Almoravidi

**Almoravidi** ili **Murabiti** (berberski: **Imrabden**, arapski **المرابطون‎** - Al-Murabitun) su bili berberska dinastija iz Maroka koja je osnovala svoj imperij u 11. vijeku koji se protezao preko zapadnog Magreba do Andaluzije. 
Njihova prijestolnica bio je Marakeš, grad koji su osnovali - 1062. Dinastija je nastala među nomadskim saharskim berberskim plemenima *Lamtuna* i *Gudala*, koja su živjela na teritoriju južnog Maroka i Senegala, između rijeka Niger i Senegal.

*Almoravidi* su bili presudna snaga maurske invazije na Andaluziju, koja je omogućila pobjedu nad snagama kršćanske koalicije Kastilje i Aragona u Bitci kod Sagrajasa. Nakon tog su kratkotrajno vladali nad imperijem koji se protezao 3 000&nbsp;km od sjevera do juga. 
Vladavinu *Almoravida* dokrajčila je pobuna plemena Masmuda, koju je pokrenuo *Abu Muhamed ibn Tumart*. Njihovog posljednjeg vladara *Isaka ibn Alija* ubili su u Marakešu u aprilu 1147. Almohadi koji su postali vladajuća dinastija u Magrebu i Andaluziji.

## Etimologija
Termin *Almoravid* dolazi od arapskog *al-Murabitun* (المرابطون) a to je plural od *al-Murabit* a to doslovno znači *onaj koji se veže*, ali to figurativno znači *onaj koji je spreman za borbu kod utvrde* (od glagola raabat / ربرابط vezati, utaboriti.
## Historija
### Porijeklo i nastanak dinastije
Kad su *Almoravidi* započeli svoj uspon na vlast, Maroko je bio podjeljen na niz malih emirata (uglavnom na sjeveru zemlje) kojim su vladali članovi dinastije Idrisida. Po francuskom historičaru Bernardu Luganu i ostalim ekspertima za historiju tog dijela svijeta, područje oko Marakeša postalo je kao raskrsnica, tgovačkih puteva preko Sahare i Sahela do Gvinejskog zaljeva - centar moći u tom vremenu, zbog tog su se sva plemena u široj okolici borila da ovladaju tim krajem.

Nukleus *Almoravida* i njihova vjersko - ratničkog pokreta bilo je pleme *Lamtuna*, koji su se tad prostirali na jugu Sahare pored gornjeg toka rijeke Senegal. Oni su obratili na islam tek u 9. vijeku, jedan od njihovih lidera - *Jahja ibn Ibrahim*, otišao je na hadž u Meku 1040. Pri povratku se zadržao u medresi u Kairuanu u Tunisu, koji je bio prvi arapsko-islamski grad u Sjevernoj Africi da se više upozna sa islamom. Vjerski učitelji te medrese, bili su zainteresirani za daljnje širenje islama na zapad, zato su dali kao pomoć jednog misionara *Abdulaha ibn Jasina*, ortodoksnog pripadnika malikijskog mezheba (jedna od sunitskih škola), koji je već ranije bezuspješno pokušao djelovati u njegovu plemenu.

### Teritorijalna ekspanzija
#### Sjeverna Afrika

*Almoravidi* su počeli širiti svoj uticaj na okolna saharska berberska plemena od 1053., kombinacijom sile i širenjem islama. Nakon pobjede nad berberskim plemenom Sanhadža oni su brzo preuzeli kontrolu nad svim saharskim trgovačkim putevima, zauzevši oazu Sidžilmasa na sjeveru 1054, i oazu Aoudaghost na jugu 1055. Pritom je njihov lider - *Jahja ibn Ibrahim*, pao u bitci u 1057. ali se njegov sudrug, vjerski lider Abdulah ibn Jasin, koji je imao veliki utjicaj, brzo se snašao i imenovao njegova brata *Abu Bakra ibn Umara*, kao novog vođu - *Almoravida*, tako da ta smrt nije imala nikakav uticaj na njihovo daljnje napredovanje. Vrlo brzo proširili su svoju moć izvan pustinje, i pokorili plemena iz Masiva Atlas. Tad su se sukobili sa plemenom *Barguta* (jednog ogranka plemena *Masmuda* iz centralnog Maroka), koji su slijedili svoju heretičku verziju islama koju ju osnovao *Salih ibn Tarif*, tri vijeka ranije. Barguti su pružili snažan otpor, tako da je i *Abdulah ibn Jasin* poginuo u borbi sa njima 1059. To nije spriječilo novog vođu *Abu Bakr ibn Umara* da ih porazi, a udovicu ubijenog vođe *Zejnabu uzme sebi za ženu.

*Abu Bakr ibn Umar*, napravio je novu podjelu vlasti [[1061]]. i postavio svog bratića *Jusuf ibn Tašfina*, za svog zamjenika (podkralja). Sebi je ostavio zadatak nadgledanja reda i gušenja pobuna po pustinji, ali kad se vratio na sjever shvatio je da se njegov bratić previše osilio da bi ga mogao smjeniti. Ibn Umar vratio se svom poslu, nadgledanju pustinje, ali je ubrzo poginuo u novembru [[1087]]., u borbi protiv paganskih plemena u [[Sudan]]u.

*Jusuf ibn Tašfin* je u međuvremenu osvojio teritorije na sjeverozapadu; - današnji [[Maroko]], [[Zapadna Sahara|Zapadnu Saharu]] i [[Mauritanija|Mauritaniju]], te [[1062]]. osnovao je grad Marakeš, - [[1080]]., pokorio je *Kraljevstvo Tlemcen* (u današnjem [[Alžir]]u), i osnovao istoimeni grad - [[Tlemcen]], svoju vlast uspio je proširiti na istok do [[Oran]]a.

==== Gana ====
*Almoravidi* su osvojili *Carevinu Gana* negdje oko [[1075]]. Prema arapskim predanjima u tome ratu [[Gana]] je ekonomski toliko stradala, da se više nije mogla oporaviti, i raspala se u gomilu [[pleme]]nskih zajednica, od kojih su neke asimilirali *Almoravidi*, a dio je osnovao Carevinu Mali. Neki historičari ipak misle, da je moć i uticaj *Almoravida* u Gani rastao vremenom, te da oni nikad nisu Ganu vojnički okupirali, već su svoj uticaj širili ženidbama sa vladarskim porodicama u Gani.

==== Pirinejski poluotok ====

*Jusuf ibn Tašfina* su [[1086]]. pozvali upomoć vladari [[islam]]skih [[Pirinejski poluotok|iberijskih]] [[kalifat]]a (Al-Andalus) da im pomogne u odbrani od invazije [[Alfonso VIII od Kastilje|Alfonsa VIII]] kralja [[Leon]]a i [[Kastilja|Kastilje]]. Iste godine Jusuf ibn Tashfin ušao je u [[Andaluzija|Andaluziju]] sa svojom vojskom i nanio težak poraz [[Kršćani|kršćanskoj]] vojsci u [[Bitka kod Sagrajasa|Bitci kod Sagrajasa]]. Ali nije dugo uživao u svojoj pobjedi, jer su ga prilike u [[Afrika|Africi]] prisilile da se vrati u [[Magreb]].

*Jusuf ibn Tašfin* se vratio na [[Pirinejski poluotok|Iberijski poluotok]] [[1090]]., ali ovaj put sa namjerom da razvlasti lokalne [[emir]]e i sam preuzme vlast. Većina stanovnika bila je na njegovoj strani, jer su stari vladari živjeli rastrošno i nametnuli nepodnošljivo visoke poreze. Uz njega je stala i vjerska [[ulema]], među njima i [[Al-Gazali]] iz [[Bagdad]]a i [[Al-Tartuši]] iz [[Egipat|Egipta]], jer su smatrali da su [[Pirinejski poluotok|iberijski]] emiri postali vjerski ravnodušni, i usvojili mnogo loših kršćanskih običaja, zbog tog su izdali [[Fetva|fetvu]] (pravno mišljenje), po kojoj mu daju pravo da svrgne nemoralne vladare. Do [[1094]]. *Jusuf ibn Tašfin* je uklonio sve [[Pirinejski poluotok|iberijske]] emire, osim onih iz [[Zaragoza|Zaragoze]]. Osim preuzimanja vlasti *Almoravidi* nisu uspjeli napraviti neki značajni preokret u odnosu snaga na [[Pirinejski poluotok|Iberijskom poluotoku]], - uspjeli su proširiti svoju vlast samo do [[Valencia|Valencije]], i tu bili zaustavljeni. Ali su ipak ujedinili [[islam]]ske snage i spriječili kršćansku [[Reconquista|rekonkvistu]].

Nakon svih tih događaja, i srdačne prepiske sa [[bagdad]]skim [[kalif]]om, *Jusuf ibn Tašfin* je prozvan *Amir al-Mu'minin* ("zapovjednik pravovjernih"), a [[1097]]. dobio je [[Titula|titulu]] *Amir al Muslimin* ("Zapovjednik muslimana"), visoko slavljen umro je [[1106]]. u svojoj 100. godini. To je bio zenit *Almoravida* jer im se imperij protezao po cijeloj zapadnoj Africi do [[Alžir]]a, a na Iberijskom poluotoku južno od rijeke [[Tajo]] do ušća [[Ebro|Ebra]], uključujući [[Baleari|Baleare]].

=== Stagnacija i propast dinastije ===
Tri godine kasnije, njegov nasljednik sin - *Ali ibn Jusuf*, uspio je zauzeti [[portugal]]ske gradove [[Sintra|Sintru]] i [[Santarém (Portugal)|Santarém]]. Ponovo je pokušao prodore prema sjeveru [[1119]]. i [[1121]]., međutim se odnos snaga preokrenuo. Uz pomoć [[Francuzi|Francuza]] [[Aragon]]ci su uspjeli vratiti [[Zaragoza|Zaragozu]]. [[Alfonso VII. od Kastilje i Leona]] je [[1138]]. pobijedio Ali ibn Jusufa u Bitci kod Urike, a nakon toga porazio ga je i [[portugal]]ski [[kralj]] [[Alfonso I. od Portugala|Alfonso VI.]] - [[1139]]., nakon tog su [[Portugalci]] [[1147]]. zauzeli [[Lisabon]].

Nakon smrti *Ali ibn Jusufa* [[1143]]., njegov nasljednik sin *Tašfin ibn Ali* gubio je bitku za bitkom od [[Almohadi|Almohada]], sve dok nije poginuo [[1146]]. pavši u provaliju, pri pokušaju bijega nakon poraza kod [[Oran]]a.

Njegovi nasljednici bili su *Ibrahim ibn Tašfin* i *Isak ibn Ali*, ali njihova vladavina bila je kratka. Pad [[Marakeš]]a u ruke [[Almohadi|Almohada]] [[1147]]. označio je kraj *Dinastije Almoravida*, iako su neki dijelovi almoravidske porodice, kao - Beni Gania, i dalje borili na [[Baleari]]ma i [[Tunis]]u, da se održe na vlasti.
=== Literatura ===
* General History of Africa, Africa from the Seventh to the Eleventh Century, Ed. M. Elfasi, Ch. 13 I.Hrbek and J.Devisse, The Almoravids, UNESCO, 1988

== Reference ==

== Vanjske veze ==

* [http://www.universalis.fr/encyclopedie/mouvement-almoravide/ *Mouvement Almoravide*] 
* [http://www.universalis.fr/encyclopedie/almoravides/ *Almoravides'']