open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Æthelred Nespremni

**Ethelred II. Nespremni** (staroeng. *Æþelræd Unræd*, eng. *Æthelred the Unready*), engleski kralj, rođen 968., a umro 23. travnja 1016. godine.

Krunu je 978. naslijedio od polubrata Edvarda II. Mučenika nakon njegove nasilne smrti. 
Bio je jednim od engleskih kraljeva koji se krunio na krunidbenom kamenu iz Kingstona.

Razdoblje njegove vladavine obilježeno je najjačim napadima Vikinga još od doba Alfreda Velikog. Vikinška flota predvođena Norvežaninom Olafom Trygvasonom (Olafom I.) pustošila je Englesku pa je Ethelred bio prisiljen sklopiti sa Olafom nagodbu prema kojoj je plaćao danak Vikinzima *[[Danegeld]]*. Prema *[[Anglosaksonska kronika|Anglosaskom ljetopisu]]* isplaćeno je barem 240.000 funti.

13. studenog 1002. godine, na dan svetog Brcka, Ethelred je zapovijedio krvavi pogrom svih Danaca koji su tada živjeli u Engleskoj što je izazvalo reakciju danskog kralja Svena koji je pokrenuo seriju napada na Englesku. Ethelred je u jeku napada Danaca godine 1013. izbjegao u Normandiju kod brata Roberta. Danci su u svojim napadima godine 1014. i uspjeli, ali ubrzo je danski kralj Sven umro, što je Ethelreda ponukalo da se godine 1014. vrati u Englesku. Umro je godine 1016. u Londonu, a naslijedio ga je sin Edmund.

## Reference
Roman III Argir

**Roman III Argir (Srebrni)** (; \ – 11.04.1034) je bio vizantijski car (1028 – 1034), carigradski eparh i prvi muž carice Zoje, ćerke Konstantina VIII (savladar 976 – 1025, car 1025 – 1028). Pripadao je civilnom plemstvu, jednoj od sukobljenih strana u Vizantiji tokom XI veka.

Pošto nije imao muških potomaka, Konstantin VIII je pred samu svoju smrt za supruga svoje pedesetogodišnje ćerke Zoje odredio carigradskog eparha Romana Argira koji je bio desetak godina stariji od nje. Svadba je održana 12. 11. 1028. godine, a tri dana kasnije Konstantin je umro prepuštajući Carstvo Romanu, predstavniku civilnog plemstva.

Tokom svoje šestogodišnje vladavine, Roman III je ukinuo niz zakonskih odredbi koje su ograničavale plemstvo, prevashodno opozvavši *[[alilengion]]* (dodatni porez na napuštenu seljačku zemlju) oslobodivši plemstvo plaćanja jednog dela poreza odnosno uskrativši carsku blagajnu za jedan deo prihoda. Istovremeno je indirektno dozvoljeno širenje velikih poseda na račun seljačkih i vojničkih poseda, čime je dodatno slabljena kako državna blagajna, tako i njena vojna moć. Roman se okušao i na vojnom polju katastrofalnim pohodom na Siriju, koji se na kraju dobro završio po Vizantiju, jer je posle Romana komandu preuzeo Georgije Manijakis koji je zatim osvojio Edesu, da bi u periodu od 1038. do 1043. godine vodio uspešnu kampanju na Siciliji protiv Arabljana osvojivši Sirakuzu i Mesinu.

Roman III umire 11. 04. 1034. godine u svom kupatilu, a njegova supruga Zoja se istog dana udaje za svog mladog ljubavnika Mihajla (IV) (1034 – 1041.) koji postaje novi car.

## Povezano
* Zoja (carica)
* Građanski ratovi u Vizantiji tokom XI veka
Lady Godiva

**Ledi Godiva** (umrla 1080. g.) je bila anglosaksonska plemkinja i supruga Leofrika, erla Mersije, koji je navodno pristao na njen zahtev da smanji poreze koji je ubirao od svojih podanika, pod uslovom da projaše naga gradom Koventrijem. Godiva je prihvatila ovaj uslov i izdala proglas u kojem je pozvala žitelje grada da zatvore prozore i vrata i da ostanu u kućama. Zaogrnuta samo dugom kosom, uzjahala je konja i ispunila svoj deo dogovora. Prema legendi, Leofrik je ukinuo sve poreze, osim onih na konje. O svemu tome saznajemo iz hronike *Flores Historiarum* (Cveće istoričara), koja datira iz 13. stoleća.

Međutim, prema potonjoj priči iz 17. stoleća, nisu svi žitelji Konventrija uslišili naredbu ledi Godive. Krojač po imenu Tom otvorio je prozor ne bi li je ugledao i smesta oslepeo. Ova priča se smatra etimološkim poreklom izraza u engleskom jeziku peeping Tom za voajera.

## Istorijska ličnost
Ledi Godiva je bila supruga Leofrika, erla od Mersije. Imali su jednog sina Aelfgara, erla od Mersije. Njeno ime se javlja i u poveljama i u izveštajima *Knjige strašnoga suda* (Domesday Book), istina, u različitim oblicima. Anglosaksonsko ime *Godgifu* ili *Godgyfu* ima za značenje „Božji dar“, dok je *Godiva* u stvari latiniziran oblik istog. Kako se ime proširilo na sve slojeve, pojavljuje se i u mnogim savremenijim varijantama. 

Prema hronici opatije u Ilaju (Liber Eliensis), koja datira s kraja 12. stoleća, Godiva je bila udovica kojom se oženio Leofrik. Bio je to po svemu sudeći vrlo velikodušan par, koji je darivao mnoge manastire. Godine 1043. Leofrik je osnovao i darovao benediktinski manastir u Koventriju. Rodžer iz Vendovera, engleski hroničar iz 13. veka, pripisuje Godivi veliko zalaganje tom prilikom.

## Izvori
Car Zhenzong od Songa

**Car Zhenzong** (23. decembar 968 – 23. mart 1022) (također Chen-tsung) bio je treći po redu car Kine iz dinastije Song, koji je vladao od 997. od 1022. Zhenzong je bio treći sin cara Taizonga. Vladavinu mu je obilježila politička konsolidacija i dalje jačanje dinastije, dok je s druge strane, na vanjskopolitičkom planu doživio neuspjeh nakon neuspješnog pohoda na Kitansko Carstvo, poslije koga je 1005. prisiljen na sporazum u Shanyuanu kojim je Kitanima priznao ne samo nezavisnost, nego i superiornost u odnosu na vlastitu državu te se obavezao na plaćanje danka. Iako je taj potez Kini omogućio stotinu godina relativnog mira, kasniji historičari su ga kritizirali zbog slabljenja prestiža države i pražnjenja njenih riznica. Mnogo značajnije dostignuće je bilo podizanje znamenitih kaolinskih peći u Jingdezhenu 1004. godine zahvaljujući kojima se počeo masovno proizvoditi porculan. Za njegove vladavine je u Kini nakon dugo vremena ponovno ojačao taoizam koga je Zhenzong neko vrijeme pokušao učiniti državnom religijom.

## Preci



## Izvori
Leofric od Mercije

**Leofric** (? - 31. august ili 30. septembar 1057) bio je earl od Mercije. Bio je jedan od najmoćnijih feudalaca tadašnje Engleske te je osnovao samostane u Coventryju i Much Wenlocku. Leofric je, međutim, daleko poznatiji kao suprug Lady Godive.

Rodio se kao jedan od četvoro sinova Leofwinea, earldormana Hwiccea, područja unutar Mercije. Leofwineov stariji brat Northman je oko godine 1017. poginuo u borbi protiv dansko-engleskog kralja Knuta Velikog. Nakon preuzimanja vlasti, Knut je reogranizirao upravu Engleske i umjesto earldormana uveo earlove koji su upravljali sa četiri velika područja, uključujući Englesku. Mercija je prvo pripala Eadricu Streoni, ali je on 1017. pogubljen. Nije jasno da li je Leofwine preuzeo Merciju tada ili 1030-ih, kada se prvi put spominje u službenim zapisima.

Godine 1035. je u sukobu među Knutovim sinovima podržao Harolda Brzonoga protiv Hartaknuta. Godine 1040. je, pak, Hartaknut preuzeo vlast i, između ostalog, nametnuo visoke poreze svojim podanicima. Bijesni narod je godine 1041. u Worcesteru ubio dvojicu njegovih poreznika. Hartaknut je naredio Leofricu da za odmazdu opljačka i spali grad, te opustoši okolinu. 

Sljedeće godine je Hartaknut umro, a naslijedio ga je Edward Ispovjednik. Leofric je bio jedan od njegovih najodanijih podanika. Kada se 1051. u Engleskoj iskrcao prognani earl Godwin od Wessexa, Leofric je zajedno sa northumbrijskim earlom Siwardom okupio vojsku kako bi mu se suprotstavio. Do bitke nije došlo, jer su se vodeći plemići složili da bi ona predstavljala nepotrebno krvoproliće.

Leofric je nakon toga došao na vrhunac moći. Međutim, godine 1055. je njegov sin Aelfgar iz nikada razjašnjenih razloga prognan. Iste godine je u Irskoj i Walesu skupio vojsku s kojom se vratio, porazio Ralpha Plahog te zauzeo i opljačkao Hereford. Nakon toga je proglašen earlom.

Sam Leofric je dvije godine kasnije umro u Staffordshireu. Tada je, prema navodima kronika, "bio u dubokoj starosti".

|-
Ustav Federativne Narodne Republike Jugoslavije

Ustav Federativne Narodne Republike Jugoslavije od 1946. godine je prvi od tri ustava koje je Druga Jugoslavija donela prilikom svog postojanja. Službeno je donet 31. januara 1946. godine, na zajedničkoj sednici oba doma (Savezne skupštine i Skupštine naroda) Ustavotvorne skupštine, nekoliko meseci nakon proglašenja FNRJ 29. novembra 1945. godine. Tim je ustavom formalno prestao važiti dotadašnji Ustav Kraljevine Jugoslavije iz 1931. godine, te je ustavnopravno potvrđen režim koji se pod vodstvom KPJ uspostavio za vreme drugog svetskog rata.

## Odredbe

Potpuni prekid sa Kraljevinom Jugoslavijom ostvaren je proglašavanjem federalnog uređenja i šest novih republika i dve autonomne oblasti. Napuštena je doktrina troplemenog naroda i status nacije dat je Makedoncima i Crnogorcima.

Drugo bitno obeležje je ugledanje na Ustav SSSR-a 1936. godine (tzv. Staljinov ustav). Ustav je sadržao odredbe o dominantnom položaju državne svojine, organizaciji vlasti na načelu jedinstva vlasti i dihotomnu podelu svih državnih organa na organe državne vlasti i organe državne uprave.

Podela nadležnosti postojala je između savezne države, republika članica, teritorijalne samouprave i lokalne samouprave. Na istom nivou vlasti postojalo je načelo jedinstva vlasti, a vertikalno uređenje bilo je bazirano na načelu demokratskog centralizma, koji je definisao vodeći ustavotvorac tog vremena Edvard Kardelj. To je zapravo značilo uvođenje etatističkog društvenog i centralističkog državnog uređenja i pored nominalnog federalizma. Ideološki, politički i drugi oblici pluralizma bili su isključeni.

Ustav FNRJ je takođe bio prvi od svih ustava na području bivše Jugoslavije koji je u formalnom smislu dao pravo glasa ženama.

## Praksa

Ovaj Ustav će omogućiti učvršćavanje nove vlasti u zemlji, ali će ubrzo krenuti proces njegovog menjanja usled sukoba sa SSSR-om, doskorašnjim saveznikom i uzorom. Jugoslovenski vlastodršci su, lišeni ideoloških veza sa Moskvom, otpočeli stvarati sopstvenu verziju socijalizma, koji će kasnije postati poznat kao socijalističko samoupravljanje. Taj je proces otpočeo ustavnim amandmanima 1950. i 1952. godine, a suštinska promene uslediće Ustavnim zakonom o osnovama društvenog i političkog uređenja FNRJ i saveznim organima vlasti, 1953. godine.

## Izvori

## Vanjske veze
* Устав Федеративне Народне Републике Југославије (1946)
Avnojske granice

**Avnojske granice** je izraz pod kojim se podrazumijevaju današnje granice država bivše Jugoslavije, odnosno današnje međunarodne granice nastale na temelju razgraničenja federalnih jedinica novostvorene jugoslavenske federacije - budućih republika - koje su 1945. i 1946. provele posebne komisije pod formalnim nadzorom AVNOJ-a.

Prilikom razgraničenja su se historijski kriteriji u većoj mjeri poštovali jedino u slučaju Bosne i Hercegovine, čija je teritorija bila definirana granicama ustanovljenim u 19. vijeku, odnosno koja je odgovarala nekadašnjem austro-ugarskom kondominiju uspostavljenom nakon aneksije 1908.

U svim drugim slučajevima je razgraničenje provedeno na temelju političkih kriterija i dogovora među tadašnjim vodećim komunističkim političarima. Na sjeveru su granice Hrvatske i Slovenije također pratile nekadašnju austro-ugarsku administrativnu podjelu, osim na području Istre i Slovenskog primorja koje je tada, također, postalo predmetom teritorijalnog spora s poratnom Italijom. Hrvatska i Srbija su, pak, podijelile nekada upravno jedinstveni Srijem, čiji je zapadni dio pripado Hrvatskoj, a istočni pripao novostvorenoj Autonomnoj Pokrajini Vojvodini, koja je postala sastavni dio Srbije. Hrvatskoj je i takođe pripala Baranja, Dalmacija, Istra, Dubrovnik, Rijeka kao i Piranski zaliv koji je pretežno bio naseljen Slovencima. Srbija i Crna Gora su, pak, podijelile Rašku, a, uglavnom na temelju etničkih kriterija, je uspostavljena i granica između Srbije i Makedonije.

Iako se često navodi kako su avnojske granice današnje međunarodne granice, to u potpunosti nije slučaj. Godine 1953. su NR BiH i NR Crna Gora sporazumno razmijenile teritoriju, pri čemu se NR BiH odrekla uskog pojasa na obali Bokokotorskog zaljeva (čime je Hrvatska stekla današnju granicu sa Crnom Gorom) i zauzvrat dobila teritorije oko današnjeg Tjentišta. Granice Srbije i današnje Republike Kosovo također nisu potpuno "avnojske" granice, s obzirom da je 1959. tadašnjoj Kosovsko-Metohijskoj Oblasti pripojen dio Ibarskog Kolašina koji je dotle bio dio Uže Srbije.

Izraz "avnojske granice" se često koristio u vrijeme pred i za vrijeme raspada Jugoslavije pri čemu je službeni stav Srbije dugo vremena bio da je riječ o "administrativnim granicama" koje se ne trebaju poštovati baziran na argumentu da je veliki deo etničke srpske populacije ostao da živi na teritorijama današnje Hrvatske i Bosne i Hercegovine, dok je većina ostalih konstitutivnih naroda ostala da živi u etnički homogenim i zaokruženim republikama sa izuzetkom Srba kojih je ostalo oko 600.000 na prostoru Hrvatske i 2.000.000 na prostoru BiH također i Hrvata kojih je ostalo oko 750.000 na prostoru BiH i nešto manje u AP Vojvodina.

## Povezano
* Morganova linija
Religija u SFRJ

Na prostoru Jugoslavije državni ateizam je predstavljao dio službene državne politike u doba vladavine Komunističke partije Jugoslavije od 1945. do 1990. Javno poricanje, pa i suzbijanje religije se opravdavalo činjenicom da vjerske razlike ističu razlike između jugoslavenskim narodima i narodnostima, te tako podstiču nacionalizam i šovinizam te potkopavaju bratstvo-jedinstvo. Katolički i pravoslavni kler su također bili optuživani za suradnju s "okupatorom i domaćim izdajnicima" u drugom svjetskom ratu pa se ispovijedanje vjere smatralo implicitnom podrškom poraženim i neprijateljskim političkim opcijama.

Jedna od najtipičnijih značajki posleratnog razdoblja u Jugoslaviji bila je antireligijska kampanja. Osobito se grubo postupalo s Katoličkom crkvom zato se smatralo da je veći dio njezina klera surađivao s ustašama i italijanskim i njemačkim okupatorom. Neke su crkve uništene, a samostani i sjemeništa zatvoreni. Pravoslavna crkva je prošla nešto bolje, iako je u prve tri-četiri godine izvršen snažan pritisak na njene institucije. Poticano je osnivanje društava pravoslavnih svećenika da bi Komunistička partija mogla posredno utjecati na crkvu.

Godine 1946. ukinuti su sudovi islamskog zakona. Godine 1950. donesen je zakon kojim je ženama zabranjeno nositi feredže. Godine 1952. zatvorene su sve tekije u Bosni i Hercegovini i zabranjeni svi derviški redovi. Zatvorena je i muslimanska tiskara u Sarajevu i do 1964. godine bilo je zabranjeno izdavati islamske udžbenike u Jugoslaviji. Medutim, neke od tih mjera potajno su se kršile: i dalje su bili u optjecaju islamski tekstovi, djeca su se poducavala u džamijama, derviški su redovi djelovali u privatnim kucama, a studentska organizacija "Mladi muslimani" odupirala se kampanji protiv islama sve dok nekoliko stotina njenih članova nije pozatvarano 1949. i 1950. godine. Službeni stav prema islamu izmijenio se potkraj pedesetih i u šezdesetim godinama iz sasvim osebujnog razloga: jugoslavenska je muslimanska zajednica postala tada oruđe Titove "nesvrstane" vanjske politike. Njeni predstavnici su nastupali kao predstavnici muslimana na skupovima zemalja Trećeg svijeta, a muslimansko porijeklo je postalo preporuka za napredovanje u jugoslavenskoj diplomatskoj službi.

Godine 1956. počeo se intenzivno provoditi program obnove pravoslavnih manastira, dijelom iz turističkih razloga a dijelom i zato što su izmedu višeg pravoslavnog sveštenstva i države uspostavljeni nešto nježniji odnosi.

Kasnije se državni ateizam ispoljavao kroz implicitne oblike. Izvršena je potpuna sekularizacija javnog života - u školama je ukinut vjeronauk, a iz školskih udžbenika izbačen vjerski sadržaj i umjesto toga promicana kritika religije. Vjerski sadržaji su također prognani iz medija, a čak su se prestali slaviti i vjerski blagdani kao Uskrs, Božić i Bajram.

## Povezano
* SFRJ
* Državni ateizam
* Srpska pravoslavna crkva u SFRJ
* Vatikansko-jugoslavenski odnosi

## Izvori

## Vanjske veze

* САВЕЗ КОМУНИСТА ЈУГОСЛАВИЈЕ И РЕЛИГИЈА
Krajputaš

**Krajputaši** su spomenici postavljeni pokraj puta, a po pravilu posvećeni postradalim vojnicima sahranjenim u dalekim zemljama ili kojima se grob ne zna. Pogotovo se pojavljuju posle Prvog svetskog rata kao način obeležavanja postradalih iz porodice, a radi podsećanja svih stanovnika sela i slučajnih prolaznika o prerano prekinutom životu.

Najviše ih ima po zapadnoj Srbiji. Po pravilu su jednostavnog oblika, pravougaonog preseka i visine između metar i metar i po. Na jednoj strani je nacrtan ili uklesan lik ili figura pokojnika, a sa strana su uklesane prigodne reči hvale ili zahvalnice.

## Literatura:
* Branko Radičević: Seoski nadgrobni spomenici i krajputaši u Srbiji
Aditya Karikalan

**Aditya Karikalan** ili **Aditya II** (? - 969) je bio Chola princ koji je živio u današnjoj Južnoj Indiji. Bio je najstariji sin Sundara Chole i brat Rajaraje Chole I.

Kao mladić je vodio Chola vojske protiv države Pandya, pri čemu je pobijedio, a možda i ubio Pandya kralja Veerapandyana kod Chevura, što sugerira natpis *Vira Pandyan Thalai Konda Adithha Karikalan* – "uzeo glavu Vira Pandye".

Aditya je bio ko-regent i prijestonasljednik, prije nego što je za vrijeme vladavine oca ubijen godine 969. Historijski izvore da se to odgodilo u palači Sambuvaraya kod Kadambura (današnji distrikt Melakadambur u državi Tamil Nadu). Istraga o zločinu se vodila dvije godine prije nego što ju je okončao Rajaraja Chola I, nakon čega su konfiscirane zemlje izvjesnog Irumudi Chole .

Novi prijestonasljednik, a kasnije car, je postao Uttama Chola, sin Gandaraditye.

## Notes

## References
* Nilakanta Sastri, K.A. (1935). *The CōĻas*, University of Madras, Madras (Reprinted 1984).
* Nilakanta Sastri, K.A. (1955). *A History of South India*, OUP, New Delhi (Reprinted 2002).
* A Topographical List of Inscriptions in the Tamil Nadu and Kerala States: Thanjavur District By T. V. Mahalingam
Uththama Chola

**Uttama Chola** (? - cca. 985) je bio vladar države/dinastije Chola u južnoj Indiji, koji je vladao od 970. do 985. Bio je sin princa Ganadaritya Čole i princeze Sembiyan Mahadevi te rođak prethodnog vladara Parantaka Čole II. Nasljednikom je 969. postao nakon nikada razjašnjene smrti Parantakinog sina i prijestonasljednika Aditye Karikalana. Za vrijeme vladavine se nije istakao osvajanjima i više se posvetio vjerskim djelatnostima. Nakon smrti ga je naslijedio Adityin brat Rajaraja Chola I, koji će postati poznat kao jedan od najvećih Chola vladara.

## Literatura
* Nilakanta Sastri, K. A. (1935). *The CōĻas*, University of Madras, Madras (Reprinted 1984).
* Nilakanta Sastri, K. A. (1955). *A History of South India*, OUP, New Delhi (Reprinted 2002).
Rajaraja Chola I

**Raja Raja Chola I** () rođen kao **Arunmozhi Thevar** (također poznat i kao **Raja Kesari Varman Raja Raja Devar** i s počasnom titulom**Peruvudaiyar**), također poznat i kao**Raja Raja Veliki**, je bio tamilski vladar Chola Carstva koji vladao južnim dijelom današne Indije od 985. do 1014. Pod njime je država Chola postala veliko carstvo, pri čemu su pokorene države na jugu sve do Šri Lanke i na sjeveru sve do Kalinge (Orissa) na sjeveroistoku. Vodio je dugotrajne borbe sa suparničkom dinastijom Čalukja na sjeveru i Pandjama na jugu. Osvojivši Vengi, Rajaraja je postavio temelje za hegemoniju dinastije Kasnija Chola. Nakon osvajanja dijela Šri Lanke, Chole su njome vladale cijeli jedan vijek.

Bio je poznat po administrativnim reformama, pri čemu je carstvo podijeljeno na brojne distrikte, a prikupljanje poreza standardizirano na temelju popisa zemlje i stanovništva. Bio je poklonik Gospodara Šive, te sagradio velebni Hram Peruvudaiyar (također poznat kao Hram Brihadeeswarar) u Thanjavuru, te je preko njega dijelio financijsku i drugu pomoć svojim siromašnim podanicima. Njegovi uspjesi su omogućili njegovom sinu i nasljedniku Rajendri Choli I da dodatno proširi teritoriju carstva.

## Reference

## Literatura
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Epigraphia Carnatica, Volume 10, Part 1, Mysore archaeological series By Benjamin Lewis Rice, Mysore (India : State). Archaeological Dept, Mysore Archaeological Survey, Mangalore, Basel Mission Press, 1905
* 
* The political structure of early medieval South India By Kesavan Veluthat
* Śāṅkaram: recent researches on Indian culture : Professor Srinivasa Sankaranarayanan festchrift
* South Indian inscriptions: Volume 2, Parts 1–2 By E. Hultzsch, India. Archaeological Survey, India. Dept. of Archaeology
* 
*
Como (jezero)

:*Za istoimeno jezero u Iranu, v. [[Namak|Komsko jezero (Iran)]]; za istoimeno jezero u SAD, v. [[Como Lake (Minnesota)|Komsko jezero (Minnesota)]]*

**Comsko jezero** (talijanski: *Lago di Como*, latinski: *Larius Lacus*, jednostavnije **Como** ili **Larij**) je glacijalno jezero u Lombardiji u Italiji. Jezero ima površinu od 146 km² i treće je jezero po veličini u Italiji, iza jezera Garde i jezera Maggiorea. Dubinom od 414 metara predstavlja jedno od najdubljih jezera Evrope, a dno mu leži na 200 metara ispod razine mora.

## Hidronim
Naziv jezera dolazi od latinske riječi *larius*, koja je u talijanskom izmjenjena u *lario*, ali to ime se rijetko koristi. Obično se jezero naziva jednostavno *Lago di Como* po Comu, najvećem gradu na njegovim obalama.

## Geografija
Comsko jezero leži oko 45&nbsp;km sjeverno od Milana, na obroncima Alpa u dolini okruženoj granitnim planinama, koje se od 2400 m na sjeveroistoku spuštaju do visine od 600 m na jugu. Jezero ima oblik obrnutog latinskog slova *Y* ili grčkoga slova lambda. Sjeverni krak počinje kod grada Colica, a gradovi Como i Lecco su na krajevima jugozapadnoga i jugoistočnoga kraka. Rijeka Adda utječe u jezero na sjeveru kod grada Colica, a istječe kod Lecca. Ta geološka struktura čini od jugozapadnoga kraka kod Coma mrtav kraj, pa se tu često događaju poplave. Planinski predalpski kraj između dva južna kraka jezera naziva se Larijski trokut (*Triangolo lariano*). U središtu toga trokuta je grad Canzo.

### Obalna naselja


Gradovi i sela uz obalu jezera

Zapadna obala od sjevera prema jugu
Južna obala od zapada prema istoku
Istočna obala od sjevera prema jugu


* Domaso
* Gravedona
* Dongo
* Musso
* Menaggio
* Cadenabbia
* Tremezzo
* Mezzegra
* Lenno
* Ossuccio
* Argegno
* Brienno
* Moltrasio
* Cernobbio
* Como

----
* *[[Como]]*
* Blevio
* Bellagio
* Malgrate
* *[[Lecco]]*

* Colico
* Dorio
* Dervio
* Bellano
* Varenna
* Lecco


## Turizam
Jezero je popularno turističko odredište, pogotovo za jedrenje, jedrenje na dasci i kitesurfing.

## Reference

## Vanjske veze

* Como na portalu Encyclopædia Britannica Online 
* Karta jezera 
* Comune di Como 
* Comune di Lecco 
* Provincia di Lecco 
* Provincia di Como   
* Villa d'Este
* Otok Comacina
* Lake Como (Opće informacije o jezeru)
969.

__NOTOC__
Godina **969.** (**[[rimske brojke|CMLXIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru.

## Događaji
* proljeće &ndash; Jingzong nasljeđuje ubijenog cara Muzonga na prijestolju Kitanskog Carstva.
* Bugarski car Petar I abdicira i povlači se u samostan, prepustivši prijestolje Borisu II.
* Car En'yū nasljeđuje cara Reizeija na prijestolju Japana.
* Fatimidske trupe zauzimaju Egipat, nakon čega fatimidski kalifi odlučuju tamo premjestiti prijestolnicu iz Kairuana (u današnjem Tunisu; odabrana je nova lokacija sjeverno od Fustata koja će postati današnji Kairo.
* Kijevski ruski knez Svjatoslav Igorevič dovršava osvajanje Bugarske.
* 28. 10. &ndash; Bizantsko-arapski ratovi: Bizantski vojskovođa Mihailo Burces zauzima dio Antiohije, a tri dana kasnije, nakon dolaska pojačanja pod Petrom Fokom i cijeli grad.
* Uththama Chola postaje Čola car nakon misteriozne smrti Aditya Karikalana (takošer poznatog Aditya Chola II); za novog prijestonalsjednika je proglašen Arulmolivarman kasnije poznat kao Rajaraja Chola I.
* 11. 12. &ndash; Jovan I Cimiskije postaje bizantski car nakon što je ubio svog prethodnika Nikifora II Foku.

## Rođenja

* Olaf I od Norveške (mogući datum)

## Smrti

* 12. 3. &ndash; Car Muzong od Liaoa (ubistvo)
* 11. 7. &ndash; Olga od Kijeva
* Harald II od Norveške
* 11. 12. &ndash; Nikifor II Foka (ubistvo od strane Jovana I Cimiskija)

## Reference
Petar Foka

**Petar Foka** (, cca. 940–977) bio je bizantski eunuh i vojskovođa. U službu je ušao kao rob moćne kapadokijske porodice Foka (Fokas), te je postepeno stekao slobodu i visoke vojne činove (*[[stratopedarches]]* Istoka) a na kraju i titulu *[[patrikios]]a* od strane cara Nikifora II Foke. Opisan je kao izuzetno hrabar vojnik koji je uspio poraziti "skitskog" (mađarskog ili ruskog poglavicu) u pojedinačnom dvoboju. Također se istakao u bizantsko-arapskim ratovima kada je Mihailu Burcesu pomogao da uspješno okonča dugotrajnu opsadu Antiohije čime je taj veliki grad nakon tri vijeka vraćen u bizantske ruke. U službi cara Jovana I Cimiskija se istakao u rusko-bizantskom ratu 970-971. Nakon Cimiskijeve smrti je poginuo boreći se protiv pobunjenika na čelu sa Bardasom Sklerosom.

## Literatura

* 
* 
* 
* 
*
Mihailo Burces

**Mihailo Burces** (, cca. 930/935 – iza 996) bio je jedan od vodećih bizantskih vojskovođa u drugoj polovici 10. vijeka. Slavu je stekao u bizantsko-arapskim ratovima, istakavši se uspješnim zauzimanjem Antiohije 969, ali je ubrzo nakon toga pao u nemilost cara Nikifora II Foke. Zbog toga se priključio zavjerenicima koji su nekoliko mjeseci kasnije ubili Foku. Burces je nakon toga igrao važnu ulogu u građanskom ratu između cara Vasilija II i pobunjenika na čelu Bardasom Sklerosom, prelazeći s careve strane na pobunjeničku i natrag. Usprkos toga ga je Vasilije imenovao za *[[dux|douxa]]* Antiohije, na kom mjestu je ostao do 995. kada je smijenjen zbog neuspjeha u borbi protiv Fatimida.

## Literatura

## Izvori

* 
* 
* 
* 
* 
*
Boris II

**Boris II** () je bio car Bugarske od 969. do 977. (u bizantskom zarobljeništvu 971).

Bio je najstariji sin cara Petra I i Irine (Marije), unuke bizantskog cara Romana I Lakapina. Rodio se u Carigradu gdje je njegova majka bila u posjetu. O njegovom životu do godine 968. se ne zna gotovo ništa. Tada je živio u Carigradu kao počasni talac sve dok invazija Bugarske od strane Kijevske Rusije nije dovela do abdikacije njegovog oca. Godine 968. je oitišao je natrag u domovinu, ali se nije mogao oduprijeti ruskom knezu Svjatoslavu Igoreviču te je pristao postati njegov vazal. To je dovelo do rata s Bizantom u kome su Rusi protjerani preko Dunava, a Bizantinci osvojili istočni Bugarske. Boris je doveden u Carigrad gdje je ceremonijalno lišen carske titule. U zapadnom dijelu Bugarske se pod vodstvom klana Komitopuli nastavio pružati otpor Bizantincima. Godine 977. je Boris uspio pobjeći zajedno sa bratom Romanom I; pri ulasku na pobunjeničku teritoriju ga je jedan od stražara zbog odjeće zamijenio za Bizantinca i ubio strijelom. Roman je naslijedio carsku titulu.

## Literatura
* John V.A. Fine, Jr., *The Early Medieval Balkans*, Ann Arbor, 1983.
Jovan I Cimiskije

**Jovan I Cimiskije**, vizantijski car, mada malog stasa, bio je veoma lep, te je postao ljubavnik vizantijske carice i supruge Nićifora II Foke. Ona je bila roda Makedonske dinastije, pa se iz državnih potreba morala da se uda za starog Nićifora II. Međutim, carica je učestvovala u atentatu koji su Jovan Cimiskije i njegovi prijatelji organizovali i u kome je Nićifor Foka ubijen u carskoj ložnici. Patrijarh je odbio da kruniše Jovana kao cara, pa tek kad je ovaj javno oterao i osudio svoju ljubavnicu, praveći se da sam nije ništa znao, patrijarh ga je prihvatio.

Oko 975. godine car Jovan I Cimiskije vrši veliko preseljenje pavlićana iz Male Azije u oblast oko Filipopolja (današnji Plovdiv) u Trakiji, koji kasnije postaje jedan od centara bogumilstva.

Posle katkog vojnog pohoda i opsade Silistrije, uspeo je da izbaci ruskog kneza Svjatoslava iz Makedonije i da pripoji tu zemlju svom carstvu. Na istoku je vodio nekoliko uspešnih pohoda u gornju Mesopotamiju i Siriju, te je privremeno osvojio brojne gradove (Damask, Bejrut, Tir, Emesa, Sidon, Nazaret). Ova osvajanja nisu uzrokovala trajna osvajanja, ali su povećala i obezbedila osvajanja Nićifora Foke u Siriji.

U Italiji je uspeo da spreči sukobe sa carem Svetog rimskog carstva Otonom II tako što je udao svoju rođaku za carevog sina (čime je učinjena čast caru ali je istovremeno odbijen zahtev nemačkog cara za porfirogenom princezom).

## Vanjske veze
970.

__NOTOC__
Godina **970.** (**[[rimske brojke|CMLXX]]**) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru.

## Događaji

* Svjatoslavovi pohodi na Balkan - Bizantski car Jovan I Cimiskije uspješno zaustavlja prodor ruskog kneza Svjatoslava Igoreviča na Carigrad.
* Erik Pobjednički postaje prvi kralj Švedske.
* U japanskom jezeru Mashu dolazi do erupcije vulkana.
* U Francuskoj počinje glad koja će potrajati cijelu deceniju.
* U Kairu dovršenja Džamija Al-Azhar (od koje će nastati najstariji islamski univerzitet).
* Rimsko-njemački car Oton Veliki izdaje dokument koji predstavlja najstariji spomen grada Leibnitz u Štajerskoj.

## Rođenja

* Leif Ericson, nordijski istraživač
* Seyyed Razi, muslimanski učenjak i pisac
* Sitt al-Mulk, fatimidska vladarica Egipta
* Xu Daoning, kineski likovni umjetnik (u. cca. 1052) (približni datum).

## Smrti

* 16. 1. &ndash; Polievkt, carigradski patrijarh
* 30. 1. &ndash; Petar I, bugarski car
* Taksány, mađarski vođa
* Ferdinand II od Kastilje
* Fujiwara no Saneyori, japanski velikodostojnik
* García III od Pamplone
* Hatto II, nadbiskup Mainza
* Menahem ben Saruq, špansko-jevrejski lingvist

## Reference
Svjatoslavov pohod na Bugarsku

**Svjatoslavov pohod na Bugarsku**, **Svjatoslavovi balkanski pohodi** ili **rusko-bizantski rat** su nazivi koji se koriste za niz oružanih sukoba koji su se odigrali između 968. i 971. na istočnom dijelu Balkanskog poluotoka i rezultirali ponovnim uspostavljanjem bizantske vlasti nad tim područjem i nestankom velikog dijela tadašnje bugarske države. Do njih je došlo kada je bizantski car Nikifor II Foka odlučio prestati plaćati danak Bugarima i tako prekinuo višedecenijski mir sa svojim sjeverozapadnim susjedima; previše zauzet ratovanjem s Abasidskim Kalifatom na istoku, Nikifor je za rat protiv Bugara odlučio iskoristiti Kijevsku Rusiju čiji je knez Svjatoslav Igorevič pokrenuo prvi pohod u proljeće 968. Sljedeće godine je uspio osvojiti cijelu Bugarsku i prisiliti tamošnjeg cara Borisa II da ga prizna za sizerena. Suočen s novom opasnošću sa svojim granicama, novi bizantski car Jovan I Cimiskije je 970. započeo rat sa Svjatoslavom. Nakon što je 970. kod Arkadiopolisa zaustavio rusko napredovanje na Carigrad, godine 971. je velikom pobjedom kod Dorostore prisilio Svjatoslava na povlačenje preko Dunava. Boris je zarobljen, a njegova teritorija anektirana. Usprkos toga, zapadni dio Bugarske je ostao van bizantske vlasti i tamo je dinastija Komitopuli nastavila pružati otpor sljedećih pedeset godina.

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ederlezi (pesma)

**Ederlezi** je popularna i tradicionalna romska narodna pjesma. Pjesma se takođe pjeva na proslave praznika Đurđevdana koji se obeležava 6. maja. Rock bend Bijelo dugme izdao je pjesmu na srpsko-hrvatskom jeziku koristeći istu melodiju, ali uz znatno promijenjen tekst.Pjesma je korištena u filmu Emira Kusturice Dom za vešanje što ju je i učinilo široko popularnom. Pjesma je korištena i u filmu  iako nije ni na koji način direktno povezana sa tradicionalnom muzikom Kazahstana. Tokom filma Borat optužuje jednu Amerikanku da je Ciganka i da se bavi magijom, a kada nakon toga doživi prosvjetljenje u njegov um dopire ova pjesma koja se tradicionalno povezuje sa romskom populacijom na Balkanu. Scene iz filma koje se zbivaju u kazahstanskom selu neodoljivo podsjećaju na neko romsko selo u Rumuniji.

## Tekst
{|valign="top" width="100%"
|-
!Tekst na romski||Engleski prevod||Bijelo dugme||Engleski prevod||
|-
|width="25%"|
Sa me amala oro khelena
Oro khelena, dive kerena
Sa o Roma daje
Sa o Roma babo babo
Sa o Roma o daje
Sa o Roma babo babo
Ederlezi, Ederlezi
Sa o Roma daje

Sa o Roma babo, e bakren chinen
A me, chorro, dural beshava
Romano dive, amaro dive
Amaro dive, Ederlezi

E devado babo, amenge bakro
Sa o Roma babo, e bakren chinen
Sa o Roma babo babo 
Sa o Roma o daje
Sa o Roma babo babo
Ederlezi, Ederlezi
Sa o Roma daje
|width="25%"|
All my friends are dancing the oro
Dancing the oro, celebrating the day
All the Roma, mommy
All the Roma, dad, dad
All the Roma, oh mommy
All the Roma, dad, dad
Ederlezi, Ederlezi
All the Roma, mommy

All the Roma, dad, slaughter lambs
But me, poor, I am sitting apart
A Romany day, our day
Our day, Ederlezi

They give, Dad, a lamb for us
All the Roma, dad, slaughter lambs
All the Roma, dad, dad
All the Roma, oh mommy
All the Roma, dad, dad
Ederlezi, Ederlezi
All the Roma, mommy
|width="25%"|
Proljeće na moje rame slijeće
Đurđevak zeleni
Đurđevak zeleni
Svima osim meni

Drumovi odoše a ja osta
Nema zvijezde danice
Nema zvijezde danice
Moje saputnice

Ej kome sada moja draga
Na đurđevak miriše
Na đurđevak miriše
Meni nikad više

Evo zore evo zore
Bogu da se pomolim
Evo zore evo zore
Ej đurđevdan je
A ja nisam s onom koju volim

Njeno ime neka se spominje
Svakog drugog dana
Svakog drugog dana
Osim đurđevdana
|width="25%"|

Spring is landing on my shoulder
Lily of the valley is sprouting
Lily of the valley is sprouting
For everyone, except for me

The roads are gone, but I've stayed
There is no Morning Star
There is no Morning Star
My fellow-traveler

Hey, to whom does my darling now
Smells of the lily of the valley
Smells of the lily of the valley
To me never again
 
Here comes the dawn,
here comes the dawn
So I can pray to God
Here comes the dawn,
here comes the dawn
Hey it's St George's day
And I am not with the one I love

Let her name be mentioned
On every other day
On every other day
Except on St George's day
|-

## Povezano
**[[Ederelezi Rising]]*

## Reference
Etnički nepotizam

**Etnički nepotizam** je sociološki termin koji opisuje ljudsku tendenciju ka unutargrupnoj pristranosti ili unutargrupnom favoriziranju koje se ostvaruje kroz nepotizam prema osobama iste etničke pripadnosti unutar multietničkog društva. Termin je skovan u 1960-im godinama u kontekstu etničkih (plemenskih) napetosti i suparništava u tada nedavno dekoloniziranoj subsaharskoj Africi. Teorija etničkog nepotizma smatra etnocentrizam i rasizam za oblike nepotizma prema proširenoj rodbini. Drugim riječima, etnički nepotizam ukazuje na biološke osnove fenomena ljudskog preferiranja ostalih članova društva koji su iste nacionalnosti i rase, što je objašnjeno time da ljudi daju predsnost pripadnicima svoje rasne skupine iz razloga što su sve životninjeske vrste evoluirale prema većoj razini altruizma prema bližim srodnicima kako bi na budući naraštaj prenijeli što više svojih zajedničkih gena. Na ovu se biološku predpostavku nadovezuje mit o zajedničom porijeklu etničke grupe. Ipak, ovakvo biološko obrazloženje ovoga fenomena zanemaruje ljudske kognitivne sposobnosti koji ljudima omogućuju procjenjivanje ispravnosti svojih aktivnosti.

## Povezano
* Nacionalizam

## Reference
Mashū (jezero)

(Ainu: **Kamuy-to**) je bezotočno kratersko jezero stvoreno u kalderi potencijalno aktivnog vulkana. Smješteno je u Nacionalnom parku Akan na japanskom otoku Hokkaidō. Ponekad se naziva najbistrijim jezerom na svijetu.

## Literatura

* KAMUINUPURI , Quaternary Volcanoes of Japan, Geological Survey of Japan, AIST, 2006
* MASHU Caldera, Quaternary Volcanoes of Japan, Geological Survey of Japan, AIST, 2006
Mladi muslimani

**Mladi Muslimani** je organizacija osnovana 1939. godine, sa ciljem duhovnog, kulturnog i materijalnog napretka Bošnjaka muslimanske vjeroispovjesti u tadašnjoj Jugoslaviji. Organizacija je kao neke od ciljeva navodila i dosljedan rad na odgojno obrazovnom preporodu baziranom na principima islama.

Organizacija "Mladi muslimani" se suprotstavila komunističkim napadima na muslimane na kraju Drugog svjetskog rata (vidi državni ateizam). Među istaknutim članovima su bili Mustafa Busuladžić, Halid Kajtaz, Hasan Biber, Asaf Serdarević, Alija Izetbegović, braća Behmen i drugi.

## Reference
Džamija Al-Azhar

**Džamija Al-Azhar** ( , "džamija najsjajnijih") je džamija u Islamskom Kairu u Egiptu. Njenu izgradnju je 970. započeo fatimidski kalif Al-Mu‘izz li-Dīn Allāh nedugo nakon osvajanja Egipta i osnivanja nove prijestolnice Kaira. Najčešće se navodi kako se ime odnosi na Fatimu, kćer islamskog proroka Muhameda koja je dobila titulu *az-Zahrā′* ("sjajna"). Predstavljala je prvu džamiju u Kairu, gradu koji je poslije dobio titulu "grad hiljadu minareta."

Nakon što je posvećena 972. godine, i nakon što su u njoj godine 989. zaposlena 35 učenjaka, džamija se s vremenom pretvorila u instituciju koja se danas smatra drugim najstarijim današnjim univerzitetom (iza Al Karaouinea. Univerzitet Al-Azhar se dugo vremena smatrao najvažnijo institucijom islamskog svijeta za proučavanje sunitske teologije i šerijata, odnosno islamskog prava. Univerzitet, koji je bio integriran u džamiju kao medresa od samog osnivanja, je godine 1961. nacionaliziran i proglašen nezavisnim, nakon Revolucije 1952.

Tokom hiljadugodišnje historije, džamija je bila i slavljena i zapuštena. S obzirom da su je osnovali ismailiti kao vlastitu instituciju, kasnije je bila zapuštena od strane Saladina i sunitske Ajubidske dinastije, koja ju je prestala financirati. To se promijenilo za vrijeme Mamelučkog Sultanata koji ju je značajno proširio i restaurirao. Danas se al-Azhar smatra jednom od najuticajnijih institucija u Egiptu i simbol islamskog Egipta.

## Napomene


## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Leibnitz

**Leibnitz** čita se *Lajbnic* (slovenski: *Lipniza*) je grad na jugu Austrije od 12,176 stanovnika, on je i administrativni centar Okruga Leibnitz.

## Geografija
Leibnitz leži na jugu Štajerske u istoimenoj dolini pored ušća rijeke Sulm u Muru, u kraju poznatom po vinu.

Grad leži udaljen desetak km od granice sa Slovenijom i 33&nbsp;km južno od Graza.

## Historija
Leibnitz je izrastao u neposrednoj blizini važnog rimskog naselja Flavia Solva. Prvi put je spomenut u dokumentima 970. pod imenom - *Lipizza*, već oko 1135. izrastao je u planski izgrađeno naselje, koje su 1532. razorile Osmanlije.

Sve do 16. vijeka Leibnitz je bio feud salzburgške nadbiskupije, tako da je status grada dobio tek 1913.

## Znamenitosti
Od znamenitosti Leibnitz ima parohijsku crkvu, koja je prvi put dokumentirana još 1170. Ta nekad gotička građevina restaurirana je baroknom stilu početkom 18. vijeka. Pored nje značajan je i kapucinski samostan sa crkvom (posvećena 1639.) i barokni marijanski pil iz 1744.

Pored grada u trgovištu Wagna nalazi se palača Retzhof iz 17. vijeka.

Nedaleko od centra leže jezera Sulm i Plank, tako da preko ljeta u njemu ima puno turista kupača.

## Privreda
Oko 67 %  od svih zaposlenih 1991. radilo je u tercijarnom sektoru. Industrija Leibnitza proizvodi tekstil, mlječne prerađevine, bezalkoholna pića, predmete od metala, plastike i drva. Značajna grana lokalne ekonomije je i građevinarstvo.

Pored grada leže hidroelektrane na Muri - Obervogau, podignuta 1977 (snage 13 MW) i Gabersdorf, podignuta 1974 (snage 14.5 MW).

## Pobratimski gradovi
*, Gumpoldskirchen
*, Mira
*, Pedra Badejo

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Leibnitza''
Polievkt Carigradski

**Polievkt** (; ? - 16. januar 970) je bio patrijarh Carigrada od 956. do smrti. Bio je poznat po izuzetnoj pobožnosti, rječitosti i umnosti, te je stekao nadimak "drugi Zlatousti". Iako ga je na mjesto patrijarha postavio bizantski car Konstantin VII, prema njemu nije iskazivao naročitu odanost, te je carski autoritet izazvao javnom rehabilitacijom svog smijenjenog prethodnika Eufimija. Kada je godine 957. Carigrad posjetila kijevska ruska knjeginja Olga Polievkt ju je pokrstio. 

Iako je podržao dolazak Nikifora II Foke na carsko prijestolje, dao ga je ekskomunicirati zbog braka sa rođakom Teofano. Kada je pak Nikifor ubijen, odbio okruniti njegovog ubicu Jovana I Cimiskija za cara.

Srpska pravoslavna crkva slavi ga 5. februara po crkvenom, a 18. februara po gregorijanskom kalendaru.

## Izvori i reference

* Neobyzantine church- liturgical calendar
Menahem ben Saruk

**Menahem ben Saruq** (hebrejski: **מנחם בן סרוק**), također poznat kao **Menahem ben Jacob ibn Saruq** (920 - 970) bio je jevrejski filolog koji je djelovao u maurskoj Španiji. Bio je daroviti pjesnik, a opoznat je kao autor ranog rječnika hebrejskog jezika. Bio je suradnik jevrejskog vođe Hasdai ibn Shapruta, ali je spor s lingvistom Dunashom ben Labratom, doveo do njegovog zatvaranja.

## Literatzura
* S. Gross, *Menahem b. Saruk*, Berlin, 1872;
* Bacher, in Winter and Wünsche, *Jüdische Litteratur*, ii.145-149;
* *id.*, *Die Anfänge der Hebräischen Grammatik*, pp.&nbsp;70–95;
* Dukes, *Beiträge zur Gesch. der Aeltesten Auslegung und Spracherklärung des A. T.* ii.119 et seq.;
* Grätz, *Gesch*. 1st ed., v.372 et seq.;
* Geiger, *Das Judenthum und Seine Gesch*. ii.87 et seq.;
* *Jüdische Zeitschrift*, ix.65, x.81;
* Drachman, *Die Stellung und Bedeutung des Jehudah Hajjug in der Gesch. der Hebräischen Grammatik,* pp.&nbsp;17–27, Breslau, 1885;
* Weiss, *Dor*, iv.228-234;
* Steinschneider, *Cat. Bodl.* col. 1738.
Fernán González

**Fernán González** (? - 970) je bio grof Kastilje, koji je vladao od 923. do 970. i koji je poznat po tome što je ponovno objedinio teritorij Kastilje koja je prije njega bila razbijena na nekoliko jedinica, te kao prvi vladar Kastilje koji je izborio političku autonomiju u odnosu na svoje sizerene iz Kraljevine Leon.

Bio je sin Gonzala Fernándeza de Burgosa, koji je oko 900. imenovan grofom od Arlaze i Dueroa; majka mu se zvala Muniadona. Otac mu je grofom Kastilje, značajno smanjene u odnosu na ranije teritorije, imenovan oko 915. Fernan je nekadašnje teritorije grofovije objedinio zahvaljujući diplomatskoj sposobnosti, nekoliko dinastijskih brakova, ali i vojničkim vještinama koje je pokazao pobjedom nad Maurima u bitci kod Simancasa 939. 

Naslijedio ga je sin García Fernández.

Fernan je bio živopisan lik koji je ostavio značajan utisak na svoje suvremenike, o čemu svjedoči ep *[[Pjesma o Fernánu Gonzálezu]]* sastavljen u 13. vijeku.



|-
Hato II

**Hatto II** (? -18. januar 970) bio je nadbiskup Mainza od 968. do 970. Za stolovanja je sagradio crkvu sv. Georga na Reichenauu, financijski pomagao opatije Fulda i Reichenau, te bio pokrovitelj kroničara Regina od Prüma.

Uz njega se vezuje narodna legenda o Mišjem tornju.
Šarif Razi

**Šarif Razi** (), također poznat i kao **Sajed Razi** (Bagdad, 970 - 1015) bio je šijitski (dvanaestnički) učenjak poznat kao sastavljač knjige *[[Nahdž al-Balaga]]* ("Staza rječitosti"), zbirke aforizama, propovijedi i izreka vezanih uz Aliju. Njegov brat Šarif al-Murtaza također je bio poznati učenjak.

## Vanjske veze

* www.al-islam.org Nahj al-Balagha link
Xu Daoning

**Xu Daoning** () (cca. 970&ndash;1051/53) bio je kineski slikar iz doba dinastije Song. Bio je rodom iz Changana (današnji Xi'an) ili Hejiana (河间 danas Hebei), a prije bavljenja slikarstvom je prodavao ljekarske recepte u prijestolnici Kaifeng. Tada je počeo slikati pejzaže u stilu Li Chenga. Nakon što je stekao popularnost, počeo je slikati freske za kineske plemiće. Najpoznatije djelo mu je *Ribarska večernja* (ca. 1049).

### Izvori

## Literatura
* Ci hai bian ji wei yuan hui (辞海编辑委员会）. Ci hai （辞海）. Shanghai: Shanghai ci shu chu ban she （上海辞书出版社）, 1979.
* Barnhart, R. M. et al. (1997). Three thousand years of Chinese painting. New Haven, Yale University Press. 

## Vanjske veze

* http://www.nelson-atkins.org/art/CollectionDatabase.cfm?id=12243&theme=china 
* http://www.artnet.com/library/09/0925/T092577.asp
García Sánchez I od Pamplone

**García Sánchez I**, ponekad **García I**, **II**, **III** ili **IV** (cca. 919 &ndash; 22. februar 970) bio je kralj Pamplone od 931. do smrti.

Bio je sin kralja Sancha I i Tode Aznarez a imao je sestru Urracu Sanchez od Pamplone. Otac mu je umro kada je imao šest godina, pa je kao regent vladao njegov stric Jimeno Gárces; nakon njegove smrti je kao regent vladala njegova majka Toda. Regenstvo je prestalo 934, kada je intervenirao njegov rođak, kordovski kalif Abd-ar-Rahman III te je García počeo samostalno vladati kao kralj.

Kao i otac, García je vodio brojne sukobe s Maurima. Godine 937. je sklopio savez sa Ramirom II od Leona i Muhammad ibn Hashim, maurskim emirom Zaragoze, a što je na kraju rezultiralo padom Zaragoze u Garcíjine ruke. García se oženio za svoju rođaku Andregotu Galindez, kćer i suvladaricu Galinda Aznareza II, grofa od Aragona; njih dvoje su imali sina Sancha. Od nje se razveo 940, i umjesto toga namjeravao oženiti kćer Sunyera od Barcelone; kada se Sunyer priklonio Abd-ar-Rahmanu, odustao je od toga. Potom se oženio za Teresu, kćer svog saveznika Ramira II.

Nakon smrti Ramira II i njegovog nasljednika Ordonja III od Leona, kraljevstvo Pamplona je kao nasljednika podržalo Sancha I od Leona, Garcíjinog nećaka. Kada se Garcíjin šurjak i saveznik Fernán González od Kastilje predomislio i umjesto Sancha podržao Ordonja IV, odnosi Fernana i Garcije su zahladili. Sljedeće godine je Sancha umrla, a nakon čega je García vojno intervenirao u Leónu, zarobio Fernána i vratio Sancha na prijestolje. Fernán je slobodu otkupio teritorijalnim ustupcima Garciji, a savezništvo je obnovljeno tek 954. kada se Fernán oženio za Garcijinu kćer Urracu.

Garcíju je naslijedio njegov sin Sancho II Garcés, poznat po nadimku *Abarca*. Njegov mlađi sin Ramiro Garcés, najstariji Teresin sin, nazvan je "kraljem" zemalja oko Viguere. Sa Teresom je imao i sina Jimeno (koji se u ispravam također nazivam "kraljem"), a koji je bio talac u Córdobi. García je imao dvije kćeri - Todu koja se 991. spominje u dokumentu zajedno sa bratom Sanchom i Urracu koja se udala za Ferrnana a potom Guillaumea II Sancheza od Gaskonje.

## Preci



## References
Fujiwara no Saneyori

, također poznat kao *Onomiya-dono*, bio je japanski plemić, dvorjanin i velikodostojnik iz Heian perioda, koji je pripadao klanu Fujiwara. Bio je sin Fujiwara no Tadahire. Saneyori was the eldest son. Imao je dvojicu braće koja su se zvala Morosuke i Morotada.

## Reference

## Literatura
* Brinkley, Frank and Dairoku Kikuchi. (1915). *A History of the Japanese People from the Earliest Times to the End of the Meiji Era.* New York: Encyclopædia Britannica. OCLC 413099
* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[Nihon Odai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon.'' Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
Sitt al-Mulk

**Sitt al-Mulk** (, skraćenica za *Saiyidat al-Mulk* – "Gospodarica kraljevstva"; Ifrikija, 970 - Egipat, 5. februar 1023]) bila je arapska princeza iz dinastije Fatimida koja je od 1021. do smrti kao regent vladala Egiptom. Bila je kćer kalifa Ali al-Aziza i starija sestra kalifa al-Hakima. Nakon smrti oca 996. je pokušala spriječiti brata da preuzme vlast, ali je uhapšena. Usprkos toga je zadržala uticaj na dvoru i dobila brojne apanaže. Godine 1021. je postala regent malodobnom kalifu Ali az-Zahiru. Vladavinu su joj obilježila nastojanja da se postigne trajni mir s Bizantskim Carstvom, ali i progoni Druza koji su iskorijenjeni svuda, osim u planinama današnjeg Libanona.

## Literatura
* Johanna Awad-Geissler: *Die Schattenkalifin.* Droemer, München 2007
970-e

**970-e** su decenija koja je počela 1. januara 970. i završila 31. decembra 979. 

## Događaji i trendovi

* 971 - Pobjedom nad ruskim knezom Svjatoslavom Igorevičem Bizant stiče kontrolu nad istočnom Bugarskom.
* 979 - Odmetnuta država Sjeverni Han pada pod vlast dinastije Song, što je događaj koji tradicionalno označava kraj perioda Pet dinastija i Deset kraljevstava u Kini.

## Izvori