open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Otkrivenje po Petru (grčko)

**Petrovo Otkrivenje** je jedan od najstarijih apokrifnih spisa, iz 2. veka, koji se nalazio u sastavu kanonskih knjiga već u 3. veku.

## Reference

## Vanjske veze
* Development of the Canon of the new testament: *Apocalypse of Peter*
* M. R. James' 1924 introduction
* Bibliography on the ''Apocalypse of Peter''.
1420-e

**1420-e** su decenija koja je počela 1. januara 1420. i završila 31. decembra 1429. 

## Događaji

## Izvori
Ramenonošci

**Ramenonošci** (Brachiopoda) su koljeno životinja koje žive isključivo u moru. To su bilateralne životinje s dvostranom ljušturom, i izgledom jako podsjećaju na školjke, pa ih se sve do početka 19. stoljeća smatralo školjkama iako se od njih razlikuju čitavom organizacijom kao i simetrijom.

Za razliku od školjki čije ljušture imaju lijevu i desnu polovicu, ljuštura ramenonožaca se, prema građi tijela, dijeli na gornju i donju, odnosno leđnu i trbušnu, pri čemu je trbušni dio ljušture uglavnom veći. Trbušni dio ljušture na vrhu je kljunasto zavijen. Kroz taj zavoj izlazi mišićno stopalo kojim se životinja drži za podlogu (sjedilački organizam). Na suprotnoj, usnoj strani, imaju dvije tako zvane "kosturne ručice" (dva zavojita "ramena", po čemu su dobili ime). Obje su prekrivene sitnim trepetljikama, kojima stvara strujanje vode u kojoj je hrana i kisik prema usnom otvoru.

Ramenonošci su pravi pretstavnici filtratora, koji žive sjedačkim životom i iz vode filtriraju hranu. Hrana su im uglavnom jednostanične životinje. Ne stvaraju kolonije, žive solitarno, no često u većim skupinama. Osim jednog roda, sve druge vrste su razdvojenih spolova i razmnožavaju se spolno, a oplodnja se odvija u vodi.

Danas ovo koljeno ima samo oko 260 vrsta koje sve žive samo u Sredozemnom moru, pa tako i u Jadranu, kao živi fosili koji su ostali nepromijenjeni 400 milijuna godina. No u ranijim geološkim razdobljima to je bilo vrstama vrlo brojno koljeno. Opisano je oko 30.000 fosilnih vrsta. Danas veličina njihove ljušture ne prelazi 5&nbsp;cm, no među fosilnim vrstama ima ih i do 30&nbsp;cm. Najčešći su na dubinama između 10 i 50 metara, ali mnoge vrste su dubokomorske.

## Literatura
* Hrvatska opća enciklopedija, Leksikografski zavod Miroslav Krleža, Zagreb 

## Vanjske veze

* UC-Berkeley Museum of Paleontology
* Palaeos Brachiopoda
* BrachNet
* Information from the Kansas Geological Survey 
* site of R.Filippi
* Brachiopoda World Database
Menandar Samarićanin

**Menandar** je bio učenik i naslednik Simona Maga, rodom je iz Kaparteje u Samariji. Živeo je i naučavao u Antiohiji, verovatno u 1. veku. Podrobnija svedočenja o njemu nisu sačuvana do danas.

Eusebije kaže da se kao i učitelj Simon, "podigao do visina mađioničarskog umeća, zadivljujući ljude svojim trikovima". Govorio je za sebe da je spasitelj, iz oblasti nevidljivih eona, koji je poslat radi spasenja ljudi. Učio je da niko od anđela, sazdatelja kosmosa, ne može dostići savršenstvo dok se opitno ne upozna sa učenjem koje on daje i od njega ne primi krštenje. Oni koji toga budu udostojeni žive večno, nikada ne umiru i večno su mladi.

I Justin Filozof ga je pominjao: 

## Izvori

## Povezano
* Simon Mag
* Gnosticizam
* Popis ličnosti proglašenih za Mesiju

## Vanjske veze
* Menander (sacred-texts)
Kerint

**Kerint** ili **Cerint** () je bio predstavnik ranog gnostičkog učenja iz 1. veka, savremenik i oponent apostola.

## Život

Po predanju, stekao je obrazovanje u Aleksandriji, gde je i počeo da propoveda svoje učenje. Odatle je prešao u Efes, a zatim u Palestinu. Drevni hrišćanski pisci nazivaju ga protivnikom apostola Petra, Pavla i Jovana.

Irinej, oslanjajući se na Polikarpa, kazuje da je apostol Jovan došao jednom prilikom u neku banju, i kada je saznao da je tu i Kerint, hitro izađe napolje, rekavši: „Hajdemo, da se ne sruši ova banja jer u njoj je neprijatelj istine - Kerint"

## Učenje

Irinej Lionski povezuje Kerintovo učenje sa judejskim gnosticizmom. Kerint je učio da Hristos nije rođen od Djeve Marije, nego iz braka Josifa i Marije, i da je prilikom krštenja Isusa na njega sišao Hristos u vidu goluba. Irinej, dalje, ovako izlaže njegov sistem: 

Gaj, crkveni autor s početka 3. veka, o njemu kazuje i ovo: 

Dionisije, episkop Aleksandrije iz 3. veka, ovako kazuje o Kerintu, sledujući starijem crkvenom predanju: 

## Izvori

## Litaretura
* Irinej Lionski, „Protiv jeresi“, III , 3,4. 
* Istorija Crkve-Jevsevije Pamfil,knjiga treća

## Vanjske veze
* Kerant, 1911 enciklopedija
* Kerant, Klasična hrišćanska biblioteka
* Dogmatika Pravoslavne Crkve, 26. Antitrinitarne jeresi
Timon

**Sveti apostol Timon** je jedan od sedam đakona (Dap 6, 5) i od sedamdeset apostola.

Postavljen za episkopa batrskog u Arabiji. Propovedao je Jevanđelje i pretrpeo velike muke od strane neprijatelja hrišćanstva. Po predanju je bio bačen u oganj ali je ostao nepovređen. Konačno je stradao razapet na krstu.

Srpska pravoslavna crkva slavi ga 30. decembra po crkvenom, a 12. januara po gregorijanskom kalendaru.

## Izvori
Parmen

**Parmen** je bio jedan od Sedamdesetorice apostola, i jedan od sedam đakona koje su Dvanaestorica apostola odabrali, kako je opisano u novozavetnim Delima Apostolskim. 

Prema crkvenom predanju, propovedao je Jevanđelje u Maloj Aziji. Parmen je pretrpeo mučeništvo 98. godine, u vreme progona hrišćana od strane cara Trajana.

Pravoslavna Crkva spominje đakona Parmena 17. januara na dan Sabora Apostola i 10. avgusta, zajedno sa ostalim apostolima - đakonima, - Prohorom, Nikanorom i Timonom.
FK Berane

**FK Berane** je crnogorski fudbalski klub iz Berana. Trenutno se takmiči u Drugoj ligi Crne Gore.

## Historija
Klub je osnovan 1920. godine.

Klub se takmičio u Prvoj ligi Crne Gore prilikom njenog osnivanja 2006. iz koje je ispao u sezoni 2006/07. u Drugu ligu Crne Gore. U prvu ligu se vratio posle sezone 2008/09., ali je već u sezoni 2009/10. ponovo ispao u drugu ligu. U sezoni 2011/12. ponovo je igrao u Prvoj ligi Crne Gore, ali je sezonu završio na jedanaestom mestu i tako ispao ponovo u niži rang, Drugu ligu.

## Stadion
Utakmice igra na Gradskom stadionu u Beranama. Stadion ima atletsku stazu i kapacitet od 11.000 gledalaca. Po kapacitetu je drugi stadion u Crnoj Gori, ali nema licencu za odigravanje evropskih utakmica.

## Povezano
* Spisak fudbalskih klubova u Crnoj Gori

## Vanjske veze
* Zvanični sajt FSCG 
* FK Berane na soccerway.com
Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu

**Fakultet političkih nauka** Univerziteta u Beogradu počeo je sa radom 1968. godine prerastanjem iz Visoke škole političkih nauka (1960). Bio je prva nastavno-naučna ustanova te vrste u Jugoslaviji.

Danas je Fakultet političkih nauka moderna i jedinstvena obrazovno-naučna ustanova u Srbiji, koja je usredsređena na obrazovanje i istraživanje u oblasti politikologije, međunarodnih studija, novinarstva i komunikologije, socijalne politike i socijalnog rada. U završnoj fazi su pripreme za početak studija u oblasti državne uprave i lokalne samouprave, bezbednosti i balkanoloških studija. Usavršavanje i obogaćivanje programa, strukture kurikuluma, fundamentalnih i izbornih kurseva i modula, trajni je izazov Fakulteta, koji je protekom nekoliko decenija stekao prepoznatljivu reputaciju u zemlji i inostranstvu.

U pomenutim naučnim oblastima, interdisciplinarno i komparativno ustrojenim, Fakultet organizuje osnovne, specijalističke, magistarske i doktorske studije, razvojna i primenjena istraživanja, specijalizovane inovativne kurseve, treninge i radionice. Međunarodna saradnja, po vrlo raznovrsnim osnovama, oduvek je bila visoki prioritet. Fakultet ima razvijenu izdavačku delatnost i raspolaže velikim bibliotečkim i dokumentacionim fondom. Studentima i nastavnicima su na raspolaganju usluge dobro opremljenog medijskog i kompjuterskog centra.

Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu ima četiri odeljenja:

* Odeljenje za međunarodne studije
* Odeljenje za novinarstvo i komunikologiju
* Politikološko odeljenje 
* Odeljenje za socijalnu politiku i socijalni rad

## Studentsko organizovanje

Fakultet političih nauka je jedan od fakulteta Univerziteta u Beogradu koji ima dosta aktivnih studentskih organizacija. Neke od tih organizacija su aktivne u političkom smislu i kandiduju svoje članove za predstavnike studenata u Studentskom parlamentu FPN-a, kao i za predstavnike FPN-a u Studentskom parlamentu Univerziteta u Beogradu.

### Studentske organizacije
* APEM - Akcija za političku emancipaciju mladih
* DK - Debatni klub Fakulteta političkih nauka
* DF - Diplomatski forum Fakulteta političkih nauka
* ESF - Evropski studentski forum
* KSFPN - Klub studenata Fakulteta političkih nauka
* PLUS - Laokratsko udruženje studenata
* SPF - Srpski politički forum
* SUFPN - Studentska unija Fakulteta političkih nauka
* TIM - Timska inicijativa mladih
* UN - Klub za Ujedinjene nacije
* USSR - Unija studenata socijalnog rada

## Vanjske veze

* Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu
Muzej primijenjene umjetnosti (Beč)

**Museum für angewandte Kunst** akronim **MAK** (hrvatskosrpski: *Muzej primijenjene umjetnosti*) je bečki muzej primijenjene umjetnosti otvoren 1864. kao *K. k. Österreichisches Museum für Kunst und Industrie*, prvi muzej takve vrsti na kontinentu, s kolekcijom predmeta za svakodnevnu upotrebu od gotike do 19. vijeka.

## Kolekcija
Muzej danas posjeduje veliku kolekciju tekstila i odjevnih predmeta od antike do današnjih dana, porculana (naročito iz bečkih manufaktura), čaša, nakita od zlata i emajla od srednjeg vijeka do modernih vremena. Muzej ima puno primjeraka evropskog namještaja od 13. vijeka, s velikom kolekcijom bečke tvornice Thonet, i puno predmeta s orijenta i dalekog istoka. Veliku kolekciju manuskripta (najveću zbirku perzijskih ilustriranih knjiga Hamzanama iz 16. vijeka. Puno skica i nacrta Gustava Klimta za dekoraciju briselske Palače Stoclet, pravo bogatstvo predmeta udruženja Wiener Werkstätte s početka 20. vijeka i puno arhitektonskih nacrta i maketa brojnih arhitekata.

## Historija

Muzej je službeno osnovan 7. marta 1863. dekretom cara Franje Josipa, nakon upornih nastojanja Rudolfa von Eitelbergera koji je bio blizak habsburgškom dvoru, po uzoru na londonski Victoria and Albert Museum (osnovan 1852.).

Za javnost je otvoren 12. maja 1864. u provizornim prostorijama u okviru tadašnjeg Hofburga, 1868. otpočela je gradnja zgrade muzeja po drugom projektu Heinricha von Ferstela koji je konačno odobrio car. Neorenesansna zgrada muzeja je dovršena 1871. kao prvi muzej na novoj aleji Ringstrasse u nju se uselio muzej zajedno sa Školom primijenjene umjetnosti. Zgrada muzeja je prvi put proširena 1909.

Od 1938. i nacističke aneksije Austrije muzej se zove *Staatliches Kunstgewerbemuseum*, a od 1947. *Österreichisches Museum für angewandte Kunst*. Između 1989. i 1993. izvedena je kompletna rekonstrukcija muzeja, dograđena su dva podzemna kata i novo krilo muzeja.

## Izvori

## Vanjske veze

* Službene stranice muzeja 
* Museum für angewandte Kunst na portalu Encyclopedia of Austria
Novosadsko muftijstvo

**Novosadski muftiluk**, muftijstvo je Mešihata Islamske zajednice u Srbiji koje djeluje na području Vojvodine. Sjedište muftijstva je u Novom Sadu. Trenutačni muftija je Fadil Murati.

## Organizacija

Muftiluk je podijeljen u četiri medžlisa: Novi Sad, Beočin, Subotica i Zrenjanin, koji su dalje podijeljeni na džemate. Džemati čine najmanje organizacione jedinice Islamske zajednice.

## Muftije

## Verski objekti
Na teritoriji muftiluka postoje sljedeći islamski objekti:
* Mesdžid na Adamovićevom Naselju u Novom Sadu, postoji od 1979. godine,
* Mesdžid u Subotici, postoji od 2001. godine,
* Mesdžid u Velikom Ritu u Novom Sadu, postoji od 2005. godine,
* Mesdžid u Beočinu, postoji od 2006. godine,
* Muhadžir džamija u Subotici, sagrađena 2008. godine.

## Literatura
* Dr Dušan J. Popović, Srbi u Vojvodini, knjiga 1, Novi Sad, 1990.
* Milan Tutorov, Banatska rapsodija - istorika Zrenjanina i Banata, Novi Sad, 2001.
* Dr Dušan Popov, Petrovaradinska tvrđava, Enciklopedija Novog Sada, knjiga 20, Novi Sad, 2002.
* Dušan Belča, Mala istorija Vršca, Vršac, 1997.
* Marko Jovanov, Devet vekova od pomena imena Titela, Titelski letopis, Titel, 2001.
* Petar N. Gaković, Bosna vilajet, Beograd, 2005.

## Reference

## Vanjske veze
*Službene stranice Novosadskog muftijstva
*Islamska zajednica u Vojvodini
Justin Jerusalimski

**Justin** je bio vođa judeohrišćana, odnosno episkop Jerusalima od 107. do 111. godine.

Eusebije o njemu beleži:

## Izvori

## Povezano
* Judeohrišćani
Kodrat Atinski

U hrišćanstvu, **Sveti Apostol Kodrat Atinski** je bio episkop Atine i jedan od Sedamdesetorice apostola.

Rođen je u drugoj polovini 1. veka. Po svedočanstvu Jeronima, bio je apostolski učenik. Bio je episkop u Atini gde je nasledio svetog Publija, a nakon toga u Magneziji. Prema hrišćanskom predanju, odlikovao se darom proroštva.

Oko 124. ili 126. godine napisao je apologiju u zaštitu hrišćanstva, čije odlomke navodi Jevsevije u svojoj Istoriji (4, 3): 

Kodrat je odbranu hrišćanstva predao caru Hadrijanu. Pema hrišćanskoj tradiciji, ta odbrana je ostavila toliki utisak na cara, da je ovaj naredio, da se hrišćani više ne gone bez naročitih krivica. Osim navedenih reči, nije sačuvano ništa više od njegove Apologije, i ako je bila u celosti sačuvana do sedmog veka.

Umro je oko 130. godine u Magneziji, gde je i sahranjen.

Pravoslavna crkva proslavlja Kodrata Atinskog 21. septembra po julijanskom kalendaru.

## Izvori

## Vanjske veze

# Apologija Svetog Kodrata, kratak uvod i prevod teksta
Nikola iz Antiohije

**Nikole iz Antiohije** je bio jedan od Sedamdesetorice apostola koje je Isus poslao da šire evanđelje, i jedan od sedam đakona koje su apostoli u Jerusalimu odabrali da pomažu oko služenja.

Neki ga smatraju osnivačem zajednice **nikolaita**, koju je crkva proglasila za jeres, dok neki cene da su se oni "lažno tako nazivali".

## Život

Nikola je bio Jevrejin grčkog jezika (tzv. helenista) iz Antiohije, koji je došao u Jerusalim. Pripadao je krugu od sedamdeset učenika, koje je Isus oko 30. godine poslao, po dvojicu zajedno, da ga najave u svim mestima gde je kanio ići. On im je dao specifična uputstva da ne nose sa sobom ni torbe, ni obuće, i da ne pozdravljaju nikoga putem. Ukoliko ih neko primi, bili su obavezni da ostanu u toj kući, i jedu i piju čime ih ponude. Bilo im je zabranjeno prelaziti iz kuće u kuću. Zadatak im je bio da liječe bolesnike u gradu i javljaju stanovništvu: "Približilo vam se kraljevstvo Božje!"

Nakon pogubljenja Isusa od strane vlasti početkom 30-ih, Nikola je bio predan član Jerusalimske crkve. Govorio je da "telo ne treba štedeti". Apostoli su ga izabrali kao đakona, da pomaže pri služenju hrane udovicama, kako prenose Dela apostolska: 

Kliment Aleksandrijski navodi da su ga nakon smrti Isusa apostoli počeli prekorevati zbog "čudnog" odnosa sa svojom mladom i lepom ženom (uzdržavao se od seksa sa njom), na šta je on reagovao ponudivši je svima: 

Izgleda da je njegov postupak naveo neke da se odaju bludu i nemoralu, iako Kliment piše da je sam Nikola živeo čedno:

Nikola je bio je prijatelj Stefana Prvomučenika, koji je 30-ih godina osuđen od sanhedrina i kamenovan. Tada je Nikola zajedno sa drugim hrišćanima helenistima od strane vlast prognan iz Jerusalima. Prognanici se tada "razidjoše po Judeji i Samariji".

Nikola je nakon progona iz Jerusalema postao episkop Samarije. Crkveno predanje ga optužuje da je postao sledbenik Simona Maga.

## Nikolaiti

Jovanovo Otkrivenje pominje prisustvo Nikolaita u crkvama u Efezu i Pergamonu. Irinej Lionski nikolaite naziva izdancima gnosticizma, odnosno „izdancima onoga što se naziva lažnim znanjem".

Eusebije navodi da "jeres nikolaita" nije postojala previše dugo.

## Izvori

## Povezano
* Sedamdeset apostola
* Gnosticizam
Mahovnjaci

**Mahovnjaci** (Bryozoa, ponekad i Ectoprocta) su mnogostaničari koji žive u vodi. Zbog svoje mikroskopske veličine, vrlo je teško u prirodi primijetiti pojedinačnu životinju, ali je zato lako vidjeti koloniju mahovnjaka kao površinsku strukturu na, primjerice, naplavljenim algama. Žive u morskoj i u slatkoj vodi. Danas je poznato ukupno oko 4.000 vrsta.

Mahovnjaci su dio natkoljena Lophotrochozoa, jedne velike skupine Protostomia. Točan srodnički odnos s ostalim koljenima iz ove skupine nije još sasvim jasan.

Ove životinje uglavnom tvore kolonije od više jedinki. Jedinka se sastoji od mekog tijela i čvrste, zaštitne ljušture, vanjskog kostura. Meki dio sastoji se od prednjeg, slobodno pokretnog dijela (polypid) i stražnjeg dijela (cistyd) u koji, pomoću povlačnog mišića, prednji dio može biti potpuno uvučen. Probavni sustav im se sastoji od usta, srednjeg i završnog crijeva i analnog otvora. Pri tome, analni otvor nije na kraju tijela, nego na kraju crijeva u obliku slova U izlazi iz tijela pored ustiju, ali izvan vijenca pipala oko ustiju. Crijevni kanali jedinki nisu povezani, kao što je slučaj kod kolonija žarnjaka.

Unutar kolonije dolazi do određene podjele "posla". Snažno zakržljale jedinke tvore "stapke", "vitice" ili "korjenaste niti". Druge jedinke tvore spolne organe ili "dojilje", dok treće sprečavaju prihvaćanje stranih organizama za koloniju. Specijalizirane jedinke imaju zakržljala kako pipala, tako i probavni trakt.

## Razmnožavanje i razvoj
Životinje se razmnožavaju i spolno i bespolno. Kao rezultat spolnog razmnožavanja, pojavljuju se dva tipa larvi: *planktotrofna* larva je primitivniji oblik, i tjednima ili čak mjesecima se hrani kao plankton djelićima hrane. *Lecitotrofna* larva se nakon par sati prihvaća trbušnom stranom (ventralno) za podlogu, i prolazi metamorfozu. Tako se razvije jedna do šest jedinki, koje tako stvaraju začetak kolonije. Nakon toga slijedi bespolno razmnožavanje kojom kolonija dalje raste.

Bespolno razmnožavanje odvija se pupanjem, slično kao kod biljki. Tako mogu nastati vrlo velike kolonije. Jedinke koje nastaju na ovaj način su klonovi, genetički identične jedinke larve koja je zasnovala koloniju.

## Gospodarsko značenje
Više od 125 vrsta svojim snažnim rastom uzrokuju štete odnosno troškove održavanja brodova, lučkim postrojenjima i vodnogospodarskim objektima.

S druge strane, mahovnjaci "proizvode" kemijske tvari čije djelovanje je predmet medicinskih istraživanja. Između ostalih, Bryostatin 1 bi možda mogao biti lijek protiv raka.

## Vanjske veze
* Recent and Fossil Bryozoa Banka podataka o Bryozoama (engleski)
* IBA, International Bryozoology Association Internacionalno društvo za Bryozoologiju (engleski)
* Glossary Pojmovi vezani za Bryozoe (engleski)
* University of California Museum of Paleontology - Introduction to the Bryozoa Općeniti uvod s podacima o gospodarskom značenju (engleski)
Ariston iz Pele

**Ariston iz Pele** je bio jevrejski hrišćanski apologeta iz 2. vijeka.

Ariston je iz grada Pela, koji je bio središte judeohrišćana nakon napuštanja Jerusalema. 

Autor je nesačuvanog apologetskog dela „Razgovor Jasona i Papiska", u kome, po svedočenju Klimenta Aleksandrijskog, hrišćani dokazuju Jevrejima da su starozavetni proroci svedočili o Hristu. U istoj knjizi je izložio stradanje Jevreja u Bitiru u vreme opsade (O rig . Lib . 4. Contra Celsum). No danas se zna samo za predgovor kroz dela Kiprijana.

Ariston je 132. godine napisao i delo o ustanku Barkohebe.

## Izvori
Djetelina

**Djetelina** (ijek.) ili **detelina** (ek.) (lat. *Trifolium*), rod biljaka s 245 vrste.

U govoru se djetelinom, nazivaju i srodne vrste lucerne (lat. *Medicago*), kokotca (lat. *Melilotus*) i taksonomski daleka vrsta zečja soca (lat. *Oxalis acetosella*).

Posebnost djeteline je, da može imati tri (puno češće) ili četiri lista. Djetelina u prirodi raste na svim kontinentima osim Australije i Antarktike. U Australiji, rastu razne vrste djeteline, koje su uvezene s drugih kontinenata. Tamo nije domaća vrsta.

U poljoprivredi se 16 različitih vrsta djeteline koristi kao stočna hrana. Djetelina je u Europi i Sjevernoj Americi od velike gospodarske važnosti.

Na korijenju djeteline u simbiozi žive bakterije koje obogaćuju tlo dušikom. Stoga je važna za poboljšanje plodnosti tla.

Djetelina je čest simbol. U kršćanstvu je simbol Presvetog Trojstva. Glavni je simbol Irske pod nazivom "shamrock". Također je simbol ljeta i ljubavi. Djetelina s četiri lista simbol je sreće.

## Povezano
* Bijela djetelina
Seno

**Seno** (ek.) ili **sijeno** (ijek.), osušena je trava i lišće osušena na suncu i vazduhu koja se koristi kao životinjska hrana. Količina vlage smanjuje se sušenjem sa približno tri četvrtine u zelenoj travi na približno jednu petinu u osušenom senu. Seno se obično pravi od popinog praseta, lucerke i deteline. Trave se seku obično na njivi ili na livadi dok su još zelene, a onda se suše. Seno se kompresuje u pravougaone bale i vezuje se žicom ili kanapom, a često se skladišti u obliku stogova. Seno predstavlja osnovnu zimsku hranu za goveda i konje.

Najbolji uslovi za proizvodnju sena su u dovoljno vlažnim dolinama i poljima sa umerenom kontinentalnom i atlantsko-primorskom klimom, zatim u planinskim kotlinama, šumskim proplancima...

Kosidba se vrši ručno uz pomoć kose ili mašinama (mehaničke kosilice i samovezivače).

## Literatura

* *Mala Enciklopedija Prosveta — Opšta Enciklopedija (M—Š). Izdavačko preduzeće „Prosveta“, Beograd 1959.*
Votivkirche

**Votivkirche** (hrvatskosrpski: *Zavjetna crkva*) je velika neogotička crkva na bečkom Ringu. Jedan od zaštitnih znakova grada na Dunavu.

### Historija i karakteristike
Zavjetna crkva se gradila od 1855. do 1879. na osnovu projekta Heinricha von Ferstela, uz puno sugestija tadašnjeg bečkog kardinala Rauschera i veliku pomoć Nadvojvode Maksimilijana brata cara Franje Josipa.

Povod za gradnju bio je neuspjeli atentat na Franju Josipu koji je pokušao izvesti mađarski nacionalist János Libényi 18. februara 1853. Novac za gradnju skupljan je po cijelom Austrijskom Carstvu u čemu se osobito angažirao Maksimilijan, prvotni plan je bio da se izgradi crkva za dvor, ali je sam car pred kraj gradnje 1862. odlučio da bude javna.

Na opremanju i ukrašavanju enterijera crkve sudjelovali su mnogi poznati tadašnji umjetnici Tilgner, Gasser, Benk, Führich, itd. Votivkirche je posvećena 1879. u povodu srebrnog jubileja braka cara Franje Josipa i carice Elizabete Austrijske.

### Dimenzije Votivkirche
* Dužina: 85 m m
* širina: 55 m
* visina: 99 m
* širina broda: 30

## Izvori

## Vanjske veze

* Službene stranice Votivkirche 
* Votivkirche na portalu Encyclopedia of Austria
Amoniti

**Amoniti** su izumrli četveroškržni glavonošci, koji su najčešće bili planispiralno savijeni. 

## Građa

Kućica im je podijeljena na nastanjenu komoricu, koja je znatno dulja nego kod nautilida, i *phragmocon* (zračne komorice). U zračnim komoricama nalaze se plinovi. Njihovom regulacijom borave na određenoj dubini, dok se kreću izbacivanjem mlaza vode kroz lijevak. Zračne komorice su pregrađene *septima* i kroz njih prolazi *sifo* koji je naječešće uz vanjski rub zavoja. Za razliku od nautilida koji imaju udubljene *septe* u odnosu na ušće, amoniti imaju izbočena. Kućice amonita su troslojne, *aragonitne*. Također imaju i poklopce (*aptychus*) koji su rožnati ili kalcitni. Vapnenci građeni od tih poklopaca zovu se *aptiški [[vapnenac|vapnenci]]*. Razlikujemo i *evolutne* i *involutne* kućice. *Involutne* kućice ponekad imaju pupak (*umbilicus*). *Septi* su iznutra prirasli za stijenku kućice šavovima, vidljivih na vanjskoj strani kućice, koje zovemo *lobna linija* ili *sutura*. Njihovim boranjem možemo pratiti evoluciju amonita. Od *gonijatine* (najslabije borane), preko *ceratitne* pa do *amonitne*.
## Vanjske veze
* Muzej fosila
Puževi

**Puževi** (lat. *Gastropoda*) su jedan od osam razreda u koljenu mekušaca.

Površina tijela puževa pokrivena je slojem stanica koje izgrađuju pokožicu (epiderma). Ispod nje se nalaze brojne žlijezde koje izlučuju sluz po kojoj se puž kreće pomoću stopala. Pužev živčani sustav dobro je razvijen i sastoji se od više ganglija. Oni podražuju glavu, stopalo, probavilo i plašt. Na glavi ima velika ticala (oči u obliku mjehurića) i mala ticala (opip, osjetilo za ravnotežu i njuh). 

Probavni sustav počinje ustima u kojima se nalaze trenice za usitnjavanje hrane, zatim se na usta nastavlja ždrijelo, pa jednjak koji prelazi u želudac. Hrana se u ustima miješa sa sluzi žlijezde slinovnice. Hranjive tvari krv raznosi po tijelu, a neprobavljene čestice izlučuje kroz crijevni otvor  

Puževi imaju otvoreni krvotok što je ujedno i evolucijski napredak. Krv im nakon izlaska iz žila ulazi u šuplje prostore među organima. Odatle krv stanicama predaje hranjive tvari i kisik, a uzima štetne tvari nastale staničnim disanjem i odnosi ih do organa koji ih izlučuju. 

Srce se sastoji od jedne klijetke i jedne pretklijetke. Za izlučivanje koristi nefridije koje često zovemo bubrezima. 

Puževi su pretežno dvospolci i oplodnja je unutarnja. 

Poznatiji puževi na kopnu su vinogradnjak, prugasti živičnjak. U moru su česti puž volak, priljepak, ogrc i drugi.

## Vanjske veze

* Popis kopnenih puževa (Mollusca: Gastropoda) Hrvatske s prijedlogom njihovih hrvatskih imena, Vesna Štamol; Department of Zoology, Croatian Natural History Museum
Giovanni Luppis

**Giovanni Luppis** punim imenom **Giovanni Biagio Luppis von Rammer** ili po hrvatskom **Ivan Lupis (ili Vukić)** (* Rijeka, 27. august, 1813. † Milano, 11. januar, 1875. ), bio je austro-ugarski mornarički oficir kome je prvom pala ideja o torpedu, kojeg je razvio uz pomoć brodarskog Inženjera Roberta Whiteheada. 

Za zasluge u pronalasku torpeda car Franjo Josip dodjelio mu je 1. augusta 1869. plemićku titulu barona - **von Rammer** (potopioc). 
## Biografija
Njegov otac bio je pomorski kapetan sa vlastitom flotom Ferdineo Carlo Ermenegildo Lupis, a majka dubrovačka plemkinja Giovanna - Ivana Parich (Parić ili Perić). 
Dio *Luppisove* porodica porijeklom iz Apulije naselio se još u 13. vijeku u Dubrovnik, vremenom se porodica slavinizirala pa su si prezime preveli na **Vuk**, **Vukić** - **Vukašinović**. *Luppisovi* roditelji preselili su se u 18. vijeku u Rijeku, u to vrijeme punu Talijana i ponovno se vratili svom starom prezimenu - *Luppis*. 

*Luppis* je završio mornaričku akademiju u Veneciji 1835. nakon tog je služio kao kadet, a zatim kao poručnik ratne mornarice po Crnom moru. Sudjelovao je u blokadi Venecije za Pobune u Veneciji i sukoba sa Anconom 1848. / 1849. na fregati *Bellona*. Od 1851. ima čin kapetana korvete, a od 1853. kapetana fregate. Za Austrijsko sardinijskog rata 1859. komandirao je fregatom *Venus* po dalmatinskoj obali. Od 1860. radi u arsenalu u Trstu, u kom je i penzioniran. 

Od tad se intenzivno počinje baviti konstrukcijom navođenih plovila napunjenim eksplozivom koja bi mogla uništavati neprijateljske brodove. Prva prezentacija modela, kojeg je nazvao *salvacoste* (spasioc obale), pred mornaričkom komisijom nije mu uspjela zbog problema sa pogonom i upravljanjem, njegov protutip kretao se pomoću komprimiranog kisika a upravljan je pomoću užadi. U potrazi za boljim tehničkim rješenjem 1864. upoznao se sa Robertom Whiteheadom iz riječke firme *Stabilimento Tecnico di Fiume*. Zajedničkim naporom uspjeli su 1866. proizvesti prvi protutip svog *minenschiffa* (kasnijeg torpeda) koji je bio širok 35,5 cm i dug 3,35 metra, ta prezentacija bila je uspješna. Pa je od tad Stabilimento Tecnico di Fiume počeo proizvoditi torpeda prvi na svijetu, ali je unatoč tome - 1873. bankrotirao, pa je nakon tog Whitehead preuzeo poduzeće i prezvao ga u *Torpedo Fabrik Whitehead e Co. Fiume*. 
## Izvori

## Vanjske veze
* Lupis, Ivan na portalu Leksikografski zavod Miroslav Krleža 
* Giovanni Luppis von Rammer
Bijela djetelina

**Bela detelina** () je samonikla višegodišnja zeljasta biljka iz porodice *[[Mahunarke|Fabaceae]]*.

## Izgled
**[[Korijen|Koren]]** je snažan i po tipu osovinski.

**[[Drveće|Stablo]]** je golo i puzavo, na čvorovima se ukorenjuje. Dugo je do 40 cm. Podzemno stablo je rizom koji je razgranat.

**[[List]]ovi** su trodelni, sa obično tri liske na kojima postoji beličista šara u obliku znaka **>**. Postoji i mutacija koja ima četiri liske, a nalaženje ovakve deteline sujeverni ljudi smatraju znakom dolazeće sreće. Lisne drške su gole i vrlo duge. Liske su klinasto obrnutojajolike do eliptične, duge 1-3 cm, slabo usečene i skoro po čitavom obodu nazubljene, sa slabo razgranatim bočnim nervima. Zalisci su kožasti, široki i jajolikog oblika. Uglavnom su beličasti sa crvenoljubičastim ili zelenim nervima.

**[[Cvijet|Cvetovi]]** obrazuju glavičaste cvasti na dugim drškama, okrugle i rastresite. Najčešće ih čini 30-80 cvetova koji su nakon cvetanja oboreni nadole. Krunica je 8-13 mm duga, bela ili ružičasta, a nakon cvetanja mrka. Pčele vole cvetove bele deteline i najčešći uzrok pčelinjeg uboda u boso stopalo je upravo pčela koja „pase“ na ovim cvetovima. Cveta od aprila do oktobra.

**[[Plod]]** je mahuna, spljoštenog izgleda i sa tri ili četiri semena, koji su u početku narandžastožute boje, a potom mrko obojeni.

## Stanište
Najčešće raste na livadama na većim nadmorskim visinama, a ima je i u parkovima ljudskih naselja.

## Areal
Raste u Evropi, severnoj i zapadnoj Aziji, severnoj Africi i Severnoj Americi, a odomaćila se i u Južnoj Americi i istočnoj Aziji.

## Značaj
Bela detelina je korisna biljka iz više razloga:
* cvet vole pčele, dakle medonosna je biljka;
* biljojedi je rado jedu, izuzetno je kvalitetna i značajna krmna biljka, a može se koristiti i kao dodatak salati;
* lekovita je biljka;
* bela detelina je takođe i divlja jestiva biljka;
* u korenju azotofiksatori vezuju azot iz vazduha u zemljište i tako se obogaćuje sastav tla.

## Literatura

* Mišić, Lj. & Lakušić, R. 1990. Livadske biljke. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Beograd.
Those Awful Hats

***Those Awful Hats*** () je američka kratka crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1909. u režiji D. W. Griffitha. Radnja je smještena u malenu kino-dvoranu (''nickelodeon'') gdje gledatelji u skučenim, neudobnim sjedalima doživljavaju niz neugodnosti, najčešće vezanih uz sklonost žena da na glavi nose tada moderne visoke šešire i tako blokiraju pogled na ekran. Završni kadar je natpis u kome se "dame u publici mole da skinu šešire sa svojih glava". Film se smatra značajnim zbog korištenja specijalnih efekata (za prikaz "filma u filmu"), slapstick komedije, ali i kao primjer kako je Griffith vrlo brzo nakon svog režijskog debija (1908) postao iskusan režiser.

## Vanjske veze
*
Mr. Flip

***Mr. Flip*** je američka kratka crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1909. u režiji Gilberta M. 'Broncho Billy' Andersona i produkciji čikaške kompanije Essanay Studios. Protagonist, čiji lik tumači Ben Turpin po raznim ustanovama, trgovinama i radnjama u gradu pokušava očijukati sa tamošnjim zaposlenicama, ali one na to reagiraju tako što mu prirede niz psina. Mr. Flip je za historiju filma najvažniji zbog toga što jedna od tih psina uključuje prvu scenu bacanje torte u glavu, a što će postati jedan od najpoznatijih klišeja filmske komedije.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Mr. Flip at the Internet Archive
Mack Sennett

**Mack Sennett** (17. januar 1880 &ndash; 5. novembar 1960) bio je kanadsko-američki glumac i filmski režiser, najpoznatiji kao pronalazač stila filmske komedije poznatog kao slapstick, a zahvaljujući kome je 1910-ih uživao reputaciju "kralja komedije".

Počeo je kao interpret komičnih uloga u filmovima D.W. Griffitha, a 1912. godine osnovao je poznatu producentsku kuću **Kaystone Comedies Corp.** u kojoj je stvoren američki tip filmske burleske, utemeljene na apsurdu.

U njegovu su studiju zanat izučili i reputaciju stekli mnogi glumci i redatelji američkoga nijemog filma, a među njima i dvojica najvećih - Charlie Chaplin i Buster Keaton.

## Literatura
* Lahue, Kalton (1971); *Mack Sennett's Keystone: The man, the myth and the comedies*; New York: Barnes; 

## Vanjske veze
* 
* 
* Mack Sennett at Virtual History
Heinrich von Ferstel

**Heinrich von Ferstel** (* Beč, 7. jul, 1828. † Beč, 14. jul, 1883.), bio je jedan od značanijih bečkih arhitekata historicizma u razdoblju izgradnje Ringstrasse.
## Biografija
*Heinrich von Ferstel* rođen je u imućnoj porodici Ignaza Ferstela, direktora banke iz Praga.
Arhitekturu je studirao na bečkoj Akademie der bildenden Künste kod Nülla i Sicardsburga. Nakon studija radio je od 1851. do 1853. u birou svog ujaka Friedricha Stachea, također poznatog arhitekta.

Za *Ferstela* je bila presudna 1855. kad je pobjedio na natječaju za izgradnju nove Votivkirche na Ringu. Crkva se gradila do 1879., ta neogotička građevina izbacila ga je u vrh bečkih arhitekata u vrijeme izgradnje Ringstrasse.
Nakon tog projektirao je puno reprezentativnih građevina uz pomoć svog šurjaka Karla Köchlina (1828.-1894.) banke, bečka burza (danas poznata kao *[[Palais Ferstel]]*). Ispočetka je projektirao u duhu romantičarskog historicizma (neogotika, neoromanika) u kasnijim radovima priklonio se neorenesansi.

*Ferstel* je projektirao puno značajnih bečkih građevina, koje su utjecale na graditeljsku modu po cijeloj monarhiji; Museum für angewandte Kunst (1871.), Kemijski fakultet (1872.), Škola za umjetnost i obrt (1877.), Palača rektorata Univerziteta u Beču (1883.), Palača Austrijskog Lloyda u Trstu (1883.).

Pored tih javnih, *Ferstel* je izveo i puno stambenih palača; Palača Wertheim (1868.), Palača nadvojvode Ludwiga Viktora (1869.) - obje u Beču, i puno vila od kojih je najzapaženija bila za porodicu Wartholz u Reichenau (1872.) 

Od 1866. radi kao profesor na bečkoj Politehnici, pred kraj života 1879. car Franjo Josip dodjelio mu je titulu barona.

Zanimljivo, da se tu radi o cijeloj generaciji arhitekata. Ne čudi dakle, da je među ostalima i njegov sin Max von Ferstel pošao očevim stopama ne samo kao građevinar, nego i kao oduševljeni pripadnik istoga smjera - to jeste historicizma.

## Radovi
## Izvori

## Vanjske veze

* Ferstel, Heinrich Freiherr von
Vikentije Vujić

**Vikentije** (svetovno *Vasilije Vujić*, Dalj kod Osijeka, 29. januar 1874 — Topola, 18. avgust 1939) je bio episkop Srpske pravoslavne crkve.

## Svetovni život
Episkop banatski Vikentije (svetovno, dr Vasilije Vujić) rođen je u Dalju kod Osijeka 29. januara 1874. godine. Osovnu školu završio je u rodnome Dalju, gimnaziju u Osjeku, pravni fakultet u Beču, a bogoslovski, sa stepenom doktora bogoslovlja, u Černovicama u Bukovini.

## Monaški život
Vasilije Vujić je zamonašen pod imenom Vikentije je u manastiru Šišatovcu na Blagovesti 1903. godine i rukopoložen u čin đakona i prezvitera. Do izbora za episkopa prošao je kroz sve stepene, od jerođakona do arhimandrita.

Posle primanja monaškog čina postavljen je za podbeležnika Arhidijeceze sremsko-karlovačke, a u oktobru 1903. godine i za profesora stare Karlovačke bogoslovije, čiji je rektor bio sve dok ona nije, nakon Prvog svetskog rata, ugašena i to bez ikakve odluke. Arhimandrit dr Vikentije je pokušavao nekoliko puta da ovaj znameniti crkveno-prosvetni zavod obnovi, ali bez ikakvog uspeha. Na jednom od prvih zasedanja Svetog arhijerejskog sabora, posle vaspostavljanja redovnog stanja u Srpskoj patrijaršiji, arhimandrit Vikentije je izabran za episkopa zahumsko-hercegovačkog, ali se nije primio toga izbora. 

Posle donošenja ustava Srpske pravoslavne crkve 1931. godine patrijarh srpski Varnava postavio ga je za svoga arhijerejskoga zamenika i na tom položaju ga je zatekao, 1932. godine, izbor za vikarnog episkopa moravičkog. Za episkopa je hirotonisan u Beogradskoj sabornoj crkvi 20. novembra iste godine. Posle smrti episkopa banatskog Georgija, episkop Vikentije je izabran za njegovog naslednika 1936. godine.

Episkop Vikentije spadao je u red najučenijih srpskih arhijereja između dva svetska rata. „Bio je član raznih ispitnih komisija za osposobljenje svešteničkih, mirskih i monaških kandidata za razne svešteničke i više monaške službe, a poslednjih šest godina pre 1931. vršio je službu nadzornika srednjoškolske vero-naučne nastave u bivšoj dijecezi sremsko-karlovačkoj“. Kao vikarni episkop predavao je crkveno pravo na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu. Posedovao je i najvredniju privatnu biblioteku toga vremena.

Episkop Vikentije umro je u automobilu na domaku Topole, u Šumadiji, 18. avgusta 1939. godine, a sahranjen u katedralnom hramu u Vršcu.

## Izvori
* Sava Vuković: Srpski jerarsi
Vaskrsenje (roman)

***Vaskrsenje*** ili ***Uskrsnuće*** () je roman Lava Tolstoja, originalno objavljen 1899. godine. Predstavlja posljednji roman, odnosno posljednje značajno književno djelo u Tolstojevoj bibliografiji. Protagonist romana je Dmitrij Ivanovič Nehljudov, plemić koji je imao kratku ljubavnu vezu sa sobaricom Katjom Maslovom, zbog koje je ona završila na ulici i bila prisiljena uzdržavati se prostitucijom; radnja prati njegove napore da se iskupi za grijeh i pomogne Maslovi, koja je lažno optužena za ubistvo i osuđena na zatvorsku kaznu u Sibiru. Tolstoj je u svom romanu žestoko napao društvenu nejednakost i licemjerje tadašnjeg ruskog društva. Zbog naturalističkih prikaza raznih oblika društvene patologije, roman je bio cenzuriran i u svom integralnom izdanju je objavljen tek 1934. godine. Tolstoj je eksplicitnim iznošenjem vlastitih religijskih i političkih stavova izazvao reakciju Ruske pravoslavne crkve koja ga je dala ekskomunicirati. U svijetu je *Vaskresenje*, međutim, dočekano daleko bolje; Tolstoj je tada već bio etabliran pisac i knjiga se dočekala s velikim očekivanjem, te postala je najčitanija i najprodavanija od svih knjiga za Tolstojevog života. Kritičari su joj, međutim, zamjerali preveliku didaktičnost, odnosno sklonost autora propovijedanju svog svjetonazora nauštrb estetskih i narativnih kriterija. Zbog toga je danas manje poznata od ''Rata i mira'' i ''Ane Karenjine''.

Tolstoj je roman, između ostalog, napisao i sa željom da prikupi novac od tantijema kako bi financirao emigraciju kršćanske sekte Duhoboraca u Kanadu.

## Vanjske veze
*
Osoba

**Osoba**, biće, npr. čovjek, s određenim kapacitetima ili atributima koji konstituiraju osobnost; također *lice*. U različitim disciplinama autori različito definiraju osobnost, a njezina se definicija i vremenski i prostorno razlikuje među kulturama. U antičkom Rimu, riječ *[[persona]]* (lat.) ili *[[prosopon]]* (grč. πρόσωπον) originalno su označavale maske koje su na sceni nosili glumci. Razne maske predstavljale su razne »persone« u scenskoj igri.

## Povezano
* fizička osoba
* pravna osoba
* ne-osoba
* privatnost
* osobni identitet
* osobno ime
* osobna karta
* 

## Reference
Individualnost

**Ličnost** jedan je od temeljnih pojmova psihologije koji se odnosi na neponovljiv, relativno čvrsto integriran, stabilan i kompleksan psihički sklop osobina, koji određuje karakteristično i dosljedno ponašanje individue. U te karakteristike spadaju intelektualne sposobnosti, sustav vrijednosti, motivi, emocije, ciljevi i namjere, način ponašanja. Ličnost je dinamička struktura koju čini sustav međusobno povezanih crta (sposobnost i, temperamenta, karakter a), motiva, vrijednosti, stavova i dr. Opčenito označava organizaciju individualnih karakteristika čovjeka na temelju koje se svaki pojedinac razlikuje od svih ostalih. 

Prema psihoanalizi, ličnost je složen strukturalni i dinamički sustav koji obuhvaća veći broj podsustava ili instanci. Zato se psihoanaliza orijentira na specifično dubinsko razmatranje nesvjesnih slojeva ličnost i, kao i na izučavanje dinamike razvoja, uključujući, pored normalnih, i patološke posljedice disharmoničnog razvoja. 

U psihologiji, navode se četiri glavna pristupa ličnosti: Freudov psihoanalitički pristup ličnosti, Skinnerov bihevioristički pristup ličnosti, Maslowljev humanistički pristup ličnosti i Eysenckov pristup crta ličnosti.
Geografski objekt

**Geografski objekti** u najširem smislu predstavljaju komponente Zemljine površine. Postoje dvije osnovne vrste geografskih objekata - prirodni i umjetni. Priroidni geografski objekti uključuju kopnene mase i ekosisteme, ali nisu ograničenih na njih. Na primjer, vrste terena, vodne površine, prirodne jedinice (koje sadrže sve biljke, životinje i mikro-organizme koji egzistiraju zajedno sa ne-živim prirodnim predmetima iz okoline) su prirodni geografski objekti. Sa druge strane ljudska neselja, građevinski objekti i sl. predstavljaju umjetne geografske objekte.

## Prirodni geografski objekti
* kopnene mase
* vodene mase
** more
** jezero
** rijeka

## Umjetni geografski objekti
* ljudska naselja
** grad
*** kvart
** predgrađe
** selo
** zaselak
Robert Whitehead

**Robert Whitehead** (* Bolton (predgrađe Manchestera), 13. januar, 1823. † selo Shrivenham (Berkshire) 14. novembar 1905.), bio je britanski brodarski inženjer, poznat po tome što je konstruirao prvi torpedo na svijetu, na temelju ideje Giovannija Luppisa, austrougarskog mornaričkog oficira.

## Biografija
*Whitehead* je studirao na Politehnici u Manchesteru, nakon studija radio je u Marseilleu 1844. - 1846. gdje se i oženio. Nakon ženidbe preselio se u Milano i radio u tvornici tekstilnih mašina, iz Milana se preselio u Trst i zaposlio u tamošnjem brodogradilištu, na proizvodnji parnih mašina.

Iz Trsta se zbog boljih uvjeta preselio u tadašnju Fiume (Rijeku) u poduzeće *Stabilimento Tecnico di Fiume* koje je proizvodilo motore i brodove za Austrougarsku ratnu mornaricu.
Tu se oko 1850. upoznao sa Giovannijem Luppisom tada u penziji koji je imao ideju o torpedu ali nije znao kako to konstruirati da bude efikasan i precizan. 
*Whitehead* je 1866. uspio napraviti prvi protutip - *minenschiffa* kako su ga isprva zvali, koji je funkcionirao (širina 35,5&nbsp;cm i dužina 3,35 metra). Protutip je testirala komisija ratne mornarice, pa je nakon tog ušao u serijsku proizvodnju 1868.

*Whitehead* i *Luppis* bogato su nagrađeni za svoj izum, *Luppis* se uskoro povukao iz proizvodnje i prepustio sve *Whiteheadu*. *Stabilimento Tecnico di Fiume* je unatoč narudžbama bankrotirao, pa ga je 1872. kupio *Whitehead* i prezvao u *[[Torpedo Rijeka|Torpedo Fabrik Whitehead e Co. Fiume]]*. *Whitehead* je 1876. uspio usavršiti svoj protutip torpeda, poboljšavši mu pogon, a time i brzinu na 29 čvorova (na 914 metara) i preciznost držanja kursa. Nakon tog je 1896. dodao žiroskop na torpedo i na taj način mu još više povećao preciznost.

Britanska Royal Navy saznala je za *Whiteheadov* torpedo, i naručila od njega demostraciju dva modela od 35.5 i 40.6&nbsp;cm, nakon uspješne demonstracije otkupili su od *Whiteheada* prava na proizvodnju. *Whitehead* je nakon tog izgradio vlastitu britansku tvornicu torpeda kod Weymoutha na jugozapadu Engleske. Zbog nje se preselio u Englesku, a upravljanje riječkom tvornicom prepustio sinu Johnu.

Privatno je *Whitehead* postao jako bogat, djecu je poženio i poudavao u porodice.  bliske habsburgškom dvoru. U Rijeci je izgradio palače u Ulici Dolac, od kojih je najpoznatija Casa Veneziana. Obiteljska grobnica (zaštičen kulturni spomenik) nalazi se na Komunalnom groblju Kozala.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Robert Whitehead'' na portalu Encyclopædia Britannica 
* Robert Whitehead - A Brief History
Tolisavac

**Tolisavac** je naselje u Srbiji u opštini Krupanj u Mačvanskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 667 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 824 stanovnika). Nedaleko od sela se nalaze ostaci utvrđenog grada.

## Demografija
U naselju Tolisavac živi 556 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 42,9 godina (42,2 kod muškaraca i 43,7 kod žena). U naselju ima 191 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,49.

Ovo naselje je u potpunosti naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze

* Dobrodošli na sajt sela Tolisavac (Tolisavac)  
* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
Antoś po raz pierwszy w Warszawie

***Antoś po raz pierwszy w Warszawie*** () je poljska kratka crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1908. u režiji Georgesa Meyera. Naslovni junak, čiji lik tumači Antoni Fertner, je nespretni seoski momčić koji dolazi u Varšavu gdje doživljava niz pustolovina vezanih uz dvije prostitutke. Film se smatra važnim kao prvi koji je od tumača glavne uloge - Antonija Fertnera - učinio zvijezdu. Film je danas izgubljen, ali je njegova važnost za historiju poljske kinematografije priznata kada je povodom 100. obljetnice organizirano snimanje nastavka pod naslovom *Wielki powrót Antosia*.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
*
Resurrection (film, 1909)

***Resurrection*** je američki kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1909. u režiji D. W. Griffitha. Predstavlja prvu ekranizaciju romana ''Uskrsnuće'' Tolstoja, odnosno jedinu ekranizaciju Tolstojevog djela napravljenu za vrijeme piščevog života. Protagonist je ruski plemić knez Dmitrij (čiji lik tumači Arthur V. Johnson) koji sudjeluje u suđenju mladoj ženi (čiji lik tumači Florence Lawrence) i u njoj prepoznaje sobaricu koja mu je svojevremeno radila u kući.
Slovar slovenskega knjižnega jezika

***Slovar slovenskega knjižnega jezika*** (akr. **SSKJ**, slov.: Rečnik slovenačkog književnog jezika), rečnik književnog slovenačkog jezika.

Rečnik je napisan na Institutu za slovenački jezik Frana Rmavša. Započet je u periodu (1970-1971) a završen 1991. Štampan je u pet tomova. Kasnije samo u jednoj knjizi. Takođe rečnik je dostupan u CD formatu  kao i na internetu. Kao i sve knjige ovog tipa na njemu je radila grupa autora. Kada je rečnik izašao ubrzo posle toga smatrao se je kao zastareo.

Knjiga iz 1997. imala je 93.152 unosa i 13.88 podunosa na 1762 strane.

Prvi tom je izdat 1970. i sadržavao je reči od A do H. 
Drugi tom izdat je 1975. i sadržavao je rečio od I do Na.
Treći tom dilazi u javnost 1979. U njemu su bile reči od Ne do Pren.
Četvri 1985. sa rečioma od Preo-Š.
Konačni, peti 1991. sa rečima od T do Ž kao i sa dodatkom.

## Reference

## Povezano
* Rečnik
Događaj

**Događaj** u najširem smislu može označavati sve što se događa u određenoj točki prostorno-vremenskog kontinuumu, odnosno značajni proces ili činjenicu javnog ili privatnog života te rezultat eksperimenta. 

Izraz se također koristi i za:
* događaj u teoriji vjerojatnosti;
* događaj (fizika)
* događaj (računarstvo), pojam vezan uz objektno orijentirano programiranje; 
* javna manifestacija, za koju se danas često koristi engleska riječ *event*
* hepening

## U popularnoj kulturi
* ''Događaj'' (film), jugoslavenski igrani film iz 1969. godine;
* ''The Happening'' (film, 2008), američki igrani film iz 2008. godine, s naslovom prevedenim kao *Događaj*
1430-e

**1430-e** su decenija koja je počela 1. januara 1430. i završila 31. decembra 1439. 

## Događaji

## Izvori
1900-e na filmu

## Događaji i trendovi
* Počeci kinematografija u cijelom nizu država, gdje se prvi put snimaju domaći dokumentarni ili igrani filmovi.
* Prijelaz sa filma kao "cirkuske atrakcije" u nešto "ozbiljniju" umjetničku formu.
* Pojava prvih cjelovečernjih filmova.

## Najznačajniji filmovi
* *[[Le Voyage dans la Lune]]* (1902)
* *[[Life of an American Fireman]]* (1903)
* *[[The Great Train Robbery (film)|The Great Train Robbery]]* (1903)
* *[[Le Voyage à travers l'impossible]]* (1904)
* *[[The Story of the Kelly Gang]]* (1906)
* *[[L'Enfant prodigue (film, 1907)|L'Enfant prodigue]]*
* *[[L'Assassinat du duc de Guise (film, 1908)|L'Assassinat du duc de Guise]]* (1908)

## Izvori
1910. na filmu

## Događaji
* 28. februar - Francuska kompanija Gaumont prestaje s prodajom filmova, koji će se ubuduće isključivo iznajmljivati prikazivačima.
* 6. maj - Pogreb britanskog kralja Edwarda VII snimljen tehnikom Kinemacolor, a čije snimke iste godine postaju dio prvog filmskog žurnala prikazanog u boji.
* U SAD kanadska glumica Florence Lawrence, dotada poznata kao *Biograph Girl*, postaje prva glumica čije se ime koristi za reklamiranje novih filmova, odnosno prva ženska filmska zvijezda.
* U Beču osnovan Erste österreichische Kinofilms-Industrie, prva austrijska filmska kompanija.
* U Austriji u tekst zakona protiv skitnje unesene odredbe kojom se djeci zabranjuje pristup kino-predstavama; zakonodavac to tumači "zaštitom od štetnih uticaja".
* 20. august - U Njemačkoj počinje prikazivanje *[[Arsène Lupin contra Sherlock Holmes]]*, prvog filmskog serijala (dovršenog sljedeće godine).

## Filmovi
* *[[Am Abend]]*
* *[[Frankenstein (1910 film)|Frankenstein]]*
* *[[A Lad from Old Ireland]]*
* *[[In Old California (film, 1910)|In Old California]]*
* *[[Roosevelt in Africa]]*
* *[[The Wonderful Wizard of Oz (1910 film)|The Wonderful Wizard of Oz]]*
* *[[Thunderbolt (1910 film)|Thunderbolt]]*
* *[[Afgrunden (film, 1910)|Afgrunden]]*
* *[[Alice's Adventures in Wonderland (1910 film)|Alice's Adventures in Wonderland]]*
* *[[Život i smrt Puškina]]*

## Debiji
* Marie Dressler
* Mabel Normand
* Wallace Reid
* Pearl White

## Rođenja

## Reference

## Vanjske veze
* 1910  na Internet Movie Database