open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aristodem iz Sparte

:*Za ostale ličnosti sa istim imenom, v. [[Aristodemus (razvrstavanje)]]*

**Aristodem** (; ; ) bio je spartanski vojnik poznat kao pripadnik odreda od 300 elitnih hoplita koji je za vrijeme perzijske invauije godine 480. pne. pod kraljem Leonidom otišao na sjever kako bi se suprotstavio perzijskoj invaziji pod kraljem Kserksom. Svi njegovi suborci, osim Pantita koga je kralj tokom marša bio poslao u diplomatsko izaslanstvo u Tesaliju su izginuli u termopilskoj bitci. Aristodem je preživio zato što mu se tokom marša inficiralo oko te mu je kralj, svjestan da od njega u borbi neće biti koristi, naredio da se vrati kući. 

Međutim, njegov suborac Eurit, koji je isto tako obolio, se usprkos sljepoći vratio u Leonidove redove te je na kraju poginuo u bitci. Pantit, koji je u bitci nije sudjelovao zato što je u povratku sa misije zakasnio na bojište, se osjetio toliko osramoćen da se nakon povratka u Spartu, objesio. I Aristodem je bio izložen preziru i poruzi te su ga zvali Aristodem Kukavica. Zbog toga se u bitci kod Plateje nastojao iskupiti tako što je samoubilački jurišao na Perzijance. Usprkos toga je preživio sve do kraja grčko-perzijskih ratova.

Na Aristodemu se temelji lik Diliosa u filmu 300, koga tumači David Wenham. Iako kao i historijski lik, gubi oko u borbi, naređeno mu je da se vrati kako bi svojim oratorskim vještinama prepričao bitku i tako potakao Grčku da nastavi pružati otpor Perzijancima.

## Izvori
* *[http://ebooks.adelaide.edu.au/h/herodotus/h4m/ The History of Herodotus] *. Translated into English by G. C. Macaulay.
*
Lena Headey

**Lena Kathren Headey** (3. oktobar 1973 -) je engleska glumica, najpoznatija po ulozi kraljice Gorgo u filmu *[[300 (film)|300]]*, Sarah Connor u TV-seriji ** te kao Cersei Lannister u TV-seriji *[[Game of Thrones (TV serija)|Game of Thrones]]*.

## Izvori

## Vanjske veze

*
Gerard Butler

**Gerard James Butler** (Paisley, Škotska, 13. studenoga 1969.) škotski je glumac.

## Karijera
Iako je trebao biti odvjetnik okrenuo se glumi sredinom '90-ih. Imao je manju ulogu 1997. godine u filmu *[[Tomorrow Never Dies|Sutra nikad ne umire]]*, osamnaestom filmu o britanskom agentu Jamesu Bondu, te ulogu u američkoj miniseriji *Attila* 2001. godine. Zaradio je pozitivne kritike nakon nastupa u mjuziklu Joela Schumachera iz 2004. godine *[[Fantom Opere (2004)|Fantom Opere]]*. Tri godine poslije postao je svjetski poznat ulogom Kralja Leonida u filmu *[[300 (2007)|300]]*. Od tada pojavljivao se u uspješnim filmovima kao što su *[[P.S. Volim te]]* (2007.), *[[RocknRolla]]* (2008.), *[[Gola istina]]*, *[[Građanin opasnih namjera]]* (2009.) i *[[Lovac na glave]]* (2010.).

## Privatni život
Gerard Butler rođen je u Paisleyu, Renfrewshire, Škotska. Najmlađi je od troje djece Margaret i Edwarda Butlera. Prvih nekoliko godina života proveo je u rimokatoličkoj obitelji u Montrealu, Kanada, prije nego što se vratio živjeti u Škotsku.

Prije upuštanja u glumačke vode, Butler je studirao pravo. Za vrijeme studija odlazi u Kaliforniju gdje radi različite poslove i bezbrižno provodi vrijeme. Nakon nekog vremena vraća se u Škotsku te jednom prigodom posjećuje festival u Edinburghu što u njemu budi želju za glumačkom karijerom.

## Filmografija

## Vanjske veze

* Gerard Butler na Internet Movie Database-u
Gerald Butler

His Honour **Gerald Norman Butler**, QC (15. septembar 1930 &ndash; 28. februar 2010) bio je engleski pravnik, poznat kao viši sudac Krunskog suda u Southwarku. Odrastao je u jevrejskoj porodici i obrazovao se na Londonskoj školi ekonomije (LLB 1952) i Magdalen Collegeu na Oxfordu (BCL 1954). Sucem u Southwarku je postao 1984. a penzionisao se 1997. Bio je član državnih komisija za ispitivanje mnogih kontroverznih slučajeva.

Pred kraj života je u augustu 2005. godine, neposredno nakon terroističkih napada na London, izazvao kontroverze izjavom da je inzistiranje britanskih zakonodavaca na ljudskim pravima naškodilo borbi protiv terorizma i da Britanija više nije "normalna" država gdje ljudska prava koriste građanima.

## Izvori
* Who's Who 2008
* Gerald Butler's obituary
300 (film)

***300-Bitka kod Termopila*** je film iz 2006, adaptacija stripa *[[300 (strip)|300]]* Frenka Milera koji je inspirisan filmom Rudolfa Matea *[[300 Spartanaca]]* iz 1962. Režiser filma je Zak Snajder, a Frenk Miler je bio izvršni producent i konsultant. U filmu se obrađuje istorijska bitka kod Termopila, a najvećim delom je sniman u tehnici plavog ekrana.

## Priča

Grupa persijskih glasnika dolazi u Spartu, zahtevajući spartansku pokornost kralju Kserksu. Ljut i uvređen tim zahtevom, kralj Leonida naređuje da se glasnici pobiju što dovodi do sukoba sa Persijancima. Leonida posećuje proročicu, objašnjavajući joj svoj ratni plan protiv Persijanaca. Sveštenici, koje je Kserks već podmitio, namerno greše u interpretaciji poruku proročice govoreći da Sparta ne bi trebalo da ide u rat, kako ne bi pokvarila sveti Karnejski festival.

Uprkos upozorenju, Leonida kreće u rat sa Persijancima skupivši 300 najboljih ratnika pri tom birajući samo one koji već imaju muške potomke. U toku marša ka severu pridružuje im se grupa Arkađana i drugih Grka. Stigavši u klanac Termopile (u filmu ga nazivaju “vrele kapije”), naspram persijske armije grade zid kako bi sprečili napredovanje Persijanaca. Efijalt, grbavi Spartanac, od Leonide traži dopuštenje da se priduži njegovoj vojsci kako bi u bici osvetio oca. Tom prilikom ga obaveštava o tajnom putu kojim bi Persijanci mogli da zađu iza leđa njegove vojske. Leonida ne dozvoljava Efijaltu da pridruži sa objašnjenjem da bi njegova nesposobnost pravilnog držanja štita mogla biti slaba tačka u njegovoj ratnoj formaciji. Uvređeni Efijalt odlazi Kserksu i nudi mu pomoć u ratu protiv Spartanaca koji su do tog trenutka uspešno odbijali napade Kserksove vojske nanoseći joj velike gubitke.

## Glumačka ekipa

## Prijem
### Zarada

Premijerno prikazivanje filma *300* u Severnoj Americi bilo je 9. marta 2007. U prvom vikendu prikazivanja film je zaradio 28.106.731 dolara. Ukupna zarada je bila 456.068.181 dolara.

### Kritike

Od svetske premijere na Berlinskom međunarodni filmskom festivalu 14. februara 2007. pred 1.700 gledalaca, “300” je dobio različite kritike. U Severnoj Americi kritičari su podeljeni.

### Istorijska tačnost
### Opis Persijanaca

Od premijere, “300“ je bio na meti kritika zbog načina na koji predstavlja ljude iz Persijskog carstva. Razni kritičari, stručnjaci, novinari i iranski državnici, uključujući i predsednika Mahmuda Ahmadinežada, osudili su film. U filmu “hiljadu nacija persijskog carstva”, su prikazani kao varvarske i demonske horde, a kralj Kserks je prikazan kao androgin.

Glasogovorink Vorner brosa je izjavio: “Film 300-Bitka kod Termopila je fikcija inspirisana romanom Frenka Milera, a labavo bazirana na istorijskim događajima. Studio je napravio ovaj film čisto kao fikciju sa jedinom namerom da zabavi publiku; njegova svrha nije da ismejava neki narod ili kulturu, niti da šalje bilu kakvu političku poruku.”

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ''300'' production notes 
* 
* 
* 
* 
;Ostali projekti
Maska (razvrstavanje)

**[[Maska]]** može označavati:
* maska (dvorska parada), vrste dvorske parade, preteča opere
* The Mask, horor strip izdavačke kuće Dark Horse
* Medicinska maska, naprava za disanje
* Zaštitna maska
* Podvodna maska, dio ronilačke opreme
* Posmrtna maska, gipsani odljev pokojnikova lica
* Maska (kozmetika), gusta smjesa za stezanje pora lica
* Maska (mikroelektronika), slika struktura nekog integriranog kruga koje će u procesu njegove proizvodnje fotolitografskim postupkom prenijeti na poluvodički wafer

U dramskoj umjetnosti:
* *[[Maska (Miloš Crnjanski)|Maska]]*, drama Miloša Crnjanskog iz 1918. godine;
* Teatarske maske, koje su koristili glumci u antičkom teatru
njene televizijske adaptacije
* Maska, jugoslavenski TV-film iz 1978. 
* Maska, srpski TV-film iz 2007. 

U filmskoj umjetnosti:
* Maska (1985), drama Petera Bogdanovicha iz 1985. godine sa Cher u glavnoj ulozi
* Maska (1994), komedija iz 1994. godine, temeljene na istoimenom stripu.
Maska (1994 film)

***Maska*** (eng. *The Mask*) je američka komedija iz 1994. godine u režiji Chucka Russella. Glavnu ulogu tumači Jim Carrey, a u filmu je svoju prvu filmsku ulogu ostvarila danas poznata glumica Cameron Diaz.

Nastavak, *[[Sin maske]]* snimljen je 2005. i loše je prošao i kod publike i kod kritike.

## Radnja

Film je priča o Stanleyju Ipkissu, službeniku banke u Edge Cityju, koji ima naviku da navečer gleda crtiće, a ujutro kasni na posao gotovo sat vremena. Jedne večeri, vraćajući se kući nakon propalog izlaska u elitni disko-klub Coco Bongo, pronalazi staru drvenu masku kako pluta na površini vode. Nakon što se vrati kući i stavi je na lice, pretvara se u superheroja s nevjerojatnim moćima. Međutim, nakon što opljačka banku u kojoj radi, postaje metom policije i kriminalca Doriana Tyrella, koji namjerava zavladati gradom i čiji su suradnici pokušali opljačkati istu banku u isto vrijeme.

## Uloge

## Zarada
* Zarada u SAD - 119.938.730 $
* Zarada u inostranstvu - 231.644.677 $
* Zarada u svetu - 351.583.407 $

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
*
Independence Day (film)

***Dan nezavisnosti*** (originalni engleski naslov: ***Independence Day***; ponekad promoviran i sa skraćenicom ***ID4***) je američki science fiction film snimljen 1996. godine u režiji Roland Emmericha prema scenariju koga je napisao zajedno sa Deanom Devlinom. Zaplet je smješten u blisku budućnost neposredno pred američki Dan nezavisnosti, kada Zemlju iznenada napadnu vanzemaljci sa ciljem da unište čovječanstvo. Radnja prati napore grupe likova - među kojima su marinski zrakoplovac (Will Smith), naučnik (Jeff Goldblum) i američki predsjednik (Bill Pullman) - da organiziraju otpor napadačima. *Dan nezavisnosti*, čija je premijera namjerno koincidirala sa datumima koji se koriste u njegovoj radnji, je bio jedan od najskupljih, ali i komercijalno najuspješnijih filmova svog vremena. Dan-danas se nalazi na 31. mjestu popisa filmova s najvećom zaradom, a također mu se pripisuje poticanje niza spektakularnih SF-filmova i filmova katastrofe u Hollywoodu u drugoj polovici 1990-ih.

## Uloge

## Zarada
* Zarada u SAD - 306.169.268 $
* Zarada u inostranstvu - 510.800.000 $
* Zarada u svetu - 816.969.268 $

## Izvori

## Literatura
* Aberly, Rachel and Volker Engel. *The Making of Independence Day*. New York: HarperPaperbacks, 1996. .

## Vanjske veze
* 
*
Brent Spiner

**Brent Jay Spiner** (2. veljače 1949., Houston) je američki glumac najviše poznat po ulozi Kapetana korvete Date u serijalu Zvjezdane staze.

## Karijera
### Film
* 1980: Stardust Memories
* 1989: Miss Firecracker
* 1994: Corrina, Corrina
* 1996: Zvjezdane staze: Nova generacija
** 1996: Dan nezavisnosti
** 1996: Zvjezdane staze: Prvi kontakt
* 2000: Čovječe, gdje mi je auto?
* 2001: Dating Service
* 2003: Ja sam Sam
* 2004: Avijatičar

### TV
* Poručnik Data u Zvjezdane staze: Nova generacija
## Izvori
* filmreference.com
Mary McDonnell

**Mary Eileen McDonnell** (28. april 1952 -) je američka filmska, kazališna i televizijska glumica koja je postala poznata zahvaljujući oskarovskoj nominaciji za ulogu Stands With A Fist u filmu *[[Dances with Wolves]]*, a koja je najpoznatija po ulozi predsjednice Laure Roslin u popularnoj TV-seriji *[[Battlestar Galactica (2004 TV serija)|Battlestar Galactica]]*.

## Filmografija
* 12 Angry Men (1997.)

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* 
* Mary McDonnell at Battlestar Wiki
*
Bill Pullman

**William James "Bill" Pullman** (17. decembar 1953 -) je američki filmski, televizijski i kazališni glumac najpoznatiji po ulogama u filmovima kao što su *[[Spaceballs]]*, *[[Independence Day (film)|Independence Day]]*, *[[Lost Highway (film)|Lost Highway]]*, *[[Casper (film)|Casper]]* i *[[Scary Movie 4]]*. 

## Vanjske veze

* 
* Official website
* Bill Pullman at FEARnet
Cerak Vinogradi

**Podebljan tekst**

**Cerak Vinogradi** je naselje Beograda . Naselje je projektovano krajem 1970ih godina, i vrhunski je primer kasne moderne. Samo ime opisuje prethodno stanje: cerova šuma i vinogradi.

Autori (Milenija i Darko Marušić i Nedeljko Borovnica) su dobili Oktobarsku Nagradu grada Beograda za projekat, 1981. godine. Naselje je čisto stambenog tipa, sa manjim komercijalnim sadržajima i velikim parkovnim/zelenim površinama. U sklopu naselja je jedan veliki supermarket, medicinska ambulanta (VMC), osnovna škola i obdanište.

Sve ulice naselja su imenovane po vrsti drveta koje čini drvored u ulici: Jasenova ulica, Kedrova ulica, Borova ulica, Kestenova ulica itd. Tip zgrade je stambeni blok, prizemlje+6 spratova ili prizemlje+3 sprata (i tri 9-ospratnice), upareni u nizu čineći jednu ulicu. Saobraćaj je samo lakog tipa, prilaznim putevima zgradama, unutar naselja, dok se velike saobraćajnice nalaze samo na obodu (odvojene od stambenog dela zelenim površinama) – Kneza Višeslava, Pilota M. Petrovića, Jablanička, Ibarska Magistrala.

Naselju pripadaju Vidikovac, Skojevsko naselje i najnovija proširenja Filmskog Grada i Žarkovo. Naselje je udaljeno nekoliko autobuskih stanica od velikog komercijalnog centra Banovo Brdo, i reke Save/Savskog jezera i Ade Ciganlije. Dobro je povezano sa ostatkom grada autobuskim linijama 23, 37, 50, 52, 53 i 56.

Tokom gradnje naselja, otkriveno je arheološko nalazište iz doba neolita, Vinčanske kulture, koje se trenutno ne eksploatiše.

Zbog arhitektonsko-urbanističkih vrednosti, celo naselje je pod režimom potpune zaštite u Generalnom urbanističkom planu grada, što označava potpuno očuvanje naselja, bez promena (dozvoljene su delimične promene namene unutar objekata, ali bez izmene autentičnosti i arhitektonske vrednosti objekata). Kriterijumi GUPa K2, K8 i K6.


Datoteka:Beograd06 013.jpg|Ulica na Ceraku V.
Datoteka:Beograd06 015.jpg|Jedna od ulica na Ceraku V.
Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles

***The Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles*** (distribuiran pod skraćenim naslovom Interview with the Vampire, odnosno Intervju s vampirom) je je američki igrani film snimljen 1994. godine u režiji Nelila Jordana i temeljen na istoimenom romanu autorice Anne Rice. Doživio je uglavnom pozitivne kritike i solidan komercijalni uspjeh, te se smatra jednim od najuspješnijih u karijerama Brada Pitta i Toma Cruisea. Također se smatra kako je značajno pridonio kasnijoj karijeri Kirsten Dunst.

2001. je snimljen nastavak *[[Queen of the Damned (film)|Queen of the Damned]]*, temeljen na romanima *[[Vampire Lestat]]* i *[[The Queen of the Damned]]*, ali sa različitom glumačkom postavom. Doživio je potpuni krah na kino-blagajnama.

## Uloge
* Tom Cruise – Lestat de Lioncourt
* Brad Pitt – Louis de Pointe du Lac
* Kirsten Dunst - Claudia
* Stephen Rea - Santiago
* Antonio Banderas – Armand
* Christian Slater - Daniel Malloy
* Domiziana Giordano - Madeleine
* Virginia McCollam, Helen McCrory - prostitutke
* John McConnell - kockar
* Thandie Newton - Yvette
* Lyla Hay Owen - udovica
* Lee E. Scharfstein - udovičin ljubavnik

## Razlike između knjige i filma
* Louisova obitelj: u noveli, Louisu je umro brat Paul, dok su u filmu bili njegova žena i dijete. Također, u filmu se ne spominju Louisova sestra i majka
* Claudijino ludilo: ne spominje se u romanu, a odnosi se na dio kad Claudija popije krv svom učitelju glasovira
* Louis u crkvi ubija svećenika: izostavljeno u filmu
* Put u istočnu Europu: u romanu Claudia i Louis u istočnoj Europi, točnije u Transilvaniji pronalaze druge vampire, to je u filmu izostavljeno
* Lestatov dolazak u Pariz: u filmu je izostavljen dio kada Lestat dolazi u Pariz nakon požara u New Orleansu
* Pojavljivanje Lestata u Danielovom autu: Lestat napada Daniela i pretvara ga u vampira, premda u romanu Daniel tek odlazi potražiti Lestata.

## Vanjske veze
*
Thandie Newton

**Thandiwe Nashita "Thandie" Newton** (6. novembar 1972 -) je britanska glumica zimbabveanskog porijekla, poznata po nizu zapaženih uloga u britanskim i američkim filmovima 1990-ih i 2000-ih kao što su *[[The Pursuit of Happyness]]*, **, *[[Crash (film 2004)|Crash]]*, *[[Run, Fatboy, Run]]* i *[[W. (film)|W.]]*

## Izvori

## Vanjske veze

*
Christian Slater

**Christian Michael Leonard Slater** (18. august 1969 -) je američki glumac. Rođen je kao sin glumca Michaela Hawkinsa i holivudske producentice i agentice Mary Jo Slater, a karijeru je otpočeo već kao dijete. Kao tinejdžer je privukao pažnju publike ulogom u filmu *[[The Legend of Billie Jean]]* 1985. a sljedeće godine i pažnju kritike ulogom mladog redovnika u filmu *[[The Name of the Rose (film)|The Name of the Rose]]*. Kao zvijezda se etablirao ulogom u crnoj komediji *[[Heathers]]* 1989. godine nakon čega je slijedio niz uloga buntovnih tinejdžera i mladića. Slater je, međutim, vrlo brzo na naslovnice počeo dolaziti i zbog problema sa zakonom, vezanim za nasilničko ponašanje, te je godine 1997. tri mjeseca odsjedio u zatvoru. Slater ih je objasnio ovisnošću o alkoholu i narkoticima i rekao da mu je "gluma samo hobi, a ostati trijezan stalni posao".

## Filografija

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
* 
*
Highlander (film)

***Highlander*** () je američko-britanski fantasy akcioni film snimljen 1986. u režiji Russella Mulcahyja na temelju sinopsia koga je originalno stvorio Gregory Widen, te u kome glavne uloge tumače Christopher Lambert, Sean Connery, Clancy Brown i Roxanne Hart. Radnja filma prikazuje klimaktičku završnicu međusobne borbe besmrtnih ratnika koji milenijumima žive među običnim ljudima, pri čemu su događaji iz današnjice (1980-e) isprepleteni s prikazom događaja iz historijskih epoha. Iako je film doživio debakl na američkom kino-tržištu, vrlo brzo je stekao kult-status a Lambert je zahvaljujući njemu postao velika zvijezda. Highlander je nakon toga brzo pokrenuo medijsku franšizu koja je uključila nekoliko filmskih nastavaka,  i remake. Film je poznat po i soundtracku popularnog rock-benda Queen.

## Zaplet
Konor Maklaud (koga tumači Kristofer Lamber) je rođen 1518. „u selu Glenfinan na obali jezera Loh Šej“. 1536. godine njegov klan je u ratu sa klanom Frejzer i Konor kreće u svoju prvu bitku. Frejzeri sarađuju sa čovekom po imenu Kurgan (Klensi Braun), koji je prepoznao u Konoru Besmrtnika i nada se da će u toku bitke imati priliku da ubije Konora pre nego što Konor postane svestan svojih moći. Na bojnom polju, Konor je začuđen što nijedan od Frejzera neće da ga napadne ili da se bori sa njim sve dok se ne sretne sa Kurganom. Istog trenutka ga spopada čudna bol (izazvan blizinom drugom Besmrtnika).

Kurgan smrtno ranjava Konora i sprema se da ga obezglavi ali se ljudi iz Konorovog klana u pravom trenutku umešaju i uspevaju da to sreče. Klan Maklauda je u žalosti za Konorom ali on iznenada ustaje, ubrzo nakon svoje „smrti“. Optužujući ga za bavljenje magijom, ljudi iz Konorovog klana ga premlaćuju i spremaju se da ga spale na lomači ali ih njegov rođak Angus (Džejms Kozmo) ubeđuje da ga ne spaljuju već da ga, umesto toga, proteraju iz klana. On uspeva da spase goli život ali je zauvek prognan iz svog klana i rodnog mesta.

Maklaud vremenom postaje kovač u Glenkou, gde se venčava sa Heder (Beti Edni). 1541. pronalazi ga mnogo stariji Besmrtnik koji mu se predstavlja kao Huan Sančez Vila-Lobos Ramirez (Šon Koneri). On mu objašnjava da se bol, koji on oseća usled blizine Huana ili Kurgana, zove „ubrzanje", koje primorava Besmrtnike da se bore jedan protiv drugog. Ramirez postaje Maklaudov tutor i uči ga veštinama „besmrtništva", načinu borbe za „Nagradu“ i pravilima „Igre“. „Igra“ se završava kada nekoliko preostalih Besmrtnika dođe na „Okupljanje", s' tim da "na kraju, može biti samo jedan“. Besmrtnici mogu umreti samo ako im se odseče glava i mogu izbeći borbu samo ako su na svetoj zemlji.

## Uloge

## Izvori

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* Official Highlander Store 
* Swords used in the film
Vivica A. Fox

**Vivika Andžaneta Foks** () je američka filmska i tv glumica, rođena 30. jula 1964. godine u South Bend (Indijana, SAD). Najpoznatije uloge je ostvarila u filmovima kao što su: Dan nezavisnosti, Džovana Men i Kil Bil.

## Privatni život
Venčala se sa pevačem Kristoferom Harvestom 1998. godine, od koga se razvela u junu 2002. godine.

## Filografija

### Poznati glumci sa kojima je sarađivala
* Žan Klod Van Dam (The Hard Corps)
* Uma Turman (Kil Bil, Betmen i Robin)
* Kjuba Guding Mlađi (Boat Trip)
* Arnold Švarceneger (Betmen i Robin)
* Kris O'Donel (Betmen i Robin)
* Vil Smit (Dan nezavisnosti)
* Tom Kruz (Rođen 4. jula)
* Lusi Lu (Kil Bil)
* Džesika Alba (Idle Hands)
* Hali Beri (Why Do Fools Fall in Love)
* Vanesa Lin Vilijams (Soul Food)

## Reference

## Vanjske veze

* 
* 
* Vivica A. Fox, Mario Lopez to Appear on "Dancing With the Stars"
* Vivica A. Fox, Editor at Large "Jolie Magazine"
Wallis Simpson

**Wallis, vojvotkinja od Windsora**, ranije **Wallis Simpson** (Blue Ridge Summit, Pennsylvania, 19. lipnja 1896. - Pariz, 24. travnja 1986.) bila je supruga britanskog kralja Edwarda VIII., koji je abdicirao kako bi se njom oženio.

Rođena je kao **Bessie Wallis Warfield** 19. lipnja 1896. u Pennsylvaniji kao kći Teacklea Wallisa i Alice Montague. Otac joj je umro nedugo nakon rođenja tako da su njezinu majku i nju djelomično financirali bogatiji rođaci. Njezin prvi brak bio je s mornaričkim oficirom Winom Spencerom, a bio je obilježen brojnim periodima razdvojenosti te je na koncu završio razvodom. Godine 1934., tijekom drugog braka, s Ernestom Simpsonom, navodno je postala ljubavnica princa Edwarda od Walesa. Dvije godine kasnije, nakon što je Edward postao kralj, Wallis se razvela kako bi ju Edward mogao zaprositi.

Iako je interno postojalo veliko neodobravanje ove veze (premijer Stanley Baldwin, Edwardov brat Albert, kanadski premijer William Lyon Mackenzie King, vođa oporbe Clement Attlee i mnogi drugi), situacija je postala ozbiljna tek nakon smrti Edwardova oca Georgea V., kada je prijestolonasljednikov potencijalni brak sa ženom koja je imala dva živuća bivša supruga prijetio nastankom ustavnom krizom u Ujedinjenom Kraljevstvu i dominionima. Ipak, Edward je 1936. proglašen kraljem, ali brak s Wallis Simpson nije sklopljen. Nakon što je odlučeno da brak može sklopiti jedino abdikacijom, Edward VIII. je u prosincu iste godine abdicirao u korist svog brata Alberta, koji će postati kralj George VI., kako bi se mogao vjenčati sa *"ženom koju voli[m]"*. Nakon abdikacije, Edward je imanovan Vojvodom od Windsora od strane svog brata. Iste godine, Wallis Simpson proglašena je za *[[Time (časopis)|Timeovu]]* osobu godine. Vjenčanje Wallis Simpson i vojvode od Windsora dogodilo se 3. lipnja 1937. godine, nakon čega je Wallis postala vojvotkinja od Windsora.

Prije, tijekom i nakon Drugog svjetskog rata, velik dio političke i društvene elite optuživao je vojvodu i vojvotkinju od Windsora za simpatiziranje nacizma. Tijekom 1950-ih i 1960-ih, vojvoda i vojvotkinja su živjeli na relaciji Europa-Sjedinjene Države uživajući u lagodnom životu. Nakon vojvodine smrti 1972., vojvotkinja je živjela povučeno i rijetko se pojavljicala u javnosti. Njezin privatni život i danas je tema brojnih spekulacija, a u britanskoj je historiji ostala zabilježena kao izrazito kontroverzna ličnost. Umrla je 24. travnja 1986. godine u svom domu u četvrti Bois de Boulogne u Parizu.
NGC 1727

**NGC 1727** je otvoreni skup s emisijskom maglicom u zviježđu Zlatnoj ribi.

## Reference

## Vanjske veze
*
NGC 1745

**NGC 1745** je emisijska maglica s otvorenim skupom u zviježđu Zlatnoj ribi.

## Reference

## Vanjske veze
*
Emisijska maglica

**Emisione magline** su difuzne magline koje se sastoje od gasa (dominantno vodonik) koga osvetljavaju zvezde, po pravilu vrlo tople zvezde O i B klase. Ove zvezde emituju UV svetlost pobuđujući atome u maglini, koji potom emituju vidljivu svetlost vraćajući se u osnovno stanje (fluorescencija). Kako se emisione magline sastoje pre svega od vodonika, svetlost koju emituju potiče pre svega od H II spektralne linije vodonika zbog čega su crvene boje. Ako su prisutni i atomi drugih elemenata, oni mogu uzrokovati pojavu i drugih boja (najčešće je u pitanju kiseonik koji daje zelenu svetlost, a u kombinaciji sa crvenom od vodonika nastaje žuta). Ako je prisutna i reflektujuća komponenta, ona će dati plavu boju (kao kod refleksionih maglina).

## Galerija
S obzirom na to da su emisione magline povezane sa stvaranjem zvezda koje se u našoj galaksiji dešava u spiralnim kracima, u njima se nalaze i neke od najspektakularnijih emisionih maglina:


M8HunterWilson.jpg|M8 (maglina „Laguna“) u sazvežđu Strelac
Eagle Nebula from ESO.jpg|M16 (maglina „Orao“) u sazvežđu Zmija
Omega Nebula.jpg|M17 (maglina „Omega“) u sazvežđu Strelac
Trifid.nebula.arp.750pix.jpg|M20 („Trodelna maglina“) u sazvežđu Strelac
Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|M42 (maglina „Orion“) u sazvežđu Orion
ESO-Tarantula Nebula-phot-14a-02-hires.jpg|„Maglina Tarantula“ (NGC 2070) u sazvežđu Zlatna riba


## Reference

## Povezano
* Magline
* Planetarne magline, poseban tip emisionih maglina

## Vanjske veze
* Tipovi maglina 
* Galerija emisionih maglina na sajtu Nacionalne optičke astronomske opservatorije (SAD)  
* Definicija i galerija emisionih maglina  na sajtu Australijske astronomske opservatorije
John Herschel

Sir **John Frederick William Herschel** (Slogh kod Windsora, 7. ožujka 1792. - Hawkhurst, Kent, 11. svibnja 1871.), bio je engleski astronom, matematičar, kemičar i fotograf. Predstavljao je tradicijski indukcionizam.

Otkrio je 525 maglica i zvjezdanih skupova te 3300 dvostrukih zvijezda.

Sin je astronoma Williama Herschela. Pohađao je visoku školu u Etonu pri koledžu St. John's u Cambridgeu. Završio ju je 1813. godine. Uskoro se sprijateljio s Charlesom Babbageom i Georgeom Peacockom.

Astronomijom se bavio od 1816. godine.

Njemu u čast ime su dobili Herschelov otok u Arktičkom oceanu, sjeverno od teritorija Yukon, selo Herschel na zapadu kanadske pokrajine Saskatchewan, planina Herschel na Antarktici, Mjesečev krater John Herschel te djevojačka škola Herschel u Capetownu.

## Vanjske veze

* Životopis 
* R. Derek Wood (2008), 'Fourteenth March 1839, Herschel's Key to Photography'
* Herschelov muzej astronomije
* Kronologija astronomije u Južnoj Africi
* , članak u Astronomische Nachrichten
Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica

***Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica*** (često zvana ***Principia*** ili ***Principia Mathematica***), latinski je naziv za djelo koje je u tri knjige napisao Isaac Newton, a prvi put objavio 5. srpnja 1687. godine. Slijedeća, novija dva izdanja objavljena su 1713. i 1726. godine. U *Principiji* Newton izlaže svoje zakone gibanja, davši začetak tako klasičnoj mehanici.
Ratko Dmitrović

**Radomir** (Ratko) **Dmitrović** (Komogovina, Banija, 1958), novinar i književnik. Živi u Beogradu.

Klasičnu gimnaziju završio je u Kostajnici, a u Beogradu i Zagrebu studirao je pravo, novinarstvo i historiju umjetnosti.

## Novinarstvo
Novinarske i uredničke poslove radio je, između ostalog, u Politici, NIN-u, na RTS-u, u Argumentu...

## Književnost
Objavio je i roman *"Beležnica profesora Miskovića"* (2005).

## Izvor
* ''Izdavačko preduzeće Legenda K.D.: Radomir - Ratko Dmitrović''
778.

__NOTOC__
Godina **778.** (**[[rimske brojke|DCCLXXVIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. Oznaka 778. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. 

## Događaji

* Franački kralj Karlo Veliki započinje veliki pohod protiv Maura u Španiji, koji će završiti neuspjehom.
* 15. 8. &ndash; Bitka u prijevoju Roncevaux (Roncesvalles) - Franačka vojska Karla Velikog pada u zasjedu Baska i trpi veliki poraz, pri čemu gine Roland, gospodar Bretonske marke; taj je događaj osnova za *[[Pjesma o Rolandu|Pjesmu o Rolandu]]*, znameniti ep iz 11. vijeka.
* Saksonski vođa Widukind se vraća iz današnje Danske u Saksoniju.


## Rođenja

* 16. 4. &ndash; Kralj Louis Pobožni (u. 840)
* Zhaozhou, kineski Zen budistički redovnik
* Liu Gongquan, kineski kaligraf
* Car Xianzong od Tanga
* Ali ibn al-Madini, sunitski islamski učenjak
* Bernard od Viennea, biskup Viennea
* Ermengarde od Hesbayea, kraljica Franaka i rimsko-njemačka carica
* Li Gongzuo, kineski pisac
* Li Shigu, kineski vojni guverner Okruga Pinglu pod dinastijom Tang

## Smrti

* 15. 8. &ndash; Roland, franački komandant
* Autpert Ambrose, monah i pisac
* Áed Find, kralj Dal Riate
* Eterscél mac Áeda, kralj Uí Cheinnselaiga 
* Sufyan al-Thawri, tabi'i islamski učenjak, hafiz i pravnik

## Reference
Sjedinjene Države Jonskih otoka

**Sjedinjene Države Jonskih otoka** (grčki: Ηνωμένον Κράτος των Ιονίων Νήσων, *Enomenon Kratos ton Ionion Neson*, talijanski: *Stati Uniti delle Isole Ionie*) je bivša država i protektorat tadašnjeg Ujedinjenog kraljevstva Britanije i Irske koja je postojala između 1815. i 1864. godine. Nalazila se na prostoru današnje Grčke na Jonskim otocima, a na kraju je i predana tadašnjoj Kraljevini Grčkoj.

## Historija
Prije francuskih revolucionarnih ratova, Jonski otoci bili su u sastavu Mletačke Republike. Nakon njenog slabljenja i razgradnje, poslije potpisivanja mira iz Campo Formia 1797. godine sa Napoleonom, arhipelag je anektirala Francuska Republika. Između 1798. i 1799, Carska Rusija zajedno sa Osmanskim Carstvom istjerala je Francuze sa arhipelaga. Okupacione snage ove koalicije osnovale su Republiku Sedam Otoka, koja je egzistirala od 1800. do 1807. godine.

Nakan toga su arhipelag ponovno okupirali Francuzi i uključili ga u svoje Ilirske pokrajine. Dana 2. oktobra 1809. godine, flota Ujedinjenog Kraljevstva pobijedila je francusku flotu kod otoka Zakintos i zauzela otoke Kefaloniju, Kiteru, i Zakintos. Slijedeće godine Britanci su zauzeli otok Lefkadu, ali je najvažniji otok arhipelaga Krf ostao je pod Francuskom upravom sve do 1814. godine.

Na Bečkom kongresu (1814–1815), mirovnoj konferenciji ondašnjih velikih sila, odlučeno je da se Jonski otoci predaju kao protektorat Ujedinjenom Kraljevstvu, te postignut dogovor po kojem je Austrijsko Carstvo dalo Jonskim otocima isti status u međusobnoj trgovini kao i matičnoj državi Velikoj Britaniji. Ovaj dogovor je raticifiran 26. augusta 1817, kada je donešen ustav i time je započeo život ove federacije od sedam otoka.

Ujedinjeno Kraljevstvo, Kraljevina Grčka, Francuska i Carska Rusija potpisale su 29. marta 1864. Londonski mirovni dogovor na osnovu kojeg se arhipelag trebao predati Kraljevini Grčkoj. U skladu s tim, 28. maja 1864. izjavom britanskog visokog komesara za Jonske otoke, otoci su vraćeni Grčkoj.

## Države
Kao što i službeni naziv govori, Sjedinjene Države Jonskih otoka bile su federacija sastavljena od sedam otočkih država:

## Vlast
Otočka vlada bila je organizirana pod predsjedanjem britanskog visokog komesara (Lord High Commissioner) za Jonske otoke kojeg je nominalno postavljao Britanski monarh na prijedlog britanske vlade. Britanija je postavila ukupno deset komesara, između ostalog jedan mandat na otočju odradio je i William Gladstone kao izvaredni komesar. Jonski otoci imali su dvodomni parlament, sastavljen od Predstavničkog doma i Senata. Jonski otoci su imali dva službena jezika, grčki i talijanski.

## Povezano
* Jonski otoci

## Napomene

## Literatura
*
Lista carica Svetog Rimskog Carstva

**Sveta rimska carica** ili **Carica Svetog Rimskog Carstva** je titula koju je nosila supruga Svetog rimskog (rimsko-njemačkog) car. S obzirom da se titula svetog rimskog cara sticala izborom i bila ograničena na muškarce, nijedna sveta rimska carica nije bila vladarica, iako su neke kao Theophanu ili Maria Theresa od Austrije, imale de facto vlast.

## Svete rimske carice
Prije 924. godine se titula *car* nije uvijek vezivala uz Njemačko Kraljevstvo; umjesto toga se ispočetka vezivala uz Karolinšku dinatsoju, te ju je nosilo nekoliko drugih ne-njemačkih vladara u 9. i 10. vijeku. Njihove supruge su stoga bile carice, ali ne uvijek i njemačke kraljice.

## Karolinzi

## Svete rimske carice/njemačke kraljice
Sa ustoličenjem Otona I od Njemačke 962. na carsko prijestolje, titula 'rimski kralj/car' je postala stalno vezana za Kraljevinu Njemačku iako kralj Njemačke nije morao nositi carsku titulu, s vremenom je postalo nemoguće zamisliti svetog rimskog cara koji *nije* kralj Njemačke. Slijede kraljice Njemačke koje su istovremeno bile i rimske carice.

## Otonska dinastija

## Salijska dinastija

## Kuća Supplinburg

## Kuća Hohenstaufen

## Kuća Welf

## Kuća Hohenstaufen

## Kuća Habsburg

## Kuća Nassau

## Kuća Habsburg

## Kuća Luksemburg

## Kuća Habsburg

## Kuća Wittelsbach

## Kuća Luksemburg

## Kuća Wittelsbach

## Kuća Luksemburg

## Kuća Habsburg

## Kuća Wittelsbach

## Kuća Habsburg-Lothringen (Lorraine)

## Reference
Eterscél mac Áeda

**Eterscél mac Áeda** ( ? - 778) bio je kralj klana/države Uí Cheinnselaig u južnom Leinsteru (Irska) koji je vladao od 770. do 778. Pripadao je ogranku Sil Chormaic bio sin Áed mac Colggena (u. 738), koji se smatra kraljem cijelog Leinstera. Njegov stric Sechnassach mac Colggen (u. 746/747) je također bio kralj Uí Cheinnselaiga.

Eterscél je na prijestolje došao u doba unutarklanskih sukoba i to tako da je 770. u bitci porazio i ubio svog prethodnika Cennselach mac Braina iz ogranka Sil Máeluidir.

## Izvori

## Literatura

* *Annals of Ulster* at http://www.ucc.ie/celt/published/T100001A/index.html at University College Cork
* Byrne, Francis John (2001), Irish Kings and High-Kings, Dublin: Four Courts Press, 
* Gearoid Mac Niocaill (1972), *Ireland before the Vikings*, Dublin: Gill and Macmillan
* *Book of Leinster*,*Rig Hua Cendselaig* at http://www.ucc.ie/celt/published/G800011A/index.html at University College Cork

## Vanjske veze
* CELT: Corpus of Electronic Texts at University College Cork
Áed Find

**Áed Find** (; doslovno: "Áed Bijeli" ) ili **Áed mac Echdach** (prije 736&ndash;778) bio je kralj Dalriade (današnja zapadna Škotska) koji je vladao od oko 768. do smrti. Áed je bio sin Eochaid mac Echdacha, potomka Domnall Brecca iz glavne loze kraljeva Cenél nGabráina.

Anali Ulstera navode kako se 768. u kraljevstvu Fortriu vodio sukob između "Aedha i Cinaedha", pri čemu se taj navod najčešće tumači kao sukob Aeda sa piktskim kraljem Ciniodom I. Annals of the Four Masters, koji se smatra nešto manje pouzdanim izvoriom, navodi kako se bitka zapravo vodila u irskom Leinsteru te da je u njoj pobijedio Cináed mac Flainn iz klana Uí Failgi.

Áed je umro 778. a naslijedio ga je brat Fergus mac Echdach.

Prema kasnijim geneaologijama, koje potiču iz razvijenog srednjeg vijeka, Áed je bio praunuk Kennetha MacAlpina (Cináed mac Ailpín) koji se tradicionalno smatra prvi kraljem Škota.

Kronika kraljeva Albe, pak, navodi da je za vrijeme vladavine navodnog Áedovog praunuka Donalda MacAlpina donio zakonik poznat kao "Zakon Aedovih sinova".

## References

* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500&ndash;1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* Bannerman, John, "The Scottish Takeover of Pictland" in Dauvit Broun & Thomas Owen Clancy (eds.) *Spes Scotorum: Hope of Scots. Saint Columba, Iona and Scotland.* T & T Clark, Edinburgh, 1999. 
* Broun, Dauvit, *The Irish Identity of the Kingdom of the Scots.* Boydell, Woodbridge, 1999. 
* Broun, Dauvit, "Pictish Kings 761&ndash;839: Integration with Dál Riata or Separate Development" in Sally M. Foster (ed.), *The St Andrews Sarcophagus: A Pictish masterpiece and its international connections.* Four Courts, Dublin, 1998. 

## Vanjske veze
* CELT: Corpus of Electronic Texts at University College Cork
** The **Corpus of Electronic Texts** includes the *Annals of Ulster*, *Tigernach*, *the Four Masters* and *Innisfallen*, the *Chronicon Scotorum*, the *Lebor Bretnach* (which includes the *Duan Albanach*), Genealogies, and various Saints' Lives. Most are translated into English, or translations are in progress
* ''Annals of Clonmacnoise'' at Cornell
* The Chronicle of the Kings of Alba
Kepler-22b

**Kepler-22b** () je ekstrasolarna planeta, udaljena 600 svetlosnih godina od Zemlje, koja orbitira u nastanjivoj zoni (ni previše hladnoj ni previše toploj) oko zvezde Kepler-22.
Poluprečnik ove planete je 2,4 puta veći od poluprečnika Zemlje. Za sada je nepoznato da li se radi o gasovitoj ili stenovitoj planeti, približan sastav i kolika joj je masa. Udaljenost Keplera 22b od svoje zvezde je oko 15% manja u odnosu na udaljenost Zemlje od Sunca. Period revolucije oko svoje zvezde traje 289,9 dana.

Naučnici procenjuju da bi u odsustvu atmosfere prosečna temperatura na površini bila oko -11°, a ako postoji atmosfera slična Zemljinoj javio bi se efekat staklene bašte, usled čega bi prosečna temperatura na površini bila oko 22°.

Kepler-22b je prva planeta te vrste otkrivena teleskopom "Kepler". Otkriće je objavljeno 5. decembra 2011.

## Vanjske veze
Autpert Ambrose

**Autpert Ambrose (Ambroise)** (; ); cca. 730 – 784) bio je franački benediktinski redovnik. Za vrijeme vladavine langobardskog kralja Deziderija je postao opat samostana San Vicenzo na rijeci Volturno u južnoj Italiji. Njegov karakter, ali i franačko porijeklo, su ga doveli u sukob s drugim redovnicima. Zbog toga su kasnije u taj sukob intervenirali papa Stjepan III i Karlo Veliki.

Poznat je i autor niza tekstova u kojima je komentirao Apokalipsu, psalme i Marijino uzašašće. Godine 2009. mu je papa Benedikt XVI posvetio jednu homiliju.

## Reference
Tabiini

**Tābi‘īni** ( "Oni koji dolaze nakon") je naziv koji se koristi za drugu generaciju muslimana. Rođeni su nakon smrti Muhameda, ali su bili savremenici ashaba.

Prema hadisu koji se prenosi od Muhameda: "Najbolja generacija je moja generacija, zatim ona nakon nje, a zatim ona nakon nje." - tabiini su nakon ashaba najbolja generacija muslimana.

Lista tabiina (nekompletna):

* Ebu Hanifa En-Nu‘man
* Said ibn el-Musejjib
* Muhammed ibn Sirin
* Omer ibn Abdulaziz

## Povezano
* Ashabi
* Tabi al-tabiini
Hafiz

**Hafiz** je naziv kojim muslimani oslovljavaju osobu obično islamske veroispovesti, koja napamet poznaje celi Kuran. Takve osobe su veoma cenjene među muslimanskim vernicima i oni obično koriste *Hafiz* kao titulu ispred imena, slično upotrebi *dr.* titule za akademskog ili medicinskog doktora. Za hafiza ženskog roda se koristi izraz **hafiza**.
Drevna biskupija Vienne

**Nadbiskupija Vienne**, koja je ime dobila po svom sjedištu Vienne u današnjem južnom francuskom departmanu Isère, je bila metropolitanska rimokatolička nadbiskupija. Njena bivša teritorija je danas pod nadležnošću Nadbiskupije Lyon. Ukinuta je Napoleonskim konkordatom 1801.

## Nadbiskupi
* Blessed Burchard cca. 1010-cca. 1030
* Léger 1030-1070
* Armand 1070-1076
* Warmond 1077-1081
* Gontard 1082-1084
* Guido od Burgundije 1088-1119
* Peter I. 1121-1125
* Stephan I. cca. 1125 - cca. 1145
* Humbert I. D'Albon 1146-1147
* Hugo I. cca. 1148-1155
* Stephan II. cca. 1155-1163
* Guillaume de Clermont 1163-1166?
* Robert de La Tour du Pin ca. 1170-1195
* Aynard de Moirans 1195-ca. 1205
* Humbert II. 1206-1215
* Bournon 1216-1218
* Jean de Bernin 1218-1266
* Guy d'Auvergne de Clermont cca. 1268-1278 (Kuća Auvergne)
* Guillaume de Livron (ili de Valence) 1283-ccaa. 1305
* Briand de Lavieu (Lagnieu) 1306-1317
* Simon d'Archiac 1319-1320, kardinal
* Guillaume de Laudun 1321-1327 (tada nadbiskup Toulousea)
* Bertrand de La Chapelle 1327-1352
* Pierre Bertrand 1352-1362
* Pierre de Gratia 1362-1363 (također nadbiskup Napulja)
* Louis de Villars 1363-1377
* Humbert de Montchal 1377-1395
* Thibaud de Rougemont 1395-1405 (također nadbiksup Besançona)
* Jean de Nant 1405-1423 (također biskup Pariza)
* Jean de Norry 1423-1438 (također nadbiskup Besançona)
* Geoffroy Vassal 1440-1444 (tada nadbiskup Lyona)
* Jean Gérard de Poitiers 1448-ccaa. 1452 (također biskup Valencea)
* Jean du Chastel 1452-1453 (također biskup Nîmesa)
* Antoine de Poisieu (Poisieux) 1453-1473, u. 1495
* Guy de Poisieu (Poisieux) 1473-1480
* Astorge Aimery 1480-1482
* Ângelo Catho de Supino 1482-1495
* Antoine de Clermont 1496-1506, u. 1509
* Frédéric de Saint-Severin 1506-1515, kardinal
* Alexandre de Saint-Severin 1515-1527
* Scaramuccia Trivulzio mart-august 1527
* Pierre Palmier (Paumier) 1528-1554
* Charles de Marillac 1557-1560 (također biskup Vannesa)
* Jean de La Brosse 1561-1567 ili 1569
* Vespasien Gribaldi 1569-1575
* Pierre de Villars I 1576-1587
* Pierre de Villars II 1587-1598
* Jérôme de Villars 1598-1626
* Pierre de Villars III 1626-1662
* Henri de Villars 1662-1693
* Armand de Montmorin de Saint-Hérem 1694-1713
* François de Bertons de Crillon 1714-1720
* Henri Oswald de La Tour D`Auvergne 1721-1745
* Christophe de Beaumont du Repaire 1745-1746 (također nadbiskup Pariza)
* Jean d'Yse de Saléon 1747-1751 (također biskup Rodeza)
* Guillaume d'Hugues 1751-1774
* Jacques de Condorcet ? 1754-
* Jean Georges Lefranc de Pompignan 1774-1789
* Charles François d'Aviau du Bois-de-Sanzay 1790-1801

## Izvori
Li Shigu

**Li Shigu** (李師古) (778 – 19. jul 806) bio je kineski velikodostojnik u službi dinastije Tang, koji je nominalno služio kao vojni guverner (*[[Jiedushi]]*) Okruga Pinglu (平盧, sjedište u današnjem Tai'an u provinciji Shandong), a *de facto* vladao kao nezavisni gospodar rata. Na to je mjesto došao naslijedivši oca Li Naa, a naslijedio ga je polubrat Li Shidao.

## Reference

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 124 .
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 213 .
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 234, 235, 236, 237.
Zhaozhou Congshen

**Džošu** ili **Zhàozhōu Cōngshěn** (; Wade-Giles: *Chao-chou Ts'ung-shen*; ) (778–897), bio je kineski Chán (Zen) budistički učitelj poznat po "paradoksalnim izjavama i čudnim delima".

Joshu je bio jedan od najpronicljivijih čan učitelja u Kini za vrijeme T'ang dinastije, i zahvaljujući njemu zen u Kini se jako razvio. Kažu da je putovao čak u osamdesetoj godini s ciljem da se usavrši u ovladavanju zenom. Umro je u sto i dvadesetoj godini. Sve njegove izjave bile su poput sjajnih dragulja. O njemu je rečeno: "*Njegov zen sja mu na usnama*."

Bio je učenik Nánquán Pǔyuàna. Iako je sam doživio duboku starost, njegova budistička škola je nestala do 1000. godine.

## Džošu u zen pričama

Nekoliko zen priča opisuje događaje iz Džošuovog života.

### Pljuska za klanjanje Budi

Jednom prilikom je Joshu svojim štapom udario redovnika, koji se pun poštovanja klanjao Buddhi, na šta redovnik iznenađeno upita: "Nije li iskazivanje poštovanja Buddhi hvalevrijedna stvar?" "Da," odgovori učitelj, "ali je bolje biti čak i bez hvalevrijednih stvari."

D. T. Suzuki tumači da ovaj stav, površno gledano, ima nihilistički i ikonoklastički prizvuk, ali zaronimo li dublje u duh Joshua, "naći ćemo se suočeni s apsolutnom afirmacijom koja je prilično izvan dogleda prosudivačkog razumijevanja".

### Pranje činije

## Literatura

* D. T. Suzuki, *Uvod u zen budizam*, Zagreb, 1998.
* Pol Reps, *Zen meso, zen kosti*, Beograd, 2001.
* Dumoulin, Heinrich. *Zen Buddhism: A History. Volume 1: India and China*. Tr. Heisig, James W. and Knitter, Paul. Bloomington, Indiana: World Wisdom, 2005.

## Izvori

## Povezano
* Zen
Bernard od Viennea

**Sveti Bernard** (778 – 23. januar 842) je bio biskup Viennea koji je služio od 810. do smrti. Prije nego što se zaredio, bio je vojnik u službi franačkog kralja Karla Velikog. Smrt oca i majke dok je služio u ratu ga je potajkla da sve bogatstvo podijeli crkvi, siromasima i svojoj djeci. Nakon toga je postao opat samostana, a potom biskup. Kao i mnogi pripadnici tadašnjeg klera, zalagao se za očuvanje jedinstvca Franačkog Carstva. Zbog toga je podržao pobunjenog princa Lotara I u borbi protiv njegovog oca Louisa Pobožnog; zbog toga je svrgnut na Sinodu u Thionvilleu, ali odluka nikada nije izvršena.

Poslije je proglašen svecem.

## Izvori
* Catholic Community Forum 

## Vanjske veze
* French article on Bernard
Liu Gongquan

**Liu Gongquan** () (778–865), kurtoazno ime **Chengxuan** (诚悬), bio je kineski kaligraf koji se zajedno sa Yan Zhenqingom smatra jednim od dvojice velikih majstora kaligrafije u kasnom periodu Tanga.

## Izvori
* Wang, Jingfen, "Liu Gongquan" . *[[Enciklopedija Kine|Encyclopedia of China]]* (Arts Edition), 1st ed.

## Vanjske veze
* Liu Gongquan and his Calligraphy Gallery at China Online Museum
Ali ibn al-Madini

**Abū al-Ḥasan ʻAlī ibn ʻAbdillāh ibn Jaʻfar al-Madīnī** (778 CE  – 849 ) () bio je sunitski muslimanski učenjak koji je imao značajan uticaj na razvoj nauke hadisa.

## Reference
Ermengarde od Hesbayea

**Ermengarde od Hesbayea** (ili **Irmengarde**) (cca. 778 – 3. oktobar 818) bila je kraljica Franaka i sveta rimska carica, odnosno supruga kralja i cara Louisa I. Rodom je bila Frankinja, odnosno kćer Ingerama, grofa od Hesbayea, te Hedwig od Bavarske. Porodica joj je poznata pod nazivom Robertijanci.

Za Louisa se udala godine 794/5. 

S njima je imala šestoro djece:
* Lothair I, r. 795 u Altdorfu, Bavarska
* Pipin I od Akvitanije, r. 797
* Adelaide, r. cca. 799
** moguća supruga Roberta Jakoga, moguća majka grofa Oda od Pariza i Roberta I od Francuske.
* Rotrude, r. 800
* Hildegard / Matilda, r. cca. 802
** Supruga grofa Gerarda od Auvergnea, moguća majka Ranulfa I od Poitiersa.
* Louis Nijemac, r. cca. 805

Umrla je u Angersu 3. oktobra 818. Nekoliko godina kasnije joj se muž oženio za Judith od Bavarske, buduću majku Charlesa Ćelavog.
Bitka kod Roncesvallesa

**Bitka kod Roncesvallesa** ili **Bitka u prijevoju Roncevaux** se odigrala u današnjoj sjevernoj Španiji 15. augusta 778. između franačke vojske pod Karlom Velikim na jednoj, i Vaskonaca (predaka današnjih Baska) na drugoj strani. Do nje je došlo kada se Karlo Veliki povlačio iz Hispanije nakon neuspjelog pokušaja da pokori i svojoj državi priključi Zaragozu i druge muslimanske gradove i države. Vaskonci su tada, koristeći bolje poznavanje planinskog terena, iznenadili Karlovu vojsku i nanijeli joj težak poraz prilikom čega je zaplijenjen Karlova prtljaga i stradao veliki broj franačkih velmoža, među kojima se ističe Roland, grof (guverner) bretonske marke.

Bitka je kasnije postala daleko poznatija po tome što je opisana u znamenitom srednjovjekovnom epu *[[La Chanson de Roland|Pjesma o Rolandu]]*, u kome je značajno romantizirana i "pjesnički uljepšana". U njoj su se umjesto malobrojnih kršćanskih Vaskonaca franačkoj vojsci suprostavila golema saracenska vojska, a Roland herojski poginuo kako bi kralju čuvao odstupnicu. Zbog toga se često izučava u komparativnoj historiji kao model na osnovu kojeg se ekstrapolira koliko poznati historijski epovi imaju veze sa historijskom istinom.

## Vanjske veze
* Earliest manuscript of the Chanson de Roland, readable online images of the complete original, Bodleian Library MS. Digby 23 (Pt 2), *La Chanson de Roland*, Anglo-Norman, 12th century, ?2nd quarter.
* The Song of Roland, trans. John O'Hagan
* "Battle of Roncesvalles" by Thomas Bulfinch (1796–1867), from ''Legends of Charlemagne''
* Romances de Bernardo del Carpio  
* Roncesvalles carolingio y jacobeo
Zhaozhou

**Zhaozhou** se može odnositi na:

* Zhaozhou Congshen (778–897), kineski Chán (Zen) budistički učitelj
* Okrug Zhaozhou, u Heilongjiangu Kini
* Okrug Zhao, nekad poznat kao Zhaozhou, u kineskoj provinciji Hebei
* Zhaozhou most, jedan od najstarijih kamenih mostova na svijetu, u okrugu Zhao u Kini
Li Gongzuo

**Li Gongzuo** (kineski: 李公佐; pinyin: Lǐ Gōngzuǒ; Wade-Giles: Li Kung-tso, *c.* 778–848) bio je kineski pisac iz Lanzhoua koji je živio u doba dinastije Tang. Poznat je kao autor pripovjetke *[[Guverner Nankea]]* (南柯太守傳).

## Reference