open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stamford Raffles

**Sir Thomas Stamford Bingley Raffles** (obala ispred Port Moranta, 5. srpnja 1781. – London, 5. srpnja 1826.), britanski kolonijalni časnik i istraživač koji je ostavio značajan trag na području jugoistočne Azije. Od 1811. do 1816. godine bio je guverner Nizozemskih Istočnih Indija, a od 1818. do 1824. godine i guverner-pukovnik Bencoolena. Tijekom Napoleonskih ratova, Raffles je uspio preoteti Javu od Nizozemske; otok je vraćen Nizozemcima sukladno odredbama Anglo-nizozemskog sporazuma iz 1824. godine. Godine 1817. napisao je knjigu naslova *[[The History of Java]]*, u kojoj je opisao historiju otoka od prahistorijskih vremena. Bavio se i istraživačkim radom s područja biologije, a rod parazitskih tropskih biljaka *[[Rafflesia]]* nazvan je njemu u čast.

Raffles se rodio na britanskom brodu *Ann*, koji je u to vrijeme bio usidren nedaleko od obale Port Moranta na Jamajci. Roditelji su mu omogućili pristojno školovanje, a nakon sklapanja braka s deset godina starijom udovicom Olivijom Devenish, Raffles se 1805. godine pridružio kolonijalnoj administraciji u Malaji i tako utemeljio vezu s jugoistočnom Azijom koja će biti sastavni dio njegova života. U kasnijim godinama, Raffles je imao značajnu ulogu u jačanju britanske moći na području istočne i jugoistočne Azije. 

Godine 1819. osigurao je kontrolu nad strateški važnim Singapurom nakon sporazuma s lokalnim čelnicima, a koji je Britaniji dao pristup strateški važnom Singapurskom tjesnacu, preko kojeg je osiguran pristuo okolnim vodenim površinama, posebice Indijskom oceanu i Južnom kineskom moru. Kruna izvorno nije podržavala njegovo djelovanja na području na kojem su Nizozemci imali velik utjecaj, a to je dovelo do tenzija između Britanije i Nizozemske. Potpisivanjem Anglo-nizozemskog sporazuma iz 1824. godine, sfere interesa dvaju kolonijalnih sila jasno su definirane; Nizozemci su se odrekli pretenzija prema Singapuru, dok su Britanci njima prepustili Bencoolen. Ubrzo je u Singapuru utemeljena velika luka za trgovinu između Azije i Europe. 

Iako se Rafflesa danas uglavnom smatra utemeljiteljem modernog Singapura, faktično upravljanje posjedom na dnevnoj bazi vodio je William Farquhar, koji je bio prvi upravutelj od 1819. do 1823. godine. Raffles se ubrzo vratio u Englesku, gdje je preminuo na svoj rođendan 1826. godine od posljedica apopleksije; imao je 45 godina. Iako je njegova ostavština kompleksno pitanje, Raffles je i danas iznimno važna ličnost za historiju Singapura, čemu svjedoče i brojni spomenici njemu u čast, kao i nazivi brojnih institucija i građevina. Njegovi kritičari ističu kako ga se ne treba pretjerano slaviti jer se radilo o imperijalistu koji je domaćem stanovništvu Singapura nametnuo kolonijalizam. 

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
* 
*
Bas-Uélé

**Bas-Uélé** (prevedeno *Donji Vele*) je jedna od 26 provincija na koje je Demokratska Republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na sjeveru zemlje,prostire se na površini od 148,331 km², u kojoj živi 1,369,600 stanovnika.

Na sjeveru graniči sa Centralnoafričkom Republikom, na zapadu sa provincijama Nord-Ubangi i Mongala, sa juga sa Provincijom Tshopo i na istoku sa Provincijom Haut-Uélé.

Provincija je osnovana 2015, za reforme državne uprave podjelom dotadašnje puno veće Provincije Orientale na današnje provincije; Bas-Uélé, Haut-Uélé, Ituri i Tshopo.	

Ime je dobila po rijeci Uele.

Administrativni centar provincije je grad Buta koji ima 46,642 stan.

Provincija je administrativno podjeljena na 6 teritorija (ruralnih općina);
* Aketi
* Ango
* Bambesa
* Bondo
* Buta
* Poko

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province du Bas-Uélé'' (Agence Nationale pour la Promotion)
Kongo Central

**Kongo Central** do 2015. *Bas-Congo*, je jedna od 26 provincija na koje je Demokratska Republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na krajnjem zapadu zemlje,prostire se na površini od 53,920 km², u kojoj živi 6,838,500 stanovnika.

Kongo Central je jedina provincija koja na zapadu izlazi na Gvinejski zaljev Atlanskog oceana, 
Provincija na sjeveru graniči sa Angolskom provincijom Cabinda i Republikom Kongo , na juga sa Angolom, na istoku sa Provincijom Kwango i na sjeveroistoku sa [Kinshasa|Kinshasom]].

Ime je dobila po rijeci Kongo.

Administrativni centar provincije je grad Matadi koji ima 245,862 stan.

Provincija je administrativno podjeljena na 10 teritorija (ruralnih općina);
* Kasangulu
* Kimvula
* Lukula
* Luozi
* Madimba
* Mbanza-Ngungu
* Moanda
* Seke-Banza
* Songololo
* Tshela

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province du Kongo Central'' (Agence Nationale pour la Promotion)
Kwango

**Kwango**  je jedna od 26 provincija na koje je Demokratska Republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na jugozapadu zemlje, prostire se na površini od 89,974 km², u kojoj živi 2,618,700 stanovnika.

Na sjeveru graniči sa provincijama Kinshasa, Kongo Central i Kwilu, na zapadu i jugozapadu sa Angolom i na istoku sa Provincijom Kasaï.

Provincija je osnovana 2015, za reforme državne uprave podjelom dotadašnje veće Provincije Bandundu na današnje provincije; Kwango, Kwilu i Mai-Ndombe.

Ime je dobila po rijeci Kwango.

Administrativni centar provincije je grad Kenge koji ima 36,572 stan.

Provincija je administrativno podjeljena na 5 teritorija (ruralnih općina);
* Feshi
* Kahemba
* Kasongo Lunda
* Kenge
* Popokabaka

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province du Kwango'' (Agence Nationale pour la Promotion)
Kwilu

**Kwilu** (prevedeno *Donji Vele*) je jedna od 26 provincija na koje je Demokratska Republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na zapadu zemlje,prostire se na površini od 78,533 km², u kojoj živi 6,682,300 stanovnika.

Kwilu  na sjeveru  graniči sa Provincijom Mai-Ndombe, na zapadu sa Kinshasom,na jugu sa Provincijom Kwango i na istoku sa Provincijom Kasaï.

Provincija je osnovana 2015, za reforme državne uprave podjelom dotadašnje veće Provincije Bandundu na današnje provincije; Kwilu, Kwango i Mai-Ndombe.	
Nakon što je ubijen guverner Peter Cirimwami, federalna vlada postavila je 2025  Somo Kakule Evarista za novog vojnog guvernera.
Ime je dobila po rijeci Kwilu.

Administrativni centar provincije je grad Bandundu koji ima 117,197 stan.

Provincija je administrativno podjeljena na 6 teritorija (ruralnih općina);;
* Bagata
* Bulungu
* Gungu
* Idiofa
* Mangai
* Masi-Manimba

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province du Kwilu'' (Agence Nationale pour la Promotion)
Haut-Uélé

**Haut-Uélé** (prevedeno *Gornji Vele*) je jedna od 26 provincija na koje je Demokratska Republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na sjeveroistoku zemlje,prostire se na površini od 89,683 km², u kojoj živi 2,242,500 stanovnika.

Na sjeveru graniči sa Južnim Sudanom, na zapadu sa provincijama Bas-Uele i Tshopo i sa juga i istoku sa Provincijom Ituri.

Provincija je osnovana 2015, za reforme državne uprave podjelom dotadašnje puno veće Provincije Orientale na današnje provincije; Haut--Uélé, Bas-Uélé, Ituri i Tshopo.	

Ime je dobila po rijeci Uele.

Administrativni centar provincije je grad Isiro koji ima 147,524 stan.

Provincija je administrativno podjeljena na 6 teritorija (općina);
* Rungu
* Niangara
* Dungu
* Faradje
* Watsa
* Wamba

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province du Haut-Uélé'' (službene stranice)  
* ''Province du Haut-Uélé'' (Agence Nationale pour la Promotion)
Ituri

**Ituri** (swahili: *Jimbo la Ituri*) je jedna od 26 provincija na koje je Demokratska Republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na zemlje, prostire se na površini od 65,658 km², u kojoj živi 4,392,200 stanovnika.

Na sjeveru graniči sa Provincijom Haut-Uélé, na zapadu sa Provincijom Tshopo, na jugu sa Provincijom Nord-Kivu a na istoku sa Južnim Sudanom i Ugandom.

Ime je dobila po rijeci Ituri.

Administrativni centar provincije je grad Bunia koji ima 230,625 stan.

Provincija je administrativno podjeljena na 5 teritorija (ruralnih općina);
* Aru
* Djugu
* Irumu
* Mahagi
* Mambasa

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province du Ituri'' (Agence Nationale pour la Promotion)
Mai-Ndombe

**Mai-Ndombe** je jedna od 26 provincija na koje je Demokratska Republika Kongo administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na zapadu zemlje, prostire se na površini od 127,243 km², u kojoj živi 2,254,100 stanovnika.

Sa zapada graniči sa Republikom Kongo, sa  jugozapada sa Provincijom Kinshasa, na jugu sa Provincijom Kwilu, 
na sjeveru sa provincijama Équateur i Tshuapa, i na istoku sa Provincijom Kasaï.

Provincija je osnovana 2015, za reforme državne uprave podjelom dotadašnje veće Provincije Bandundu na današnje provincije; Mai-Ndombe, Kwilu i Kwango.	

Ime je dobila po Jezeru Mai-Ndombe.

Administrativni centar provincije je grad Inongo koji ima 39,769 stan.

Provincija je administrativno podjeljena na 8 teritorija (ruralnih općina);
* Bolobo
* Inongo
* Kiri
* Kutu
* Kwamouth
* Mushie
* Oshwe
* Yumbi

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Province du Mai-Ndombe'' (Agence Nationale pour la Promotion)
Mai-Ndombe (jezero)

**Mai-Ndombe** je plitko močvarno jezero na zapadu Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Mai-Ndombe.

## Karakteristike
Jezero je dugo 130 km (sjever-jug), prosječno široko 40 km (istok-zapad),, sa površinom od 2,300  km².
Prosječno je duboko  5 a maksimalno 10 metara.
U gornjem dijelu jezera na istočnoj obali leži grad Inongo, najveća lukai  administrativni centar Provincije Mai-Ndombe.

Kako se nalazi pored ekvatora gdje sezona kiša, traje po 9 mjeseci, površina mu se tad udvostruči a ponekad i utrostruči 
Jezero je vrlo razvedeno, ima niske šumom obrasle obale.

Vodom ga pune rjeke; Lokoro, Botwala, Bowele, Lobeke i Mpongoboli, a otječe rijekom Fimi u Rijeku Kasai pritoku rijeke Kongo.

Prvi bijelac koji je došao da jezera - 1882  bio je britansko-američki istraživač Henry Morton Stanley.

## Izvori
 
## Vanjske veze

* ''Lake Mai-Ndombe''
Inongo

**Inongo**  je grad od 39,769 stanovnika na istoku Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Mai-Ndombe u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografske karakteristike
Inongo se prostire na desnoj (istočnoj) obali Jezeru Mai-Ndombe, udaljen 848 km sjeveroistočno
od glavnog grada Kinshase.

## Historija

Do Jezera Mai-Ndombe i mjesta na kojem se nalazi današnji grad, prvi je došao istraživač Henry Morton Stanley 1882. i nazvao ga **Leopoldovo jezero**, po tadašnjem belgijskom kralju i sponzoru njegovih ekspedicija Leopoldu II.

Inongo je nastao za Slobodne Države Kongo, nakon što je 1891. Pierre Cloetens, direktor belgijske kompanije za trgovinu Gornjim Kongom, podigao skladišta i zgrade za otkupnu stanicu za kaučuk, kopal i slonovaču.

Ubrzo nakon tog 1904. administracija je preseljena iz Kutua u Inongo
Po povratku u Belgiju, Stanley je svom sponzoru kralju Leopoldu II nahvalio ljepote i bogatstvo toga kraja, a to su potvrdile i dvije druge ekspedicije provedene 1886. i 1888.
Na bazi tih izvještaja [Leopold II proglasio je dekretom objavljenim 1907., Mai-Ndombe svojim privatnim vlasništvom (Domaine de la Couronne).
Zbog tog su  tamo mogli poslovati jedino njegovi agenti.

Kako se nalazio u kraju tropske džungle, do njenih dobara se jedino moglo doći rijekama, pa se za Belgijskog Konga razvio kao luka za parobrode. 
Kad je opala potražnja za šumskim dobrima, zapao je u krizu.

Inongo je tek nakon reforme državne uprave 2015. postao administrativni centar Provincije Mai-Ndombe.
Do njega se i danas može doći jedino brodom ili avionom na mali aerodrom (IATA: INO, ICAO: FZBA) 
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Inongo'' (Inongo na karti)
Buta (DR Kongo)

**Buta** je grad od 46,642 stanovnika na sjeveru Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Bas-Uélél u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografske karakteristike
Buta se nalazi na meandru rijeke Rubi, udaljena 324 km sjeverno od Kisanganija.

## Historija

Nastala je za Belgijskog Konga kao misija za evangelizaciju domorodaca u  tropskoj prašumi. 
Kad je podignuta prva škola 1913. u njoj je živjelo svega 80 belgijskih kolonista.

Iako ni danas ne izgleda kao grad, jer nema električnu struju, a ni adekvatnu infrastrukturu, nakon administrativne reforme zemlje 2015. postala je administrativni centar Provincije Bas-Uélé.

## Izvori

## Vanjske veze

* [''Buta'' (karta)](https://urbexology.com/geo/DemocraticRepublicoftheCongo/Bas-Uele/Buta(ville)/fr.html)
Mbandaka

**Mbandaka** (do 1969. **Coquilhatville**) je grad od 262,814 stanovnika na istoku Demokratske republike Kongo, u Provinciji Équateur u kojoj je 
administrativni centar.

## Karakteristike i historija
Mbandaka se nalazi na ušću rijeke Ruki u rijeku Kongo udaljena 550 km (rijekom) od glavnog grada Kinshase, ali cestom je to obilazno preko 2,748 km.
## Historija

Mbandaku je osnovao 1883. škotski baptistički misionar Aaron Sims, po nalogu Stanleya kao stanicu za daljnje istraživanje Konga pod imenom *Equateur*. 

Doseljenjem  prvih belgijskih kolonista, naselju je ime promjenjeno 1891. u *Coquilhatville*
Iako se Coquilhatville nalazio na ekvatoru na sredini plovnog puta rijeke Kongo, ostao je marginalno naselje u odnosu na 
druge gradove Slobodne Države Kongo.

Ubrzano je počeo rasti za Belgijskog Konga, od 3,724 koliko je imao 1954. već za dvije godine je narastao na 16,420 1956:
Nakon nezavisnosti je broj stanovnika vrtoglavo narastao, a infrastruktura mu je ostala ista, pa je nakon krize 1970-e većina stanovnika ostala bez posla i preživljava trgujući na spontano organiziranim  tržnicama uz rijeku.

Danas je Mbandaka, poprilično kaotičan i zapušten grad, koji ima muzej, univerzitet, botanički vrt i aerodrom  (IATA: MDK, ICAO: FZEA).
Pored luke koja je najveći poslodavac, grad ima nešto malo industrijskih pogona, pivovaru, štampariju i pilane

## Izvori

## Vanjske veze

*  Mbandaka (Équateur) Street Guide and Map
Matadi

**Matadi** je grad od 245,862 stanovnika i aglomeracija od 448,004 stanovnika na Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Kongo Central u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike
Matadi se nalazi nedaleko od granice sa Angolom. Prostire se duž lijeve obale Rijeke Kongo, udaljen 365 km jugozapadno od glavnog grada Kinshase, sa kojim je povezan željeznicom i nacionalnom cestom N° 1.

Ime Matadi je dobio jer je izgrađen na kamenim brežuljcima, a Matadi znači kamen.

Par kilometara nizvodmo od grada - 1983. podignut je 722 metara dugi viseći most, sa kojim je povezan i sa desnom obalom i gradom Bomom.i hidroelektranom Inga (40 km uzvodno)

Matadi je najveća luka u zemlji, preko koje se obavlja većina izvoza i uvoza. Iako se nalazi 150 km od Atlantskog oceana, do njegove operativne obale duge 
1,6 km, mogu doploviti i veliki prekooceanski brodovi.

## Historija

Do njega je prvi doplovio portugalski pomorac Diogo Cão 1482., i postavio kameni stup, par kilometara uzvodno

Matadi je osnovao istraživač Henry Morton Stanley 1879. koji je u Kongo došao po nalogu belgijskog kralja Leopolda II
Kad je uvidio da se uzvodno zbog brzaka nemože ploviti, angažirao je domorce na izradi velikih kola kojima je prebacivao rastavljene manje 
parobrode do dionica od kojih je plovidba bila moguća da istraži Slobodnu Državu Kongo.

Nakon tog je 1886. izgrađen jedan gat i nekoliko zgrada, u kojima se roba skladištila i dalje karavanama prebacivala u unutrašnjost. 
Pravi razvoj grada počeo je tek nakon što je između 1890.-1898. izgrađena željeznička pruga do Kinshase i proširena luka.
Od 1915. za Belgijskog Konga Matadi je i lokalni administrativni centar, a od 1959. ima i status grada.

Nova moderna privatna. luka  "Mbengu Matadi" podignuta je nizvodno od mosta.

Današnji Matadi je ekonomski, financijski i administrativni centar tog dijela zemlje.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Présentation de la ville portuaire de Matad'')
Kenge

**Kenge** je grad od 36,572  stanovnika na jugozapadu Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Kwango u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Kenge se nalazi 275 km jugoistočno. od glavnog grada Kinshase.

## Historija

Kenge je nastao za Slobodne Države Kongo, nakon Drugog svjetskog rata 1946., dobio je status Teritorija (ruralne općine). Nakon tog je 1954. postao administrativni centar distrikta Kwango u tadašnjoj Provinciji Bandundu.

Od 2015. je administrativni centar Provincije Kwango, koja je nastala za reforme državne uprave podjelom dotadašnje veće Provincije Bandundu na današnje provincije; Kwango, Kwilu i Mai-Ndombe.

Iako je danas administrativni centar Kenge je i nadalje ostao vrlo siromašni grad, u kom ni električna struja nije kompletno provedena, a ni vodovod.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Kenge (Kwango) Street Guide and Map''
Lista Emerald područja u Srbiji

**Lista Emerald područja u Srbiji** sadrži prirodna dobra koja su status zaštićenog područja dobila na osnovu odredbi Bernske konvencije o zaštiti evropskih divljih vrsta i prirodnih staništa. Lista sadrži 61 zaštićeno područje koja su predhodno taj status dobila na osnovu odluka državnih, pokrajinskih i lokalnih zakonodavnih organa, u skladu sa Zakonom o zaštiti prirode u Srbiji. Do decembra 2024. god. taj broj čini 13,5% vrsta i staništa obuhvaćenih Konvencijom. Prema odluci Konvencije Savjeta Evrope, do 2030. godine taj udio će morati da se poveća na 35 posto. Iz političkih i administrativnih razloga od 2011. godine nije predloženo nijedno novo područje.

U kampanji Emerald za rijeke, naučnici i nevladine organizacije traže od vlada Zapadnog Balkana da se posvete širenju Emerald mreže i zaštiti najvažnijih rijeka (Vjosa, Crni Drim, Vardar, Morača, Dunav, Neretva i Bosna). Predložena lista prioritetnih rijeka sastavljena je na seminaru koji je organizirala *CEE Bankwatch Network* u decembru 2022. godine, gdje su učesnici pružili naučne podatke o vrstama riba i njihovim staništima.
## Lista
RS0000001 Gornje Podunavlje 19378 - RS0000002 Kopaonik 31386 - RS0000003 Obedska bara 9863 - 
RS0000004 Prokletije 155396 - RS0000005 Deliblatska peščara 35837 - RS0000006 Vlasina 8612 - RS0000007 Fruška gora 25393 - RS0000008 Šar planina 96987,9 - RS0000009 Tara 19175 - RS0000010 Slano Kopovo 976,5 - RS0000011 Stara planina 142219,6 - RS0000012 Đerdap 63608,5 - RS0000013 Ludaško jezero 846,3 - RS0000014 Zasavica 671 - RS0000015 Dolina Pčinje 2606 - RS0000016 Subotička peščara 5369,9 - RS0000017 Vršačke planine 4408 - RS0000018 Šargan-Mokra gora 3678,2 - RS0000019 Suva planina 21354 - RS0000020 Jelašnička klisura 115,7 - RS0000021 Koviljsko-petrovaradinski rit 4840,6 - RS0000022 Pašnjaci velike droplje 979,4 - RS0000023 Selevenjske pustare 677 - RS0000024 Stari Begej-Obedska bara 1676 - RS0000025 Klisura rijeke Uvac 7543 - RS0000026 Klisura rijeke Mileševke 1280,9 - RS0000027 Rtanj 4997,2 - RS0000028 Grmija 1167,9 - RS0000029 Palić 712,9 - RS0000030 Golija 75183 - RS0000031 Sićevačka klisura 7746 - RS0000032 Miruša 330,5 - RS0000033 Ovčarsko-kablarska klisura 2250 - RS0000034 Zlatibor 32174,9 - RS0000035 Jerma 7048,8 - RS0000036 Suvobor 52037 - RS0000037 Pešter 3865,4 - RS0000038 Karađorđevo 2955,3 - RS0000039 Klisura rijeke Trešnjice 595,4 - RS0000040 Venerina padina 0,3 -RS0000041 Felješana 15,3 - RS0000042 Mustafa 79,6 - RS0000043 Lazarev kanjon 1755
RS0000044 Prokop 5 - RS0000045 Salinački lug 19,2 - RS0000046 Tesne jaruge 2,9 - RS0000047 Vinatovača 37,4 - RS0000048 Zeleničje 41,7 - RS0000049 Zelenika 0,1 - RS0000050 Klisura ošanićke rijeke 30,4 - RS0000051 Mala jasenova glava 6,3 - RS0000052 Ozrenske livade 838,1 - RS0000053 Tikvara 508,1 - RS0000054 Klisura rijeke Gradac 1268,1 - RS0000055 Kučajske planine 103108,9 - RS0000056 Pančevačke ade 1141,1 - RS0000057 Zaovine 5593,6 - RS0000058 Avala 489,1 - RS0000059 Kosmaj 3514,5 - RS0000060 Radan 46664 - RS0000061 Busovata 15,9
## Izvori
Bandundu (grad)

**Bandundu** bivši **Banningville** je grad od 117,197 stanovnika na zapadu Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Kwilu u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Bandundu se prostire na istočnoj obali rijeke Kwilu, neposredno prije njena ušća u rijeku Kasai.
Od glavnog grada Kinshase je udaljen 403 km cestom, a avionom 200.

## Historija

Mjesto je osnovao Ernest Stachte 1891. i nazvao Banningville, po belgijskom političaru Émilu Banningi.
Od 1911. Banningville je administartivni centar golemog distrikta Kwango to je bio do 1936., kad je administracija preseljena u Kikwit.

Kolonijalna uprava izgradila je pored riječne luke kvart za evropljane, a nakon tog nešto južnije skromniji kvart za domoroce.

Nakon epidemije bolesti spavanja uzrokovane muhom cece Banningville je opustio, tako da je nakon proglašenja nezavisnosti, spao na ribarsko selo sa nešto više od 1,000 stanovnika.

Bandundu je 1966. preuzeo od Kikwita položaj administrativnog centra novoosnovane Provincije Banfundu. Tad se počeo transformirat u grad, izgradnjom zgrada za novu admistraciju, pa je 1969. dobio status grada. Nakon tog se 1990-ih istakao kao univerzitetski grad.

Sve do Drugog kongoanskog rata (1998.-2003.) bio značajna riječna luka, ali je nakon rata promet rapidno opao,
Nakon reforme državne uprave 2015. postao administrativni centar Provincije Kwilu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Bandundu'' (Bandundu na karti)
Bunia

**Bunia** je grad od 230,625 stanovnika i aglomeracija od 752,805 stanovnika na sjeveroistoku Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Ituri u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike
Bunia leži na nadmorskoj visini od 1,277 metara, pored granice sa Ugandom. Zbog tog je vrlo izolirana, jer do regionalnog centra Kisanganija ima 700 km, a do glavnog grada Kinshase i preko 2,000 km. 

Kako su ceste i željezničke pruge u vrlo lošem stanju najveći dio prometa odvija se preko tridesetak km udaljenog  Albertovog jezera i Ugande.

## Historija

Bunia je službeno osnovana dekretom Belgijskog Konga u aprilu 1946. u selu koje je vodio poglavica-Mbunya, čije su ime kolonijski činovnici čuli i zapisali kao - Bunia.
Od 1952. je administrativni centar Teritorija Irumu, a od 1955. i distrikta Bunia.

Od 1982. ima status decentralizirane administrativne jedinice, ali ne i pravnog subjekta, pa tek od 1987. ima status grada.

Bunia je 1974. imala 35,000 stanovnika, po projekcijama agencija Ujedinjenih Naroda za period 1975. - 1986., pretpostavljalo se da će imati od 50 do 100.000 stanovnika, uz godišnju stopu rasta od 4,5%, to se ispunilo jer je 1986.imala 68,000 stanovnika. Ali se nakon tog desio eksplozivni demografski rast  pa je 2015. sam grad imao 234.089 stanovnika.

I pored prekida borbi početkom 2001. za Drugog kongoanskog rata, one su se nastavile u gradu i okolici. Zbog tog su nakon rata Ujedinjeni Narodi preko
svoje agencije UNDP počeli sa programom reintegracije bivših boraca, razoružanja i obnove grada.

I pored tog Bunia je i dalje grad kog muči siromaštvo i nekontrolirani rast.
Iako još od 1961. ima bogosloviju današnji univerzitet a nakon tog i još dva. 

Bunia je tek nakon reforme državne uprave 2015. postala administrativni centar Provincije Ituri.

## Privreda
Većina zaposlenih oko 50%, radi u u tercijarnom sektoru (usluge, transport, trgovina,
administracija), 40% u primarnom sektoru (poljoprivreda, šumarstvo, ribarstvo, stočarstvo) i samo 10% sekundarnom sektoru (rudarstvo; industrija, građevinarstvo).

I Bunia kao i svi ostali veći kongoanski gradovi ima aerodrom (IATA: BUX, ICAO: FZKA) 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Bunia'' (Bunia na karti)
Isiro

**Isiro** bivši **Paulis** je grad od 147,524 stanovnika na sjeveroistoku Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Haut-Uele u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografske karakteristike
Isiro se nalazi nedaleko od tromeđe sa Južnim Sudanom i Ugandom.
Od [Kisangani]]ja je udaljen 566 km udaljen sjeveroistočno.

## Historija

Krajem 19. vijeka do tog kraja stigli su prvi evropski istraživači 
Isiro je osnovan za Slobodne Države Kongo 1902., kao trgovište belgijskih kolonista za otkup kaučuka i slonovače.

U grad je izrastao za Belgijskog Konga između 1934.,-1957., nazvan je *Paulis*, po belgijskom oficiru zaslužnom za gradnju lolalne željeznice.

Današnji Isiro ima bolnicu, nekoliko manjih klinika, ambulanti, aerodrom Matari, 3 univerziteta i 4 više škole.

Isiro je tek nakon reforme državne uprave 2015. postao administrativni centar Provincije Haut-Uele.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Isiro'' (Isiro na karti)
Kikwit

**Kikwit**  je grad od 294,210 stanovnika na zapadu Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Kwilu u kojoj je najveći grad.

## Geografske karakteristike

Kikwit se prostire na zapadnoj obali rijeke Kwilu, udaljen 512 km od glavnog grada Kinshase.

## Historija

Kikwit je nastao krajem 19. vijeka kao lučko skladište lSlobodne Države Kongo za transport kaučuka i slonovače.
Za Belgijskog Konga kolonijalna uprava je po tipično segregacijskom modeluizgradila naselje za evropljane, i pored njega skromnije naselje za domoroce.

Domorodačko naselje je već na početku 1910. imalo 600 radnika, i ubzano raslo dolaskom brojnih seljaka iz okolice. 
Ono je 1920. nazvano - *Makaku* (Makal), a 1937. kad je toliko naraslo da je dobilo status domorodačke općine i novo ime - *Poto-Poto*.

S druge strane i evropsko naselje Kikwit je naraslo dolaskom brojnih novih kolonista, koji su tražili priliku za zaradu, jer se u njemu nalazila kolonijalna administracija, pošta, policija i logistika.
Pogon za preradu palmina ulja počeo je sa radom  1911. Do 1923. osnovano je nekoliko trgovačko-prerađivačkih firmi, koje su tražile kvalificirane radnike. Zbog tog je 1928. osnovana škola za kalfe, a nakon nje i škola majstore 1930. 
Kikwit je od 1940. i financijski centar jer je tad otvorena filijala Banque du Congo Belge., a od 1935 je i administrativni centar nekadašnje Provincije Bandundu.

Krajem Drugog svjetskog rata narasle su tenzije između bijelih kolonista iz Kikwita i susjednog Poto-Pota, pa su bijelci zatražili da se crnci iz Poto-Pota presele na novu lokaciju. Domorodački Poto-Poto preseljen je u *Wenze* 1946., a nakon tog i u *Bruxelles* 1948. 

Administrativnom reformom iz 1954. dotašnji veliki distrikt Kwango podijeljen je na dva manja, Kwango sa administrativnim centrom u Kengui Kwilu sa administrativnim centrom u Kikwitu.
Nakon proglašenja nezavisnosti 1960. izugubio je značaj, pa je za nove administrativne reforme 1966. izgubio i položaj administrativnog centra Provincije Bandundu, koji je preseljen u Bandundu. Pritom je izgubio oko 10,000 stanovnika, koji su se preselili u Bandundu.

Kikwit je 1995. pogodila ozbiljna epidemija virusa ebole.

Kao i svi veći kongoanski gradovi i on ima univerzitet, stadion i aerodrom.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Kikwit'' (karta)
Kwilu (rijeka)

**Kwilu** (portugalski *Rio Cuílo*) je rijeka u Angoli i Demokratskoj Republici Kongo duga 1,030 km pritoka]] rijeke Kasai.

## Hidrologija

Rijeka izvire u Angoli na Visoravni Bié na nadmorskoj visini od preko 1,150 metara, na terenu općine Alto Chicapa (Provincija Lunda Sul).
Od tamo teče u smjeru sjevera, nakon 430 km toka u Angoli, Kwilu utiče u Demokratsku Republiku Kongo u Provinciju Kwango. Nakon tog protiče preko Provincije Kwilu kojoj je dao ime.

U noj oplakuje gradove Kikwit , Bulungu, Bagatu i Bandundu, i prima brojne pritoke, od kojih su najvažnije prekogranične rijeke Kwango i Kwenge. Njena najvažnija kongoanska pritoka je rijeka Inzia, koja uvire nedaleko od Bagate. Nakon toka od 600 km po Demokratskoj Republici Kongo, rijeka Kwilu uvire u rijeku Kasai  sjeverno od grada Bandundua na nadmorskoj visini od 292 metara.

Porječje rijeke prostire se na površini od 263,500 km² po Angoli i Demokratskoj Republici Kongo,.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La rivière Kwilu (affl. du Kasaï)''
Ebola (rijeka)

**Ebola** znana i kao **Legbala** (prevedeno *Bijela rijeka*) je rijeka u Demokratskoj Republici Kongo duga 250 km.
Rijeka je poznato po tome što je po njoj nazvan zloglasni virus ebola, otkrivenom u njenom porječju

## Hidrologija

Ebola izvire na Teritoriju Yakoma u Provinciji Nord-Ubangi nedaleko od granice sa Provincijom Bas-Uélé. Od tamo teče prema zapadu do  Businga i sutoka sa sa rijekom Dua sa kojom formira rijeku Mongalu pritoku rijeke Kongo.

Na svom toku prima pritoke; Monguba, Lomboi, Dangilo, Lobe, Bodua, Liango i Kambe.

Porječje rijeke proteže se preko teritorija Provincije Nord-Ubangi.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La rivière Ebola'')
Dua (rijeka)

**Dua** (svahili: *Mto Dua*-Bijela voda) je rijeka na sjeveru Demokratske Republike Kongo, duga 223 km, lijeva pritoka rijeke Mongale.

## Hidrologija

Dua izvire u Provinciji Mongala kod lokaliteta Auma na Teritoriju Bumba. 

Od tamo teče prema zapadu, gdje u dužini od preko 100 km, formira granicu između Provincije Mongala i Provincije Nord-Ubangi. Nako tog  protiče istim smjerom preko Provincije Nord-Ubangi do mjesta Businga gdje se spaja sa rijekom Ebolom (Bijela voda) i tako formira rijeku Mongalu, pritoku rijeke Kongo.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La rivière Dua (ou Dwa'')
Businga (teritorij)

**Businga** je teritorij (administrativna jedinica od 433,456 stanovnika na sjeverozapadu Demokratske republike Kongo u Provinciji Nord-Ubangi.

## Karakteristike i historija
Businga je osnovana kao administrativna jedinica još za kolonijalnih vremena 1956.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Territoire de Businga''
Lista Emerald područja u Crnoj Gori

**Lista Emerald područja u Crnoj Gori** sadrži prirodna dobra koja su status zaštićenog područja dobila na osnovu odredbi Bernske konvencije o zaštiti evropskih divljih vrsta i prirodnih staništa. Lista sadrži 27 zaštićenih područja koja su predhodno taj status dobila na osnovu odluka državnih i lokalnih zakonodavnih organa, u skladu sa Zakonom o zaštiti prirode u Crnoj Gori. Do decembra 2024. god. taj broj čini 16,3% vrsta i staništa obuhvaćenih Konvencijom. Prema odluci Konvencije Savjeta Evrope, do 2030. godine taj udio će morati da se poveća na 35%. Iz političkih i administrativnih razloga od 2011. godine nije predloženo nijedno novo područje.

U kampanji Emerald za rijeke, naučnici i nevladine organizacije traže od vlada Zapadnog Balkana da se posvete širenju Emerald mreže i zaštiti najvažnijih rijeka (Vjosa, Crni Drim, Vardar, Morača, Dunav, Neretva i Bosna). Predložena lista prioritetnih rijeka sastavljena je na seminaru koji je organizirala *CEE Bankwatch Network* u decembru 2022. godine, gdje su učesnici pružili naučne podatke o vrstama riba i njihovim staništima.

ME0000000 Maglić, Volujak i Bioč 7252,6 - ME0000001 Kanjon Male Rijeke 3600 - ME0000002 Durmitor sa kanjonom Tare 33895 - ME0000003 Skadarsko jezero 37800 - ME0000004 Velika Plaža i Solana Ulcinj 2839,5 - ME0000005 Buljarica 302 - ME0000006 Cemovsko polje 358 - ME0000007 Bjelasica 5733 - ME0000008 Kanjon Cijevne 6937 - ME0000009 Kanjon Mrtvice 2903 - ME000000A Lovćen 6267 - ME000000B Tivatska solila 240 - ME000000C Sasko jezero, rijeka Bojana, Knete, Ada Bojana 7397 - ME000000D Rumija 12237 - ME000000E Pećina Đalovica 191 - ME000000F Plavsko-Gusinjske Prokletije (+Bogićevica) 15758 -  ME000000H Lim 17148 - ME000000I Dolina Ćehotine 13356 - ME000000J Ljubišnja 4332 - ME000000M Golija i Ledenice 10276 - ME000000N Ostatak kanjona Pive ispod Hidroelektrane 1664 - ME000000O Visitor i Zeletin 13680 -  ME000000P Komarnica 1473 - ME000000Q Kotorsko risanski zaliv 2778 -  ME000000R Sinjajevina 5709 - ME000000S Orjen 15046 - ME000000T Pećinska plaža 15 - ME000000U Hejla 2266 -
## Izvori
Lokoro

**Lokoro** je rijeka na zapadu Demokratske Republike Kongo, duga 405 km, najveća pritoka jezera Mai-Ndombe

## Hidrologija

Lokoro izvire u Provinciji Kasaï na terenu Nacionalnog parka Salonga. Od tamo teče prema zapadu,do Provincije Mai-Ndombe gdje sjeverno od grada Inonga ima ušće u Jezero Mai-Ndombe.

Na svom dugom toku prima pritoke; Bolende, Lota, Lokeli, Lula, Lole, Luna, Botima, Pomonzari, Bomanga, Bompindi, Balando, Lukeko i Bofumwaka.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''La rivière Lokoro'')
Fimi (rijeka)

**Fimi** je rijeka na zapadu Demokratske Republike Kongo, duga 160 km, desna pritoka rijeke Kasai.

## Hidrologija

Fimi izvire na jugu Jezera Mai-Ndombe u istoimenoj Provinciji Mai-Ndombe. 
Par kilometara nizvodno od izvora kod naselja Kutu, prima pritoku Lukeniu, koja je znatno duža (1,000 km) pa je po nekim geografima ona zapravo samo nastavak te rijeke, koja od tog mjesta mijenja ime  u *Fimi*.
Od tamo isprva teče prema jugoistoku, zatim u velikom luku mjenja smjer i teče prema jugozapadu do ušća u rijeku Kasai kod naselja Mushie na nadmorskoj visini od 283 metara.

Ime rijeke na bantu jeziku je *Nza Mfimi*, a to znači *Crna voda*, to je zato jer su joj vode doista crne kao i jezeru iz kog izvire.

## Izvori

## Vanjske veze

* (''Fimi River'')
Itimbiri

**Itimbiri** (svahili *Mto Itimbiri*) je rijeka u Demokratskoj Republici Kongo duga 262 km, desna pritoka Rijeke Kongo.

## Hidrologija

Itimbiri nastaje sutokom rijeka Rubi i Tele u Provinciji Bas-Uélé, uzvodno od naselja Aketi.
Od tamo teče prema jugozapadu, protiče pored Aketija gdje prima pritoku Aketi. Jednim dijelom toka formira granicu između provincija Bas-Uélé i Mongala. 

Zatim protiče Provincijom Mongala gdje u jednom dijelu ponovno teče duž granice sa  Provincijom Tshopoa. Zatim dotiče do ušća u rijeku Kongo istočno od grada Bumba.

Najveće pritoke; su Rubi i Tele, ostale pritoke su; Aketi, Loeka, Lese, Tshimbi, Yoko, Elongo, Tinda, Bali, Duluma, Mamboka, Budua, Atia, Bambwa i 
Mone.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La rivière Itimbiri'')
Bumba

**Bumba** je grad od 89,289 stanovnika na sjeveru Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Mongalal.

## Geografske karakteristike
Bumba se prostire duž desne obale rijeke Rijeke Kongo, zapadno od ušća rijeke Itimbiri, udaljena 125 km istočno od svog administrativnog centra. Lisale.

## Historija

Bumba je nastala za Slobodne Države Kongo 1888, kao trgovište i misija

Za Belgijskog Konga 1911  kompanija Société Anonyme des Huileries du Congo Belge osnovala je plantaže palma uljarica i pogon za preradu
ulja.
Ubrzo nakon tog 1916. osnovane su župa i škola. i mjesto je počelo rasti kao luka na Kongu, i lokalni administrativni centar.

Status grada dobila je u junu 2013., ali ga je izgubila nakon administrativne reforme zemlje 2015.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Bumba'' (karta)
Aketi

**Aketi** nekad znan kao *Port-Chaltin* je naselje od 35,486 stanovnika na sjeveru Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Bas-Uélél.

## Geografske karakteristike
Aketi se prostire na rijeci Itimbiri, udaljen 122 km zapadno od svog administrativnog centra Bute.

## Historija

Aketi je nastao za kolonijalnih vremena kao misija i trgovište. Nazvan je Port-Chaltin, po belgijskom oficiru *Louisu Napoléonu Chaltinu*, koji je bio zaslužan za osnivanje Slobodne Države Kongo.

Župa Krista kralja - Aketi osnovana je 1923..

Zlatna vremena Aketija bila su do 1975. kad je bio zadnja stanica uskotračne željeznice do Bute.i luka  za pretovar na šlepove. U to vrijeme bio je privredni centar Provincije Bas-Uélé, grad sa bolnicom i srednjom školom.

Status grada dobio je u junu 2013., ali ga je izgubio nakon administrativne reforme zemlje 2015.

## Izvori

## Vanjske veze

* [''Aketi'' (karta)](https://urbexology.com/geo/DemocraticRepublicoftheCongo/Bas-Uele/Aketi(ville)/fr.html)
Lukenie

**Lukenie** je rijeka na zapadu Demokratske Republike Kongo, duga 1,000 km, lijeva pritoka rijeke Fimi.

## Hidrologija

Lukenia izvire u Provinciji Sankuru, sjeverno od naselja Katako-Kombe na nadmorskoj visini od preko 550 metara. Od tamo teče prema zapadu preko Provincije Kasaï do Provincije Mai-Ndombe i istoimenog Jezera Mai-Ndombe. Tu se kod naselja Kutu, spaja sa vodama jezera koje otiču rijekom Fimi u Rijeku Kongo.

Ako se uzme u obzir dužina rijeke Fimi tad Lukenia ima 1,160 km.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Lukenie River'')
Tshela

**Tshela** zana i kao * Tsiela-Mbanga* je grad od 37,088 stanovnika na zapadu Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Kongo Centrall.

## Geografske karakteristike
Tshela se nalazi udaljena 140 km sjeverno od luke Boma na rijeci Kongo.

## Historija
Kako se nalazi u tropskoj džungli do Tshele je još za Belgijskog Konga - 1912. izgrađena  željeznička pruga do luke u Bomi, jer je u to vrijeme ldrvo bilo roba koju se isplatilo izvoziti.

Danas je poznata po proizvodnji kakaovca i ananasa, i kao rodno mjesto prvog predsjednika Demokratske Republike Kongo Josepha Kasavubua.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Tshela'' (karta)
Rubi (rijeka)

**Rubi** je rijeka na Demokratske Republike Kongo duga 439 km,, koja zajedno sa rijekom Telei formira rijeku Itimbiri pritoku rijeke Rijeke Kongo.

## Hidrologija

Rijeka izvire u Provinciji Bas-Uele zapadno od sela Niapu,  uzvodno grada Buta. Od izvora teče prema zapadu, protiče pored Buta do sutoka sa rijekom Tele kod naselja Aketi.

Najveća pritoka je rijeka Likati, ostale pritoke su; Mangbetu, Nzula, Kotili, Mwongowongo, Gwompolombo, Upumbase, Bali, Mopopongo, Yame, Koba, Lemoyi, Sambala, Mangolaba, Kombelimoke iTuta.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La rivière Rubi'')
Tele (rijeka)

**Tele** je rijeka na sjeveru Demokratske Republike Kongo duga 301 km,, koja zajedno sa rijekom Rubi formira rijeku Itimbiri pritoku rijeke Rijeke Kongo.

## Hidrologija

Rijeka izvire u Provinciji Bas-Uele nedaleko od grada Buta. Od izvora teče prema zapadu duž granice sa Provincijom Tshopo do sutoka sa rijekom Rubi kod naselja Aketi..

Na svom toku prima pritoke; Mopondo, Mombengo, Makanzo, Kombo, Ngezu, Dingila, Bode, Elongo, Mambedesa, Sembwe i Lindi.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La rivière Tele'')
Carstvo Lunda

**Kraljevstvo Lunda** ili  **Carstvo Lunda** bila je plemenska konfederacija povezana istim kraljem, koja se prostirala po dijelovima današnjih afričkih država Demokratske Republike Kongo, Angole i Zambije.

To kraljevstvo plemena Lunda, egzistiralo je od kraja 16. do kraja 19. vijeka. 

## Historija
Kako nema nikakvih pisanih tragova, rekonstrukcija njegove historije se bazira na legendama i mitovima plemena Lunda, koji i danas žive u jezgri njihova kraljevstvaKatangi.

Kraljevstvo je osnovano u 16. vijeku u  gornjem toku rijeke Kasai (Demokratska Republika Kongo, Angola, Zambija)..
Izgleda da je na početku bilo povezano sa plemenom Luba i njihovim kraljevstvom, jer su im vladarske titule slične. Tako da se pretpostavlja da su Lube ili bili osnivači, ili su pomogli da se ono konsolidira.

Prvi kralj bio je Jala Muaka, a naslijedio ga je njegov sin Muaka Nkonde.

Kraljevstvo Lunda sastojalo se od centralizirane jezgre, prstena provincija usko povezanih sa jezgrom i vanjskog prstena autonomnih provincija koje su plaćale danak. Vanjski rub su je bio sastavljen od nezavisnih  kraljevina, jezično i kultorološki bliskih sa Lundama.
Mitovi o širenju imperija, nakićeni su borbama sa susjednim plemenima, ali izgleda da se to odvijalo kad su male grupe (najviše stotinjak ljudi) otišle iz centra prema ravnicama na sjeveru i tamo se naselile

To  kraljevstvo Bantu crnaca nije nimalo sličilo na evropska, jer se baziralo na malobrojnim selima podjeljenim na nešto nalik provincijama.
Kraljevski tron se nasljeđivao po muškoj liniji. 
Kralj (Muat jav) je imao direktnu vlast moć poraženim kraljevima koji bi zadržali svoje prerogative i običaje, ali bi postali njegovi vazali
Na selu je vladao poglavica (mbaj) koji je titulu nasljeđivao po ženskoj liniji.

Lunde su od polovice 17. vijeka počeli trgovali sa Arapima koji su dolazili sa Indijskog oceana, i sa Portugalcima na Atlantiku. Prodavali slonovaču i robove; a kupovali tkanine i oružje. Carstvo je doseglo vrhunac svoje moći polovicom 19. vijeka. 
Nakon toga je njegova moć opala, zbog ratova sa susjednim Čokvama. 

Kraljevstvo se raspalo kad su na njihov teritorij počevši od 1884. počeli prodirati portugalski kolonisti sa zapada iz Angole,  a od 1898. i belgijski iz Slobodna Države Kongo sa sjeveroistoka.  
Lunde su sve do 1909, pružale gerilski otpor, koji je prestao kad su im pobijeni

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Royaume Lunda''
Plave planine (Kongo)

**Plave planine** je planinski masiv na sjeveroistoku Demokratske Republike Kongo, koji se uzdiže duž zapadih od obala Albertovog jezera.  

## Karakteristike

Masiv se proteže u dužinu od nekih 230 km, a širok je do 12 km.

Planine masiva visoke su od 1,500 do 2,200 metara, one su izvor brojnih vodotoka i vododjelnica između sliva rijeka Kongo (zapad) i Nila (istok). 

U masivu živi oko 500 000 stanovnika, jedni su sjedilački ratari a drugi polunomadski stočari.

Na zapadnim padinama masiva izvire rijeka Ituri pritoka rijeke Kongo.

## Izvori
 
## Vanjske veze

* ''Monts Bleus'' (na portalu Mapcarta)
Emerald područja

**Emerald područja** su pojedinačna zaštićena prirodna dobra i dijelovi Emerald mreže zasnovane na Konvenciji o očuvanju evropske divlje flore i faune i prirodnih staništa (Bernska konvencija). Ideja Savjeta Europe o formiranju europske ekološke mreže donijeta je 1989. godine, a pokrenuta 1996. godine na teritoriji svih potpisnica i država promatrača Konvencije.

Prije nego što budu zvanično usvojene kao lokacije Emerald mreže, sve lokacije se temeljno procenjuju na biogeografskom nivou u pogledu njihove dovoljnosti za postizanje krajnjeg cilja - dugoročni opstanak vrsta i staništa iz Bernske konvencije. Kada predložena područja budu zvanično usvojena kao lokacije Emerald mreže, njima se upravlja na državnom nivou. Mjere nacionalnog određivanja i upravljanja se donose i postavljaju kako bi doprinijele glavnom cilju Mreže i njihova efikasnost se redovno prati.

Emerald mreža uključuje sve države članice Evropske Unije, neke države koje nisu članice Unije i jedan broj afričkih država.

Zemlje zapadnog Balkana su trenutno odredile Emerald područja za zaštitu samo malog procenta vrsta i staništa obuhvaćenih Konvencijom – 0,7 posto u Bosni i Hercegovini, 13,5 posto u Srbiji, 16 posto u Sjevernoj Makedoniji, 16,3 posto u Crnoj Gori i 28,3 odsto u Albaniji. Do 2030. godine planira se povećanje ovih procenata na 35%, prvenstveno na područjima rijeka poput poput Vjose, Crnog Drima, Neretve, Bosne, Morače, Vardara, Dunava i njihovih pritoka, koje bi trebalo da budu okosnica evropske mreže zaštićenih područja.

Mreža Natura 2000 se odnosi na područja unutar teritorije zemalja članica Evropske Unije.
## Liste Emerald područja
* Lista Emerald područja u Bosni i Herecegovini
* Lista Emerald područja u Crnoj Gori
* Lista Emerald područja u Sjevernoj Makedoniji
* Lista Emerald područja u Srbiji
## Izvori
Ituri (rijeka)

**Ituri** je rijeka na sjeveroistoku Demokratskoj Republici Kongo duga 650 km pritoka rijeke Aruwimi.

## Hidrologija

Ituri izvire na zapadnim padinama Plavih p
lanina, nedaleko od Albertovog jezera u Provinciji Ituri.

Od tamo teče isprva prema jugu do Provincije Haut-Uélé, a nakon tog svija prema zapadu i ponovno teče preko Provincije Ituri, protiče pored grada Bunia. Nakon tog teče preko Rezervata prirode Okapi i duž granice između Provincije Ituri i Provincije Tshopo. U Provinciji Tshopo kod sela Bomili, prima pritoku Nepoko i mijenja ime Aruwimi.

Po rijeci je Provincija Ituri dobila ime.

## Izvori

## Vanjske veze

* rivière Ituri'')
Aruwimi

**Aruwimi** (svahili: *Mto Aruwimi*) je rijeka u Demokratskoj Republici Kongo duga 385 km desna pritoka rijeke Kongo.

## Hidrologija

Rijeka Aruwimi se formira sutokom rijeka Ituri  i Nepoko kod sela Bomili u Provinciju Tshopo. Od tamo teče prema jugozapadu preko Provincije Tshopo do ušća u Kongo kod grada Basoko.

Ako se uzme obzir izvor njezine najudaljenije pritoke - Ituri, Aruwimi je dug 1,287 km, što ga čini jednom od najdužih pritoka Konga u njegovom srednjem toku.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La rivière Aruwimi'')
Prvi kongoanski rat

**Prvi kongoanski rat**, također poznat i pod nazivom **Prvi afrički svjetski rat**, (1996. - 1997.) započeo je nakon genocida u Ruandi 1994., za vrijeme kojeg su etnički hutski ekstremisti pobili oko milion manjinskih Tutsija i umjerenih Hutua u Ruandi. 

## Historija

Za vrijeme i nakon genocida, gotovo dva miliona Hutua  prebjeglo je tadašnji Zair, i potražilo smještaj po izbjegličkim kampovima u provincijama Nord i Sud-Kivu. 
Među izbjeglicama se našlo i nešto malo Hutu ekstremista koji su počeli organizirati vlastite milicije po kampovima, kad su to napravili i Tutsiji sukob je otpočeo.

Nakon pobjede Ruandskog patriotskog fronta u građanskom ratu protiv genocidne ruandske vlade - 1994. Nova protutsijevska vlada započela je ofanzivu na Zair, pravdajući to činjenicom da Mobutuov režim daje podršku Hutu ekstremistima, koji su i nadalje egzistecijalna prijetna Tutsijima. Uz Ruandu su stale i susjedne države Uganda, Burundi, Angola, koje su i same imale problema sa Mobutuom, ali i lider kongoanske opozicije 
Laurent Kabila.

Ofanziva je započela u oktobru 1996., dok je Mobutu bio u inozemstvu na liječenju raka. Snage Alijanse demokratskih snaga za oslobođenje zauzele su pogranične gradove na obali Jezera Kivu, Bukavu i Gomu.

Mobutu se vratio u zemlju u januaru, ali nije uspio stabilizirati front. Pobunjenici su nastavili napredovati pa je 15. marta 1997. pao Kisangani a početkom aprila i 
Mbuji-Mayi i Lubumbashi. 
Početkom maja počeli su mirovni pregovori između Mobutua i Kabile.u Južnoafričkoj Republici, koji su ubrzo propali.

Nakon tog su snage pobunjenika 17. maja 1997. zauzele i glavni grad Kinshasu, iz koje je Mobutu već prije pobjegao
Nekoliko mjeseci kasnije umro je u emigraciji.

Laurent Kabila je preuzeo položaj predsjednika Zaira i promijenio ime zemlje ponovno u Demokratska Republika Kongo.

## Posljedice

U tom ratu pobijeno je nekoliko hiljada vojnika i članova milicija, ali i puno civila. Metode ratovanja bile su brutalne, naročito one koje su koristili ruandski vojnici i milicije Tutsija.

## Vanjske veze
* ''Conflict in the Democratic Republic of Congo''l
Zair

**Zair** , službeno **Republika Zair**' bila je afrička unitarna jednopartijska država kojom je od 27.oktobra 1971. do 17. maja 1997. čvrstom rukom vladao Mobutu Sese Seko.

## Historija
General Mobutu je na vlast u Demokratskoj Republici Kongo došao državnim udarom u novembru 1965.

Novim Ustavom od 24. juna 1967. zabranjen je rad svih političkih partija, osim njegovog Pokreta narodne revolucije (M*ouvement Populaire de la Révolution*; MPR) osnovanog 1966.

U zemlji je prvih nekoliko godina vladala prividna politička stabilnost, što je Mobutuu omogućilo da se koncentira na neuspješnu strategiju ekonomskog napredka, provođenjem nacionalizacije velikih stranih kompanija.U sklopu svoje kampanje povratka afričim korjenima, želivši da istakne kulturni identitet zemlje, 1971. je prezvao državu u Zair. 

"Zair" na ldomorodačkim jezicima  znači "Velika rijeka" i odnosi se na Rijeku Kongo, koju su prvi evropski kolonisti tako nazvali jer su je poistovjetili sa nekadašnjim Kraljevstvom Kongo na njenom ušću.

Povratak korijenima, nije doveo do jedinstva zemlje, a poludiktatorska vladavina rezultirala je da se okružio korumpiranim poslušnicima i tako sve više udaljavao od naroda.

Krhkost Mobutuova režima pokazala se 1977. i 1978., kada je glavni opozicijski pokret - Nacionalni oslobodilački front Konga (*Front de la Libération Nationale Congolaise*, FLNC), iz Angole, pokrenuo dvije velike invazije na Katangu (koja se između 1972.-1997.zvala Šaba). U oba slučaja režim je spasila intervencija prijateljskih vlada, prije svega Maroka 1977. i Francuske 1978. 

Situacija se dramatično promijenila završetkom Hladnog rata početkom 1990-ih., kad su mu dotadašnji ključni sponzori Sjedinjene Američke Države Francuska i Belgija  počeli okretati leđa.

Mobutu se nastojao prilagotiti novonastaloj situaciji pa je 1990. obnovio višepartijski sistem, jer je sam uvidio da njegov Pokret narodne revolucije nije doveo do nacionalne integracije. Naglo pogoršanje ekonomske situacije ubrzalo je rast nezadovoljstva protiv njegova režima među siromašnima i nezaposlenima.

Posljedni udarac njegovoj vladavini zadao je Prvi kongoanski rat (1996. - 1997) koji je poveo protiv njega Laurent Kabila iz Ruande

Nakon svrgavanja Mobutua 1997.,  državi je vraćeno staro ime Demokratska Republika Kongo.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Historical Overview of Zaire''