Zaječar

**Zaječar** je grad u Zaječarskom okrugu. Administrativni je centar Zaječarskog okuruga i ujedno je jedan od većih gradova Istočne Srbije. Prema popisu iz 2011. bilo je 43.860 stanovnika (prema popisu iz 2002. bilo je 39.625 stanovnika). U ovom popisu je u urbano gradsko naselje prvi put uračunato više prigraskih naselja koja gravitiraju ka gradu Zaječaru. To su Grljan, Zvezdan i Veliki Izvor. Ne računajući i stanovnike na privremenom radu u inostranstvu, broj stanovnika u Zaječaru prelazi 25.000. Sedište je više osnovnih i srednjih škola kao i Više škole za menadžment i prvog osnovanog privatnog fakultetu u Srbiji Fakulteta za menadžment Megatrend univerziteta. Zaječar je i nadaleko poznat po muzičkom rok festivalu Gitarijadi koja traje punih 45 godina i po festivalu Zalet posvećenom savremenoj umetnosti koji se održava od 2005. godine.

Ovde se nalazi Istorijski arhiv "Timočka krajina" Zaječar i Zaječarska pivara. Rekorder u najviše popijenog piva drži Sandra Momčilović

## Geografija
Grad se danas nalazi u zaječarskoj kotlini gde se kod mesta zvanog Sastavak Crni Timok i Beli Timok slivaju u reku Veliki Timok. Sama kotlina se nalazi između dva planinska luka karpatskog i balkanskog. Grad je izgrađen na raskrsnici magistralnih puteva: 
* Paraćin - Zaječar - Kula prema Bugarskoj granici i Vidinu, 
* Paraćin - Zaječar - Negotin - Kladovo ka rumunskoj granici 
* Paraćin - Zaječar - Knjaževac - Niš
* Negotin - Zaječar - Knjaževac - Niš.

## Gradske četvrti i prigradska naselja

* Kotlujevac je jedna od gradskih opština Zaječara i ima oko 18.000 stanovnika. Čine je nekoliko urbanih gradskih četvrti, kao što su:Ključ 1,2,3 i 4, zatim Živinarnik, Beli Breg, Zvezdanska krivina.
* Kraljevica, Vlačić, Naselje Sunce, Selište, Višnjar, Timok, Vlaška mala, Muljak, Pišura, Gnjilak, Pazarište, Grljan, Veliki Izvor, Zvezdan, Cerak, Pikovo imanje, Okoruša, Lubničko brdo, Šljivarsko brdo.

## Historija
Najstariji poznati stanovnici ovih krajeva bili su Tribali, posle njih na ovom području se spominju Mezi, u dolini Timoka pominju se još i Timahi, ali se o njima sem njihovog imena ništa ne zna. Naseljeni Sloveni u ove krajeve nazvali su se Timočani, a prve direktne vesti o Timočanima odnose se na 818. godine, kada se oni već smatraju formiranom slovenskom grupom, te iste godine oni su se odmetnuli od Bugara. 
Zaječar se prvi put spominje 1466. godine u turskom tefteru vezanom za stanovništvo vidinskoga pašaluka, a od XVI - XVIII veka ima malo podataka o naselju. 1806. godine stvoreni su povoljni uslovi za dizanje ustanka u ovim krajevima Karađorđe je odobrio hajduk Veljku Petroviću, knezu Milisavu i popu Radosavu da sa Timočanima i Crnorečanima dižu ustanak i posle niza uspešnih bojeva najveći deo Krajine i Zaječara je oslobođen. Kriza i propast Prvog srpskog ustanka imali su teške posledice i u ovim krajevima. 1833. godine ovaj kraj je konačno oslobođen i pripojen Srbiji. Naziv je najverovatnije turskoga porekla. Po nekim pretpostavkama potiče od izvesnog Said-Asir paše koji je svoju vojsku postavio u dolini Timoka u godinama kriznim po srpsku despotovinu. 
U blizini grada se nalaze ostaci rimske carske palate iz IV pre nove ere, *Felix Romuliana* (Gamzigrad), koja je priznata kao svetska kulturna baština pod zaštitom UNESKO-a.

## Religija
Zaječar je sedište Eparhije Timočke Srpske pravoslavne crkve, koja se prostire na celokupnoj teritoriji Zaječarskog i Borskog okruga, na čelu Eparhije je NJegovo Preosveštenstvo Episkop Timočki G. Ilarion. Grad ima saborni hram posvećen Roždestva Presvete Bogorodice, ceneći značaj i ulogu Crkve u ovim krajevima knez Miloš Obrenović je odlučio da se osnuje nova timočka episkopija i da se u Zaječaru podigne nova crkva, gradnja je počela u proleće 1834. godine a završena oktobra meseca iste godine. Danas je u izgradnji novi hram u naselju Kotlujevac. U ataru naselja Selačka postoji Manastir Suvodol, kao i Manastir Svetog Petra i Pavla u Grlištu.

## Zalet
Zalet je festival savremene umetnosti koji se svake godine, počevši od 2005. godine. održava tokom leta. Zalet je nastao iz potrebe da se iniciraju, organizuju i održavaju kulturna događanja, afirmišu stvaraoci i da se posreduje u prenošenju raznorodnih umetničkih izraza i tendencija.

## Gitarijada
Gitarijada je letnji muzički festival, orijentisan prvenstveno na rok muziku, koji se održava jednom godišnje. Program festivala se sastoji iz takmičenja demo bendova i revijalnih nastupa poznatijih grupa. Organizatori Gitarijade tvrde da je ona najveći festival mladih i neafirmisanih bendova u jugoistočnoj Evropi.

## Međunarodna saradnja
*  **[[Vidin]]**, Bugarska 
*  **[[Kalafat]]**, Rumunija

## Demografija
U naselju Zaječar živi 32337 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,2 godina (39,3 kod muškaraca i 41,1 kod žena). U naselju ima 13733 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,88.
Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

{|  style="width:50%; background:none;"
|-
|  style="width:50%; vertical-align:top; border:1px solid gray;"|


:*Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka*



| style="width:60%;"|
2018

## Saobraćaj

## Značajne osobe
* Galerije, car iz doba poznog Rimskog carstva, umro i sahranjen u blizini Zaječara (Gamzigrad).
* Veljko Petrović, poznatiji kao hajduk Veljko, ustanički vođa, jedan od najslavnijih vojvoda iz Prvog srpskog ustanka.
* Milutin Petrović, vojvoda krajinske nahije i brat Hajduk Veljka Petrovića. 
* Adam Bogosavljević, borac za socijalnu pravdu, demokratiju i seljačka prava jedan od osnivača narodnjačkog radikalizma u Srbiji.
* Svetozar Marković, radikalni socijalista istaknuti agent - korespondent prve Internacionale za Srbiju, osnivač radikalnog socijalističkog pokreta u Srbiji.
* Dragiša Stojadinović, četnik, učesnik Balkanskih ratova i Prvog svetskog rata, pravnik, političar i filmski snimatelj. 
* Nikola Pašić, najznačajniji srpski novovekovni političar, državnik, predsednik vlade, osnivač i vođa Narodne radikalne stranke Srbije.
* Siniša Stanković, biolog.
* Svetozar T. Nešić, generalštabni pukovnik Vojske Kraljevine Srbije.
* Đorđe Genčić, industrijalac, ministar unutrašnjih dela u vreme Aleksandra Obrenovića.
* General Nikola Colović, proslavljeni komandant Konjičke divizije u Prvom svetskom ratu.
* Marinko Stanojević, naučni radnik, bavio se etnološkim i antropogeografskim ispitivanjima Timočke Krajine.
* Prim.dr Sava Filipović, kardiolog i humanista, osnivač i prvi direktor republičke Specijalne bolnice Gamzigrad za lečenje i rehabilitaciju perifernih krvnih sudova
* Živan Vasiljević, političar i učesnik Narodnooslobodilačke borbe. 
* Dragoslav Popović, glumac.
* Zoran Radmilović, glumac, bard srpske glumačke scene.
* Mirko Cvetković, ekonomista, bivši Predsednik Vlade Republike Srbije.
* Petar Paunović, lekar, novinar, vinar.
* Dragan Stanković, odbojkaš.
* Petar Petković, političar. 
* Boban Stojanović, aktivista.

## Galerija

Image:Cathédrale orthodoxe de Zaječar.jpg|Pravoslavna crkva u Zaječaru
Image:Zajecar Spomenik.jpg|Spomenik u Zaječaru
Image:Poplave_u_Zajecaru.jpg|Poplave u Zaječaru 2010
Image:Poplave_u_Zajecaru_1.jpg|Poplave u Zaječaru 2010
Image:Poplave_u_Zajecaru_2.jpg|Poplave u Zaječaru 2010
Image:Poplave_u_Zajecaru_3.jpg|Poplave u Zaječaru 2010
Image:Poplave_u_Zajecaru_4.jpg|Poplave u Zaječaru 2010


## Značajne osobe
* Zoran Radmilović, glumac
* Nikola Pašić

## Reference

## Vanjske veze

* Istorija Zaječara 
* Zaječar online portal 
* Moj Zaječar 
* RTV Zaječar 
* Timočke vesti