Jake Gyllenhaal

**Džejk Jilenhol** (; **''jil**-ən-hawl*; ) je američki glumac, rođen [[19. 12.|19. decembra]] [[1980]]. godine u [[Los Angeles|Los Anđelesu]] ([[Kalifornija]]). Nominovan je za [[Oskar za najbolju sporednu mušku ulogu]] u filmu [[Brokeback Mountain|Planina Broukbek]].

== Detinjstvo ==
Džejk je sin režisera Stivena Jilenhola i scenaristkinje Naomi Foner, i brat glumice [[Maggie Gyllenhaal|Megi Jilenhol]]. Njegov otac je potomak [[Švedska|švedske]] plemićke porodice, a majka je Njujorčanka [[Jevreji|jevrejskog]] porekla. Džejkova *Bar Micva* je proslavljena u domu za beskućnike, zato što su njegovi roditelji time hteli da mu usade osećaj odgovornosti za njegov privilegovan život. Zato ne čudi što je Džejk kasnije radio kao obezbeđenje i vozač autobusa, kako bi se izdržavao.

Prvi susret sa filmom imao je sa svega 11 godina, kada se našao u maloj ulozi u komediji *City Slickers*, iz 1991. godine. Sledeće godine su mu roditelji zabranili da glumi u filmu *The Mighty Ducks*, zato što bi ga snimanje dva meseca odvojilo od kuće.

== Karijera ==
=== 1990 - 2004: Prvi filmovi i *„Doni Darko“* ===
Nakon filma *City Slickers* Džejk se prijavljuje na razne audicije i kastinge te stoga dobija uloge u filmovima *A Dangerous Woman* (zajedno sa sestrom Megi), 1998. u komediji *Homegrown*, zatim zajedno sa majkom, u kulinarskoj predstavi *Molto Mario*... Sve filmove u kojima je glumio do upisa na *Kolumbija Univerzitet*, režirali su njegovi roditelji. Na *Kolumbiji* bira smer „Istočnjačke religije i filozofija“, ali ga napušta posle dve godine studiranja.

Prvi film u kome dobija glavnu ulogu je *October Sky* iz 1999. godine, koji je zaradio 32 miliona dolara. Džejk je tada dobio prve kritike.

Film *'Doni Darko**, iz 2001. godine, je drugi veliki Džejkov film. Priča je smeštena u 1988. godinu, kada problematični tinejdžer, nakon bliskog susreta sa smrću, upoznaje zeca Frenka, koji mu govori o kraju sveta koji se bliži. Nakon uloge u tom, sada kultnom filmu, Džilenhol postaje zapažen, kako od kritike, tako i od strane medija.

Nakon ''Donija'' usledio je niz uloga u komercijalnim, niskobudžetnim filmovima: ''Highway'' iz 2002., ''The Good Girl'' sa [[Jennifer Aniston|Dženifer Eniston]], ''Bubble Boy''... 2002. godine dobija ulogu Džoa u filmu ''Moonlight Mile'', zajedno sa [[Dustin Hoffman|Dastinom Hofmanom]] i [[Susan Sarandon|Suzan Sarandon]]. Džejk je 2002., takođe trebao da bude u ulozi Spajdermena u filmu ''Spajedermen 2'', ali tu ulogu ipak dobija Tobi Megvajer. Pre nego što dobije jednu od svojih najboljih uloga u karijeri, Džek će se na platnu naći sa [[Dennis Quaid|Denisom Kvejdom]], u blokbasteru iz 2004., [[The Day After Tomorrow|Dan posle sutra]].

=== 2005 - 2009: ''Planina Broukbek'' ===
Uloga Džeka Tvista u filmu [[Brokeback Mountain|Planina Broukbek]], smatra se najuspešnijom Džejkovom ulogom. Planina Broukbek krije priču o dva mladića koji se, čuvajući ovce na Broukbeku '63., zaljubljuju jedan u drugog, i tu seksualnu i emotivnu vezu održavaju godinama, uprkos svim porodičnim, ekonomskim ili emotivnim problemima sa kojima se sukobljavaju. Zbog homoseksualne potke film je bio medijski praćen i pre nego što je premijerno prikazan, a često je nazivan ''kaubojski gej-film''. Pored, Džilenhola, glavne uloge još tumače i [[Heath Ledger|Hit Ledžer]] i [[En Hatavej]], a dramu je režirao [[Ang Lee|Ang Li]]. ''Planina Broukbek'' je dobio veliki broj nagrada, od kojih su najprestižnije [[Zlatni lav]] na [[Venecijanski filmski festival|Filmskom festivalu u Veneciji]], četiri [[Zlatni globus|Zlatna globusa]], četiri [[BAFTA|BAFTA nagrade]], i tri [[Nagrada Američke filmske akademije|Oskara]]. Džejk Džilenhol je bio nominovan za [[Oskar za najbolju sporednu mušku ulogu|najbolju sporednu mušku ulogu]], ali je izgubio od [[George Clooney|Džordža Klunija]]. Ipak, bio je nagrađen [[BAFTA nagrada za najboljeg glumca u sporednoj ulozi|BAFTA nagradom za najboljeg glumca u sporednoj ulozi]] kao i MTV nagradom za najbolji poljubac, koju je deli sa Hitom Ledžerom. Na glasine o njegovoj seksualnoj orjentaciji koje su kružile te godine Džejk je rekao da ga nikad nije muškarac seksualno privlačio, ali da ne bi bio iznenađen ukoliko bi se to jednog dana desilo.

Nakon ''Planine Broukbek'', sada već afirmisan glumac Džejk Jilenhol, dobija uloge u filmovima ''Proof'', sa [[Gwyneth Paltrow|Gvinet Paltrou]] i [[Anthony Hopkins|Entonijem Hopkinsom]], ''Jarhead'', ''The Man Who Walked Between the Towers'', a dobio je ponudu za film [[Batman Begins|Betmen počinje]], koju mu je ''preoteo'' [[Christian Bale|Kristijan Bejl]]. 2007. godine dobija ulogu u trileru ''Zodijak'', kao i u filmu ''Rendition'', u kojem su mu partneri [[Meryl Streep|Meril Strip]] i [[Reese Witherspoon|Ris Viderspun]], sa kojom je kasnije bio u vezi.

Magazin ''People'' je Džejka proglasio jednim od najlepših ljudi 2006. godine. Hiljade gej i bi ljudi, na sajtu ''afterElton.com'', ga je proglasilo najzgodnijim muškarcem na planeti.

=== 2010 - danas: ''Ljubav i drugi lekovi'' ===
Još jedan veoma uspešan film u Džejkovoj karijeri je [[Princ od Persije - pesak vremena]] iz 2010. godine, u kome on tumači glavnu ulogu. Sledeće godine igrao je glavnu ulogu u romantičnoj drami [[Ljubav i drugi lekovi]], za koju je bio nominovan za [[Zlatni globus za najboljeg glavnog glumca u igranom filmu (mjzikl ili komedija)|Zlatni globus za najboljeg glavnog glumca]]. ''Princ od Persije...'' je bio veliki bioskopski hit 2010. godine, zaradivši preko 335.000.000 dolara u bioskopima širom sveta, ali i ''Ljubav i drugi lekovi'' ostvario je neznatan komercijalni uspeh sa 102.314.000 dolara zarade.

== Privatni život ==
Džejk je upoznao Ris Viderspun na snimanju filma ''Rendition'', kada su mediji i objavili njihovu vezu, ali je Ris kasnije rekla da se tada nisu zabavljali. Raskinuli su u novembru 2009. godine.

Jilenhol je još poznat i po tome što je član [[Demokratska stranka SAD|Demokratske stranke SAD]] i po tome što je aktivan borac za očuvanje životne sredine.

== Detinjstvo ==
Džejk je sin režisera Stivena Džilenhola i scenaristkinje Naomi Foner, i brat glumice [[Megi Džilenhol]]. Njegov otac je potomak [[Švedska|švedske]] plemićke porodice, a majka je Njujorčanka [[Jevreji|jevrejskog]] porekla. Džejkova ''Bar Micva'' je proslavljena u domu za beskućnike, zato što su njegovi roditelji time hteli da mu usade osećaj odgovornosti za njegov privilegovan život. Zato ne čudi što je Džejk kasnije radio kao obezbeđenje i vozač autobusa, kako bi se izdržavao.

Prvi susret sa filmom imao je sa svega 11 godina, kada se našao u maloj ulozi u komediji ''City Slickers'', iz 1991. godine. Sledeće godine su mu roditelji zabranili da glumi u filmu ''The Mighty Ducks'', zato što bi ga snimanje dva meseca odvojilo od kuće.

== Karijera ==
=== 1990 - 2004: Prvi filmovi i ''„Doni Darko“'' ===
Nakon filma ''City Slickers'' Džejk se prijavljuje na razne audicije i kastinge te stoga dobija uloge u filmovima ''A Dangerous Woman'' (zajedno sa sestrom Megi), 1998. u komediji ''Homegrown'', zatim zajedno sa majkom, u kulinarskoj predstavi ''Molto Mario''... Sve filmove u kojima je glumio do upisa na ''Kolumbija Univerzitet'', režirali su njegovi roditelji. Na ''Kolumbiji'' bira smer „Istočnjačke religije i filozofija“, ali ga napušta posle dve godine studiranja.

Prvi film u kome dobija glavnu ulogu je ''October Sky'' iz 1999. godine, koji je zaradio 32 miliona dolara. Džejk je tada dobio prve kritike.

Film **Doni Darko*', iz 2001. godine, je drugi veliki Džejkov film. Priča je smeštena u 1988. godinu, kada problematični tinejdžer, nakon bliskog susreta sa smrću, upoznaje zeca Frenka, koji mu govori o kraju sveta koji se bliži. Nakon uloge u tom, sada kultnom filmu, Džilenhol postaje zapažen, kako od kritike, tako i od strane medija.
Nakon *Donija* usledio je niz uloga u komercijalnim, niskobudžetnim filmovima: *Highway* iz 2002., *The Good Girl* sa [[Dženifer Aniston|Dženifer Eniston]], *Bubble Boy*... 2002. godine dobija ulogu Džoa u filmu *Moonlight Mile*, zajedno sa [[Dastin Hofman|Dastinom Hofmanom]] i [[Suzan Sarandon]]. Džejk je 2002, takođe trebalo da bude u ulozi Spajdermena u filmu *Spajedermen 2*, ali tu ulogu ipak dobija Tobi Megvajer. Pre nego što dobije jednu od svojih najboljih uloga u karijeri, Džek će se na platnu naći sa [[Denis Kvejd|Denisom Kvejdom]], u blokbasteru iz 2004., [[Dan posle sutra]].

=== 2005 - 2009: *Planina Broukbek* ===

Uloga Džeka Tvista u filmu [[Planina Broukbek]], smatra se najuspešnijom Džejkovom ulogom. Planina Broukbek krije priču o dva mladića koji se, čuvajući ovce na Broukbeku '63., zaljubljuju jedan u drugog, i tu seksualnu i emotivnu vezu održavaju godinama, uprkos svim porodičnim, ekonomskim ili emotivnim problemima sa kojima se sukobljavaju. Zbog homoseksualne potke film je bio medijski praćen i pre nego što je premijerno prikazan, a često je nazivan *kaubojski gej-film*. Pored, Džilenhola, glavne uloge još tumače i [[Hit Ledžer]] i [[En Hatavej]], a dramu je režirao [[Ang Li]]. *Planina Broukbek* je dobio veliki broj nagrada, od kojih su najprestižnije [[Zlatni lav]] na [[Filmski festival u Veneciji|Filmskom festivalu u Veneciji]], četiri [[Nagrada Zlatni globus|Zlatna globusa]], četiri [[BAFTA|BAFTA nagrade]], i tri [[Oskar]]a. Džejk Džilenhol je bio nominovan za [[oskar za najboljeg glumca u sporednoj ulozi|najbolju sporednu mušku ulogu]], ali je izgubio od [[Džordž Kluni|Džordža Klunija]]. Ipak, bio je nagrađen [[BAFTA za najboljeg glumca u sporednoj ulozi|BAFTA nagradom za najboljeg glumca u sporednoj ulozi]] kao i MTV nagradom za najbolji poljubac, koju je deli sa Hitom Ledžerom. Na glasine o njegovoj seksualnoj orijentaciji koje su kružile te godine Džejk je rekao da ga nikad nije muškarac seksualno privlačio, ali da ne bi bio iznenađen ukoliko bi se to jednog dana desilo.

Nakon *Planine Broukbek*, sada već afirmisan glumac Džejk Džilenhol, dobija uloge u filmovima *Proof*, sa [[Gvinet Paltrou]] i [[Entoni Hopkins|Entonijem Hopkinsom]], *Jarhead*, *The Man Who Walked Between the Towers*, a dobio je ponudu za film [[Betmen počinje]], koju mu je *preoteo* [[Kristijan Bejl]]. 2007. godine dobija ulogu u trileru *Zodijak*, kao i u filmu *Rendition*, u kojem su mu partneri [[Meril Strip]] i [[Ris Viderspun]], sa kojom je kasnije bio u vezi.

Magazin *People* je Džejka proglasio jednim od najlepših ljudi 2006. godine. Hiljade gej i bi ljudi, na sajtu *afterElton.com*, ga je proglasilo najzgodnijim muškarcem na planeti.

=== 2010 - danas: *Ljubav i drugi lekovi* ===
Još jedan veoma uspešan film u Džejkovoj karijeri je [[Princ od Persije - pesak vremena]] iz 2010. godine, u kome on tumači glavnu ulogu. Sledeće godine igrao je glavnu ulogu u romantičnoj drami [[Ljubav i drugi lekovi]], za koju je bio nominovan za [[Zlatni globus za najboljeg glavnog glumca u igranom filmu (mjzikl ili komedija)|Zlatni globus za najboljeg glavnog glumca]]. *Princ od Persije...* je bio veliki bioskopski hit 2010. godine, zaradivši preko 335.000.000 dolara u bioskopima širom sveta, ali i *Ljubav i drugi lekovi* ostvario je neznatan komercijalni uspeh sa 102.314.000 dolara zarade.

== Privatni život ==
Džejk je upoznao Ris Viderspun na snimanju filma *Rendition'', kada su mediji i objavili njihovu vezu, ali je Ris kasnije rekla da se tada nisu zabavljali. Raskinuli su u novembru 2009. godine.
Džilenhol je još poznat i po tome što je član Demokratske starnke SAD i po tome što je aktivan borac za očuvanje životne sredine.

## Filmografija

## Vanjske veze

*