Južni Tučone

**Južni Tučoni** su severnoamerički domorodački narod koji pripada atabaskanskoj porodici naroda. Južno tučonski jezik kao i blisko srodni severno tučonski jezik pripada centralno aljaskansko-jukonskoj podgrupi severne grupe atabaskanskih jezika. Naseljeni su u južnom Jukonu na severozapadu Kanade.

Južnih Tučonea je 2007. bilo oko 1.400. Prema podacima popisa stanovništva Kanade, južno tučonskim jezikom je 2011. govorilo 140 ljudi.

## Podgrupe u 21. veku
Južno tučonske „prve nacije” i naselja uključuju:
* Šampejn i Ajšihik „prve nacije” (sa sedištem u Hejns Džankš`nu): 
** opština: Šampejn, naselja:
*** Klukšu
*** Šampejn-Lending 7
** opština: Ajšihik, naselja: 
*** Hejns džankš`n
*** Klu Lejk
*** Ajšihik 
Mnogi pripadnici ove grupe žive u gradu Vajthorsu (čine manji deo stanovništva grada koji je prestonica teritorije Jukon). 
* Tan Kvačan veće (sa sedištem u Vajthorsu): 
** Vajthors (čine manji deo stanovništva grada koji je prestonica teritorije Jukon) i 
** Lejk Laberž
Tan Kvačan u prevodu znači ljudi Lejk Labarža (ljudi koji žive na obali jezera Labarž, koje se na južno tučonskom jeziku zove Tan Man)
* Kluan „prva nacija” (sa sedištem u B`rvoš Lendingu): 
** B`rvoš Lending
Luan Man Ku Dan u prevodu znači ljudi Kluan jezera (ljudi koji žive na obali Kluan jezera, koje se na južno tučonskom jeziku zove Luan Man).

Sve tri južno tučonske „prve nacije” su deo **južno tučonskog plemenskog veća**.

Pored tri navedene južno tučonske „prve nacije” postoji još jedna prva nacija koja ima mešovito članstvo, a čiji jedan deo pripadnika su Južni Tučoni:
* Kvanlin Dan „prva nacija” (sa sedištem u Vajthorsu) ima mešovito članstvo, uključuje Južne Tučone, Tagiše i Tlingite. 
Kvanlin Dan u prevodu znači ljudi Kvanlina. Imenom Kvanlin naziva se deo reke Jukon od Bazalta Majls Kanjona do Brzaka Vajthors, a reč Dan znači ljudi.

## Historija
Pre kontakta sa belcima Južni Tučoni su bili lovci-sakupljači, glavni plen bili su im karibui, losovi, divlje ovce i pastrmke. Južni Tučoni su imali matrilinearni sistem srodstva i nasleđivanja. Većina ih je bila organizovana u dve egzogamne grupe koje su se zvale Vrana i Vuk.

Do prvog kontakta sa belcima došlo je sredinom 19. veka. Južni Tučoni su pokušavali da izbegnu susrete sa belcima, kada bi se u njihovoj blizini našli belci, premeštali su svoje lovačke logore.

Sa dolaskom belaca došlo je i do razvoja trgovine. Južni Tučoni su zapadnjačke proizvode kao što su duvan i vatreno oružje uglavnom nabavljali posredstvom svojih suseda Tlingita, a zatim su te proizvode prodavali Tananama (Gornjim Tananama). Zbog trgovine je povremeno dolazilo do sukoba među domorocima. Jedan od takvih slučajeva je i ubistvo većine Južnih Tučonea iz Neskatahina, koji su ubijeni u trenutku dok su se nalazili u svom prolećnom ribarskom lovačkom kampu. Njih je ubila grupa Tanana (Gornjih Tanana) koja je bila nezadovoljna svojim podređenim položajem u trgovini, kao i zbog problema koji su postojali zbog kidnapovanja žena. Južni Tučoni su u trgovini sa Tlingitima bili u lošijem položaju nego što su Tanane (Gornje Tanane) bile u trgovini sa Južnim Tučonima. Tlingiti su zabranjivali Južnim Tučonima da prolaze kroz njihovu teritoriju do obale, dok su oni istovremeno odlazili na teritoriju Južnih Tučona gde su prodavali svoju robu. Jedno vreme su Tlingiti imali svoje trgovačko i ribarsko naselje Nugajik na teritoriji Južnih Tučona. Zavisnost u trgovini Južnih Tučona od Tlingita se smanjila nakon početka naseljavanja belih trgovaca i tragača za zlatom oko reke Jukon, a potpuno je nestala 1898. nakon početka Zlatne groznice u Klondajku (Jukonske zlatne groznice).

Sa svojim susedima Tagišima, Južni Tučoni su uglavnom bili u prijateljskim odnosima.

Većina od nekoliko hiljada belaca, koliko je došlo u vreme Zlatne groznice u Klondajku (Jukonske zlatne groznice) 1898. na teritoriju Južnih Tučona je sledeće godine otišla. Ipak, nakon 1900. nekoliko puta su otkrivana nalazišta ruda zlata, srebra, bakra i olova i otvarani rudnici na teritoriji koju su naseljavali Južni Tučoni, posledica je trajno naseljavanje više hiljada belaca na njihovoj tradicionalnoj teritoriji.

## Reference

## Literatura
* Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). 2015. Ethnologue: Languages of the World, Eighteenth edition. Dallas, Texas: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com/18/.
* McClellan, Catharine. (1981). "Tutchone". edited by June Helm. general editor, vol. 6, Sturtevant, W.C. "Handbook of North American Indians: Subarctic", Smithsonian Institution, Washington, D.C. Government Printing Office.  https://books.google.rs/books?id=WOCL_SwWH-sC