open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Superoksid

**Superoksid** je jedinjenje sa osobinama soli, koji sadrže jon superoksida O^-_2, npr. KO2. Superoksidni jon je produkt 1e- redukcije O2, koja se često dešava u prirodi.

## Osobine
Kod superoksida kiseonik se javlja sa oksidacionim brojem -½ npr. KO2 - superoksid kalijuma.

## Biologija
Superoksid je biološki veoma toksičan i imuni sistem ga proizvodi da ubije nepoželjne mikroorganizme. U fagocitima, superoksid se proizvodi u velikim količinama pomoću enzima NADPH oxidase za korišćenje protiv patogena. Mutacije u genu za NADPH oxidase izazivaju poremećaj imunog sistema zvani hronična granulomatozna bolest.

## Reference
Azotna kiselina

**Azotna kiselina** je veoma jaka neorganska kiselina molekulske formule **HNO<sub>3</sub>**. To je bezbojna, izuzetno kaustična i otrovna supstanca. Lako isparava, a pri koncentracijama većim od 86% često se naziva pušljiva azotna kiselina. U koncentrovanom obliku izuzetno je jako oksidaciono sredstvo. Prvi ju je sintetisao alhemičar Jabir ibn Hajan oko 9. veka nove ere. Soli ove kiseline nazivaju se nitrati.

## Hemijske osobine
Azotna kiselina u vodenom rastvoru u potpunosti disosuje do NO3- anjona i slobodnog protona koji se vezuje sa molekulima vode iz rastvora gradeći hidronijum jon (H3O+).

Jako je oksidaciono sredstvo. Može da izreaguje čak i sa površinskim slojem plementih metala, zbog čega se koristi u spremanju carske vode, koja može da rastvara zlato i platinu. Na sobnoj temparaturi to je bezbojna tečnost koja lako isparava, pogotovu pri većim koncentracijama, odavajući žuta do crvenih isparenja.

Azotna kiselina gradi veliki broj soli - nitrata - koji su veoma velika i važna grupa jedinjenja. Većina je polarna, te vrlo dobro rastvorna u polarnim rastvaračima, prvenstveno vodi i etanolu. Veze između azota i kiseonika (kako u kiselini tako i u nitratnoj grupi) su sve jednake dužine, sa sp2 hibridizovanim atomom azota, i uglom između veza od 120°, što odgovara planearnom obliku nitratne (nitro) grupe.

## Dobijanje
Azotna kiselina se može dobiti mešanjem azot (IV)-oksida sa vodom pri čemu se dobija smeša azotne i azotaste kiseline. Prečišćavanje ove smeše se najčešće vrši destilacijom sa sumpornom kiselinom, koja je higroskopna supstanca, pri čemu se povećava udeo azotne kiseline u rastvoru. Azotna kiselina industrijske jačine varira između 50-68%. U laboratoriji se može dobiti i dejstvom koncentrovane sumporne kiseline (H2SO4) na kalijum nitrat (KNO3), i naknadnom destilacijom na temperaturi ključanja nitratne kiseline (83&nbsp;°C), pri čemu se izdvaja crvena pušljiva azotna kiselina (u gasnoj fazi) koju je moguće prevesti u konvencionalnu (belu) azotnu kiselinu. Pritom, u destilacionoj posudi ostaje kristalizovan kalijum hidrogensulfat (KHSO4)

Na industrijskom nivou, dobija se Ostvaldovim procesom, nazvanim po Vilhelmu Ostvaldu, oksidacijom amonijaka.

## Upotreba
U laboratoriji, azotna kiselina je veoma važan reagens, dok je njena upotreba u industriji još značajnija. Koristi se u procesima dobijanja eksploziva (kao nitroglicerin, trinitrotoluen), veštačkih đubriva (amonijum nitrat), prečišćavanja metala u metalurgiji kao i u nekim organskim sintezama.

Bela pušljiva azotna kiselina (koja je praktično anhidrirana kiselina, teoretske ili približne jačine) koristi se kao oksidant u raketama na tečno gorivo.

U kontaktu sa kožom izaziva teške hemijske opekotine karakteristične žute boje, koja je proizvod reakcije kiseline sa jednim od proteina u koži - keratinom.

## Izvori

## Literatura
* 

## Vanjske veze

* NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
* National Pollutant Inventory – Nitric Acid Fact Sheet
* Calculators: surface tensions , and densities, molarities and molalities  of aqueous nitric acid
Ozon

**Ozon** (**O<sub>3</sub>**) je troatomski molekul koji se sastoji od tri atoma kiseonika. Ozon je alotropska modifikacija kiseonika koja je mnogo nestabilnija od uobičajenog dvoatomskog oblika, O2. Na standardnim uslovima ozon je plavičasti gas koji na temperaturi ispod -112&nbsp;°C prelazi u tamno plavu tečnost koja dalje ispod -193&nbsp;°C prelazi u tamno plavi 'led'. Ozon je snažan oksidacioni agens što je u vezi sa njegovom nestabilnošću pri čemu prelazi u običan dvoatomski kiseonik:
:2 O3 → 3 O2. 
Ova reakcija se ubrzava sa porastom temperature i padom pritiska.

O3 je opšteprisutan u Zemljinoj atmosferi: u slojevima pri zemlji je jedan od opasnih zagađivača sa štetnim uticajem na pluća; ozon u gornjim slojevima atmosfere sprečava prodor štetnih ultraljubičastih zraka do površine Zemlje. Takođe može da nastane iz O2 električnim pražnjenjem u atmosferi ili pod uticajem visokoenergijskog elektromagnetnog zračenja. Brojni eletrični uređaji mogu da generišu ozon, posebno oni koji koriste visoki napon poput laserskih štampača, mašina za fotokopiranje ili lučno zavarivanje. Svi električni motori koji koriste četkice stvaraju izvesnu količinu ozona manje više proporcionalnu veličini i snazi motora.

## Historija
Ozon je pronašao 1840. godine nemački hemičar Kristijan Fridrih Šenbajn koji mu je nadenuo ime po grčkoj reči za miris, οζω, *ozein*, zbog karakterističnog mirisa.

## Hemija
Ozon oksiduje sve metale do najvišeg oksidacionog stanja, izuzev zlata, platine i iridijuma:

: 2 Cu2+ + 2 H+ + O3 → 2 Cu3+ + H2O + O2

Ozon prevodi okside u perokside:
: SO2 + O3 → SO3 + O2

Takođe oksiduje okside do oksida sa najvećim oksidacionim brojem:
: NO + O3 → NO2 + O2

Gornja reakcija je praćena hemiluminiscencijom. Oksid NO2 može dalje da bude oksidovan:

: NO2 + O3 → NO3 + O2

Novonastali NO3 može da reaguje sa NO2 i da nagradi N2O5:

: NO2 + NO3 → N2O5

Ozon reaguje sa ugljenikom obrazujući ugljendioksid, čak i na sobnoj temperaturi:

: C + 2 O3 → CO2 + 2 O2

Ozon ne reaguje sa amonijačnim solima, ali reaguje sa amonijakom gradeći amonijum nitrat:

: 2 NH3 + 4 O3 → NH4NO3 + 4 O2 + H2O

Ozon sa sulfidima gradi sulfate:
: PbS + 4 O3 → PbSO4 + 4 O2

## Reference

## Povezano
* Ozonska rupa
* Ozonski omotač

## Vanjske veze

* NASA's Ozone Resource Page 
* NASA's Earth Observatory article on Ozone 
* International Day for the Preservation of the Ozone Layer 
* International Chemical Safety Card 0068
* NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
* National Institute of Environmental Health Sciences Ozone Alerts 
* Ground-level Ozone Air Pollution – A summary for non specialists by GreenFacts of the above WHO reports.
* NASA Study Links "Smog" to Arctic Warming– NASA Goddard Institute for Space Studies (GISS) study shows the warming effect of ozone in the Arctic during winter and spring.
* EPA Assessment of Effectiveness and Health Consequences of Ozone Generators that are Sold as Air Cleaners
Carska voda

**Carska voda** (lat. *aqua regia*) je smeša jedne zapremine koncentrovane azotne kiseline i tri zapremine koncentrovane hlorovodonične kiseline. To je lako isparljiva tečnost žućkaste boje. Izuzetno je kaustična. Ponekad se naziva i **kraljevskom vodicom**.

Ime je dobila po tome što može da reaguje sa plemenitim (carskim/kraljevskim) metalima, prvenstveno zlatom i platinom koji ne reaguju sa drugim supstancama.

Interesantno je da nijedna od komponenata individualno ne reaguje sa plemenitim metalom. Međutim, u rastvoru, azotna kiselina, koja je jako oksidaciono sredstvo, oksiduje u maloj meri površinski sloj npr. zlata do Au3+ katjona koji zatim reaguje sa hloridnim Cl1- anjonom (iz disosovane hlorovodonične) gradeći AuCl41- anjon.

Bitno je da je carska voda bude sveže pripremljena jer zbog reakcija između koncentrovanih kiselina gubi na jačini.

## Napomene

## Izvori

## Vanjske veze
Nitrat

**Nitrati (V)** su jedinjenja koja u sebi sadrže jon NO3-.

## Struktura nitrata (V)
Svi nitrati (V) sadrže NO3- jon. Atom azota je u stanju hibridizacije sp2. Hibridizovane orbitale grade *σ* veze sa tri atoma kiseonika. Sve N-O veze su iste dužine. Njihova dužina iznosi 124pm, a ugao između njih 120°. 

## Opšti podaci
Nitrati (V) su kristalne supstancije, rastvorljive u vodi (izuzetci su malobrojni bazni nitrati), imaju jako oksidaciono dejstvo. Ipak u rastvorima ne poseduju te osobine.

Nitrati se dobijaju usled reakcije: azotna kiselina + metal ili kiseonik/vodonik/karbid metala.

U prirodi se mogu javiti u obliku minerala.

Nitrati nalaze primenu kao mineralna đubriva, eksplozivni materjali, u produkciji boja i u medicini. 

Za estre azotne kiseline(V) umesto imena "nitrat(V) jedinjenja" (npr. nitrat(V) celuloze) često se koristi ne baš ispravan naziv "nitrojedinjenje" (npr. nitroceluloza)

## Primeri
* azotna kiselina, HNO3
* natrijum nitrat (čilska šalitra), NaNO3
* metil nitrat, CH3NO3
TNT

**TNT** ima više značenja.

* Trinitrotoluen, eksploziv
* Troponin T, protein
* TNT (TV kanal), televizijska stanica
Neutralizacija

Termin **Neutralizacija** ima više značenja.

* Neutralizacija (hemija), hemijska reakcija kojom baza i kiselina formiraju so
* Neutralizacija (imunologija), neutralizacija patogena 
* Neutralizacija (sociologija)
* Neutralizacija (lingvistika), eliminacija pojedinih osobenih karakteristika fonema
* Neutralizacija (psihologija)
Antacid

**Antacid** je bilo koja supstanca, najčešće baznog hemijskog karaktera, koja je pogodna za primenu u neutralizaciji želudačne kiseline i smanjenju aciditeta stomačne sredine.

## Indikacije i mehanizam delovanja
Tretman antacidima se koncentriše na ublažavanje simptoma a nikako na tretman podložnog stanja. Indikovani su u ublažavanju gorušice i bola izazvanog iritacijom želudačnih čireva. Važno je naglasiti da u drugom slučaju, tretman samo antacidima uglavnom nije dovoljan i zahteva uključivanje inihibitora protonske pumpe.

Antacidi mogu značajno da smanje bioraspoloživost pojedinih grupa lekova. Tako istovremena oralna primena antacida sa tetraciklinima može dovesti do smanjene apsorpcije ovih antibiotika, usled formiranja stabilnih helatnih kompleksa sa jonima metala. Slično, smanjena pH želudačne sredine može nepovoljno delovati na apsorpciju pojedinih antimikotika.

Antacidi, u zavisnosti od aktivne supstance, uglavnom neutralizuju želudačnu sredinu pretežno stvarajući pufer sa želudačnom kiselinom. Druge supstance, kao one koje su izvor aluminijumovih jona, inhibiraju kontrakciju glatke muskulature odlažući oslobađanje kiseline.

## Supstance u upotrebi
* Aluminijum hidroksid
* Magnezijum hidroksid
* Aluminijum karbonat
* Kalcijum karbonat
* Natrijum hidrogenkarbonat
* Hidrotalcit
* Bizmut subsalicilat

Ove supstance se retko koriste same, već u kombinaciji sa brojnim pomoćnim materijama. Prilagođene su oralnoj primeni, najčešće u vidu rastvora ili tableta za žvakanje.

## Neželjeni efekti
Primena antacida kao i svih drugih lekova zahteva opreznost, posebno kada je reč o kontinuiranoj, dugotrajnoj primeni. Neželjeni efekti i komplikacije su retke kada je reč o povremenoj upotrebi. Ukoliko se jave, mogu da budu od stomačnih tegoba u vidu nadimanja ili opstipacije, dok se dugotrajna primena povezuje i sa formiranjem kamena u bubregu, a u ekstremnim slučajevima i sa renalnom insuficijencijom.

Osim toga smanjena kiselost u želucu može prouzrokovati veću podložnost bakterijama koje jaka želudačna kiselina inače uništava. Pod istim uslovima, apsorbcija nekih hranljivih materija takođe može biti otežana.

## Izvori

## Literatura
* 

## Vanjske veze
Šalitra

**Kalijum nitrat**, poznat i kao **šalitra**, je so čija je molekulska formula KNO3. Rastvara se u vodi (na temperaturi 20&nbsp;°C - 31,6 g/100&nbsp;cm³; na temperaturi 100&nbsp;°C - 246 g/100&nbsp;cm³).

Kalijum nitrat se javlja u prirodi u malim količinama u obliiku minerala nitrokalita u krajevima sa suvom i toplom klimom između ostalog u Kini i Indiji. Iz ovih država je donošen u Evropu , zbog čega je i dobio ime "indijska šalitra". Sada se uglavnom dobija reakcijom natrijum nitrata i kalijum hlorida: 
:NaNO3 + KCl &rarr; KNO3 + NaCl

Kalijum nitrat je bezbojna ili bela kristalna supstancija. Njena temperatura topljenja iznosi 334&nbsp;°C. Pri zagrevanju do 400&nbsp;°C razlaže se na kalijum nitrit i kiseonik: 
:2KNO3 &rarr; 2KNO2 + O2

Kalijum nitrat je oksidans, koji se od davnina koristi za pravljenje baruta. Takođe se u pirotehnici koristi i mešavina KNO3 sa šećerom u razmeri 1:1 za pravljenje dima. Do početka XX veka koristio se za dobijanje azotne kiseline. Sada se uglavnom koristi za produkciju kalijum nitrita, kao đubrivo (sadrži 13% azota i 45% kalijum oksida), i za konzerviranje hrane (E252).

## Reference

## Povezano
* kalijum
* kalijum nitrit

## Vanjske veze
Trinitrotoluen

**Trinitrotoluen** (*TNT*) je hemijska supstanca sa formulom C6H2(NO2)3CH3. Ovo jedinjenje je prvi pripremio 1863. godine nemački naučnik Džulius Vilbrand, pokušavajući da dobije sredstvo za bojenje, a dvadeset godina kasnije otkriveno je da se radi o veoma jakom eksplozivu.

## Osobine
Žute je boje i poznata je kao eksploziv. Koristi se i kao jedinica za merenje jačine eksplozija (nuklearnih, konvencionalnih,...).

TNT je najrasprostranjeniji i najvažniji vojni eksploziv zbog svojih osobina a to su da se brizantni ekcploziv, lako se lije i čuva, stabilan je, može dugo da se skladišti.
Primenjuje se u skoro svim tipovima artiljerijske municije. Samostalno u trenutnim granatama i pomešan sa heksogenom u odnosu 60%:40% u protiv-oklopnim kumulativnim granatama.

## Hemijska reakcija
Zbog brzog raspada i egzotermijske reakcije (hemijska reakcija u kojoj se proizvodi energija), reakcija je eksplozivna, što je posledica brzog porasta vazdušnog pritiska.

: 2 C7H5N3O6 → 3 N2 + 5 H2O + 7 CO + 7 C

## Izvori

## Literatura
* 

## Vanjske veze

* Dynamite and TNT at *The Periodic Table of Videos* (University of Nottingham)
* free software website ''sonicbomb.com'' containing a video bank and additionally pages for discussion of nuclear device testing Video showing detonation [Published on 2005-12-20] : Operation Blowdown
* ''youtube.com'' video showing the shockwave and typical black smoke cloud from detonation of 160 kilograms of pure TNT
* ''liveleak.com'' video of demolition training using half pound blocks of pure TNT
* CDC - NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
Teorija

**Teorija**, u filozofiji, predstavlja apstraktno, uopšteno znanje o nekom problemu koje je rezultat traganja za istinom. U empirijskim naukama, sistem međusobno povezanih i uskladištenih tvrdnji koji nastaje sažimanjem i regeneracijom izvora parcijalnih empirijskih nalaza, kao i smisaonom interakcijom većeg broja provedenih činjenica, hipoteza i zakona koji se odnose na jednu oblast stvarnosti.
Atomska orbitala

**Atomska orbitala** predstavlja deo prostora u atomu gde je najveća verovatnoća nalaženja elektrona. Pritom, elektron se zamišlja kao oblak negativnog naelektrisanja različite gustine i na osnovu toga se može konstatovati njegovo prisustvo. Veličina ovog prostora zavisi od samog elektrona ali se on najčešće zadržava u blizini atomskog jezgra.

Postoje s, p, d i f-orbitale. Svaki s- podnivo sadrži jednu s-orbitalu, svaki p-podnivo sadrži tri p- orbitale, d-podnivo sadrži pet d- orbitala, a svaki f-podnivo sadrži sedam f-orbitala. U svakoj orbitali staje po dva elektrona, tako da na osnovu atomskog broja lako možemo odrediti raspored elektrona po orbitalama. Na primer:
Mg-magnezijum-redni broj mu je 12, što je jednako broju protona kao i elektrona (svaki atom je elektronegativan u osnovnom stanju). Dakle uređenost njegovih orbitala izgleda: 1s^2 2s^2 2p^6 3s^2

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Atomske orbitale
* Kovalentne veze i molekulske strukture 
* Animacija vodonične orbitale
Esterifikacija

**Estrifikacija** je hemijska reakcija koja se javlja između kiselina (uglavnom karboksilnim) i alkohola (šire: jedinjenjima koja sadrže hidroksilnu grupu) usled koje nastaju estri.

* Na primer estrifikacija karboksilne kiseline u višku etanola i prisustvu sumporne kiseline usled koje nastaje jedan estar (etil acetat).


-{CH3-COOH + CH3-CH2-OH &nbsp; &nbsp; → &nbsp; &nbsp; CH3-COO-CH2-CH3 + H2O (u prisustvu konc. sumporne kiseline)}-

Reakcija esterifikacije je povratna, to znači da estar i voda mogu reagovati međusobno. Ova reakcija se naziva hidroliza i povratno se dobija alkohol i karboksilna kiselina. Zato da se ne razloži, estru se dodaje koncentrovana sumporna kiselina, koja ja odzema obrazuvanata voda.
Esterifikacija je proces nastajanja estera, odnosno reakcija alkohola i višemasne kiseline uz odvajanje vode (H2O).
Karboksilna kiselina

Opća formula karboksilnih kiselina je R-COOH.
Pri čemu je R- ugljikovodični lanac, i -COOH karboksilna skupina karakteristična za sve karboksilne kiseline.

Karboksilne kiseline mogu biti mono-, di- i poli-karboksilne kiseline ovisno o broju -COOH skupina a dijele se na zasićene, nezasićene i aromatske. No karboksilne kiseline su općenito slabe kiseline iako imaju oštar i neugodan miris.

## Imenovanje karboksilnih kiselina
Karboksilne kiseline imenuju se tako da se ispred nastavka **-ska kiselina** doda ime alkana ovisno o broju ugljikovih atoma. Tako će na primjer kiselina s 3 C atoma po alkanu propanu biti imenovana **propanska kiselina** iako je njeno puno češće korišteno ime *propionska ili mliječna kiselina* (jer ju nalazimo u mlijeku). Bezbojna je tečnost.

## Najpoznatije karboksilne kiseline
Karboksilnih kiselina ima mnogo. Kao primjer, navesti ću prve četiri (po broju atoma ugljika):
* 1C - Metanska kiselina (mravlja kiselina) sažeta strukturna formula (ssf): HCOOH, nalazimo ju u žalcu ose i kod mrava.
* 2C - Etanska kiselina (octena kiselina) ssf: CH3COOH, nalazimo ju u octu.
* 3C - Propanska kiselina (propionska kiselina) ssf: CH3CH2COOH, nalazimo ju u mlijeku.
* 4C - Butanska kiselina (maslačna kiselina) ssf: CH3CH2CH2COOH, nalazimo ju u užeglom maslacu ili ljudskom znoju.

Najjednostavniji niz organskih kiselina gradi se prema homolognom nizu alkana,
međutim sad već možemo imati i izobutan

```
CH3-CH-CH3
     |
    CH3
```

Pa tako shodno tome gradi se i odgovarajuća kiselina

```
CH3-CH-CH3
     |
    COOH
```

Izobutanska kiselina. Itd.

Pri svemu treba imati u vidu da je kiselinski nastavak
-COOH, u stvari


```
-C=O
 |
 OH
```

i naziva se i karboksilna skupina.

Iznad deset ugljikovih atoma javljaju se takozvane **[[masne kiseline]]**. To su organske, karboksilne kiseline koje imaju veći broj ugljikovih atoma od običnih karboksilnih kiselina. Takve su kiseline masnog opipa i krutog agregatnog stanja.

## Povezano
Ugljen-dioksid

**Ugljen-dioksid**, **ugljični dioksid**, **karbon dioksid** ili **ugljenik(IV)-oksid** je atmosferski gas koji se sastoji od od jednog atoma ugljenika i dva atoma kiseonika. Hemijska formula ovog gasa je CO2.

## Osobine
Pod normalnim uslovima **ugljen-dioksid** je u gasovitom agregatnom stanju. Bez mirisa je, zagušljiv, nezapaljiv, teži od vazduha. Adijabatskom ekspanzijom (širenjm sa visokog na atmosferski pritisak) delimično prelazi u čvrsto stanje (suvi led).

## Primena
* U proizvodnji pića i napitaka za gaziranje, zaštitu i pretakanje; 
* U hemijskoj industriji za dobijanje karbonata, bikarbonata, đubriva, sinteznih smesa, u neutralizaciji alkalnih rastvora, proizvodnji boja, itd.; 
* U tehnici zavarivanja, u metalurgiji, livarstvu, u hlađenju i zaštiti proizvoda.

## Način proizvodnje i isporuke
* Dobija se prečišćavanjem sirovog ugljendioksida iz prirodnih izvora ili iz procesa hemijske industrije i utečnjavanjem u robni gas.
* U čeličnim sudovima - bocama, pod pritiskom od 70-150 bara u tečnom agregatnom stanju ili u tečnom agregatnom stanju specijalnim transportnim sudovima pod pritiskom do suda korisnika gasa.

## Postupak i materijali
* Gas u suvom stanju nije korodivan. Za vlažan gas je neophodna primena legiranih čelika. Za tečnost se koriste legirani čelici za niske temperature. Dozvoljena je upotreba većine plastičnih materijala.
* U radu sa gasom ili tečnošću pod pritiskom treba se pridržavati propisanih uputstava i mera zaštite.

## Suvi led
* Suvi led se isporučuje u blokovima dimenzija 25&nbsp;cm x 25&nbsp;cm x 40&nbsp;cm, prosečne težine oko 25&nbsp;kg.
* Pakuje se i transportuje u izolovanim kontejnerima u koje staje oko 250&nbsp;kg.

## Primena
Osnovna upotreba je za hlađenje u transportu.

## Reference

## Povezano
* Ugljen suboksid
* Ugljen monoksid

## Vanjske veze

* Proizvođač u Beogradu
Hotel

**Hotel** je ustanova namenjena pružanju usluga najčešće kratkotrajnog smeštaja,prehrane i zabave svojim gostima, korisnicima usluge.

## Naziv
Naziv potiče iz francuske od reči *hotel* (izgovora se:otel) koja označava kuću za pružanje usluga smeštaja. Vremenom je taj naziv izgubio onaj prepoznatljivi francuski izgovor, pa se danas koristi naziv hotel.

## Usluga i kapaciteti
Hoteli, ovisno o željama i potrebama gostiju, pružaju djelomičnu ili potpunu uslugu koja obuhvaća spavanje, prehranu, zabavu i sve ostalo prilagođeno potrebama gostiju.
Hotelske sobe dijele se na jednokrevetne, dvokrevetne ili trokrevetne. Sobe su, ovisno o kategoriji hotela, opremljene svim potrebnim za potpunu uslugu i odmor svojih gostiju, pa su tako primjerice sobe u višekategornicima opremljene krevetima, mini barom, televizijskim uređajem sa satelitskim prijemom kanala, priključkom za brzu internet vezu, telefonskim uređajem, klimatizacijom, kupatilom sa wc-om itd.

Hoteli u svom sastavu obično imaju recepciju, bar, i restoran,
a višekategornici uz sve navedeno imaju i otvoreni i zatvoreni bazen, noćni bar, kockarnicu, saunu, frizerski salon, suvenirnicu itd.

Smještajni kapaciteti zavise od veličine hotela, broja soba i kreveta. Mali hoteli imaju tek nekoliko soba, dok veliki imaju i po nekoliko stotina pa čak i tisuća soba.

## Kategorizacija
Hoteli se prema vrsti i načinu usluge svrstavaju u niže i višekategornike. Niže kategornici, prema hrvatskim standardima imaju od jedne do tri zvjezdice, a višekategornici četiri ili pet zvjezdica.

## Hotelski lanci i poznati hoteli
Najpoznatiji svjetski hotelski lanci su Hilton, Sheraton, Hyatt, Holliday inn, Radisson SAS i drugi.

Neki od najpoznatiijih svjetskih hotela su Plaza i Waldorf-Astoria u New Yorku, Ritz u Londonu, Burj-Al-Arab u Dubaiju, Imperijal u Beču, Grand hotel Royal u Budimpešti itd.

## Hoteli rekorderi
### Najviši hotel
Titulu najvišeg svjetskog hotela nosi Rose Rotana Suites u Dubaiu, Ujedinjeni Arapski Emirati, koji je visok čak 333 metra, pa je tako pretekao dotadašnjeg rekordera Burj-Al-Arab visokog 321 metar, a koji se također nalazi u Dubaiu.

### Najveći hotel
Najveći svjetski hotel je MGM Grand Las Vegas hotel u Las Vegasu čiji je smještajni kapacitet 6 276 soba, čime je u prosincu 2006. godine pretekao dotadašnjeg rekordera First World hotel u Genting Highlandsu u Maleziji čiji smještajni kapaciteti iznose 6 118 soba.

### Najstariji hotel
Najstariji svjetski hotel je Hoshi Ryokan u Awazu, Japan, a koji je otvoren davne 717. godine.

## Vanjske veze
Najpoznatiji svjetski hoteli eng.
Svante August Arrhenius

**Svante Avgust Arenijus** (19. februar, 1859. – 2. oktobar, 1927.) je bio švedski istraživač, jedan od osnivača fizičke hemije kao moderne naučne discipline.

Godine 1884. doktorkom disertacijom iz električne provodljivosti elektrolita nije impresirao svoje profesore na univerzitetu u Upsali ali je zato za istu 1903. godine dobio Nobelovu nagradu za hemiju.

U svojoj disertaciji izložio je 56 teza od kojih bi i danas većina bila prihvaćena sa nekim manjim izmenama. Najvažnija ideja iz disertacije je objašnjenje eketrične provodljivosti eletrolita - rastvor soli u vodi je odličan provodnik mada su i čista so i čista voda vrlo slabi provodnici.

Arenijusovo objašnjenje je bilo da prilikom rastvaranja so disosuje u naelektrisane čestice (koje je Faradej mnogo ranije nazvao jonima). Faradej je verovao da joni nastaju u procesu eletrolize; Arenijus je, međutim, tvrdio da joni u rastvoru postoje čak i kada nema električne struje.

Godine 1889. Arenijus je objasnio zašto većina reakcija zahteva toplotnu energiju da bi se odvijala formulišući koncept energije aktivacije, energijske barijere koju koja mora biti savladana da bi dva molekula reagovala. Arenijusova jednačina daje kvantitativnu osnovu za odnos između energije aktivacije i brzine hemijske reakcije.

## Literatura

* Svante Arrhenius, 1884, *Recherches sur la conductivité galvanique des électrolytes*, doctoral dissertation, Stockholm, Royal publishing house, P.A. Norstedt & söner, 89 pages.
* Svante Arrhenius, 1896a, *Ueber den Einfluss des Atmosphärischen Kohlensäurengehalts auf die Temperatur der Erdoberfläche*, in the Proceedings of the Royal Swedish Academy of Science, Stockholm 1896, Volume 22, I N. 1, pages 1–101.
* Svante Arrhenius, 1896b, *On the Influence of Carbonic Acid in the Air upon the Temperature of the Ground*, London, Edinburgh, and Dublin Philosophical Magazine and Journal of Science (fifth series), April 1896. vol 41, pages 237–275.
* Svante Arrhenius, 1901a, *Ueber die Wärmeabsorption durch Kohlensäure*, Annalen der Physik, Vol 4, 1901, pages 690–705.
* Svante Arrhenius, 1901b, *Über Die Wärmeabsorption Durch Kohlensäure Und Ihren Einfluss Auf Die Temperatur Der Erdoberfläche*. Abstract of the proceedings of the Royal Academy of Science, 58, 25–58.
* Svante Arrhenius, 1903, *Lehrbuch der Kosmischen Physik*, Vol I and II, S. Hirschel publishing house, Leipzig, 1026 pages.
* Svante Arrhenius, 1908, *Das Werden der Welten*, Academic Publishing House, Leipzig, 208 pages.

## Vanjske veze

* The Nobel Prize in Chemistry 1903
* "On the Influence of Carbonic Acid in the Air Upon the Temperature of the Ground": http://chimie.scola.ac-paris.fr/sitedechimie/hist_chi/text_origin/arrhenius/Arrhenius2.htm
Autobus

**Autobus** je motorno putničko vozilo koje služi za javni prijevoz većeg broja putnika u cestovnom saobraćaju (obično automobilom nazivamo vozilo koje prevozi do 8 putnika, a od 9 naviše takvo vozilo zovemo autobus). Prijelazni modeli između automobila i autobusa su monovolumen i kombi ili mini-bus.

Razlikujemo četiri vrste autobusa ovisno o njihovoj namjeni:
* **gradski autobus** namijenjen je prijevozu putnika na kraćim relacijama (gradskom prometu). Karakteriziraju ga dvoja ili više dvokrilnih vrata za ulaz i izlaz putnika, mali broj mjesta za sjedenje (odnosno velik broj mjesta za stajanje), nemaju veliku maksimalnu brzinu ali zato imaju veća ubrzanja i usporenja u cilju što bržeg prijevoza putnika
* **prigradski autobus** namijenjan je prijevozu putnika na dužim relacijama od gradskog autobusa. Karakteriziraju ga sva sjedeća mjesta sa malim brojem mjesta za stajanje i dovoljna velika dvoja vrata za izlaz i ulaz putnika.
* **međugradski autobus** je namijenjen za prijevoz putnika na dugim relacijama. Karakteriziraju ga visoka udobnost za putnike (klima, televizija, WC), sva mjesta su sjedeća, veliki prostor za prtljagu putnika, vrata za izlaz i ulaz putnika su uža 
* **kombibus** je namijenjen za prijevoz manjeg broja putnika (do deset, ne računajući sjedalo za vozača) i njihove prtljage. Koriste ga većinom hoteli i aerodromi za prijevoz putnika.


Datoteka:HKL-bussi-78-Vuosaari.jpg|Gradski autobus
Datoteka:Scania OmniDekka 447a.jpg|Autobus na kat
Datoteka:Scaniabus.JPG|Međugradski autobus
File:Erster Benzin-Omnibus der Welt.jpg|thumb|Benz-Omnibus, 1896
Satelit

**Satelit** može označavati:

* Prirodni satelit, nebesko tijelo koje se nalazi u orbiti drugog nebeskog tijela
* Umjetni satelit ili vještački satelit, uređaj koji kruži u orbiti oko Zemlje
* ''Satelit'' (pjesma), pjesma grupe Smak

Nebesko Telo koje se okrece oko neke planete naziva se Satelit.
Restoran

**Restoran** je ustanova koja poslužuje gotovu hranu i piće po narudžbi, te nudi uslove za konzumiranje istog. Termin pokriva raznolikost mjesta i kuhinja koje se pripremaju.

Restorani su ponekada dijelovi većeg kompleksa, najčešće hotela, gdje obezbjeđuje prehranu gostiju i naravno povećava potencijalni dohodak. Takvi restorani su najčešće otvoreni i za one koji nisu odsjeli u hotelu.

## Vrste restorana
Restorani se prema vrsti i načinu pripreme hrane i posluživanja iste razvrstavaju u nekoliko kategorija. Tako razlikujemo talijanske, francuske, kineske i druge restorane u kojima se jela pripremaju na način kako se pripremaju u zemljama iz kojih potječe kuhinja pojedinog restorana. U restoranima sa talijanskom kuhinjom se tako pripremaju i poslužuju tradicionalna jela pripremljena na izvorni način kako se pripremaju u Italiji.

## Vanjske veze

* Restorani Beograd - Srbija
* Srpski restorani u dijaspori
Kafe

**Kafe**, **kafana** ili **kafić** (također *café* iz francuskog, španskog i portugalskog ili *caffè* iz italijanskog), dijeli neke karakteristike sa barom, dok također posjeduje i neke od karakteristika restorana. Kao što i samo ime kaže, kafei se pretežno fokusiraju na posluživanje kafe i čaja. Ponuda hrane može da varira od peciva do juha i sendviča, drugih manjih obroka i laganih deserta. U nekim državama, kafei mogu više sličiti restoranima, nudeći mnoštvo toplih obroka, i moguće biti licencirani da služe alkohol. Mnogi kafei u islamskom svijetu, također i u muslimanskim distriktima na Zapadu, nude nargile, na koje se najčešće udiše aromatizirani duhan. U sredinama u kojima je tolerirano, kao u Holandiji ili dijelovima Danske i Kanade, u ponudi se također može pronaći i kanabis.

Osnovna funkcija koju je kafe imao od samog utemeljenja je ona socijalna, to je mjesto gdje se ljudi okupljaju, razgovaraju, pišu, čitaju, igraju igre, ili dogovaraju sastanke.

Ova tradicija još uvijek najviše se održala u originalnim bečkim kafeima koji nude (u najmanju ruku) ukusna slatka peciva i sjajnu kafu u ambijentima koji sežu od zagrobne tišine, urbane gužve do očaravajućih kulturnih događaja. U ovim "proširenjima dnevne sobe" (kafeima) možete uživati, kao što tipična lokalna fraza kaže, bivajući "van kuće a ipak ne vani na svježem zraku".

## Povezano
* čajana

## Vanjske veze
Piće

**Piće** je naziv za sve tekućine koje ljudi konzumiraju oralno radi užitka ili da bi se zadovoljile tjelesne potrebe. Pića se obično dijele na dvije osnovne skupine i to po prisutnosti alkohola na alkoholna ili bezalkoholna. Postoji i druga podjela po toplini i to: hladna i topla te gazirana i negazirana.

## Vanjske veze

* Tea healthier drink than water
* Healthy Drinks Guide
Bar

**Bar** ima više značenja:

* Bar (ugostiteljstvo), ugostiteljski objekt u kojemu se služe alkoholna pića
* Bar (jedinica), mjerna jedinica za tlak
* Bar (reality show)

## Mjesta
* Bar (grad), grad u Crnoj Gori
* Bar (Ukrajina), tvrđava u Podoljskoj regiji Ukrajine
* Rijeka Bar, pritoka rijeke Meuse u Francsukoj
* Bar, Tibet, selo u Tibetanskoj autonomnoj oblasti Kine
* Bár, selo u Mađarskoj

**Komune u Francuskoj**
* Bar, Corrèze, u departmanu Corrèze 
* Bar-le-Duc, u departmanu Meuse
* Bar-sur-Aube, u departmanu Aube
* Bar-sur-Seine, u departmanu Aube

## Ljudi
* Bar (aramejski), čest prefiks u aramejskim imenima Novog zavjeta
* Bar Refaeli, izraelska manekenka
* Yael Bar Zohar, izraelska glumica
* Yoseph Bar-Cohen, izraelsko-američki fizičar
* David Bar-Tov, izraelski sudac
* Michael Bar-Zohar, izraelski historičar
* Micha Bar-Am, izraelski fotograf

**BAR** može biti skraćenica za:
* Board for Anthropological Research
* Biblical Archaeology Review
* BAR domain (Bin-Amphiphysin-Rvs), a protein domain 
* Bit Aspect Ratio, a length (BPI)-to-width (TPI) ratio of a magnetic bit
* British American Racing, a Formula One racing team which was active between 1999 to 2005
* British Association of Removers
* Automatska puška Browning M1918, poznato oružje iz prvog i drugog svjetskog rata

**BAR** također može predstavljati:
* Bangor and Aroostook željetnicu, čija je oznaka pri Udruženju američkih željeznica "BAR"
* Barbados, olimpijski državni kod "BAR"
* Amtrakova stanica Barstow, Kalifornija; oznaka BAR

## Povezano

* Bär
* Barre
* barbiturat
Prehrana

**Prehrana**, **ishrana** ili **nutricija** jest biohemijski i fiziološki proces kojim organizam upotrebljava hranu za održavanje života. Prehrana snabdijeva organizme hranljivim materijama (nutrijentima), koje mogu biti prerađene pomoću metabolizma radi proizvodnje energije i hemijskih struktura. Nemogućnost dobivanja dovoljne količine hranljivih materija uzrokuje neuhranjenost. Nauka (znanost) o prehrani proučava sveukupnu prehranu, ali obično naglašava ljudsku prehranu. Nastavak procesa prehrane, u kojem se u probavnom traktu hrana prerađuje u energiju ili skladišti, naziva se probava.

Tip organizma određuje koji su mu nutrijenti potrebni i kako ih dobiva. Organizmi pribavljaju hranljive materije konzumiranjem organske materije, konzumiranjem neorganske materije, upijanjem svetlosti ili kombinacijom spomenutoga. Jedni organizmi mogu proizvoditi hranjive materije iznutra konzumirajući osnovne elemente, dok drugi moraju konzumirati druge organizme da bi dobili već postojeće hranljive materije. Svi oblici života zahtijevaju ugljik, energiju i vodu te razne druge molekule. Životinjama su potrebne složene hranljive materije, kao što su ugljikohidrati, lipidi i proteini, koje dobivaju konzumiranjem drugih organizama. Ljudi su razvili poljoprivredu i kuhanje kako bi zamijenili traganje za hranom i unaprijedili ljudsku ishranu. Biljke dobivaju hranljive materije putem tla i atmosfere. Gljive apsorbuju hranljive materije oko sebe tako što ih razgrađuju i apsorbuju pomoću micelija.
Las Vegas (razvrstavanje)

**Las Vegas** može označavati:
* Las Vegas, Nevada, grad u američkoj saveznoj državi Nevadi, poznat po kockarnicama
* Las Vegas, Novi Meksiko, grad u Novom Meksiku, SAD
* Las Vegas (TV serija)
The Man Trap

***The Man Trap*** je prva epizoda prve sezone TV-serije *[[Star Trek: The Original Series]]*. Originalno je prikazana u četvrtak 8. 9. 1966. na američkoj NBC-ju. Službena oznaka joj je epizoda #1, produkcija #6. Scenarij je napisao George Clayton Johnson, a epizodu režirao Marc Daniels. Radnja prikazuje kako se posada svemirskog broda USS Enterprise prilikom dolaska na znanstvenu stanicu na planeti M-113 suoči sa čudovištem koje mijenja oblik i to koristi kako bi se hranila solju svojih žrtava.

Iako je prva prikazana, nije bila prva snimljena epizoda (pilot *[[Where No Man Has Gone Before]]* i nekoliko redovnih epizoda). Trenutna službena kronologija smatra *Where No Man Has Gone Before* za prvu epizodu.

Epizoda se smatra jednom od lošijih u originalnoj seriji, a čudovište su fanovi ironično prozvali "solni vampir". Ono se 2009. godine trebalo nakratko pojaviti u filmu *[[Star Trek (film, 2009)|Star Trek]]* iz 2009. godine, ali su scene izbačene iz konačne verzije. Umjesto toga su se čudovišta 2010. godine pojavila u MMORPG igri *[[Star Trek Online]]* gdje u jednoj misiji preuzimaju napuštenu romulansku koloniju.

## Vanjske veze

*
Lista epizoda serije Star Trek: The Original Series

Ovo je kompletni lista epizoda *[[Star Trek: The Original Series]]*. Epizode su navedene na dva načina - redoslijedom originalnog prikazivanja na NBC-u, te redosilijedom kojim su ih producirali Desilu i Paramount. Za oba postupka postoje valjani razlozi.

## Redoslijed prikazivanja
:*V. [[Historija Star Treka na NBC-ju]]*

Ovaj metod predstavlja kronološku historiju prikazivanja. Ona pokazuje način na koji je serija prvi put predstavljena publici: Sezona 1 ("The Man Trap" do "Operation: Annihilate!"), Sezona 2 ("Amok Time" do"Assignment: Earth") i Sezona 3 ("Spock's Brain" do "Turnabout Intruder"). Kasnija DVD-izdanja koriste ovaj redoslijed.

### Sezona 1 (1966–1967)

## Druga sezona

### Treća sezona

## Produkcijski broj

Sljedeća lista predstavlja epizode serije po svom produkcijskom, proizvodnom broju











## Reference


## Povezano
* Popis likova u Star Treku

## Vanjske veze
* List with synopses
* Reviews of Early Drafts/Unproduced Scripts
Jantar

**Ćilibar** ili **jantar** je fosilna smola, koja se upotrebljava za izradu nakita i lakiranje. Iako nije mineral, jer nema kristalnu strukturu, smatra se dragim kamenjem. Grčki naziv za ćilibar je elektron, te odatle potiče i naziv za elektricitet (prilikom trljanja, ćilibar se naelektriše). Ćilibar se dobijao iz četinarskog drveta *[[Pinus succinifera]]*, koje je izumrlo. To je tvrdi lomljivi materijal, aromatičan, rastvorljiv u kiselinama. Obično je polutransparentan sa sjajnom površinom. Moguće ga je polirati. Sadrži sukcinatnu kiselinu u kompleksiranom obliku. Sintetički ćilibar je fenol-formaldehidna (ili druga) smola. Jantarno ulje je smesa terpena i koristi se za lakiranje.

## Rasprostranjenost
Nalazišta ćilibara se mogu naći u mnogim zemljama sveta. Najpoznatija nalazišta u Evropi su ona u baltičkim zemljama, 90% ćilibara se dobija u ruskom Kaliningradu, ostalo u Estoniji, Latviji, Litvaniji, Poljskoj i Nemačkoj; ima ga u Švajcarskoj, Austriji i na Siciliji. U Americi ga ima najviše u Dominikanskoj Republici.

Baltički ćilibar je nastao u tercijaru, većim delom u oligocenskoj epohi pre 40-60 miliona godina.

## Poreklo ćilibara
Početkom 19. veka smatralo se da ćilibar potiče isključivo iz oblasti Baltika. Pruski hemičar Oto Helm, polazeći od činjenice da baltički ćilibar sadrži visok stepen sukcinatne kiseline, zaključio je da baltički karakteriše najmanje 3% ove supstance. Godinama je procenat sukcinatske kiseline bio test za utvrđivanje porekla ćilibara.

Analiza ćilibara, prvenstveno infracrvena spektrografija, može biti jasan pokazatelj kulturnih preobražaja praistorijskih zajednica. Ćilibar je pronađen u mikenskim grobovima i na mediteranskim nalazištima koja datiraju iz bronzanog i gvozdenog doba, ukazuju na svoje baltičko poreklo.

Osim metode infracrvene spektrografije, za utvrđivanje sastava ćilibara koriste se još i gasna hromatografija, hromatografija tankog sloja, spektrometrija mase, nuklearno magnetna rezonanca, neutronska aktivizacija. Ove metode daju uglavnom slične rezultate i mogu da posluže za proveru rezultata infracrvene spektrofrafije, koja je najjednostavnija, najbrža i najekonomičnija, za utvrđivanje porekla ćilibara.

## Reference

## Povezano
* Jantarni put
Avala

**Avala** je planina u Srbiji. Ima nadmorsku visinu od 511 m. Smatra se jednom od najpopularnijih odredišta za duži boravak u prirodi i na čistom vazduhu, udaljena od centra Beograda 17 km.Obrasla je listopadnom u centralnom delu i četinarskom šumom. Prirodni kompleks Avale zaštićen je od 1859.god. 

U srednjem veku na vrhu Avale nalazio se grad Žrnov, koji je i kontrolisao prilaz Beogradu.Turci su ga osvojili u 15. veku i preuredili ga za svoje potrebe. Napušten je i u ruševinama od 18. veka, a 1934. ostaci grada su porušeni da bi se na njegovom mestu podigao spomenik Neznanom junaku.

Sam naziv Avala potiče iz 14.tog veka *Avali* (arap.) "Golo brdo" u 19 veku je pošumljena planina Avala.
Na vrhu planine podignut je 1938. mauzolej, Spomenik Neznanom junaku, delo Ivana Meštrovića posvećeno srpskim junacima iz Prvog svetskog rata.

Pre samog vrha Avale postoji još jedan monumentalni spomenik tragično stradalim Rusima 19. oktobra 1964. U udesu ruskog aviona „Iljušin-18“, koji se srušio na Avalu, poginuli su svi putnici među kojima je bila šestočlana delegacija sovjetske armije sa maršalom Sergejem Birjuzovim na čelu. Delegacija je upućena u Beograd da bi učestvovala u proslavi 20-godišnjice oslobođenja Beograda.

## Predeo izuzetnih odlika
Planina se karakteriše raznovrsnom i specifičnom pedološkom strukturom i povoljnom klimom. Izuzetno je bogata vegetacijskim i florističkim elementima. Na njoj su zastupljene fitocenoze sa oko 597 biljnih vrsta, koje se mogu svrstati u tri razreda, 86 familija i 317 rodova. To je gotovo 1/6 vrsta, oko 1/2 rodova i 1/2 porodica u odnosu na floru Srbije. Veliki broj biljnih vrsta: *Laburnum anagyroides Medik* (zanovet), *Lilium martagon L.* (zlatan), *Prunus laurocerasus L.* (zeleniče), *Ilex aquifolium L.* (zelenika), i druge zaštičene su kao prirodne retkosti. Veliki broj lekovitih vrsta *Ruscus acuelatus* (ježevina), *Origanum vulgare* (vranilova trava), *Orhis morio* (salep), *Atropa belladonna* (velebilje) i dr. su pod kontrolom korišćenja i prometa. 

U flori Avale po broju vrsta dominira porodica glavočika (*Asteraceae*) sa 40 rodova i 74 vrste. Najbrojniji rodovi ove porodice su: *Centaurea, Hieracium, Inula*. Leptirnjače (*Fabaceae*) sadrže 18 rodova i 57 vrsta, a najbrojniji su rodovi: *Vicia, Latyrus i Trifolium*.

Gotovo 70% ukupne površine prekriveno je šumom koja je predstavljena u okviru visinskog regiona staništa hrasta i bukve, a predstavljena šumskim zajednicama sladuna i cera sa kostrikom, kitnjaka i graba, kitnjaka i crnog jasena, brdske bukve i drugo. Značajnu graditeljsku i edifikatorsku ulogu imaju i vrste iz porodice lipa (*Tiliaceae*), leske (*Corylaceae*), brestovi (*Ulmaceae*) i javori (*Aceraceae*).

Rešenjem o stavljanju pod zaštitu prirodnog dobra „Avala“, br. 501-678/07-S („Službeni list grada Beograda“, br. 43/2007) Avala je proglašena za Predeo izuzetnih odlika.

## Povezano
* Avala film

## Reference
Wikipedija na vijetnamskom jeziku

**Vijetnamska Wikipedija** () verzija Wikipedije na vijetnamskom jeziku. Započela je 12.10. 2003, a dana 14.10. 2006. je imala 11.966 članaka.

## Vanjske veze

* Vijetnamska wikipedija
Wikipedija na velškom jeziku

**Velška Wikipedija** je izdanje Wikipedije na velškom jeziku. Ovo izdanje je započelo u julu 2003. Dana 23.6. 2007. doseglo je broj od 10.000 članaka, kao 66. Wikipedija kojoj je to uspjelo.

## Vanjske veze

* Velška wikipedija
Požar

**Požar** je nekontrolirano gorenje koje nanosi materijalnu štetu ili ugrožava ljudske živote.

S obzirom na raširenost iskorištavanja vatre, opasnost od požara postoji unatoč mjerama opreza i požari su česta pojava. Požar se pojavljuje i razvija pod različitim okolnostima.

## Klasifikacija požara
Može se izvršiti na nekoliko načina. S gledišta vatrogasnih intervencija požare možemo podjeliti po fazama razvoja, po obujmu i veličini, po mjestu gdje se razvijaju, po vrsti gorive stvari.

Faze požara: početna, razbuktala i faza živog zgarišta

Obujam požara: mali, srednji, veliki i katastrofalni

U malom požaru zahvačena je manja količina gorive tvari. Može se ugasiti lako. U srednjem požaru gori jedna prostorija neke zgrade ili više njih a u velikom cijela zgrada, tvornica ili velika površina
Wikipedija na tamilskom jeziku

**Tamilska Wikipedija** je izdanje Wikipedije na tamilskom jeziku. Započela je u septembru 2003. godine. Dana 28.4. 2007. je dosegla broj od 10.000 članaka, a 6.10. 2010. broj od 25.000 članaka.

Karakteristična je po relativno malpk količini vandalizma u usporedbi s drugim projektima Wikipedije, što se tumači nedostatkom kompjutera i internetskih veza u ruralnim područjima Tamil Nadua i Šri Lanke. Najveći broj korisnika projekta dolazi iz prekomorske tamilske dijaspore.

## Reference

## Vanjske veze

* Tamilska Wikipedija
Wikipedija na sundanskom jeziku

**Sundanska Wikipedija** je izdanje Wikipedije na sundanskom jeziku. Započela je s radom u martu 2004. godine. Dana 14.4. 2007. dosegla je broj od 10.000 članaka.

## Vanjske veze
* Sundanska Wikipedija
Wikipedija na sicilijanskom jeziku

**Sicilijanska Wikipedija** je izdanje Wikipedije na sicilijanskom jeziku. Započeta je u oktobru 2004. godine, a dana 6.7. 2007. je dosegla 10.000 članaka.

## Vanjske veze

* Sicilian Wikipedia
Wikipedija na latvijskom jeziku

**Latvijska Wikipedija** (Vikipēdija) je izdanje Wikipedije na latvijskom jeziku. Započeta je u junu 2003. godine, a dana 18.7. 2007. je premašila broj od 10.000 članaka.

## Statistike
Miljokazi (broj članaka):
* 2003: 1
* 2005: 1.000
* 2006 (septembar): 5,000
* 2007 (jul): 10,000 

## Vanjske veze
* Latvijska Wikipedija
Wikipedija na tajskom jeziku

**Thai Wikipedia** je izdanje Wikipedije na Thai (tajlandskom) jeziku, koje je započeto u decembru 2003. Na dan 18.7. 2007. imala je više od 25.000 članaka. U septembru 2007. Wikipedia (zajedno sa svim jezicima) je rangirana kao 14th među Alexinim *Najvećim sajtovima Tajlanda*.

## Kronologija

* **25.12. 2003**: Glavna Thai stranica nakon što je 16.3. 2003. postavljen natpis "Describe the new page here." 
* **27.12. 2003.**: Prvi članak koji sadrži samo jednu riječ "ดาราศาสตร์" (astronomija) i 32 interwiki linka. Nakon toga postao članak u začetku 31.5.
* **28.2. 2004.**: Napisan prvi pravi članak, Računalna nauka.
* **21.4. 2004.**: 100 članak, Putovanje kroz vrijeme).
* **17.4. 2004.**: 500 članaka, Grevillea
* **10.3. 2005.**: 1.000 članaka, Harry Potter.
* **1.5. 2005.**: Prvi izabrani članak, Fraktal. 
* **septembar 2005**: Više od 30 studenata se prijavilo i napisalo članke u obrazovne svrhe.
* **28.10. 2005.**: 5.000 članaka, Bao Qingtian.
* **31.1. 2006.**: Tisak spominje u onopen.com
* **mart 2006.**: Masovni unos članaka o godinama od 543. pne. (1. godina budističke ere) do 1800. poluručno koristeći . Dodano oko 2.500 .
* **14.3. 2006.**: 10.000 članaka, Pennsylvania State University

## Reference

## Vanjske veze
*  Thai Wikipedia
*  Press coverage in onopen.com
* Statistics page of Thai Wikipedia
* Usage statistics from Wikimedia
Wikipedija na teluškom jeziku

**Telugu Wikipedia** je izdanje Wikipedije na telugu jeziku. Započeto je 9.12. 2003, a trenutno predstavlja najveću Wikipediju među Wikipedijama na indijskim jezicima. 18.7. 2007. bilo je više od 33.000 članaka na Telugu Wikipediji.

## Korisnici
Rast broja korisnika na Telugu Wikipediji:

* Telugu Wiki započeta 9.12. 2003.
* 200 korisnika 24.11. 2005.
* 500 korisnika 17.7.2006.
* 1000 korisnika 7.11.2006.
* 1400 korisnika 17.11.2006.
* 2000 koerisnika 26.2. 2007.

## Broj članaka
Dosegnut broj članaka
* 1000 dana 17.8.2005 s člankom :te:వినాయకుడు.
* 2000 dana 23.11. 2005. Trebalo je 98 dana od 1000-2000.
* 25000 dana 12.12. 2006. s člankom :te:తెలుగుదేశం పార్టీ.
* 26000 dana 27.12. 2006. s člankom :te:కంభంపాడు (పెద్దారవీడు మండలం).

## Mjesečni rast članaka

## Vanjske veze

* Telugu Wikipedia
Wikipedija na donjonjemačkom jeziku

**Donjonjemačka Wikipedija** je izdanje Wikipedije na donjonjemačkom jeziku. Započeta je u aprilu 2003. godine, a dana 4.7. 2007. je dosegla broj od 10.000 članaka.

## Vanjske veze
Wikipedija na makedonskom jeziku

**Makedonska Wikipedija** (*Mакедонската Википедија*) je izdanje Wikipedije na makedonskom jeziku. Započeta je u septembru 2003. godine. Dana 1.4. 2008. je dosegla broj više od 33.000 članaka.

## Vanjske veze

* Makedonska Wikipedije
Wikipedija na marathskom jeziku

**Marathi Wikipedija** je izdanje Wikipedije na marathi jeziku. Dana 26.5. 2007. dosegla je broj od 10.000 članaka.

## Vanjske veze

* Marathi Wikipedija
Wikipedija na javanskom jeziku

**Javanska Wikipedija** je izdanje Wikipedije na javanskom jezikom. Započeta je 7.3. 2004. godine. Dana 5.5. 2007. dosegla je broj od 10.000 članaka.

## Vanjske veze
* Javanska Wikipedija
Wikipedija na hindskom jeziku

**Hindi Wikipedia** (hindi: विकिपीडिया *wikipīḍiyā*) je izdanje Wikipedije na hindi jeziku, a čiji je host Fondacija Wikimedia. Započeta je u julu 2003. godine, a danas ima preko 12.000 članaka i 2.000 registriranih korisnika (podaci od 18.7.. 2007). Stvorena je pretežno za govornike hindi jezika, posebno one iz indija. S obzirom da Hindi Wikipedija koristi indijsko pismo (Devanagari), zahtjeva posebno renderiranje teksta.
## Miljokazi
* 11.7. 2003. - Stvorena Hindi Wikipedija.
* 14.3. 2007. - Hindi Wikipedija je dosegla 10.000 članaka.

## Reference

## Vanjske veze

* Hindi Wikipedia
Wikipedija na azerskom jeziku

**Azerbejedžanska Wikipedija** je izdanje Wikipedije na azerbejdžanskom jeziku (službenom jeziku Azerbejdžana). Pokrenuta je godine 2002. U augustu 2007. je premašila broj od 15.000 članaka.

## Vanjske veze
* Azerbejdžanska Wikipedija
Wikipedija na bretonskom jeziku

**Bretonska Wikipedija** je verzija Wikipedije na bretonskom jeziku, a čiji je host Fondacija Wikimedia. Započeta je 2004. godine. Dana 1.8. 2007. dosegla je broj od 15.000 članaka.

## Vanjske veze
Wikipedija na gruzijskom jeziku

**Gruzijska Wikipedija** () je verzija Wikipedije na gruzijskom jeziku, a koju vodi Fondacija Wikimedia. Dana 19.5. 2007. dosegla je broj od 15.000 članaka.

## Vanjske veze

* Gruzijska Wikipedija
Wikipedija na luksemburškom jeziku

**Luksemburska Wikipedia** (luks. lëtzebuergesch Wikipedia) je izdanje Wikipedije na luksemburškom jeziku.

Pokrenuta je 21.7. 2004. godine. Dana 17.5. 2007. premašila je broj od 15.000 članaka.

## Vanjske veze

* Luksemburška Wikipedija