1860.

Godina **1860** (**[[Rimski brojevi|MDCCCLX]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom odn. prijestupna godina koja počinje u petak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).
__NOTOC__

## Događaji
### Januar/Siječanj
* 2. 1. - Matematičar Urbain Le Verrier objavio otkriće planete Vulkan, bliže Suncu od Merkura, koju je prošlog marta navodno opazio amaterski astronom Edmond Modeste Lescarbault (uzaludna potraga će trajati decenijama).
* 10. 1. - U rušenju i požaru tekstilne fabrike Pemberton Mill u Lawrence, Massachusetts poginulo oko 145 ljudi.
* 13. 1. - Špansko-marokanski rat (1859-60): Bitka kod Tétouana je odlučujuća španska pobeda.
* januar - Francuz Henri Mouhot stiže u region Angkor i osmatra Angkor Wat.
* 21. 1. - Camillo Benso di Cavour je ponovo premijer Pijemont-Sardinije.
* 23. 1. - Potpisan Cobden–Chevalierov ugovor o slobodnoj trgovini između Velike Britanije i Francuske (ostao na snazi do 1892).
* 23. 1. - Étienne Lenoir predstavio u Parizu plinski motor.
* 28. 1. - Ugovorom iz Managve Velika Britanija priznaje integritet Nikaragve, predviđena autonomija za narod Miskito.
* zima - Ponovo se budi ustanak u Hercegovini, Turci će tamo koncentrisati 14.000 vojnika.

### Februar/Veljača
* 19. 2. - Kod Nova Scotije potonuo parobrod *[[SS Hungarian]]*, 205 mrtvih.
* 20. 2. - U Novom Sadu štampan prvi broj časopisa "Danica".
* 26. 2. - Beli naseljenici masakrirali Wiyot Indijance kod Eureka, California.
* 28. 2. (16. 2. po j.k.) - U Srbiji novi Zakonik o sudskom postupku - vraća se usmenost postupka na prvoj sudskoj instanci.
* februar, krajem - Knez Miloš šalje u Carigrad diplomatsku delegaciju, traži priznanje naslednosti kneževskog dostojanstva za Obrenoviće, iseljenje Turaka i dozvolu za novi ustav (bez uspeha).

### Mart/Ožujak

* 3. 3. - Osnovana prva žandarmerijska četa u Beogradu (danas Dan Žandarmerije Srbije).
* 5. 3. - Carskim patentom objavljeno da će se austrijsko Carevinsko vijeće uvećati za 38 članova.
* 8. 3. (25. 2. po j.k.) - U Srbiji ukinuta Kasacija, čime Apelacija ostaje jedini viši sud, sa funkcijom i suđenja i pregledanja presuda (Kasacija vraćena 1866).
* 9. 3. - U San Francisco stiglo prvo japansko poslanstvo u SAD.
* ožujak - Austrija raspisala zajam od 200 milijuna forinti, ali prikupila svega 76 milijuna (godišnji deficit je 280 milijuna).
* mart - Opsada Sajgona: vijetnamske snage opsele malobrojni franko-španski garnizon u Sajgonu (do februara '61).
* 17. 3. - Na Novom Zelandu izbija Prvi taranakijski rat sa Maorima oko vlasništva nad zemljom.
* 22. 3. - Ujedinjenje Italije: Ujedinjene Provincije Centralne Italije (Veliko Vojvodstvo Toskana, vojvodstva Parma i Modena i ranija papinska Romagna) se nakon plebiscita priključile Pijemont-Sardiniji.
* 24. 3. - Torinski ugovor: Sardinija-Pijemont daje Savoju i Nicu Francuskoj (potvrđeno plebiscitima u aprilu); Francuskoj pripadaju i "slobodni gradovi" Menton i Roquebrune-Cap-Martin, biće osnovani departmani Savoie, Haute-Savoie i Alpes-Maritimes.
* mart - septembar - Tajpinški ustanak: vlada šalje Armiju zelene zastave na ustaničku prestonicu Nanking, ali ovi je ubedljivo porazili.
* proljeće - U Hrvatskoj je glad, Mađari sakupljaju pomoć.

### April/Travanj
* 3. 4. - Krenuo *[[Pony Express]]*, povezuje St. Joseph, Missouri i Sacramento, California.
* 4. 4. - U Palermu na burbonskoj Siciliji izbija pobuna (*Rivolta della Gancia*).
* 9. 4. - Édouard-Léon Scott de Martinville snimio na svom autofonografu francusku pesmu *[[Au clair de la lune]]*, valjda prvi prepoznatljivi zapis ljudskog glasa.
* 15. 4. - U bugarskoj crkvi u Carigradu tokom uskršnje liturgije pomenuto sultanovo ime umesto vaseljenskog patrijarha - ovo je praktično otcepljenje od grčke crkve.
* april - Firma *[[Krupp]]* počela prodaju oružja - pruskoj vojsci isporučeno 312 čeličnih topova od šest funti.
* april - Završen rad komisije velikih za razgraničenje Turske i Crne Gore, potpisan protokol.
* april - Prva izložba slika u Beogradu: Steva Todorović, Pavle Simić i Radovan Marković u Turskom hanu.
* 19. 4. - Car Franjo Josip ukida podjelu Ugarske na pet namjesništava, obećava uspostavu starih županija i sazivanje ugarskog sabora.
* 24. 4. - Otvorena pruga Velika Kaniža-Pragersko, preko Kotoribe, Čakovca i Macinca - prva željeznička pruga u Hrvatskoj.
* 26. 4. - Ugovorom iz Wad-Rasa okončan Špansko-marokanski rat: Maroko plaća odštetu, proširene teritorije španske Ceute i Melille (→ Ifni).
* 28. 4. (16. 4. po j.k.) - Novi propisi o zajmovima iz opštinskih kasa u Srbiji (želi se olakšanje zajmova manje imućnim seljacima).
* proleće - Vlada kneza Miloša proganja liberale u Srbiji.

### Maj/Svibanj

* 5 - 11. 5. - Ekspedicija Hiljade, Giuseppe Garibaldi sa 1.089 crvenokošuljaša plovi iz Đenove (Quarto dei Mille) do Marsale na Siciliji, pri iskrcavanju ima britansku podršku.
* 8. 5. - Južni region Cauca se otcepio od Granadinske Konfederacije (Kolumbije), dolazi do građanskog rata.
* 14. 5. - Garibaldi proglašava diktaturu na Siciliji, Francesco Crispi postavljen tri dana kasnije za prvog državnog sekretara.
* 15. 5. - Bitka kod Calatafimija je prvi okršaj i uspeh Garibaldijevih crvenokošuljaša.
* 18. 5. - Abraham Lincoln izabran na konvenciji za predsedničkog kandidata republikanaca.
* 27 - 30. 5. - Garibaldijevi dobrovoljci i meštani ovladali Palermom.
* 29 - 31. 5. - Drusko-maronitski konflikt: u tri dana uništeno 60 sela oko Bejruta, ubijeno po više desetina Maronita i Druza; sledećeg leta ubijeno nekoliko hiljada hrišćana, uključujući američkog i holandskog konzula, Abdelkader spasao mnoge hrišćane u Damasku.
* 31. 5. - Prva sjednica Carevinskog vijeća,

### Jun/Lipanj

* 1. 6. - Počinje popis stanovništva u SAD - oko 31,4 miliona stanovnika (35% više nego 1850.), blizu 4 miliona robova.
* 12. 6. - Osnovana Državna banka Ruske imperije.
* jun - Tajpinški ustanak: prva akcija jedinice Frederick Townsend Warda kod Šangaja (začetak Uvek pobedničke armije).
* 16. 6. - Covodeov komitet Predstavničkog doma SAD podneo izveštaj - Buchananova administracija je "najkorumpiranija od 1789." ali nema osnova za impičment predsednika.
* 19. 6. - Podmaršal barun Josip Šokčević imenovan za hrvatskog bana (do 1867).
* jun - Sen-Kanten novi guverner Vojvodine umesto Šokčevića, pokušava da suzbije nacionalno vrenje (zabrana svih trobojki, hapšenja).
* 21. 6. - Biskup Štrosmajer napada na sjednici Carevinskog vijeća politiku germanizacije u Hrvatskoj i Slavoniji i traži vraćanje prava hrvatskom jeziku.
* 25. 6. (13. 6. po j.k.) - U Srbiji doneseni propisi o zajmovima iz crkvenih i manastirskih novaca.
* 25. 6. - Franjo II., kralj Dvije Sicilije, zakasnelo daje ustav.
* 30. 6. - Debata o evoluciji u Oksfordu koju su obeležili Thomas Henry Huxley i biskup Samuel Wilberforce.
* jun po j.k. - Policijski poslovi Uprave varoši Beograda i formalno dolaze pod kneževu nadležnost.

### Jul/Srpanj
* 2. 7. (20. 6. po j.k.) - Rusi osnovali Vladivostok na Dalekom istoku.
* 9. 7. - Odlukom bečkog Ministarstva pravosuđa, sve nacionalnosti u Vojvodini dobile pravo upotrebe svog jezika na svim sudskim instancama.
* 12. 7. - Novi ban Josip Šokčević stigao u Zagreb s viješću da se u škole i urede uvodi hrvatski jezik umjesto njemačkoga.
* 24. 7. - Bitka kod Milazza na istoku Sicilije se okončava garibaldinskom pobedom.
* 27. 7. (15. 7. po j.k.) - Konfrontacija Srba i Turaka na beogradskoj Velikoj pijaci.

### Avgust/August/Kolovoz

* 4. 8. - Garibaldijev prijatelj Nino Bixio guši seljačku pobunu u mestu Bronte, kasnije streljano pet meštana (*Fatti di Bronte*).
* 5. 8. - Nakon što je proteran Nikanor Ivanović, za mitropolita crngorsko-brdskog postavljen Ilarion II Roganović (do 1882).
* pre 9. 8. (28. 7. po j.k.) - Sukob Srba i Turaka na Savi iza beogradske Male pijace, s obe strane ima mrtvih i ranjenih, ureduju žandarmerija i vojska.
* 13. 8. (1. 8. po j.k.) - Crnogorski knjaz Danilo I Petrović Njegoš umire od posljedica atentata u Kotoru, nasljeđuje ga sinovac Nikola I. Petrović Njegoš, inicijativi kneginje Darinke (do 1918, od 1910 sa kraljevskom titulom).
* 16. 8. - Francuski ekspedicioni korpus Beaufort d'Hautpoula se iskrcao u Bejrutu, uz osmanski pristanak, kako bi štitio hrišćane.
* 21. 8. - Drugi opijumski rat: saveznici zauzeli kineske Tvrđave Taku blizu Tianjina.
* 22. 8. - Garibaldi sa trupama prelazi Mesinski moreuz na italijansko kopno, uz pomoć britanske flote.
* 26. 8. - Na sastanku istaknutijih austrijskih i ugarskih članova Pojačanog carevinskog veća doneta odluka o ukidanju Vojvodine - držano u tajnosti do decembra.

### Septembar/Rujan

* 3 - 5. 9. - Kongres u Karlsrueu je prvi međunarodni sastanak hemičara.
* 7. 9. - Garibaldi stigao u Napulj bez otpora.
* 8. 9. - Parobrod *[[PS Lady Elgin]]* potonuo na jezeru Michigan nakon sudara, oko 300 mrtvih.
* 10. 9. - Trupe Pijemont-Sardinije ulaze u Papinsku Državu nakon što je tamo došlo do ustanka.
* 12. 9. - Avanturista William Walker streljan u Hondurasu.
* 18. 9. - Bitka kod Castelfidarda, južno od Ankone, je sardinska pobeda nad papskom vojskom koja Pijemont-Sardiniji donosi posed regiona Marche i Umbrija (papi ostaje Lacio).
* 21. 9. - Bitka kod Palikaoa ("Bitka na Mostu od osam milja") je odlučujuća anglo-francuska pobeda koja im otvara put u Peking.
* 22. 9. - Slaveni i Mađari na Carevinskom vijeću iznijeli prijedlog o federativnom uređenju habsburške monarhije (prihvaćeno 27. 9. sa 34 prema 17 glasova).
* 24. 9. - Građanski rat u Ekvadoru završen Bitkom kod Guayaquila i pobedom konzervativne privremene vlade iz Quitoa (Gabriel García Moreno).
* 25 - 26. 9. - Biskup Štrosmajer i predstavnik Hrvatske Vranicani ističu na Carevinskom vijeću pravo na samostalnost Hrvatske i pripojenje Dalmacije, s čim se ne slaže njen predstavnik Borelli.
* 26. 9. (14. 9. po j.k.) - Umro srpski knez Miloš Obrenović. Nasleđuje ga sin **[[Mihailo Obrenović]] III**, čiji je glavni cilj oslobođenje balkanskih naroda od Turaka.

### Oktobar/Listopad

* 1. 10. - Bitka na Volturnu je povoljnija za Garibaldince, ali obe strane imaju velike gubitke.
* 1. 10. - U Zagrebu počinju izlaziti novine "Pozor" (do 1867).
* 7. 10. - Visoka porta priznaje beratom Mihaila za kneza Srbije.
* 8. 10. - Uspostavljena telegrafska linija između Los Angelesa i San Francisca.
* 9. 10. - Na Novom Zelandu počela pobuna domorodaca Maora protiv Britanaca.
* 18 - 21. 10. - Stara letnja palata (*Yuánmíngyuán*, "Vrtovi savršene svetline") opljačkana i spaljena od anglo-francuskih snaga iz odmazde za mučenje i ubistvo zapadne delegacije; istovremeno spaljena i Ljetna palača u Pekingu.
* oktobar - Pekinška konvencija okončava Drugi opijumski rat: novi ustupci Velikoj Britaniji i Francuskoj ali i Rusiji i SAD; legalizovan uvoz opijuma, Britaniji pripada Kowloon (dio Hong Konga).
* 19. 10. - Norodom I postaje kralj Kambodže (do 1904), na početku je pod prevlašću Sijama.
* 20. 10. - Oktobarska diploma je novi ustav Habsburške Monarhije - kraj apsolutizma Franje Josipa I. i pokušaj aristokratskog federalizma.
* 21 - 22. 10. - Sicilija i Napulj se plebiscitom izjašnjavaju za priključenje Pijemont-Sardiniji.
* 25. 10. - Zagrebačka mladež spriječila izvođenje komada na njemačkom jeziku, što je kraj njemačkog kazališta u Zagrebu.
* 26. 10. - Sastanak u Teanu kralja Viktora Emmanuela II i Garibaldija.

### Novembar/Studeni
* 4 - 5. 11. - Marke i Umbrija glasaju za priključenje Pijemont-Sardiniji.
* 5. 11. - Počinje Opsada Gaete, poslednjeg uporišta napuljskog kralja (do februara).

* 6. 11. - Abraham Lincoln izabran za predsjednika SAD - biće prvi republikanac u Beloj kući, rezultati izbora pokazuju oštru podelu između Severa i Juga. Demokrati su bili podeljeni na dva kandidata, severnog i južnog, a tu je bio i značajan četvrti kandidat.
* 8. 11. (27. 10. po j.k.) - Filip Hristić, vanstranačka ličnost, na čelu srpske vlade, u kojoj je u početku i liberal Jevrem Grujić; unutrašnje poslove dobija Nikola Hristić i zadržava ih do kraja Mihailove vladavine.
* 8. 11. (27. 10. po j.k.) - Knjaz Nikola se oženio Milenom Vukotić.
* 14. 11. - Potpisana Rusko-kineska konvencija, kojom je ratifikovano priključenje Poamurja i Primorja Rusiji.
* novembar - Crnogorci napadaju tursku Podgoricu.

* 17. 11. - Francuski avanturista Orélie-Antoine de Tounens proglasio nezavisnost Kraljevine Araukanije i Patagonije (traje do 1862.).
* 19. 11. - Otvoreno Gospodarsko-šumarsko učilište u Križevcima
* 26 - 28. 11. - Zasjeda Banska konferencija, prethodnica Hrvatskog sabora; poslana delegacija u Beč sa narodnim željama.

### Decembar/Prosinac
* 1. 12. - Charles Dickens započinje feljtonsko objavljivanje romana *[[Great Expectations]]* (do avgusta).
* 5. 12. - Car i kralj Franjo Josip uglavnom prihvaća hrvatsku predstavku.
* 10. 12. - Biskup Štrosmajer predlaže osnivanje jugoslavenske akademije u kojoj će se moći "sjediniti svi bolji umovi hrvatski, srpski, slovenski i bugarski", za šta odmah daruje 50.000 forinti.
* 13. 12. - Anton von Schmerling je novi ministar unutarnjih poslova Austrijskog carstva (do 1865), postavljen pod pritiskom nemačkih liberala, radi u pravcu centralizma.
* decembar - Reformski rat u Meksiku: konzervativna vojska se predala.
* 18. 12. - Crittendenov kompromis je neuspešni pokušaj rešenja secesione krize u SAD.
* 20. 12. -  je prva južna država SAD koja proglašava secesiju.
* 27. 12. - Ukinuto Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat - priključeno je Ugarskoj a rumski i iločki srez Hrvatskoj; pitanje Srema kvari srpsko-hrvatske odnose.
* 27. 12. - Ivan Mažuranić imenovan predsjednikom Dvorskog dikasterija za Hrvatsku i Slavoniju.
* 29. 12. - Porinut *[[HMS Warrior (1860)|HMS Warrior]]*, prva britanska oklopnjača.
* krajem godine - Izbija ustanak u Hercegovini, dogodine uzima maha.

### Kroz godinu

* Nastanak spora između aneksionista i autonomaša u Dalmaciji, tj. pristalica i protivnika priključenja Hrvatskoj; Mađarska traži povratak Međumurja.
* Bogoslav Šulek objavio dvotomni "Deutsch-kroatisches Worterbuch - Njemačko-ilirski rječnik".
* Knez Mihajlo i knjaz Danilo ostvaruju kontakt posredovanjem Vuka Karadžića.
* U niškom sandžaku donesen "Leskovački zakon": seljačka obaveza je devetina a ne trećina kao u Bosni.
* U "Poslanici Srbima" ruski slavjanofili zameraju zbog saradnje sa katoličkim Hrvatima; takođe se ne slažu sa ugledanjem Srbije na zapadni parlamentarizam, kritikuju Vukove reforme.
* Prvi roman Jakova Ignjatovića, "Milan Narandžić" - ovo se može smatrati kao početak poluvekovnog realizma u srpskoj književnosti.
* Mishkenot Sha'ananim ("Mirno stanište") je prva jevrejska četvrt van zidova jerusalimskog Starog grada. U Parizu osnovana *[[Alliance Israélite Universelle]]*, organizacija za odbranu jevrejskih prava u svetu.
* U Švajcarskoj osnovane časovničarske firme *[[TAG Heuer]]* i *[[Chopard]]*.
* U Austriji osnovana osiguravajuća kuća *Österreichischer Phönix* (danas *Allianz Österreich*).
* Nauka i tehnika
** Robert Bunsen otkrio cezijum.
** Albert Niemann izolirao kokain.
** Predstavljena Maxwell–Boltzmannova distribucija brzina čestica gasa.

## Rođenja

### Januar/Siječanj &ndash; Jun/Lipanj
* 17. 1. - Douglas Hyde, irski književnik, prvi predsednik republike († 1949)
* 29. 1. - Anton Pavlovič Čehov, ruski književnik († 1904)
* 1. 2. - Milan Rešetar, filolog († 1942)
* 1. 2. - Gustav Weigand, nemački lingvista († 1930)
* 10. 2. - Matteo Martinolich, američki brodograditelj († 1934)
* 18. 2. - Wladimir Giesl von Gieslingen, austrougarski diplomata († 1936)
* 18. 2. - Anders Zorn, švedski slikar († 1920)
* 27. 2. - Aksentije Bacetović, obaveštajac i četnik († 1905)
* 29. 2. - Herman Hollerith, američki statističar i pronalazač († 1929.)
* 12. 3. - Milorad Gođevac, lekar, pokretač nacionalne akcije († 1933)
* 19. 3. - William Jennings Bryan, državni sekretar SAD († 1925)
* 6. 4. - René Lalique, dizajner stakla († 1945)
* 7. 4. - Will Keith Kellogg, osnivač kompanije *Kellogg* († 1951)
* 2. 5. - Theodor Herzl, osnivač cionizma († 1904)
* 2. 5. - John Scott Haldane, fiziolog, pronalazač gas-maske († 1936)
* 9. 5. - J. M. Barrie, škotski književnik († 1937.)
* 19. 5. - Vittorio Emanuele Orlando, premijer Italije († 1952)
* 20. 5. - Eduard Buchner, njemački hemičar, nobelovac († 1917)
* 29. 5. - Isaac Albéniz, španjolski pijanist i skladatelj († 1909.)
* 14. 6. - Hinko Hranilović, hrvatski geograf († 1922)
* 28. 6. - Lajoš Vermeš, pionir subotičkog sporta († 1945)
* 29. 6. - Anton Pavlovič Čehov, ruski književnik († 1904.)
* 30. 6. - Gyula Andrássy mlađi, austrougarski političar († 1929)

### Jul/Srpanj &ndash; Decembar/Prosinac
* 7. 7. - Gustav Mahler, austrijski skladatelj i dirigent († 1911.)
* 22. 7. - Frederick Rolfe, engleski pisac i umetnik
* 24. 7. - Alfons Mucha, češki slikar i dizajner († 1939)
* 3. 8. - William Kennedy Dickson, pronalazač rane filmske kamere († 1935)
* 7. 8. - Alan Leo, astrolog, teozof († 1917)
* 10. 8. - Sergej Sazonov, ruski diplomata († 1927)
* 13. 8. - Annie Oakley, žena strelac na priredbama († 1926)
* 16. 8. - Jules Laforgue, pesnik († 1887)
* 18. 8. - Ljubomir Stojanović, srpski filolog i političar, sekretar akademije († 1930)
* 20. 8. - Raymond Poincaré, predsednik Francuske († 1934)
* 22. 8. - Paul Nipkow, njemački inženjer i pionir mehaničke televizije († 1940)
* 12. 8. - Klara Hitler rođ. Pölzl, Adolfova majka († 1907)
* 31. 8. - Ante Biankini, hrvatski liječnik i političar († 1934.)
* 13. 9. - John J. Pershing, američki general sa četiri zvezdice († 1948)
* 15. 9. - Visvesvaraya, indijski inženjer († 1962)
* 22. 9. - Stevan Marković, osnivač katedre za elektrotehniku na BU († 1945)
* 18. 11. - Ignacy Jan Paderewski, poljski pijanista i političar († 1941)
* 15. 12. - Niels Ryberg Finsen, danski znanstvenik († 1904.)
* ? - Ignjat Jung, sremski arheolog († 1915?)
* ? - Nikola Ćuk, privrednik, dobrotvorr († 1937)
* ? - Blažo Bošković, crnogorski sudija i vojskovođa († 1912)
* ? - Vasilije Popović, mitropolit banjalučko-bihaćki († 1938)
* ? - Lotika Cilermajer, uzor za lik iz "Na Drini ćuprija" († 1938)

## Smrti

* 27. 1. - János Bolyai, matematičar (* 1802)
* 29. 2. - George Bridgetower, poljski violinista (* 1778)
* 14. 3. - Carl von Ghega, austrijski inženjer (* 1802)
* 24. 6. - Jérôme Bonaparte, Napoleonov brat, bivši kralj Vestfalije (* 1784)
* 1. 7. - Charles Goodyear, američki inženjer i pronalazač vulkanizacije (* 1800.)
* 13. 8. - Danilo Petrović, knjaz Crne Gore (* 1826)
* 12. 9. - William Walker, američki avanturista (* 1824)
* 21. 9. - Arthur Schopenhauer, njemački filozof (* 1788.)
* 26. 9. - Miloš Obrenović, knez Srbije (* 1780)
* 13. 10. - Todor Kadić, atentator na knjaza Danila
* 1. 11. - Aleksandra Fjodorovna, udovica Nikolaja I (* 1798)
* 17. 12. - Désirée Clary, udova kraljica Švedske i Norveške (* 1777)
* 19. 12. - Konstantin Aksakov, ruski pesnik, slavofil (* 1817)
* 27. 12. - Franc Serafin Metelko, slovenski pisac, slavista (* 1779)

## Reference

; Literatura
* Rudolf Horvat (hr Wikisource): *[http://hr.wikisource.org/wiki/Najnovije_doba_hrvatske_povjesti_%28R._Horvat%29/Ponovni_savez_s_Ugarskom Najnovije doba hrvatske povjesti/Ponovni savez s Ugarskom]*
* *Istorija srpskog naroda*, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981
** Peta knjiga prvi tom (V-1)
** Peta knjiga drugi tom (V-2)