open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ormož

**Ormož** (njemački: *Friedau*, mađarski: *Ormosd*, prekmurski *Ormošd*) je grad u Sloveniji od 2.099 stanovnika, on je i administrativni centar Občine Ormož.
## Geografija
Ormož leži na padinama Slovenskih gorica, i duž lijeve obale Drave, udaljen oko 23 km od Ptuja, i oko 21&nbsp;km od Varaždina.
## Historija
Ormož je za brončanog doba bio najveće naselje u svojoj neposrednoj okolici, i jedno od najvećih naselja takve vrste u Istočnim Alpama. Arheolozi su otkrili puno dokaza o životu tog naselja, koje je iz nepoznatih razloga uništeno.
Na istom mjestu se 1273. pod imenom **Holermuos** spominje novo naselje, u to vrijeme vodile su se ogorčene borbe između ugarskih kraljeva i salzburških biskupa oko granica, pa je Holermuos odlično prošao, jer je vrlo brzo, već - 1293. dobio pravo sajmovanja, a nakon tog i gradska prava 1331.

Ptujski vlastelini izgradili su utvrdu, radi odbrane od Ugara, tako je paralelno pored grada u dolini egzistirao i grad-utvrda na brdu. U počast ptujskog vlastelina Friderika, koji je dodjelio naselju gradska prava, naselje se prezvalo po njemu u **Friedau**, ali ni stari naziv Holermuos nije bio potpuno zaboravljen, pa se je nakon brojnih fonetskih prometanja kroz vijekove to pretvorilo u današnje ime Ormož.

Ormož su često harali požari, i pustošili napadači; Ugari - 1487., Osmanlije - 1532.), mađarski pobunjeni seljaci 1605. i mađarski ustanici - Kruci 1704. Prilike su se smirile tek od druge polovice 18. vijeka. Osim standardnih prava, građani Ormoža imali su i pravo da organiziraju godišnje sajmove, ta tradicija sačuvana je do danas.

Napredak za mjesto bila je 1927. kad je otvoren sanatoriji za liječenje reumatskih bolesti.
## Privreda
Slovenske gorice poznat su vinorodni kraj, pa je jedan od najznačajnijih privrednih objekata vinski podrum **Jeruzalem**.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Ormož
Ormož (općina)

**Općina Ormož** (slovenski: *Občina Ormož*) je jedna od **212** slovenskih općina od 12.526 stanovnika., administrativni centar općine je istoimeni grad Ormož.
## Geografija
Općina Ormož leži na sjeveroistoku Slovenije i ima površinu od 141.6 km²
Ormož je dio kraja koji se zove Prlekije, on se prostire između Drave i Mure, slovenske-hrvatske granice i općina Gornja Radgona i Ptuj. 
## Naselja Općine Ormož
Bresnica, Cerovec Stanka Vraza, Cvetkovci, Dobrava, Dobrovščak, Drakšl, Frankovci, Gomila pri Kogu, Hajndl, Hardek, Hermanci, Hujbar, Hum pri Ormožu, Ivanjkovci, Jastrebci, Kajžar, Kog, Krčevina, Lačaves, Lahonci, Lešnica, Lešniški Vrh, Libanja, Litmerk, Loperšice, Lunovec, Mala vas pri Ormožu, Mali Brebrovnik, Mihalovci, Mihovci pri Veliki Nedelji, Miklavž pri Ormožu, **[[Ormož]]**, Osluševci, Pavlovci, Pavlovski Vrh, Podgorci, Preclava, Pušenci, Ritmerk, Runeč, Senešci, Sodinci, Spodnji Ključarovci, Stanovno, Strezetina, Strjanci, Strmec pri Ormožu, Šardinje, Trgovišče, Veličane, Velika Nedelja, Veliki Brebrovnik, Vičanci, Vinski Vrh, Vitan, Vodranci, Vuzmetinci, Zasavci, Žerovinci, Žvab
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Ormož
Mark Oliphant

**Sir Marcus "Mark" Laurence Elwin Oliphant**, AC KBE FRS FAA (Adelaide, 8. listopada 1901. - Canberra, 14. srpnja 2000.) je bio utjecajni australski fizičar i humanitarac koji je igrao znakovitu ulogu u prvoj eksperimentalnoj demonstraciji nuklearne fuzije kao i razvoju nuklearnog oružja.

Oliphant je rođen 1901. godine u Adelaideu, a 1922. godine je diplomirao na lokalnom sveučilištu. Godine 1927. dobiva stipendiju kako bi nastavio sa svojim istraživanjima žive te se seli u Englesku, gdje radi u Cavendishovom laboratoriju pod mentorstvom Ernesta Rutherforda. Radeći tamo, koristio je čestični akcelerator kako bi ispaljivao jezgre teškog vodika (deuterij) u različite mete. Tako je došao do otkrića jezgara helija-3 i tricija. Također je otkrio kako, kada te jezgre zajedno reagiraju, čestice koje se oslobađaju imaju više energije nego što su imale prije same reakcije. Došlo je do oslobađanja energije iz jezgara, a Oliphant je zaključio kako se radi o posljedici nuklearne fuzije.

Oliphant je Cavendishov laboratorij napustio 1937. godine kako bi predavao fiziku na Sveučilištu u Birminghamu. Na sveučilištu je pokušao izgraditi ciklotron od 150&nbsp;cm, ali je izradu prekinuo početak Drugog svjetskog rata 1939. godine. Ubrzo se prebacio na istraživanje radara, da bi nedugo zatim postao vođa sveučilišne skupine, u kojoj su sudjelovali i John Randall i Harry Boot, koja je stvorila novi, radikalni dizajn - šuplji magnetron - koji je omogućio izradu mikrovalnog radara. Kasnije je sudjelovao u izradu komisije koja je predvidjela izradu atomske bombe te je bio jedan od glavnih prenositelja te vijesti u Sjedinjene Države, što će biti poticaj za početak projekta Manhattan. Tokom posljednjih godina rata, Oliphant je surađivao s Ernestom Orlandom Lawrenceom na elektromagnetskoj separaciji izotopa.

Godine 1956., Lavoslav Ružička ga je predložio za Nobela za fiziku, no nagrada mu nije uručena.

Nakon rata, Oliphant se vratio u Australiju gdje je postao ravnatelj istraživačke škole pri Australskom nacionalnom sveučilištu, gdje je inicirao dizajniranje i izgradnju najvećeg svjetskog homopolarnog generatora (500 MJ). Umirovio se 1976. godine, nakon što je pet godina (1971. - 1976.) obnašao dužnost guvernera Južne Australije. Na tu je poziciju imenovan na savjet premijera Dona Dunstana. Sudjelovao je i u osnivanju stranke Australskih demokrata te je 1977. godine predsjedao osnivačkom skupštinom stranke. U kasnijim godinama, nakon što je gledao kako mu se supruga Rosa pati prije smrti 1987. godine, postao je aktivni zagovaratelj eutanazije. Umro je 14. srpnja 2000. u Canberri.
Aleksandar Andrejević

**Aleksandar Andrejević** može biti:

* Aleksandar Andrejević (ekonomist), srpski ekonomist (1959 - )
* Aleksandar Andrejević (fudbaler), srpski fudbaler (1992 -)
Lanac transporta elektrona

**Lanac transporta elektrona** ( - *ETC*) povezuje elektronski transfer između donora elektrona (kao što je NADH) i akceptora elektrona (kao što je O<sub>2</sub>) sa transferom H<sup>+</sup> jona (protona) kroz membranu. Rezultujući elektrohemijski protonski gradijent se koristi za generisanje hemijske energije u obliku adenozin trifosfata (*ATP*). Lanci elektronskog transporta su ćelijski mehanizmi koji se koriste za ekstrakciju energije iz sunčevog svetla u fotosintezi, kao i iz redoks reakcija, poput oksidacije šećera (respiracija).

U hloroplastima, svetlost proizvodi konverziju vode do kiseonika i NADP<sup>+</sup> do NADPH sa transferom H+ jona kroz hloroplastne membrane. U mitohondriji, to je konverzija kiseonika do vode, NADH do NAD+ i sukcinata do fumarata, što generiše protonski gradijent. Neke bakterije imaju lance elektronskog transporta sa komponentama sličnim sličnim onima u hloroplastima ili mitohondrijama, dok druge koriste različite elektronske donore i akceptore. Respiratorni i fotosintetički elektronski transportni lanci su glavna mesta preranog prenosa elektron na kiseonik. Time nastaje superoksidi i to potencijalno dovodi do povećanog oksidativnog stresa.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* 
*  - Kompleksi sa citohrom b-sličnim domenima
*  - Bakterijske i mitohondrijske citohrom c oksidaze
ETC

Termin **ETC** ima više značenja.

* **[[Lanac transporta elektrona]]**, proces odgovoran za formiranje protonskog gradijenta koji omogučava stvaranje ATP molekula
* **[[et cetera]]**, latinski izraz sa značenjem *i druge stvari*
Ptuj (općina)

**Općina Ptuj** (slovenski: *Mestna občina Ptuj*) je jedna od **11** Gradskih općina Slovenije od 23.404 stanovnika., administrativni centar općine je istoimeni grad Ptuj.
## Geografija
Općina Ptuj leži na sjeveroistoku Slovenije i ima površinu od 66.7 km², ona se prostire duž doline Drave. 
## Naselja Općine Ptuj

Grajena, Grajenščak, Kicar, Krčevina pri Vurbergu, Mestni Vrh, Pacinje, Podvinci, **[[Ptuj]]**, Spodnji Velovlek, Spuhlja.

Pored tog i sam grad Ptuj ima 8 kvartova; Center, Breg-Turnišče, Ljudski Vrt, Jezero, Panorama, Rogoznica, Grajena i Spuhlja.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Ptuj
Sevnica (općina)

**Općina Sevnica** (slovenski: *Občina Sevnica*) je jedna od **212** slovenskih općina od 17 460 stanovnika., administrativni centar općine je istoimeni grad Sevnica.
## Geografija
Općina Sevnica leži na istoku Slovenije i ima površinu od 272.2 km²
ona se prostire duž doline Save. 
## Naselja Općine Sevnica
Brezovo, Budna vas, Cerovec, Dedna Gora, Dolenji Boštanj, Dolnje Brezovo, Dolnje Impolje, Dolnje Orle, Drožanje, Drušče, Čanje, Čelovnik, Češnjice, Gabrijele, Gabrje, Gornje Brezovo, Gornje Impolje, Gornje Orle, Goveji Dol, Hinje, Hudo Brezje, Jablanica, Jelovec, Jeperjek, Kal pri Krmelju, Kamenica, Kaplja vas, Kladje nad Blanco, Kladje pri Krmelju, Koludrje, Kompolje, Konjsko, Krajna Brda, Križ, Krmelj, Krsinji Vrh, Laze pri Boštanju, Ledina, Leskovec v Podborštu, Log, Loka pri Zidanem Mostu, Lončarjev Dol, Lukovec, Mala Hubajnica, Malkovec, Metni Vrh, Mrtovec, Mrzla Planina, Novi Grad, Okroglice, Orehovo, Orešje nad Sevnico, Osredek pri Hubajnici, Osredek pri Krmelju, Otavnik, Pavla vas, Pečje, Pijavice, Podboršt, Podgorica, Podgorje ob Sevnični, Podvrh, Poklek nad Blanco, Polje pri Tržišču, Ponikve pri Studencu, Preska, Prešna Loka, Primož, Radež, Radna, Račica, Razbor, Rogačice, Rovišče pri Studencu, Selce nad Blanco, **[[Sevnica]]**, Skrovnik, Slančji Vrh, Slap, Spodnje Mladetiče, Spodnje Vodale, Srednik, Stržišče, Studenec, Svinjsko, Šentjanž, Šentjur na Polju, Škovec, Šmarčna, Štajngrob, Telče, Telčice, Trnovec, Trščina, Tržišče, Velika Hubajnica, Veliki Cirnik, Vranje, Vrh pri Boštanju, Vrhek, Zabukovje nad Sevnico, Zavratec, Zgornje Mladetiče, Zgornje Vodale, Znojile pri Studencu, Žigrski Vrh, Žirovnica, Žurkov Dol

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada
DP

Termin **DP** ima više značenja.

* Prostaglandinski D2 receptor
* Demokratska partija (Italija)
* dvostruka penetracija (u kontekstu pornografske industrije)
Flavinska grupa

**Flavin** ( - žut) je zajedničko ime za grupu organskih jedinjenja baziranih na pteridinu, formiranih od tricikličnog heterocikličnog organskog prstena izoaloksazina. Biohemijski izvor je vitamin riboflavin. Flavinska funkcionalna grupa je često vezana za adenozin difosfat da formira **[[flavin adenin dinukleotid]]** (*FAD*), a u drugim okolnostima ona se nalazi kao **[[flavin mononukleotid]]** (ili *FMN*), što je fosforilisana forma riboflavina. U jednoj od ovih formi flavin je prisutan kao prostetička grupa u flavoproteinima.

Flavinska grupa je podložna oksidaciono-redukcionim reakcijama, i može da primi bilo jedan elektron u tvostepnom procesu, ili dva elektrona odjednom. Redukcija je praćena adicijom atoma vodonika na specifične atome azota na izoaloksazinskom prstenu:

U vodenim rastvorima, flavini su žuto obojeni kad su oksidovani, poprimaju crvenu boju u semiredukovanom anjonskom stanju ili plavu u neutralnom (semihinonskom) stanju, i bezbojni su kad su potpuno redukovani. Oksidovane i redukovane forme brzo uspostavljaju ravnotežu sa semihinonskom (radikalnom) formom, koja je pomerana u suprotnom smeru od formiranja radikala:

::Flox + FlredH2 ⇌ FlH•

gde je Flox oksidovani flavin, FlredH2 redukovani flavin (nakon adicije dva atoma vodonika), i FlH• je semihinonska forma (nastala adicijom jednog atoma vodonika).

U obliku FADH2, flavinska grupa je jedan od kofaktora koji mogu da prenose elektrone u elektrotransportnom lancu.

## Povezano
* Pteridin
* Pterin

## Reference
Hel-Volhard-Zelinski halogenacija

**Hel-Volhard-Zelinski halogenacija** je reakcija halogenacije karboksilnih kiselina na α ugljeniku. Reakcija je dobila ime po trojici hemičara, nemačkim hemičarima Karl Magnus von Hel (1849–1926) i Jakob Volhard (1834–1910), i ruskom hemičaru Nikolaj Zelinski (1861–1953).
:

## Šema
Za razliku od drugih halogenacija, ova reakcija se odvija u odsustvu nosača halogena. Reakcija se inicira adicijom katalitičke količine -{PBr}-<sub>3</sub>, nakon čega se doda jedan molarni ekvivalent -{Br}-<sub>2</sub>. 

:

## Literatura
Prostaglandinski D2 receptor

**Prostaglandinski D<sub>2</sub> receptor (DP<sub>1</sub>)** je G protein spregnuti receptor, kodiran *PTGDR* genom. Njegov endogeni ligand je prostaglandin D<sub>2</sub>.

## Mechanism
DP1 je G protein spregnuti receptor. Njegova aktivnosti je uglavnom posredovana G-S proteinima koji stimulišu adenilat ciklazu, što dovodi do povišenja intracelularnog cAMP i Ca2+.

## Funkcija
Ispitivanja na nokaut miševima sugeriraju da ligand ovog receptora, prostaglandin D2 (PGD2), funkcioniše kao posrednik izveden iz mastocita koji podstiče astmatične response. On uzrokuje vazodilataciju

## Reference

## Literatura

## Povezano
* Eikozanoidni receptor

## Vanjske veze
*
Fitoaleksin

**Fitoaleksini** su antimikrobne supstance koje biljke *[[de novo]]* sintetišu i koje se brzo akumuliraju u oblastima patogene infekcije. Fitoaleksini obouhvataju širok spektar hemijski različitih inhibitora, pri čemu su specifični tipovi karakteristični za pojedine biljne vrste. Ova jedinjenja se mogu grupisati u nekoliko klasa: terpenoidi, glikosteroidi i alkaloidi.

## Funkcija
Fitoaleksini deluju kao toksini za napadujuće organizme. Oni mogu da formuraju otvore u ćelijskom zidu, odlože maturaciju, poremete metabolizam ili spreče reprodukciju patogena. Njihov značaj za odbranu biljki se može uočiti putem inhibicije njihove biosinteze, pri čemu biljke postaju podložnije infekciji. Mutanti koji nemaju sposobnost produkcije fitoaleksina manifestuju ekstenzivnu kolonizaciju patogenima u poređenju sa divljim tipom. Patogeni specifični za datog domaćina koji imaju sposobnost razgradnje fitoaleksina su virulentniji on onih koji nemaju tu sposobnost.

## Reference

## Literatura

* Moriguchi T., Matsuura H., Itakura Y., Katsuki H., Saito H., Nishiyama N., Life Sci., 61, 1413—1420 (1997).
* Yukihiro Kodera, Makoto Ichikawa, Jiro Yoshida, Naoki Kashimoto, Naoto Uda, Isao Sumioka, Nagatoshi Ide and Kazuhisa Ono, "Pharmacokinetic Study of Allixin, a Phytoalexin Produced by Garlic", Chem. Pharm. Bull., Vol. 50, 354-363 (2002)  http://www.jstage.jst.go.jp/article/cpb/50/3/354/_pdf

## Povezano
* Alicin
* Beli luk
* Pterostilben

## Vanjske veze

* Signals Regulating Multiple Responses to Wounding and Herbivores  Guy L. de Bruxelles and Michael R Roberts
* The Myriad Plant Responses to Herbivores  Linda L. Walling
* Induced Systemic Resistance (ISR) Against Pathogens in the Context of Induced Plant Defences  MARTIN HEIL
* Notes from the Underground Donald R. Strong and Donald A. Phillips
* Relationships Among Plants, Insect Herbivores, Pathogens, and Parasitoids Expressed by Secondary Metabolites  Loretta L. Mannix
Polifenolni antioksidans

**Polifenolni antioksidansi** su tip antioksidanasa koji sadrže polifenolnu substrukturu. Poznato je preko 4,000 različitih jedinjenja ovog tipa, mnoga od njih imaju antioksidansno dejstvo in vitro, ali ne in vivo. Polifenolni antioksidansi mogu da utiču na međućelijsku signalizaciju, receptorsku senzitivnost, aktivnost inflamatornih enzima i regulaciju gena.

## Reference

## Povezano
* Koronarna arterijska bolest
* Antioksidans
Polifenol

**Polifenoli** su strukturna klasa prirodnih, sintetičkih, i semisintetičkih organskih hemikalija koja je karakterisana prisustvom velikog broja fenolnih strukturnih jedinica. Broj i karakteristike tih fenolnih struktura su osnova jedinstvenih fizičkih, hemijskih, i bioloških (metaboličkih, toksičnih, terapeutskih, itd.) osobina pojedinih članova polifenolne klase. Ime je izvedeno iz *poli*, od antičke grčke reči πολύς (*polus*, sa značenjem “mnogi”) i reči fenol koja se odnosi na hemijsku strukturu formiranu vezivanjem aromatičnog benzenoidnog prstena, i hidroksilne (-OH) grupe, što podseća na alkohole (otuda sufiks "-ol"). Termin polifenol je u upotrebi od 1894.

## Reference

## Vanjske veze
* Grupe polifenola
* Fenoli
Ra (razvrstavanje)

**Ra** se može odnositi na:

* Ra
* Radijum
* *RA*, engleska skraćenica za retinoinsku kiselinu od engleskog *retinoic acid*
GTP

Termin **GTP** ima više značenja.

* Guanozin-trifosfat
* Ekstrakt zelenog čaja () je klasa polifenolnih jedinjenja iz zelenog čaja.
Semihinon

**Semihinon** (*ubisemihinon*) je slobodni radikal koji se formira odstranjivanjem jednog atoma vodonika sa njegovim elektronom tokom procesa of dehidrogenacije hidrohinona do hinona. On se alternativno formira adicijom jednog H atoma na hinon. On je veoma nestabilan.

## Povezano
* Flavinska grupa‎‎

## Reference
Metabolizam pentozo-fosfata

NADPH se sintetiše prilikom metabolzma pentozo-fosfata kada se glukoza-6-fosfat oksiduje u ribozu-5-fosfat. Ovaj šećer od pet ugljenikovih atoma je veoma važan sastavni deo ATP, KoA (Koenzima A), NAD+, FAD, RNK i DNK. Generalna jednačina ovog procesa je:

::**Glukoza 6-fosfat + 2NADP<sup>+</sup> + H<sub>2</sub>O → riboza 5-fosfat + 2NADPH + 2H<sup>+</sup> + 2CO<sub>2</sub>**

Rekacije metabolizma fosfatne pentoze se odigravaju u citoplazmi.

## Reakcije metabolizma (puta) pentozo-fosfata
### Sinteza ribuloze-5-fosfat

Metabolizam fosfatne pentoze počinje dehidrogenacijom glukoze 6-fosfat na S-1. Reakciju katalizuje enzim **[[Glukoza-6-fosfat dehidrogenaza|glukozo-6-fosfat dehidrogenaza]]**. Ovaj enzim poseduje veliki stepen afiniteta za NADP+. Ova reakcija, dehidrogenacija glukoze-6-fosfata je reakcija nepovratnog tipa što bi značilo da ona diktira brzinu kojom se odvija sveukupan metabolizam pentozo-fosfata.

### Izomerizacija i sinteza riboze-5-fosfat

Poslednji korak u sintezi ribozo-5-fosfata je izomerizacija ribulozo-5-fosfata pomoću enzima **fosfopentoza izomeraza**. Ova reakcija je slična reakcijama glikolize: glukoza-6-fosfat **→** fruktoza-6-fosfat, i dihidroksiaceton-fosfat **→** gliceraldehid-3-fosfat.

## Metabolizam pentozo-fosfata i glikoliza

Postoji direktna veza između metabolizma pentozo-fosfata i glikolize. Veliki broj ćelija organizma zahtevaju mnogo veću količinu NADPH od riboze 5-fosfata. Kada se ćelija nađe u ovoj situaciji, u kojoj joj je potrebno više NADPH, riboza 5-fosfat se konvertuje u gliceraldehid-3-fosfat i fruktozo-6-fosfat pomoću enzima **transketolaze** i **transaldolaze**. Ovi enzimi katalizuju povratne reakcije i stvaraju kariku između metabolizma pentozo-fosfata i glikolize.
GB

**GB**, ili **Gb** može da ima više značenja:

* GB, en. *Great Britain* - Velika Britanija
* GB, oznaka za jedinicu količine podataka „gigabajt“
* Gb, oznaka za jedinicu količine podataka „gigabit“
* Sarin, hemijsko oružje
Sarmentoza

**Sarmentoza** ima više značenja.

* Sarmentoza (botanika), tip biljke
* Sarmentoza (hemija), tip šećera
S1P

Termin **S1P** ima više značenja.

* Sfingozin-1-fosfat 
* Membranski transkripcioni faktor peptidaza, mesto 1, oznaka za membranu-vezani transkripcioni faktor peptidazu, mesto 1.
TGS

**TGS** ima više značenja.

* Sukraloza, zaslađivač
* Triglicin sulfat, material koji se koristi u infracrvenim sensorima
Aleksandar Andrejević (fudbaler)

**Aleksandar Andrejević** (* 28. marta 1992) je srpski fudbaler koji trenutno igra za Proleter Novi Sad.

## Vanjske veze
* Profil na transfermarkt.co.uk
Galaktozilceramid

**Galaktocerebrozid** (*galaktozilceramid*) je tip cerebrozida koji se sastoji od ceramida sa galaktoznim ostatkom na 1-hidroksilnoj grupi.

Galaktozu uklanjaju enzimi galaktozilceramidaze.

Galaktocerebrozid je marker oligodendrocita u mozgu, nezavisno od toga da li oni formiraju mijelin.

## Dodatne slike

 Image:Sphingolipid.png|Sfingolipid
 Image:Glucose.png|Glukoza


## Reference

## Povezano
* Mijelin

## Spojašnje veze
* 
* CHEMBL110111
* image
Sulfolipid

**Sulfolipidi** su klasa lipida koji poseduju sumporne funkcionalne grupe. Jedan od najčešćih konsituenta sulfolipida je sulfohinovoza, koja je acilovana forma sulfohinovosil diacilglicerola. U biljakama, sulfolipidi su važni intermedijari u sumpornog ciklusa.

## Povezano
* Sulfatid
* Galaktolipid
* Fosfolipid

## Literatura
Tržič

**Tržič** može biti:
* Tržič, općina na sjeveru Slovenije;
* Tržič, gradić u istoimenoj općini na sjeveru Slovenije;
* Tržić, naselje blizu Slunja u Hrvatskoj;
* Tržić, naselje blizu Tounja u Hrvatskoj;
* Tržić, naselje blizu Zagreba u Hrvatskoj;
* Tržič, slovenski naziv za grad Monfalcone u Italiji;
Friedrich III, car Svetog Rimskog Carstva

**Friedrich III. Habsburški** (21. septembar 1415. Innsbruck, 19. august 1493. Linz) je bio car Svetog Rimskog 
Carstva (1452.-1493.), austrijski nadvojvoda (kao Friedrich V., 1424.- 1493.) i kralj Njemačke (kao Friedrich IV., 1440.-1493.).
## Biografija
Friedrich je rođen kao sin austrijskog nadvojvode Ernesta Željeznog (1406. - 1424.) iz leopoldijanske grane habsburgške dinastije i princeze Cimburge od Mazovije. Nakon očeve smrti 1424. godine, živio je u  Tirolu, kod svog strica Friedricha IV. (1402. - 1439.), vojvode Prednje Austrije, da bi 1435. godine zajedno s bratom Albrechtom VI (1424 - 1463) preuzeo vlast nad Štajerskom i Koruškom. Sukobi između njih dvojice trajali su sve do Albrechtove smrti 1463.

Za novog kralja Njemačke je izabran 2. februara 1440. , ali je zbog odsutnosti iz Njemačke okrunjen tek 17. juna 1442.

Umro je 1493. godine, prilikom neuspješnog pokušaja amputacije lijeve noge, a sahranjen je u bečkom Stephansdomu, u velebnoj grobnici koju je isklesao kipar Nikolas Gerhart. 
## Reference
Max Ophüls

**Max Ophüls** (6. maj 1902 - 25. mart 1957) bio je njemački filmski režiser i scenarist, poznat kao autor niza hvaljenih historijskih melodrama koje je snimao u Hollywoodu i Francuskoj.

Rodio se kao Maximillian Oppenheimer u porodici jevrejskog trgovca. Kao mladića ga je zainteresirao teatar, te je otpočeo karijeru kao glumac, promijenivši ime u "Ophüls" kako svojim eventualnim neuspjehom ne bi osramotio oca. S vremenom se preorijentirao na režiju, radeći u Dortmundu, a 1926. je postao kreativni direktor Burgtheatera u Beču. Odatle je dobio angažman u berlinskom filmskom studiju UFA, gdje mu je mentor bio Anatole Litvak.

Filmski prvijenac mu je bila kratka komedija *Dann schon lieber Lebertran*, nakon koje je slijedila cijenjena melodrama *[[Liebelei (film)|Liebelei]]*. Dolazak nacista na vlast ga je, pak, natjerao da napusti domovinu i emigrira u Francusku gdje je 1938. godine dobio i državljanstvo. Tamo ga je zatekao pad Francuske i natjerao da preko Švicarske emigrira u SAD. Prvih godina nije imao nikakav značajan angažman u Hollywoodu sve dok se za njega nije založio njegov veliki poklonik Preston Sturgess. U drugoj polovici 1940-ih je napravio nekoliko hvaljenih filmova među kojima se ističe *[[Pismo nepoznate žene (film)|Pismo nepoznate žene]]*. 1950-ih se vratio u Francusku gdje je nastavio rad i snimio niz hvaljenih melodrama. Karijeru mu je prekinula reumatična groznica od koje je umro prije nego što je uspio dovršiti film *[[Montparnasse 19]]*, a koga je posthumno dovršio njegov prijatelj Jacques Becker.

Njegov sin Marcel Ophüls je kasnije postao poznat kao autor političkih dokumentaraca.

## Vanjske veze

* Dossier about Max Ophüls (edited by Toni D'Angela), on *La furia umana*, n° 9, 2011, texts (English, French, Italian) by Raymond Bellour, Chris Fujiwara, Leland Monk, Gaylyn Studlar, Susan M. White, Alain Masson, and others. http://www.lafuriaumana.it/index.php/archive/58-la-furia-umana-nd9-summer-2011/425-la-furia-umana9
* 
* 
* Max Ophuls Bibliography  (via UC Berkeley Media Resources Center)
* Senses of Cinema Essay by Tag Gallagher
* Max Ophüls Award
Anatole Litvak

**Anatole Litvak** (21. maj 1902 - 15. decembar 1974) bio je filmski režiser i producent rodom iz današnje Ukrajine, poznat po nizu zapaženih ostvarenja koje je snimio u međuratnoj Evropi i Hollywoodu.

Rodio se u jevrejskoj porodici u Kijevu. U dobi od 14 godina se počeo baviti glumom, da bi kasnije studirao filozofiju u Petrogradu. 1923. godine je počeo raditi za sovjetske filmske studije, prije nego što je 1925. emigrirao u Njemačku, gdje se zaposlio u studiju UFA. Nakon dolaska nacista na vlast je emigrirao u Francusku, gdje je 1936. režirao *[[Mayerling (film, 1936)|Mayerling]]*, jednu od najuspješnijih melodrama svog vremena. Ona mu je omogućila angažman u Hollywodu gdje je nastavio snimati uspješne filmove. Za vrijeme Drugog svjetskog rata ga je, prije svega zbog dobrog poznavanja niza svjetskih jezika, angažirala američka vojska da za nju na evropskom i drugim ratištima snima propagandne filmove; od njih je najpoznatiji *[[The Battle of Russia]]*. Od 1950-ih je sve češće boravio u Evropi, da bi se 1960-ih stalno naselio u Francuskoj. 

## Filmografija

* *[[Dolly macht Karriere]]* (1930)
* *[[Nie wieder Liebe]]* (1931)
* *[[Coeur de lilas]]* (1932)
* *[[Sleeping Car (film)|Sleeping Car]]* (1933)
* *[[L'Équipage]]* (1935)
* *[[Mayerling (1936 film)|Mayerling]]* (1936)
* *[[The Woman I Love]]* (1937)
* *[[Tovarich (film)|Tovarich]]* (1937)
* *[[The Sisters (1938 film)|The Sisters]]* (1938)
* *[[The Amazing Dr. Clitterhouse]]* (1938)
* *[[Confessions of a Nazi Spy]]* (1939)
* *[[Castle on the Hudson]]* (1940)
* *[[City for Conquest]]* (1940)
* *[[All This and Heaven Too]]* (1940)
* *[[Out of the Fog (film)|Out of the Fog]]* (1941)

* *[[Blues in the Night (1941 film)|Blues in the Night]]* (1941)
* *[[This Above All]]* (1942)
* *[[The Long Night (1947 film)|The Long Night]]* (1947)
* *[[Sorry, Wrong Number]]* (1948)
* *[[The Snake Pit]]* (1948)
* *[[Decision Before Dawn]]* (1951)
* *[[Act of Love (1953 film)|Act of Love]]*, aka *Un acte d'amour* (1953)
* *[[The Deep Blue Sea (1955 film)|The Deep Blue Sea]]* (1955)
* *[[Anastasia (1956 film)|Anastasia]]* (1956)
* *[[Mayerling (1957 television film)|Mayerling]]* (1957)
* *[[The Journey (1959 film)|The Journey]]* (1959)
* *[[Goodbye Again (1961 film)|Goodbye Again]]* (1961)
* *[[Five Miles to Midnight]]* (1962)
* *[[The Night of the Generals]]* (1967)
* *[[The Lady in the Car With Glasses and a Gun]]* (1970)

## Izvori

## Vanjske veze

*
Tržič (općina)

**Općina Tržič** (slovenski: *Občina Tržič*) je jedna od **212** slovenskih općina od 15 106 stanovnika., administrativni centar općine je istoimeni grad Tržič.
## Geografija
Općina Tržič leži na sjeveru Slovenije zauzima 155.4 km² ili 0,8% ozemlja Republike Slovenije.

Sa sjevera graniči sa Austrijom i Karavankama, sa zapada općinama Žirovnica i Radovljica, sa istoka sa Jezersko i Preddvor, i sa juga sa općinama Kranj i Naklo.

Gotovo čitav teritorij pripada slivu rijeke Tržičke Bistrice, a samo manji dio rijeci Kokri.
## Naselja Općine Tržič
Bistrica pri Tržiču, Brdo, Breg ob Bistrici, Brezje pri Tržiču, Čadovlje pri Tržiču, Dolina, Gozd, Grahovše, Hudi Graben, Hudo, Hušica, Jelendol, Kovor, Križe, Leše, Loka, Lom pod Storžičem, Novake, Paloviče, Podljubelj, Popovo, Potarje, Pristava, Retnje, Ročevnica, Sebenje, Senično, Slap, Spodnje Vetrno, **[[Tržič]]**, Vadiče, Visoče, Zgornje Vetrno, Zvirče, Žiganja vas
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada
Aleksandar Andrejević (ekonomist)

**Aleksandar Andrejević** (Novi Sad, 21. jul 1959 - ) je srpski ekonomist, najpoznatiji kao osnivač i prvi rektor privatnog univerziteta Edukons. Pre toga je od 2002. do 2008. bio direktor Novosadskog sajma.

Godine 2006. je dvorište Andrejevićeve kuće bačena eksplozivna naprava koja je izazvala manja oštećenja.

## Reference

## Vanjske veze
Boris Barnet

**Boris Vasiljevič Barnet** (; 18. jun 1902 - 8. januar 1965) bio je sovjetski filmski režiser, scenarist i producent, poznat po izuzetnoj raznovrsnoj, ali i uspješnoj filmografiji.

Kao tinejdžer je studirao na Moskovskom učilištu slikarstva, kiparstva i arhitekture prije nego što se 1918. za vrijeme građanskog rata priključio Crvenoj armiji. Poslije rata je nastupao kao profesionalni bokser, prije nego što je postao učenik Lev Kulješova u filmskoj školi. Karijeru je započeo 1920-ih kao glumac, a potom kao režiser. Njegov rani opus su karakterizirale izuzetno uspješne nijeme komedije, u kojima je na maštovit način ismijavao negativne posljedice NEP-a. Svoju inventivnost je prikazao i nakon prelaska na zvučni film u *[[Okrajina (film, 1933)|Okrajini]]*, koja je dramatična zbivanja u Prvom svjetskom ratu i revoluciji prikazivala s neuobičajeno pacifističkom orijentacijom. Njegova kasnija ostvarenja su, zbog povlađivanja načelima socrealizma, bila manje cijenjena od ne-sovjetske kritike, ali su uživala izuzetnu popularnost kod publike. To se posebno odnosi na špijunski triler *[[Podvig razvjedčika]]* iz 1947. godine, koji je poslužio kao uzor za brojna sovjetska ostvarenja istog žanra. Barnet je 1960-ih počeo dolaziti u sukob sa vodstvom studija Mosfiljm, te je 1965. izvršio samoubistvo u hotelu u Rigi. U poruci je svoj čin obrazložio "starošću, umorom i gubitkom vjere u sebe".

Barnet se ženio četiri puta. Njegova druga supruga je bila ugledna glumica Jelena Kuzmina. Njegova četvrta supruga je bila Ala Kazanskaja, s kojom je imao kćer Olgu Barnet, također renomiranu glumicu.

## Filmografija
;kao režiser
* *[[Miss Mend]] (Мисс Менд)* (1926)
* *[[The Girl with the Hat Box]] (Девушка с коробкой)*(1927)
* *Moscow in October (Москва в Октябре)* (1927)
* *[[The House on Trubnaya]] (Дом на Трубной)* (1928)
* *Living Things (Живые дела)* (1930)
* *The Ghost (Привидения)* (1931)
* *[[Ledolom|The Thaw]] (Ледолом)* (1931)
* *[[Okraina (1933 film)|Okraina]] (Окраина)* (1933)
* *[[By the Bluest of Seas]] (У самого синего моря)* (1936)
* *A Night in September (Ночь в сентябре)* (1939)
* *The Old Horseman (Старый наездник)* (1940), prikazan 1959
* *A Good Lad (Славный малый)* (1943)
* *Dark is the Night (Однажды ночью)* (1945)
* *[[Secret Agent (1947 film)|Secret Agent]] (Подвиг разведчика)* (1947)
* *Pages of Life (Страницы жизни)* (1948)
* *Bountiful Summer (Щедрое лето)* (1950)
* *Lyana (Ляна)* (1955)
* *The Poet (Поэт)* (1956)
* *The Wrestler and the Clown (Борец и клоун)* (1957)
* *Annushka (Аннушка)* (1959)
* *Alyonka (Алёнка)* (1961)
* *Whistle Stop (Полустанок)* (1963)

;kao glumac
* *[[The Extraordinary Adventures of Mr. West in the Land of the Bolsheviks]]* (1924)
* *[[Miss Mend]]* (1926)
* *[[Storm Over Asia]]* (1928)
* *[[Secret Agent (1947 film)|Secret Agent]] (Подвиг разведчика)* (1947)

## Izvori

## Vanjske veze
*
Bleach

***BLEACH*** (japanski: ブリーチ) može se odnositi na:

* mangu autora Titea Kuba, koja je izlazila od 2001. do 2016. godine; 
* anime adaptaciju gore navedene mange, koja je izvorno emitirana od 2004. do 2012. godine te je nastavljena 2022. godine.
Vittorio De Sica

**Vittorio De Sica** (Sora, 7. jul 1901. - Neuilly-sur-Seine, 13. novembar 1974.), talijanski filmski redatelj i glumac.

Započeo je kao kazališni i filmski glumac, a režijom se počeo baviti 1940. godine. Bitno je priodonio razvitku talijanskog neorealizma. U svojim djelima prikazivao je stvarnost poslijeratne Italije, temeljeći svoj pristup na gotovo dokumentarističkom poniranju u život.

Njegovi filmovi oslikani su humanizmom i dubokim suosjećanjem s radničkom klasom. U svom filmskom stilu težio je ujediniti poetske elemente s naturalističkim. Često je koristio glumce amatere, nešto što su kasnije i drugi redatelji preuzeli od njega. Tijekom godina dobio je četiri Oscara za najbolji strani film, između ostalih za filmove *[[Kradljivci bicikla]]* i *Vrt Finzi Continijevih*.

## Izabrana filmografija

* *[[Grimizne ruže]]* (*Rose scarlatte*, 1940.)
* *[[I bambini ci guardano|Djeca nas gledaju]]* (*I bambini ci guardano*, 1944.)
* *[[Vrata neba (1945.)|Vrata neba]]* (*La porta del cielo*, 1945.)
* *[[Čistači cipela (film)|Čistači cipela]]* (*Sciuscia*, 1946.)
* *[[Kradljivci bicikla]]* (*Ladri di biciclette*, 1948.)
* *[[Čudo u Milanu]]*, (*Miracolo a Milano*, 1951.)
* *[[Umberto D.]]* (1952.)
* *[[Napuljsko zlato]]* (*L'oro di Napoli*, 1954.)
* *[[Il tetto|Krov]]* (*Il tetto*, 1956.)
* *[[La ciociara|Žena iz Ciociarije]]* (*La ciociara*, 1960.)
* *[[Posljednji sud (1961.)|Posljednji sud]]* (*Il giudizio universale*, 1961.)
* *[[Jučer, danas, sutra]]* (*Ieri, oggi, domani*, 1963.)
* *[[Brak na talijanski način]]* (*Matrimonio all'italiana*, 1964.)
* *[[Vrt Finzi Continijevih]]* (*Il giardino dei Finzi Contini*, 1970.)
* *[[Kratki praznici]]* (*Una breve vacanza*, 1973.)
* *[[Putovanje (1974.)|Putovanje]]* (*Il viaggio*, 1974.)

## Vanjske veze

* 
* Vittorio De Sica  na Filmski leksikon
Banjo Paterson

**Andrew Barton "Banjo" Paterson**, OBE (Orange, 17. veljače 1864. - Sydney, 5. veljače 1941.) je bio australski *[[bush]]* pjesnik, novinar i pisac. Paterson je obilježio rano razdoblje australske književnosti te se danas smatra jednim od najznačajnijih australskih pisaca u historiji. Tokom života je pisao uglavnom pjesme o australskom životu, fokusirajući se posebno na ruralne dijelove i *[[Outback]]*, posebice krajolik oko mjesta Binalong, gdje je proveo većinu svoga djetinjstva. Među njegova najznačajnija djela spadaju pjesme "Waltzing Matilda", "The Man from Snowy River" i "Clancy of the Overflow". 

Pseudonim "The Banjo" uzeo je 1885. godine kada je počeo objavljivati poeziju u časopisu *[[The Bulletin]]*, a nastao je prema imenu njegova najdražeg konja. 

;Izabrana djela

* *[[Clancy of the Overflow]]* (1889)
* *[[The Man from Snowy River]]* (1890)
* *[[In Defence of the Bush]]* (1892)
* *[[The Man from Ironbark]]* (1892)
* *[[Waltzing Matilda]]* (1895)
* *[[Hay and Hell and Booligal]]* (1896)
* *[[Mulga Bill's Bicycle]]* (1896)
* *[[T.Y.S.O.N.]]* (1898)
* *[[We're All Australians Now]]* (1915)
* *A Bush Lawyer* (1933)
Ješci

**Ješci** (Tachyglossidae) su porodica životinja iz reda jednootvornih. Četiri vrste iz ovog reda su, uz čudnovatog kljunaša, jedine preostale vrste iz reda jednootvornih, te jedini preostali sisavci koji legu jaja.
 Prehrana im se uglavnom sastoji od mrava i termita. Žive u Australiji i Papui Novoj Gvineji.

Nazvani su "Echidna" prema Majci čudovišta iz grčke mitologije. Riječ također može potjecati od * echinus *, latinske riječi za "jež", zbog zapanjujuće sličnosti s izgledom bodlji na tijelu, posebno kada je sklupčana u lopta kad se prijeti.

## Razdioba
* Rod *[[Tachyglossus]]*
** *[[Tachyglossus aculeatus|T. aculeatus]]*
* Rod *[[Zaglossus]]* 
** *[[Zaglossus attenboroughi|Z. attenboroughi]]*
** *[[Zaglossus bruijnii|Z. bruijnii]]*
** *[[Zaglossus bruijnii|Z. bartoni]]*
** †*[[Zaglossus hacketti|Z. hacketti]]*
** †*[[Zaglossus robustus|Z. robustus]]*
* Rod †*[[Megalibgwilia]]*
** †*[[Megalibgwilia ramsayi|M. ramsayi]]*
** †*[[Megalibgwilia robusta|M. robusta]]*

## Izvori

## Vanjske veze

* Echidna Love Trains – ABC Science: *In Depth – Nature Feature* by Janet Parker
*
Ehidna

**Ehidna** je ružno žensko čudovište iz grčke mitologije. 
## [[Etimologija]]
Ehidnino se ime na grčkom piše *Ἔχιδνα*, a znači „ženska ljutica“. Zvana je i „Majka Svih Čudovišta“. 
## Karakteristike
Ehidna je „pola brzogledna nimfa svijetlih obraza, a pola čudovišna zmija, golema i zastrašujuća, koja se svija u dubinama posvećene zemlje gdje ždere posvećeno meso.“ Slične su joj Kampa i Delfina.
## [[Mitologija]]
### Roditelji
* Prema Heziodu, ona je kćer Forka i Kete, morskih božanstava.
* Prema Apolodoru, ona je kćer Geje, Zemlje i Tartara, a brat joj je Tifon, za kojeg se i udala.
* Još postoji mit da je kćer Kaliroje i diva Hrisaora, pa bi prema tome bila Meduzina unuka, ili da je Stiksina kćer. 
### Potomstvo
Ehidna s Tifonom, koji je nakazan kao i ona, ima brojnu djecu:
* Kerber – Hadov pas,
* Sfinga,
* Nemejski lav,
* Hidra – zmija s devet glava,
* Himera,
* Meduza – ružna vještica sa zmijama na glavi,
* Ladon – zmaj koji čuva Hesperide,
* Eton – orao koji je mučio Prometeja,
* Feja,
* Ort – dvoglavi pas.

Kad je Zeus ubio Tifona, pustio je Ehidnu i njenu djecu na miru kako bi ih poslije ubili grčki junaci.
### [[Smrt]]
Ehidna je bila zla te je spavala u pećini i grabila prolaznike. Prema Heziodu je besmrtna, ali prema Apolodoru, ubio ju je div Arg, koji je čuvao i Iju: „A govori se da je na spavanju ubio i Ehidnu, onu koja je običavala grabiti prolaznike.“
## Vanjske veze
* Theoi Project: Ehidna
Tachyglossus aculeatus

**Kratkonosi kljunasti ježak** (*Tachyglossus aculeatus*), je sisavac koji leže jaja. Pripada redu jednootvornih životinja, porodici ježaka (Tachyglossidae). Živi u velikim dijelovima Australije i na jugu Nove Gvineje.

Kratkokljuni, nazvani i kratkonosi kljunati ješci narastu u dužinu od 35 do 53 centimetra i dosegnu težinu od 2,5 pa do 7&nbsp;kg. Upadljivo obilježje su im žute ili crno-žute bodlje na leđima i bokovima koje potsjećaju na ježeve s kojima nisu srodni. Imaju dugu, cjevoliku njušku, a krzno, smeđkasto, ponekad može biti i duže od bodlji.

Ove životinje žive u raznim staništima i aktivni su pretežno u sumrakk. Osim u vrijeme parenja, pravi su samci. Hrane se gotovo isključivo mravima, termitima koje skupljaju ljepljivim jezikom. Nemaju zube, a hranu usitnjavaju rožnatim pločicama na jeziku i nepcu.

Nakon komplicirane predigre, u srpnju ili kolovozu dolazi do parenja. Nakon tri do četiri tjedna, ženka polaže jedno, rijetko dva ili tri jaja koja zatim nosi u kožnom naboru na trbuhu još 10 dana. Mladunci se vale iz jaja i ostaju u majčinom naboru-tobolcu još daljnjih osam tjedana. Nakon toga, kad mladuncu počnu rasti bodlje, napušta tobolac a majka ga skriva na neko sigurno mjesto i doji ga do starosti od sedam mjeseci. Pod ljudskom skrbi, može doživjeti starost od 50 godina.

Kratkokljunog ješka smatra se najšire rasprostranjenim autohtonim sisavcem jer nema posebne potrebe u odnosu na stanište. Pored toga, bodlje su mu dobra zaštita od predatora.

Poznato je ukupno pet podvrsta:
* *T. a. aculeatus* u istočnom dijelu Australije
* *T. a. acanthion* u Sjevernom teritoriju i Zapadnoj Australiji
* *T. a. multiaculeatus* na Otoku klokana
* *T. a. lawessi* na Novoj Gvineji
* *T. a. setosus* na Tasmaniji

Ponekad se podvrsta koja živi na Tasmaniji navodi kao zasebna vrsta.

## Vanjske veze
Metanofuran

**Metanofurani** su familija hemijskih jedinjenja prisutinih u metanogenim arhejama. Ovi molekuli sadrže 2-aminometilfuran vezan za fenoksi grupu. Najmanje tri različite krajnje grupe su poznate: R = trikarboksiheptanoil (metanofuran), glutamil-glutamil (metanofuran b), trikarboksi-2-hidroksiheptanoil (metanofuran c).

## MFR formilacija
Metanofuran se konvertuje do formilmetanofurana u ranom stupnju metanogeneze. Enzim formilmetanofuran dehidrogenaza formiluje metanofuran koristeći , primarni C1 izvor u metanogenezi.

## MFR deformilacija
Enzim formilmetanofuran:tetrahidrometanopterin formiltransferaza katalizuje transfer formil grupe sa formilmetanofurana na N5 tetrahidrometanopterina, . Ovaj enzim je kristalisovan. On ne sadrži prostetičku grupu.

## Reference
Koenzim F420

**Koenzim F420** (*8-hidroksi-5-deazaflavin*) je koenzim koji učestvuje u redoks reakcijama u metanogenima, u mnogim aktinobakterijama, i sporadično u drugim bakterijskim rodovima. On je flavinski derivat. Koenzim je supstrat za koenzim F420 hidrogenazu, 5,10-metilentetrahidrometanopterin reduktazu i metilentetrahidrometanopterin dehidrogenazu.

Posebno bogat prirodni izvor F420 je *[[Mycobacterium smegmatis]]*, u kojoj nekoliko desetina enzima koristi F420 umesto srodnog kofaktora FMN koji koriste homologni enzimi većine drugih vrsta.

## Reference

## Povezano
* Koenzim M
* Koenzim B
* Metanofuran
* Tetrahidrometanopterin

## Vanjske veze
* KEGG entry for F420
Ljubelj

**Ljubelj** (njemački: *Loiblpass*) je planinski prijevoj u Karavankama na nadmorskoj visini od 1.367 metara.
## Geografija
Ljubelj se nalazi 11 km sjeverno od Tržiča na slovensko - austrijskoj granici. On povezuje gradiće Maria Rain (430 m) u Austriji i Tržič (515 m) u Sloveniji 30&nbsp;km dugom cestom. Nekad je služio kao nakraći i najlakši prijelaz iz Austrije prema Panonskoj nizini.
## Historija
Tim prijevojem služili su se još Rimljani, on je tad povezivao Virunum iz Koruške sa Emonom. Uz njega je stajalo naselje Forum in Lubelino, kog su uništile lavine i klizišta, pa su se stanovnici preselili niže u dolinu i izgradili novo naselje Neumarktl, današnji Tržič.
Negdje oko 1560 Koruško vojvodstvo organiziralo je radove i poboljšalo cestu, tad je probijen prolaz 150 metara niže od vrha.

Sve do 1944. Ljubelj bio je najstrmiji alpski prijevoj, na pojedinim dionicama imao je 32%., a prosječno 14%, danas je ta stara dionica zatvorena za promet, pa služi samo kao staza za sanjkaše.

Prijevoj Ljubelj značajno je proširen i poboljšan za Drugi svjetski rat, tad je probijen 1.570 metara dug tunel na nadmorskoj visini od 1.068 m. Radovi su izvedeni od 1943. do 1944. uz pomoć robovskog rada logoraša iz koncentracijskih logora. Taj tunel bio je širok 6 m, pa je 1970-ih proširen na 7,50 m.

Značaj Prijevoja Ljubelj opao je nakon otvorenja Tunela Karavanke 1991. jer se on nadovezao na austrijski autoput A11, a kasnije je i slovenski A2 povezao sa njim. Granična kontrola ukinuta je 21. decembra 2007. nakon ulaska Slovenije u Schengenski sporazum, tako da je on danas gotovo potpuno opustio.
## Reference

## Vanjske veze

* Loibl / Ljubelj
Edmund Barton

**Sir Edmund Barton** (Sydney, 18. siječnja 1849. - Medlow Bath, 7. siječnja 1920.) je bio australski političar i sudac koji je od 1. siječnja 1901. do 24. rujna 1903. bio prvi premijer Australije. Osim premijerske funkcije, Barton je igrao i važnu ulogu u osnivanju Visokog suda Australije te je od 1903. do svoje smrti bio jedan od njegovih sudaca.

Barton se politikom počeo baviti jop tokom 1870-ih godina, a 1879. godine je izabran kao zastupnik u parlamentu Novog Južnog Walesa. Aktivno je doprinio pokretu za federalziaciju Australije tokom 1890-ih godina, a 1901. godine je sudjelovao na prvim saveznim izborima, na kojima odnosi pobjedu i jedno vrijeme biva šef vlade na čijem je čelu bila Protekcionistička stranka. Nijedna stranka nije osvojila većinu na izborima, ali su laburisti dali podršku protekcionistima tako da je Barton postao premijer.

Godine 1903., Barton je podnio ostavku na mjestu premijera kako bi postao sudac Visokog suda. Tu je dužnost obnašao sve do svoje iznenadne smrti. Umro je u hotelu Hydro Majestic, 7. siječnja 1920., od posljedica otkazivanja rada srca. Imao je 70 godina.
Proteoglikan

**Proteoglikani** su posebna vrsta glikoproteina sa velikom količinom polisaharida. Čini ih proteinsko jezgro sa kovalentno vezanim lancem glikozaminoglikana (GAG). Lanci glikozaminoglikana su dugački karboksilni polimeri (od po dva tipa disaharida). Oni su negativno naelektrisani usled prisustva sulfata i grupa uronske kiseline.

### Proteoglikani u organizmu
Nalaze se u ekstracelularnom matriksu, ali su i konstituenti ćelijskih membrana. Zbog prisustva polisaharida, proteoglikani su hidratizovani i čine gelastu, jako masivnu supstancu u kojoj su uronjeni fibrilarni proteini. Ovakav sastav proteoglikana, vrši sličnu funkciu kao pektin biljaka. On omogućava otpornost matriksa na pritisak, ujedno dopuštajući difuziju hrane, metabolita i hormona. Značajni su u razvoju zglobova, kostiju, mišića, obezbeđuju zategnutost kože. Takođe, važna je i uloga proteoglikana u ćelijskoj komunikaciji preko adhezivnih i signalnih molekula.

**[[Hijaluronat]]** je saharidni molekul velike dužine, koji obično nije vezan za protein (čini ga samo glikozaminoglikan). Ima ulogu u smanjenju sile pritiska, zatim u embrionalnom razviću, zarastanju rana, služi kao adhezivni (vezivni) molekul tim pre što se nalazi i kao integralni protein ćelijske membrane i kao konstituent ECM-a.

**[[Agrekan]]** () se nalazi u hrskavici, daje joj gelasto svojstvo i veliku otpornost na deformacije. To je najveći poznati makromolekul, dužine i do 4 -{mm}-.

## Reference

## Literatura
* 

## Povezano
# Ekstracelularni matriks
# Ćelijska komunikacija
Flavin

Termin **flavin** ima više značenja.

* Flavinska grupa, grupa organskih jedinjenja
* Flavin adenin dinukleotid (FAD), redoks kofaktor
* Flavin mononukleotid, biomolekul formiran iz riboflavina
* Flavinska aminska oksidoreduktaza, familija aminski oksidaza
* Flavinska monooksigenaza (FMO), proteinska familija
* Flavinska monooksigenaza 1, ljudski gen
* Flavinska monooksigenaza 3, ljudski gen
* Flavinska reduktaza, enzim
Biomedicina

**Biomedicina** je grana medicine koja primenjuje biološke i druge principe prirodnih nauka u kliničkoj praksi.

Biomedicina obuhvata studiranje (pato-)fizioloških procesa metodima biologije, hemije i fizike. Pristupi su u opsegu od razumevanja molekulskih interakcija do istraživananja posledica na in vivo nivou. Ti procesi se studiraju s ciljem nalaženja novih strategija za dijagnozu i terapiju.

## Reference

## Vanjske veze
* Biomedical Engineering Research Centre
Sericin

**Sericin** je protein koji formira *[[Bombyx mori]]* (svilena buba) pri proizvodnji svile.

Svila, koju formiraju larve svilene bube, se sastoji uglavnom od dva proteina, sericina i fibroina. Fibroin je strukturni center svile, dok je sericin gumeni omotač vlakana koji im omogućava da se drže zajedno.

Hemijska struktura sericina je C30H40N10O16.

## Reference
Kolagenski heliks

Kolagen, **kolagenski heliks**, ili heliks tipa-2, je glavni oblik sekundarne strukture. On se sastoji od trostrukog heliksa formiranog od ponavljanja aminokiselinske sekvence glicin - X - Y, gde su X i Y često prolin ili hidroksiprolin.

Svaki od tri lanca je stabilizovan sternom repulzijom proizvedenom pirolidinskim prstenima prolina i hidroksiprolina. Pirolidinski prsteni se odbijaju kad polipeptidni lanac zauzme izduženu heliksnu formu, koja je znatno otvorenija od gušće pakovane forme alfa heliksa.

Tri lanca su međusobno vezana vodoničnim vezama. Donori vodonikčnih veza su peptidne NH grupe glicinskih ostataka. Akceptori vodoničnih veza su CO grupe ostataka drugih lanaca. Hidroksilna grupa hidroksiprolina takođe učestvuje u vodoničnom vezivanju. Hod kolagenskog heliksa je 2,9 Å (0.29&nbsp;nm) po ostatku.

## Reference
Trostruki heliks

U geometriji, **trostruki heliks** je set od tri kongruentna geometrijska heliksa sa zajedničkom osom, koji se razlikuju po translaciji dužose. Primeri strukture u obliku trostrukog heliksa su:

* kolagenski heliks
* peptido nukleinska kiselina (neki tipovi)
* Trolančana DNK

## Reference
Trolančana DNK

**Trolančana DNK** je DNK struktura u kojoj su tri oligonukleotida uvijena jedan oko drugog tako da formiraju trostruki heliks. U ovoj strukturi, jedan lanac se vezuje za B-forma DNK dvostrukog heliksa putem Hugstinovog sparivanja baza.
 
Na primer, nukleobaza T se vezuje za Votson–Krikov bazni par T-A Hugstinovom vodoničnom vezom između AxT para (x označava Hugstinov par). Protonisani citozin, koji se označava sa C+, takođe može da formira bazni triplet sa C-G parom putem Hugstinovog baznog sparivanja u formu GxC+.

## Reference

## Literatura

* Rich, A. (1993). DNA comes in many forms. *Gene* 135:99–109
* Soyfer, V.N and V.N.Potaman. Triple-Helical Nucleic Acids. Springer Ver., New York, 1995, 360 pp.
* Mills, M., Arimondo, P., Lacroix, L., Garestier, T., Hélène, C., Klump, H. & Mergny, J.L. (1999). Energetics of strand displacement reactions in triple helices: a spectroscopic study. *J. Mol. Biol.* Vol. 291: 1035–1054
* Watson, J.D. and Crick, F.H.C. (1953). Molecular structure of nucleic acids: A structure for deoxyribose nucleic acid. "Nature," 4356: 737–738.
*
Sterni efekt

**Sterni efekti** nastaju usled činjenice da svaki atom unutar molekula zauzima određeni prostor. Ako su atomi previše blizu, dolazi do repulzije usled preklapanja njihovih elektronskih oblaka (Paulijeva ili Bornova repulzija), i to može da ima uticaja na oblik molekula (konformacija) i reaktivnost.

## Tipovi sternih efekata

**Sterno ometanje** ili **sterni otpor** se javlja kad veličina grupa unutar molekula sprečava hemijsku reakciju koja je odvija sa srodnim manjim molekulima. Mada je sterno ometanje u nekim slučajevima problem, ono može takođe da bude veoma korisno, i hemičari ga često koriste da bi promenuli mod reaktivnosti molekula putem sprečavanja neželjenih sporednih reakcija (**sterna zaštita**). Sterno ometanje između susednih grupa može takođe da ograniči torzione uglove veza. Međutim, smatra se da je hiperkonjugacija moguće objašnjenje za stepeničastu konformaciju etana zato što je sterno ometanje malih vodonikovih atom suviše malo..

**Sterno privlačenje** se javlja kad molekuli imaju oblike ili geometrije koje su optimizovane za međusobnu interakciju. U tim slučajevima molekuli reaguju jedan s drugim najčešće na specifične načine.

**Ukrštanje lanca** – Randomna zavojnica ne može da pređe iz jedne konformacije u blisko srodni oblik putem malog premeštanja ako bi to zahtevalo da jedan polimerni lanac prođe kroz drugi, ili kroz sebe.

**Sterne repulzije** između raznih delova molekulskog sistema su od ključne važnosti za usmeravanje prelaznim metalima posredovanih transformacija i katalize. Sterni efekti mogu čak i da indukuju promenu mehanizma katalitičke reakcije.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* Program za izračunavanje sternih veličina molekula