Miloševac (Velika Plana)

**Miloševac** je selo u Srbiji na 44°26' severne geografske širine i 21°06' istočne geografske dužine. Nalazi se u Podunavskom okrugu i pripada Opštini Velika Plana. Udaljeno je oko 15 kilometara od Smederevske Palanke i isto toliko od Velike Plane. Centar sela je tri kilometra udaljen od Velike Morave i nalazi se na levoj obali ove reke. Zbog blizine najvećoj srpskoj reci selo nosi nadimak *Skela na Moravi*.

Prema popisu iz 2002. bilo je 3426 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 4131 stanovnika).

## Historija

## Geografija

### Položaj

Miloševac se nalazi u Donjem Pomoravlju, koje se još naziva i Smederevsko Pomoravlje. Donje Pomoravlje se prostire od ušća Jasenice u Veliku Moravu na jugu do ušća Morave u Dunav na severu. Južno od Miloševca na 15-tak kilometara nalazi se Velika Plana, jugozapadno na takođe 15 kilometara Smederevska Palanka i severno na 30-35 kilometara nalaze se Smederevo i Požarevac. Istočno od Miloševca teče reka Velika Morava pravcem jug-sever.

Od Velike Plane do Smedereva sa razmakom oko 2-3 kilometara izgrađena su sledeća sela: Veliko Orašje, Krnjevo, Trnovče, Miloševac, Lozovik, Saraorci, Lugavčina, Osipaonica, Skobalj, Mala Krsna, Vranovo i Radinac. Sva ova sela imaju do pet hiljada stanovnika i leže na takozvanom Carigradskom drumu (Beograd - Niš - Carigrad). To je tip grupisanih, ušoranih drumskih sela. Zapadno od Miloševca pravcem sever-jug prostire se brdska greda kao ogranak (podnožje) Šumadijskih planina, a istočno, preko Morave, se prostire brdska greda pravcem sever-jug od Svilajnca do Požarevca kao podnožje (ogranak) Homoljskih planina.

Dužina Donjeg Pomoravlja od Velike Plane do Smedereva iznosi oko 50, a širina od Velike Morave do šumadijske brdske grede u proseku oko 10 kilometara. Širina se povećava u prvcu severa, ka Smederevu. Miloševac leži na polovini te širine Pomoravlja (3-4 kilometara do Velike Morave, 3-4 kilometara do brda). Na zapadu od Miloševca nalazi se Carigradski drum (Velika Plana - Smederevo), železnička pruga (Velika Plana - Mala Krsna) i auto-put (Niš - Beograd). Miloševac je od Beograda udaljen oko 80, od Niša 180, i od Kragujevca 70 kilometara.

Atar sela Miloševac se na severu graniči sa Lozovikom, na zapadu sa Golobokom i Krnjevom, sa južne strane su Trnovče i Veliko Orašje, dok se preko Morave nalazi Opština Žabari.

### Klima

Klima Miloševca pripada prelazu iz kontinentalne u umereno kontinentalnu, što znači da se poznaju i sva četiri godišnja doba. Tokom zime, a neretko i u jesen, česta pojava je izrazito jak jugoistočni vetar košava, koji duva u predelu Podunavlja i Pomoravlja iz pravca Karpata. Dužina trajanja košave je uglavnom tri do sedam dana. Zimske temperature se najčešće kreću između -5°C i +2°C. Sa druge strane leta su veoma topla i živa u termometru neretko ide i preko četrdeset stepeni celzijusa.

## Demografija

Prema popisu iz 2002. godine u naselju Miloševac živi 2592 punoletna stanovnika. Ovom broju stanovnika treba dodati i 270 dece smeštene kod porodica u organizaciji Centra za porodični smeštaj dece *Rada Đulić Mladenović-Crna*, koja su stanovnici Miloševca od svoje prve do dvadesete godine, odnosno do završetka zanata ili škole kada odlaze u svoje opštine na zaposlenje, ili ostaju u Miloševcu. Prosečna starost stanovništva iznosi 39,5 godina (38,0 kod muškaraca i 41,1 kod žena). U naselju ima 1004 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,41. U poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

Postoji 128 prezimena u Miloševcu. Velika većina žitelja Miloševca su Srbi, pravoslavne hrišćanske veroispovesti.

Dosta Miloševčana koji su tokom svog radnog veka stanovnici Smederevske Palanke, Velike Plane, Smedereva, Požarevca, Kragujevca, Beograda i šire posle penzionisanja se trajno vraćaju i ponovo postaju stanovnici Miloševca.

Zanimanja Miloševčana pokazuju šarolikost od poljoprivrednika do akademika i generala, uključujući i sve vrste zanata.

U Miloševcu postoje fudbalski i šah-klub, kao i bioskop, biblioteka (školska, mesna i biblioteka Centra).

## Crkva

U centru sela nalazi se crkva Rođenja Presvete Bogorodice iz 1870. godine. Crkvena opština po blagoslovu episkopa braničevskoga dr Ignatija izdaje parohijski list *Pravoslavni pastir* tri puta mesečno. Pri Crkvenom odboru oformljen je i hor koji je imao zapažene nastupe. Sekcija je priredila dosta dramskih predstava i nekoliko duhovnih akademija. Obeležili su jubileje 800 godina manastira Hilandar i 2000 godina hrišćanstva.

## Škola

Osnovna škola *Akademik [[Radomir Lukić|Radomir D. Lukić]]* dobila je ovo ime u 2000. godini, a do tada se zvala OŠ *[[Branko Radičević]]*. U školskoj 2000/2001. godini škola ima 590 učenika i 39 nastavnika.

U okviru škole radi đačka kuhinja sa svim potrebnim svaremenim inventarom.

## Zabavište

U zabavištu rade dve vaspitačice i jedan vaspitač sa sedamdesetoro dece. Obdanište je u sastavu zabavišta u Velikoj Plani.

## Centar za porodični smeštaj dece

Centar za porodični smeštaj dece *Rada Đulić Mladenović-Crna* trenutno ima 270 štićenika, razmeštenih u 125 hraniteljske porodice. Aktuelni direktor centra je Vojislav Pavlović, koji je i sam nekada bio štićenik doma.

Starija zgrada je podignuta 1963. godine, a novija 1980. godine.

## Sport

### Fudbal

Fudbalski klub „Sloga“ formiran je 1932. godine, a 1936. godine trgovac Svetislav Đurić sa ocem Vladom u Tabačini formira još jednu fudbalsku ekipu koju zvog prevelike borbenosti u početku prozvaše „Stršljenovi“, a kasnije FK „Srbija“. Na kratko vreme postojao je i treći klub u Miloševcu, koji je formirao kafedžija Dragoslav Bogdanovoć-Gosa i Petar Atanasković-Švaba u Bogdanskoj mali i nazvali ga „Slavija“. „Slavija“ se rasformirala 1943. godine tako što su svi igrači iz Bogdanske male i iz Tabačine prešli u „Slogu“.

Danas se FK „Sloga“ takmiči u Podunavskoj okružnoj ligi.

### Šah

1975. godine grupa šahovskih zaljubljenika na čelu sa šahovskim pedagogom Draganom Stankovićem uspeva da oformi klub, obezbedi klupske prostorije, u početku u Domu kulture, kasnije u Mesnij zajednici i uključi ga u zvanično takmičenje-ligu Podunavsko-braničevskog okruga, gde se već godinama sa više ili manje uspeha takmiči. Danas šah klub „Sloga“ ima pedesetak članova i dvadesetak registrovanih igrača koji čine okosnicu ekipe.

Najveći uspesi kluba do sada su prvo mesto na opštinskom kupu Velike Plane 1984. godine, te drugo mesto na regionalnom kupu u Kučevu iste godine.

### Stoni tenis

Stonoteniski klub je osnovan 1982. godine i takmičio se u Srpskoj ligi desetak godina sa promenljivim uspehom.

## Značajne osobe
* Radomir Lukić
* Vojislav Koštunica

## Reference

## Literatura
* Vojislav Obradović, *Miloševac: [[1476]]-[[2000]]: monografija*, OŠ „Radomir Lukić“, 2001.

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)