open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Folikulostimulirajući hormon

**Folikulostimulirajući hormon** (**folitropin**, **folikularni stimulirajući hormon**, **FSH**) je hormon koji se sintetizira i izlučuje u prednjem režnju hipofize (adenohipofiza). FSH zajedno sa luteinizirajućim hormonom (LH) ima važnu ulogu u spolnom sustavu:
* kod žena FSH, zajedno sa LH potiče rast i sazrijevanje Graafova folikula u jajniku
* kod muškaraca FSH, povećava proizvodnju androgen vezajućeg proteina u Setolijevim stanicama sjemenika i nužan je za spermatogenezu.

## Struktura
FSH je glikoprotein koji se sastoji od dva polipeptidna lanca, koja oba imaju na svome kraju vezanu molekule šečera. Jedan lanac čini alfa podjedinicu, a drugi beta. Alfa podjedinica FSH sastoji se od 92 aminokiseline i jednaka je alfa podjedinici LH, TSH (tireotropin), i hCG (humani korionski gonadotropin). Beta podjedinice se razlikuju i daju određeni specifični učinak svakom hormonu. Beta lanac FSH sadrži 118 aminokiselina i zaslužan je za vezanje za FSH-receptorom. Za normalnu fiziološku aktivnost hormona potrebna je i alfa i beta podjedinica.

Šečerni dio hormona se sastoji od fukoze, galaktoze, manoze, galaktozamina, glukozamina, i sialinske kiseline. Poluživot FSH je 4 sata.

## Genetika
Gen prema kojemu se sintetizira alfa podjedinica nalazi se na 6 kromosomu (6p21.1-23) i izražen je u mnogim stanicama, dok se gen za beta podjedinicu nalazi na 11 kormosomu, koji je izražen samo u gonatropnim stanicama hipofize. Njegovu ekspresiju kontrolira gonadotropin oslobađajući hormon (GnRH), inhibira je inhibin, a aktivin je pojačava. 

## Učinak
FSH regulira razvoj, rast, pubertetsko sazrijevanje, i spolne procese u ljudskom tijelu. Kod muškaraca i žena, FSH stimulira sazrijevanje spolnih stanica. Razine FSH kod muškaraca uglavnom su stalne, dok se kod žena mijenjaju tijekom menstruacijskog ciklusa.

Razine FSH koje se izlučuju iz hipofize kod žena su vrlo niske sve do 9. ili 10.g. kada postupno počnu rasti. S porastom FSH i LH počinje i rast jajnika što dovodi do puberteta i menarhe (bez podražaja FSH i LH jajnici ostaju neaktivni).

FSH djeluje vezujući se na FSH-receptor (transmembranski protein) koji se nalazi na stanicama jajnika, sjemenika i maternice. U jajniku, FSH potiče rast folikula vezujući se za receptore na granuloza stanicama.

FSH-receptori nalaze se na Sertolijevima stanicama u sjemeniku i izraženi su na žlijezdanom epitelu endometrija maternice u luteinskoj fazi menstruacijskog ciklusa.

## Regulacija izlučivanja
Izlučivanje FSH iz adenohipofize ovisi o hipotalamusu (GnRH), zatim samoj hipofizi (peptidi, aktivin, folistatin) i povratnoj sprezi hormona jajnika (estrogeni, progesteron, inhibin, aktivin).

## Reference

## Vanjske veze
* FSH  - Lab Tests Online
Bitka kod Lehaja

**Bitka kod Lehaja** se godine 391. pne., za vrijeme korinstkog rata, odigrala između atenskih snaga pod Ifikratom i spartanske vojske. Završila je velikom atenskom pobjedom, a iako nije imala odlučujući značaj za tok rata, predstavlja prvi slučaj u antičkoj vojnoj historiji u kojoj su lako naoružani peltasti porazili teško oklopljene hoplite.

## Uvod
Godine 392. pne. u Korintu je izbio sukob između dvije frakcije - oligarhijske i demokratske. Oligarsi su poraženi i izgnani, te su se za pomoć obratili Spartancima. Uz njihovu pomoć su zauzeli strateški važnu korintsku luku Lehaj. Korintski demokrati su, pak, u pomoć pozvali saveznike Tebance i Argivce. Njihovi kontingenti se, međutim, nisu mogli suprotstaviti spartanskim hoplitima na čelu s kraljem Agesilajem. Godine 391. pne. je saveznička vojska, čiji su dio sačinjavali i Ifikratovi atenski peltasti, prisiljena gotovo stalno tražiti utočište među korintskim zidinama.

## Tok
Godine 391. pne. je Agesilaj sa glavninom svojih snaga pustošio Korintiju, dok je u Lehaju ostao manji garnizon. On se osim Spartanaca sastojao i od kontingenta spartanskih saveznika iz grada Amikle. Kada su Amikljani zatražili da ih privremeno pusti da se vrate u rodni grad radi sudjelovanja u vjerskom festivalu, spartanski komandant im je ne samo dozvolio, nego sa većim dijelom svojih snaga otpratio. Pri povratku iz te misije, spartanski hopliti su marširali ispod samih korinstkih zidina, bez obzira što ih nisu štitili njihovi vlastiti peltasti ili konjica.

Ifikrat je u takvoj samouvjerenosti vidio priliku. Kaliju, komandanta atenskih hoplita, je nagovorio da zajedno izađu iz Korinta i napadnu Spartance. Dok je Kalija razvio svoju falangu, dotle je Ifikrat Spartance napao s kopljima. Spartanski komandant je dio snaga odredio da se obračunaju s peltastima, ali su peltasti koristili svoju veću pokretljivost kako bi iscrpili gonitelje. Spartanci su nakon toga odustali od progona peltasta te se krenuli vraćati natrag u svoju falangu. Tada su ih peltasti ponovno napali bacajući koplja, te im nanijevši gubitke. Spartanski hopliti su ponovno sastavili mini-falangu i pokušali napasti Ifikratove peltaste, ali su peltasti opet izbjegli da bi ih ponovno napali. Taj se proces ponovio nekoliko puta sve dok spartanska falanga nije bila potpuno iscrpljena i razbijena, te su njeni ostaci bili prisiljeni bježati, odnosno pronaći utočište iza zidina Lehaja.

## Posljedice
Ifikrat je uspio razbiti samo dio spartanske vojske, a Lehaj je ostao u spartanskim rukama. Međutim, Agesilaj je zbog poraza morao prekinuti ofanzivne operacije, te su s vremenom saveznici preuzeli najveći dio Korintije. Bitka kod Lehaja je predstavljala jedan od posljednjih većih kopnenih okršaja korintskog rata.

## Izvori
* Fine, John V.A. *The Ancient Greeks: A critical history* (Harvard University Press, 1983) 
** Print Version: Xenophon, *A History of My Times*, Translated by Rex Warner, notes by George Cawkwell. (Penguin Books, 1979). 

; Napomene
Gali

**Gali** (,  [*Galátes*]) je naziv za kontinentalne keltske narode koji su živjeli u klasičnoj antici, nastanjivali Galiju (područje koje otprilike odgovara današnjoj Francsukoj, Belgiji, Švicarskoj i sjevernoj Italiji), te govorili galskim jezikom. 

Suvremeni arheolozi ih povezuju sa latenskom kulturom (5 - 1. vijek pne.). U 3. vijeku pne. Gali su započeli sa serijom migracija i najezdi prema jugu, uključujući galsku invaziju Grčke, koja ih je dovela na istok do Anadolije, gdje su postali poznati kao Galaćani. 50-ih godina pne. ih je u galskim ratovima pokorio Julije Cezar da bi se u doba Rimskog Carstva asimirali u galo-romansku kulturu. Za vrijeme krize 3. vijeka od Rimskog se nakratko otcijepilo zasebno Galsko Carstvo pod Postumom, Markom Aurelijem Marijem i Tetrikom I. Kada su u Galiju za vrijeme Velike seobe naroda došli Franci, galski je već odavno bio zamijenjen vulgarnim latinskim jezikom.
Tibron

**Tibron** (? - 391. pne.) je bio spartanski vojskovođa koji je sudjelovao u ratu protiv Perzijskog Carstva. Godine 399. je imenovan za spartanskog guvernera grčkih gradova u Jonije. Usprkos velike vojske kojom je raspolagao, ispočetka nije mogao poraziti Perzijance na bojnom polju, ali je imao više sreće kada su mu se pridružili veterani pohoda Deset hiljada. Međutim, zbog neuspjeha da zauzme grad Latisa je opozvan i uamijenjen Deriklidom, a potom mu je u Sparti suđeno zbog pljačkanja spartanskih saveznika.

Tibron se u Malu Aziju vratio nakon izbijanja korinstkog rata, odnosno kada je 391. pne. za njenog satrapa imenovan antispartanski nastrojeni Struta. Ispočetka je imao uspjeha u pljačkaškim pohodima, ali je jednom pao u Strutinu zasjedu gdje je ubijen.

## Reference
* Fine, John V.A. *The Ancient Greeks: A critical history* (Harvard University Press, 1983) 

## Napomene
390. pr. n. e.

Godina **390. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Ambusta, Longa, Ambusta, Fidenasa, Ambusta i Kornelija** (ili, rjeđe, **godina 364. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 390. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__
## Događaji
* Bren, poglavica galskog plemena Senona u bitci na rijeci Aliji nanosi katastrofalan poraz rimskoj vojsci, te opsjeda, zauzima, pustoši i pljačka Rim, s izuzetkom Kapitola.
* 18.7. - Vidjevši pustošenje svog grada, branitelji Kapitola pristaju na Brenov zahtjev za predaju. Dok traju pregovori o predaji zlata, u Rim sa svojom vojskom dolazi izgnani diktator Marko Furije Kamil te izbacuje Gale, zbog čega će dobiti počasnu titulu "Drugi osnivač Rima".
* Egipatski faraon Hakor (Akoris) sklapa savez sa Evagorom, kraljem Cipra i Atenom.
* Sagrađen Asklepijev hram u Epidauru.

## Rođenja
* Tollundski čovjek (približan datum, na osnovu pretpostavljene dobi u vrijeme smrti)

## Smrti
* Andokid, atenski orator i političar (r. 440. pne.)
Josip Kraš

**Josip Kraš** (1900-1941) član CK KPH i CK KPJ, jedan od organizatora ustanka u Karlovcu i okolini i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 26. marta 1900. godine u selu Vuglovcu, kod Ivaneca, grada na severu Hrvatske. Potiče iz radničke porodice, njegov otac Valentin je bio rudar.
 
Godine 1920. postao je član uprave Sindikata prehrambenih radnika u Zagrebu, a istovremeno je bio i tehnički urednik "Borbe" i njen kolporter koji ju je često u poslednji čas ilegalno izvlačio iz štamparije. Stalno je bio proganjan od policije, jedanaest puta hapšen, a posle definitivne zabrane izlaženja "Borbe", 1929. godine, osuđen je od Suda za zaštitu države na pet godina robije, koju je izdržao u Sremskoj Mitrovici. Kao za sve komuniste, i za Kraša je robija bila samo nova politička škola, u kojoj je stekao solidno marksističko obrazovanje.

Godine 1934, posle izlaska iz zatvora, ponovo se aktivirao u Ujedinjenom radničkom sindikalnom savezu Jugoslavije u Zagrebu, a istovremeno održavao veze s rudarima u Ivancu, gde je organizovao štrajkove (1936. i 1937.) i osnovao partijsku ćeliju. Pred kraj 1939. godine, upućen je u u zatvor u Lepoglavu, ali je ubrzo pušten. Godine 1940, zbog organizovanja štrajka pekarskih radnika u Zagrebu, ponovno je uhapšen.

Na Osnivačkom kongresu Komunističke partije Hrvatske, 1937. godine, izabran je za Člana Centralnog komiteta KP Hrvatske, a na Petoj zemaljskoj konferenciji KPJ u Zagrebu, oktobra 1940, za člana Centralnog komiteta KPJ.

U danima neposredno posle napada Nacističke Nemačke na Kraljevinu Jugoslaviju, zajedno s Vladimirom Bakarićem, Kraš je posetio podbana dr. Svetozara Ivkovića, i tražio da se radnicima i svim antifašistima podeli oružje zbog odbrane zemlje, ali je bio odbijen.

Posle okupacije Jugoslavije, u maju 1941. godine, Kraš odlazi u Karlovac kao delegat Centralnog komiteta KP Hrvatske, da izvrši pripreme za oružani ustanak. Tu je osnovao Vojni komitet za Kordun, Baniju i Gorski kotar. Nedugo posle Kraševog dolaska u Karlovac, u gradu su formirane udarne omladinske trupe i počele oružane akcije. Oštećen je dalekovod Ozalj-Karlovac-Zagreb, srušena pruga između Mostanja i Duge Rese, organizovana pobuna u domobranskom garnizonu, a istovremeno su radnici i omladinci upućivani u prve partizanske odrede.

Kraš je 18. oktobra 1941. godine primećen na ulici i u borbi je ubijen s leđa od jednog ustaše.

Za narodnog heroja proglašen je 26. jula 1945. godine. Sahranjen je u Grobnici narodnih heroja na Zagrebačkom groblju Mirogoj.

Godine 1950. Fabrika za proizvodnju slatkiša "Kraš" dobija ime po Josipu Krašu, a 1965. Opština Ivanec je od njegove rodne kuće napravila memorijalni muzej.

## Literatura
* **Narodni heroji Jugoslavije**, "Mladost" Beograd, 1975. godina
Višnjavac

**Višnjevac** može značiti:

* Višnjevac (liker), liker od zrelog ploda višnje koji se namače u rakiju, uz dodatak šećera, i izlaže sunčevoj svjetlosti

**[[Hrvatska]]**:
* Višnjevac (Osijek), naselje u Osječko-baranjskoj županiji, zapadno od Osijeka, administrativno pripada Gradu Osijeku
** Boćarski klub Višnjevac
* Višnjevac (Veliko Trojstvo) http://glosk.com/HR/Visnjevac/-146831/gmap_en.htm , naselje u općini Veliko Trojstvo

**[[Srbija]]**:
* Višnjevac (Subotica, Srbija) http://glosk.com/YI/Visnjevac/569279/gmap_en.htm , naselje u općini Subotica

Višnjevac
Mađarboja

**Mađarboja** (, ) je naselje u Mađarskoj, koje administrativno pripada Baranjskoj županiji i Šikloškom kotaru.
Dan antifašističke borbe

**Dan antifašističke borbe** je državni blagdan u Hrvatskoj koji se obilježava 22. lipnja.

Blagdan se obilježava u znak sjećanja na 22. lipnja 1941. godine, kad je u šumi Brezovica kod Siska osnovan Prvi sisački partizanski odred, ujedno i prva antifašistička postrojba na području Nezavisne Države Hrvatske.

## Historija
Dana 22. lipnja 1941. nacistička Njemačka napala je rano ujutru Sovjetski Savez u operaciji pod kodnim nazivom Operacija Barbarossa. Time je poništen pakt Ribbentrop–Molotov o nenapadanju između te dvije države. Zbog novonastalih okolnosti, pripadnici Komunističke partije Jugoslavije u Sisku našli su se u opasnosti. Povukli su se iz grada u okolicu, najprije u selo Žabno, a potom u šumu Brezovica kraj Siska. Ondje su osnovali Prvi sisački partizanski odred, koji je od prvih dana izvodio lokalne diverzije, osobito na željeznici.

Odred je u početku imao 77 boraca, većinom hrvatske nacionalnosti, a predvodili su ga zapovjednik Vlado Janjić-Capo i komesar Marijan Cvetković. Borio se uglavnom na području Hrvatske, a završetak Drugog svjetskog rata doživjelo je 38 boraca.

Osnutak sisačkog odreda označio je početak organizirane antifašističke borbe u Hrvatskoj, u kojoj je aktivno sudjelovalo oko 150.000 boraca iz Hrvatske. Na hrvatskom teritoriju stvorene su 52 brigade, 17 divizija i pet, od ukupno jedanaest, korpusa Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije (NOVJ).

Dan antifašističke borbe obilježava se 22. lipnja od stjecanja neovisnosti Hrvatske. U Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji kao Dan antifašističke borbe obilježavao se 27. srpnja – Dan ustanka naroda SR Hrvatske – u znak sjećanja na Ustanak u Srbu iz 1941. godine. 

## Vanjske veze
Oktaeteris

**Oktaeteris** ili **oktaeterida** (, množ. *octaëterides*) je period od osam solarnih godina nakon kojih se mesečeve mene ponavljaju u isti datum plus jedan ili dva dana. Za primer se mogu uzeti vremena dva prva puna Meseca u 2009. i 2017. godini:
* 11. jan/sij. u 03:27 UT —> 12. jan/sij. u 11:34 UT
* 9. feb/velj. u 14:49 UT —> 11. feb/velj. u 00:33 UT

Ovaj ciklus je takođe vrlo blizu intervalu od pet Venerinih sinodičkih perioda (ciklusa vidljivosti, položaja u odnosu na Sunce) i 13 Venerinih revolucija oko Sunca (Venerin sideralni period, posle kojeg se vraća na isto mesto među zvezdama). To znači da ako je Venera vidljiva pored Meseca, oni će opet biti blizu jedno drugog posle osam godina, plus jedan ili dva dana.

Otkriće ciklusa se pripisuje Kleostratu sa Tenedosa (oko 500. pne.) ili Eudoksu iz Knida (oko 390-340. pne.). Kako mu ime kaže, ciklus je trajao osam godina odn. (8×365=) 2920 dana, što se smatralo veoma bliskim 99 lunacija (99×29,5= 2920,5 dana), pa je ciklus upotrebljavan u lunisolarnim kalendarima za usaglašavanje solarne godine i lunarnih meseci.

Ali, kako se vidi iz gornje tabele, razlika između odgovarajućih umnožaka perioda je u stvarnosti bliža vrednosti od 1,6 dana, pa su već oko 432. pne., Meton i Euktemon došli do rafiniranijeg ciklusa. Ipak, neki grčki gradovi su još i 200. nove ere, u vreme kada je u Rimskom carstvu korišćen julijanski kalendar, za lokalne kalendare koristili oktaeteris.

## Reference

## Povezano
* Metonov ciklus
* Kalipov ciklus
* Hiparhov ciklus

## Vanjske veze
(na engleskom:)
* http://planetmath.org/encyclopedia/AcanoALunarCalendarMethod.html  Acano method for finding 46 lunar eclipses in 270 moons.
Béla Bartók

**Béla Viktor János Bartók** (, Nagyszentmiklós, 25. ožujka 1881. - New York, 26. rujna 1945.), mađarski skladatelj.

## Mladost
Prvu muzičku poduku iz klavira dobio je od majke, a već s deset godina prvi put je javno nastupio kao pijanista. Na Muzičkoj akademiji u Budimpešti studirao je skladanje i klavir, te se razvio u izvanrednog virtuoza na klaviru. Na koncertima je često svirao sa svojom suprugom, pijanisticom Dittom Paszthory. Prvi značajniji uspjeh doživio je izvođenjem baleta-pantomime *Drveni princ*, te izvedbom opere *Dvorac Modrobradog*.

## Emigracija i djela
Godine 1940. emigrirao je u SAD. Uoči odlaska nastalo je djelo *Divertimento*. Zbog prizvuka mađarskih melodija i dirljive tuge središnjeg stavka mnogi ovo djelo smatraju Bartókovim oproštajem od domovine. Bartók je bio veliki protivnik nacizma, pa je prilikom emigracije u SAD putovao preko Sibira, kako bi izbjegao prolaz kroz nacističke zemlje.

U SAD-u mu je povjerena znanstvena obrada zbirke snimaka narodnih melodija. Skupljao je i proučavao narodnu muziku, posebno mađarsku, te zabilježio više od 10.000 izvornih narodnih melodija. Ubraja se među začetnike *nove muzike 20. stoljeća*.

Njegova ekspresionistička djela su u javnosti nailazila na priličan otpor. Tek je godinu dana prije Bartókove smrti izvedba *Koncerta za orkestar*, koju je komponovao u bolnici, postigla veliki uspjeh.
Umro je u New Yorku, 26. rujna 1945. godine, a veliku svjetsku slavu njegova su djela postigla tek nakon njegove smrti.

Ostala djela su mu: 
* *Sonata za solo violinu*;
* *Treći klavirski koncert*;
* *Rumunjski plesovi*

## Zanimljivosti
Postoje informacije o možebitnom hrvatskom (bunjevačkom) podrijetlu Bélu Bartóka. Hrvatski korijeni, po tim tezama mu dolaze po baki, očevoj majci, rodom iz Subotice .

## Izvori
D34

**D34** je državna cesta u Hrvatskoj. Ukupna duljina iznosi 119,1 km.

## Izvori
* Odluka o razvrstavanju javnih cesta u državne ceste, županijske ceste i lokalne ceste
Senoni

**Senoni** () su bili galsko pleme koje je u vrijeme Julija Cezara obitavalo na području departmana Seine-et-Marne, Loiret i Yonne u današnjoj Francuskoj.

Cezar ih je pokorio u periodu između 53. i 51. pne. nakon što su prognali Kavatina (Cavarinus), poglavicu koga je bio postavio.

Senoni se javljaju i u ranijem periodu rimske historije, odnosno pod tim imenom je navođeno nomadsko galsko pleme koje je u 4. vijeku pne. pod Brenom došlo na istočnu obalu Jadrana i odatle istjeralo Umbre, naselivši se na području od današnjeg Forlija do Ancone. Tadašnje je područje nazvano ager gallicus, a osnovan je i grad Senna Gallica, danas poznat kao Senigallia. Tradicija navodi da su upravo ti Senoni godine 390. pne. nanijeli katastrofalni poraz Rimljanima te osvojili i opljačkali Rim. Godine 283. pne. ih je pokorio Publije Kornelije Dolabela. Da li su ti Senoni isti kao i Senoni koje je pokorio Cezar je predmet historijske rasprave.
Bitka na Aliji

**Bitka na Aliji** je bitka u kojoj su Gali, predvođeni zapovednikom Brenom teško porazili Rimljane 390. pne. (po osporenoj Varonovoj hronologiji, ali verovatnija godina je 387. pne.), a zatim zauzeli i spalili napušten grad Rim, osim brda Kapitola, jer su guske boginje Junone na vreme upozorile svojim gakanjem Rimljane.

Nakon sedmomjesečne opsade, Kapitol je odbranjen s odabranim ljudstvom na čelu s rimskim zapovednikom Manlijem, zbog čega je i on prozvan Kapitolinije, a Gali su se povukli uz otkup.

Rimljani opsednuti na Kapitolu izabrali za diktatora vojskovođu Marka Furija Kamila, koji se nalazio u progonstvu u gradu Ardeji, i pozvali u pomoć. On je u Veji okupio ostatke vojske poražene na Aliji i pojavio se u trenutku isplate danka Keltima. Po ovoj tradiciji, koja je očigledno trebalo da ublaži sliku o događajima iz 390—387, Kamil je oduzeo Galima zlato i zatim ih isterao iz Rima. U svakom slučaju, iako arheološka istraživanja ne pokazuju da je Rim stvarno razaran početkom 4. veka, keltska najezda je uzdrmala rimsku dominaciju u Laciju i srednjoj Italiji (Samnitski ratovi). Poraz rimske vojske na reci Aliji se desio u doba rane Rimske Republike i početka njenog širenja, ali ga nije zadržao već samo zakratko usporio.

Kao dan sjećanja na ovaj poraz rimske vojske, u Rimu je 18. srpnja proglašen danom žalosti (**dies Alliensis**).

## Reference

## Literatura
* 
* 
* Herm, Gerhard, *The Celts. The People who Came out of the Darkness*, pp.&nbsp;7&ndash;13. St. Martin's Press (1977). .
Tollundski čovjek

**Tollundski čovjek** () je prirodno mumificirano truplo čovjeka koji živio u 4. vijeku pne., za vrijeme perioda koji je u Skandinaviji poznat kao pre-rimsko Željezno doba. Pronađeno je godine 1950. u tresetištu na poluotoku Jutland u Danskoj. Takva trupla su poznata kao tijela iz tresetišta. Tollundski čovjek, a posebno glava i lice, bili su u vrijeme otkrića tako dobro očuvani da se smatralo kako je riječ o nedavnom ubistvu.

Truplo je očuvano zahvaljujući tome što je bilo pokopano pod naslagom treseta. Na truplu su pronađeni tragovi vješanja, a neke od okolnosti ukazuju na to da je u pitanju bilo ritualno žrtvovanje.

## Reference

## Vanjske veze

* The Tollund Man
* Tollund Man at PBS
* Silkeborg Museum: The Tollund Man 
* The Tollund Man
* ''The Tollund Man'' and ''The Tollund Man in Springtime'' by Seamus Heaney
* ''Tollund Man''  by The Mountain Goats
* ''National Geographic'' September 2007: "Tales From the Bog"
380-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* 387. pne. - Antalkidin mir
* 387. pne. - Gali pod Brenom pljačkaju Rim

## Rođenja
* Aristotel (384–322. pne.), grčki filozof.

## Smrti
* Aristofan, grčki komediograf
389. pr. n. e.

Godina **389. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Poplikole, Kapitolina, Eskvilina, Mamercina, Kornelija i Albina** (ili, rjeđe, **godina 365. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 389. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.





__NOTOC__
== Događaji ==
* [[Korintski rat]]: [[Sparta]]nski ekspedicijski korpus pod kraljem [[Agesilaj II|Agesilajem]] prelazi [[Korintski zaljev]] i nanosi težak poraz [[Akarnanija|Akarnjanima]].
* [[Korintski rat]]: [[Atena|Atenski]] vojskovođa [[Trazibul]] vodi pomorsku ekspediciju čiji je cilj prikupiti danak od gradova na [[Egejsko more|Egeju]], odnosno podržati demokratsku pro-atensku vladu [[Rodos]]a. Trazibul zauzima [[Bizantij]] i nameće danak svim brodovima koji prolaze kroz [[Helespont]].
* [[Wu Qi]], [[premijer]] drevne kineske [[Država Chu|države Chu]] uvodi niz dalekosežnih reformi vojske i državne uprave, ali i stiče neprijateljstvo birokracije i aristokracije.
* Najkasniji datum kada se mogao sastaviti *Zuo Zhuan'', kineska historijska kompilacija koja se tradicionalno pripisuje slijepom historičaru poznatom kao Zuo Qiuming.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Praznici u Hrvatskoj

**praznici u Hrvatskoj.** Dani u godini koji se smatraju praznicima određuju se odlukom Hrvatskog sabora odnosno predstavničkih tijela jedinica lokalne i područne (regionalne) samouprave. Državni praznici su neradni dani. Ako državni praznik padne u nedjelju, praznik se ne prenosi u idući dan.

## Državni praznici

Blagdani koji nisu državni praznici, ali u dane kojih hrvatski građani islamske, židovske i dijela kršćanskih konfesija imaju pravo ne raditi.

## Državni spomendani

## Regionalni praznici

## Lokalni praznici

## Profesionalni praznici

## Povezano

* Lista praznika po državi

## Izvori

* Zakon o Božićnom blagdanu (NN 53/1990)
* Zakon o blagdanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (NN 14/1991)
* Zakon o blagdanima, spomendanu i neradnim danima u Republici Hrvatskoj (NN 33/1996, 96/2001, 13/2002, 136/2002 – pročišćeni tekst, 112/2005, 59/2006, 55/2008, 74/2011 i 130/2011)
*Neradni dani i državni praznici u Hrvatskoj za 2020. godinu (Sukladno izmjenama zakona)
Zuo Zhuan

***Zuo Zhuan*** (, pinyin: zuǒ zhuàn), prevođen kao ***Zuova kronika*** ili ***Zuov komentar***, je drevni kineski historijski tekst koji opisuje događaje u Kini u periodu između 722. pne. i 468. pne.. Tradicionalno se pripisuje slijepom historičaru po imenu Zuo Qiuming, odnosno tumači kao komentar *[[Anali Proljeća i Jeseni|Anala Proljeća i Jeseni]]*, iako neki naučnici vjeruju kako je riječ o nezavisno sastavljenom djelu koje je tek kasnije umetnuto u Anale. Mnogi naučnici, kao Yang Bojun (楊伯峻) vjeruju da je djelo nastalo u periodu Zaraćenih država, te da nije napisano kasnije od 389. pne. Smatra se jednim od najvažnijih izvora za kineski Period Proljeća i Jeseni.

Djelo također sadrži najstariju referencu na weiqi - igru na ploči, poznatu kao go. Spominje se u 25. godini vojvode Xianga od Lua, odnosno 548. pne..

*Zuo Zhuan* se smatra jednim od najvažnijih djela klasične kineske književnosti. Zajedno sa *[[Shiji]]jem* je imalo važan uticaj na buduće kineske autore.

## Reference
* 
* 

## Vanjske veze

* Zuo Zhuan Fully searchable text (Chinese)
* The Zuozhuan Digital Concordance . by St. John Page and Isabel García Hidalgo, the English data is based on the full translation published by the 19th century English sinologist-missionary James Legge. Missing sections not covered by Legge were translated by Page and added to cover the full text.
Zuo Qiuming

**Zǔo Qīumíng** (, 5. vijek pne.) bio je dvorski pisar drevne kineske države Lu i suvremenik Konfucija za vrijeme perioda Proljeća i Jeseni. Tradicionalno mu se pripisuje historijsko djelo poznato kao *[[Zuo Zhuan|Zuov komentar]]*, a špekulira se da je mogao biti i autor *[[Guoyu (knjiga)|Guoyua]]*. Tradicija, koju je zabilježio Shiji, navodi da je poput Homera, bio slijep.
Münster (Lech)

**Minster** () je opština u nemačkoj saveznoj državi Bavarska. Jedno je od 43 opštinska središta okruga Donau-Ris. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.061 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 9779187.

## Geografski i demografski podaci

Minster se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Donau-Ris. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 412–434 metra. Površina opštine iznosi 16,1&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.061 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 66 stanovnika/km².

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine 
* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn  - Informacioni sistem gradova, opština i okruga.
Jutro

**Jutro** je deo dana od izlaska sunca do podneva (mada granica često nije jasno određena).

U svakoj geografskoj zoni, klimatskom pojasu i u svakom godišnjem dobu jutro karakterišu različiti parametri kao što su: temperatura, vlažnost vazduha...

Većina ljudi ustaje ujutro i započinje svoje dnevne aktivnosti. Dok na jednoj strani Zemlje otpočinje jutro, na drugoj strani otpočinje veče.

## Vanjske veze
Agrokor

**Agrokor** je bila najveća privatna kompanija u Hrvatskoj. Agrokor je zapošljavao preko 31.000 ljudi. Primarne delatnosti kompanije bile su proizvodnja i distribucija hrane i pića, kao i maloprodaja, a neki od najpoznatijih robnih marki u vlasništvu Agrokora su Frikom, Dijamant, Idea, Jamnica i dr. Glavni strateški cilj kompanije bio je da zauzme vodeću poziciju u regiji.

Agrokor je sa srpskom kompanijom Delta M sklopio ugovor o strateškom partnerstvu početkom udruživanja svojih trgovinskih lanaca.

## Struktura
### Privatizacija
Agrokor napreduje 1990-ih tokom vala protuzakonitih privatizacija u Hrvatskoj kada jedna po jedna bivša društvena kompanija dolazi u ruke Ivice Todorića koji će se dokazati kao uspješni poduzetnik:
* Jamnica - privatizacijom ulazi u Agrokor 1992. godine
* Zvijezda (kompanija) - privatizacijom ulazi u Agrokor 1993. godine
* Konzum - privatizacijom ulazi u Agrokor 1994. godine
* Ledo - privatizacijom ulazi u Agrokor 1994. godine
* Belje (kompanija) - privatizacijom ulazi u Agrokor 2005. godine
* PIK Vrbovec - privatizacijom ulazi u Agrokor 2005. godine
* Tisak - dolazi u vlasništvo Agrokora 2007. u kontroverznom "poslovnom" potezu. http://www.e-novine.com/mobile/region/region-hrvatska/43341-Pavi-ukrao-Slobodnu-Dalmaciju.html
* Vupik - privatizacijom ulazi u Agrokor 2010. godine

### Ostale kompanije u vlasništvu Agrokora
* Idea (kompanija)
* Dijamant (kompanija)
* Frikom
* Sarajevski kiseljak
* Kikindski mlin
* Podrum Mladina
* Solana Pag

## Vanjske veze

* Agrokor - službene stranice
* Frikom 
* Ledo
Trojni pakt

**Trojni pakt**, isto tako poznat kao **Pakt tri sile**, **Osovinski pakt**, **Pakt tri pravca** ili **Trojna pretnja** je pakt koji je potpisan u Berlinu, Nemačka, 27. septembra 1940. godine. Potpisali su ga Saburo Kursu iz Carevine Japan, Adolf Hitler iz Nacističke Nemačke i Galecio Đano (ministra inostranih dela Italije) iz Fašističke Italije. Time je zvanično stvoren vojni savez Sila osovine u Drugom svetskom ratu kao suprotnost silama saveznicima.

## Pozadina i sporazum

Sporazum je formalizovao savezništvo sila osovina, koji je uperen protiv još uvek formalno neutralnih Sjedinjenih Država u slučaju da se umešaju u Drugi svetski rat.

Trojnom paktu pristupila je Mađarska (20. novembra 1940.), Rumunija (23. novembra 1940.) i Slovačka (24. novembra 1940.). Bugarska je pristupila 1. marta 1941. godine.

## Tekst pakta

Vlade Nemačke, Italije i Japana smatraju kao preduslov trajnog mira da svaka nacija na svetu treba da ima prostor koji joj je potreban.

ČLAN 1. Japan priznaje i poštuje vođstvo Nemačke i Italije u zavođenju novog reda u Evropi.

ČLAN 2. Nemačka i Italija priznaju i poštuju vođstvo Japana u zavođenju novog reda u Istočnoj Aziji.

ČLAN 3. Japan, Nemačka i Italija složili su se da sarađuju na svim poljima. Obavezuju se se da se pomažu svim političkim, ekonomskim i vojnim sredstvima ako jedna od tri ugovorene strane bude napadnuta od neke sile, koja se ne nalazi u evropskom ratu ili kinesko-japanskom sukobu.

## Kraljevina Jugoslavija

Dana 25. marta 1941. godine, knez Pavle Karađorđević, prvi namesnik Kraljevine Jugoslavije pristao je na Trojni pakt. Hitleru nije bilo lako da natera Jugoslaviju na ovaj sporazum. Postojala je vrlo jaka antinemačka struja u zemlji, prvenstveno kod većinskog srpskog stanovništa. Sporazum je zbačen vojnim udarom 27. marta 1941. godine. Puč je izvela grupa jugoslovenskih oficira, uz britansku podršku, i tom prilikom dovela maloletnog kralja Petra II Karađorđevića na vlast.

## Povezano
* Antikominternski pakt
NOP (višeznačno)

Termin **NOP** ima više značenja.

* **[[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije]]**
* **[[Nociceptinski receptor]]**
Irig

**Irig** je gradsko naselje u opštini Irig u Srbiji, koje administrativno pripada Sremskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 4848 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 4414 stanovnika). Takodje Irig je i država

Leži na veoma važnoj saobraćajnici koja polazi od Novog Sada i preko Iriškog venca, i srednjim delom južnih obronaka Fruške gore spušta se do Rume. Poznat voćarsko-vinogradarski rejon, sa velikim vinskim podrumom. Ima bogatu kulturnu tradiciju, a naročiti značaj ima Prva srpska čitaonica. Tradicionalne manifestacije: Dositejevi dani, Pudarski dani i drugo. Značajan je turistički potencijal, a posebno su poznati fruškogorski manastiri. Od sredine 2015. godine, u Irigu se nalazi jedino predstavništvo starokatoličkih crkava za područje R. Srbije - Pravoslavno - starokatolički Generalni vikarijat sv. Metoda.

## Demografija
U naselju Irig živi 3839 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,9 godina (38,1 kod muškaraca i 41,5 kod žena). U naselju ima 1686 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,87.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

## Značajne osobe
* Nebojša Popović, poznati košarkaški reprezentativac Jugoslavije, dugogodišnji trener Crvene Zvezde i član kuće slavni u Springfieldu
* Borislav Mihajlović - Mihiz, srpski književnik i pisac 20. veka
* Eustahija Arsić, prva srpska priznata žena-književnica i spisateljica ranog 19. veka
* Petar Matić Dule, učesnik Narodnooslobodilačke borbe, general-pukovnik JNA i posljednji živi narodni heroj Jugoslavije.
* Vasa Eškićević, srpski slikar

## Povezano
* Opština Irig

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain) 
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
* Zvanični sajt opštine Irig 
* Pravoslavno - Starokatolički Generalni vikarijat Sv. Metoda
Iriški Venac

**Iriški Venac** je vrh Fruške gore visine 441 metara nadmorske visine. Nalazi se u opštini Irig u Vojvodini. Najbliže naselje vrhu je gradić Irig.

Iriški Venac se nalazi u središnjem delu planine, a u njegovoj blizini nalazi se i Brankovac i hotel „Norcev“. Ovo poznato izletište na ovoj planini. 

Ovaj vrh možda je više poznat kao najviši prevoj u Vojvodini, koji spaja 20 kilometara udaljen Novi Sad sa delom zemlje južno od njega (Srem, Mačva, Podrinje) kao i sa autoputem Beograd-Batrovci. Ovaj pravac je veoma važan i ima nivo magistralnog puta. Zbog toga je i sam prevoj veoma bitan - tu se nalazi raskrsnica ovog puta sa putem duž bila Fruške gore, kao i benzinska pumpa, uređeno parkiralište, deo za kampovanje.

Na Iriškom vencu se nalazi spomenik „Sloboda“, podugnut 1951. godine, u znak sećanja na borce Narodnooslobodilačke borbe. Autor spomenika je vajar Sreten Stojanović.
Manastir Ravanica

:*Za "Malu Ravanicu" videti [[Manastir Vrdnik]]*

**Manastir Ravanica** je manastir u Srbiji i nalazi se u podnožju Kučajskih planina, pored sela Senje kod Ćuprije. Ravanica je zadužbina kneza Lazara, koji je poginuo u bici na Kosovu na Vidovdan, 28. juna 1389.
Tetanus

**Tetanus** je akutno oboljenje izazvano toksinima bakterije klostridujum tetani (). Klostridija tetanusa proizvodi jak neurotoksin, tetanospazmin, koji se vezuje za receptore nervnih ćelija i sprečava prenošenje inhibitornih signala iz malog mozga na mišićne motorne neurone. Kao posledica se javlja pojačana mišićna aktivnost u vidu grčeva i povećan mišićni tonus.

## Uzročnik

Tetanus je izazvan tetanospazminom, toksinom bakterije klostridijum tetani. To je relativno krupna, gram pozitivna, bakterija veličine 3-8 μm, štapićastog oblika. Klostridije su anaerobne bakterije i nalaze se svuda, posebno u zemlji i crevu čoveka. U nepovoljnim uslovima grade spore. Klostridija tetanusa poseduje treplje pomoću kojih se kreće.

Toksin tetanusa pripada grupi AB toksina. Sastoji se iz dve podjedinice A i B povezane disulfidnim mostom. Veća podjedinica B (vezujuća) se vezuje za receptore nervnih ćelija. Manja podjedinica A, je aktivna komponenta i to je enzim iz grupe cink-metaloproteinaza. Ova komponenta razlaže proteine koji učestvuju u procesu sekrecije inhibitornih neurotransmitera u prednjim rogovima kičmene moždine. Kao posledica javlja se povećan mišićni tonus i aktivnost u vidu grčeva mišića.

## Patogeneza i simptomi

Nakon povrede dolazi do naseljavana rane raznim bakterijama, između kojih je i klostridija tetanusa, koja je široko rasprostranjena. Ukoliko u rani postoje anaerobni uslovi dolazi do razmnožavanja ove bakterije i proizvodnje toksina, tetanospazmina. Tetanospazmin dolazi putem nervnih vlakana ili krvi do prednjih rogova kičmene moždine gde ispoljava svoje dejstvo. Ovaj toksin blokira oslobađanje inhibitornih neurotransmitera: GABA i glicina, što za posledicu ima povećanje mišićnog tonusa i nekontrlisane mišićne kontrakcije u vidu grčeva izazvanih optičim i akustičkim dražima. Simptomi se najpre javljaju na mišiću maseteru koji učestvuje u žvakanju u vidu povišenog tonusa i grča ovog mišića-trizmus. Zatim sledi ukočenost vrata i mišića leđa. Usled grča mišića lica javlja se sardonični (iskeženi) osmeh (). Postoje i problemi sa gutanjem, ili sa disanjem ukoliko dođe do grča mišića grkljana ili dijafragme. Na kraju dolazi do toničnih kontrakcije celokupne muskulature trupa-opistotonus. Usled siline mišićnih kontrakcija može doći do istezanja i pucanja tetiva, preloma kostiju... Telesna temperatura obolelih je takođe povišena, krvni pritisak može biti povišen i mogu se javiti poremećaji rada srca. Svest je očuvana.

Bolest se dijagnostikfikuje na osnovu kliničke slike, pronalaženja toksina putem PCR-a (jez-en|PCR) ili njegovim testiranjem na životinjama (npr. mišu).
U terapiji je važna primena antitoksina, higijena rane, mišićnih relaksanasa itd.

Zahvaljujući vakcinaciji (difterija-pertusis-tetanus DTP) bolest je postala ređa. Ukoliko dođe do težih povreda 5 i više godina nakon vakcinacije, potrebno je primiti osvežavajuću dozu vakcine.

## Povezano

* GABA
* Glicin
* Grč
* Mišićni tonus
* DTP
* Neurotransmiteri
* Toksini
* Klostridije

## Literatura

* Fritz H. Keyser, Kurt A. Bienz *Medizinische Mikrobiologie* Thieme
Znojenje

**Znojenje** je proces proizvodnje i isparavanja tečnosti (znoja), koja se primarno sastoji od vode kao i manje količine natrijevog hlorida, koja se izlučuje putem znojnih žlijezda u koži sisara.

Znojenje je primarno proces koji pomaže termoregulaciji organizma, ali također kod muških jedinki služi za izbacivanje feromona. Životinje koje ne posjeduju, ili posjeduju u manjoj količini, znojne žlijezde, kao npr. psi, regulišu svoju tjelesnu temperaturu dahtanjem.

## Povezano

* Znojne žlijezde
* Hiperhidroza
* Anhidroza

## Reference
Opijum

**Opijum** je supstanca koja se dobija zasecanjem zelenih čahura posebne vrste maka (*Papaver somniferum*) iz kojih curi kao mlečni sok, a zatim se suši na vazduhu dok se ne dobije smeđa masa. Sadrži preko 20 alkaloida od kojih su neki prisutni kao slobodni dok su drugi vezani za sumpornu ili mekonsku kiselinu. Najveću praktičnu primenu našla su 4 alkaloida opijuma:
* morfin
* kodein
* papaverin
* narkotin (noskapin).

Prvi pisani podaci o upotrebi opijuma potiču iz najstarije ljudske istorije, odnosno iz III veka pre n. e.

## Vanjske veze

* Škola botanike
* Opium Museum
* The Opium Poppy FAQ 
* Erowid Opium Vault
* A New Opium War
* Geopium: Geopolitics of Illicit Drugs in Asia
* Poppies.org
* Opium in Japan 
* Hall of Opium 
* Opium in India
* Opium Dens of Victorian London
* From Flowers to Heroin, CIA publication
* The World Factbook on Afghanistan 
* ''Opium Made Easy'' by Michael Pollan (originally appeared in *[[Harper's Magazine|Harper's]]*.)
* A Brief History of Opium 
* Confessions of a Poppy Tea addict
* The Papaver Somniferum Photo Gallery
* Smoking of opium
* Erowid's Opium Photos
* Photos of opium poppies on www.geopium.org
Džordže Gider

**Džordže Gider - Georg** (pseudonim **Enigmatko**; Murska Sobota, 12. 9. 1962), slovenski enigmat, sastavljač križaljki.

Živi i radi u Radencima. Jula 2001. postavio je prvu slovensku enigmatsku internetsku stranicu *Enigmatko.com*, namijenjenu prije svega svim ljubiteljima križaljki i zagonetaka.

## Vanjske veze
* www.enigmatko.com  (više nije aktivna; posjet: 26. II. 2016)
Radenci

**Radenci** (njemački: *Radein* ili *Bad Radein*, mađarski: *Regede*) je grad u Sloveniji od 2.187 stanovnika, on je i administrativni centar Občine Radenci.
## Geografija
Radenci leži na sjeveroistoku Slovenije pored austrijske granice, na lijevoj obali rijeke Mure.
## Historija
Radenci se u pisanim dokumentima prvi put spominju 1436. pod imenom **Radein**, a zatim 
- 1445. kao selo pod imenom *Radusch*. Od 1752. ustalilo se ime *Dorf zu Radein* 

Najznačajniji događaj za mjesto bilo je otkriće izvora mineralne vode, kog je otkrio dr. Karol Henn 1869. On je od 1871. počelo flaširati tu vodu, a 1878. izradio prve objekte za smještaj gostiju.

Njegov sin Roman dovršio je 1882. prvo natkriveno kupalište i uredio park. 
Od 1885. mjesto je povezano sa željeznicom, pa je povećan broj gostiju u lječilištu.

Lječilište se jako razvilo od 1962. kad je izgrađen otvoreni bazen sa sportskim terenima, odtada je skoro svakih pet godina izgrađen po jedan novi hotel.
## Privreda
Najznačajniji privredni objekt je lječilište i puniona mineralne vode Radenska.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Radenci
Münster (region)

**Minster** () je jedan od pet administrativnih regiona (*Regierungsbezirk*) u severnom delu nemačke države Severna Rajna-Vestfalija. Pokriva uglavnom ruralne oblasti Minsterlanda (*Münsterland*).

Istorija ovog administrativnog regiona datira iz 1815. godine, kada je jedan od prvih 25 administrativnih regiona (*Regierungsbezirke*) formiran kao jedan od subdivizija pruskih provincija. Poslednja reorganizacija distrikta je sprovedena 1975. godine, kada je broj distrikata smanjen sa 10 na 5, a broj slobodnih gradova sa šet na tri.

## Vanjske veze
Službena internet prezentacija
Münster (grad)

**Minster** (, niskonem. *Mönster*) je grad u Vestfaliji u sevrozapadnoj Nemačkoj. Pripada saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija između Osnabrika i Dortmunda. Minster je krajem 2007. imao 272.951 stanovnika.

Grad Minster je 793. osnovao frizijac Ludger. Biskupiju u Minsteru je 799. proglasio papa Lav III, a Ludger je od 805. bio njen prvi biskup. Za vreme Reformacije, u Minsteru su anabaptisti pobunom preuzeli vlast (Minsterski ustanak, 1534-1535). Ovde i u Osnabriku je 1648. potpisan Vestfalski mir. Minsterom i njegovom državom su vekovima vladali biskupi, sve do 1803. To je bila najveća crkvena teritorija u Svetom rimskom carstvu. Od 1815. do 1946. Mister je bio prestonica pruske provincije Vestfalija.

Stari grad je uništen u Drugom svetskom ratu (91%), ali je obnovljen 1950-ih.
U Minsteru danas postoji 8 univerziteta i viših škola, kao i provincijski sudovi. Grad je poznat po velikoj upotrebi bicikala.

### Geografski i demografski podaci

Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 60 metara. Površina opštine iznosi 302,9&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 275.543 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 910 stanovnika/km². Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 5515000, *[[NUTS]]* (DEA33) i *[[UN/LOCODE|LOCODE]]* (DE MSR) kod.

## Ostalo
U Minsteru danas postoji 8 univerziteta i viših škola od kojih je najpoznatiji Univerzitet u Münsteru, kao i provincijski sudovi. Grad je poznat po velikoj upotrebi bicikala.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Grad Minster
* Gradske panorame
Jutro (razvrstavanje)

**Jutro** može da bude:
* Jutro - deo dana
* Jutro - jugoslovenska muzička rok grupa
* Jutro - stara mera za površinu
* Jutro - jugoslovenski film iz 1967.
Džem

**Džem** je tradicionalna voćna poslastica koja spada u zimnicu. Dobija se kuvanjem voća (najčešće šljive, kajsije, jagode) sa šećerom. Karakteristično za ovu poslasticu je da se pored slatkog želatinoznog soka nalaze i komadi voća. Najčešće ga pripremaju domaćice (postoje i industrijski džemovi) i svaka domaćica ima neku "tajnu" u receptu koju je naučila od predaka i koja se prenosi na buduće generacije.

Posebno se lako kuva u mikrotalasnoj pećnici.
Pekmez

**Pekmez** je tradicionalna voćna poslastica koja spada u zimnicu i slična je džemu. Dobije se dužim kuhanjem voća nego u džemu, a često ga se unaprijed usitni. Šećer se često prvo prokuha sa malo vode, pa se u to dodaje pripremljeno voće. Omjer šećera i voća je najčešće 1:1. Ukoliko se smanjuje količina šećera, pekmez se mora kuhati duže. Ukoliko postoji opasnost od kvarenja, dodaje se i neko sredstvo za konzerviranje.

Pekmez se najčešće dobiva kuhanjem šljive i kajsije.

## Povezano

* Džem
* Marmelada
Trnavski kraj

**Trnavski kraj** () se nalazi na zapadu zemlje sa sedištem u Trnavi i sastoji se od 7 okruga ():
* okrug Galanta ()
* okrug Hlohovec ()
* okrug Dunajska Streda ()
* okrug Piešťany ()
* okrug Senica ()
* okrug Skalica ()
* okrug Trnava ()

## Povezano
* Trnava

## Stanovništvo

Prema podacima o broju stanovnika iz . godine naselje je imalo  stanovnika.

### Etnički sastav

### Religija

## Reference
Jutro (grupa)

**Jutro** je bila jugoslovenska rok grupa. Postojala je od jeseni 1971. do kraja 1973, kada je transformisana u verovatno najpopularniju rok grupu bivše Jugoslavije - Bijelo dugme.

Jutro su onovali Ismet Arnautalić i Goran Bregović. Prvu postavu su činili Ismet Arnautalić (gitara), Goran Bregović (gitara), Zoran Redžić (bas gitara), Gordan Matrak (bubnjevi) i Zlatko Hodnik (vokal). Kada su ušli u studio početkom 1972, Goran je pozvao Željka Bebeka da peva sa njima.

Nakon što je grupa snimila nekoliko pesama, Ismet je presudio da nije zadovoljan muzikom i napustio je grupu. U isto vreme grupa je pormenila bubnjara (Ipe Ivandić), a klavijaturista Vlado Pravdić je ušao u grupu. Kasnije iste godine, Zoran Redžić je napustio grupu, a zamenio ga je Jadranko Stanković.

Grupa je takođe imala problem sa imenom pošto je Ismet poneo pravo na ime sa sobom. Pošto su bili opšte poznati po svojoj pesmi "*Kad bih bio bijelo dugme*", odlučili su da promene ime u Bijelo dugme. Promena se zvanično desila 1. januara 1974.
Jutro (površina)

**Jutro** je mera za površinu kuće. Najpoznatija je kao **katastarsko jutro** i iznosi 5754,64 m². Katastarko jutro je dugo bilo u upotrebi u zemljama u koje su bile pod Austro-Ugarskom. Često se izjednačavalo i zvalo *dan oranja*. Sa imenom „jutro“ postojale su i druge jedinice za površinu kao: slavonsko-sremsko jutro i veliko jutro.

## Povezano
* Hvat
* Stopa
Canon

**Canon (jap. キャノン株式会社**) je japanska multinacionalna kompanija, koja je se bavi proizvodnjom optičkih instrumenata, kamera, fotoaparata, fotopapira, printera i slične tehnike. Središte kompanije je u Tokiju, Japan.

## Historija
Canon je počeo kao tvrtka sa nekoliko zaposlenih ljudi. Uskoro je postala veliki proizvođač fotoaparata, a sada je globalna multimedijalna kompanija.

1930. godine Goro Yoshida i Saburo Uchida osnovali su tvrtku Precision Optical Instruments Laboratory, prethodnik Canona. Tvrtku je financirala Takeshi Mitarai, bliska prijateljica Ushida. Osnovni cilj bio je razviti 35mm fotoaparat.

U lipnju 1934 su izdali svoj prvi fotoaparat, Kwanon. Međutim došlo je do problema, tvrtka Precision Optical Instruments Laboratory razvila je vrlo lošu leću. Pomoć su zatražili od korporacije poznate kao Nippon Kogaku Kogyo (prethodnik Nikona) koji koriste svoje Nikkor leće. Tako je u veljači 1936 Precision Optical Instruments Laboratory proizveo Hansa Canon (stansardni model sa Nikkor 50&nbsp;mm f/3.5 objektivom).

Sljedeće, 1937-e godine naziv tvrtke promijenjen u Canon te je osnovana trenutno korporacija.

## Proizvodi
### Digitalni fotoaparati
Canon proizvodi nekoliko serija fotoaparata:
* **Powershot** serija (kompaktni uređaji za "široku potrošnju"; na engleskom govornom području te uređaju nazivaju *consumer & prosumer*, uobičajen je optički zoom 2-4x)
* **Powershot G** serija - kompaktni fotoaparat kojeg obilježava optički zoom od 6x i mogućnost snimanja RAW fotografija
* **Digital IXUS** serija - ultrakompaktni uređaji s karakteristikama u rangu *Powershot* uređaja
* '''EOS''' serija - SLR fotoaparati

### Ostali proizvodi
Uz fotoaparate, Canon proizvodi i pisače (kako laserske tako i ink-jet), skenere, fotopapire itd.
Canon EOS

**[[Canon]] EOS (Electo-Optical System)** sustav je SLR fotoaparata uveden 1987. godine sa Canonom EOS 650, koji je još uvijek u proizvodnji. Sustav je temeljen na objektivima EF navoja koji je zamjenio prethodni FD navoj. U većini zemalja Canon EOS ima najveći udio na tržištu, ali tu su i SLR-ovi iz Nikonove F serije, zatim Olympus, Sony, Pentax i ostali proizvođači.

## EF objektivi

Za razliku od prethodne FD serije objektiva osmišljeni su tako da nema mehaničke veze između objektiva i samog tijela fotoaparata. Otvorom blende i fokusom moguće je upravljati preko tijela fotoaparata zahvaljujući električnom kontaktu. Objektivi iz EF serije namjenjeni su korištenju samo za Canon EOS digitalne fotoaparate. Koriste bajonetni navoj. 


Datoteka:EF-lens-mount.jpg|The bayonet-style mount
Datoteka:Canon-14mm MG 2029.jpg|14mm F2.8 L objektiv
Datoteka:Canon TS-E24mm F3.5L.jpg|TS-E 24mm f/3.5L objektiv
Datoteka:Lens Canon EF 50mm f1.4.jpg|50mm F1.4 objektiv
Datoteka:Canon EF 85mm f12L horizontal.jpg|85mm F1.2 L objektiv
Datoteka:Canon 100mm macro MG 1959.JPG|100mm F2.8 makro objektiv
Datoteka:Canon EF 135mm f2L.jpg|135mm F2 L objektiv
Datoteka:Canon 400mm f28 img 1243.jpg|Canon EF 400mmobjektiv
Datoteka:Canon 16-35 L IMG 0157.JPG|16-35 F2.8 L objektiv
Datoteka:Canon 24-70 mm F2.8 lens side at 70 mm.jpg|Canon EF 24-70mm f/2.8L24-70 F2.8 L objektiv
Datoteka:Canon EF 70-200mm.jpg|70-200mm F2.8 L objektiv
Datoteka:Canon 70-300 DO MG 2020.jpg|70-300mm F4.5-5.6 IS DO objektiv
Tacloban

**Tacloban** (eng. *City of Tacloban*, tagalog *Lungsod ng Tacloban*, waray *Siyudad han Tacloban*) je filipinski lučki grad 220 kilometara udaljen od jugoistoka Manile. Prvi je grad u regiji Istočni Visayas koji je dobio status visokourbaniziranog grada. Tacloban je danas glavni grad provincije Leyte i regionalno središte Istočnog Visayasa (Regija VIII). S godišnjim prihodom od 500 milijuna filipinskih pezosa svrstava se među gradove prvog razreda, kao i gradove s najnižom incidencijom siromaštva u Filipinima. Od 20. listopada do 27. veljače 1945. bio je na čelu vlade Filipinskog Commonwealtha.

## Vanjske veze

* Službena stranica