Biblioteka (Pseudo-Apolodor)

***Biblioteka*** (grčki: Βιβλιοθήκη / *Bibliothēkē*) naslov je jedne starogrčke zbirke mitova i legendi u 3 knjige, koja se tradicionalno pripisivala Apolodoru iz Atine, no njegovo je autorstvo danas odbačeno. *Biblioteka* je nazvana "najvrednijim mitološkim delom koje nam se sačuvalo iz antike". Svrha dela izražena je u jednom epigramu, koji je zabeležio vizantijski pisac Fotije:

Tu se nalazi ovaj elegantan epigram: "Crpi od mene znanje iz prošlosti i čitaj učene priče drevne mudrosti. Ne traži kod Homera, ni u elegiji, niti kod tragične Muze ili u epskom soju. Nemoj tražiti razmetni stih epskog ciklusa, nego pogledaj u mene i tu ćeš naći sve znanje sveta".

Kratki sažeci mitovi, dati jednostavnim stilom i jezikom, naveli su neke ispitivače da iznesu pretpostavku da je i sama *Biblioteka* predstavlja epitomu nekog drugog, izgubljenog dela.

## Autor

U nekim rukopisima kao autor ovog dela naznačen je izvesni "Apolodor" (Diller 1983). Ovaj je Apolodor bio pogrešno poistovećen s Apolodorom iz Atine (rođenim oko 180. pne.), učenikom Aristarha iz Samotrake, i to uglavnom zato što "manje sholije" uz Homera spominju da je Apolodor iz Atine zaista napisao neki sličan mitološki zbornik u obliku stihovane hronike. Međutim, u tekstu *Biblioteke* spominje se Kastor Rođanin, grčki pisac koji je bio Ciceronov savremenik, odnosno živeo je u 1. veku pne. Čitav niz ispitivača, još od Fotija, pogrešno je ovo delo pripisao Apolodoru iz Atine. Kako iz hronoloških razloga ovaj Apolodor ne može biti autor ovog zbornika, kako je još 1873. pokazao Carlos Robert (*De Apollodori bibliotheca. Disertatio*, Berolini, 1873), njegov nepoznati autor često se danas naziva "Pseudo-Apolodor".

Jedan od mnogih izvora *Biblioteke* bilo je i delo *Tragodoumena* (*Tragičke teme* ili *Teme tragedije*), iz 4. veka pne., u kojem Asklepijad iz Tragila raspravlja o upotrebi mitova u grčkim tragedijama. To je delo prvi poznati grčki mitografski zbornik.

## Rukopisna tradicija

*Biblioteka* se prvi put spominje kod vizantijskog pisca Fotija, a zamalo je izgubljena u 13. veku, iz kojeg vremena potiče samo jedan nepotpuni rukopis, koji je u 15. veku prepisan za Visariona; od ovog Visarionovog prepisa zavise svi drugi sačuvani rukopisi.

*Biblioteka* nije sačuvana u potpunosti. Premda u rukopisima tekst teče kontinuirano, po konvenciji se danas u štampanim izdanjima deli na tri knjige. Izgubljen je deo treće knjige, koja se završava iznenada, u sred priče o Tezeju. Fotije je još imao potpuni primerak, kako se zaključuje po tome što spominje i priče o junacima trojanskog rata i njihovom povratku kući *([[nostoi]])*, kojih nema u sačuvanim rukopisima. Sir James George Frazer objavio je sažetak te knjige kombinujući dva rukopisna rezimea teksta, koja su obuhvatala i izgubljeni deo.

## Sadržaj

*Biblioteku* su kao izvor informacija o grčkim mitovima koristili filolozi od trenutka kada je nastala pa sve do današnjih dana, pa je ovo delo izvršilo snažan uticaj na poznavanje i interpretaciju mitologije od antike do Roberta Gravesa. *Biblioteka* daje pregled grčke mitologije, pričajući o svim velikim herojskim dinastijama i o događajima vezanim za najvažnije grčke heroje i heroine, od Jasona i Perseja do Herakla i Helene.

*Biblioteka* se može podeliti na tri dela:

* Poreklo bogova (Teogonija, 1.1.1–1.6.3)
* Postanak ljudi i heroja (1.7.1–E2)
* Događaji kod Troje (E3–E7)

U okviru herojskih legendi, sadržaj je u osnovi podeljen po genealoškom principu:

* Potomstvo Deukaliona (1.7.1–1.9.28)
** Potomstvo Eola (1.9.1–1.9.15)
** Kolhiđani (Medeja, Argonauti, 1.9.16–1.9.28)
* Potomstvo Inaha (2.1.1–3.9.2)
** Potomstvo Belosa (Persej, Herakle, 2.2.1–2.8.5)
** Potomstvo Agenora (Kadmo, 3.1.1–3.7.7)
** Potomstvo Pelazga (Likaon, 3.8.1–3.9.2)
* Potomstvo Atlasa (3.10.1–3.12.6.3)
** Plejade (Helena, Dioskuri, 3.10.1–3.11.2)
** Potomstvo Dardana (Prijam, 3.12.1–3.12.6.3)
* Potomstvo Azopa (3.12.6.4–3.13.8)
* Atinski kraljevi (od Erihtonija do Tezeja, 3.14.1–3.16.2, E1=sačuvano kao epitome/sažetak)
* Potomstvo Pelopa (loza Atrejeva, E2=sačuvano kao epitome/sažetak/)

## Štampana izdanja

Prvo štampano izdanje "Aplodora" objavljeno je 1555. u Rimu, a uredio ga je Benedetto Egio (Benedictus Aegius) iz Spoleta, koji je podelio tekst u tri knjige, ali je istovremeno izvršio i neke neopravdane izmene u inače vrlo oštećenom tekstu. Hieronymus Commelinus objavio je popravljeno izdanje u Heidelbergu 1559. Prvi tekst ustanovljen na osnovu uporednog čitanja rukopisa objavio je Christian Gottlob Heyne, Göttingen, 1782–83.

## Reference

## Literatura
* Diller, Aubrey (1983). *Studies in Greek Manuscript Tradition*, (Amsterdam: Hakkert ) str. 199–216. Abstract. Prvobitno objavljeno kao "The Text History of the Bibliotheca of Pseudo-Apollodorus", u: *Transactions of the American Philological Association* **66** (1935), str. 296–313.
* Hard, Robin (1999). *The Library of Greek Mythology* (Oxford University Press).
* Smith, R. Scott & Trzaskoma, Stephen M., trans. (2007). *Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology* (Indianapolis: Hackett Publishing ).

## Vanjske veze

* Apollodori Bibliotheca, edition by B.G. Teubner, Lipsiae (Leipzig), 1854. Original Greek text.
* *Online Text: Apollodorus The Library translated by J. G. Frazer* segmented English text with copious footnotes (http://old.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Apollod.+1.1.1—dead link)
* Apollodori Bibliotheca Electronica : searchable and annotated online bibliography: history of the text, printed editions,textual criticism, etc.
* Apollodorus the Mythographer 
* Online Text: Apollodorus The Library translated by J. G. Frazer condensed text (4 pgs)
* ''Perseus Encyclopedia'', "Apollodorus" (4)