open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Užički Grad

**Užički grad** je srednjovekovna tvrđava u blizini Užica.

## Historija
Podignuta najverovatnije u drugoj polovini XIV veka od velmoža Vojislava i Altomana Vojinovića kao glavno sedište ove vlastelinske porodice da bi štitila Užice i karavanski put koji je dolinom Đetinje povezivao Moravsku dolinu sa Bosnom, Humom i obalom Jadranskog mora, prvenstveno Dubrovačkom republikom. Smeštena je na visokoj oštroj steni koja se strmo spušta u Đetinju koja je sa tri strane okružuje i onemogućava prilaz. Najpoznatija epizoda u njenoj istoriji odigrala se novembra 1373. godine kada su udružene snage kneza Lazara (1371—1389) i bana Tvrtka (1353—1391) potpomognute odredima kralja Mađarske Lajoša I (1342—1382) koje je predvodio mačvanski ban Nikola Gorjanski Stariji u njoj opsele velikog župana Nikolu Altomanovića (1366—1373). Posle kraće opsade, uz pomoć topova i opsadnih sprava, Nikola se predao i tu je po naredbi Stefana Musića (uz Lazarevu prećutnu saglasnost) oslepljen, a njegove zemlje su među sobom razdelili pobednici. Tvrđava je konačno napuštena krajem 1862. godine sa još 6 drugih kada ju je prema sporazumu sa knezom Mihailom (1839—1842, 1860—1868) napustila osmanlijska vojna posada, posle čega je, shodno odredbama tog ugovora, krajem zime 1863. godine dignuta u vazduh i onesposobljena za dalju vojnu upotrebu. Danas su od utvrde ostali ostaci bedema, kula i zgrada u visini od oko jedan metar (poput Sokola) na koliko su svedeni razaranjem 1863. godine, ali se i pored toga može naslutiti nekadašnji izgled utvrde. Ona je danas jedna od turističkih atrakcija Užica.

## Galerija

Свјетлопис тврђаве Ужички град.jpg
Užički grad 01.jpg
Užički grad 02.jpg
Užička tvrđava.jpg
Uzice Stari Grad 1300s IMG 9789.JPG
Srednjevekovni grad Užice - pogled sa Zabučja.jpg
Pevnost a mesto Uzice v zapadnim Srbsku.jpg


## Povezano
* Nikola Altomanović
* Maglič

## Literatura
* 
* Deroko, Aleksandar (1950). Srednjevekovni gradovi u Srbiji, Crnoj Gori i Makedoniji. Beograd: Prosveta. 

## Vanjske veze
* 
* 
* Vebsajt posvećen istoriji i očuvanju užičkog starog grada.
* Otimanje užičke tvrđave od korova („Politika“, 14. maj 2014)
* Zidinama užičke tvrđave stiže prva pomoć („Politika”, 20. jul 2016)
*Krađa arheološkog blaga (RTS Kulturno-umetnički program - Zvanični jutjub kanal)
* Zapis o Užičkoj tvrđavi iz 1664. godine („Kolektiv Užice”, 2. maj 2019) 
* Srednjovekovni grad
* Značaj užičkog grada u 17, 18 i 19 veku ("Politika", 3. feb. 1935)
Zgrada Komande vazduhoplovstva u Zemunu

**Zgrada Komande vazduhoplovstva u Zemunu** nalazi se na Avijatičarskom trgu br. 12 u Zemunu, Srbija. Gradnja je počela u proljeće 1934, na inicijativu kralja Aleksandra I Karađorđevića, a završena je 1936. god. Na izradi ovog zdanja svakodnevno je radilo oko 400 radnika. Izgrađena je po projektu Dragiše Brašovana, tada najpopularnijeg graditelja porodičnih kuća i vila u Beogradu, u duhu jugoslovenske moderne arhitekture između dva svjetska rata, sa izrazitom arhitektonsko-urbanističkom i kulturno-istorijskom vrijednošću. Statički proračun i nadzor bio je povjeren Milutinu Milankoviću, srpskom naučniku. 

## Opis
Objekat Komande vazduhoplovstva je postavljen kao monumentalna blok-zgrada, simetričnog volumena, glavnom fasadom orijentisanom ka Avijatičarskom trgu. Građena je sa osnovom u obliku četvorougla, sa unutrašnjim dvorištem i predbaštom.

Brašovan je čitavu masu zgrade razbio na tri segmenta, stvorivši utisak da se radi o tri samostalna objekta – to su glavna zgrada sa unutrašnjim dvorištem sa četiri sprata, masivna kula na sredini sa sedam spratova i zaobljena krila na bočnim stranama. Kula je građena tako da po svojoj konstrukciji podseća na trup i kljun aviona, sadrži stepenište  i na vrhu meteorološku stanicu. Na fasadu prema Glavnoj ulici naknadno je dodata skulptura Ikara, rad novosadske vajarke Zlate Markov. U opštoj konfiguraciji prepoznaje se simbolika Ikarovih krila ili tada modernog oblika aviona .Zbog toga je arhitektura ove zgrade kritikovana kao "ekspresionističko istraživanje", "naivni simbolizam", "manirističko odstupanje“  od glavnog principa moderne – dosljedne funkcionalnosti.

Godine 1935. završeni su spoljni radovi, a iznad petokrilnih staklenih vrata postavljen je natpis kralju Aleksandru I koji je ubijen nekoliko meseci nakon početka izgradnje. Kada je u potpunosti završena, 1936. godine bila je to najviša zgrada u Beogradu (36 m.).

Oštećena je u NATO bombardovanju 5. aprila 1999, a kada će rekonstrukcija početi i ko će je finansirati – još nije poznato. Po projektu obnove zgrada će zadržati istu namjenu, a enterijer će biti adaptiran. Osam godina poslije bombardovanja, zgrada Komande vazduhoplovstva zbog svojih arhitektonskih i kulturno-istorijskih vrijednosti upisana je u registar kulturnih dobara kao pojedinačni spomenik kulture.

## Izvori
Hotel Zlatibor (Užice)

**Hotel Zlatibor** se nalazi na Trgu partizana, Užice, Srbija. Izgrađen je krajem 1970-ih i 1980-ih godina. Zvanično je otvoren 24. septembra 1981. godine. Ova impozantna građevina neobičnog oblika i visine dominira ovim dijelom grada i predstavlja jednu od najistaknutijih građevina u čitavoj zapadnoj Srbiji. Brutalistički hotel izgrađen je prema projektu crnogorske arhitektkinje Svetlane Kane Radević, u duhu jugoslovenske moderne arhitekture. 

Ideja za gradnju hotela javila se još 1958. godine, u ranim fazama planiranja projekta za Trg partizana. Izgradnja je odlagana dugi niz godina. Nakon rušenja starog hotela, što je rezultiralo gubitkom posjetilaca u Užicu, donesena je odluka o izgradnji nove, moderne zgrade koja bi zadovoljila savremene zahtjeve turista. Na zatvorenom konkursu za izgradnju budućeg simbola grada Užica, kandidatkinje su bile dvije žene, koje su u to vrijeme slovile kao vodeće u domenu arhitekture - Svetlana Kana Radević i Jovanka Jeftanović. Pobijedilo je rješenje Kane Radević u kojem je hotel projektovan kao toranj, sa hrabrim pristupom slobodnim formama, zbog vizuelne i estetske snage, izbora materijala i velike doze inovativnosti. Jedinstveni karakter projekta Radevićeve ogleda se u "ogoljenoj" betonskoj fasadi koja zauzima čitavu površinu građevine.

Sa izgradnjom je započeto 1979. godine, a hotel je svečano otvoren 1981. Ime je dobio po obližnjoj planini Zlatibor, veoma popularnoj turističkoj destinaciji. Zbog sive boje, mještani su ga nazivali "Sivonja", Objekat oštrih ugaonih nagiba, dinamičnog oblika, odaje utisak izbijanja iz zemlje, te uzdizanja u nebo sa baze na kojoj je postavljen. Tanki prozori zgrade dodatno doprinose osećaju leta u visinu, pa je hotel dobio i naziv - "Raketa".

Hotel je visok 60 m. i ima ukupno petnaest spratova. Ništa manje impozantna bila je i unutrašnjost hotela Zlatibor sa 148 soba, dva restorana, plesnom dvoranom i barovima. Postao je ekskluzivno mjesto za noćne izlaske Užičana, ali i boravište brojnih turista.

Nekadašnji ponos grada, poslije 1990. je doživio privatizaciju i počeo je polako propadati. Do današnjeg dana nije značajno saniran, pogotovo njegova spoljašnost. Jedan dio prostorija hotela je renoviran 2020. god, s ciljem pretvaranja u stambene apartmane, studentske smještajne jedinice i nekoliko hotelskih soba. Gostima je na raspolaganju restoran sala, kafe bar, gril bar, igraonica za najmlađe, poslastičarnica, mjenjačnica, frizerski salon, butik, a ispred se nalazi parking prostor.

## Izvori
Ustav Paname

**Politički ustav Republike Paname** () najviši je zakonski akt u Panami koji regulira državno ustrojstvo te temeljna ljudska i građanska prava u toj državi. Aktualni ustav četvrti je u historiji Paname od 1904. godine, a stupio je na snagu 1972. godine za vrijeme diktature Omara Torrijosa te je mijenjan ukupno pet puta (1978., 1983., 1993., 1994. i 2004.). Ustav definira Panamu kao parlamentarnu republiku s jasnom trodiobom vlasti, s tim da sve tri grane vlasti (zakonodavna, izvršna, sudska) rade zajedno u "skladnoj suradnji". Službeni jezik je španjolski jezik. Ustav definira i teritorij Paname i to kao "kopno, teritorijalno more, podmortski kontinenralni šelf te zračni prostor između Kostarike i Kolumbije", a bilo kakvo ustupanje teritorija bilo kojoj drugoj zemlji eksplicitno je zabranjeno. 

Aktualni, izmijenjeni i dopunjeni ustav sastoji se od 328 članaka. Tekst počinje preambulom te ima ukupno 15 glava koje, osim triju temeljnih grana vlasti, reguliraju pitanja kao što su državljanstvo, lokalna samouprava, građanska i politička prava, javna uprava, Panamski kanal te modaliteti promjene ustava. 

Prvi ustav Paname iz 1904. godine bio je skrojen prema odredbama Sporazuma Hay–Bunau-Varilla te je efektivno odredio Panamu kao protektorat Sjedinjenih Država, koje su imale pravo intervenirati bilo gdje u Panami kako bi ponovno uspostavile red i ustavni poredak. Iako je ustav mijenjan 1918. godine, sporne odredbe nisu mijenjane (ukinuta je smrtna kazna, uveden je izravni izbor predsjednika i reformiran donji dom parlamenta). Sjedinjene Države odrekle su se prava na intervenciju tek 1939. godine, a godine 1941. predsjednik Arnulfo Arias 
donio je novi ustav koji je ne samo dokinuo status protektorata, već je pretvorio Panamu u predsjedničku republiku, čime si je Arias efektivno dao autokratske ovlasti; taj je ustav sadržavao i sporne odredbe o državljanstvu koje su bile diskriminatorne prema anglofonim crncima i nehispanskim manjinama. 

Arias je vrlo brzo svrgnut u puču, a njegov je nasljednik Ricardo Adolfo de la Guardia donio novi ustav, koji je stupio na snagu 1946. godine, i koji je efektivno bio kopija ustava iz 1904. godine, ali bez spornog čl. 136, koji je Sjedinjenim Državama davao pravo intervencije. Taj je ustav na snazi bio do 1968. godine, kada su, nakon državnog udara, brojna ustavna prava ukinuta ili ograničena. Omar Torrijos donio je novi ustav 1972. godine, a koji je u narednim desetljećima – nakon nekoliko amandmana – omogućio postepeni povratak demokracije u Panamu, uz značajnu reformu zakonodavne vlasti te jačanje građanskih prava i sloboda.

## Reference

## Vanjske veze
*
Lazar Dunđerski (arhitekt)

**Lazar Dunđerski** (Srbobran, 1881 — Opatija,  1952) bio je srpski i jugoslavenski arhitekt.

Osnovno i srednje obrazovanje stekao je u mjestima južnih dijelova Austro-Ugarske. Po okončanju studija arhitekture u Beču, Dunđerski je došao u Novi Sad gde je od 1922. započeo samostalnu projektantsku praksu koja je trajala do početka II svetskog rata. Prvi objekat na kojem je radio 1922. godine, u Ulici Vase Stajića broj 1, bila je njegova porodična kuća. Pripadao je širem krugu čuvene, imućne porodice Dunđerski i bio oženjen Olgom, kćerkom kompozitora Kornelija Stankovića.

Tokom treće decenije uglavnom je radio projekte privatnih vila i ljetnikovaca, uglavnom za prijatelje i poznanike i višespratne najamne zgrada. U tim projektima Dunđerski dostiže najviše momente stvaralačkog opusa, projektujući u modernističkom maniru. Estetski promišljene i izrazito savremene ove vile predstavljaju jedne od najvrednijih spomenika arhitektonskog modernizma u Novom Sadu. Jedini objekat izvan modernizma je vila Štolc (danas Galerije Rajka Mamuzića), u stilu secesije. 

Poslije rata Dunđerski se preselio u Opatiju, i kao i većina predstavnika novosadske međuratne arhitekture, nije se aktivno bavio projektovanjem. Umro je 1952. godine. 

## Objekti
* Zgrada Produktivne berze, danas zgrada Galerije Matice srpske, je značajna za Dunđerskog jer je u projektu pokazao: jasnu koncepcijsku zamisao, ravnopravan tretman enterijera i eksterijera, odmjeren fasadni ukras, porofesionalnu izradu, estetsku promišljenost i istančanost. Značajna je i za razvoj novosadske arhitekture jer predstravlja jedan od prvih pokušaja gradskog arhitekte da se okuša u vodama moderne arhitekture.  
* Tri zgrade Fabrike seruma na Rumenačkom putu
* Vila za doktora Mirića, značajni primjer zrelog modernizma u srpskoj arhitekturi, 1931. 
* Muzička škola u Radničkoj ulici i dijelom u Stražilovskoj ulici, građena kao stambena jednospratnica za porodicu Gutman.
* Vila za Hermana Gutmana, u ulici Vase Stajića 5, danas dječiji dispanzer Doma zdravlja
* Letnjikovac Mira na Ribnjaku, znalački je ukomponovan u parkovsko okruženje na samom domaku Dunava. 
* Vila Popović predstavlja pomak ka modernom koncipiranju stambenog prostora. 
* Više stambenih zgrada za privatne poručioce i Srpsku pravoslavnu crkvu, u drugoj polovini decenije. Uglavnom su to jednostavni objekti sa dve/tri etaže, mirnog modernističkog izgleda, bez fasadnog ukrasa, ravnih krovova. 
* Trospratnica u Ulici Jovana Đorđevića, poznata i kao Lovački dom, podignuta 1939. je jedan od poslednjih objekata, koje je Dunđerski projektovao pred sami rat

## Literatura
* V. Mitrović - Lazar Dunđerski, prvi novosadski arhitekta moderne, Projekat 4/1994, sa katalogom dijela, Građa XVII/1996.
* V. Mitrović - Graditelji Novog Sada, DaNS 30/2000, sa katalogom dijela, Građa XVII/1996.

## Vanjske veze
* 
## Izvori
Narodna skupština (Panama)

**Narodna skupština Paname** () jednodomni je parlament Republike Paname. Narodna skupština predstavlja zakonodavnu vlast u Panami. Narodna skupština sastoji se od 71 zastupnika koji se izabiru na općim izborima svakih pet godina (redovno). Sjedište Narodne skupštine nalazi se u Palači Justo Arosemena u Ciudad de Panami. Narodnom skupštinom predsjeda Predsjednik Narodne skupštine, koji se uglavnom bira iz redova vladajuće koalicije.

Zastupnici iz ruralnih i rubnih izbornih jedinica biraju se koristeći sistem izbora relativnom većinom, dok se zastupnici iz urbanih dijelova s većim brojem stanovnika biraju koristeći proporcionalni izborni sistem. Narodna skupština zasjeda dva puta godišnje u sklopu redovnih sjednica – prva sjednica traje od 1. lipnja do 31. listopada, nakon čega slijedi odmor, a zastupnici se vraćaju u skupštinu 2. siječnja i ponovo zasjedaju do 30. travnja svake godine. Postoji mogućnost sazivanja izvanrednih sjednica izvan navedenih rokova. 

Narodna skupština Paname izvorno je utemeljena još 1906. godine, ali kroz XX. vijek doživjela je niz promjena. Aktualna Narodna skupština djeluje od 1989. godine, kada je zamijenila Narodnu skupštinu predstavnika ''corregimienta''.

## Vanjske veze

*
Zgrada Galerije Matice srpske

**Zgrada Galerije Matice srpske**, izgrađena je kao zgrada Berze početkom 1927. god. na današnjem Trgu galerija u Novom Sadu, Srbija. Predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture Srbije. 
## Arhitektura
Za izgradnju posebne berzanske zgrade 1924. god. raspisan je konkurs. Ocjenjivačka komisija je za prvonagrađeni rad proglasila projekat Hinka Celera. Dvije godine kasnije uprava Berze odlučila je da se objekat gradi po projektu Lazara Dunđerskog. Zgrada Produktivne berze je značajna za Dunđerskog jer je u projektu pokazao: jasnu koncepcijsku zamisao, ravnopravan tretman enterijera i eksterijera,  odmjeren fasadni ukras, porofesionalnu izradu, estetsku promišljenost i istančanost.

Za preduzimačke radove izabran je Filip Šmit, dugogodišnji saradnik Dunđerskog.

Značajna je i za razvoj novosadske arhitekture. To se ogleda prije svega u činjenici da je zgrada osmišljena u skladu sa potrebama njenog unutrašnjeg radnog prostora. Upotreba fasadnog platna predstravlja jedan od prvih pokušaja gradskog arhitekte da se okuša u vodama moderne arhitekture.

Zgrada je nekoliko puta mijenjala upotrebu. Za vrijeme Drugog svjetskog rata bila je sjedište mađarske tajne policije, a 1944. je postala Uprava državne bezbjednosti. Pedesetih godina adaptirana je za potrebe Galerije Matice srpske prema projektu Ivana Zdravkovića i njegovih saradnika.

## Opis
Zgrada je masivna dvospratnica pravougaonog oblika, s ravnopravno tretiranim fasadama, simetričnim u centralnom dijelu. Plitak i odmjereni fasadni ukras primjenjen je paralelno na svim fasadama, posebno u njenim višim pojasevima. Visoko prizemlje je fugovano. Spratovi s gustim rasterom prozora, ukrašeni su prislonjeim pilasterima u vidu jonskih polukapitela. U osam otvora, na mjestu parapeta, takođe je korišten plitak melterski ukras u vidu ramova s naglašenim segmentima u vrhu. Ulaz u zgradu je smješten na masivnom stepeništu, sa četiri velika pilastera pravougaonog presjeka koji nose prostrani balkon s ogradom od balustera. 

## Literatura
* V. Mitrović - Lazar Dunđerski, prvi novosadski arhitekta moderne, Projekat 4/1994, sa katalogom dijela, Građa XVII/1996.
* V. Mitrović - Graditelji Novog Sada, DaNS 30/2000, sa katalogom dijela, Građa XVII/1996.

## Izvori
Tanurdžićeva palata

**Tanurdžićeva palata** se nalazi dužom stranom u ulici Modene dok kraćim stranama izlazi na Zmaj Jovinu i ulicu Ilije Ognjanovića, Novi Sad, Srbija. U urbanističkom smislu ova građevina dominira najužim centrom, određujući pravac i arhitektonski lik u tri ulice. Pripada zreloj fazi moderne arhitekture u Srbiji, ali sadrži i elemente lokalnog graditeljskog duha. 

Novosadski trgovac Nikola Tanurdžić, vlasnik firme "Sinesija", raspisao je 1931. god konkurs za idejno rješenje svoje palate, a uslovi su objavljeni u domaćim i stranim novinama. Prispjelo je rekordnih 406 projekata i žiri je odredio prva tri najbolja. Tamurdžić se slijedeće godine predomislio i realizaciju u cjelini povjerio arhitekti Đorđu Tabakoviću.

Krajem tridesetih godina Tabaković je nadogradio hotel "Reks" koji je sa palatom činio arhitektonsku cjelinu. Na svakom spratu hotela je bilo 9 soba sa 7 kupatila čiji su zidovi bili obloženi fajans pločicama. Svaka soba je imala signalizaciju, radio i telefon. 

Palata i hotel su 1949. nacionalizovani. Arhitekta Milan Marić je uz ovu građevinu 1981. god. dogradio aneks hotela koji danas nosi naziv  "Putnik"

## Opis
Masivna petospratna stambeno-poslovna zgrada je u obliku dugačkog pravougaonika sa zaobljenim ivicama. U prizemlju je 14 poslovnih prostora a na 5 spratova smješeno je 35 stanova. U srednjem dijelu prizemlja bila je bioskopska dvorana za 700 posjetilaca. Na vrhu je bila prostrana terasa sa dva velika tuša. 

Funkcionalo zastakljeno prizemlje natkriveno je istaknutom ravnom nastrešnicom, motiv koji će kasnije postati uobičajen u mnogim arhitektonskim rješenjima. Unutrašnji raspored se transparentno prenosi na ulične fasade palate, s harmoničnom podjelom zidne površine. Pravilni nizovi pravougaonih prozora spratova odvojeni su podeonim trakama. Najviši sprat je jedva primjetno uvučen, što je tada bilo uobičajeno kod zaobljenih objekata.

Razuđena cjelina je bez izrazitog likovnog akcenta. Jedini ukrasi na fasadi su natpisi iznad ulaza i nosač zastava - simbol modernog arhitektonskog pokreta. Drugostepena plastika je u potpunosti izostavljena. 

## Izvori
Portugalski restauracijski rat

**Portugalski restauracijski rat** () bio je vojni i politički sukob koji se odvijao između 1. decembra 1640. i 13. februara 1668., između Kraljevine Portugala i Kraljevine Španjolske. Obilježio je kraj Iberske unije (1580-1640) i obnovu portugalske neovisnosti.

## Zaključak
Sukob je okončan Lisabonskim mirom (13. februara 1668.), i to dijelom zahvaljujući posredovanju Kraljevine Engleske. Španjolska je službeno priznala neovisnost Portugala i legitimnost dinastije Bragança.

## Povezano
* Historija Portugala
* Historija Španije
Romanus Pontifex (1455)

**Romanus Pontifex** je papinska bula koju je izdao papa Nikola V. (Tommaso Parentucelli) dana 8. januara 1455. Ovom bulom papa je odobrio osvajanje nekršćanskih zemalja otkrivenih tijekom doba otkrića, kao i potaknuo porobljavanje domorodačkog, nekršćanskog stanovništva iz Afrike i Amerike.

## Kontekst
Zahvaljujući potpori koju je portugalski kralj Alfonso pružio križarskom pohodu protiv Turaka, koji su 1453. godine zauzeli Carigrad, papa priznaje kralju osvajanja ostvarena na afričkom tlu, u Maroku (Ceuta, 1415.) i duž obala Gvinejskog zaljeva. Osim toga, papa jamči:
– posjed mora u blizini osvojenih zemalja,
– isključivo pravo na trgovinu, ribolov i plovidbu,
– izuzeće od ograničenja kanonskog prava u pogledu trgovine s nevjernicima,
– i konačno (i najvažnije), pravo na organiziranje crkvene hijerarhije na novim teritorijima.

Ova posljednja povlastica je od posebne važnosti jer označava početak španjolskog kraljevskog patronata (), odnosno državne kontrole nad Katoličkom crkvom u misijskim krajevima. U buli papa Nikola V. na kraju priznaje i pravo portugalskom vladaru na porobljavanje "Saracena, svakog poganina i ostalih neprijatelja Krista" iz Afrike, koji su bili podvrgnuti portugalskim kolonizatorima bilo putem vojne okupacije ili na temelju ugovora o kupnji.

Sadržaj bule sličan je onome iz prethodne bule "*[[Dum Diversas (1452)|Dum Diversas]]*" (16. juna 1452.), u kojoj se također poticala kolonizacija od strane Portugalaca i porobljavanje stanovništva. Međutim, u tom pogledu, dokument je u suprotnosti s abolicionističkim stavovima izraženima u brojnim papinskim dokumentima iz 1434., 1462., 1537., 1591., 1639., 1741., 1839., 1888., 1890. i 1912. godine.

Izvorni dokument danas se čuva u Vatikanskom apostolskom arhivu. Međutim, postoje i druge papinske bule koje nose naziv "Romanus Pontifex".

## Vanjske veze
* Izvorni tekst bule *Romanus Pontifex* na latinskom.

## Povezano
* Historija Portugala
* Historija Španije
Fernão do Pó

**Fernão do Po** znan i kao **Fernando Pó**, bio je portugalski pomorac, prvi evropljanin koji je doplovio do estuarija rijeke Wouri u Kamerunu.

On ga je zbog obilja rakova kozica nazvao *Rio dos Camarões* (Rijeka kozica). Kasnije je prevladala španjolska varijanta *camarones*, iz koje je izvedeno ime današnje države Kamerun. 

## Biografija

O njemu se nezna gotovo ništa, jedino što se pouzdano zna da je 1472. doplpvio do Gvinejskog zaljeva i njegovih otoka. Jedan od njih današnji Bioko u Ekvatorijalnoj Gvineji je krajem 19. vijeka nazvan po njemu **Ilha de Fernando Pó**.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Fernão do Pó''
Gazawa

**Gazawa** je grad, općina i arondisman od 27,395 stanovnika na sjeveru Kameruna, u Regiji Daleki sjever.

## Geografske karakteristike

Grad se prostire duž obala rijeke Mayo-Tsanaga na četrdesetak od km zapadno
od svog administrativnog centra Maroue.

To je grad dviju etničkih grupa Fuba i Masa, koji čuvaju svoju tradiciju i održavaju brojne festivale sa plesom i pjesmama.

## Historija

Gazawa je nova općina osnovana dekretom 1993.

Danas je trgovački centar ratarsko- stačarskog kraja poznat po uzgoju prosa, sirka, pamuka i kikirikija.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Gazawa''
Hipotekarna banka u Novom Sadu

**Zgrada Hipotekarne banke u Novom Sadu ** se nalazi u ulici Modene 7, Novi Sad, Srbija. Pripada grupi objekata predratnog monumentalizma nastalih pod uticajem totalitarnih režima, koje sve izgledaju kao da su isklesane u jednom komadu. Na konkursu za projekat zgrade 1940. god. pobijedio je zajednički rad Bogdana Ignjatovića i Tihomira Ivanovića, urađen prema načelima moderne arhitekture. 

Građevinski radovi su počeli u aprilu iste godine i nastavili su se čak i nakon što je grad okupirala mađarska vojska u aprilu 1941. Glavni građevinski radovi su završeni 1942. Na kraju rata, radovi su prekinuti i ponovo nastavljeni 1946. kada su na trećem spratu probijeni i prozori. Svečano je otvorena 1947. god. kao Narodna banka Jugoslavije (Zavod za obračun i plaćanje).
## Opis
Zgrada je masivna trospratnica, izgrađena u duhu moderne arhitekture karakteristične za 1930-e godina XX vijeka. Odlikuje se kubičnim masama, ravnim površinama i prozorskim otvorima. Specifičnost fasadi daje uvučeni srednji dio sa devet vertikalnih prozora, između kojih su postavljene izbačene vertikale stubova kvadratnog presjeka. Glavni ulaz je trodjelan, smješten u polja između trećeg i šestog stuba. Ulaz i prozori prizemlja obrađeni su rešetkama. Fasada je izvedena u bijelom bračkom mermeru, slično kao i zgrada Banovine.

U suterenu je planirano moderno sklonište od napada iz vazduha, snabdjeveno najsavremenijim uređajima za ventilaciju tadašnjeg vremena. Predviđeni su i uređaji za osiguravanje i bezbjednost svih prostorija. U cijeloj zgradi planirana je instalacija parnog grijanja, a u glavnoj konferencijskoj sali uređaj za klimatizaciju.

## Literatura
* Vreme - Dovršavanje nove palate filijale Hipotekarne banke  u Novom Sadu, Beograd 8.VII.1940 
* Z. Manević - Arhitektura i politika (1937-1940), ZLUMS 20/84

## Izvori
Dokument 12-571-3570

**Dokument 12-571-3570** je lažni dokument koji je prvobitno objavljen 28. novembra 1989. na Usenet diskusionoj grupi alt.sex. Prema ovom dokumentu, astronauti spejs-šatla u misiji STS-75 izveli su različite seksualne radnje kako bi utvrdili koji su položaji najefikasniji pri bestežinskom stanju. U dokumentu se dalje navodi da je od deset testiranih pozicija šest zahtevalo upotrebu pojasa i tunela na naduvavanje, dok su četiri bila uslovljena držanjem. U dokumentu se takođe govori o video-zapisu deset jednosatnih sesija u donjoj palubi šatla i napominje da su subjekti dodali svoje lične fusnote kako bi pomogli naučnicima.

Prava misija STS-75 realizovana je 1996. godine, sedam godina nakon što je tekst objavljen, što sugeriše da je dokument obmana. Bez obzira na to, mnogi ljudi su bili obmanuti ovim dokumentom i NASA je morala da ga razotkrije u nekoliko navrata. U martu 2000. direktor medijskih usluga NASA-e Brajan Velč nazvao je dokument "prilično poznatom urbanom legendom".

Ovaj izmišljeni dokument ponovo je otkrio i široko objavio astronom i naučni pisac Pjer Koler, koji ga je upotrebio kao glavni izvor o seksualnim eksperimentima u svemiru u svojoj knjizi *The Final Mission* iz 2000. godine. Koler je u svojoj knjizi priznao da su astronauti nemi na temu ljudskog seksa u orbiti, čak i ako su sproveli istraživanje reprodukcije južnoafričkih žaba i japanskih riba.

## Napomene

## Reference

## Vanjske veze
*  NASA Experiments with Sex in Space at Snopes.com
*  Space sex hoax rises again
Sotnja

**Sotnia** ili **sotnja** (doslovno: stotina, u prijevodu: "satnija"; , hrvatski: satnija) vojni je pojam slavenskog podrijetla. Ovim se izrazom označava stotinu vojnika i može se približno smatrati ekvivalentom satnije. Poznate su i jedinice sastavljene od manjeg broja pripadnika, koje se nazivaju polu-sutnja. Na sotnji je zasnovana upravno-teritorijalna jedinica.

## Historija
U doba kneževina, naziv satnija označavao je vojnu postrojbu narodnog ustanka, koja je u početku brojila stotinu ljudi. U 16. stoljeću pojavljuju se satnije registrovanih kozaka, kao pododjeli kozačkih pukovnija. U kozačkom registru iz 1649. satnije su nazivane prema toponimu ili imenu satnika. U kozačkoj Hetmanskoj državi 17/18. stoljeća te u Slobodskoj Ukrajini, satnija je predstavljala upravno-teritorijalnu, sudbenu i vojnu jedinicu u sastavu pukovnije. Satnije su nazivane po gradovima i varošima u kojima se nalazila satnijska uprava. Broj satnija u pukovniji nije bio stalan i kretao se od 7 do 20. Pojedine satnije (osobito pukovske) u 18. stoljeću dijelile su se na dva, tri pa čak i četiri (kao u Nižinskoj pukovniji) manje satnije, koje su bile numerirane. Broj kozaka u satniji kao vojnoj jedinici varirao je od nekoliko desetaka do nekoliko stotina. Na čelu satnije nalazio se satnik, koji je bio podređen pukovskom starješinstvu. Satnije povezane s prijestolnicama *Hetmanštine* (npr. Baturska, Hluživska) ili s hetmanskim posjedima ("na bujavu") bile su izravno podređene hetmanu. Satnije su postojale i u dragovoljačkim (kompanijskim i serdjučkim) pukovnijama, ali su tamo imale isključivo vojnu funkciju.

Početkom 20. stoljeća naziv satnija koristio se za pododjele u kozačkim postrojbama Ruskog Carstva, kao i u državnim kozačkim formacijama između 1918. i 1920., gdje su bile ekvivalent eskadrona i četa u regularnoj vojsci. Satnije su također postojale u Legiji Ukrajinskih Strijelaca, u vojsci Ukrajinske Narodne Republike (UNR) i Ukrajinskoj Galicijskoj Vojsci (UGV), gdje su bile podijeljene na 2–3 voda; kao i u Ukrajinskoj ustaničkoj vojsci (UPA) te 1. diviziji Ukrajinske Narodne Vojske.

Vrijedi spomenuti da su slične vojno-teritorijalne jedinice postojale i kod drugih naroda u različitim historijskim razdobljima — primjerice centurija (, [stotina) u [Stari Rim|starom Rimu. Takve jedinice postojale su i u Mongolskom Carstvu te Zlatnoj Hordi. Vrlo je vjerojatno da su upravo te dvije tradicije utjecale na oblikovanje kozačkog vojnog i upravnog sustava.
Zgrada Tuzlanske banke

**Zgrada Tuzlanske banke**, danas zgrada Nove ljubljanske banke, nalazi se u ulici Maršala Tita 34, Tuzla, Bosna i Hercegovina. Podignuta je 1977. god. kao jedna od nekoliko građevinskih znamenitosti u Tuzli, i važno zdanje moderne arhitekture u Jugoslaviji, izgrađena u stilu arhitektonskog brutalizma. Beton se u prošlosti uvijek koristio kao konstruktivni materijal, bez estetske uloge, ali s pojavom brutalizma postao je element dekorativnog i vizuelnog učinka, što je kod posmatrača ostavljalo razlišite utiske. 

Zgradu bivše banke u Tuzli projektovao je arhitekt Velimir Stojanović 1977. godine kao upečatljiv primjer brutalističke arhitekture na Balkanu. Brutalizam, popularan sredinom 20. stoljeća, naglašava sirov, neukrašen beton i funkcionalan dizajn. Ova zgrada utjelovljuje tu estetiku svojim impozantnim geometrijskim oblicima i izloženim betonskim površinama, koje prenose osjećaj čvrstoće i trajnosti odražavajući stabilnost koja se očekuje od financijskih institucija. Projektom su spojene forma i funkcija, stvarajući unutrašnje prostore operativnim, dok zadržavaju otvorenu i prozračnu atmosferu za korisnike. Veliki prozori probijaju beton donoseći svjetlost u unutrašnjost i uravnotežujući inače masivni eksterijer. Oblik zgrade je vezan i s industrijskim nasljeđem Tuzle usklađujući se s urbanističkim planom.

## Interesovanje
Muzej moderne umetnosti (MoMA) u Njujorku, organizovao je u periodu 15.07.2018 - 13.01.2019. godine reprezentativnu izložbu *Toward a Concrete Utopia: Architecture in Yugoslavia, 1948-1980 (Ka betonskoj utopiji: Arhitektura u Jugoslaviji, 1948-1980)*, od kada je počelo povećano interesovanje šire javnosti za ovu vrstu umjetnosti. 

Fotografija zgrade isprovocirala je mnoštvo komentara na Redditu – gdje su je proglasili jednom od najružnijih na svijetu. Zgradu bivše Tuzlanske banke – u kojoj danas posluje Nova ljubljanska banka (NLB) – spominje se i u prestižnim knjigama o arhitekturi. 

U knjizi *Socialist Modernism in Former Yugoslavia*, koja je objavljena u tri izdanja u periodu 2020. - 2025. godine, sadrži autorski (Sandra Uskoković, Dumitru Rusu) pogled na bivšu jugoslovensku modernističku arhitekturu. Foto album u trećem izdanju uključuje znamenitosti socijalističke modernističke arhitekture u bivšoj Jugoslaviji – od 1950-ih do 1980-ih. Udruženje B.A.C.U. objašnjava socijalističke modernističke tendencije, sa fotografijama u boji zgrada i njihovih često originalnih elemenata koji sintetiziraju lokalnu kulturu i tradiciju, istovremeno upoznajući čitaoce s njihovim trenutnim stanjem očuvanosti. Na početku knjige, karta prikazuje lokaciju svake od opisanih 67 zgrada.

## Literatura
* Sandra Uskoković, Dumitru Rusu - Socijalistički modernizam u bivšoj Jugoslaviji, Amazon, 2020

## Izvori
Zgrada Bor

**Zgrada Bor**je stambeno-komercijalni objekat u manjem industrijskom gradu Mojkovcu, u sjevernom dijelu Crne Gore. Projektovala ju je crnogorska i jugoslovenska arhitektica Svetlana Kana Radević (1937-2000). Konceptualno rješenje se skladno uklapa u svoje okruženje. 

Razvoj industrije pratio je rastuću potražnju za novim stambenim jedinicama. Zgrada Bor bila je među prvim višespratnicama u Mojkovcu izgrađena u isto vrijeme kad i drugi radovi Kane Radević, uključujući i Hotel Mojkovac (1974.). Radovi arhitektice Radević značajno su oblikovali rast grada i uspostavili arhitektonski stil kao referentnu tačku za razvoj opštine.

Inspiracija za karakterističan oblik zgrade dolazi od borova, koji su česti u ovom području i daju zgradi ime. Kroz ovaj projekat, Kana Radević je  ostvarila vezu između lokalne klime i arhitekture koju stvara. U zvaničnoj projektnoj dokumentaciji (1967) koja se nalazi u Državnom arhivu Crne Gore, zgrada je nazivana „Stambena zgrada u Mojkovcu“, a naziv Bor usvojen je kasnije od strane stanara.

Tokom ranih 2000-ih, nekoliko stanova je renovirano, uključujući i njihove instalacije. Najnovija rekonstrukcija krova izvršena je 2021. godine nakon što je snažan vjetar oštetio dio krova, uzrokujući poplavu u jednom od stanova. 
## Opis
Objekat sadrži 23 jedinice od oko 62 m2, od kojih 20 stanova i 3 komercijalna prostora smještena u prizemlju. Svaki sprat sadrži po četiri stana, s karakterističnim potkrovnim studio-apartmanima na poslednjem spratu. Struktura zgrade je organizovana u četiri grane, povezane vertikalnim dvokrakim stepeništem, konzolno oslanjenim na centralni zid debljine 20 cm. oko kojeg se proteže do vrha zgrade. Podesti kojima se pristupa stanovima oslonjeni su na obodne zidove. Na vrhu, stepenište završava u ojačanoj betonskoj ploči prekrivenoj valovitim azbest-cementnim tablama.

Jedna od primarnih karakteristika projekta zgrade su istaknuti prepusti na fasadi, koji podsjećaju na oblik bora. Ovaj prepoznatljiv arhitektonski element čini naziv "Zgrada Bor" posebno prikladnim. Originalna izvedba krova podsjećala je na borove iglice, korišćenjem zelene azbest-cementne ploče. Materijal se pokazao neadekvatnim za oštre zime, te je krovni pokrivač morao biti zamijenjen limom samo deset godina kasnije.

## Vanjske veze
* 
* 

## Izvori
Poslovni centar Kruševac

**Poslovni centar Kruševac** nalazi se u ulici Rimski trg 50, Podgorica, Crna Gora. Objekat je podignut 1992. god. prema projektu urađenom u duhu postmodernizma. Autorice projekta su Svetlana Kana Radević i njena sestra Ljiljana Radeviće, koja je takođe bila arhitektica. Njih dvije su uradile nekoliko zajedničkih projekata. U to vrijeme predstavljao je najmoderniju podgoričku građevinu. Centar je brzo izgubio značaj pa je već 2016. god. izgledao zapušteno.

Ulica koja se nalazi u mjesnoj zajednici Kruševac u Podgorici, od 1. decembra 2011. godine, nosi naziv Ulica Svetlane Kane Radević.

## Izvori
Corregimiento

***Corregimiento*** (; , ) je španjolski izraz koji se koristi za određene vrste administrativnih jedinica u zemljama hispanskog govornog područja. Izraz dolazi od španjolske riječi *corregir*, koja znači "ispraviti, korigirati"; izraz se uglavnom ne prevodi te nema ekvivalent u srpskohrvatskom jeziku. Na čelu *corregimienta* uglavnom se nalazio ***[[Corregidor (službenik)|corregidor]]***, koji je bio upravni i sudski službenik.

Historijski, *corregimienti* su se mogli naći u Kastilji, Aragonu i Španjolskim Antilima. U tom kontekstu, to su bile posebne kraljevske administrativne jedinice koje su označavale da se određeni distrikt nalazi pod ingerencijom krune, a ne lokalnih moćnika; istovremeno se radilo i o administrativnim i o sudskim jedinicama. U Kastilji, *corregimienti* su postojali od XIII. vijeka, međutim lokalni *corregidori* zamijenjeni su intendantima u sklopu reformi Felipea V.; postojali su do 1835. godine, kada su ukinuti u sklopu administrativnih reformi kraljice Isabel II. U Aragonu su *corregimienti* uvedeni nakon reformi Felipea V., ali su bili ukinuti za vrijeme francuske okupacije, kada su bili zamijenjeni francuskim vojnim administrativnim jedinicama. I tu su ukinuti u sklopu administrativnih reformi kraljice Isabel II. *Corregimienti* su postojali i u Generalnoj kapetaniji Gvatemali od 1547. do 1678. godine, a *corregimiento* Totonicapán i Huehuetenango postao je te 1678. godine *[[alcaldía mayor]]*. 

Danas, *corregimienti* su administrativne jedinice u Kolumbiji i Panami; u obje zemlje su to najmanje administrativne jedinice. U Kolumbiji, *[[Corregimiento (Kolumbija)|corregimienti]]* su administrativne jedinice manje od općina, a označavaju naselja koja nisu dovoljno velika da steknu status općine, a nalaze se pod upravom općine ili departmana. U Panami, to su administrativne podjedinice distrikta, a na čelu im je predstavnik *[[Corregimiento (Panama)|corregimienta]]* (), koji se još naziva i *corregidor*. 

## Reference
Corregimiento (Panama)

U **[[Panama|Panami]]**, ***[[corregimiento]]*** je najmanja administrativna jedinica, a dio je distrikta, a koji je pak dio provincije. *Corregimiento* obuhvaća jedno ili više naselja, a radi se o tradicionalnoj administrativnoj jedinici koja svoje korijene ima u srednjovjekovnoj Španjolskoj. Od 2020. godine, u Panami postoje ukupno 702 *corregimienta*, a najrecentniji su formirani u provincijama Bocas del Toro i Ngäbe-Buglé.

## Lista ''corregimienta'' u Panami

## Reference

## Vanjske veze
*Population and area by province, comarca and corregimiento (1990–2010)
Predsjednik Paname

**Predsjednik Republike Paname** (), državni poglavar Paname i nositelj izvršne vlasti u zemlji. Predsjednik se izabire na općim izborima na mandat u trajanju od pet godina; panamski Ustav ne zabranjuje reizbor, ali zabranjuje uzastopni reizbor predsjednika. 

Predsjednik Paname bira se zajedno s potpredsjednikom na zajedničkoj listi tako da se sva pravila koja se odnose na izbor predsjednika istovremeno odnose i na izbor potpredsjednika. Ustav propisuje da se za predsjednika može birati osoba koja ima panamsko državljanstvo po rođenju te koja ima najmanje 35 godina. Ovlasti predsjednika opisane su u Glavi VI. panamskog ustava. 

Od 1. srpnja 2024. godine, aktualni predsjednik je José Raúl Mulino, koji je izvorno prijavljen kao potpredsjednički kandidat zajedno s bivšim predsjednikom Ricardom Martinellijem, međutim je formalno imenovan predsjedničkim kandidatom bez potpredsjednika nakon što je Martinelli diskvalificiran poslije osude na zatvorsku kaznu zbog pranja novca. Ovo je prvi put od 2009. godine, kada je broj potpredsjednika smanjen s dva na jednog, da Predsjednik obnaša dužnost bez potpredsjednika.

## Lista

## Vanjske veze
* Službene stranice Predsjednika Paname
Narodna skupština predstavnika corregimienta

**Narodna skupština predstavnika ''corregimienta*** () bila je [[jednodomni]] [[parlament]] [[Panama|Paname]] od [[1972.]] do [[1983.]] te [[1989.]] godine. U tom je svojstvu Narodna skupština predstavnika *corregimienta* vršila [[Zakonodavna vlast|zakonodavnu vlast]] u Panami tijekom perioda vojne diktature u zemlji. U oba je slučaja zamijenila te bila zamijenjena [[Narodna skupština (Panama)|Narodnom skupštinom]]. U [[Panama|Panami]], *corregimienti* su najmanje jedinice lokalne samouprave, odnosno podjedinice [[Distrikti Paname|distrikta]], koji su podjedinice [[Provincije Paname|provincija]]; *corregimienti* postoje i u drugim zemljama [[Latinska Amerika|Latinske Amerike]].  

Reforma zakonodavne vlasti uslijedila je nakon odluke [[Omar Torrijos|Omara Torrijosa]], tadašnjeg panamskog čelnika, koji je želio da male lokalne zajednice dobiju pravo aktivne participacije u državnoj politici. Dana [[6. kolovoza]] [[1972.]] godine održani su izbori na kojima je svaki *corregimiento* izabrao po jednog zastupnika u Narodnu skupštinu, a kako je konačni broj zastupnika bio 505, skupština je dobila nadimak *'Skupština 505-orice** (). Ta je Narodna skupština izglasala novi [[Ustav Paname]] iz [[1972.]] godine, međutim njezina zakondavna djelatnost, zbog činjenice da je djelovala za vrijeme Torrijosove diktature, ostaje predmetom debate. Većinu u Narodnoj skupštini uvijek je imala [[Revolucionarna demokratska stranka]], čiji je čelnik bio upravo Torrijos.

Dvije godine nakon Torrijosove smrti, odnosno [[1983.]] godine, Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'' ukinuta je te je vraćen stari model Narodne skupštine, mada je ista tada nosila naziv **Zakonodavna skupština** ().

Novi ustroj trajao je do [[1989.]] godine, kada Zakonodavna skupština nije imala aktivnih zastupnika jer je [[Manuel Noriega]] poništio rezultate izbora koji su išli na ruku opoziciji. Kako bi "legalizirao" svoju diktaturu, Noriega je ponovo aktivirao Narodnu skupštinu predstavnika ''corregimienta'', koja je sada imala 510 zastupnika te je nosila naziv **Skupština narodne snage*' (). Nova skupština izglasala je davanje apsolutnih ovlasti Noriegi. Međutim, Skupština narodne snage ukinuta je iste godine, kada su [[Invazija Sjedinjenih Američkih Država na Panamu|Sjedinjene Države izvršile invaziju na Panamu]] i svrgnule Noriegu. U sklopu nove serije demokratskih reformi, Skupština narodne snage ukinuta je te je ponovo aktivirana "stara" Narodna skupština Paname.

== Reference ==


== Vanjske veze ==
* [https://williamslex.wordpress.com/2015/07/28/historia-de-la-asamblea-nacional-de-panama/ Historia de la Asamblea Nacional], Abogados Williams & Williams,  *williamslex.wordpress.com'', 28 de julio de 2015
Andra Savčić

**Andra Savčić** je bio jedan od partizanskih vođa iz zapadne Srbije u drugom svetskom ratu i narodni heroj Jugoslavije. 

Borio se protiv fašizma i okupacije sve do svoje smrti 1944. godine.

## Biografija

Andra Savčić je rođen 18. decembra 1909. u Valjevu, u imućnoj trgovačkoj porodici. Osnovnu školu i gimnaziju je završio u Valjevu, diplomirao je na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Radio je kao sudija Sreskog suda u Kosjeriću. 

### Drugi svetski rat

Po izbijanju ustanka u Srbiji, kao rodoljub je stupio u narodno oslobodilački pokret. Od janura 1942. godine, bio je politički komesar Suvoborskog partizanskog odreda, sve do njegovog uništenja u velikoj antipartizanskoj ofanzivi 18. marta 1942. godine. Tek kada je njegov odred uništen, nemački komandant Jugoistoka, general Walter Kuntze, 23. marta 1942. je izvestio Vrhovnu komandu Vermahta da je razbijeno žarište ustanka u Srbiji.

Nakon uništenja odreda, Andra je nastavio da organizuje otpor kao ilegalac u valjevskom kraju. Narodnooslobodilački pokret je imao uporišta u mnogim valjevskim selima, ali su bili proganjani od četničkih "vlasti". U Joševi su skoro sve kuće bile obuhvaćene ilegalnim radom, pa je tu formirana i partijska ćelija na čelu sa Živanom Andrićem, koji je bio i predsednik ilegalnog narodnooslobodilačkog odbora. Nakon što su istaknuti ilegalci Andra Savčić i Milica Pavlović održali sastanak u Živanovoj kući, ostali su kod njega da prenoće. To je bila kobna greška, jer ih je prethodno video Milivoje Matić, kojeg su oni pustili, a on ih prijavio četnicima. 22. juna 1944. godine četnici upadaju u kuću Živana Andrića, dok su kod njega boravili valjevski ilegalci. Četnici su Živana u bekstvu ubili, dok su Milicu i Andru uhvatili par dana kasnije, i potom streljali. Prilikom streljanja u Dračiću 4. jula 1944. godine, Andra je okupljenim seljacima i četnicima rekao: "Pobeda je naša."

## Nasleđe

Po njemu je nazvana OŠ Andra Savčić u Valjevu.

Njegova porodica je poklonila svoju imovinu građanima Valjeva. 

## Literatura
* 

## Izvori

## Vidi još
* Suvoborski partizanski odred
Vrhovni sud pravde (Panama)

**Vrhovni sud pravde Paname** () najviše je sudsko tijelo u Panami, koje predstavlja sudbenu vlast u toj zemlji. Vrhovni sud pravde ima svoje utemeljenje u Ustavu Paname, a temeljna mu je funkcija zaštita temeljnih prava te pravosudnog sustava Paname. Vrhovni sud pravde sastoji se od ukupno devet vrhovnih sudaca na čelu s predsjednikom. Aktualna predsjednica Vrhovnog suda je María Eugenia Lopez.

Vrhovni sud pravde utemeljen je 1904. godine, s tim da su se njegovi sastav i ovlasti mijenjali tijekom stoljeća panamske nezavisnosti. On je glavna žalbena instanca u Panami, a ujedno služi i kao ustavni sud s obzirom na činjenicu da Panama nema samostalni ustavni sud. Vrhovni sud pravde ima tri odjela – građanski, kazneni i upravni. Osim u redovnim sudskim predmetima, Vrhovni sud pravde zadužen je i za nadzor te procesuiranje državnih i javnih službenika. 

## Literatura
*
Comarca

***Comarca*** (, , , ) naziv je za tradicionlne regije ili lokalne administrativne jedinice u Španjolskoj i Portugalu te nekim bivšim posjedima tih zemalja poput Brazila, Nikaragve ili Paname. Termin je izveden iz riječi ***marca***, koja znači "marka", a uz prefiks *co-*, koji znači "zajedno, skupa", znači "zajednička marka".

Na aragonskom se nazivaju *redolada* ( [reðoˈlaða]), a na baskijski *eskualde* ( [es̺kualde]). Uz to, na galicijskom se osim *comarca* koristi i termin *bisbarra* (). Iako termin nema direktan prijevod u srpskohrvatskom, otprilike odgovara pojmu "regije", mada se ne radi o potpunoj istoznačnici te treba biti oprezan s korištenjem prijevoda ovog izraza.

U nekim španjolskim prijevodima djela J.R.R. Tolkiena, *La Comarca* se koristi kao prijevod za regiju Shire ().

## Vanjske veze
* Comarcas de Galicia, official site for the management and promotion of Galician comarcas, maintained by the Galician Government 
* History of comarca divisions in the Catalan Countries
Julka Mešterović

**Julka Mešterović** (Srpski Itebej, kod Žitišta, 22. avgust 1906 — Beograd, 4. oktobar 1984) bila je lekar-ginekolog i učesnica Narodnooslobodilačke borbe.

## Biografija
Rođena je 1906. godine u Srpskom Itebeju, gde je završila osnovnu školu. Gimnaziju je završila u Bečkereku, a diplomirala je na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, nakon čega je specijalizovala ginekologiju. Radni staž je započela u Beogradu, a nakon udaje 1938. godine za lekara Miloša Pantića, radila je u privatnoj ambulanti u Valjevu.

### Drugi svetski rat

Po izbijanju Drugog svetskog rata dobrovoljno se javila u Drinsku diviziju Jugoslovenske vojske. Pristupa Narodnooslobodilačkom pokretu 1941. godine i avgusta iste godine biva postavljena za sanitetskog referenta u Posavskom NOP odredu, čiji je komandant bio Koča Popović. Tokom rata osniva partizanske bolnice i radi na osposobljavanju novih sanitetskih radnika. Bila je upravnik partizanske bolnice u Novoj Varoši, a potom i upravnik bolnice u Čajniču. Stekla je iskustvo hirurga, radeći teške i komplikovane operacije. Učestvovala je u Četvrtoj, Petoj i Šestoj ofanzivi. U toki borbi za oslobađanje Srbije, bila je referent saniteta XIV korpusa i zamenik načelnika saniteta Glavnog štaba Srbije, a po oslobođenju Beograda načelnik saniteta Komande grada Beograda. Prva je žena koja je u toku rata dobila čin potpukovnika i čin rezervnog sanitetskog pukovnika Jugoslovenske narodne armije.

### Period SFRJ

Posle rata je bila poslanica. Usavršavala se u Sovjetskom Savezu. Bila je upravnik Opšte državne bolnice, pomoćnik ministra zdravlja i lekar u nekoliko beogradskih bolnica. Penzionisana je 1965. godine. Bila je član Glavnog i Centralnog odbora Antifašističkog fronta žena, kao i član Srpskog lekarskog društva. Autorka je knjige *Lekarev dnevnik* koja je objavljena 1968. godine.

Preminula je u Beogradu 1984. godine.

## Priznanja

Nosilac je Partizanske spomenice 1941, Ordena za hrabrost, Ordena zasluga za narod II reda i Ordena partizanske zvezde II reda. 

## Reference
José Raúl Mulino

**José Raúl Mulino Quintero** (; David, 13. lipnja 1959.), panamski političar, pravnik i diplomat koji od 1. srpnja 2024. godine obnaša dužnost predsjednika Paname. Ranije je obnašao razne ministarske funkcije u nekoliko administracija. Trenutno je član stranke Realizando Metas. 

Studirao je pravo i političke nauke u Ciudad de Panami, a nakon diplome se bavio pomorskim pravom te je s partnerima otvorio odvjetnički ured. Kasnih 80-ih sudjelovao je u prosvjedima protiv panamskog diktatora Manuela Noriege, a 1990. godine počinje se baviti politikom, isprva kao zamjenik ministra vanjskih poslova. Kasnije je i sam postao ministar vanjskih poslova, a u kasnijim je administracijama služio i kao ministar uprave i pravosuđa, odnosno ministar javne sigurnosti. Jedno je vrijeme bio i zamjenski sudac na građanskom odjelu Vrhovnog suda Paname. 

Nakon što je bivši kontroverzni predsjednik Ricardo Martinelli najavio svoju kandidaturu na predsjedničkim izborima 2024. godine, Mulino je postao njegov potpredsjednički kandidat. Međutim, Martinelli je zbog osude za korupciju diskvalificiran iz predsjedničke utrke tako da je Mulino preuzeo njegovo mjesto uz njegovu podršku; izabran je s 34% glasova te je tako postao prvi predsjednik od ustavnih reformi 2009. godine koji obnaša dužnost bez potpredsjednika. Kao predsjednik, kritizirao je Panamske dokumente i rekao da su "međunarodna zavjera s ciljem podrivanja ugleda i konkurentnosti" Paname te je zeuzeo čvrst stav prema američkom predsjedniku Donaldu Trumpu kada je ovaj zagovarao povratak kontrole nad Panamskim kanalom, rekavši da Panama neće dati kontrolu nad kanalom Sjedinjenim Državama.

## Reference

## Vanjske veze

*Biography by CIDOB (in Spanish)