Miroslav Trifunović

**Miroslav Trifunović** (*Dronja*; 1894 — 1945) je bio general u vojsci Kraljevine Jugoslavije i četnički komandant Srbije u Jugoslovenskoj vojsci u Otadžbini tokom Drugog svetskog rata.

Borio se u sadejstvu sa Nemcima i kvislinškom vladom protiv jugoslovenskih partizana.

## Predratna biografija

Rođen je u Kragujevcu 1894. godine.

U Prvom svetskom ratu se kao omladinac borio na položajima oko Kajmakčalana i posle rata je odlikovan ordenom Karađorđeve zvezde sa mačevima. Vojnu akademiju je završio u Beogradu 1925.

U čin brigadnog generala unapređen 1938. godine. Završio je i generalštabnu pripremu. Prije rata radio jedno vrijeme i na Vojnoj akademiji kao predavač. Držao je predmete "Taktika" i "Pešadijska obuka". Napisao nekoliko značajnih knjiga o pješadijskom načinu ratovanja.

Pred početak rata odlikovan je Karađorđevom zvezdom sa mačevima II stepena.

## Drugi svetski rat

U Aprilskom ratu, bio je intendantski komandant u 3. armiji pod komandom generala Milana Nedića. Po zauzeću Skoplja, povlači se pravcem Niša, a po kapitulaciji krio se u oblasti Toplice.

### Komandant četnika u Srbiji

U leto 1941. Trifunović se stavlja pod komandu pukovnika Draže Mihailovića i dobija zadatak da organizuje prostor Srbije. Nakon naimenovanja Draže Mihailovića za armijskog generala, general Trifunović dobija direktivu da uspostavi organizaciji JVuO na prostoru Trstenika i Vrnjačke Banje.

Po organizaciji prvih korpusa, general Trifunović je postavljen za delegata Štaba Draže Mihailovića u Srbiji oktobra 1942. i istovremeno je naimenovan za komandanta Srbije sa ovlašćenjem da rešava pitanje svih korpusa. Na dužnosti komandanta Srbije koristio je sledeća konspiratvna imena: Tajfun, Asen, Čika Marko, Blac, Doktor Onja, Ditrih, Titanik i Hans, prilikom slanja šifrovanih radio-poruka.

Za vreme boravka Vrhovne Komande u Crnoj Gori u leto 1942. general Trifunović je uspeo da organizuje 35 korpusa i 4 velike grupe korpusa koje su se tada nalazile u Srbiji. Legalizovao se kod kvislinške vlade Milana Nedića još početkom 1942. i ostao je legalizovan sve do partizanskog proboja u Srbiju.

U petnaestodnevnom izvještaju o situaciji u okupiranoj Srbiji, koji je 19. marta 1943. godine poslao Komandi Jugoistoka, njemački komandujući general i zapovjednik u Srbiji Paul Bader pominje da je prethodnog dana u okolini Trstenika izvršena vojno-policijska operacija manjeg obima, zajedno sa bugarskim trupama, a protiv Trifunovićevog štaba:

Krajem 1943. dobio je široka oblašćenja od Draže Mihailovića. Protiv njega su Nemci jula 1943. preduzeli operacije "Heinrich" i "Trajbjagd", koje su bile usko povezane sa operacijom "Schwarz" u Crnoj Gori. Namera je bila da se general Trifunović i čitav njegov štab zarobe.

### Bitka za Srbiju

Po naređenju Draže Mihailovića su u toku aprila i maja 1944. godine je održan niz sastanaka između četničkog komandanta Srbije generala Trifunovića, Živka Topalovića i Predraga Rakovića, s jedne strane, i gestapovca Rudolfa Šterkera, Milana Aćimovića i Dimitrija Ljotića, Ilije Mihailovića, s druge strane, u selima Vranići, Trbušane i Brđane na kojim je došlo do sporazuma o vođenju zajedničkih operacija protiv partizana i liferovanju oružja četnicima od strane Nemaca.

U jednom njemačkom dokumentu, datiranom 11. aprila 1944, ukazuje se na razgovor između generala Hansa Felbera i specijalnog izaslanika njemačkog Ministarstva inostranih poslova za Jugoistok Hermana Nojbahera. U dokumentu se navodi:

U toku partizanskih borbi za oslobođenje Srbije, general Trifunović je 17. maja 1944. učestvovao na sastanku sa Dimitrijem Ljotićem, šefom fašističke organizacije Zbor, i njegovim sekretarom Boškom Kostićem, u blizini Gornjeg Milanovca. Tada je napravljen sporazum za formiranje zajedničkog *nacionalnog fronta* u Srbiji radi borbe protiv partizana na njemačkoj strani. Razgovori su trajali tri dana. Kao rezultat pregovora Trifunovića i Ljotića, trebao je da usledi sastanak između Mihailovića i Ljotića, ali do njega nikad nije došlo.

Na završnim pregovorima sa ljotićevcima, Miroslav Trifunović je izdejstvovao da se Srpska državna straža i Srpska granična straža transformišu u Srpski udarni korpus (SDK) za borbu protiv partizana. Početkom septembra na sastancima između predstavnika kvislinške vlade i kvislinških vojnih formacija sa predstavnicima JVuO, najpre u Beogradu 2. septembra 1944, potom u Pranjanima pokraj Čačka, doneta je odluka o objedinjavanju svih domaćih antipartizanskih snaga i njihovom ulasku u sastav JVuO. U dogovoru sa generalom Miroslavom Trifunovićem, Mihailovićevim komandantom Srbije, jedinice Srpske državne straže (SDS) i Srpske granične straže (SGS) 6. oktobra 1944. okupile su se u Jagodini. Tu je od tih jedinica formiran Srpski udarni korpus (SUK) sa tri divizije. Ove formacije od 6. septembra 1944. nalaze se pod komandom štaba komandanta Srbije, generala Trifunovića.

Reagujući na samoinicijativni napad lokalnih četnika na nemačke vojnike u Svilajncu, general Miroslav Trifunović, u svojstvu komandanta JVuO na području Srbije, 11. septembra izdao je naređenje u kome se zabranjuje „do daljeg naređenja Vrhovne komande, bilo kakva akcija protiv bilo koga sem protiv komunista. Za neizvršenje ovog naređenja, bez prekog suda, s pozivom na ovo naređenje, streljati svakog, ponavljam streljati svakog“.

### Povlačenje u Bosnu

Zajedno sa Nemcima general Miroslav Trifunović se povlačio sa četničkim snagama iz Srbije u Bosnu. U vrijeme završnih operacija za oslobođenje Srbije, zabilježeni su primjeri boravka visokih oficira JVuO u gradovima pod kontrolom Njemaca. Tako se i štab generala Trifunovića početkom oktobra 1944. nalazio se u Vrnjačkoj Banji, u prometnom naselju u kome su bili stacionirani Nijemci i kroz koji su prolazile njemačke trupe. Početkom novembra, štab generala Trifunovića nalazio se u Sjenici, gdje su tada boravile znatne njemačke snage. Tokom novembra 1944. trupe generala Trifunovića učestvuju u proboju Armijske grupe E kroz Sandžak i istočnu Bosnu. Pravac proboja četničke glavnine išao je od Kraljeva preko Raške, Novog Pazara, Sjenice, Prijepolja i Pljevalja ka Bosni, uz učestale sukobe sa NOVJ i gubitke. 11. novembra Komanda Grupe armija »E« izveštava da se general Miroslav Trifunović s 18.000 četnika kreće u pravcu Foče štiteći bokove njemačkim trupama.

Takođe, njemački izvori navode da je u tom periodu došlo i do neuspješnih pregovora između generala Trifunovića i albanskog kvislinškog vođe Džafera Deve o bezbjednom prolasku četničkih trupa:

U strogo povjerljivom izvještaju upućenom 5. novembra 1944. Borbenoj grupi »Bemer« od strane obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »E«, konstatovano je da se sa četnicima vode pregovori o nastavku saradnje:

Operativno odjeljenje Grupe armija »E« iz Sarajeva šalje 26. decembra 1944. naređenje 963. brigadi Wehrmachta da se potčini 5. SS brdskom armijskom korpusu, kako bi u saradnji sa četnicima pod komandom generala Trifunovića zauzela položaje na Drini, a sve u cilju sprječavanja prodora snaga NOVJ:

Krajem decembra 1944. general Miroslav Trifunović došao je u Mihailovićev štab u Bosni i u njemu je ostao do kraja. Živorad Božić, divizijski general, komandant pozadine Vrhovne komande JVuO, javlja u depeši od 25. decembra 1944. o dobijanju municije od njemačkih jedinica. Poslove oko ovoga obavio je, sa odobrenjem Draže Mihailovića, četnički obavještajac Ratimir Pavlović preko pukovnika Gojka Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO:

24. januara 1945. godine, general Trifunović je tražio upravo od pukovnika Borote (pseudonim »Maus«) da Nijemci dostave četnicima bacače plamena:

General Miroslav Trifunović će nastaviti da održava kontakte sa okupacionim snagama i tokom narednih mjeseci, prevashodno s ciljem dobivanja municije za nastavak borbe protiv jedinicâ Jugoslovenske armije:

Na posleratnom procesu svedok Vojislav Marković je svedočio o zajedničkom maršu četnika i Nemaca:
:Pretsednik: Jeste li u to vreme povlačeći se susreli nemačke jedinice pošto su se i one povlačile?
:Svedok Marković: Jesmo, na istom drumu su maršovale.
:Pretsednik: Kako, maršovali zajedno sa vama?
:Svedok Marković: Nemci su maršovali drumom, a mi smo bili levo.
:Pretsednik: Jeste li zajedno sa Nemcima išli?
:Svedok Marković: Tako je vodio general Trifunović.
:Pretsednik: Je li izdao vama naređenje da se povlačite zajedno sa Nemcima?
:Svedok Marković: Izdao je da se povlačimo.
:Pretsednik: A šta je kazao za Nemce?
:Svedok Marković: Da se Nemci ne diraju, a Nemci neće dirati nas.

Poginuo je u bici na Zelengori protiv Jugoslovenske armije 13. maja 1945. godine. Porazom na Zelengori četnička vojska je prestala da postoji.

## Izvori

## Povezano
* Drugi svetski rat u Jugoslaviji
* Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu