open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ortački kapitalizam

**Ortački kapitalizam** (također **kumovski kapitalizam** ili **klijentelistički kapitalizam**; prema engl. *crony capitalism*), oblik kapitalizma u kojem poslovni uspjeh ovisi o bliskim, ortačkim odnosima vlasnika kompanija i političara na vlasti. U svom osnovnom obliku ti bliski odnosi političara i kompanija imaju oblik davanja posebnih povlasticama kompanija kao što su građevinske, uvozne i slične dozvole dok je nakon propasti istočnoevropskih komunističkih država osnovni oblik postao poklanjanje cijelih državnih kompanija novostvorenim tajkunima.

## Povezano
* sukob interesa
* kleptokracija
* korupcija
* kronizam

## Vanjske veze
* New York Times, "The Global Cost of Crony Capitalism"
* New York Times, "Vladivostok Journal: Out of Russia's Gangland, and Into Cafe Society."
* Joseph Stiglitz, "Crony capitalism American-style". 
* Google Video, "Capitalism & Other Kids' Stuff". 
* William Anderson, The Mises Institute, "Myths About Enron"
* Crony capitalism: The actors of change towards neoliberalism in Chile, by Patricio Imbert and Patricio Morales 
* Will Africa Finally Take Off? Becker
Kurejš

**Kurejš** () je arapsko pleme koje pripada ogranku Arapa Adnanija. Pleme je nastanjivalo područje oko grada Mekke u Saudijskoj Arabiji. Oni su bili čuvari svetoga hrama Kabe za koji se smatra da je najstariji hram ikad podignut. 

Porijeklo plemena Kurejš veže se za Ibrahima tačnije njegovog sina Ismaila. Pripadnik ovog plemena bio je i posljednji Božiji poslanik Muhammed. Njegov predak u jedanaestom koljenu zvao se Fihr ili Kurejš po kojem je nazvano cijelo pleme.
Kusaj ibn Kilab

**Kusaj ibn Kilab ibn Mura** (*Qusai ibn Kilab ibn Murrah*, također *Qusayy* ili *Kusayy*) () (cca. 400&ndash;480) bio je čukundjed Shaiba ibn Hashima (Abdul-Mutallib), odnosno predak islamskog proroka Muhameda. Poznat je po tome što je stekao vrhovnu vlast u Meki. Kusaj je jedan od predaka Ashabija i plemena Kurejš .

Rođen je rođen u kurejšitskom plemenu. Kada je odrastao, Hulail, čovjek iz plemena Khuza'a, je postao jednim od čuvara Kabe. Prema Hulailovoj oporuci je Kusaj nakon smrti preuzeo brigu o Kaabi. Zbog toga je donio dosta časti i ugleda svog plemenu, ali i zbog svoje mudrosti. Zapuštenu Kabu je obnovio i potakao Arape da oko nje grade svoje kuće. Poznat je kao tvorac prve "gradske vijećnice" u historiji Arapskog polutoka. Tamo su se okupljali vođe raznih plemena i klanova kako bi raspravljali o društvenim, ekonomskim i drugim problemima. Zahvaljujući svom ugledu vođe, Kusaj je nagovorio svoje sunarodnjake da plaćaju porez zahvaljujući kome će se hodočasnici koji dođu do Kabe dobiti hranu, vodu i smještaj.

Kusaj je imao mnoge sinove među kojima je i Abd ibn Qusai, koji je imao sinove Abd-al-Dar ibn Qusai, Abd Manaf ibn Qusai i Abd-al-Uzza ibn Qusai.

## Izvori

## Vanjske veze
* Banu Hashim — Before the Birth of Islam  — Restatement of History of Islam and Muslims
* http://www.islamonline.net/English/hajj/2002/01/literature/article08.shtml 
* http://al-islam.org/becons/3.htm
* https://web.archive.org/web/20071118200517/http://www.geocities.com/azadaarehusain/Alithemiracle.html
Hašim ibn 'Abd Manaf

**Hašim ibn 'Abd Manaf** (, u. cca. 497) je bio arapski trgovac, poznat kao osnivač klana Banu Hashim u kureišitskom plemenu Meke, odnosno kao pradjed proroka Muhameda.

Pravo ime mu je bilo 'Amr al-ʻUlā () ali je dobio nadimak *Hašim* što se na arapskom može prevesti kao *usitnjavač* zato što je prodavao hljeb za buljone kojima su se hranili hodočasnici Kaabi u Meki.

Otac mu je bio Abd Manaf ibn Qusai, po tradiciji potomak Ismaila, a preko njega Ibrahima (Abraham). Majka mu je bila ʻĀtikah bint Murrah ibn Hilāl ibn Fālij ibn Dhakwān. Hašim je imao dva brata - starijeg 'Abd Shamsa, i mlađeg Muttaliba, koji ga je naslijedio.

Prema nekim navodima, Hašim se rodio kao sijamski blizanac sa 'Abd Shamsom, odnosno Hašimova noga je bila spojena za Šamsovu glavu. Prema legendi je njegov otac Abd Manaf ibn Qusai razdvojio sinove mačem, te dio muslimanskih učenjaka vjeruje da je prolivena krv simbolizirala ratove između njihovih potomaka (sukob Banu al'Abbasa i Banu Ummaya ibn 'Abd Shamsa godine 750).

Oženio se za Salmu bint Amr, ženu rodom iz Medine. Prema Ibn Hishamu, sinovi su mu bili:
* Asad (Alijev djed po ocui)
* Abu Saifi
* Nadla
* Shaiba poznatiji kao ʻAbd al-Muṭṭalib, djed po ocu Muhameda i Alije.

a kćeri su mu bile:
* Ash-Shifa
* Khalida
* Da'ifa
* Ruqayyah
* Jannah

## Izvori
Klotar I

**Klotar I** (, , 497. - 29. novembar 561. godine) je bio kralj Franaka 558. - 561. godine.

Otac mu je bio kralj Klodvig I koji je odredio da se Franačka nakon njegove smrti podijeli među njegova četiri sina. Klotaru je tako godine 511. pripala četvrtina sa sjedištem u današnjem Soissonsu. Klotar je sljedeća nepuna pola vijeka proveo nastojeći da ponovno ostvari državno jedinstvo. Prva prilika za to je bila pogibija njegovog brata Hlodomera u ratu s Burgundima 524. nakon čega je preuzeo dio njegove teritorije (gradovi Tours i Poitiers). 531. je zajedno sa nećakom Teodebertom I izveo uspješan pohod na Tiringe, a potom je 534. izvršio pohod na Burgundsko Kraljevstvo i anektirao dio te države. Od Ostrogota je preuzeo dio današnje Provanse. Godine 542. je zajedno sa bratom Hildebertom I izveo pohod protiv Vizigota. Godine 555. je nakon smrti nećaka Teodebalda preuzeo njegove teritorije, a 558. ga je smrt Hildeberta učinila jedinim franačkim monarhom.

Klotar je bio oženjen pet puta. Prvi put se iza 524. oženio za Guntheuc, udovicu svog brata Hlodomera, s kojom nije imao djece. Godine 532. se oženio za tirinšku princezu Radegundu, s kojom također nije imao djece. Treća žena mu je bila Ingunda s kojom je imao pet sinova (Guntar, Hilderik, Haribert od Pariza, Guntram od Burgundije, Sigebert od Austrazije) i kćer Klotsindu). Četvrta supruga je bila Ingudina sestra Aregunda s kojom je imao sina Hilperika I. Posljednja supruga mu je bila Hunsina s kojom je imao sina Hramna.

Oko godine 560. mu je sin Hramno digao pobunu. Klotar ga je porazio i pogubio, ali ga je poslije uhvatila grižnja savjesti. Umro je u kraljevskoj palači u današnjem Compiegneu krajem 561. Isto kao i otac, oporukom je odlučio kraljevstvo podijeliti među svojim sinovima, a što je izazvalo još jedan endemski građanski rat od skoro pola vijeka, čijim je pobjednikom bio Klotar II Veliki.

## Preci

**Preci Klotara I **





## Povezano
* Spisak franačkih kraljeva
Abdul Mutalib

**Šaiba ibn Hašim** (*Shaiba ibn Hashim*, ) (cca. 497 &ndash; 578), poznatiji kao  ili **Abd al-Muttalib**, zato što ga je odgojio stric Muttalib, bio je djed islamskog poslanika Muhameda.

Rodio se u kurejšitskom klanu Banu Hashim, koji je ime dobio po njegovom ocu Hashim ibn Abd Manafu. Majka mu je bila Salma bint Amr iz plemena an-Najjar u Yathribu (kasnije poznatom kao Medina). Otac mu je umro na poslovnom putu u Gazi, neposredno prije njegovog rođenja.

Prvih osam godina života je proveo u majčinoj porodici u Yathribu, prije nego što ga je amidža Muttalib ibn Abd al-Manaf došao povesti sa sobom u Meku. Po dolasku u Meku, tamošnji živalj je pomislio da je nepoznati dječak Mutalibov rob, pa su mu dali ime *`Abdu'l-Muttalib* (rob Muttaliba). Nakon Mutalibove, smrti Shaiba ga je naslijedio na čelu klana Banu Hashim.

## Potomci Shaiba ibn Hashima
Shaiba ibn Hashim je imao žene po imenu Sumra bint Jandab, Lubna bint Hajira, Fatimah bint Amr, Halah bint Wahab-Zuhriya i Natila bint Khabab - Khizriji.

Od Sume bint Jandab:
# Harith ibn ‘Abd al-Muttalib

Od Lubne bint HJajira:
# Abd al-Uzza(Abu Lahab) ibn ‘Abd al-Muttalib

Od Fatime bint Amr:
# Abu Talib ibn ‘Abd al-Muttalib - Otac Alije, četvrtog kalifa
# Az-Zubayr ibn ‘Abd al-Muttalib
# ‘Abd Allah ibn ‘Abd al-Muttalib - otac Muhamedov

Od Halah bint Wahab:
# Hamza ibn 'Abd al-Muttalib
# Muqum ibn 'Abd al-Muttalib
# Hijl ibn 'Abd al-Muttalib
# Saffiyah bint ‘Abd al-Muttalib

Od Natila bint Khabab - Khizriji:
# `Abbas ibn `Abd al-Muttalib
# `Zarrar ibn `Abd al-Muttalib

‘Abd Allah ibn ‘Abd al-Muttalib iz klana Banu Hashim i Aminah bint Wahab iz klana Banu Zuhra su bili Muhamedovi roditelji. Abdallah je umro četiri mjeseca prije Muhamedovog rođenja, a Aminah bint Wahab je preuzela brigu Shaibi. Aminah je umrla šest godina kasnije, a Shaiba ibn Hashim 578. kada je Muhamed imao osam godina. Grob Shaibe ibn Hashima se može pronaći na groblju Jannatul Mualla u Meki. 

Poslije djedove smrti, Muhameda je preuzeo njegov stric Abu Talib (otac Alijin), kurejšitski poglavica i čuvar Kabe.

## Vanjske veze
* http://al-islam.org/beacons/3.htm
* http://www.al-islam.org/peshawar/9. 4.html
498.

__NOTOC__
Godina **498.** (**[[rimske brojke|CDXCVIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Paulina i Skite ** (ili, rjeđe, **godina 1251. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 498. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Bizantski car Anastazije I uvodi veliku reformu monetarnog sistema u kojoj su dotadašnji rimski brojevi zamijenjeni sa grčkima.
* Flavijan II nasljeđuje Paladija na mjestu patrijarha Antiohije.
* 22.11. &ndash; Papa Simah naslješuje Anastazija II kao 51. papa, nakon što je izabran u Lateranskoj palači.
* U Santa Maria Maggiore izabran antipapa Laurencije.


## Rođenja
* Car Jiemin od Sjevernog Weija
* Sv. Kevin od Glendalougha (približni datum)

## Smrti
* 19.11. &ndash; Papa Anastazije II
* Car Ming od Južnog Qija

## Reference
Paladije Pustinjak

**Paladije Antiohijski**, **Sveti Paladije** ili **Paladije Pustinjak** (? - 309) bio je hrišćanski pustinjak rodom iz Sirije koga Katolička i pravoslavna crkva slave kao sveca. Živeo je u pustinjskoj pećini kraj Antiohije. Prema predaji, pred njegovom pećinom se našao leš nekoga bogataša, koga su razbojnici ubili i opljačkali. Kada su Paladija doveli na sud, on se pomolio Bogu i molitvom vaskrsao mrtvaca. 
Srpska pravoslavna crkva slavi ga 28. januara po crkvenom, a 10. februara po gregorijanskom kalendaru.
Paladije od Antiohije

**Paladije od Antiohije** može označavati:

* Paladije Pustinjak, kršćanski svetac s početka 4. vijeka;
* Patrijarh Paladije od Antiohije, koji je kao patrijarh Antiohije stolovao od 488. do 498.
Flavijan II od Antiohije

**Flavijan II** (, ? - 518) bio je patrijarh Antiohije od 498. do 512. Stolovao je za vrijeme vladavine bizantskog cara Anastazija I, koji je u kristološkom sporu podržavao mijafizitske episkope nasuprot pravovjernih ("pravoslavnih") pristaša odluka Halkedonskog sabora. Sam Flavijan je bio "halkedonac", ali je prihvatio *[[Henotikon]]*, ukaz kojim su se mijafiziti nastojali pomiriti sa pravovjernim kršćanima. Zbog toga je anatemiziran od strane "halkedonskog" patrijarha Konstantinopola, ali to sve nije imalo efekta do 511. kada su na ulicama Antiohije izbili neredi, izazvani sukobima između pristaša i protivnika te odluke. Anastazije je zbog toga sazvao sinod, pretežno ne-halkedonskih episkopa, koji su 512. Flavijana svrgnuli i zamijenili ne-halkedoncem Severom. Flavijan je prognan u Petru gdje je umro 518. Rimokatolička i pravoslavne crkve ga slave kao sveca.

## Izvori
Lateranska palača

**Lateranska palača** je palača u Rimu. Prvotno je sagrađena u antičko doba, u vrijeme Rimskog Carstva. Kasnije je nadograđena te je postala papinska rezidencija. Smještena je pored Bazilike sv. Ivana Lateranskog, rimske katedrale. Trenutačno je u Lateranskoj palači smješten *Museo Storico Vaticano* u kojem je prikazana povijest Papinske države.
Antipapa Laurencije

**Laurencije** je bio katolički protupapa u periodima 498. do 499., te od 501. do 506. godine. Prvi put je, nakon smrti pape Gelazija I istaknut kao kandidat pro-bizantske frakcije u tadašnjem Rimu. Za papu je, međutim, izabran Simah u Lateranskoj palači, dok su Laurencija njegove pristaše proglasile papom u bazilici Santa Maria Maggiore. Tako je nastala lateranska šizma, koju je Simah nastojao okončati ponudivši Laurenciju mjesto biskupa Nucerije. Međutim, ona je okončana tek kada je Teodorik Veliki, ostrogotski kralj Italije, dao protjerati Laurencija zbog pro-bizantskih simpatija. Laurencije je nakon toga odustao od papinstva "kako bi grad poštedio nasilja" i postio sve do smrti.
Antipapa Eulalije

**Eulalije** (*Eulalius*, ? - 423) je bio rimski antipapa u periodu od 418. do 419. Bio je arhiprezbiter u Lateranskoj palači. Nakon smrti pape Zosima su kao pape istaknuta dva kandidata - Eulalije i Bonifacije I - koja se se obojica proglasila pobjednicima. Njihovi pristaše su se sukobili na ulicama Rima, te je intervenirao tadašnji zapadnorimski car Honorije koji je sazvao sinod, koji je presudio u korist Bonifacija; Eulalije je potom protjeran.
Kevin od Glendalougha

Sveti **Cóemgen** (suvremenski irski: Caoimhghin), anglicizirano u **Kevin** (? - *cca*.618) je irski svetac poznat kao osnivač i prvi opat samostana Glendalough in u Grofoviji Wicklow.

## Vanjske veze
* Catholic Encyclopedia article
* Article on St. Kevin from OrthodoxWiki
* St Kevin and Glendalough, the Valley of the two Lakes
Car Jiemin od Sjevernog Weija

**Carf Jiemin od Sjevernog Weija** ((北)魏節閔帝) (498 – 21. jun 532), također poznat i kao **Car Qianfei** (前廢帝), ponekad navođen i sa svojom pred-carskom titulom **Princ od Guanglinga** (廣陵王), osobno ime **Yuan Gong** (元恭), kurtoazno ime **Xiuye** (脩業), bio je car kineske države/dinastije Sjeverni Wei. Na prijestilje je stupio nakon što je njegov prethodnik car Xiaozhuang ubijen od strane rodbine i sljedbenika ubijenog generala Erzhu Ronga. Car Jiemin je za svoje kratke vladavine pokušao ponovno uspostaviti poljuljani autoritet dinastije, ali u tome nije imao uspjeha zbog dominacije Erzhuovog klana. Nakon što je godine 532. general Gao Huan porazio Erzhue, dao je zatočiti Jiemina. Njega je pak dao otrovati car Xiaowu, koga je Gao bio učinio carem.

## Reference
499.

__NOTOC__
Godina **499.** (**[[rimske brojke|CDXCIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Jovana bez kolege ** (ili, rjeđe, **godina 1252. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 499. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* 1.3. &ndash; Za vrijeme crkvenog sinoda u Rimu papa Simah svog suparnika antipapu Laurencija imenuje biskupom Nocere u Kampaniji.
* Kavad I od Perzije svrgava svog brata Djamaspa i ponovno se ustoličuje kao sasanidski kralj Perzije.


## Rođenja

## Smrti
* Carica Feng Run
* Xiaowen, reformistički vladar kineske dinastije Sjeverni Wei (r. 467)

## Reference
Carica Feng Run

**Carica Feng Run** (馮潤) (? -499), formalno **Carica You** (幽皇后, doslovno "usamljena carica") bila je carica kineske/Xianbei države Sjeverni Wei, odnosno druga supruga cara Xiaowena.

Poznata je po svom seksualnom nemoralnom ponašanju, odnosno preljubničkim ponašanju, a zbog čega je smrtno bolesni Xiaowen dao instrukcije da se nakon njegove smrti natjera na samoubistvo. Godine 499. su te instrukcije sprovedene. 

## Izvori
* *[[Knjiga Weija]]*, vol. 13.
* *[[Historija Sjevernih dinastija]]*, vol. 13.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/bs03.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 140, 141, 142
Abd Manaf ibn Kusaj

**Abd Manaf ibn Kusaj** (*Abdu Manāf ibn Quṣayy* () bio je kurejšitski trgovac i čukundjed islamskog proroka Muhameda te Alije. Otac mu je bio Quṣayy ibn Kilāb.

‘Abdu Manāf se oženio za ženu po imenu Atikah i s njom imao šest sinova, koji su biki Abd Shams ibn Abd Manaf, Nawfal, Hashim ibn Abd Manaf (po kome je nazvan klan Banu Hashim), Muttalib ibn Abd Manaf, Hala i Barra. Muttalib je bio mlađi od Hashima i postao je njegov nasljednik.

Grob ‘Abdu Manāfa se može pronaći na groblju Jannatul Mualla u Meki.

## Povezano
* Sahaba
* Abd Manaf (ime)

## Reference

## Vanjske veze
* al-islam.org
Simah

**Simah** je bio 51. rimski papa, koji je stolovao od 22. studenog 498. do 19. srpnja 514. Poznat je po tome što je na početku njegovog stolovanja došlo do *Lateranske [[šizma|šizme]]* u rimskoj Crkvi. Razlog je bio izbor antipape Laurencija, koga su iz političkih razloga podržavali prvo bizantski car Anastazije I, a potom ostrogotski kralj Teodorik Veliki. Simah je spor pokušao riješiti ponudivši Laurenciju biskupiju Nucerija u Kampaniji, ali je ona okončana tek kada je Teodorik Laurencija zbog njegove pro-bizantske politike dao protjerati.

## Vanjske veze
* *Catholic Encyclopedia*, Pope St. Symmachus (498–514) (1913).
500.

__NOTOC__
Godina **500.** (**[[rimske brojke|D]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Jovana bez kolege ** (ili, rjeđe, **godina 1253. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 500. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Xuanwu postaje novi car kineske države Sjeverni Wei.
* Formirano Franačko Kraljevstvo.
* Osnovana Kraljevina Essex; početak perioda Heptarhije u historiji Engleske (približni datum).
* Presataje kršćanski običaj sahrane u katakombama (približni datum).
* Trgovci iz južne Arabije se počinju naseljavati u sjevernoj Etiopiji.
* Podignut spomenik Aleova kamenja u Švedskoj (približni datum).
* Osnovan Uxmal (približni datum).
* Bitka kod Mons Badonicusa: Brito-Rimljani i Kelti nanose poraz anglosaksonskoj vojsci koju je vodio bretwalda Aelle od Sussexa ili možda Cerdic od Wessexa (približni datum; procjene se kreću u periodu 490 - 517); vjeruje se da je bitka inspirirala legende o Kralju Arthuru.
* Početak vladavine Fergus Móra &ndash; (mogući datum, upitna historičnost).


## Rođenja
* Erzhu Shilong, kineski vojskovođa
* Bhavaviveka, indijski Madhyamaka učenjak
* Theodebert I, kralj Austrazije (približni datum, moguća i 495)
* Prokopije, historičar (približan datum)
* Teodora, bizantska carica
* Tribonijan, bizantski pravnik, kodifikator rimskog prava (približni datum)
* Xie He, kineski umjetnik (u. cca. 535) (približni datum)

## Smrti
* Zu Chongzhi, kineski matematičar

## Reference
Aleovo kamenje

**Aleovo kamenje** () je megalitski spomenik u oblasti Skåne u južnoj Švedskoj. Sastoji se od kamenog broda dugog 67 metara a koga čine 59 velikih gromada pješčenjaka, od kojih svaka teži preko 1,8 tonu. Prema skanijskom folkloru na toj je lokaciji sahranjen legendarni kralj Ale.

Radiokarbonsko datiranje za organske ostatke je dalo sedam različitih rezultata na lokalitetu. Jedno sugerira da je materijal star 5.500 godina, dok drugih šest sugeriraju da je materijal star 1.400 godina. Potonji je datum vjerojatniji kao vrijeme stvaranja Ales Stenara. To bi mjesto stvaranja megalita stavilo pred sam kraj nordijskog Željeznog doba.

## Reference

## Vanjske veze

* The great guide fight at the stones  
* Astronomical speculations concerning Ales Stenar
Fergus Mór

**Fergus Mór mac Eirc** (, također poznat i kao **Fergus I** i **Fergus Veliki**) bio je legendarni kralj države Dál Riata u današnjoj zapadnoj Škotskoj. Bio je sin kralja Erca. Od vremena srednjeg vijeka i renesanse ga nacionalni mit označava kao osnivača škotske države i nacije, a svi kraljevi Škotske od Cináed mac Ailpína do današnjih dana tvrde da od njega vuku porijeklo.

S obzirom da se njegovo ime prvi put spominje u Analima Tigernacha, irskoj kronici iz 11. vijeka, historičari ga ne smatraju osobom čije je postojanje potvrđeno. Prvi vladari Dal Riade čije je postojanje koliko-toliko pouzdano su njegovi unuci Gabrán mac Domangairt i Comgall, odnosno praunuk Áedán mac Gabráin.

## Povezano
* Porijeklo Kraljevine Alba
Rimsko-britanska kultura

**Rimsko-britanska kultura** opisuje kulturu koja se razvila u Britaniji pod Rimskim Carstvom nakon rimskog osvajanja godine 43. i stvaranja provincije Britanija. Predstavljala je fuziju uvezene rimske kulture sa običajima, jezikom i načinom života domorodačkih Brita, naroda koji se tradicionalno smatra keltskim. Ta je kultura u 5. vijeku uspjela preživjeti rimsko napuštanje Britanije. Do tog vremena se romanizacija toliko proširila da se od službenog latinskog stvorio i novi britoromanski jezik. Stanovništvo vezano uz tu kulturu - koje historičari nazivaju **Brito-Romani** ili **Britorimljani** - je nakon prestanka rimske vlasti neko vrijeme pružalo otpor germanskim osvajačima sa Kontinenta - Anglima, Saksoncima i Jutima, sve dok u 6. vijeku nije podleglo njihovim napadima, a njegovi ostaci se povukli u zabačene predjele današnjeg Walesa i Cornwalla i stopilo s potomcima neromaniziranih Brita. Dio historičara vjeruje da su legende o Camelotu i kralj Arthuru nastale među potomcima Britorimljana koji su se u mračnim vijekovima prisjećali "zlatnog doba" rimsko-britanske civilizacije.

## Povezano
* Post-rimska Britanija
* Galo-Rimljani
* Britansko Carstvo (antika)

## Vanjske veze
* Google Book: ''The making of England'' of Richard Green (1881)
Bitka kod Mons Badonicusa

**Bitka kod Mons Badonicusa** se odigrala u Britaniji u periodu od 490. do 517. godine između britanskih domorodaca - Briti i/li Brito-Rimljani - na jednoj i Anglosaksonaca na drugoj strani. Predstavljala je veliku pobjedu Britanaca nakon koje je uspostavljen dugotrajni mir, a anglosaksonski prodor na britske teritorije zaustavljen na nekoliko decenija. Iako je riječ o jednom od najvažnijih događaja svog vremena, o njemu postoje tek najoskudniji podaci, pa se tako ne zna ni točna lokacija Mons Badonicusa (engleski *Mount Badon*, velški *Mynydd Baddon*) ni godina u kojoj se ona odigrala, iako većina historičara smatra da se nije mogla dogoditi prije 490. niti poslije 517. U tekstu *[[Historia Brittonum]]* iz 9. vijeka se spominje da je za britsku pobjedu zaslužan ratni poglavica po imenu Arthur, zbog čega historičari smatraju da je upravo taj događaj potakao stvaranje arturijanskih legendi u srednjem vijeku. S druge strane, redovnik Gildas, jedini historijski izvor koji je bio suvremenik tih događaja, ne spominje Arthura.

Anali Kambrije, pak, spominju da se 665. godine odigrala "Druga bitka kod Badona" nakon koje su se svi Anglosaksonci pokrstili. Većina historičara drži da nije riječ o autentičnom događaju, odnosno da su na njega kasniji ljetopisci u nedostatku vlastitih pouzdanih izvora "kopirali" detalje prethodne bitke.

## U popularnoj kulturi
U filmu *[[Monty Python and the Holy Grail]]* se prilikom spominjanja podviga "hrabrog" Sir Robina se spominje kako je "osobno smočio hlače u bitki kod Badon Hilla."

Britanski književniuk Bernard Cornwell je bitku iskoristio kao zaplet svog romana **', trećeg u knjizi Warlord Chronicles.

Film ''[[King Arthur (film)|King Arthur]]'' iz 2004. prikazuje kako se bitka vodi u blizini [[Hadrijanov zid|Hadrijanovog zida]] između fiktivnih verzija [[Lucius Artorius Castus|Lucija Artorija Kasta]] i [[Cerdic od Wessex|Cerdica od Wessexa]] godine 467.

Bitka predstavlja samostalni scenarij, odnosno bitku u video-igri **'.

## Napomene

## Izvori
* Green, Thomas (2007). *Concepts of Arthur*. Stroud, Gloucestershire: Tempus. .
Sezam

**Sezam** (*Sesamum indicum*) ili **susam** je biljna vrsta iz taksonomije kritosjemenjača sa plodom punim sjemenki, koje sadrže veliku količinu ulja.
## Karakteristike

Sezam je jednogodišnja biljka koja naraste 50 do 100&nbsp;cm u visinu, i 4 do 14&nbsp;cm u širinu - stožastog oblika. Na dnu ima do 5&nbsp;cm široke listove koji se sužavaju prema vrhu do 1&nbsp;cm.
Cvjetovi su od bijele do purpurne boje, cjevastog oblika, dugi od 3 do 5&nbsp;cm., ali ima brojnih varijanti, od blijedo žute do plavih ili ljubičastih.

Mnogi divlji primjerci sezama pronađeni su u Africi, a nešto manji broj u Indiji.

Sezam se uzgaja radi sjemena koje sadrži 45-60% ulja koje se upotrebljava za kuhanje, pripremanje salata i za proizvodnju margarina. Sjeme je također bogato proteinima i jedna je od omiljenih namirnica u orijentalnim i sjevernoafričkim zemljama. Sezam se upotrebljava i u pekarstvu za posipanje peciva i hljebova. Sezam je vjerojatno jedna od najstarijih uljarica, od njeg se pravilo i vino, po asirskoj legendi kad su se bogovi sastali da naprave svijet pili su vino od sezamovih sjemenki.

## Uzgoj
Sezam se uzgaja širom svijeta na preko 20,000&nbsp;km2 (5 miliona akri). Najveći proizvođači sezama 2007. bili su Indija, Kina, Mianmar, Sudan, Etiopija, Uganda i Nigerija. Sedamdeset posto svjetske produkcije daje Azija, dok Afrika daje 26%.

Od 1950-ih, sezam se počeo uzgajati u Americi, - zapravo najviše u Teksasu na površinama koje variraju od 40 to 80&nbsp;km2 posljednjih godina. Ta proizvodnja ne pokriva američke potrebe tako da je uvoz nadmašio domaću proizvodnju.
## Etimologija
Riječ *sezam* došla je u hrvatskosrpski od latinskog *sesamum*, koju su Rimljani preuzeli od grčke riječi *sésamon* koja je značila "sjeme ili plod sezamove biljke". U grčki jezik je došla iz semitskih jezika (arapski: *simsim*, aramejski *shūmshĕmā*), a oni su je naslijedili od starobabilonskog **shawash-shammu* i asirskog *shamash-shammū* - *shaman shammī* "biljno ulje".
Slavna Ali Babina uzrečica ***Sezame otvori se*** iz priče Ali Baba i 40 hajduka (Tisuću i jedna noć) ima veze sa sezamovim plodom - mahuna sa sjemenjem otvori se kad sazri.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Sesamum indicum'' na portalu ''Flora of Pakistan'' 
* Sve o sezamu na portalu Katzer's Spice Pages
Veduta

**Veduta** (talijanski: *pogled*, *vidik*) je slika ili grafika koja detaljno prikazuje dio grada ili arhitektonske objekte u pejzažu, koji put uz ljudske likove i čitave skupine. Kod veduta je najbitnija perspektiva, kojom se ostvaruje privid prostornosti i stvarnosti prikaza.

## Historija nastanka žanra
Ovaj žanr pejsažnog slikarstva razvio se u Flandriji, gdje su slikari poput Paula Brilla počeli slikati *vedute* već početkom 16. vijeka. Tako da su se već u 17. vijeku holandski slikari razvili čitavu paletu prepoznatljivih motiva gradova i pejzaža svojih ravnica da udovolje zahtjevima svoje bogate srednje klase, jedan od najboljih primjera za to je slika Johannesa Vermeera *Pogled na Delft* iz 1661.

Kad je posjet Rimskom forumu i Kanalu Grande postao obligatni dio evropske turneje bogatih Engleza, ti prizori postali su standarni slikarski motiv. Od sredine 18. vijeka Venecija je postala poznata kao centar *vedutista*. Najpoznatiji slikari toga žanra bili su Canaletto i Francesco Guardi i članovi njihovih porodica. Canaletto se otisnuo i po ostalim gradovima Evrope do Londona i naslikao ih, a njegov nećak Bernardo Bellotto zabilježio je Dresden i Varšavu.

U drugim dijelovima Italije u 18. vijeku, taj žanr dobio je nove motive, Giovanni Paolo Pannini bio je prvi vedutist koji se specijalizirao za slikanje rimskih ruina. Vremenom je Pannini počeo slikati potpuno izmišljene pejzaže koje su zvali *capricci* i *vedute ideate* ili *veduta di fantasia*. Drugi veliki vedutist Giambattista Piranesi bio je prije svega majstor za *vedute ideate*, grafičke listove u bakropisu, a njegove *Vedute di Roma* odštampane su u mnogim verzijama.

Pri kraju 19. vijeka, puno osobniji impresionistički pejzaži potiskuju dotad preovladavajuće topografski točne prizore, ali i njih uskoro potiskuju fotografske panorame.

## Galerija poznatih veduta

Il Ritorno del Bucintoro al molo nel giorno dell'Ascensione (c.1738) Canaletto - Wells-Next-The-Sea, The Earl of Leicester and Trustees of the Holkham Estate.jpg|Giovanni Antonio Canal zvan Canaletto: *Duždev Bucintoro u Veneciji na dan uzašašća*
Datoteka:Canaletto_Verona.jpg|Bernardo Bellotto zvan Canaletto: *Pogled sa novoga mosta na Veronu*
Datoteka:Francesco Guardi 027.jpg|Francesco Guardi: *Duždeva palača u Veneciji*
Datoteka:Capriccio com o Coliseu e o Arco de Constantino.jpg|Giovanni Paolo Pannini: *[[Koloseum]] i [[Trijumfalna kapija]] [[car]]a [[Konstantin Veliki|Konstantina]] u [[Rim]]u*


## Reference

## Literatura
* Roberto Longhi: *Viviano Codazzi e l’invenzione della veduta realistica*

## Vanjske veze

* Veduten
Bhavaviveka

**Bhavyaviveka** (ili **Bhavya**) ( (); tibetanski: *slob-dpon bha-vya* ili *skal-ldan/legs-ldan*) (c. 500 – c. 578) bio je indijski budistički filozof i pisac poznat kao osnivač Svatantrika tradicije Mādhyamaka škole budizma. Ames (1993: p.&nbsp;210) drži da je Bhavyaviveka jedan od prvih budističkih logičara koji je primijenio 'formalni silogizam' (Wylie: sbyor ba'i tshig; Sanskrit: prayoga-vākya) indijske logike na Mādhyamaka, a što je često koristio u svom komentaru Nagarjunine *[[Mūlamadhyamakakārikā]]*, pod naslovom *Prajñāpradīpa*.

## Loza Panchen Lame
U lozi tibetanskog Pančen Lame se smatra da postoje četiri emanacije misaone struje Amitabha Buddhe - tri indijske i jedna tibetanska - prije Khedrup Gelek Pelzanga koji je priznat kao prvi Pančen Lama. Loza počinje sa Subhutijem, jednim od originalnih učenika Gautama Buddhe. Bhavaviveka se smatra trećom indijskom emanacijom.

## Povezano
* Buddhapālita

## Izvori

## Vanjske veze

* Berzin, Alexander (2008). ''Buddhist-Muslim Doctrinal Relations: Past, Present, and Future''. (accessed: Wednesday March 4, 2009) NB: originally published with extensive footnotes in ''Buddhist Attitudes toward Other Religions'', ed. Perry Schmidt-Leukel. St. Ottilien: EOS Verlag, 2008.
Učenjak

**Učenjak** je izraz koji u najširem, odnosno kolokvijalnom smislu, označava osobu koja je *učena*, tj. koja se svojim obrazovanjem ističe od ostalih ljudi. U užem smislu se pod time podrazumijeva osoba koja je stekla stručno znanje iz određene naučne oblasti, najčešće vezane uz društvene nauke ili njoj srodne oblasti kao što su filozofija ili teologija. Učenjak često predstavlja sinonim za naučnika, iako se u tom smislu najčešće primjenjuje u historijskom kontekstu.
Xie He (umjetnik)

**Xie He** (, fl. 5. vijek) bio je kineski slikar, pisac, historičar umjetnosti i likovni kritičar iz doba dinastija Liu Song i Južni Qi. Njegova likovna djela nisu sačuvana, ali je zato postao poznat po traktatu *[[Šest principa kineskog slikanja]]*, a koja je imala izuzetan uticaj na dalji razvoj kineske likovne teorije i umjetnosti.
Michel Martelly

**Michel Martelly** (12.2.1961. - ), također poznat pod umjetničkim imenom **Sweet Micky**, je haićanski pjevač i političar, koji je od 2011. do 2016. služio kao 41. predsjednik Haitija.

Rođen u porodici lokalnog direktora naftnog poduzeća Shell, Martelly je muzičku karijeru započeo 1980-ih te se specijalizirao za Kompa, tradicionalni haićanski muzički stil, ali je u njega uveo novine kao korištenje sintesajzera te postao poznat kao predstavnik *nove generacije* Kompasa. Porodica mu je bila bliska klanu Duvalier i njihovom diktatorskom režimu, te je nakon njegovog zbacivanja 1986. godine, veliki dio vremena boravio u susjednim SAD. Godine 1991. je podržao puć kojim je zbačen ljevičarski predsjednik Jean-Bertrand Aristide, a zbog čega se nakon Aristideovog povratka na vlast 1995. godine njegovo ime nalazilo na popisima za likvidaciju napravljenim od Aristideovih pristaša. Godine 2010. je, velikim dijelom koristeći svoju popularnost i status celebrityja, kao i kaos nastao nakon katastrofalnog potresa, izabran za predsjednika na izborima koje su obilježile kontroverze vezane uz navodne manipulacije i prevare. Na dužnost je stupio 2011. godine, a što je predstavljao prvi slučaj u historiji Haitija da je jedan predsjednik mirnim putem predao vlast svom nasljedniku. Mandat su mu obilježili optužbe za korupciju i sukobi sa opozicijom, koji su eskalirali za vrijeme parlamentarnih izbora 2015. godine. Martelly je na kraju podnio ostavku tjedan dana prije redovnog isteka svog mandata.

## Izvori
Erzhu Shilong

**Erzhu Shilong** (爾朱世隆) (500–532), kurtoazno ime **Rongzong** (榮宗), bio je Xiongnu činovnik u službi kineske/Xianbei dinastije Sjeverni Wei. Postao je istaknuta ličnost nakon što je njegov rođak, general Erzhu Rong, svrgnuo caricu majku Hu i na vlast doveo cara Xiaozhuanga. Kada je godine 530. car Xiaozhuang ubio Erzhu Ronga, Erzhu Shilong se priključio članovima svog klana koji su krenuli u protivnapad i svrgnuli Xiaozhuanga; nakon toga je za cara postavljen Jiemin. Međutim, protiv klana Erzhu se brzo, pod parolom osvećivanja Xiaozhungove smrti, pobunio general Gao Huan; nakon što su se protiv Erzhua pobunili i činovnici u carskoj prijestolnici Luoyang, klan je poražen. Erzhu Shilong nije uspio pobjeći iz Luoyanga, te je uhvaćen i pogubljen.
Heptarhija

**Heptarhija** (, od grčke riječi koja doslovno znači "sedmovlašće") je naziv za sedam anglosaksonskih država koje su postojale u južnoj, istočnoj i centralnoj Britaniji za vrijeme kasne antike i ranog srednjeg vijeka, a čijim je ujedinjenjem početkom 9. vijeka nastala Kraljevina Engleska. Pod državama Heptarhije se tradicionalno smatraju Northumbria, Mercia, Istočna Anglija, Essex, Kent, Sussex i Wessex.

Izraz je u upotrebi od 16. vijeka, ali ideja o sedam anglosaksonskih kraljevstava kao pretečama engleske države se pripusuje engleskom historičaru Henryju od Huntigtona koju je u 12. vijeku iznio na stranicama svoje knjige *Historia Anglorum*.

## Napomene

## Literatura
## Izvori
* *Westermann Großer Atlas zur Weltgeschichte*

### Dodatna
* Stenton, F. M. (1971) *Anglo-Saxon England*, 3rd edition. Oxford U. P.
* Campbell, J. et al. (1991) *The Anglo-Saxons*. Harmondsworth: Penguin

### Vanjske veze
* Monarchs of Britain , *[[Encyclopædia Britannica]]*
* [The [Burghal Hidage] - Wessex's fortified burhs]
Tribonijan

**Tribonijan**, (500-547 n.e.) je bio vizantijski pravnik poreklom iz Pamfilije u Maloj Aziji.

Radio je kao advokat u Konstantinopolju. Bio je jedan od najpoznatijih i najboljih pravnika svoga doba. Ubrzo je dospeo da najviših položaja i do titule *magister sacri palatii* (što bi danas odgovaralo zvanju ministra pravde).

Bio je glavni pravnik Justinijana I, koji mu je 530. godine poverio rad na kodifikaciji prava koja bi važila za celu imperiju. Izradio je Justinijanov kodeks, a bio je vođa komisije za izradu Corpus iuris civillis-a (zbornika građanskog prava).

Najvažniji i najobimniji deo kodifikacije predstavljaju Digesta (grčki Pandekta), sadržani u pedeset kniga podeljenih na naslove (*tituluse*) u okviru kojih se skupljeni fragmenti rimskih pravnika koji se odnose na te naslove (pravna pitanja). Ona je stupila na snagu 533. godine.
Kraljevina Essex

**Kraljevina Essex** () ili **Kraljevstvo Istočnih Saksonaca** () je jedno od sedam anglosaksonskih država koji su u ranom srednjem vijeku činili Heptarhiju. Osnovano je u 6. vijeku i prostiralo se na teritorijama kasnijih engleskih grofovija Essex (koja je po njemu dobila ime), Hertfordshire, Middlesex i (nakratko) Kent. Kraljevi Essexa su često bili u vazalnom odnosu prema stranim vladarima. Posljednji kralj Essexa se zvao Sigered, i on je godine 825. svoje kraljevstvo prepustio Egbertu, kralju Wessexa.

## Napomene
## Reference

### Ostali izvori
* ***Kings, Rulers and Statesmen''', Clive Carpenter, Guinness Superlatives Ltd''
* ***Rulers and Governments of the World, Vol1, Earliest Times to 1491*', Martha Ross*
Bretwalda

***Bretwalda***, također ***brytenwalda*** i ***bretenanwealda***, je staroengleska riječ koja se prvi put spominje u *[[Anglosaksonska kronika|Anglosaksonskoj kronici]]* iz 9. vijeka i označava vladare anglosaksonskih kraljevstava koji su od 5. do 9. vijeka uspostavljali hegemoniju ili sizerenstvo nad drugim anglosaksonskim kraljevstvima. Izraz *bretwalda* se također pojavljuje u povelji Æthelstana, kralja Engleske.

Za vladare Mercije se općenito smatra da su bili najmoćniji engleski kraljevi od sredine 7. do početka 8. vijeka, ali nijedan od njih u *Kronici* nije označen titulom *bretwalda* što se obično tumači anti-mersijskom pristranošću autora *Kronike*. *[[Annals of Wales|Anali Walesa]]* su pak gospodare Northumbrije označavali kao "kraljeve Saksonaca" (tj. Engleza) sve do smrti Osred I godine 716. 

U Irskoj u 11. i 12. vijeku je riječ Bretwëlde bila jedna kojom se označavao "veliki kralj". 

## Bretwalde
### Imena koje navode i Beda Uvaženi i ''Anglosaksonska kronika''

* Ælle od Sussexa (488–cca.514)
* Ceawlin od Wessexa (560–92, umro 593)
* Æthelberht od Kenta (590–616)
* Rædwald od Istočne Anglije (c600–24)
* Edwin od Deire (616–33)
* Oswald od Northumbrije (633–42)
* Oswiu od Northumbrije (642–70)

### Mersijski vladari sa sličnim ili većim autoritetom
* Wulfhere od Mercije (658–675)
* Æthelred od Mercije (675–704, u. 716)
* Æthelbald od Mercije (716–757)
* Offa od Mercije (757–796)
* Cœnwulf od Mercije (796–821)

### Navedeni samo u ''Anglosaksonskoj kronici''
* Egbert od Wessexa (829–39)
Nagrada Agatha

**Nagrada Agatha** je literarna nagrada koja se dodjeljuje piscima kriminalističkih romana.

Ime je dobila po Agathi Christie, najprodavanijoj autorici kriminalističkih romana u svijetu. Nagradu dijeli *Malice Domestics Ltd* u pet kategorija: 
* Najbolji roman, 
* Najbolji prvi krimić, 
* Najbolja kratka priča, 
* Najbolja ne-fikcija, 
* Najbolji dječji/za mladež krimić.
The Da Vinci Code (igra)

***The Da Vinci Code*** je igra za PlayStation 2, Xbox i PC bazirana prema istoimenom romanu Dana Browna. Igra nema sličnosti sa filmom/knjigom, pa likovi neće izgledati kao njihovi utemeljitelji na filmu/knjizi.

## Pregled
*Da Vinci Code* je akcijska/avantura igra u trećem licu. Priča je kao i u knjizi, a ne u filmu, no posjećujete i neke lokacije koje nisu bile niti u filmu, niti u knjizi.

Cilj igre (kao i u knjizi i filmu) je pronalazak Svetog Grala. Da postigne cilje, igrač uspješno mora riješiti zagonetke, anagrame i ostale trikove i uz to poraziti AI. Postoje monge fizičke i intelektualne zagonetke koje morate riješiti prije nego postignete cilj.

## Likovi

*; Robert Langdon: Profesor sa Harvarda koji predaje simbologiju. No kad je otkrio tijeli Jacquesa Saunierea ostavlja posao i ulazi u svijet opasnosti i tajni. On je jedan od likova s kojim možete igrati.
*; Sophie Neveu: Sophie Neveu radi u francuskoj policiji na odjelu kriptografije. Navodno je unuka Jaquesa Saunierea (što se pokazuje kao neistina) pa trči k Robertu Langdonu da joj pomogne otkriti uzrok brutalnog ubojstva njenog "djeda".
*; Silas: Ubojica od vrlo rane dobi, Silas je uhićen od policije i strpan u zatvor. Kad je oslobođen primljen je u Opus Dei od Manuela Aringarose. Od tada je njegov cilj da uništi ono što je Sionski priorij čuvao stoljećima. Od njega morate bježati u igri.

## Trivia
* U igri organizacija se naziva Manus Dei, a ne Opus Dei iz razloga što nisu htjeli sukobe s orianizacijom.
* Poruka na Mona Lisi nije *So Dark The Con Of Man* kao i i uknjizi i filmu.
* Za razliku od filma koji nakon tajne Mona Lise upućuje likove na *Madonnu na stijenu* nego na sliku *[[Ivan Krstitelj|Svetog Ivana Krstitelja]]* koji se nalazi između Bacchiusa i anđela Uriela. 
* U slici nisu našli knjuč nego prsten.

## Povezano
* Da Vincijev kod
* Da Vincijev kod (film)
* Dan Brown
* Leonardo da Vinci
* Sionski priorij
* Opus Dei

## Vanjske veze
* Official Website
* The Da Vinci Code on GameFAQs
* The Official Da Vinci Code (video game) trailer on Yahoo! Movies
500-te

**500-e** su decenija koja je počela 1. januara 500. i završila 31. decembra 509. Smatraju se prvom decenijom 6. vijeka.

## Događaji i trendovi
* 502 - Kinesku dinastiju Južni Qi smjenjuje dinastija Liang. 
* Perzijski filozof Mazdak proglašava privatno vlasništvo izvorom svega zla.
* 507 - Bitka kod Vouillea nakon koje franački kralj Klodvig I protjeruje Vizigote iz najvećeg dijela današnje južne Francuske.
* 509 - Franačko Kraljevstvo postaje prva država nakon Rimskog Carstva u kojoj je katoličanstvo proglašeno državnom religijom.

## Reference
Atinsko Vojvodstvo

**Atensko Vojvodstvo** ili **Atinsko Vojvodstvo** je najdugovječnije križarska neMletačka država koja nastaje nakon 1204. godina kada u Četvrtom križarskom pohodu krstaši osvajaju Carigrad 1204. godine i tako ruše Vizantiju.

## Historija

Nakon križarsko-mletačkog osvajanja Carigrada 13.4.1204. Vizantija se praktički raspala u potpunoj anarhiji iako je ostatak Carstva još uvek bio slobodan,a na njenim ruševinama je proglašeno Latinsko Carstvo. Koristeći situaciju potpunog rasula burgundski plemić Oto de la Roche osvaja Atinu i tamo počinje vladati kao lokalni gospodar i formalni vasal Solunskog kraljevstva. Potomci ovog plemića vladaju Atinskim Vojvodstvom koje dobiva svoje ime tek 1260. godine do 1311. godine kada snage plaćenićke katalonske kompanije osvajaju vojvodstvo i postavljaju tamo na nominalnu vlast prinčeve Sicilije koji praktički nikad neće posjetiti vojvodstvo čime stvarna vlast u državi ostaje u njihovim rukama iako sjeverni dio države gube u invaziji Dušana Silnog. Do odlučujuće promjene dolazi tek tijekom sredozemnih ratova Petra IV Aragonskog, a u borbi za vlast različih frakcija Atensko vojvodstvo osvaja 7.7.1385. godine fiorentinac Neri I iz moćne financijske dinastije Acciaiuoli. Pokušaj Mletaka da s prestolje izbace njegovog sina definitivno propada tako da potomci Nerija vladaju vojvodstvom kao vazali Osmanskog Carstva ili Despotata Moreja do turske aneksije 1458. godine.

## Povezano
* Pad Carigrada (1204)
* IV krstaški pohod
* Krstaške države

## Izvori
* Anthony Stokvis, *Manuel d'histoire, de généalogie et de chronologie de tous les États du globe, depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours*, préf. H. F. Wijnman, réédition Israël, 1966, Chapitre *d* : Principautés Franques du Levant , Chapitre II « Duché d'Athènes », chapitre VII Tableau généalogique n°18 465-468. 
* Jean Longnon *L’Empire Latin de Constantinople et la Principauté de Morée* Payot Paris 1949 .
Riva degli Schiavoni

**Riva degli Schiavoni** je široka promenada u sestieru Castello u Veneciji. Prostire se duž Bacina San Marco, od mosta Ponte della Paglia sve do kanala Rio de la Ca' di Dio. Riva je dobila ime po trgovcima iz Dalmacije i istočne obale Jadrana koje su za vrijeme Mletačke Republike zvali Schiavoni. Oni su se tu sidrili sa svojim trgovačkim brodovima, a tu su imali i svoje prodajne štandove. Riva je u stvari bila najbolji dio venecijanske luke, zbog blizine Trga sv. Marka, središta političke moći Venecije.

## Historija nastanka

Ulica se počela najverovatnije formirati u 9. vijeku, produžena je 1060. isušivanjem dotada močvarnih dijelova. Izvorno je bila puno uža nego što je danas, odnosno nešto malo šira nego što je most ponte della Paglia, što se može vidjeti na prikazu grada od Jacopa de' Barbarija iz 1500. i brojnim drugim slikama i bakropisima. Riva je proširena na sadašnju veličinu između 1780. i 1782. godine, u vrijeme posljednjih nekoliko godina Mletačke Republike. Na rivi je 1172. Marco Cassolo na smrt izbo dužda Vitale Michiela II koji se rivom zaputio do crkve San Zaccaria na proslavu Uskrsa.

Riva je popločena prvi put 1324. i to pečenom ciglom. Za vrijeme austrijske vladavine nad Venecijom, tadašnji povjerenik Bembo je 1851. predstavio projekt radikalnog proširenja i izgradnje na rivi koju je grad naručio kod arhitekata Fisole i Cadorina. Po njihovom projektu riva se trebala dvostruko proširiti, uz izgradnju niza novih zgrada uz Zaljev San Marco i proširenje svih mostova na njoj ([Ponte della Paglia, Ponte del Rio de Vin, Ponte dei Greci i Ponte della Ca' di Dio). Projekt je na kraju odbačen [1854. zbog prevelikog mijenjanja dotadašnjeg stanja.

## Znamenitosti uz rivu

Na rivi se od Trga San Marco prema Arsenalu nalazi nekoliko zgrada od posebnog arhitektonskog ili historijskog značaja:
* Ponte della Paglia, most na samom zapadnom početku promenade;
* Palača Prigioni Nuove koja je povezana sa Duždevem palačom malim mostom (Ponte dei Sospiri);
* Hotel Danieli Excelsior, zajedno sa nekadašnjom palačom Dandolo, najluksuzniji venecijanski hotel;
* Most Ponte sul Rio del Vin;
* Brončani spomenik kralju Vittoriju Emanuelu II, kipara Ettorea Ferrarija iz 1887;
* Most Ponte sul Rio dei Greci; 
* Crkva Chiesa della Pietà s istoimenom bratovštinom u kojoj je djelovao i Antonio Vivaldi;
* Most Ponte sul Rio della Pietà;
* Nekadašnja palača Gabrielli, danas zgrada istoimenog hotela;
* Most Ponte della Ca' di Dio kojim završava Riva degli Schiavoni.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Riva degli Schiavoni: The Principal Waterfront of Venice''  
* ''Riva degli Schiavoni''
Stair House

**Stair House** je kuća u regiji East Ayrshire u Škotskoj. Građevina je rodno mjesto plemića Johna Dalrymplea (1648–1707). Izgrađena je tokom kasnog 16. ili ranog 17. vijeka, a u upotrebi je do danas. U 20. vijeku bila je u vlasništvu Roberta Bobbyja Corbetta, drugog sina baruna od Rowallana. Kuća je zaštićeno kulturno dobro.
David Livingstone Centre

**David Livingstone Centre** je muzej posvećen škotskom istraživaču i misionaru Davidu Livingstoneu. Izgrađen je na području stanovanja 24 obitelji, a danas je pretvoren u cijenjeni i proslavljeni muzej. Opisuje život Davida Livingstonea od djetinjstva u mjestu Blantyre, Južni Lanarkshire pa do Afričkih pustolovina. Muzej pokazuje njegove putove, medicinske usluge i afričke artefakte. 

Muzej se nalazi oko 10 milja južno od Glasgowa, a željeznica u mjestu Blantyre je 10 minuta hoda od muzeja.
Chiesa della Pietà (Venecija)

**Chiesa della Pietà** ili **Santa Maria della Visitazione** je crkva u sestieru Castello u Veneciji na promenadi Riva degli Schiavoni. 

## Historija
Današnja crkva podignuta je između 1745. i 1760. po projektu Giorgia Massarija (1687–1766), na mjestu starije crkve koja se nalazila desno od današnje zgrade i koja je srušena zbog trošnosti. Glavna fasada je međutim ostala nedovršena sve do početka 20. vijeka, dovršena je tek 1906. manje više, po izvornim nacrtima. Mala izmjena je napravljena samo na sljemenu krovišta, gdje je postavljen križ umjesto tri mramorna kipa. Crkva je tako nazvana jer se nalazila uz Ospedale della Pietà, staro sirotište i bratovštinu u ulici *Calle della Pieta*, u kojem je tokom 17. vijeka radio i stvarao Antonio Vivaldi.

## Unutrašnjost
U unutrašnjosti se nalazi dramatičan ciklus fresaka *Trijumf vjere* Giovannija Battiste Tiepola.

## Izvori

## Vanjske veze

* oxford art journal
Drugo Bugarsko Carstvo

**Drugo bugarsko carstvo** () ili **Druga bugarska država** (), bila je srednjovekovna bugarska država koja je postojala od 1185. godine do 1396/1397. Kao naslednik Prvog bugarskog carstva bilo je na vrhuncu moći pod Kalojanom i Ivanom Asenom II nakon krstaškog osvajanja Carigrada 1204. godine. Uzdizanje Nikejskog Carstva to jest Vizantije od 1240. godine i potom Mongolska invazija su sveli Drugo bugarsko carstvo na drugorazrednu državu čak i u balkanskim okvirima koja je ujedno i mongolski vazal. Životarenje ovog "carstva" koje se polovicom 14 veka raspalo na 3 dijela će na kraju biti dovršeno Osmanlijskom aneksijom 1395. godine, a Bugari će obnovu svoje izgubljene nezavisnosti morati čekati do 1878. godina kada se osniva Kneževina Bugarska.

## Povezano
* Prvo Bugarsko Carstvo
Daleki istok Rusije

**Daleki istok Rusije** () ili **Ruski daleki istok** (), područje je na istoku Rusije koje je najudaljenije od Moskve. To je područje najudaljenije od prestonice države kojoj pripada od svih područja na svijetu. Ono se poklapa s Dalekoistočnim okrugom Ruske Federacije. Geografski, historijski i po pravcu migracija, to područje se često zove i **Zabajkalje** ().

## Odlike

* Površina područja je – **6.169.300** km² (oko 36% teritorije Ruske Federacije).
* Broj stanovnika je – **6,5** miliona ljudi (oko 4,7% stanovništva Ruske Federacije).
* Za više informacija, vidjeti: Dalekoistočni federalni okrug.

**Daleki istok Rusije** pretežno je planinski prostor koji se proteže od Čukotskog poluostrva na sjeveru do državne granice sa Sjevernom Korejom, Japanom i Kinom. Obuhvata i ostrvo Sahalin, Kurilska i druga ostrva.

### Priroda
Priroda Dalekog istoka veoma je raznovrsna. Krajnji sjever je cijele godine pod snježnim pokrivačem, dok su najjužniji dijelovi pokriveni suptropskim šumama. Riječna mreža je gusta, a najveća rijeka je Amur.

### Klima
Primorski položaj ublažava klimu Dalekog istoka i smanjuje razlike izmađu sjevera i juga. Klima ima monsunske odlike: većina padavina stiže s ljetnjim pljuskovima. Kamčatku i Kurilska ostrva potresaju česti zemljotresi i vulkanske erupcije.

### Prirodna bogatstva
Sjeverna ivična mora Tihog okeana su bogata ribom. Šume daju obilje kvalitetnog drveta. Zlata ima na Kamčatki i po pritokama Amura, a uglja, nafte i prirodnog gasa na Sahalinu.

## Vanjske veze

* Daleki istok Rusije