Glijalne ćelije

**Glijalne ćelije** ili **ćelije glije** su prateće ćelije nervnog tkiva koje ishranjuju, štite, pružaju potporu neuronima i oko njih obrazuju izolaciju, mijelinski omotač. Većina tih ćelija se zbog funkcije poredi sa ćelijama vezivnog tkiva i naziva potpornim ćelijama nervnog tkiva.

Razlikuju se od neurona po tome što:
* nemaju akson već imaju samo dendrite;
* nemaju kanale za prenos jona natrijuma, već samo za jone kalijuma;
* ne stvaraju akcione potencijale;
* zadržavaju sposobnost deobe tokom čitavog života.

Ćelije glije se međusobno razlikuju kako po tome u kome delu nervnog sistema se nalaze, da li u centralnom ili perifernom, tako i po embrionalnom poreklu.

## Glijalne ćelije CNS-a

Potporne ćelije CNS-a nazivaju se zajednički neuroglija i pripadaju im:
* makroglijske ćelije, u koje se ubrajaju:
** astrociti, posebno značajne za održavanje homeostaze 
** oligodendrociti, obrazuju mijelinski omotač u CNS-u
* mikroglijske ćelije, učestvuju u odbrani organizma
* specijalizovani oblici glije:
** ćelije horoidnog pleksusa,
** ependimske ćelije, oblažu nervnu cev sa unutrašnje strane
** radijalne ćelije, fetalna vrsta astrocita

Embrionalno poreklo makroglije, ependimskih ćelija, ćelija horoidnog pleksusa je isto kao i neurona, razvija se od neuroektoderma, odnosno, neuroepitelskih ćelija zida nervne cevi. Mikroglija vodi poreklo od mezoderma, odnosno, monocita mada se, prema nekim autorima, njihovo poreklo smatra nedovoljno razjašnjenim.

## Glijalne ćelije PNS-a
Glijske ćelije PNS su:
* Švanove ćelije, nazvane po nemačkom histologu Teodoru Švanu (Theodor Schwann,1810-1882.); kod najvećeg broja perifernih nerava oko aksona obrazuju mijelinski omotač; 
* amficiti (satelitske ili kapsularne ćelije).

Potporne ćelije perifernog nervnog sistema poreklom su od nervne kreste.

## Funkcije

Pored nesumnjive potporne uloge, glijalne ćelije ostvaruju mnoge druge funkcije:
* izgrađuju mijelinski omotač oko aksona u CNS-u oligodendrociti, a u PNS-u Švanove ćelije;
* astrociti učestvuju u procesima zarašćivanja posle ozlede mozga;
* astrociti održavaju homeostazu jona (posebno jona K+) i pH vrednosti vanćelijske tečnosti;
* astrociti sintetišu prekursore nekih neurotransmitera, kao što je glutamin (prkursor hemijskog medijatora glutamat)
* mikroglija se smatra moždanim makrofagima jer se tokom bilo kakve upale ili ozlede pretvaraju u fagocite;

## Literatura
* Guyton,A. C, Hall, J. E:*Medicinska fiziologija*, Savremena administracija, Beograd, 1999.
* Davidović, Vukosava: Uporedna fiziologija, ZUNS, Beograd, 2003.
* Ćurčić, B: Razviće životinja, Naučna knjiga, Beograd, 1990.
* Mariček, Magdalena; Ćurčić, B; Radović, I: Specijalna zoologija, Naučna knjiga, Beograd, 1996.
* Milin J. i saradnici: Embriologija, Univerzitet u Novom Sadu, 1997.
* *Pantić, V:Biologija ćelije, Univerzitet u Beogradu, Beograd, 1997.*
* *Pantić, V: Embriologija, [[Naučna knjiga]], Beograd, 1989.*
* Petrović, V. M, Radojčić, R, M: Uporedna fiziologija (drugi deo), ZUNS, Beograd, 1994.
* *Popović S: Embriologija čoveka, Dečje novine, Beograd, 1990.
* *Trpinac, D: Histologija, Kuća štampe, Beograd, 2001.''
* Šerban, M, Nada: Pokretne i nepokretne ćelije - uvod u histologiju, Savremena administracija, Beograd, 1995.

## Vanjske veze

* Bionet škola 
* Role of glia in synapse development 
* New Source of Replacement Brain Cells Found
* Artist ADSkyler