Knjaževsko-srpski teatar

**Knjaževsko-srpski teatar** je pozorište u Kragujevcu osnovano 1835. godine.

## Istorijat

Teatar u Kragujevcu koji je nosio ime Joakima Vujića, direktora prvog srpskog teatra osnovanog u Kragujevcu 1835. godine, izrastao je po svom repertoarskom izrazu i scenskom tretmanu u moderno savremeno pozorište.

Na sceni ovog pozorišta odnegovana je čitava plejada vrsnih umetnika koji su ostavili dubokog traga u istoriji pozorišne umetnosti zemlje: Ljuba Tadić, Mija Aleksić, Branislav Ciga Jerinić, Mileva Žikić, Budimir Buda Jeremić, Miodrag Marić, Rajko Stojadinović, Ljubomir Kovačević, Jovan Mišković Miško, Sava Baračkov, Gorica Popović, Ljubomir Ubavkić Pendula, Mirko Babić...

Hatišerifom od 1830. i 1833. godine Srbija dobija autonomiju i pravo da podiže kulturno-prosvetne i zdravstvene ustanove. Zahvaljujući činjenici da je Kragujevac u to vreme prestonica obnovljene Srbije u kome je Knez Miloš Obrenović podigao svoj dvor sa upravnim i administrativnim aparatom, u njemu se utemeljuju: Knjažesko-srbska Tipografija, Novine Serbske pod uredništvom Dimitrija Davidovića, Gimnazija (1833. godine), Knjažesko-srbski teatar (1835. godine), Knjažesko-srbska banda koju osniva Jožef Šlezinger, Liceum Knjažestva Serbskog (1838. godine), muzej, biblioteka, galerija slika, Sud kragijevački (1820. godine), bolnica, prva apoteka (1822. godine).

U Kragujevcu se prve pozorišne predstave pominju još 1825. godine. Pripremao ih je i izvodio učitelj Đorđe Evgenijević sa đacima. Prilikom svog dolaska u Kragujevac u njima je učestvovao i Joakim Vujić. On je došao na poziv Kneza Miloša u jesen 1834. godine i postavljen je za direktora Teatra sa zadatkom da organizuje rad pozorišta.

Knjažesko-srbski teatar smešten je u adaptiranim prostorijama tipografije i imao je binu, lože i parter. Repertoar Teatra činila su uglavnom dela Joakima Vujića, a glumački ansambl, pored Vujića koji je bio glavni glumac i reditelj, sačinjavali su mladi činovnici i đaci gimnazije.

Prve predstave održane su u vreme zasedanja Sretenjske skupštine od 2. do 4. februara 1835. godine, kada su prikazani Vujićevi komadi uz muziku koju je komponovao Jožef Šlezinger. Za tri dana izvedene su četiri predstave: Fernando i Jarika, La Peruz, Bedni stihotvorac i Begunac. Pozorišnu publiku sačinjavali su Knez sa porodicom, činovnici i pozvani gosti, kao i poslanici u vreme skupštinskih zasedanja.

Na Sretenje Gospodnje, petnaestog februara 1835. godine (2. februara, po starom kalendaru), u adaptiranim prostorijama kragujevačke Tipografije, prikazao je Joakim Vujić svoj pozorišni komad Fernando i Jarika, prema delu Karla Ekartshauzena.

## Ansambl

## Izdavaštvo
* Joakimovi potomci
** *Renata Ulmanski - Njegovo veličanstvo: Slučaj*, priredio Marko Misirača (2023) 
** Mirko Babić, uvek i svuda, autor Dragana Bošković (2010) 
** Biljana Srbljanović porodične i druge priče, autor Slobodan Savić (2008) 
** Vojislav Voki Kostić, autor Miodrag Stojilović (2007) 
** Joakimovi potomci, autor Feliks Pašić (2006) 
* Premijera
** *Klub Novi svetski poredak* Harold Pinter, Hajner Miler, Platon, reditelj Aleksandar Dunđerović (2009) 
** *Pioniri u Ingolštatu* Marilujza Flajser, reditelj Ivana Vujić (2009) 

## Dan Teatra
Na Dan Teatra, svakog 15. februara, najeminentnijim piscima, glumcima, rediteljima, scenografima, kompozitorima Teatar uručuje:
* Statuetu Joakim Vujić za izuzetan doprinos razvoju pozorišne umetnosti Srbije,
* Prsten sa likom Joakima Vujića za izuzetan doprinos razvoju Teatra i afirmaciji njegovog ugleda u zemlji i inostranstvu.
Autor Statuete Joakim Vujić je Nikola Koka Janković, rođen u Kragujevcu 1926. godine, vajar i član SANU, Srpske akademije nauka i umetnosti.

### Dobitnici Statuete Joakim Vujić

* 1985. - Narodno pozorište u Beogradu, Ljuba Tadić, Mija Aleksić, Mira Stupica i Bora Glišić
* 1986. - Mira Banjac i Miroslav Belović
* 1987. - Dušan Kovačević i Miloš Žutić
* 1988. - Mira Trailović i Ljubomir Kovačević
* 1989. - Ljiljana Krstić i Dejan Mijač
* 1990. - Danilo Bata Stojković i Jovan Ćirilov
* 1991. - Aleksandar Popović i Ljubomir Ubavkić Pendula
* 1992. - Branko Pleša i Branislav Ciga Jerinić
* 1993. - nije dodeljena
* 1994. - Stevo Žigon i Petar Kralj
* 1995. - Sava Baračkov, Muzej pozorišne umetnosti Srbije, Srpsko narodno pozorište, Svetlana Bojković i Dejan Penčić Poljanski
* 1996. - Lazar Ristovski i Miloslav Buca Mirković
* 1997. - Bora Todorović i Festival Dani komedije u Jagodini
* 1998. - Stevan Šalajić
* 1999. - Ružica Sokić
* 2000. - Olivera Marković i Ljubomir Simović
* 2001. - Vida Ognjenović
* 2002. - Mileva Žikić
* 2003. - Beogradsko dramsko pozorište
* 2004. - Predrag Ejdus**
* 2005. - [[Rade Marković]] i [[Egon Savin]]
* 2006. - [[Vojislav Voki Kostić]]
* 2007. - [[Biljana Srbljanović]]
* 2008. - [[Narodno pozorište Niš]]
* 2009. - [[Mirko Babić]]
* 2010. - [[Miodrag Tabački]]
* 2011. - [[Boro Drašković]]
* 2012. - [[Vlastimir Đuza Stojiljković]]
* 2013. - [[Milena Dravić]]
* 2014 – Andraš Urban
* 2015 – [[Dara Džokić]] and Faculty of dramatic arts
* 2016 – [[Nada Jurišić]]
* 2017 – [[Renata Ulmanski]]
* 2018 - [[Mihailo Janketić]]
* 2019 - [[Geroslav Zarić]]
* 2020 – [[Milanka Berberović]]
* 2021. - [[Svetozar Rapajić]] 
* 2022. - Branka Petrić
* 2023. - Radomir Putnik 
* 2024. - [[Vojislav Brajović|Voja Brajović]]

=== Dobitnici Prstena sa likom Joakima Vujića ===

* 2002. - [[Ljubomir Ubavkić Pendula]]
* 2003. - [[Marko Nikolić]] i [[Miodrag Marić]]
* 2004. - [[Mirko Babić]] i [[Jug Radivojević]]
* 2005. - [[Pjer Valter Polic]]
* 2006. - [[Miloš Krstović]]
* 2007. - Vladan Živković
* 2008. - [[Nebojša Bradić]]
* 2009. - [[Sebastian Tudor]]
* 2010. - [[Dragana Bošković]]
* 2011. - Dragan Jakovljević
* 2012. - Gorica Popović
* 2013. - Nada Jurišić
* 2014 - Milan Rus
* 2015 - Snežana Kovačević
* 2016 - [[Ivana Vujić]]
* 2017 - Marina Stojanović
* 2018 - Bratislav Slavković
* 2019 - Miodrag Pejković
* 2021. - [[Anđelka Nikolić]] 
* 2022. - Vladanka Pavlović
* 2023. - Milić Jovanović
* 2024. - Ivan Vidosavljević

== Ostale aktivnosti ==

Iz Teatra su [[1965]]. inicirani [[Susreti profesionalnih pozorišta Srbije]] Joakim Vujić (centralne Srbije), koji su svake godine u maju održavani u drugom od desetak gradova, sve do [[2003]]. godine. Od [[2004]]. godine Teatar je stalan domaćin Festivala najboljih pozorišnih predstava Srbije po tekstovima domaćih autora, [[JoakimFest]], a od oktobra [[2006]]. godine i Međunarodnog pozorišnog festivala malih scena, [[JoakimInterFest]], koji je od 2010. godine član dve međunarodne pozorišne mreže, Nove evropske pozorišne akcije NETA i Međunarodne pozorišne mreže svetskih pozorišta InterAkt.

Teatar nastoji da razvije i druge delatnosti osim prikazivanja predstava. Od [[2005]]. pokrenuo je izdavačku delatnost sa stalnim časopisom ''Joakim'', osnovana je Galerija ''Joakim'', naručio monografije svih dobitnika Statuete Joakim Vujić (edicija ''Joakimovi potomci''), [[2009]]. godine objavio prvu knjigu iz edicije ''Premijera'', započeo istraživanje i objavljivanje kragujevačkog dramskog nasleđa. Predstave se izvode kako na Sceni [[Joakim Vujić]] tako i na Sceni [[Ljuba Tadić]], aktivna je i Teatroteka, a od februara [[2007]]. godine počinje sa radom Scena [[Mija Aleksić]], tako da Kragujevcu priliči naziv Teatropolis, koji je proklamovan na 170. godinu od osnivanja najstarijeg pozorišta u obnovljenoj Srbiji. Od 2010. godine Teatar je član Međunarodne pozorišne mreže svetskih pozorišta InterAkt.

Na predlog Upravnog odbora Teatra ''Joakim Vujić'' [[14. februar]]a [[2007]]. godine, Skupština Grada Kragujevca donela odluku kojom se najstarijem srpskom teatru vraća prvobitni naziv **Knjaževsko-srpski teatar*'.

== Galerija ==
<gallery>
Image:JoakimVujic.jpg|[[Joakim Vujić]]
|[[Mirko Babić]]
Image:B.draskovic.jpg|[[Boro Drašković]]
Image:Konak08joe.jpg‎|[[Danko Popović]] *Konak u Kragujevcu*
|[[Miloš Crnjanski]] *Seobe''
|Logo Festivala
| Plakat


## Povezano
* JoakimFest
* JoakimInterFest
* Susreti profesionalnih pozorišta Srbije
* Statueta Joakim Vujić
* Prsten sa likom Joakima Vujića
* Kragujevac

## Reference

## Literatura
* Kragujevačko pozorište 1835-1951 autor: Rajko Stojadinović, izdanje 1975.
* Kragujevačko pozorište 1951-1984 autor: Rajko Stojadinović, izdanje 2005, 

## Vanjske veze

* Knjaževsko-srpski teatar
* Knjaževsko-srpski teatar, video
* Grad Kragujevac