Prilep

**Prilep** (makedonski: *Прилеп*, turski: *Pirlepe* ili *Perlepe*; u narodnim pesmama i "**Prilip**") je četvrti grad po veličini u Republici Makedoniji od 66.246 stanovnika, na sjeveru Pelagonijske ravnice.

Prilep je poznat i kao grad legendarnog Kraljevića Marka jer se nalazi ispod ostataka utvrđenog grada zvanog Markovi Kuli.

Sjedište je istoimene opštine Prilep, koja ima 76.768 stanovnika (po popisu iz 2002.).

## Geografija

Prilep se nalazi u sjevernom dijelu Pelagonijske ravnice, gotovo u sredini Republike Makedonije.

Kroz Prilep ide magistralna cesta *M5* i željeznička pruga za Bitolu.

Prilep je udaljen 128&nbsp;km od Skopja, 44&nbsp;km od Bitole i 32&nbsp;km od 
Kruševa.

## Historija

Iz antičkih vremena postoje ostaci grada makedonskog grada **Stiberra**, kojeg su kasnije zauzeli Rimljani, a potom razorili Goti 268 godine i koje od tada propada do konačnog napuštanja.

Naselje pod imenom *Prilep* spomenuto je prvi put 1014 godine kao mjesto gdje je car Samuilo doživio srčani udar kad je vidio tisuće svojih osljepljenih vojnika nakon poraza poslije Bitke na Belasici (Klaidonu).

Iza toga Prilepom vlada Drugo bugarsko carstvo, pa potom srednjovijekovni 
srpski vladari. Prilep je prijestolnica mitskog feudalnog vladara Kraljevića Marka koji je nastavio vladati u svom gradu i Zapadnoj Makedoniji i nakon dolaska Turaka 1371 sve do svoje pogibije 1395.

Od pada pod otomansku vlast Prilep postaje malo provincijsko mjesto, sjedište poljoprivrednog kraja. Tu je podignuta neuspjela pobuna protiv 
otomanske vlasti 1564 - 1565.

Od 18. st. počinje se saditi duhan u Prilepskom kraju, koji vremenom postaje dominantna kultura.

U drugoj polovici 19. st. po Prilepskom kraju skuplja narodno blago Dimitar Miladinov uz pomoć svojih Prilepskih suradnika *Rajka Žinzifova* i *Marka Cepenkova*.

Ilindenski ustanak imao je odjeka i u Prilepskom kraju u kojem su ustanike vodili vojvode *Petar Acev* i *Krsto Germov-Šakir*.

Nakon Balkanskih ratova Prilep je kao i cijela Vardarska Makedonija podpao pod Kraljevinu Srbiju, a nakon Prvog svjetskog rata pod tadašnju Kraljevinu SHS.

Za Drugog svjetskog rata u Prilepu je 11. oktobra 1941 napadnuta bugarska policijska stanica, taj dan se kasnije uzeo kao službeni dan početka Narodno oslobodilačke borbe u SR Makedoniji.

## Prilepski jezik
Varijanta makedonskog jezika - *Prilepski dijalekt*, iz srca Pelagonije uzet je nakon Drugog svjetskog rata i osnutka Narodne Republike Makedonije kao osnova za standardni makedonski jezik .

## Znamenitosti i kultura
U gradu Prilepu poznati spomenici su:
* Crkva *Sv. Nikole* iz 13. st. 
* Crkva *Sv. Preobraženja*
* *Rimsko groblje* sa ostacima zidina, vjerojatno od rimskog naselja *Ceramiae* kojeg se spominje u spisima Tabula Peutingeriana. 

Pored grada nalaze se ostaci slijedećih spomenika:
* Markovi Kuli, srednjovjekovna utvrda najvjerojatnije podignuta za Bizanta u 10. st. te kasnije višekratno obnavljana i rušena. *Markovi Kuli* su i prirodna formacija stijena neobičnog izgleda, na istim brdima iznad grada.
* Arheološki ostaci antičkog grada *Stiberra* na brdu Bedem pored sela *Čepigovo*.
* Crkva Uspenja Bogorodice, iz manastira Treskavec, iz 12. st. nalazi se u brdima, ispod vrha *Zlatovrv* na oko 10&nbsp;km od grada.
* U Prilepu se održava svake godine Međunarodni dječji glazbeni godišnji festival **Asterisks**
* Prilep je i grad u kojem se održava tradicionalni *Festival profesionalnih kazališta Makedonije* u čast makedonskog teatrologa *Vojdana Černodrinskog*.

## Stanovništvo
Po posljednjem popisu stanovništa grad Prilep imao je 66 246 stanovnika, a njihov etnički sastav bio je slijedeći:
* Makedonci 61.320 92,56% 
* Romi 4.372 6,60% 
* Srbi 151 0,22% 
* Turci 123 0,18% 
* Albanci 21 0,03% 
* Bošnjaci 17 0,02% 
* Vlasi 16 0,02% 
* ostali 226 0,34% 
* ukupno 66 246

## Poznati sugrađani
* Kraljević Marko (1335 - 1395), mitski srednjovjekovni junak
* Ilija Džuvalekovski (1915–2004), makedonski filmski i kazališni glumac
* Petar Naumoski, poznati košarkaš prvak Evrope s Jugoplastikom iz Splita
* Blaže Koneski (1921–1993), makedonski književnik i filolog
* Vlatko Stefanovski, poznati muzičar, kantautor i bivši član grupe "Leb i sol"
* Goce Sedloski, poznati nogometaš

## Privreda
Prilep je središte proizvodnje i prerade duhana, a najznačajnije poduzeće iz tog sektora je Tutunski kombinat AD Prilep. Mnogi poznati svjetski proizvođači duhana stavljaju i izvjesne količine duhana zvanog *Prilep* da dobiju posebnu aromu svojih cigareta. 

U Prilepu djeluju i brojni pogoni: metalne, elektroničke (Mikrosam ), tekstilne, prehrambene
(Pivovara), drvne industrije.

Prilep je poznat i po proizvodnji mramora (kamenolom Sivec) zvanog *Makedonski Bianco Sivec*.

## Gradovi prijatelji
*  Asenovgrad
*  Garfield
## Reference

## Vanjske veze

* 
* Službene stranice grada
* Duhanski Institut Prilep 
* Prilep na stranicama Cyber Macedonia 
* Prilepska pivarnica AD
* Međunarodni dječji festival Asterisks, Prilep