Pretoria

**Pretoria** (zvana i *Tshwane* po prijedlogu novog imena) je jedan od tri glavna grada (sjedište vlade) Južnoafričke Republike na jugu Afrike od 525 384 stanovnika. *Pretoria* je i administrativni centar južnoafričke Provincije Gauteng i dio *metropolitanskog grada Tshwane* (aglomeracija od 21 grada) u kom živi 2 345 908 stanovnika.

Njeno orginalno ime bilo je *Pretoria Philadelphia* ("Pretoria bratske ljubavi").

Pretoriju u Južnoj Africi zovu *Grad jakarandi* zbog brojnih drvoreda sa tropskim zimzelenim drvetom jakaranda.

## Geografija
*Pretoria* je udaljena svega 60&nbsp;km od Johannesburga leži na visorovni od 1 271 m. Grad se prostire u kotlini rijeke Apies, duž njenih dviju obala i po zapadnim obroncima masiva Magaliesberg, koja sa istoka zatvara kotlinu grada.
## Historija
*Pretoriju* je osnovao 1855. Marthinus Wessel Pretorius, sin Andriesa Pretoriusa, burskog državnika, i nazvao ga po imenu oca..*Pretoria* je postala 1860. glavni grad burske Republike Transvaal (1856. -1877. i 1881.-1902.). Od 31. maja 1910. *Pretoria* je sjedište vlade britanskog dominiona Južnoafrička Unija, status grada dobila je tek 1931. Za vrijeme Drugog burskog rata (1899.-1902.), tadašnji ratni dopisnik i obavještajac Winston Churchill (kasniji britanski premijer) bio je zatvoren u *Pretoriji* 1899. iz koje je uspio pobjeći. U *Pretoriji* je 31. maja 1902. u palači Melrose potpisan Mir iz Vereeniginga, kojim je završio Drugi burski rat.

## Znamenitosti

*Pretoria* je dobro urbanistički osmišljen grad, poznat po svojim ulicama sa alejama zimzelenih jakarandi. Glavna ulica Church Street (Crkvena ulica) proteže se kroz grad u smjeru istok-zapad u dužini od 20&nbsp;km. Nakon Drugog svjetskog rata izgrađeno je puno nebodera oko Crkvenog trga (Church Square). Grad je pun spomenika koji veličaju bursku historiju i njene velikane (Spomenik Voortrekkerima, statue Paula Krugera i Louisa Bothe), tako da to izaziva polemike u novoj političkoj realnosti Južnoafričke Republike, većinsko domorodačko stanovništvo željelo bi ih čak ukloniti, ali još uvijek prevladavajuća burska većina u gradu ne želi ni čuti o tome. Slične polemike vladaju i oko promjene imena, crnačka većina predlaže novo ime grada - *Tshwane*, ali se bjelačka većina zasad uspješno opire tome. *Pretoria* ima puno kulturnih institucija, poput Muzeja Kruger, velikog Muzeja historije nacionalne kulture i Muzeja umjetnosti.
*Pretoriju* krase veliki parkovi, osobito je privlačni terasasti Park kod vladinih palača, potopljeni vrtovi u Parku Venning, rezervati prirode oko grada i Nacionalni Zoološki vrt. Grad ima dvije katedrale: anglikansku i rimokatoličku.
## Klima
*Pretoria* ima relativno suhu subtropsku klimu po Köppenovoj klasifikaciji klime, sa dugim toplim i kišnim ljetima, i kratkim suhim zimama. godišnja doba, vlažnom i suhom. Prosječna temperatura u gradu je oko 18,7&nbsp;°C  Svoju umjerenost grad zahvaljuje visokoj nadmorskoj visini od 1350 m. na kojoj se nalazi, ali i tome što leži u kotlini okruženoj planinama, koje ga štite od uticaja hladnih zračnih masa sa juga i jugoistoka. Zimi se zna lediti, ali snijeg izuzetno rijetko pada, zabilježen je 1959. i 1968. ali se brzo otopio.
 
## Privreda i transport
*Pretoria* je prije svega grad savezne administracije, ali je također važno željezničko i prometno čvorište i grad sa razvijenom industrijom. U gradu ima puno poduzeća koja se bave inžinjeringom, i proizvodnjom opreme za rudarstvo (dijamante) kao i puno pogona prehrambene industrije.
## Obrazovanje
*Pretoria* ima univerzitet, najveći u zemlji sa 50 000 studenata, čiji korijeni sežu u 1908. kad je osnovan *Transvaal University College*, kolokvijalno zvan *Tuks* po svom akronimu, iz njega je nastao *Univerzitet u Pretoriji* odlukom parlamenta 10. oktobra 1930.
Pored njega u gradu djeluje i *Univezitet Južne Afrike* (osnovan 1873.) kao i više srednjih tehničkih i pedagoških škola i fakulteta.
U gradu djeluje i više naučnih institucija, od kojih su najveći *Savjet za naučno i industrijsko istraživanje* i *Veterinarski institut Onderstepoort*.

## Gradovi prijatelji

## Galerija slika

datoteka:Old Transvaal Parliament.JPG|Stara zgrada *Transvaalskog parlamenta*
datoteka:Palace_of_Justice_-_Pretoria.jpg|Palača pravde
datoteka:Chuch Square, PTA.jpg|Crkveni trg
datoteka:Skyline-of-pretoria.jpg|Panorama grada

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice  
* ''Pretoria'' na portalu Encyclopædia Britannica 
* Univerzitet u Pretoriji