open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alba Iulia

**Alba Iulia** (njemački: *Karlsburg* ili *Carlsburg*, nekad *Weißenburg*, mađarski: *Gyulafehérvár*, turski: *Erdel Belgradı* ili
*Belgrad-ı Erdel)*, od slavenskog: *Belgrad*) je jedan od najstarijih gradova u Rumunjskoj od 63,536 stanovnika, svega par dekada prije 1992. grad je imao - 71,168 stanovnika.

Alba Iulia je administrativni centar istoimenog okruga (judet) Alba.

## Geografija
Alba Iulia leži u centru Rumunjske, duž obala rijeke Moriš, udaljena oko 270 km od Bukurešta.

## Historija
Alba Iuliu izabrali su Rimljani koji su 10 km od današnjeg centra grada izgradili svoj kastrum - Apulum (koji je kasnije prezvan u
Alba Iulia). Njegovi ostatci vidljivi su još i danas, a dobar dio vrednijih artefakata čuva se u regionalnom muzeju.
Da je Apulum bio važan grad u Daciji navodi i Ptolomej u 2. vijeku.
Od 9. do 11. vijeka grad je nosio slavensko ime Belgrad. Njegovo staro rimsko ime prvi put je
dokumentirano 1097., ali se upotreba imena - Alba Iulia nastavila u latinskim dokumentima i tako osigurala opstanak tog imena.

Između 1542. - 1690., Alba Iulia bila je prijestolnica Kneževine Transilvanije.
Upravo se u Alba Iuliji - 1599. tadašnji vlaški knez Mihaj Hrabri (Mihai Viteazul) proglasio vladarom Vlaške, Transilvanije i Moldavije i tako prvi put u historiji ujedinio tri velike rumunjske provincije.

Zbog tog je Alba Iulia dobila mitsko mjesto u rumunjskom
nacionalizmu, ali je odigrala i važnu ulogu u formiranju rumunjskog jezika jer su tu proradile prve štamparije. Zbog svega toga je upravo Alba Iulia odabrana za mjesto u kom je 1. decembra 1918. proglašeno ujedinjenje Kneževine Transilvanije i Kraljevine Rumunjske.

Konačno i rumunjski kralj Ferdinand I i kraljica Marija bili su okrunjeni u pravoslavnoj sabornoj crkvi - 1922.

## Znamenitosti
Od historijskih znamenitosti Alba Iulia ima romaničku katoličku katedralu iz 13. vijeka,
utvrdu iz 18. vijeka i Biblioteku Batthyáneum, koju je 1784. osnovao katolički biskup
Ignatius Batthyány.

U njoj se čuvaju brojne inkunabule i stari rukopisi velike vrijednosti, od kojih je najvredniji - *Codex Aureus* iz 8. vijeka.
## Privreda
Od industrije Alba Iulia ima tvornicu prehrambenih proizvoda, obuće, kože, građevinskog materijala i vinariju.
## Gradovi prijatelji

## Reference

## Literatura

* *[http://books.google.com/?id=sfHsgNIZum0C&pg=PA215&lpg=PA215&dq=herodotus+dacians+darius|Herodotus: The Ancient History of Herodotus]* (Translated by William Beloe) (1859). Derby & Jackson.
* *[http://www.ccel.org/p/pearse/morefathers/eutropius_breviarium_2_text.htm Eutropius, Abridgment of Roman History]* (Translated by John Selby Watson) (1886). George Bell and Sons.
* 
* 

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada''  
* ''Alba Iulia'' na portalu Encyclopædia Britannica
Šandor Ebenspanger

**Šandor Ebenspanger** (Novi Marof, 24. 1. 1868 - Zagreb, 11. 3. 1935), poznati zagrebački trgovac i poduzetnik.

## Biografija
Šandor Ebenspanger je rođen 24. 1. 1868 u Novom Marofu u židovskoj porodici Davida Sanzera i Josipe Ebenspanger. Bio je oženjen za Margrit Ebenspanger sa kojom je imao troje djece. Tokom života bio je vlasnik elegantnog i poznatog zagrebačkog dućana cipela koji je bio opremljeni poput salona, a nalazio se na uglu Jelačićeva trga i Ilice. Šandor je umro u Zagrebu 11. 3. 1935 i sahranjen je na židovskom dijelu groblja Mirogoj. Njegova supruga i djeca su uspjeli preživjeti Nezavisnu Državu Hrvatsku (NDH) i Holokaust. Šandorova supruga Margit se sa djecom skrivala na jednom od jadranskih otoka, da bi se po kapitulaciji Italije prebacili u Bari gdje je Margit umrla. Šandorova djeca su nakon Drugog svjetskog rata ostala živjeti u Italiji odn. jedna kćer je emigrirala u Brazil, a druge dvije su ostale živjeti u Italiji. 2012 godine Upravni i Vrhovni sud Republike Hrvatske su presudili da Šandorovi nasljednici imaju pravo na naknadu za oduzetu imovinu tokom SFR Jugoslavije bez obzira što Brazil s Hrvatskom nema sklopljen bilateralni sporazum po tom pitanju.

## Reference

## Literatura
* 
*
Gregorian teleskop

**Gregorian teleskop** je vrsta reflektorskog teleskopa, koji je konstruirao škotski matematičar i astronom James Gregory u 17. stoljeću, a prvi je sagradio Robert Hooke 1673. Jedino prije toga je napravljen Newtonov teleskop, kojeg je sagradio Isaac Newton, 1668.  

## Historijske činjenice

Konstrukciju Gregorian teleskopa je objavio James Gregory 1663., u knjizi *“Optica Promota”*. Slične teoretske konstrukcije su napravili Bonaventura Cavalieri u knjizi *“Lo Specchio Ustorio”* 1632. i Marin Mersenne 1636. u knjizi *“Harmonie universalle”*. Rani pokušaji Gregoryja nisu uspjeli, jer nije imao prektičnog iskustva i nije mogao pronaći vješte optičare za njegove leće. Nakon 10 godina, Robert Hooke je uspio sagraditi Gregorian teleskop. 

## Konstrukcija
Gregorian teleskop se sastoji od dva ogledala: primarno veliko ogledalo (konkavni paraboloid) skuplja svjetlost i dovodi ga skoro u žariste, da bi da sekundarno malo ogledalo (konkavni elipsoid) reflektirao nazad, kroz otvor u centru primarnog ogledala, do okulara. Ova konstrukcija je uglavnom istisnuta sa **Cassegrain teleskopom**, ali za astronome amatere ipak je lakše izraditi Gregorian teleskop, jer je lakše napraviti i testirati sekundarno malo ogledalo.

## Reference

## Vanjske veze
* Kenyon College 
* The Encyclopedia of Astrobiology, Astronomy, and Spaceflight
Čisto nebo

***Čisto nebo*** () je sovjetski igrani film snimljen 1961. u režiji Grigorija Čuhraja, poznat kao jedan do najeksplicitnijih primjera Hruščovljevog odmrzavanja u sovjetskoj kinematografiji.

Po žanru predstavlja kombinaciju drame i ljubavnog, odnosno ratnog filma. Protagonist, čiji lik tumači Jevgenij Urbanski je sovjetski vojni pilot koji za vrijeme Drugog svjetskog rata bude oboren i zarobljen od Nijemaca. Radnja prikazuje kako nakon oslobođenja, upravo zato što je bio u zarobljeništvu, postaje predmetom sumnji u odanost sovjetskoj državi, odnosno bude izbačen iz Partije i ne može se vratiti na staro mjesto, ali i kako ga u nedaćama koje slijede održava ljubav vjerne supruge (čiji lik tumači Nina Drobiševa).

Iako *Čisto nebo* nije prvi sovjetski film koji je prikazivao naličje ratnih zbivanja, odnosno predstavljao otklon od dotadašnje službene propagande, isticao se time što je prvi dotakao dotadašnju tabu-temu nepravdi, odnosno lošeg postupanja prema sovjetskim ratnim zarobljenicima nakon povratka u domovinu, a, u širem smislu, i progona i represije koje su karakterizirale Staljinovo doba. Čuhraj kritički stav prema nekadašnjem sovjetskom vlastodršcu iznosi kroz alegorijski, ali za tadašnje standarde prilično eksplicitan način, prikazujući njegov lik - koji je u tadašnje doba, u skladu sa Hruščovljevom politikom destaljinizacije, bio praktički prognan iz sovjetske popularne kulture - tek kroz vijest o smrti, a nakon koje slijede kadrovi leda koji se topi i nakon čega život protagonista počinje kretati nabolje.

*Čisto nebo* je prikazano na Moskovskom filmskom festivalu gdje je podijelilo glavnu nagradu sa japanskim filmom *[[Goli otok (film)|Goli otok]]*. Međutim, samo nekoliko godina kasnije, je nakon Hruščovljevog pada, završio u bunkeru, gdje će ostati sve do sredine 1980-ih i doba Glasnosti. Kasniji kritičari su Čuhraju zamjerali korištenje primitivnih i potpuno neuvjerljivih specijalnih efekata u prikazu ratnih zbivanja.

## Uloge
* Jevgenij Urbanski ... Aleksei Astakhov
* Nina Drobiševa ... Saša Ljvova
* Natalija Kuzmina ... Ljusja (kao N. Kuzmina)
* Vitalij Konjajev ... Petja (kao V. Konyayev)
* Georgij Kulikov ... Mitja (kao G. Kulikov)
* Leonid Knjazev ... Ivan Iljič (kao L. Knjazev)
* Georgi Georgiu ... Nikolaj Avdejevič (kao G. Georgiu)
* Oleg Tabakov ... Serjožka (kao O. Tabakov)
* Alik Krilov ... Sergej
* Vitalij Bondarev ... Jegorka (kao Vitalik Bondarev)

## Vanjske veze
*
* Чистое небо (1961) // на сайте kinoteatr.ru
Bistrița

**Bistrița** čita se **Bistrica** (njemački: *Bistritz*, nekad *Nösen*, mađarski: *Beszterce*) je grad na sjeveru Rumunjske od 75,076 stanovnika, svega par dekada prije 1992. grad je imao - 87,710 stanovnika.

Bistrița je administrativni centar okruga (judet) Bistrița-Năsăud.

## Geografija
Bistrița je bio jedan od sedam gradova njemačkog - **Siebenbürgena** u Transilvaniji, koji leži duž obala rijeke
Bistrițe (Bistrice) po kojoj je i dobio ime, što jasno ukazuje na slavensko porijeklo njena imena.

## Historija
Grad su osnovali saski rudari koji su se tu naselili u 12. vijeku. Tadašnji Nösen dobio je status slobodnog kraljevskog grada
1353.

U to vrijeme grad je bio poznat po svom godišnjem sajmu, i svojim trgovcima i zanatlijama koji su proširili svoju djelatnost
duž cijele Moldavije.
Gradski magistrat pod kontrolom Sasa donio je 1713. odluku o protjerivanju svog rumunjskog stanovništva,
koje se je krajem 18. vijeka ipak ponovno vratilo u grad.

Bistrița je zajedno sa ostalom Transilvanijom postala - 1918. dio
Kraljevine Rumunjske. Za Drugog svjetskog rata između 1940. - 1944. bila je dio Mađarske.

## Znamenitosti
Od historijskih znamenitosti Bistrița ima luteransku crkvu koju su podigli Sasi u gotičkom stilu u 14. vijeku. Ona je temeljno obnovljena između 1559. - 1563. u renesansnom stilu.
## Privreda
Od industrije Bistrița ima tvornicu prehrambenih
proizvoda i građevinskog materijala.

Okolica grada bogata je šumama i vinogradima.
## Gradovi prijatelji

## Reference

## Literatura

* *[http://books.google.com/?id=sfHsgNIZum0C&pg=PA215&lpg=PA215&dq=herodotus+dacians+darius|Herodotus: The Ancient History of Herodotus]* (Translated by William Beloe) (1859). Derby & Jackson.
* *[http://www.ccel.org/p/pearse/morefathers/eutropius_breviarium_2_text.htm Eutropius, Abridgment of Roman History]* (Translated by John Selby Watson) (1886). George Bell and Sons.
* 
* 

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada''  
* ''Bistrița'' na portalu Encyclopædia Britannica
1961. na televiziji

## Globalni televizijski događaji
* 20. januar - John F. Kennedy postaje prvi predsjednik SAD čija je inauguracija bila direktno prenošena na televizji u boji.
* 25. januar - John F. Kennedy postaje prvi američki predsjednik koji će održati pres konferenciju uživo na televiziji.
* 15. februar - RTV Beograd sa planine Jastrebac emituje direktan prenos pomrčine Sunca, a što je prva emisija koja je prenošena za gledaoce stranih TV-stanica umreženih u Evroviziju. 
* 28. februar - Zapadnonjemački Savezni ustavni sud donosi presudu prema kojoj isključivo savezne pokrajine imaju pravo osnivati TV-stanice, čime je zaustavljen plan saveznog kancelara Konrada Adenauera da savezna vlada osnuje i vodi TV-mrežu koja bi predstavljala alternativu i nadomjestak za tadašnji ARD.
* 1. maj - Hessischer Rundfunk, radiodifuzna kompanija zapadnonjemačke pokrajine Hessen, započinje emitiranje televizijskog programa ARD2, koji će kasnije postati nacionalni TV-kanal ZDF.
* 5. maj - NASA u orbitu Zemlje lansira sondu *[[Mercury-Redstone 3|Freedom 7]]* sa astronautom Alanom B. Shepardom, a što je prvi takav događaj direktno prenošen na televiziji.
* 9. maj - Newton Minow, novoimenovani predsjednik američke Federalne komisije za komunikacije, drži znameniti govor na skupu Nacionalnog udruženja radiodifuzije, u kojoj vodeće američke TV-mreže optužuje za nedostatak kvaliteta programa, te da predstavljaju "prostranu pustoš".
* 23. septembar - Američka TV-mreža NBC emitira igrani film *[[How to Marry a Millionaire]]* u elitnom terminu subotom navečer u okviru emisije *[[NBC Saturday Night at the Movies]]*, a što je prvi slučaj da se relativno novi hollywoodski film (napravljen u boji 1953) prikazuje na televiziji; tu će praksu nastaviti i druge američke TV-mreže, kao i u svijetu, uključujući JRT.
* 1. oktobar - U Kanadi emitiranje započinje CTV Television Network, prva kanadska TV-mreža u privatnom vlasništvu.
* 4. novembar - U Italiji sa emitiranjem započinje Rai due, drugi kanal javne TV-mreže RAI; na početku ga može gledati oko 52% italijanskih domaćinstava.
* 31. decembar - U Irskoj javna radiodifuzijska kuća Radio Telefís Éireann započinje emitranje televizijskog programa.

## Premijere TV-serija i redovnih emisija
* 7. januar - *[[The Avengers (TV serija)|The Avengers]]* (ITV)
* 17. septembar - *[[Car 54, Where Are You?]]* (NBC)
* 8. oktobar - *[[Klub veselih i domišljatih]]* (Sovjetska centralna televizija)

## TV-serije i redovne emisije prestale s emitiranjem
* 18. septembar - *[[Peter Gunn]]*

## Reference
Terence Young

**Shaun Terence Young** (20. jun 1915 - 7. septembar 1994) bio je britanski filmski režiser i scenarist, najpoznatiji po najranijim filmovima iz serije o Jamesu Bondu.

Rodio se kao sin britanskog komesara Šangajske općinske policije u Međunarodnom naselju u Šangaju. Obrazovao se na Cambridgeu, a filmsku karijeru je započeo kao scenarist. Za vrijeme Drugog svjetskog rata se priključio elitnoj Irskoj gardi i kao zapovjednik tenka sudjelovao u operaciji Market-Garden.

Svoj režijski debi je imao 1948. godine u filmu *[[Corridor of Mirrors (film)|Corridor of Mirrors]]*, gdje je, pak, svoj glumački debi imao Christopher Lee, također ratni veteran. Godine 1957. je snimio film *[[Action of the Tiger]]*, gdje je nastupao mladi Sean Connery, koji će poslije postati tumač uloge Bonda; smatra se da je upravo Young pomogao Conneryju da osmisli njegov lik. Filmovi o Bondu su mu predstavljali vrhunac karijere, dok je 1970-ih nizao neuspjehe, da bi mu kraj karijere označio katastrofalni *[[Inchon (film)|Inchon]]*.

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
*The Independent, 16 September 1994: ''Obituary: Terence Young''
*New York Times, 9 September 1994: ''Terence Young, 79; In 1960's, Directed 3 James Bond Films''
Newton Minow

**Newton Norman Minow** (17. januar 1926 -) je američki pravnik, najpoznatiji kao bivši predsjednik Federalne komisije za komunikacije, odnosno po govoru koga je održao na početku svog mandata u maju 1961. godine, a u kome je tada vodeće TV-mreže  optužio da lošom kvalitetom programa stvaraju "prostranu pustoš".

Minow je prije studija prava služio u jedinicama veze američke vojske u Drugom svjetskom ratu. Osim pravom, bavio se politikom kao atkivist Demokratske stranke, te je na izborima 1960. sudjelovao u kampanji Johna Fitzegeralda Kennedyja. Novoizabrani predsjednik ga je imenovao na čelo FCC kojeg je vodio tokom sljedećih nekoliko godina. Kritike koje je uputio američkim komercijalnim TV-mrežama su, pak, pronašle odraz u tome da su tvorci popularnog sitkoma *[[Gilligan's Island]]* odlučili nasukani brod, oko koga se vrti radnja prozvati *[[S. S. Minow]]*. Minowljev mandat u FCC je, pak, obilježilo donošenje Zakona o prijemnicima za sve kanale koji je naložio da svi novi televizori moraju biti u stanju primati UHF signale (što je pogodovalo malim lokalnim stanicama nasuprot velikih mreža), međunarodna suradnja i stvaranje organizacije Intelsat koja je utrla put satelitskoj televiziji te poticanje javne, odnosno ne-komercijalne televizije. 

Minow je kasnije radio u upravnim odborima javnih TV-mreža Public Broadcasting Television (PBS) i National Educational Television. Minow je partner u uglednoj advokatskoj firmi Sidley Austin, a godine 1988. je lično u nju regrutirao budućeg predsjednika Baracka Obamu koga je 2008. javno podržao u predsjedničkoj kampanji.

Minow ima troje kćeri, koje su sve pravnice: Mary Minow; Nell Minow, koja je također poznata kao filmska kritičarka i Martha L. Minow, bivša dekanica Pravnog fakulteta na Harvardu.

## Vanjske veze
* Complete text and audio of the "Vast Wasteland" speech from AmericanRhetoric.com
* Spoken word recordings of Newton Minow 
* American Lawyer "Lifetime Achievement" Award 
* An excerpt from *Inside the Presidential Debates: Their Improbable Past and Promising Future*
* [ Newton N. Minow Papers at the [Wisconsin Center for Film and Theater Research]]
*
Das gab's nur einmal

***Das gab's nur einmal*** () je zapadnonjemački crno-bijeli igrano-dokumentarni film snimljen 1958. u režiji Geze von Bolvaryja. Protagonist je ugledni njemački glumac Hans Albers koji tumači samog sebe. Radnja prikazuje kako mladoj i ambicioznoj glumici (čiji lik tumači Helga Martin) govori o vlastitoj karijeri i historiji njemačke kinematografije, a što je ilustrirano arhivskim snimkama i insertima iz starih filmova, uključujući one u kojima je nastupao sam Albers.

## Uloge
* Hans Albers ... Hans Albers 
* Helga Martin ... Sabine  
* Stanislav Ledinek ... Sabinin otac
* Emmy Burg ... Sabinina majka
* Karl Hellmer ... Brijač 
*Walter Ambrock ... Jürgen 
* Erich Dunskus ... Kamiondžija
* Georg Gütlich ... Voditelj produkcije
* Waltraut Runze ... Sekretar
* Gerda Mallwitz ... Sekretarica  
* Wolf Harnisch ... Kellner in der Filmkantine 
* Eve Dietrich ... Gerti 
* Alexa von Porembsky ... Mutter Schröder  
* Antonie Jaeckel ... Alte Komparsin

## Izvori


## Literatura
* Hake, Sabine. *Popular Cinema of the Third Reich*. University of Texas Press, 2001.

## Vanjske veze
*
Kon Ichikawa

bio je japanski filmski režiser, poznat po izuzetno dugoj karijeri, odnosno plodnoj i žanrovski raznovrsnoj filmografiji. Na nju su najviše uticali Disneyevi kratki animirani filmovi koje je gledao u mladosti i koji će kod njega stvoriti sklonost prema anarhoidnom humoru, kao i supruga Natto Wada koja mu je često pisala scenarije. Međunarodnoj javnosti je, pak, postao poznat 1950-ih zahvaljujući antiratno intoniranim filmovima, dijelom inspiriranim time što je iz prve ruke svjedočio posljedicama atomskog bombardiranja. Godine 1964. je za vrijeme Olimpijade u Tokiju snimio film *[[Tokijska olimpijada (film)|Tokijska Olimpijada]]*, koji se smatra jednim od najboljih sportskih dokumentaraca svih vremena.

## Filmografija
 
**[[Yowamushi Chinsengumi]]* (1935)
**[[A Girl at Dojo Temple]]* (1946)
* *[[A Thousand and One Nights with Toho]]* (東宝千一夜 Toho senichi-ya) (1947)
**[[Aijin|The Lovers]]* (1951)
**[[The Woman Who Touched the Legs]]* (Ashi ni sawatta onna) (1951)
**[[Pusan (film)|Mr. Pu]]* (1953)
**[[The Heart (1955 film)]]* (Kokoro) (1955)
* *[[The Burmese Harp (1956 film)|Burmanska harfa]]* (1956) - crno-bijela verzija
**[[Punishment Room (film)|Punishment Room]]* (1956)
**[[Nihonbashi (film)|Bridge of Japan]]* (1956)
**[[The Men of Tohoku]]* (1957)
**[[The Hole (1957 film)|The Hole]]* (1957)
**[[Enjo]]* (1958)
**[[Odd Obsession]]* (1959)
**[[Fires on the Plain (1959 film)|Fires on the Plain]]* (1959)
**[[Jokyo (film)|A Woman's Testament]]* (1960) - ko-režiseri: Kōzaburō Yoshimura i Yasuzo Masumura
**[[Her Brother]]* (1960)
**[[Ten Dark Women]]* (1961)
**[[The Sin (1962 film)|The Sin]]* (također poznat kao *The Broken Commandments*)(1962)
**[[Being Two Isn't Easy]]* (1962)
**[[An Actor's Revenge]]* (1963)
**[[Alone Across the Pacific]]* (1963)
**[[Dokonjo monogatari - zeni no odori|Money Talks]]* (1963)
**[[Tokyo Olympiad|Tokijska olimpijada]]* (dokumentarni) (1965)
**[[The Tale of Genji (1966 film)|The Tale of Genji]]* (1966)
**[[Topo Gigio and the Missile War]]* (1967)
**[[To Love Again (film)|To Love Again]]* (1971)
**[[Visions of Eight]]* (1973) - dokumentarni omnibus-film
**[[The Wanderers (1973 film)|The Wanderers]]* (1973)
**[[I Am a Cat (1975 film)|I Am a Cat]]* (1975)
**[[The Inugamis (1976 film)|The Inugamis]]* (1976)
**[[Rhyme of Vengeance]]* (1977)
**[[Hi no Tori (film)|Hi no Tori]]* (*The Phoenix*) (1978)
**[[The Devil's Island]]* (1978)
**[[Koto (film)|Koto]]* (AKA *Koto, the Ancient City*) (1980)
**[[Kofuku (film)|Kofuku]]* (1981)
**[[The Makioka Sisters (film)|The Makioka Sisters]]* (također poznat kao *Fine Snow*, 細雪 Sasame-yuki) (1983)
**[[Ohan (film)|Ohan]]* (1984)
**[[The Burmese Harp (1985 film)|The Burmese Harp]]* (1985) - remake u boji
**[[Princess from the Moon]]* (1987)
**[[47 Ronin (1994 film)|47 Ronin]]* (1994)
**[[Yatsu haka-mura (film)|The 8-Tomb Village]]* (1996)
**[[Shinsengumi (film)|Shinsengumi]]* (2000)
**[[Dora-heita]]* (2000)
**[[Kah-chan (film)|Kah-chan]](2001)
**Yume jûya (2006)
*''Inugamike no ichizoku (2006)

## Izvori

## Vanjske veze
*
*Senses of Cinema: Great Directors Critical Database
*Strictly Film School: Kon Ichikawa 
*
The Prowler (film, 1951)

***The Prowler*** () je američki crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1951. u režiji Josepha Loseya. Naslovni protagonist, čiji lik tumači Van Heflin, je policajac koji nakon dojave o skitnici koja se mota oko jedne kuće upoznaje njenu lijepu stanarku (čiji lik tumači Evelyn Keyes), te sa njom započne vanbračnu aferu i odluči likvidirati njenog muža. Radnja prikazuje kako to učini na način da žrtvi "namjesti" dokaze koji će njegov čin učiniti ubistvom iz samoobrane, ali i kako će, sticajem okolnosti ipak na kraju snositi posljedice za svoj zločin. *The Prowler* je bio jedan od posljednjih filmova koje je Losey režirao prije nego što je, kao komunist, zbog makartističkih progona odlučio napustiti Hollywood i nastaviti karijeru u Evropi. Jedan od scenarista je, pak, bio Dalton Trumbo, koji će i sam kao komunist završiti na crnoj listi. Sam film je historičarima kasnije postao zanimljiv jer je u žanr film noira uveo elemente mnogo eksplicitnije socijalne kritike i, za tadašnji film prilično rijedak motiv korumpiranog policajca. Kritičari su, pak, prilično hvalili efektivnu završnicu koja se odigrava u napuštenom gradu.

## Uloge
* Van Heflin ...  Webb Garwood
* Evelyn Keyes ...  Susan Gilvray
* John Maxwell ...  Bud Crocker
* Katherine Warren ...  Mrs. Crocker
* Emerson Treacy ...  William Gilvray
* Dalton Trumbo... glas DJ-ja na radiju

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* ''The Prowler'' informational site and DVD review at DVD Beaver (includes images)
*
Giurgiu

**Giurgiu** čita se **Đurđu** (bugarski: *Гюргево*/*Đurđevo*, turski: *Yergöğü*) je grad na jugu Rumunjske od 61,353 stanovnika. Prije nekoliko dekada (1992.) imao je 74,191 stanovnika, ali mu je odtada opao broj stanovnika.

Giurgiu je administrativni centar istoimenog okruga (judet) Giurgiu.
## Geografija
Giurgiu leži na jugu Rumunjske na lijevoj (sjevernoj) obali Dunava, udaljen oko 65&nbsp;kmjužno od Bukurešta.
## Historija
Nastanak grada ni do danas nije potpuno jasan, pretpostavlja se da je nastao nakon što su genoveški moreplovci na dunavskom otoku izgradili utvrdu pod nazivom - **San Giorgio**, nakon tog je i naselje na obali preuzelo to ime.

U historijskim dokumentima, ime Giurgiu pojavljuje se prvi put - 1394., u povelji vlaškog kneza Mirceje Starijeg. Osmanlije prvi put zauzimaju Giurgiu - 1417.

Nakon potpisivanja Sporazuma u Jedrenama - 1829., kojim je okončan Rusko-turski rat (1828–1829) Giurgiu je vraćen Kneževini Vlaškoj. Zbog tog je već 1830. podignuta crkva sv. Nikole u čast ruskog cara Nikole I. i godišnjice potpisivanja tog ugovora.

Prva rumunjska željeznička pruga izgrađena 1869. spojila je Giurgiu sa Bukureštom. Prvi željezničko - automobilski most preko Dunava
nazvan - *Most prijateljstva*, koji povezuje Giurgiu i Ruse u Bugarskoj, završen je 1954.

## Privreda
Giurgiu je danas postao važna dunavska luka, od industrije ima suvremeno brodogradilište, šećeranu, te tvornice konzervi, deka i tepiha.
## Gradovi prijatelji

## Reference

## Literatura

* *[http://books.google.com/?id=sfHsgNIZum0C&pg=PA215&lpg=PA215&dq=herodotus+dacians+darius|Herodotus: The Ancient History of Herodotus]* (Translated by William Beloe) (1859). Derby & Jackson.
* *[http://www.ccel.org/p/pearse/morefathers/eutropius_breviarium_2_text.htm Eutropius, Abridgment of Roman History]* (Translated by John Selby Watson) (1886). George Bell and Sons.
* 
* 

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada''  
* ''Giurgiu'' na portalu Encyclopædia Britannica
Algiers (film)

***Algiers*** () je američki crno-bijeli igrani film snimljen 1938. u režiji Johna Cromwella. Po žanru je mješavina gangsterskog filma i melodrame, a predstavlja remake popularnog francuskog filma *[[Pépé le Moko]]* snimljenog prethodne godine. Protagonist, čiji lik tumači Charles Boyer, je francuski kriminalac koji je pronašao sigurno utočište u gradu Alžiru, odnosno uličicama tamošnje Kazbe. Radnja prikazuje kako će se na kraju zaljubiti u turistkinju (čiji lik tumači Hedy Lamarr), a što koristi policija kako bi mu pripremila klopku.

*Algiers* se prilično vjerno držao francuskog predloška, pa je čak i "reciklirao" neke scene iz originalnog filma. Usprkos toga, doživio je veliki uspjeh, a od Hedy Lamarr je napravio hollywoodsku zvijezdu. Njegov značaj se pokazao i po tome što je u nekoliko godina inspiririrao autore *[[Casablanca (film)|Casablance]]*, koji su upravo Lamarr zamislili u glavnoj ulozi. Lik koji tumači Boyer je, pak, poslužio kao inspiracija za Pépé le Pewa, zaljubljivog tvora koji je postao jedan od najpopularnijih likovima u animiranim filmovima iz serije *[[Looney Tunes]]*.

## Uloge
* Charles Boyer ... Pepe le Moko
* Sigrid Gurie ... Ines
* Hedy Lamarr ... Gaby
* Joseph Calleia ... Inspector Slimane
* Alan Hale ... Grandpere
* Gene Lockhart ... Regis
* Walter Kingsford ... Glavni inspektor Louvain
* Paul Harvey ... Komesar Janvier
* Stanley Fields ... Carlos
* Johnny Downs ... Pierrot
* Charles D. Brown ... Max
* Robert Greig ... Giraux
* Leonid Kinskey ... L'Arbi
* Joan Woodbury ... Aicha
* Nina Koshetz ... Tania

## Izvori

## Vanjske veze

* Algiers  on YouTube
* 
*
Schwarzwälder Kirsch

***Schwarzwälder Kirsch*** () je zapadnonjemački igrani film snimljen 1958. u režiji Geze von Bolvaryja. Po žanru je mješavina mjuzikla i komedije, odnosno pripada *[[Heimatfilm]]ovima*. Protagonistica, čiji lik tumači Marianne Hold, je mlada žena koja nastoji ostvariti pjevačku karijeru, a pri čemu će joj komplikacije napraviti aktivnosti dvojice sitnih kriminalaca.

## Vanjske veze
* 
*
Alexandria, Rumunjska

**Alexandria** čita se **Aleksandrija** (mađarski: *Alecsandrie*) je
grad na jugu Rumunjske od 45,434 stanovnika, svega par dekada prije 1992. grad je imao - 58,478 stanovnika.

Alexandria je administrativni centar okruga (judet) Teleorman.

## Geografija
Alexandria leži na jugu zemlje u Vlaškoj, duž obala rijeke Vedeje u dunavskoj
dolini, udaljena oko 88&nbsp;km istočno od Bukurešta.

## Historija
Alexandria je noviji grad izrastao u 19. vijeku, nazvan po vlaškom knezu Alexandru Ghici
(vladao 1834. - 1856.)
## Znamenitosti
Najveća znamenit grada je pravoslavna saborna crkva - Sfântul Alexandru, podignuta između 1869. - 1898. u neobizantskom stilu.
## Privreda
Alexandria je trgovački centar poljoprivrednog kraja u kom se proizvodi puno žita, tako da je i industrija orjentirana na njegovu preradu, od mlinova do tvornice prehrambenih proizvoda. Pored toga ima i tvornice gume, kemikalija i građevinskog materijala.

Grad je dobro povezan autoputevima i željeznicom sa ostalim rumunjskim gradovima.
## Reference

## Literatura

* *[http://books.google.com/?id=sfHsgNIZum0C&pg=PA215&lpg=PA215&dq=herodotus+dacians+darius|Herodotus: The Ancient History of Herodotus]* (Translated by William Beloe) (1859). Derby & Jackson.
* *[http://www.ccel.org/p/pearse/morefathers/eutropius_breviarium_2_text.htm Eutropius, Abridgment of Roman History]* (Translated by John Selby Watson) (1886). George Bell and Sons.
* 
* 

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada'' 
* ''Alexandria'' na portalu Encyclopædia Britannica
Kazimierz Kordylewski

**Kazimierz Kordylewski** (Poznanj, 11. listopada 1903. - Krakov, 11. ožujka 1981.), poljski astronom. Godine 1956. je tvrdio da je pronašao Oblake Kordiljevskog, nakupine prašine na Mjesečevoj stazi u položaju koji odgovara Lagrangeovim točkama L4 i L5, za koje još i danas neki osporavaju postojanje.

## Oblaci Kordiljevskog

**Oblaci Kordiljevskog** su nakupine prašine na Mjesečevoj stazi u položaju koji odgovara Lagrangeovim točkama L4 i L5 u sustavu Zemlja - Mjesec, a otkrio ih je poljski astronom Kazimierz Kordylewski 1961. Oblaci prašine, ovisno o kutu gledanja, mijenjaju prividni promjer (kutni promjer) od 1° do 4°, a sjaj im je jednak i manji nego sjaj protusvjetlosti (zodijačka svjetlost). Viđeni su i golim okom i fotografirani su, a registrirani su i iz umjetnih satelita. Ti oblaci, zajedno s Mjesecom, s istom kutnom brzinom mijenjaju položaj među zvijezdama. Najbolje se vide kada su na suprotnoj strani neba od Sunca, ili na svega 30° elongacije. Kao i Trojanci, i oblaci Kordiljevskog ne prebivaju stalno u libracijskim točkama, već se premještaju za nekoliko stupnjeva u oba smjera. U stvarnosti, oblaci su gušći dijelovi međuplanetarnog praha, sa 100 do 10 000 puta većom koncentracijom zrnaca prašine koja su u području libracijskih točaka našla relativno stabilnu putanju oko Zemlje. 

## Izvori
Piatra Neamț

**Piatra Neamț ** čita se **Pjatra Njamc** (njemački: *Kreuzburg an der Bistritz*, mađarski: *Karácsonkő*) je 
grad na sjeveru Rumunjske od 85,055 stanovnika, svega par dekada prije 1992. grad je imao - 123,360 stanovnika.

Piatra Neamț  je administrativni centar okruga (judet) Neamț.

## Geografija
Piatra Neamț  leži na sjeveroistoku zemlje u kotlini rijeke Bistrițe (Moldavske Bistrice), okružen 
planinama.

## Historija
Grad je prvi put dokumentiran u 14. vijeku pod imenom Piatra lui Crăciun (Božični kamen), ili Camena, to je bio trgovište  u kom su se održavali sajmovi. 
Moldavski knez Stefan IV Veliki sagradio je između 1497. - 1498. crkvu sv. Jovana, klasični primjer kićene moldavske arhitekture.

Knez Alexandru cel Bun osnovao je početkom 15. vijeka, 8 km od grada *[[Manastir]] Bistrița*, kog je 1554. obnovio knez Alexandru Lăpușneanu.
## Kultura i atrakcije
Grad ima državni teatar, regionalni prirodoslovni muzej i arheološki muzej sa velikom zbirkom neolitske keramike.

Na planini Cozla (679 m) do koje vozi žičara, podignute su skijaške staze, tako da je Piatra Neamț i zimski turistički centar.

## Privreda
Piatra Neamț  je industrijski grad, koji ima tvornice gnojiva, prehrambenih proizvoda, celuloze i papira.

Jugoistočno od centra grada, u kotlini rijeke Bistrițe, leži velika tvornica za proizvodnju sintetičkih vlakana i dušičnih gnojiva.

Nedaleko od grada nalazi se veliko akumulaciono jezero (najveće u zemlji) Bicaz na rijeci Bistriți podignuto za potrebe hidroelektrane Bicaz-Stejaru, a i u samom gradu podignuto je jezero Bâtca Doamnei.

## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada''  
* ''Piatra Neamț'' na portalu Encyclopædia Britannica
Koronalni lukovi

Sunčev **koronalni luk** (engl. *coronal loop*) stvara osnovnu strukturu donje korone i prijelaznog područja sa kromosferom. Ti visoki i elegantni strukturalni lukovi su direktna posljedica uvijanja Sunčevog magnetskog polja, zbog različitih brzina rotacije slojeva Sunca. Brojnost koronalnih lukova je direktno povezana sa Sunčevim ciklusom; zato se često mogu vidjeti zajedno sa Sunčevim pjegama, u njihovom podnožju luka. Magnetski tok diže vruću plazmu gore kroz luk, ostavljajući hladniju i tamniju plazmu dolje, koja daje izgled Sunčevim pjegama. 

Koronalni lukovi mogu trajati sekundama (u slučaju pojave plamena), minutama, satima ili danima. Obično koronalni lukovi traju duže vrijeme, pa ih znamo kao stabilni ili mirni koronalni lukovi, gdje postoji ravnoteža izvora energije lukova i odvođenja.

## Fizikalna svojstva
Koronalni luk je magnetski tok koji je učvršćen na oba kraja luka, koji izlaze iz tijela Sunca i omogućuje prijenos energije iz tijela Sunca do korone. Temperature su različite duž luka. Ako koronalni luk ima temperaruru manju od 1 000 000 K, zove se **hladni** koronalni luk, ako ima oko 1 000 000 K zove se **topli** koronalni luk, a iznad 1 000 000 K zove se **vrući** koronalni luk. 

## Položaj

Koronalni lukovi se mogu primijetiti i na aktivnim i na mirnim područjima Sunca. Aktivna područja Sunca obuhvaćaju manju površinu, ali stvaraju većinu aktivnosti, a često su izvori Sunčevih baklji i koronalnih izbačaja mase. Aktivna područja Sunca daju koroni 82 % ukupne toplinske energije. Koronalne šupljine imaju otvorene linije magnetskog polja, uglavnom su na polovima i poznate su kao izvor **brzog** Sunčevog vjetra. Mirno Sunce, za razliku od aktivnog područja Sunca, je manje aktivno, ali isto ima dinamičke eksplozivne događaje (svijetle točke, nanobaklje i mlazeve). Opće je pravilo da mirno Sunce ima područja sa zatvorenim magnetskim poljem, dok aktivna područja Sunca imaju mjesta sa zatvorenim i otvorenim magnetskim poljem, gdje se dešavaju eksplozivni događaji.

## Koronalni lukovi i koronalni problem zagrijavanja
Zatvorene magnetske linije ne prestavljaju koronalne lukove, ukoliko nisu ispunjene sa plazmom. Koronalni lukovi prestavljaju manji dio zatvorenih magnetskih linija. Ipak, **nerješeno fizikalno pitanje** je kako plazma sa fotosfere, koja ima temperature oko 6 000 K, grije koronu koja ima temperature oko 1 000 000 K? 

## Reference

## Vanjske veze
* TRACE homepage
* Solar and Heliospheric Observatory, including near-real-time images of the solar corona
* Coronal heating problem at Innovation Reports
* NASA/GSFC description of the coronal heating problem
* FAQ about coronal heating
Suceava

**Suceava** čita se **Sučava** (njemački: *Sotschen*, mađarski: *Szucsáva*, ukrajinski: *Сучава *) je grad na sjeveroistoku 
Rumunjske od 92,121 stanovnika. prije nekoliko dekada (1992.) imala je 114,462 stanovnika, ali mu odtada stalno 
opada broj stanovnika.

Suceava je administrativni centar istoimenog okruga (judet) Suceava
## Geografija
Suceava leži na sjeveroistoku zemlje u Bukovini, u kotlini rijeke Suceave.
Grad je udaljen oko 146 km sjeverozapadno od Iaşia.
## Historija
Suceava je osnovana prije 14. vijeka, na platou iznad desne obale rijeke Suceava.
Od 1388. Suceava je bila prijestolnica Kneževine Moldavije sve do 1564. kada je prijestolnica 
preseljena u Iaşi. 

Za vrijeme vladavine kneza Stefana Velikog u 15. vijeku, Suceava se razvila kao trgovački centar i carinarnica, tad su podignuta brojna skladišta i jake utvrde.
Grad je počeo gubiti na važnosti nakon što su ga Osmanlije orobili u 16. vijeku.

Osmansko Carstvo prepustilo je - 1775. grad sa ostalom Bukovinom Austriji koja je odtad vladala gradom 
do 1918. kad je grad pripao Kraljevini Rumunjskoj. 
## Znamenitosti
Od historijskih znamenitosti, najveća je rekonstruirana citadela, pored nje tu su crkva Mirăuţi iz 14. vijeka; crkva sv. Georga iz 
16. vijeka sa finim freskama i crkva sv. Dimitrija sa masivnim zvonikom.

Grad ima regionalni muzej i biblioteku.
## Privreda
Suceava je danas industrijski grad sa tvornicama za preradu mesa, celuloze i papira.

## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada'' 
* ''Suceava'' na portalu Encyclopædia Britannica
Ein Lied geht um die Welt (film, 1933)

***Ein Lied geht um die Welt*** () je njemački crno-bijeli film snimljen 1933. u režiji Richarda Oswalda. Po žanru je mješavina drame i filmskog mjuzikla. Protagonist, koga tumači tada izuzetno popularni pjevač Joseph Schmidt, je siromašni izvođač koji pokušava preživjeti u Veneciji i konačno uspije postići uspjeh na radiju. Radnja prikazuje probleme koji stvara njegov izuzetno niski rast. Sljedeće godine je snimljena verzija filma na engleskom pod naslovom *[[My Song Goes Round the World]]*, koju je također režirao Oswald.

*Ein LIed geht um die Welt* je premijeru u Njemačkoj imao nedugo nakon dolaska nacista na vlast. Godine 1937. su ga nacističke vlasti zbog Schmidtovog jevrejskog porijekla službeno zabranile.

Godine 1958. je u Zapadnoj Njemačkoj snimljen *[[Ein Lied geht um die Welt (Die Joseph-Schmidt-Story)]]*, biografski film posvećen Schmidtu.

## Uloge
* Joseph Schmidt - Ricardo
*Viktor de Kowa - Rigo
*Charlotte Ander - Nina
*Fritz Kampers - Simoni
*Carl de Vogt - Theaterdirektor
*Carl Auen - Danto, Operndirektor
*Edith Karin - Seine Sekretärin
*Ida Perry - Wirtin

## Izvori

## Vanjske veze
*
My Song Goes Round the World

***My Song Goes Round the World*** () je britanski crno-bijeli igrani film snimljen 1934. u režiji Richarda Oswalda. Predstavlja remake, odnosno englesku verziju njemačkog filma *[[Ein Lied geht um die Welt (film, 1933)|Ein Lied geht um die Welt]]* snimljenog prethodne godine. Protagonist, koga tumači popularni pjevač Joseph Schmidt, je pjevač koji pokušava preživjeti u Veneciji, i koji stekne popularnost nastupima na radiju. Radnja prikazuje profesionalne i ljubavne probleme koje mu čini izuzetno niski rast.

## Uloge
* Joseph Schmidt - Ricardo 
* John Loder - Rico 
* Charlotte Ander - Nina 
* Jack Barty - Simoni 
* Jimmy Godden - Menadžer
* Hal Gordon - Menadžer pozornice

## Izvori

## Vanjske veze
*
Joseph Schmidt

**Jozef Voljfovič Šmidt** (); 4. mart 1904 - 16. novembar 1942), poznatiji kao **Joseph Schmidt**, bio je pjevač jevrejskog porijekla rodom iz današnje Ukrajine koji je uživao veliku popularnost u međuratnoj Evropi.

Rođen je u mjestu Davideni (današnja Davidivka u Černovičkoj oblasti) u Bukovini, koja je u vrijeme njegovog rođenja bila dio Austro-Ugarske, a nakon Prvog svjetskog rata postala dio Rumunjske. Maternji jezik mu je, uz jidiš, bio njemački, a talent za pjevanje je prepoznat u lokalnoj sinagogi. Sredinom 1920-ih se preselio u Berlin. Karijeru mu je ispočetka priječio izuzetno nizak rast (150 cm), ali je taj problem riješio novi medij radija, koji je Schmdita učinio izuzetno popularnim. Vrhunac karijere je imao početkom 1930-ih, a među poklonicima je navodno bio čak i nacistički vođa Joseph Goebbels. Ubrzo je, međutim, zbog službene antisemitske politike bio prisiljen emigrirati u Austriju, a potom u Francusku. Tamo ga je zatekao Drugi svjetski rat, a nakon neuspješnog pokušaja bijega na Kubu se našao pod vichyskom vlašću. Odatle je uspio pobjeći u neutralnu Švicarsku, ali su ga tamošnje vlasti internirale u logor. Samo dva dana nakon što je dobio radnu dozvolu i bio pušten, odnosno trebao ponovno započeti karijeru, umro je od srčanog udara.

Schmidtov život je prikazan u *[[Ein Lied geht um die Welt (film, 1958)|Ein Lied geht um die Welt]]*, zapadnonjemačkom biografskom filmu iz 1958. godine, gdje je njegov lik tumačio Hans Reiser.

## Filmografija
* *Der Liebesexpreß* (*[[The Love Express]])* (1931)
* *Goethe lebt...!* (1932)
* *Gehetzte Menschen* (1932)
* *[[Ein Lied geht um die Welt (film, 1933)|Ein Lied geht um die Welt]]* (1933) (A Song Goes Round the World)
* *[[My Song Goes Round the World]]* (1934)
* *Wenn du jung bist gehört Dir die Welt* (1934)
* *Ein Stern fällt vom Himmel* (1934) (A Star Fell from Heaven)
* *A Star Fell from Heaven* (1936)
* *Heut' ist der schönste Tag in meinem Leben* (1936)

## Vanjske veze
* Joseph Schmidt Archiv in Dürnten, Switzerland
* Joseph Schmidt collection, folder 1: Personal papers and documents, professional and legal correspondence
* Joseph Schmidt collection, folder 2: Personal correspondence
* 
* Joseph Schmidt Music and The Holocaust
* Photographs and literature
* History of the Tenor - Sound Clips and Narration 
* Page about Joseph Schmidt on the Dutch Divas website
* Concert honors singer extinguished by the Holocaust
Ein Lied geht um die Welt (Die Joseph-Schmidt-Story)

**Ein Lied geht um die Welt (Die Joseph-Schmidt-Story)**,() je zapadnonjemački biografski film snimljen 1958. u režiji Geze von Bolvaryja, kome je predstavljao posljednje ostvarenje u filmografiji. Protagonist, čiji lik tumači Hans Reiser je Joseph Schmidt, pjevač jevrejskog porijekla koji je usprkos niskog rasta postao velika zvijezda međuratne Njemačke i Evrope. Radnja prikazuje kako su mu na karijeru uticali dolazak nacista na vlast i Drugi svjetski rat, a zbog čega je utočište pokušao pronaći u Švicarskoj gdje mu je tragično okončan život.

## Vanjske veze
*
* Kurzbeschreibung mit Foto bei filmreporter.de
Kutni promjer

**Kutni promjer** je kut pod kojim se vidi neki daleki objekt. Kutni promjer se može izračunati iz slijedeće formule:

:\delta = 2 \arctan \left( \tfrac{1}{2}\,d / D \right),

gdje je: *δ* - kutni promjer, *d* – promjer objekta, *D* – udaljenost do objekta. Kada je D puno veći od d, može se dovoljno točno koristiti formula: δ = d / D.

## Upotreba u astronomiji
U astronomiji se veličina nebeskih tijela često izražava u obliku kutnog promjera (kut pod kojim se vide sa Zemlje), rađe nego njihova stvarna veličina. Veličina nebeskih tijela je često vrlo malena, pa se kao jedinica obično uzima kutna sekunda ili x”, a to je 1/3600 dio jednog stupnja. 

Ukoliko znamo promjer objekta d i udaljenost do objekta D, onda se može izračunati kutni promjer:
::δ = 206 265 d / D (kutnih sekundi)
Tablica prikazuje kutne promjere poznatih nebeskih tijela, kako se vide sa Zemlje: 

## Reference

## Vanjske veze
* http://ceres.hsc.edu/homepages/classes/astronomy/fall97/Mathematics/sec9.html "Small-Angle Formula"
* http://www.astronomynotes.com/solarsys/s2.htm "Visual Aid to the Apparent Size of the Planets"
Hoch klingt der Radetzkymarsch

***Hoch klingt der Radetzkymarsch*** ( je austrijska filmska komedija snimljen 1958. u režiji Geze von Bolvaryja. Radnja je smještena u carski Beč sredinom 19. vijeka i prikazuje kako se suparništvo nekoliko muškaraca oko lijepe konobarice (čiji lik tumači Johanna Maltz) pretače u popularnu muziku.

## Vanjske veze
* 
*
Planinski film

**Planinski film**, ili, rjeđe **gorski film**, je naziv koji u najširem smlslu označava svaki film koji je temom ili radnjom vezan uz planine. U užem smislu se pod time podrazumijeva poseban filmski pod-žanr, odnosno vrsta, u pravilu igranog filma gdje se radnja odigrava u planinama. Takvi filmovi u sebi mogu sadržavati elemente akcije, trilera ili drame pri čemu na likove i zaplet ključan uticaj specifične okolnosti vezane uz boravak u planinama, kao što su opasnosti od snijega, lavina, gladi, žeđi, hladnoće, padanja u provaliju odnosno izolacije od ostatka svijeta, te njihovih psiholoških i socijalnih posljedica.

U svom najužem smislu se pod izrazom planinski film podrazumijevaju filmovi koji su bili karakteristični za međuratnu njemačku, te u manjoj mjeri austrijsku i švicarsku kinematografiju, a za koje se na njemačkom koristio izraz **Bergfilm** (plural:Bergfilme). Pionirom žanra se smatra njemački geolog Arnold Fanck koji je 1920-ih svoju planinarsku strast spojio sa filmskim vještinama, i stvorio niz izuzetno popularnih filmova snimanih na autentičnim planinskim lokacijama te tako stvorio niz atraktivnih prizora dotada publici nepristupačnih i "egzotičnih" planina. Fanckova najveća glumačka zvijezda je bila Leni Riefenstahl, kojoj su planinski filmovi omogućili i početak vlastite režijske karijere. 1930-ih je, međutim, u doba Trećeg rajha popularnost planinskih filmova počela jenjavati. Iza Drugog svjetskog rata su planinski filmovi pronašli svojevrsni odraz u *zavičajnim* ili Heimatfilmovima.

## Vanjske veze
* A German site 
* Edinburgh Mountain Film Festival  Edinburgh Mountain Film Festival, Scotland
* Hot Aches Productions Mountain Filmmakers
Leonidi

**Leonidi** su najspektakularniji meteorski roj posmatran u poslednjih 200 godina, i za to vreme su značajno doprineli razumevanju struja meteoroida.

## Historija
Pljusak Leonida u noći 12. na 13. novembar 1833. označio je početak meteorske astronomije. Sve dotle su astronomi smatrali meteore za atmosfersku pojavu i nisu uviđali periodičnost njihovog pojavljivanja. Kada su, međutim, imali prilike da vide hiljade meteora u minuti, radijant je bio jasno uočljiv i postalo je jasno da se radi o tragovima čestica na orbiti oko Sunca.

Ovaj pljusak je izazvao različite reakcije, najčešće sujeverne, i podstakao je mnoge da pokušaju da nađu objašnjenje. Ponuđene su različite teorije, uključujući električno pražnjenje i sagorevanje gasova oslobođenog truljenjem drveća, ali je jedino tačno objašnjenje ponudio Denison Olmsted, profesor astronomije na Jejl univeritetu u SAD januara 1834. Olmsted je primetio da je događaj bio kratkotrajan (nije se video iz Evrope), ali je u Evropi primećena pojačana aktivnost meteora 1832. takođe u novembru, što ga je navelo na zaključak da u to doba godine Zemlja proleće kroz „oblak čestica u svemiru“.

Nakon nove pojačane aktivnost Leonida 60-ih godina 19. veka, Hubert Anson Njutn (takođe sa Jejla) je istraživao prošla pojavljivanja Leonida i Perseida (koji su 1837. identifikovani kao drugi meteorski roj) i otkrio pljuskove Leonida 585, 902, 931, 934, 1002, 1202, 1366, 1582, 1602. i 1698. godine. Na osnovu tih proučavanja, 1864. godine je objavio zaključak da je period pojačane aktivnosti Leonida 33,25 godina i da će sledeći pljusak biti u noći između 13. i 14. novembra 1866. Predviđanje se pokazalo kao tačno, sa 2000—5000 viđenih meteora na sat. I naredne dve godine je aktivnost bila visoka, sa preko 1000 Leonida u satu.

Nakon što su nemački astronom Vilhelm Tempel 1865. i američki astronom Horas Parnel Tatl 1866. otkrili kometu po njima nazvanu Tempel-Tatl, proučavanja su ukazala na izrazitu sličnost između orbitalnih elemenata ove komete i Leonida.

## Posmatrački uslovi

Radijant Leonida se nalazi u sazvežđu Lava i vidljiv je sa obe Zemljine hemisfere. S obzirom na to da radijant nije daleko od apeksa, meteoroidi ulaze u atmosferu pod gotovo najvećom mogućom geocentričnom brzinom (71 -{km/h}-).

## Predviđanja
Sledeći povratak komete Tempel-Tatl u unutrašnjost Sunčevog sistema biće 2031. godine, ali oslobođene čestice neće proći blizu Zemlje, kao ni 2064. Tek pri prolasku komete 2097. će Zemlja proći blizu novooslobođenog materijala i ponoviti legendarni pljusak poput onih iz 19. veka.

## Povezano
* Meteorski roj
* Radijant
* ZHR
* Populacioni indeks
* Asteroid
* Kometa

## Reference

## Literatura
* 
* 

## Vanjske veze
* Leonidi  na -{Meteor Showers Online}- 
* Prognoza aktivnosti Leonida za 2012. na sajtu Međunarodne meteorske organizacije 
* Aktivnost Leonida 2011. godine  na sajtu Međunarodne meteorske organizacije 
* Rezultati posmatranja Međunarodne meteorske organizacije (uključujući Leonide)
Film ruševina

**Film ruševina** ili **film krša** () je izraz kojim se označava filmski žanr specifičan za njemačku kinematografiju u prvim godinama iza Drugog svjetskog rata, odnosno savezničke okupacije Njemačke. Takvi su filmovi pripadali širem žanru drame, ali su tematski bili vezani gotovo isključivo za tadašnju njemačku sadašnjicu, odnosno neposredne posljedice rata, bilo kroz sveopću destrukciju gradova i infrastrukture, bilo kroz socijalne posljedice razorenih porodica i prognanih Nijemaca sa istoka te suočavanja sa nacističkom prošlošću. S obzirom da su tehnički i financijski resursi njemačke kinematografije bili gotovo potpuno uništeni, tvorci tih filmova su se morali oslanjati na pomoć okupacijskih vlasti, koje su, pak, implicitno ili eksplicitno inzistirale na njihovoj propagandnoj komponenti, odnosno poticanju njemačke publike da se posveti obnovi ili prihvaćanju nove ekonomsko-političke stvarnosti. Prvi takav film je bio *[[Die Mörder sind unter uns]]*, snimljen 1946. u produkciji studija DEFA koji su osnovali Sovjeti u svojoj okupacijskoj zoni. Takve je filmove karakterizirao relativno nizak budžet, odnosno korištenje autentičnih lokacija umjesto studija, pa su se ponekad znale povlačiti paralele sa neorealističkim pokretom u tadašnjoj Italiji. Godine 1949. je italijanski režiser Roberto Rossellini, poznat kao predstavnik neorealizama, u Njemačkoj snimio *[[Germania anno zero]]* koji se zbog stila i teme ponekad smatra najpoznatijim od svih filmova ruševina. Nakon što su 1949. savezničku okupaciju zamijenile formalno suverene Zapadna i Istočna Njemačka, promijenile su se političke, a zbog *[[Wirtschaftswunder]]a* s vremenom i socio-ekonomske okolnosti, pa se filmovi ruševine više nisu snimali, velikim dijelom i zbog toga što publika nije voljela podsjećanje na loša vremena.

## Najznačajniji filmovi ruševina

* *[[Die Mörder sind unter uns]]* (režija: Wolfgang Staudte) (15. oktobar 1946)
* *[[Freies Land]]* (režija: Milo Harbich) (18. oktobarr 1946)
* *[[Irgendwo in Berlin]]* (režija: Gerhard Lamprecht) (18. decembar 1946)
* *[[In jenen Tagen (1947)|In jenen Tagen]]* (režija: Helmut Käutner) (13. jun 1947)
* *[[… und über uns der Himmel]]* (režija: Josef von Baky) (9. decembar 1947)
* *[[Zwischen gestern und morgen]]* – (režija: Harald Braun) (11. decembar 1947)
* *[[Film ohne Titel]]* (režija: Rudolf Jugert) (21. januar 1948)
* *[[Berliner Ballade]]* (režija: Robert A. Stemmle) (31. decembar 1948)
* *[[Liebe 47]]* (režija: Wolfgang Liebeneiner) (7. mart 1949)
* *[[Wohin die Züge fahren]]* (režija: Boleslaw Barlog) (3. jun 1949)
* *[[Der Ruf (film)|Der Ruf]]* (režija: Josef von Báky) (13. april 1949)