1694.

Godina **1691** (**[[rimski brojevi|MDCXCIV]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.
__NOTOC__
## Događaji
### Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak
* januar, početkom - Sabor u Baji: skupština Srba oficira održana u Baji, protivno volji generala Štaremberga: traži se odvojeno zemljište, Mala Vlaška između Save i Drave; car prihvata ali nije realizovano.
* 6. 2. - U Brazilu uništena zajednica odbeglih robova Quilombo dos Palmares.
* 25. 2. - Silvestro Valier je novi mletački dužd (do 1700; u "Gorskom vijencu" je pomenut kao domaćin vojvode Draška).
* 1. 3. - *[[HMS Sussex (1693)|HMS Sussex]]* i još 12 brodova sa blagom potonulo kod Gibraltara, 1.200 mrtvih.
* mart - Ali-paša napao Titel, odbranio ga Prodan Šteta, koji će za to od cara dobiti zlatan lanac sa medaljom. Turci napadali i Bečej.
* 31. 3. - Potvrdna diploma cara Leopolda I.: Petronije Petar Ljubibratić nasledio Longina Rajića kao unijatski episkop u Sremu.

### April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj
* 27. 4. - Osnovana Banka Engleske radi finansiranja rata protiv Francuske - kredit od 1,2 miliona funti je prvi državni dug.
* maj, početkom - Tajno uputstvo Dvorskog ratnog saveta da se radi na umanjenju ugleda patrijarha Arsenija III i podvojvode Jovana Monasterlije.
* 11. 5. - Dekret nakon pregovora cara i patrijarha u Beču: Srbi iz Sent Andreje da se presele u južnu Bačku nakon žetve (nije ostvareno).
* 27. 5. - Bitka kod Torroelle: uspešan početak francuske invazije španske Katalonije, gen. Anne-Jules de Noailles tokom leta opsedao Barselonu, morao odustati zbog dolaska engleske flote.
* 11. 6. - Veliki turski rat: Bitka kod Hodówa je poljsko-litvanska pobeda nad Krimskim Tatarima koji su upali u Poljsku.
* 18. 6. - Morejski rat: Mlečani tokom operacije oko Neretve osvojili Čitluk. Mletačka republika sa hajducima preduzima ofanzivu ovog leta, u očekivanju pregovora: osvojena Gabela, kao i privremeno Trebinje i Popovo polje. Razoren manastir Tvrdoš, episkop Savatije Ljubibratić sa kaluđerima pobegao u Savinu.
* 28. 6. - Patrijarh Arsenije III podnosi caru molbu za potvrdu sedam episkopa u reorganizovanim episkopijama - odobreno sledećeg marta, uprkos protivljenju kardinala Kolonića.

### Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan

* 1. 7. - Osnovano Sveučilište u Halleu (danas Sveučilište Martin Luther Halle-Wittenberg).
* 2. 7. - Nestao (verovatno ubijen) Philip Christoph von Königsmarck, osumnjičen da je ljubavnik hanoverske kneginje Sophie Dorotheje.
* 22 - 23. 7. - Rat Velike alijanse: anglo-holandsko bombardovanje Dieppea.
* 29. 7. - Sultan Husein postaje safavidski šah Persije (do 1722).
* 15. 9. - Pečujski magistrat ponavlja odluku o proterivanju Srba ako ne prihvate uniju.
* 18. 9. - Mlečani zauzeli ostrvo Hios, ostaju samo do februara.

### Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac

* 23. 10. - Počinje 33-godišnja marokanska opsada španske Ceute.
* 11. 11. - Hrvatski sabor imenovao Pavla Rittera Vitezovića upraviteljem tiskare u Zagrebu.
* 27. 11. - U Herceg Novom posvećen crnogorski mitropolit Sava Očinić.
* 3. 12. - Engleski parlament odredio da se generalni izbori moraju održavati na svake tri godine - sledećih dvadesetak godina označeni skoro stalnom predizbornom groznicom i strančarenjem (*Rage of Party*).
* 11. 12. - Francesco Farnese je novi vojvoda Parme i Piacenze (do 1727).
* 28. 12. - Engleska kraljica Mary II umire od boginja, William III nastavlja sam; naslednica mu je svastika Ana.

### Kroz godinu
* Srbi osnovali naselje preko puta Petrovaradina: Srpski Grad (*Ratzen Stadt*) ili Petrovaradinski Šanac - današnji Novi Sad.
* Prema tvrdnji kardinala Kolonića iz 1706, Srbi "pobili austrijsku konjicu" blizu Kapele (Srbi u Lici i Krbavi "osobito neposlušni").
* Turci pokušali povratiti Veliki Varadin.
* Prvo izdanje *[[Dictionnaire de l'Académie française]]*.
* Velika glad 1693-94 ubija 1,7 miliona Francuza
* Atlantska trgovina robljem: brod *Hannibal* povezao 692 roba iz Afrike, 320 umrlo ili bačeno u more.
* U Bukureštu osnovana Kneževska akademija Svetog Save u istoimenom manastiru - prethodnica današnjeg Univerziteta u Bukureštu.
* Završena Palača Potala.
* Umro Sourigna Vongsa, kralj Lan Xanga (Laos i okolina) - kraj zlatnog doba, dolazi do spora oko nasledstva i podele zemlje.

## Rođenja

* februar - Petar Nakić, graditelj orgulja († 1769)
* 4. 6. - François Quesnay, ekonomista-fiziokrata († 1774)
* 26. 6. - Georg Brandt, švedski kemičar i mineralog te otkrivač kobalta († 1768)
* 21. 11. - Voltaire, francuski književnik, povjesničar i filozof († 1778)

## Smrti

* 6. 1. - Francesco Morosini, mletački dužd (* 1619)
* 4. 2. - Natalija Nariškina, majka Petra Velikog (* 1651)
* 19. 2. - Jerzy Franciszek Kulczycki, ratnik, kafedžija (* 1640)
* 29. 7. - Sulejman I, persijski šah (* 1647)
* 8. 8. - Antoine Arnauld *le Grand*, teolog, filozof, matematičar (* 1612)
* 7. 9. - Andrija Zmajević, barski nadbiskup (* 1624)
* 24. 11. - Matsuo Basho, japanski pesnik (* 1644)
* 29. 11. - Marcello Malpighi, anatom (* 1628)
* 11. 12. - Ranuccio II Farnese, vojvoda Parme i Pjačence (* 1630)
* 28. 12. - Mary II, kraljica Engleske (* 1662)
* ? - Muhamed Muhtesim Šabanović, šerijatski pravnik

## Reference

;Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993,  (III-1)
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-I)