihat al-muluk* (Kralj savjetodavac)
* *al-Munqidh min al-dalal* (Spasioc od grešaka)
* *Sir al-'alamian wa kashf ma' fi al-darian* (Tajana dvaju svjetova i otkriće dvaju stanova)

### Filozofija
* *Maqasid al falasifa* (Ciljevi filozofa) [napisano na početku njegove karijere u slavu filozofije i kao prikaz osnovnih teorija filozofije; većinom pod uticajem Avicenna]
* *Tahafut al-Falasifa* (Nedoslednost filozofa), koje predstavlja napad na aristotelovska učenja Al-Farabija i Ibn Sine; u odgovor je Ibn Rušd napisao svoju slavnu knjigu *Tahafut al-tahafut* (Nedoslednost nedoslednosti) u kojoj Ibn Rušd pobija Ghazalijevo pobijanje filozofije
* *al-Qistas al-mustaqim* (Pravilan balans)

### Islamsko pravo
* *al-Mustasfa fi 'ilm al-isul* (Pjašnjenja u teoriji prava)
* *Al-wasit fi al-mathab* (Mediji u Jurisprudentialnoj školi)
* *Kitab tahzib al-Isul* (Teorija prava)
* *Fatawy al-Ghazali* (Gazalijeve fetve)
* *Asas al-Qiyas* (Osnovi analognog mišnljenja).

### Logika
* *Miyar al-Ilm fi fan al-mantiq (Kriterij logičkog znanja)
* *Mihakk al-nazar f'l-mantiq (Osnova logičkih dokaza)
* *al-Qistas al-mustaqim* (Pravilan balans)

## Učenje
Al-Gazali je uvid zadobijen mističkim poimanjem postavljao iznad uvida postignutog putem logike. Takođe je zastupao prevlast otkrivenja nad rezonovanjem. Al-Gazali napada opseg znanja na koji filozofi polažu pravo, naročito kroz kritiku znanja o kauzalnosti, i nasuprot tome staje u odbranu okazionalizma. Njegovo radikalno odbacivanje uzročnosti i tvrdnja o nepostojanju nužne veze između uzroka i posledice je preteča kasnijim skeptičkim i okazionalističkim sistemima (Malbranš i dr.).

U filozofiji, povezivao je spoznajnoteorijski skepticizam i novoplatonske elemente s islamskim teološkim učenjem, na osnovu kojeg kritikuje celokupnu filozofiju. Njegova dela zagovaraju pravovernost islama i neophodnost misticizma.

## Reference

## Vanjske veze

* Al-Gazali, O prijateljstvu i bratstvu u Bogu