open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carlos I od Portugala

**Carlos I** (Lisabon, 28. septembar 1863.- Lisabon, 1. februar 1908.) bio je portugalski kralj od 1889. do 1908.
Vladao je u krizna vremena, kad je Portugal opterećen svojom kolonijalnom prošlošću zapao u 
ekonomske i političke teškoće.

## Biografija

Carlos je bio sin kralja Luísa I i Marie Pije od Savoje, kćerke talijanskog kralja Vittoria Emanuela II.

Sa 23 godine se 1886. oženio sa unukom francuskog kralja Louisa Philippa - Améliom od Orléansa. Nakon tog je naslijedio oca, kad je umro - 19. oktobra 1889.

Heterogena opozicija sastavljena od republikanaca, masona i razočaranih monarhista, izrasla na pogreškama nastalim prije njegove vladavine. pokazala se pogubnom za tog inače intelegentnog čovjeka, koji je bio poznat kao talentirani slikar i vrstan poznavaoc oceanografije (napisao je nekoliko studija na tu temu). Opozicija je iskoristila tinjajuće nezadovoljstvo, koje je kulminiralo republikanskom pobunom u Portu u januaru 1891.
Povod za pobunu bio je britanski ultimatum Portugalu - 1890., da napusti neke afričke kolonije 

U želji da prevlada političke poteškoće nakon niza štrajkova i demonstracija, Carlos je u maju 1906. postavio Joãa Franca za premijera  i dao mu otvorene ruke da vlada kao diktator, ali da provede nužne ekonomske i administrativne reforme.
On je doista i proveo nekoliko korisnih reformi, ali je njegov represivni režim izazvao bijes naroda. Uz to opozicija je iskoristila i pikanterije iz Carlosova privatnog života (rastrošnost), pa ga je učinila vrlo omraženim.

Na kraju je ubijen u atentatu zajedno sa najstarijim sinom prestolonaslednikom Luísom Filipom, dok se vozio ulicama Lisabona,  .

Na tronu ga je nasljedio mlađi sin Manuel.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Charles king of Portugal''
Gornja Lapaštica

**Gornja Lapaštica** se može odnositi na sljedeća mjesta:

## Naselja

### Srbija
*Gornja Lapaštica (Medveđa) u opštini Medveđa u Jablaničkom okrugu

### Kosovo
*Gornja Lapaštica (Podujevo) u općini Podujeva
Manuel II od Portugala

**Manuel II** (Lisabon, 15. novembar 1889.- Twickenham, 2. jul 1932.) bio je posljednji portugalski kralj koji je vladao svega dvije godine od 1908. do 1910., kad je svrgnuta monarhija i poglašena republika.

## Biografija

Manuel je bio mlađi sin kralja Carlosa I i Amélie od Orléansa, unuke francuskog kralja Louisa Philippa.
Otac mu je postao omražen, jer je podržavao diktaturu svog premijera *João Franca*. Zbog tog je 1. februara 1908. ubijen zajedno sa najstarijim sinom prestolonaslednikom Luísom Filipom, u atentatu kog su izveli anarhisti dok se vozio ulicama Lisabona. 
Tako se Manuel neočekivano našao na tronu sa 18 godina.

Manuel je prisilio Franca da podnese ostavku, i angažirao admirala *Francisca Ferreira do Amarala* za premijera nove vlade. Admiral je želio smiriti situaciju, pa je nastojao da njegova vlada bude sastavljena od predstavnika dviju glavnih političkih partija; Regeneratora (monarhista) i Progresista republikanaca. 
Kako je između njih vladala velika netrpeljivost, niti jedan partijski lider nije htio ući u vladu. Amaral je nastavio s izborima u Lisabonu, na kojima su pobijedili republikanci, koji su intenzivirali pripreme za revoluciju. Sa druge strane monarhisti  podjeljeni na frakcije, formirali su jalove koalicije, i saljetali mladog kralja savjetima, i krivili ga što nije prihvatio njihovu koncepciju, već onu od konkurenata.

U ljeto 1910. Manuel je otišao na odmor u Palaču Buçaco, u Mealhadi. kad se vratio izbila je revolucija, kojoj se pridružila i mornarica. Ona je sa brodova na Teju bombardirala njegovu rezidenciju. Zbog tog je Manuel pobjegao u Palaču Mafri, a nakon tog u egzil u Englesku.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Manuel II king of Portugal''
Bosanski kulturni centar

**Bosanski kulturni centar** (BKC) izgrađen je kao Veliki jevrejski hram u Sarajevu, Bosna i Hercegovina, u periodu 1926. do 1930. Projekat je uradio arhitekta Rudolf Lubinski iz Zagreb, u Pseudomaurskom stilu. Tokom Drugog svjetskog rata sinagoga je razorena, potom obnovljena i predata gradskim vlastima. Jedino spomenik menore (jevrejski obredni svijećnjaka), rad Zlatka Ugljena ispred ulaza u BKC, otkriva prvobitnu funkciju objekta, kao obilježje višestoljetnog prisustva Jevreja u Sarajevu.
## Veliki sefardski hram
Veliki sefardski hram bio je najveći jevrejski hram u Sarajevu, zajedno sa jevrejskom opštinom, muzejem i bibliotekom. Sarajlije su ga nazivale - *Templ*.

Bio je karakteristična po svojoj elipsoidnoj kupoli od armiranog betona, prekrivenoj bakrom, dužine 30,8 m. i širine 22,3 m. Po dimenzijama bila je treća u Evropi tog vremena. Sjeverna strana fasade uz ulicu “Branilaca Sarajeva” je u pseudomaurskom stilu sa tri dijela.

Kroz bačvasti lučni ulaz, širine 9 metara, ulazilo se u prostrani atrijum okružen arkadama u obliku potkovice. Na suprotnoj (južnoj) strani nalazio se sličan, ali otvoreni atrij, sa sličnom fasadom.

Iz atrija se ulazilo u „dnevnu“ sinagogu u kojoj su bile prostorije Doma Jevrejske zajednice i u pravougaono dvorište hrama. Iz dvorišta se stepenicama dolazilo do okrugle galerije (emporia) na velikom stupovima., i centralnog molitvenog prostora sa 700 mjesta. Centralna dvorana bila je ukrašena mramornim mozaicima

U prizemlju hrama nalazile su se prostorije riznice, rabinove sobe, svadbena sala i svlačionice, a na prvom i drugom spratu biblioteka, arhiv, sala za sastanke, razni stanovi, itd.

Tokom okupacije u Drugom svjetskom ratu Templ i prateći objekti su demolirani, a 1948. godine Jevrejska opština Sarajeva zgradu je poklonila Gradu Sarajevu.

## RU Đuro Đaković
Godine 1965. izvršena je rekonstrukcija Velikog hrama i pretvoren je u Radnički univerzitet "Đuro Đaković". Ime je dobio po jugoslavenskom komunisti i revolucionaru Đuri Đakoviću. Centar je u to vrijeme imao najsavremwniju kino dvoranu, korištenu i kao kongresna dvorana za političke i kulturne manifestacije, brojne prodavnice, učionice i umjetničku galeriju. Rekonstrukciju je projektovao arhitekta |Ivan Štraus, u skladu sa načelima Moderne arhitekture. Od 1993. godine institucija smještena u ovoj historijskoj građevini nosi naziv Javna ustanova Bosanski kulturni centar Sarajevo (BKC), a njen prevashodni cilj je davanje doprinosa razvoju kulturnog života Sarajeva.

## Izvori
Suna, Verbano-Cusio-Ossola

**Suna** je naselje u Italiji u provinciji Verbano-Cusio-Ossola, u regiji Piemonte.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* by the CIA Factbook 
* Italian Railways
* Italian National and Regional Parks
* History of Italy: Primary Documents
* List and maps of archaeological sites in Italy
* WWW-VL: History: Italy  at IUE
Llapashtica e Poshtme

**Llapashtica e Poshtme** (srpskohrvatski: *Donja Lapaštica*; ćirilica: Доња Лапаштица), naselje na Kosovu u općini Podujeva.

## Stanovništvo

## Reference
Luís I od Portugala

**Luís I**(Lisabon, 31. oktobar 1838.- Cascais, 19. oktobar 1889.) bio je portugalski kralj koji je vladao od 1861. do 1889.

Za razliku od njegovih predhodnika iz prve polovice 19. vijeka, njegov je mandat protekao bez nekih velikih trzavica, dovršena je željeznička mreža, provedene su i političke i ekonomske reforme i zemlja je modernizirana u brojnim aspektima. Ipak nedovoljno brzo da bi sljedila razvijenije države Zapadne Evrope.

Pored svega ostao je upamćen i kao prevodilac Shakespearovih djela na portugalski.
## Biografija

Luís je bio mlađi sin kraljice Marije II i njezina supruga Fernanda II. Luj je naslijedio tron nakon iznenadne smrti 1861.svog talentiranijeg starijeg brata Pedra V. 
Već iduće 1862. se oženio sa Mariom Piom kćerkom talijanskog kralja Vittoria Emanuela II.

Na samom početku suočio se sa financijskom krizom. 
Zatim se 1868. uz pomoć francuskog cara Napoleona III upleo u španjolsku nasljednu krizu kao pretendent na španjolski tron.

Na unutrašnjem planu je nevoljko pristao da premijer bude ostarjeli maršal i vojvoda *Saldanha*, koji je nasreću ubrzo bio primoran dati ostavku. Nakon tog su se redale vlade Regeneratora (konzervativaca i Progresista (liberala). Luís je ipak bio skloniji Regeneratorima premijera *Fontes Pereira de Mela*, koji su na račun budžetskog deficita željeli ekonomski unaprijediti zemlju. Zbog tog su ga Progresisti optužili da se slizao sa Regeneratorima, pa je među njima ojačala struja republikanista, protivnika monarhije.

Što se tiče vanjske politike Luís se pokorio britanskim zahtjevima za teritorijalnim ustupcima kod Mozambika i Indije, potpisao ugovore i izbjegao konflikte.

Naslijedio ga je sin Carlos I.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Louis king of Portugal''
Twickenham

**Twickenham** je grad od 65,722 stanovnika na jugoistoku Engleske u boroughu Greater Londona - Richmond upon Thames.

## Geografija
Twickenham se prostire duž desne obale rijeke Temze, udaljen 15.9 km jugozapadno od londonskog Charing Crossa...
Sastoji se od kvartova; Heathfield (10,413 stan.), St Margarets and North Twickenham (11,945), South Twickenham (10,629, Twickenham Riverside (10,992), West Twickenham (11,306) i Whitton (10,437).

## Historija

Historija Twickenhama seže do 704. godine kad je prvi put dokumentiran pod imenom *Twicanhom*.
Twickenham je dokumentiran i u normanskom popisu Domesday Book iz 1086., kao naselje od 25 domaćinstva.

Poznat je kao mjesto u kom je između 1580. - 1608. živio Francis Bacon.
Do 1664. je narastao u gradić od 1,015 stanovnika koji su živjeli u 218 kuća. 
Počevši od polovice 17. vijeka i tokom 18. vijeka, Twickenham je postao omiljeno mjesto u kom su živjeli plemići, bogati trgovci i uspješni umjetnici kao što su Charles Dickens  (pisac), William Turner (slikar).

Dolazak željeznice u Twickenham 1848. značajno je utjecao na rast stanovništva.
Tako je od gradića od 3,000 stanovnika 1800., do 1901. narastao u grad od 21,000, a do 1951. - 53,000 stanovnika.

Tramvaj je uveden 1903., autobusi 1910. a trolejbus 1931.
Kako je stanovništvo raslo, rasla je i potreba za efikasnom upravom pa je Twickenham od 1926. borough.
koji je od 1965. dio novog londonskog borougha Richmond upon Thames.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Twickenham Local History Society''
Lužane

**Lužane** se može odnositi na sljedeća mjesta:

## Naselja

### Kosovo
* Lužane (Podujevo), selo u općini Podujeva

### Srbija
* Lužane (Aleksinac), selo u općini Aleksinac
Cértima

**Cértima** (portugalski: *Rio Cértima*) je rijeka na sjeverozapadu Portugala duga 43 km, lijeva pritoka rijeke Águedo.

## Hidrologija

Cértima izvire na zapadnoj padini masiva Buçaco, jugoistočno od Mealhade na nadmorskoj visini od 380 metara. Od tamo teče prema  sjeveru gdje se nizvodno od jezera Pateira de Fermentelos ulijeva u rijeku Águedu, a ona par kilometara dalje u u rijeku Vougu.

Porječje rijeke ima površinu od 538 km², koja se prostire po Distriktu Aveiro.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Cértima River'' (na portalu Mapcarta)
Ravanica (reka)

**Ravanica** je reka koja izvire u Šarenom kladencu, severoistočno od Senjskog rudnika. U Veliku Moravu se uliva kod Ćuprije na 113 m nadmorske visine. Dugačka je 25 km, a njen sliv ima površinu od 167 kmᒾ. 

U gornjem toku dolina Ravanice je prilično plitka i ima široko dno, da bi potom reka ušla u klisuru duboku od 260 m . U njoj je podignut manastir Ravanica, zadužbina kneza Lazara, koja potiče iz 14. veka. U manastiru se nalaze mošti kneza Lazara, prenete posle njegove pogibije u bici na Kosovu. Nakon toga manastir je postao mesto hodočašća. 

Nizvodno od manastira, Ravanica ulazi kod Senja u Gornjovelikomoravsku kotlinu, a od sela Dobričeva u dolinu Velike Morave. U njoj obrazuje mnoštvo meandara oko kojih su mestimično zamočvarene livade. U Veliku Moravu prosečno unosi 1,2 m³ vode u sekundi. Za Ravanicu je karakteristična velika promenljivost u režimu oticanja vode u kratkom vremenskom periodu. Najveća pritoka Ravanice je Zubrava, koja joj dotiče sa desne strane.

## Povezano
* Manastir Ravanica

## Izvori


## Izvori
* Ljiljana Gavrilović, Dušan Dukić, "Reke Srbije", 2014, Zavod za udžbenike, Beograd.
Mealhada

**Mealhada** je grad i općina od 20,428 stanovnika na sjeverozapadu Portugala u Distriktu Aveiro.

## Geografija
Mealhada se nalazi u dolini rijeke Cértima (pritoka Vouge), udaljena 22,5 km sjeverno od Coimbre.

Općina se sastoji od 8 freguesia; Antes, Barcouço, Casal Comba, Luso, Mealhada, Pampilhosa, Vacariça i Ventosa do Bairro
## Historija

Mealhada je bila naseljena već za rimskih vremena, dokaz za to je pronađeni miljokaz iz vremena cara Kaligule.

U srednjem vijeku bila je značajna današnja freguesia Vacariça, zbog samostana iz 10. vijeka, koji je prvi put spominje u dokumentu iz 1002. 
Kad je obnovljena katedrala u Coimbri, samostan je počeo gubiti na važnosti do te mjere da je početkom 12. vijeka napušten.
Vacariça je prvu povelju dobila 1514. od kralja Manuela I. Nakon tog je 1836. dobila status općine, ali je nakon izgradnje kraljevske ceste 1856. i željeznice 1863., freguesia Mealhada postala je važnija pa je 1944. ona postala centar općine.

### Palača Bussaco
Mealhada je postala značajna kad je kralj Carlos I između 1888. - 1907. podigao svoju lovačku rezidenciju.

Tu palaču projektirao je talijanski arhitekt Luigi Manini u skladu sa tadašnjom modom historicističkih neostilova, kao neomanuelinski zamak.
U njoj je 27. septembra 1910. održana posljednja službena ceremonija portugalske monarhije, sedam dana kasnije mladi kralj Manuel II otišao je u egzil u Englesku.

Nakon njegova bijega Portugal je postao republika., a *Palača Bussaco* luksuzni hotel.

## Privreda
Ekonomija se ponajviše bazira na ratarstvu (vino, maslinovo ulje) i stočarstvu (govedarstvo, svinjogojstvo).
Od industrije ima manje pogone; tekstilne, drvne industrije i prehrambene industrije (pića).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Município de Mealhada''
Gromada

**Gromada** je poljska riječ koja znači „okup”, „skupina” ili „skupština”.

## Poljska
U Poljsko-Litavskoj Uniji pojam se odnosio na seosku ustanovu koja je obuhvaćala sve stanovnike sela i koja je djelovala kao lokalna vlast, te je nadzirala plaćanje poreza. U tom smislu, gromada je se razvila između 16. i 18. vijeka, a nastavila je djelovati u Kongresnoj Poljskoj. Njihovi su poglavari nosili titulu *sołtyja*, a biralo ih je lokalno stanovništvo.

Gromada je nastavila djelovati u međuratnoj Poljskoj (1918-1939), kao pododjel *gmine*.

U komunističkoj Poljskoj između 1954. i 1972., gromade su činile najnižu razinu lokalne vlasti, preuzimajući ulogu koju su prije imale *gmine*. Gromada bi se općenito sastojala od nekoliko sela, ali su to bile manje jedinice nego što su bile *gmine*. Godine 1973. ponovno su uvedene gmine i ukinute *gromade*. Trenutno je najmanja jedinica lokalne uprave u ruralnoj Poljskoj je *sołectwo*, koje je podređeno *gmini*.

## Ukrajina
Pojam gromade je usađen u Ukrajinu sa Poljsko-litavskom konfederacijom, ali je integrirao već postojeće oblike lokalne samouprave iz vremena Kijevske Rusije. Sve do druge polovine 20. vijeka riječ gromada je se kod većine stanovništva u Ukrajini prvenstveno poistovjećivala sa pojmom zajednice ili skupine stanovnika određenog naselja, grada ili sela. Od riječi „gromada” u ukrajinskom jeziku dolaze tako važni pojmovi kao što su javnost (громадський), građanin (громадянин), civilno (громадянський), civilno društvo (громадянське суспільство).

U današnjem ukrajinskom jeziku gromada (грома́да) je jedan sinonim za zajednicu, tj. za skupinu ljudi ujedinjenih zajedničkim interesima. Zatim, kada se riječ koristi u administrativnom leksikonu, gromada označava administrativno-teritorijalnu jedinica lokalne samouprave i može se smatrati istoznačnica za naš općinu/opštinu. Pojam podrazumijeva neki vid lokalne samouprave. U današnjoj Ukrajini gromada predstavlja treći nivo državne administrativne podjele, poslije oblast i rajona.

Putem procesa reforme u smislu decentralizacije, Republika Ukrajina je između 2015. i 2020. godine ponovno oblikovala okvir svojih teritorijalnih zajednica odnosno gromada. Od 2021. u Ukrajini postoji ukupno 1469 takvih zajednica. Prema članku 170. Ustava Ukrajine, teritorijalnom gromadom se definiraju: 

## Napomene

## Reference
The Zone of Interest

-{***The Zone of Interest***}- može se odnositi na:
* Zona interesa, pojam koji označuje područje koncentracijskog logora Auschwitz rezervirano za *[[Schutzstaffel]]*
* ''The Zone of Interest'', roman Martina Amisa iz 2014. godine
* ''The Zone of Interest'', slobodna filmska adaptacija Amisovog romana u režiji Jonathana Glazera iz 2023. godine
Águeda (Vouga)

**Águeda** (portugalski: *Rio Águedo*) je rijeka na sjeveru Portugala duga 35 km, lijeva pritoka rijeke Vouge.

## Hidrologija
Águeda se formira sutokom potoka *Monte Teso* i *Bezerreira* na padinima masiva Caramulo, na nadmorskoj visini od 1,100 metara. 
Od tamo teče prema zapadu pored grada Águeda do ušća u Vougu, otprilike 2,5&nbsp;km nizvodno od jezera Pateira de Fermentelos.

Najveće pritoke su rijeke; Cértima, Alfusqueiro i Agadão.
Porječje rijeke ima površinu od 971,8 km², koja se prostire po distriktima Viseu i Aveiro.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Rio Águeda'' (na portalu Mapcarta)
Águeda

**Águeda** je grad i općina od 47,729 stanovnika na sjeverozapadu Portugala u Distriktu Aveiro.

## Geografija
Águeda se prostire duž sjeverne obale rijeke Águeda, udaljena 26 km istočno od svog administrativnog centra Aveira i Atlanskog oceana.

Općina se sastoji od 20 freguesia; Agadão, Aguada de Baixo, Aguada de Cima, Águeda, Barrô, Belazaima do Chão, Borralha, Castanheira do Vouga, Espinhel, Fermentelos, Lamas do Vouga, Macieira de Alcoba , Macinhata do Vouga, Óis da Ribeira, Préstimo, Recardães, Segadães, Travassô, Trofa do Vouga i Valongo do Vouga.

## Historija

Águeda se spominje u dokumentima iz 1050. i 1077. pod svojim orginalnim latinskim imenom - *Casal Lousado*, a kasnije kao Anegia, Agatha i Ágada.
Za razliku od drugih mjesta u okolici nije dobila nikakvu kraljevsku povelju, jer je bila samostanski feud.

U srednjem vijeku bila je poznata kao odmorište hodočasnika na putu za Santiago de Compostela. 
Zna se da je 1325. i žena kralja Dinisa Isabela od Aragona (kasnija svetica) odsjela u Águedu na putu za Compostelu.

Sporo je napredovala pa je tek 1834. dobila status općine, a 1985. i status grada.

## Privreda

Águeda je općina sa pogonima metalurške, građevinske i tekstilne industrije.
Po ruralnim freguesijama; Lamas do Vouga, Préstimo i Belazaima do Chão prevladava ratarstvo (kukuruz, voće, vinova loza).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Município de Águeda''
Kaliko

*Kaliko*' (od francuskog *calicot*, po imenu indijskog grada *Calicut* (današnji Kozhikode), je čvrsta pamučna tkanina jednostavnog (platnenog) vezu, najčešće obostrano uškrobljena da bude kruća.

## Historija i karakteristike

Kaliko je nastao u Calicutu u 11. vijek (možda i ranije) bio je vrlo tražen tokom 17. i 18. vijek u Evropi pa ga se puno uvozilo iz  Indije.

Najstarijii fragmenti kalika iz 15. vijeka pronađeni su u egipatskom Fustatu, pored Kaira. 
U Indiji se kaliko ponajviše koristio samo za odjeću, sari, tradicionalnana odjeća indijskih žena, gotovo je uvijek bio dodatno odštampan.
U Engleskoj i po ostaloj Evropi se koristio za zavjese i pokrivače i haljine.

Bazni kaliko nakon tkanja je sivkast (po pamuku), nakon tog se izbljivao i bojao i naknadno odštampao nekim ggeometrijskim uzorkom (cvijet). Štampa se izvodila sa valjkom sa izrezbarenim uzorkom. Finalni kaliko je najčešće bio dvobojan, ali su raskošniji štampani u više boja, a najskuplji i sa zlatom.

Kaliko se danas najviše koristi za uvez knjiga, zavoje, podstave, ljetne hlače i jednostavne haljine.

## Reference

## Vanjske veze

* ''kaliko''
Iure uxoris

*Iure uxoris*' ili *Jure uxoris*' što prevedeno sa latinskog znači *Po pravu žene*, je termin srednjovijekovnog feudalnog prava, po kom je suprug imao pravo da vlada domenom koju je naslijedila njegova supruga i da nosi plemićku titulu koju je naslijedila njegova supruga. Drugim riječima, stekao je titulu jednostavno time što je bio njezin muž.

To se pravo primjenjivalo različito, od zemlje do zemlje. Tako je Kraljevini Portugal vrijedilo pravilo da se Jure uxoris, može koristiti tek kad bi se rodilo prvo zajedničko dijete.

Zbog tog je Ferdinand August Franz Anton (drugi suprug portugalske kraljice Marije II, postao kralj Fernando II, tek kad im se rodio sin Pedro - 1837.

Njena predhodnica Marija I, već je bila u braku sa Pedrom i rodila, tako da kad je stupila na tron 1777. i njen suprug je postao kralj Pedro III. Portugalski kraljevi bili su suvladari, samo dok su im živjele supruge, nakon tog više ne.

Za razliku od njih Veliki knez Litve Vładislav II Jagelo muž poljske kraljice Jadwige, nastavio je vladati Poljskom i kad je ona umrla 1399. sve do 1434., a nakon njega njegovi sinovi Vladislav I i Kazimir

IV, iako nisu rođeni u braku sa  Jadwigom.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Jure-Uxoris''
Merdare

**Merdare** se može odnositi na sljedeća naselja: 

## Naselja

### Kosovo
* Merdare (Podujevo), selo u općini Podujeva

### Srbija
* Merdare (Kuršumlija), selo u općini Kuršumlija
Avis (viteški red)

**Vitezovi od Avisa** (portugalski: *Ordem Militar de São Bento de Avis*) bio je katolički viteški red iz Portugala osnovan kao grana Vitezova templara.

## Historija

Kraljevina Portugal, osnovana 1128. vodila je vlastite Križarske ratove protiv muslimanskih Maura u isto vrijeme kad su se vodili i ostali Križarski ratovi.

Vitezovi templari pojavili su se u Portugalu već 1128. godine uz podršku kraljice Terese. 
Domaći grana tog reda nastala je oko 1146. Kralj Afonso I, poklonio im je grad Evoru, preotetu od Maura 1211. Red je isprva zvan **Braća Svete Marije od Evore**. Pedro Afonso (vanbračni sin kraljeva oca), bio je prvi veliki veliki majstor reda.  
Nakon zauzimanja Avisa, zamak koji je podignut u tom gradu postao je sjedište reda, pa se oni od tad zovu **Vitezovi sv. Benedikta od Avisa**, jer su 1162. prihvatili monaška pravila Benediktinskog reda. .

I oni su poput Vitezova Calatrave dugovali svoj način života i habit Cistercitima, a to je  - bijeli plašt sa zelenim križem. Vitezovi Calatrave poklonili su im neke svoje domene po Portugalu, pod uvjetom da poštuju njihovu hijerarhiju i njihova velikog majstora. Zbog tog ih se ponekad smatra samo granom tog viteškog reda, iako oni nikad nisu prestali imati svog vlastitog velikog majstora, koji je hijerarhijski bio podložan samo trenutačnom portugalskom monarhu.

Kad je Fernando I 1383. stupio na portugalski tron, izbio je rat između Kastilje i Portugala. Novi kralj João I, koji je dotad bio veliki majstor Vitezova od Avisa, zabranio im da izvršavaju naredbe kastilijanskih Vitezova Calatrave.
Zbog tog je izbio skandal kad je veliki majstor tog reda Gonzalo Núñez de Guzmán došao u vizitu u Avis. 
I pored Guzmanih žalbi to pitanje ostalo je predmetom spora sve do Koncila u Baselu 1431., koji je zaključio da je Portugal kriv. Ali je i nadalje sve ostalo po starom, i Vitezovi Calatrave nisu imali nikakav utjecaj.

Kad je zauzet Algarve posljednji dio koji su držali Mauri, činilo se da viteški redovi više nemaju razloga da postoje. ali su im križarske kampanje portugalskih kraljeva po Sjevernoj Africi dale novi smisao postojanja.
Ali entuzijazam nije dugo trajao, jer se to pretvorilo u puke trgovačke pothvate. Kako je red postajao sve bogatiji, nestajao je nekadašnji vjerski zanos i strogi monaški život.

Papa Aleksandar Borgia oslobodio ih je 1402. dotad obaveznog celibata, i dozvolio im da se žene, kako bi spriječio skandalozni konkubinat, a Papa Julije III dopustio im je 1551. da slobodno raspolažu svojom ličnom imovinom. 
I pored tih promjena uvjet za članstvo u redu ostalo je plemstvo po rođenju, to je i službeno potvrđeno dekretom iz 1604.

Kraljica Maria I pokušala je 1789. uz podršku pape Pia VI, reformirati red, ali to uspjela do kraja provesti.
Na kraju je vojne redove ukinuo Pedro I, nakon što je srušio sa trona uzurpatora Miguela I 1834.

Vitezovi od Avisa postoje i danas, ali kao ceremonijalni red, sastavljen od oficira, formalni lider im je predsjednik Portugala.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Order of Aviz''
Olja Knežević

**Olja Knežević** (Titograd, 10. april 1968), crnogorska književnica.

## Biografija
Rođena je 1968. godine u Titogradu u SR Crnoj Gori.

Srednju školu pohađala je u Kaliforniji te je diplomirala engleski jezik i književnost na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Magistrirala je kreativno pisanje na Univerzitetu Birkbeck u Londonu. Radila je na Radio Brodu, u danskom Savetu za izbeglice i u jednoj marketinškoj agenciji, a predavala je engleski jezik i književnost u podgoričkoj gimnaziji. Od 2001. godine živi sa porodicom u Zagrebu i u Londonu. U dodatku „Art” dnevnih novina „Vijesti” svake subote objavljuje priče u rubrici „Iz Londona, s ljubavlju”.

2012. godine je objavila svoj prvi roman, „Milena & druge društvene reforme” , roman koji je imao dobar urednički uspjeh nakon objavljivanja. Drugi roman „Londonske priče juga” je objavljen u Crnoj Gori 2013. godine, te je drugo izdanje objavljeno u Hrvatskoj.

## Djela
* *Milena & druge društvene reforme*
* *Londonske priče juga*
* *Katarina, velika i mala*

## Reference
Metohija (razvrstavanje)

**[[Metohija]]** je regija na jugozapadu Kosova.

**Metohija** se može odnositi i na:

## Bugarska
* Metohija (Trekljano), selo u općini Trekljano

## Hrvatska
* Metohija (Ston), selo u općini Ston

## Kosovo
* Metohija (Podujevo), selo u općini Podujeva

## Povezano
* Kosovo i Metohija
Bitange i princeze (predstava)

***Bitange i princeze*** je naziv kazališne predstave inspirirane popularnom televizijskom serijom istoga imena, čiji je autor Goran Kulenović. Kulenović je napisao i režirao predstavu prema vlastitoj ideju, a suradnik na dramskom tekstu bio je Antonio Gabelić. Predstava je premijerno izvedena 15. prosinca 2006. godine u Kazalištu Kerempuh u Zagrebu te je prije skidanja s repertoara imala ukupno 118 izvedbi. Radnja drame fokusirala se na pokušaj petoro glavnih likova da snime sapunicu, pokušaj koji ih je doveo do zloglasne *TV porote*, ali je sadržavao i niz skečeva iz originalne serije koji su ponešto prerađeni za dasku. Glavni glumci iz televizijske serije ponovili su svoje uloge i u predstavi, a od sporednih glumaca pridružio im se i Konobar (Dražen Čuček), dok su novi likovi napisani za predstavu bili Tužitelj (Mario Mirković) i Sutkinja (Kostadinka Velkovska) *TV porote*. Radnja predstave kasnije je prerađena i prikazana u petoj sezoni serije. Zbog glumičine trudnoće i poroda, Natašu Dangubić u nekim je izvedbama predstave zamijenila Linda Begonja, koja će se kasnije i sama pojaviti u seriji. 

Ideja o kazališnoj predstavi nastala je tijekom snimanja druge sezone serije, koja je inicijalno trebala biti i posljednja sezona serije. Tako je kazališna predstava inicijalno bila zamišljena kao nastavak serije, kada se vjerovalo da ona neće biti obnovljena za treću sezonu. Međutim, serija je u međuvremenu obnovljena za treću sezonu (i još dvije nakon treće), tako da je predstava odgođena te je premijerno prikazana neposredno prije emitiranja treće sezone, a nakon što je ista već bila snimljena.

Scenografkinja serije bila je Marta Crnobrnja, dok je za kostime bila zadužena Sanja Šeler. Svjetlo je oblikovao Olivije Marečić, dok je koreografiju osmislila Larisa Lipovac. U to, tijekom predstave su korišteni razni video klipovi, koje je osigurao "microfilm", kao i originalna glazba iz serije čiji je autor Dubravko Robić te uvodna pjesma, "Bitange i princeze", čiji su autori Mile Kekin i Krešimir Šokec. 

Predstava je dobila dobre kritike povodom premijere, a uspjeh predstavlje nastavljen je i u narednim godinama. Predstava je također imala i gostovanja u drugim hrvatskim gradovima.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* ''Bitange i princeze'' na stranicama Interfilma
* ''Bitange i princeze'' u arhivi Kazališta Kerempih
Venevisión

**Venevisión** je venezuelanska televizijska mreža u vlasništvu Grupo Cisneros. Osnovao ju je 1961. godine Diego Cisneros.

Jedna je od najvećih svjetskih producenata telenovela, uz Televisu, TV Aztecu, Telemundo, TV Globo, Caracol Televisión, RCN Televisión, ABS-CBN i GMA Network.

## Izvori

## Vanjske veze
*
Merdari

**Merdari** (srpskohrvatski: *Merdare*; ćirilica: Мердаре), selo na Kosovu u općini Podujeva.

## Stanovništvo

## Reference
Obrança

**Obrança** (srpskohrvatski: *Obrandža*; ćirilica: Обранджа), naselje na Kosovu u općini Podujeva.
	
## Stanovništvo

## Reference
Sallabaja

**Sallabaja** (srpskohrvatski: *Kisela Banja*; ćirilica: Кисела Бања), selo na Kosovu u općini Podujeva.
	
## Stanovništvo

## Reference
Štedim

**Štedim** se može odnositi na naselja: 

## Naselja

### Kosovo
* Štedim (Podujevo), naselje u općini Podujeva

### Crna Gora
* Štedim (Nikšić), naselje u opštini Nikšić
Ivan-Goran Vitez

**Ivan-Goran Vitez** (Zagreb, 1975.), hrvatski filmski redatelj i scenarist. Rođen je 1975. godine u Zagrebu. Pohađao je Tehničku školu Ruđera Boškovića u Zagrebu (smjer elektrotehnika), a nakon mature 1993. godine upisuje režiju i dramaturgiju na Akademiji dramske umjetnosti. 

Od 1997. godine bavi se režijom, isprva kao asistent, a kasnije i kao samostalni redatelj, ali i scenarist. Prvi samostalni projekt bio mu je kontroverzni film *[[Pomor tuljana]]* (2000.), zbog kojeg mu na ADU nisu dali da diplomira, nazvavši ga "moralno neodgovornim"; nakon njega uslijedio je hvaljeni i nagrađivani film *[[Posljednja pričest]]* (2005.). Nakon duže pauze u kojoj radi na serijama i u kazalištu, godine 2015. vraća se dugometražnom filmu s *[[Narodni heroj Ljiljan Vidić|Narodnim herojem Ljiljanom Vidićem]]*, nadrealnom komedijom, a 2019. godine režira i *[[Dopunska nastava|Dopunsku nastavu]]*. 

Značajan doprinos dao je i na televiziji. Godine 2005. surađuje kao pomoćnik na Kulenovićevoj seriji *[[Bitange i princeze]]*, a u drugoj sezoni dobiva puno veću ulogu te sudjeluje kao redatelj i scenarist na nizu epizoda, a imao je i nekoliko *[[cameo]]* nastupa kao televizijski voditelj. Njegov angažman na seriji prestaje nakon druge sezone, ali kasnije je sudjelovao kao scenarist na seriji *[[Zakon!]]*.

Radio je i kao redatelj dijaloga na animiranim filmovima. Bio je predsjednik Hrvatskog društva filmskih djelatnika u mandatima 2017.-2019. i 2019.-2021. godine. Nećak je glumca Zlatka Viteza.

## Reference

## Vanjske veze
*
Ivan Maloča

**Ivan Maloča** (Knin, 10. listopada 1962.), hrvatski filmski i televizijski producent, osnivač i vlasnik produkcijske kuće Interfilm. Maloča se filmskom produkcijom bavi od 1990. godie, kada je suosnovao produkcijsku kuću Studio K 36. Kuću napušta 1995. godine te osniva Interfilm, koji vodi i danas. Godine 2003. osnovao je i Hrvatsku udrugu producenata (HRUP). 

Kao producent, radio je na nizu filmskih i televizijskih projekata, među kojima su *[[Bitange i princeze]]*, *[[Svećenikova djeca]]*, *[[Crno-bijeli svijet (serija)|Crno-bijeli svijet]]*, *[[Sveta obitelj (film)|Sveta obitelj]]*, *[[Mrkomir Prvi]]*, *[[Ustav Republike Hrvatske (film)|Ustav Republike Hrvatske]]* i drugi. 

## Vanjske veze
*
Jovan Jovanović (režiser)

**Jovan Joca Jovanović** (Beograd, 31. maj 1940 — Beograd, 3. avgust 2022) bio je srpski reditelj, scenarista, montažer i teoretičar filma.

## Biografija
Rođen je u Beogradu 31 maja 1940. godine . godine. Diplomirao je režiju na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju sa srednjometražnim igranim filmom *[[Izrazito ja]]* (1967), koji je proglašen za najbolji film u svim kategorijama na Festivalu mladih autora u Njujorku. Dokumentarno-igrani film *[[Kolt 15 Gap]]* (1971) nagrađivan je na festivalima u Oberhausenu, Utrechtu i Beogradu, uvršten je u Antologiju filmova Oberhauzenskog festivala (objavljenu povodom 50. godišnjice festivala), a američki istoričar filma Barnau uvrstio ga je u svoju knjigu *Istorija svetskog dokumentarnog filma”*.

Početkom 90-ih se preselio u Ljubljanu. U intervjuu iz 2010. Jovanović je izneo stav da su domaće pseudoelite najveća opasnost za srpski narod.

Autor je knjige *Uvod u filmsko mišljenje*, objavljenu u Sloveniji.

## Filmografija

### Igrani filmovi

* *[[Izrazito ja]]* (1967)
* *[[Mlad i zdrav kao ruža]]* (1971)
* *[[Pejzaži u magli]]* (1983)

### Dokumentarni filmovi

* *Autoportret* (1961)
* ''Univerzitetski grad'' (1965)
* *[[Kolt 15 Gap]]* (1971)
* *[[Revolucija koja teče]]* (1972)
* *[[Radni ljudi - Umetnici]]* (1975)
* ''Narkomani'' (1976)
* *[[Dnevnik jedne generacije]]* (1981)
* *Branislav Nušić* (1990)
* *[[Čovek koji je pravio sisteme]]* (1990)

## Izvori

## Vanjske veze

*
Dražen Žarković

**Dražen Žarković** (Zagreb, 2. studenog 1970.), hrvatski filmski redatelj. Rođen je u Zagrebu, gdje je diplomirao režiju na Akademiji dramske umjetnosti. Od 1993. godine radi kao slobodni umjetnik te je surađivao kao redatelj i scenarist na nizu projekata. Tijekom 90-ih godina snima kratkometražne filmove (za koje je dobio i dva Oktavijana), a prvi dugometražni projekt bio mu je film *[[Ajmo žuti!]]* iz 2001. godine, nakon kojega je uslijedio film *[[Trešeta (film)|Trešeta]]* iz 2006. godine, za koji je nagrađen na filmskom festival u Bergamu te na festivalu Mannheim-Heidelberg.

Godine 2007. priključio se seriji *[[Bitange i princeze]]*, za koju je režirao velik broj epizoda od treće do pete sezone te je potpisan kao koscenarist na jednoj od epizoda, a imao je i nakoliko *[[cameo]]* nastupa u seriji. Osim na toj seriji, radio je i na serijama *[[Odmori se, zaslužio si]]*, *[[Stipe u gostima]]*, *[[Glas naroda (serija)|Glas naroda]]*, *[[Mrkomir Prvi]]*, *[[Oblak u službi zakona]]* i drugima. Režirao je i filmove *[[Zagonetni dječak (2013)|Zagonetni dječak]]* (2013.) te *[[Moj dida je pao s Marsa]]* (2019.), za koje je dobio niz nagrada i nominacija. 

## Vanjske veze
*
Kolt 15 Gap

***Kolt 15 Gap*** je kratki jugoslovenski dokumentarni film iz 1971. godine u režiji Jovana Jovanovića i Miodraga Miloševića. Bavi se životom i filozofijom nezaposlenog marksističkog metalca. Film pripada ostvarenjima Crnog talasa.

Dobitnik je nagrada na festivalima u Oberhausenu, Utrechtu i Beogradu, uvršten je u Antologiju filmova Oberhausenskog festivala (objavljenu povodom 50. godišnjice festivala), a američki istoričar filma Erik Barnouw ga je uključio u svoju knjiga iz 1974. *Dokumentarni film – Istorija non-fiction filma.*

## Sadržaj
Film prati život i razmišljanja Stanoja Ćebića, nezaposlenog jugoslovenskog metalca i samozvanog marksističkog fanatika kroz naraciju i snimke njega na različitim mestima, uglavnom u Beogradu i okolini, koji su dinamično montirani sa raznim drugim snimcima i fotografijama.

Film počinje Ćebićevim žalbama što nije privlačan ženama. Sledi snimak njega ispred hotela Jugoslavija, za koji kaže da bi trebalo da bude pretvoren u marksistički institut. Uglavnom izražava stav da Jugoslavija još nije dostigla stanje pravog socijalizma, osvrćući se na eksploatatorsku prirodu slabo plaćenih fabričkih poslova, pravdajući svoje odbijanje da radi u fabrikama.

Na selu, Ćebić, zajedno sa svojim ocem, priča o ranim godinama svog života tokom Aprilskog rata 1941. godine, kada je sa 15 godina otišao u partizane, a 1946. napustio selo u nadi da će naučiti zanat i zaraditi za život, što nije postigao, okrivljujući za to jugoslovensku državnu izdaju socijalističkih ideala, koji bi trebalo da budu antikapitalistički. On sebe naziva „slepim izvršiteljem marksizma, i to [mu] je čast kao metalskog jugoslovenskog radnika”.

Budući da je nezaposlen, Ćebić često stopira i provodi vreme na železničkim stanicama, napominjući da je retko kad imao gde da spava čak i kada je bio zaposlen. Radi ono što naziva „Kolt 15 Gap”, što je akronim za *„*Kupi otpatke, liže tanjire, 15 godina aktivno i pasivno”. Priča o svojim raznim pokušajima da nađe posao tokom petogodišnjeg perioda nezaposlenosti, od kojih nijedan nije uspeo. Zalaže se za ukidanje Narodne skupštine i svođenje državnih republika na opštine.

Tokom poslednje trećine filma, Ćebić šeta ispred fabrike i intervjuiše radnike o njihovom poznavanju filozofije Marksa i Engelsa, kao i njihovom zadovoljstvu poslom, platom i životnim uslovima, pre nego što on i snimatelj bivaju oterani. Na kraju se žali na paradoks skeptičnih poslodavaca koji ga šalju kod psihijatara zbog njegovih uverenja o jednakosti pod marksizmom, dok ga psihijatri vraćaju, izjavljujući da je potpuno zdrav i sposoban za posao koji on, ipak, ne može da nađe.

## Stil i teme
Stil filma je zbog brzih rezova i činjenice da je većinski sniman iz ruke opisan kao anarhistički i dinamičan. U određenim trenucima više podseća na pseudodokumentarac, a često je komičnog tona zbog Ćebićevih apsurdnijih izjava o životu i politici.

Jovanović je u intervjuu iz 2010. godine izjavio da je ovo film o „sudbini radničke klase, koja je danas došla do dna“. Film ima kritički pristup socijalizmu i njegovim idealima u jugoslovenskom društvu.

## Izvori


## Vanjske veze

* 
*
Ballabani

**Ballabani** (srpskohrvatski: *Balaban*; ćirilica: Балабан), selo na Kosovu u općini Priština.
 	
## Stanovništvo

## Reference
Bardhosh

**Bardhosh** (srpskohrvatski: *Devet Jugovića*; ćirilica: Девет Југовића), naselje na Kosovu u općini Priština.

## Stanovništvo

## Reference
Zoran Lazić

**Zoran Lazić** (Slavonski Brod, 21. travnja 1976.), hrvatski scenarist i pisac. Lazić je diplomirao novinarstvo, ali je najpoznatiji po svom radu na nekoliko televizijskih i filmskih projekata, među kojima se posebno ističe serija *[[Bitange i princeze]]*, na kojoj je - najčešće u paru s Tonćijem Kožulom - surađivao od druge do pete sezone te je dao značajan doprinos seriji; imao je i nekoliko *[[cameo]]* nastupa. Također je i koautor serije *[[Zakon!]]*, a sudjelovao je i kao scenarist na drugim serijama, poput *[[Mrkomir Prvi|Mrkomira Prvog]]*. Pisao je i scenarije za kratkometražne filmove te Vitezov dugometražni film *[[Narodni heroj Ljiljan Vidić]]* (2015.), a napisao je i dvije kazališne drame, *Spektakluk* (2011.) i *Cabaret na crno* (2013.). 

Također se bavi i pisanjem. Njegova prva izdana knjiga bila je zbirka priča *[[Miss Krampus]]* (2003.), a objavio je još i romane *[[Ljeto u gradu]]* (2004.), *[[Gori domovina: Steve i Samoula u Hrvatskoj]]* (2005., koautor Tonći Kožul) te *[[Jednog dana ništa]]*, ali i zbirku priča ** (2004.). Član je Hrvatskog društva pisaca.

## Vanjske veze
* 
* Zoran Lazić na stranicama Hrvatskog društva pisaca
Tonći Kožul

**Tonći Kožul**, hrvatski novinar, scenarist i kritičar. Kao scenarist, radio je na nekoliko značajnih televizijskih projekata, među kojima se posebno ističu *[[Bitange i princeze]]*, na kojima je - najčešće u paru sa Zoranom Lazićem - radio kao scenarist od druge sezone pa sve do kraja serije, te *[[Zakon!]]*, autorski projekt Lazića i Kožula koji je emitiran na HRT-u 2009. godine. Uz to, bavi se i novinarskim radom i kritikom, a svojevremeno je zajedno s Lazićem bio i glavni urednik kulturnog častopisa *[[Nomad (časopis)|Nomad]]*. Također je i začetnik bloga *Ruralni gorila*, koji je još uvijek aktivan, a sa Zoranom Lazićem je napisao i roman *[[Gori domovina: Steve i Samoula u Hrvatskoj]]*.

## Napomene

## Vanjske veze
*
Dragovac (razvrstavanje)

**Dragovac** mogu biti sljedeća naselja: 

## Naselja

### Bosna i Hercegovina
*Dragovac je naseljeno mjesto u opštini Zavidovići

### Srbija
*Dragovac (Požarevac) je naseljeno mjesto u općini Požarevac
*Dragovac (Bojnik) je naseljeno mjesto u općini Bojnik

### Kosovo
*Dragovac (Priština) je naseljeno mjesto u općini Priština
Goli život (TV serija)

***Goli život*** je televizijska serija čiji su autori Danilo Kiš i Aleksandar Mandić.

## O seriji

Serija je snimlјena je u martu 1989. godine u Izraelu. Prvi i jedini put, sedam meseci pre smrti, Danilo Kiš se pojavlјuje pred kamerama u ulozi televizijskog pripovedača koji predstavlјa sudbine dve Jevrejke, Ženi Lebl i Eva Nahir Panić. Kroz njihove živote prelama se na uzbudlјiv način historija naših prostora od 30-tih do 60-tih godina našeg veka: siromaštvo, komunizam, rat, Služba državne bezbednosti (UDBA), iselјenje. Serija *Goli život* je prikazana u februaru 1990. godine, šest meseci posle Kišove smrti kao poslednji televizijski program koji su zajedno mogli da gledaju svi građani ondašnje Jugoslavije.

Serija je premijerno emitovana na RTV Sarajevo 12/15. februara 1990. godine, ima četiri epizode:

### 1. epizoda

Prva epizoda govori o predratnim i ratnim godinama pa do rezolucije Informbiroa. Junakinje serije, Jevrejke Ženi Lebl i Eva Nahir Panič , jedna kao studentkinja, a zatim novinarka, a druga kao saputnica revolucionara svedoče o teškim godinama pre i za vreme Drugog svetskog rata.

### 2. epizoda

Druga epizoda govori o hapšenju Ženi Lebl i Eve Nahir Panić, udbaškim metodama istrage i “presudi”: slanje na Goli otok.

### 3. epizoda
U trećoj epizodi Ženi Lebl i Eva Nahir Panić opisuju život na Golom otoku u jedinstvenom svedočenju o ženskom logoru, iznose se zapanjujući podaci i brutalni detalјi o životu napaćenih i uglavnom nevinih žena na tom strašnom mestu.

### 4. epizoda
Četvrti nastavak opisuje život Ženi Lebl i Eve Nahir Panić od izlaska na “slobodu” i teškom bremenu informbirovaca od koga su se oslobodile tek odlaskom u Izrael.

## Reference

## Vanjske veze
* Eva Nahir Panić i Danilo Kiš, kibuc Šar Hamakim, Izrael 1989. godine
* Ženi Lebl - Audio foto arhiv
* Vic dug dve i po godine, ''Politika'' 05.07.2013.
* Ženi Lebl (1927-2009), novinar, pisac i istoričar, žena koja je Danilu Kišu otvorila oči o strahotama za koje nismo ni znali.
* Ljubav vredna Golog otoka, ''Politika'' 03.06.2014.
* Eva Nahir: Moj život između Golog otoka i izraelskog kibuca, ''Jutarnji.hr'' 22.05.2007.
* Fatalni susret politike i života, ''Novosti'' 29. jun 2014.
* Danilo Kiš između poetike i politike – Dolazak na Sveti Grgur
Lukare (razvrstavanje)

**Lukare** se može odnositi na naselja u: 

*Lukare (Novi Pazar) naselje u gradu Novi Pazar

*Lukare (Priština) selo u općini Priština
Mramor (razvrstavanje)

**Mramor** može biti:
* Mramor ili mermer, vrsta stena

ili

## Naselje

* Mramor (Niš), naselje u opštini Palilula, grad Nišu

*Mramor (Priština), naselje u općini Priština (općina) Priština

*Mramor (Kakanj), naselje u opštini Kakanj
*Mramor (Tuzla), naselje u opštini Tuzla
*Mramor Novi, naselje u opštini Tuzla
Lebane (razvrstavanje)

**Lebane** se može odnositi na naselja: 

*Lebane (Lebane) grad u istoimenoj općini Lebane

*Lebane (Priština) selo u općini Priština
UNITIC neboderi

** neboderi** nalaze se u Sarajevu, naselje Marijin dvor, Bosna i Hercegovina. Izgrađeni su 1986. godine prema projektu bosanskohercegovačkog arhitekte Ivana Štrausa kao neboderi UNIS. Pretrpili su značajna oštećenja tokom Rata u Bosni i Hercegovini 1992.–1995.

## Izgradnja
Oba nebodera visoka su 97 metara te imaju po 25 spratova. Odražavaju arhitektonski trend savremenog bosanskohercegovačkog graditeljstva u duhu moderne arhitekture. Osnovna struktura je betonska, a volumen je bio obavijen staklenom opnom termoreflektujućeg stakla. UNIS-ovi neboderi su u vrijeme svoje izgradnje imali najsavremeniju sistemsku opremu, uključujući i automatski sistem za gašenje požara sa rezervoarima vode na krovovima.

Među Sarajlijama neboderi su bili poznati kao Momo i Uzeir, narodni likovi iz popularnog zabavnog programa Cik-cak Radio Sarajeva, pri čemu se nije znalo koji je od nebodera Momo, a koji Uzeir. Glavni cilj vizualne sličnosti i nemogućnosti razlikovanja nebodera naglašavala je kulturnu raznolikost i ravnopravnost kao osnovnu arhitektonsku kvalitetu projekta.

Kao posljedica granatiranja tokom rata 1992-95. dogodio se veliki požar te je izgorjelo sve osim osnovne betonske strukture. Sistem za gašenje požara nije radio jer je spremnik vode koji se nalazio na krovu bio ranije ispražnjen kako bi se zadovoljile potrebe za vodom lokalnog stanovništva.
 
## Ponovna izgradnja
Danas su neboderi potpuno obnovljeni, a vrijednost obnove iznosila je 45 milijuna konvertibilnih maraka.. Poslovni su centar firme UNITIC (United Investment and Trading Company), nastale kao zajedničko ulaganje između UNIS Holdinga i Kuwait Consulting & Investment Co. Objekti imaju naglašen funkcionalizam i streme ka nebu, ali i odlikuju se jednostavnošću zahvaljujući kockastim formama i staklenim fasadama. Na oba nebodera se oslikavaju okolni objekti i prelama svjetlost.

## Literatura

## Izvori
Mramori

**Mramori** (srpskohrvatski: *Mramor*; ćirilica: Мрамор), selo na Kosovu u općini Priština.
 	
## Stanovništvo

## Reference
Vlado Bulić

**Vlado Bulić** (Split, 1979.), hrvatski pisac, scenarist i bivši bloger. Objavio je nekoliko knjiga, a najpoznatiji je po scenarističkom radu na serijama *[[Bitange i princeze]]* i *[[Mamutica (TV serija)|Mamutica]]*. Blog je pisao pod pseudonimom **Denis Lalić**.

Rođen je u Splitu, gdje je završio osnovnu školu i III. gimnaziju (MIOC), nakon čega upisuje Fakultet elektrotehnike i računarstva u Zagrebu, ali odustaje od tog studija te završava hrvatski jezik i informatologiju na Filozofskom fakultetu. Pisanjem se počinje baviti još kao student te objavljuje u časopisima *Quorum* i *Godine nove*, ali i studentskim novinama *Revolt*. Godine 2001. pokreće blog naziva "Pušiona Denisa Lalića", koji je bio povezan s portalom Index.hr. Blog je 2003. godine proglašen najboljim blogom u Hrvatskoj, a Bulić je na njemu najčešće objavljivao tekstove u formi kratkih priča; blog je aktivno vodio do 2006. godine. Godine 2003. dobio je i nagradu za prvu knjigu Studentskog centra u Zagrebu za zbirku poezije *100 komada*, koja je objavljena i prevedena na engleski jezik. Godine 2006. objavio je i roman *Putovanje u srce hrvatskog sna*, a iste godine izlazi mu i kompilacija priča *Pušiona*, objavljena pod pseudonimom Denis Lalić. Za roman je dobio Nagradu Jutarnjeg lista za proznu knjigu godine 2006.

Godine 2007. postaje suradnik na scenarijima serije *[[Bitange i princeze]]*, najčešće u paru s autorom serije, Goranom Kulenovićem, ali je napisao i nekoliko samostalnih epizoda, a od 2008. godine pisao je i za krimi seriju *[[Mamutica (TV serija)|Mamutica]]*. Za HRT je radio i na seriji *[[Loza (televizijska serija)|Loza]]*. Kasnije je radio na nizu telenovela Nove TV, među koje spadaju *[[Kud puklo da puklo]]* i *[[Na granici]]*, a radio je i na RTL-ovoj telenoveli *[[San snova (TV serija)|San snova]]* te humorističnoj seriji *[[Blago nama]]*. 

Član je Hrvatskog društva pisaca.

## Vanjske veze
* 
* Vlado Bulić na stranicama Hrvatskog društva pisaca
Branko Ružić (scenarist)

**Branko Ružić** (Split, 1973.), hrvatski scenarist i dramski pisac.

Rođen je u Splitu. Paralelno je radio kao scenarist i pisac za kazalište, a za dramsko pisanje školovao se u sklopu inozemnih radionica. Danas primarno radi kao dramski pisac te stalni suradnik kazališta, ali i Radija Zagreb. Napisao je niz drama za odrasle i djecu, među kojima se ističu *Braća Grimm i princeza Luise* te *Odron*. Uz dramsko pisanje, bavi se i pisanjem scenarija za televiziju i filmove. Prvi veći angažman imao je u posljednjoj sezoni kultne serije *[[Bitange i princeze]]*, a kasnije je radio i na serijama kao što su *[[Glas naroda (TV serija)|Glas naroda]]*, *[[Provodi i sprovodi]]*, *[['Ko te šiša]]* i *[[Mrkomir prvi]]*. Napisao je i scenarije za filmove *[[Larin izbor: Izgubljeni princ]]*, *[[Nije sve u lovi]]* i *[[Moj dida je pao s Marsa]]*. Godine 2025. ponovo je surađivao s Goranom Kulenovićem, ovoga puta na novoj humorističnoj seriji, *[[Blaž među ženama]]*, koju su zajedno osmislili.

## Vanjske veze
*