open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Doris Wishman

**Doris Wishman** (1. jun 1912 - 10. august 2002) bila je američka filmska režiserka, producentica i scenaristica, najpoznatija po eksploatacijskim filmovima 1960-ih i 1970-ih. Karijeru je započela sa *nudističkim filmovima*, nastavila sa seksploatacijskim filmovima, da bi na kraju snimala i hardcore pornografske filmove. U njenim filmovima su nastupale striptizeta Blaze Starr kao i Chesty Morgan.

## Filmografija
**[[Hideout in the Sun]]* (1960)
**[[Nude on the Moon]]* (1961)
**[[Diary of a Nudist]]* (1961)
**[[Blaze Starr Goes Nudist]]* (1962)
**[[Gentlemen Prefer Nature Girls]]* (1963)
**[[Playgirls International]]* (1963)
**[[Behind the Nudist Curtain]]* (1964)
**The Prince and the Nature Girl* (1964)
**[[Bad Girls Go to Hell]]* (1965)
**The Sex Perils of Paulette* (1965)
**Another Day, Another Man* (1966)
**My Brother's Wife* (1966)
**A Taste of Her Flesh* (1967)
**Indecent Desires* (1967)
**Too Much Too Often!* (1968)
**[[Love Toy]]* (1968)
**The Amazing Transplant* (1970)
**Keyholes Are for Peeping* (1972)
**[[Deadly Weapons]]* (1973)
**[[Double Agent 73]]* (1974)
**[[Satan Was a Lady]]* (1975)
**Come with Me, My Love* (1976)
**[[Let Me Die a Woman]]* (1978)
**[[A Night to Dismember]]* (1983)
**Dildo Heaven* (2002)
**[[Each Time I Kill]]* (2002)

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* Senses of Cinema: Great Directors Critical Database
* Ironic Mr Fox John Michael McCarthy's memoire of meeting Doris Wishman at the 1998 New York Underground Film Festival featuring original stills. May 30, 2013
Chuck Jones

**Charles Martin "Chuck" Jones** (21. septembar 1912 &ndash; 22. februar 2002) bio je američki filmski animator, karikaturist, scenarist, producent i režiser, najpoznatiji po animiranim filmovima iz serije *[[Looney Tunes]]* i *[[Merrie Melodies]]* koje je snimao za studio Warner Bros. Cartoons, odnosno kao tvorac likova kao što su Ptica Trkačica i Wile E. Coyote i Pepé Le Pew.

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
*
EPH receptor B2

**Receptor 2 efrinskog tipa B** je protein koji je kod ljudi kodiran *EPHB2* genom.

## Funkcija
Ephrinski receptori i njihovi ligandi, efrini, posreduju brojne procese razvića, posebno u nervnom sistemu. Na bazi njihovih struktura i sekvenci, efrini se dele u efrinsku klasu A (EFNA), koja se fiksira na membrani putem glikozilfosfatidilinozitolne veze, i efrinsku klasu B (EFNB), koji su transmembranski proteini. Eph familija receptora se deli u dve groupe na osnovu sličnosti njihovih sekvenci ekstracelularnog domena i njihovog afiniteta vezivanja liganda efrina A i efrina B. Efrinski receptori su najveća podgrupa receptora tirozinske kinazne (RTK) familije. Protein kodiran ovim genom je receptor za efrinske-B članove familije.

## Interakcije
EPH receptor B2 formira interakcije sa Src, RAS p21 proteinskim aktivatorom 1 i Abl genom.

## Reference
Don Siegel

**Donald Siegel** (26. oktobar 1912 - 20. april 1991) bio je američki filmski režiser i producent, najpoznatiji po nizu popularnih akcionih filmova, trilera i vesterna, kao i izuzetno plodnoj i uspješnoj suradnji sa glumcem Clintom Eastwoodom. 

## Filmografija

**[[Star in the Night]]* (1945)
**[[The Verdict (1946 film)|The Verdict]]* (1946)
**[[Night Unto Night]]* (1947)
**[[The Big Steal]]* (1949)
**[[The Duel at Silver Creek]]* (1952)
**[[Count the Hours]]* (1953)
**[[China Venture]]* (1953)
**[[Riot in Cell Block 11]]* (1954)
**[[Private Hell 36]]* (1954)
**[[The Blue and Gold]]* (1955)
**[[Invasion of the Body Snatchers (1956 film)|Invasion of the Body Snatchers]]* (1956)
**[[Crime in the Streets]]* (1956)
**[[Baby Face Nelson (film)|Baby Face Nelson]]* (1957)
**[[Spanish Affair]]* (1957)
**[[The Gun Runners]]* (1958)
**[[The Lineup (film)|The Lineup]]* (1958)
**[[Hound-Dog Man]]* (1959)
**[[Edge of Eternity (film)|Edge of Eternity]]* (1959)
**[[Flaming Star]]* (1960)
**[[Hell Is for Heroes (film)|Hell Is for Heroes]]* (1962)
**[[The Killers (1964 film)|The Killers]]* (1964)
**[[The Hanged Man (1964 film)|The Hanged Man]]* (1964)
**[[Stranger on the Run]]* (1967)
**[[Coogan's Bluff (film)|Coogan's Bluff]]* (1968)
**[[Madigan]]* (1968)
**[[Death of a Gunfighter]]* (1969)
**[[Two Mules for Sister Sara]]* (1970)
**[[The Beguiled]]* (1971)
**[[Dirty Harry]]* (1971)
**[[Charley Varrick]]* (1973)
**[[The Black Windmill]]* (1974)
**[[The Shootist]]* (1976)
**[[Telefon (film)|Telefon]]* (1977)
**[[Escape from Alcatraz (film)|Escape from Alcatraz]]* (1979)
**[[Rough Cut (1980 film)|Rough Cut]]* (1980)
**[[Jinxed!]]* (1982)

## Izvori

### Literatura
*

## Vanjske veze
*
*Senses of Cinema: Great Directors Critical Database
*An Academy Salute to Don Siegel, With Curtis Hanson and Clint Eastwood
CAPB

**CAPB** se može odnositi na:

* EPH receptor B2, receptorska tirozinska kinaza
* Kokamidopropil betain
Gordon Parks

:*Za škotskog sportskog novinara i bivšeg fudbalera v. [[Gordon Parks (fudbaler)]]*

**Gordon Roger Alexander Buchanan Parks** (30. novembar 1912 &ndash; 7. mart 2006) bio je američki fotograf, književnik, muzičar i sineast, poznat kao prvi afroamerički režiser angažiran od velikog hollywoodskog studija, odnosno po popularnom kriminalističkom filmu *[[Shaft (1971 film)|Shaft]]* koji je pokrenuo trend blaxploitation filma.

Njegov sin Gordon Parks, Jr. je također bio uspješni sineast.

## Vanjske veze

*
*The Gordon Parks Foundation
*Gordon Parks Collection Photograph and poetry exhibit in Gordon Parks' hometown
*Some of his photography 
*Luminous-Lint page
*Ordway Theater presents Gordon Parks in the  VocalEssence Witness series
*C-SPAN interview with Parks, discussing the exhibit "Half Past Autumn: The Art of Gordon Parks", November 25, 1997
*PBS Newshour, Jan 6, 1998 
*Further biographical information can be found at the Thomson/Gale 
*Photo District News, Legends Online site for Gordon Parks 
*Gordon Parks' oral history video excerpts at The National Visionary Leadership Project
*Gordon Parks Gallery  at Metropolitan State University, Saint Paul, Minnesota gallery devoted to preserving the legacy of Gordon Parks
*Art Directors Club biography, portrait and images of work 
*
Alexander Mackendrick

**Alexander Mackendrick** (8. septembar 1912 – 22. decembar 1993) bio je škotski filmski režiser i scenarist, najpoznatiji po filmovima snimanim za Ealing Studios nakon završetka Drugog svjetskog rata. Godine 1957. je u Hollywoodu snimio izuzetno uspješni film *[[Sweet Smell of Success]]*, ali taj uspjeh nije ponovio, te je posljednje decenije života proveo predajući film na Kalifornijskom institutu za umjetnost.

## Filmografija
### kao režiser
*  *[[Whisky Galore! (film)|Whisky Galore!]]* (1949)
*  *[[The Man in the White Suit]]* (1951)
*  *[[Mandy (film)|Mandy]]* (1952)
*  *[[The Maggie]]* (1954)
*  *[[The Ladykillers]]* (1955)
*  *[[Sweet Smell of Success]]* (1957)
*  *[[Sammy Going South]]* (1963)
*  *[[A High Wind in Jamaica (film)|A High Wind in Jamaica]]* (1965)
*  *[[Don't Make Waves]]* (1967)

### kao scenarist
* *[[Midnight Menace]]* (1937)
**[[Saraband for Dead Lovers]]* (1948)
**[[Dance Hall (film)|Dance Hall]]* (1950)

## Reference

## Literatura
* Lethal Innocence: The Cinema of Alexander Mackendrick by Philip Kemp
*  On Film-Making : An Introduction to the Craft of the Director by Alexander Mackendrick (edited by Paul Cronin).

## Vanjske veze
*
*
*''Senses of Cinema'': Alexander Mackendrick 
*Mackendrick retrospective at the Harvard Film Archive
Samuel Fuller

**Samuel Fuller** (12. august 1912 - 30. oktobar 1997) bio je američki filmski režiser i scenarist, najpoznatiji po nizu filmovima koji su za motiv imali rasizam i naličje američkog društva. Na Fullerov opus su snažno uticala iskustva iz Drugog svjetskog rata u kome se borio i bio ranjen kao pripadnik američke vojske, a posebno u poluautobiografskom ratnom spektaklu *[[The Big Red One]]*. Karijeru su mu također obilježili sukobi sa hollywoodskim producentima i studijima, a od kojih je najpoznatiji slučaj filma *[[White Dog]]* iz 1982. godine, zbog koga je iz protesta napustio SAD i posljednje filmove snimao u Francuskoj.

## Filmografija

Filmovi koje je potpisao kao režiser.

* *[[I Shot Jesse James]]* (1949)
* *[[The Baron of Arizona]]* (1950)
* *[[The Steel Helmet]]* (1951)
* *[[Fixed Bayonets!]]* (1951)
* *[[Park Row (film)|Park Row]]* (1952)
* *[[Pickup on South Street]]* (1953)
* *[[Hell and High Water (film)|Hell and High Water]]* (1954)
* *[[House of Bamboo]]* (1955)
* *[[China Gate (1957 film)|China Gate]]* (1957)
* *[[Run of the Arrow]]* (1957)
* *[[Forty Guns]]* (1957)
* *[[Verboten!]]* (1959)
* *[[The Crimson Kimono]]* (1959)
* *[[Underworld U.S.A.]]* (1961)
* *[[Merrill's Marauders (film)|Merrill's Marauders]]* (1962)
* *[[Shock Corridor]]* (1963)
* *[[The Naked Kiss]]* (1964)
* *[[Shark! (film)|Shark!]]* (1969)
* *[[The Big Red One]]* (1980)
* *[[White Dog]]* (1982)
* *[[Thieves After Dark]]* (1984)
* *[[Street of No Return]]* (1989)
* *[[The Madonna and the Dragon]]* (1990)
* *  The Big Red One: The Reconstruction* (2004)

## Izvori

## Vanjske veze

*
*American Film Institute interview  from fathom.com
*Jonathan Rosenbaum interview
*Article – Portuguese Magazine
Asocijacija koledža i škola sjevernih i centralnih saveznih država

**Asocijacija koledža i škola sjevernih i centralnih saveznih država** () je jedna od šest priznatih regionalnih agencija *(uz regionalne postoje i priznate nacionalne agencije)* za akreditaciju institucija koje pružaju visoko, srednjoškolsko i osnovno obrazovanje u Sjedinjenim Američkim Državama. Asocijacija djeluje na području saveznih država Arkansas, Arizona, Colorado, Illinois, Indiana, Iowa, Kansas, Michigan, Minnesota, Missouri, Nebraska, Novi Meksiko, Sjeverna Dakota, Ohio, Oklahoma, Južna Dakota, Zapadna Virginia, Wisconsin, Wyoming kao i na području od 71,000&nbsp;km2 na kojemu Navaho nacija ostvaruje semi-autonomna prava.

## Povezano

*Akreditacija institucija za visoko obrazovanje u SAD-u
Sjeverozapadna komisija za univerzitete i koledže

**Sjeverozapadna komisija za univerzitete i koledže** () je jedna od šest priznatih regionalnih agencija *(uz regionalne postoje i priznate nacionalne agencije)* za akreditaciju institucija koje pružaju visoko obrazovanje u Sjedinjenim Američkim Državama. Od 2012. komisija je prestala biti dio [Vijeća za akreditaciju visokog obrazovanja. To je ipak nije spriječilo u zadržavanju statusa priznate akreditacijske agencije od strane nacionalnog ministarstva obrazovanja gdje članstvo u vijeću nije obavezni uslov. Komisija je aktivna u saveznim državama Aljaska, Idaho, Montana, Nevada, Oregon, Utah i Washington.

## Povezano

*Akreditacija institucija za visoko obrazovanje u SAD-u
Asocijacija koledža i škola američkog Juga

**Asocijacija koledža i škola američkog Juga** () je jedna od šest priznatih regionalnih agencija *(uz regionalne postoje i priznate nacionalne agencije)* za akreditaciju institucija koje pružaju visoko, srednjoškolsko i osnovno obrazovanje u Sjedinjenim Američkim Državama. Asocijacija djeluje na Jugu SAD-a u saveznim državama Florida, Georgia, Kentucky, Louisiana, Mississippi, Sjeverna Karolina, Južna Karolina, Alabama, Tennessee, Texas i Virdžinija. Uz univerzitete u Sjedinjanim Državama asocijacija dodjeljuje akreditacije i pojedinim stranim univerzitetima, u prvom redu u Mekiku, Karibima, Centralnoj Americi i Južnoj Americi.

## Povezano

*Akreditacija institucija za visoko obrazovanje u SAD-u
Zapadna asocijacija škola i koledža

**Zapadna asocijacija škola i koledža** () je jedna od šest priznatih regionalnih agencija *(uz regionalne postoje i priznate nacionalne agencije)* za akreditaciju institucija koje pružaju visoko, srednjoškolsko i osnovno obrazovanje u Sjedinjenim Američkim Državama. Asocijacija djeluje na području saveznih država Kalifornija i Havaji, teritorijima Guam, Američka Samoa i Sjeverni Marijanski Otoci kao i pacifičkim državama Federalne Države Mikronezije, Palau i američkim školama u zemljama pacifičkog obruča i istočne Azije.

## Povezano

*Akreditacija institucija za visoko obrazovanje u SAD-u
EPH receptor A5

**Receptor 5 efrinskog tipa A** je protein koji je kod ljudi kodiran *EPHA5* genom.

Ovaj gen je pripadnik grupe efrinskih receptora iz familije proteinskih turozinskih kinaza. EPH i EPH-srodni receptori uzimaju učešća u posredovanju događaja razvića, posebno u nervnom sistemu. Receptori EPH podfamilije tipično imaju jedan kinazni domen, ekstracelularni region koji sadrži domen bogat cisteinom i dva ponavljanja fibronektinskog tipa III. Efrinski receptori se dele u dve grupe na bazi sličnosti sekvenci njihovih ekstracelularnih domena i njihovih afiniteta vezivanja liganda efrina A i efrina B.

## Reference

## Literatura
Šehzade Mahmut

**Šehzade Mahmud** (1475–1516) je bio sin sultana Bajezida II Kana i brat od Selima I Strašnog.

## Život
Rođen je u Manisi, kao treći sin Sultana Bajezida II Sveca i Bajazitove miljenice Ajše Hatune. Od 1492. do 1495. je bio namjesnik Saruhane (Manise) što znači kada mu otac umre on nasleđuje tron. No, kasnije Bajezid II Manisu dodeljuje svom najstarijem sinu sultan-princu Ahmedu. Mahmud je bio bistar i dobar upravitelj. Kako nebi doveo Selimovu vladavinu u pitanje kao njegov stariji brat Sultanzade Ahmed, pogubljen je po naređenju Sultana Selima I okrutnog 1516. godine, najverovatnije počiva u Selimovoj džamiji.
Stirling

**Stirling** (škotsko-gelski: *Sruighlea*, škotski: *Stirlin*) je grad u sredini
Škotske od 36,142 (91,260 u široj okolici) stanovnika, on je i administrativni centar područnog savjeta 
Stirling.

Stirling je bio kraljevski grad, centar historijske grofovije Stirlingshire.
## Geografija
Stirling leži u centru Škotske, na desnoj obali rijeke Forth, udaljen oko 50&nbsp;km sjeverozapadno od Edinburgha.
## Historija

Na strmom 75 metara visokom vulkanskom brdu, na kojem se danas nalazi utvrda, vjerojatno su svoje stanište imali i stari Pikti. 
Stirling je bio dovoljno razvijen pa je još oko 1130. dobio status kraljevskog grada. Škotski kralj Alexander II potvrdio mu je status i dodjelio drugu povelju  - 1226. on je pretvorio utvrdu u dvorac i kraljevsku rezidenciju.

Pored grada vodile su dvije slavne bitke, prva poznata kao Bitka kod sterlingškog mosta odigrala se 1297., u njoj je škotski nacionalni lider - William Wallace, uspio pobjediti englesku vojsku, i druga znana kao Bitka kod Bannockburna, koja se odigrala - 1314., 4&nbsp;km južnije od grada, u kojoj su Škoti porazili vojsku Edwarda II i nakon tog 
povratili svoju nezavisnost.

Od tada pa sve do sredine 16. vijek Stirling je procvjetao, pa je zajedno s 
Edinburghom dijelio privilegije škotske prijestolnice. To je bilo vrijeme kad je sterlingški dvorac bio česta rezidencija kraljeva iz Dinastije Stuart.

Važnost grada opala je nakon ujedinjenja Škotske i Engleske - 1603., u jednu monarhiju.
## Znamenitosti
Stari grad je izgrađen na višim dijelovima, pa do utvrde vode strme ulice, u kojima još ima brojnih dobro očuvanih stambenih zgrada iz 16. - 17. vijeka. 
Stirling još ima ostatke gradskih bedema, a isto tako i stari kameni most iz 
14. vijeka - Auld brig, preko Forth, građevinu šiljastih lukova. Njime se danas služe jedino pješaci, a nekad je on bio ključ 
Highlandsa.

Stirling je ubrzano rastao u 19. vijeku, naročito nakon dolaska željeznice, kada je postao trgovački centar velike i 
prosperitetne poljoprivredne regije. Tokom tog razdoblja izgrađen je dobar dio novog grada 
i to manje više južnije od centra.
## Privreda
Za ekonomiju grada najvažniji je uslužni sektor, naročito - financijski. Pored toga Stirling ima i nešto industrije; 
elektronika i prerada hrane.

Njegov izvanredni položaj u centru Škotske, iz kog se račva većina magistralnih cestovnih i željezničkih pravaca pomogao mu je da postane omiljena turistička destinacija.
## Gradovi prijatelji
* , Villeneuve-d’Ascq
* , Dunedin (Florida)
* , Summerside (Otok Princa Edwarda)
* , Obuda (Budimpešta)
## Reference

## Vanjske veze

* Stirling na portalu Encyclopædia Britannica
Stirling (vijeće)

**Stirling** (škotsko-gelski: *Sruighlea*, škotski: *Stirlin*) je jedno od 32 
područnih vijeća  i namjesništva na sjeveroistoku Škotske.
## Geografija
Stirling leži u centru Škotske pored Sjevernog mora, i graniči sa teritorijima područnih vijeća; Clackmannanshire (istok), 
Sjeverni Lanarkshire (jug), Falkirk (jugoistok), Perth i Kinross (sjever - sjeveroistok), Argyll i Bute (sjever - 
sjeverozapad) i sa jugozapada sa Istočnim i Zapadnim Dunbartonshirom.

Stirling zauzima površinu od 2,187.35 km² i ima 91,260 stanovnika.

Administrativni centar je Stirling. 
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice vijeća
Loch Oich

**Loch Oich** prevedeno **Jezero Lochy** (škotsko-gelski: *Loch Omhaich*) je slatkovodno jezero na 
sjeveru Škotske.
## Geografija
Jezero Oich je srednje i najviše jezero koje leži u dolini Glen Mor u škotskom područnom vijeću 
Highland, između jezera Loch Lochy i Loch Nessa na istoku Kaledonijski kanal koristi se vodama tih jezera, da premosti dolinu Glen Mor.

Glavna pritoka je rijeka Garry, a većina vode otječe rijekom Oich (i Kaledonijskim kanalom) do 11 kilometara udaljenog Loch Nessa.

Jezero je dugo 6.5 km, i maksimalno široko do 1&nbsp;km. Maksimalna dubina jezera je 47 metara, a nadmorska visina 32 metra.
## Reference

## Vanjske veze

* Karta jezera na portalu Scottish places
SEK

**SEK** se može odnositi na:

* EPH receptor A4, tirozinska receptorska kinaza
* Švedska kruna, oznaka valute
Bitka kod Sinopa

**Bitka kod Sinopa** je bila pomorska bitka vođena 30. novembra 1853. u luci Sinop u severnoj Anadoliji tokom Krimskog rata (1853-1855). U ovoj bici brodovi Ruske Imperije su zbrisali patrolni odred turskih brodova usidren u luci. Smatra se poslednjom velika bitkom jedrenjaka i prvoj velikoj bici u ratu. Bitka je imala presudan uticaj na Ujedinjeno Kraljevstvo i Francusku da uđu u rat na strani Osmanskog 
carstva.
Loch Linnhe

**Loch Linnhe** (škotsko-gelski: *An Linne Dhubh* = crni bazen - gornji dio, ili *An Linne Sheileach* = slani bazen - donji dio) je zaljev u Atlantiku na sjeverozapadu Škotske, u Highlandsu.

## Geografija
Loch Linnhe ima vrlo izduženi oblik dug je nekih 50 km a širok do 4 u donjem dijelu.

Unutar zaljeva leže manje uvale; Loch Leven odmah do ulaza s juga i Loch Eil na kraju zaljeva sa sjeverne strane, na samom dnu s južne strane leži lučki grad Fort William. Nešto sjevernije od njega počinje Kaledonijski kanal, a tu je i ušće rijeke Lochy, koja istječe iz jezera Loch Lochy

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Scottish anchorages''
3. dalmatinska udarna brigada

**Treća dalmatinska udarna brigada** formirana je 12. novembra 1942. u selu Bračević (Vrba), blizu Muća. Od Mosećkog bataljona formirani su 1. i 2. bataljon brigade, a od Mosorskog bataljona formiran je 3. bataljon u koji je 27. novembra ušla i Trogirsko-rogoznička četa, jačine 100 boraca. Brigada je imala 560 boraca. Četvrti bataljon činilo je oko 200 boraca, od kojih oko 100 nenaoružanih. Bila je pod komandom štaba 4. Operativne zone Hrvatske do 12. februara 1943. kad je ušla u sastav novoformirane Devete dalmatinske divizije.

Prvi komandant brigade bio je Branko Dude, narodni heroj, a politički komesar Mate Ujević, narodni heroj.

## Borbeni put

U bici na Neretvi vodila je borbe na sektoru Imotskog, Posušja i Širokog Brijega. Pri prelasku Neretve i Prenja 9. divizija zadužena je za transport i obezbeđenje Centralne bolnice. Tom prilikom je cela divizija, uključujući i Treća dalmatinsku brigadu zahvaćena tifusom.

Treća dalmatinska brigada je reorganizovana sredinom aprila 1943. godine u Nevesinju, Popunjena je delom boraca iz rasformiranih 4. i 5. dalmatinske brigade, tako da je imala preko 1.200 boraca u pet bataljona i prištapske jedinice.

Tokom bitke na Sutjesci bori se u sastavu Prve proleterske, pa zatim 7. banijske divizije. Zbog ozbiljnih gubitaka 6. juna 1943. na Vučevu je brigada rasformirana, a njeno ljudstvo raspoređeno je u sastav Prve proleterske i Prve dalmatinske brigade.

Ponovno je formirana 8. septembra 1943. kod Vrlike od Grupe bataljona. Brojala je 952 borca, od čega 70 žena. Ušla je u sastav 9. divizije i u njoj je ostala do kraja rata. Učestvovala je u borbi protiv nemačkih snaga u tokom odbrane Splita. Tokom novembra i decembra istakla se na pravcima nemačkog nastupanje, tokom operacije „Citen“. Tokom desanta na Drvar brigada je angažovana u oštrim borbama. Učestvovala je u borbama za oslobođenje Livna, Duvna i Posušja. Istakla se u Kninskoj i Mostarskoj operaciji. Oslobodila je Pag, Rab, Cres i Lošinj. a tokom Tršćanske operacije učestvovala je u desantu na Istru.

U decembru 1944- imala je 1.747 boraca, (75 žena), a krajem marta 1945. 1.961 boraca, (81 žena). Odlikovana je Ordenom narodnog heroja, Odlikovana je Ordenom zasluga za narod sa zlatnom zvezdom i Ordenom bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem.

Kroz brigadu je prošlo preko 4.000 boraca od kojih je 2.110 boraca poginulo.

## Narodni heroji Treće dalmatinske brigade
* Ante Bilobrk
* Branko Dude
* Mate Ujević

## Literatura

* Mate Šalov: Treća dalmatinska brigada - Institut za historiju radničkog pokreta Dalmacije, Split 1988
* **[[Vojna enciklopedija]]**, Beograd 1975. godina
*
EPH receptor A2

**EPH receptor A2** (*efrinski receptor 2 tipa A*) protein je koji je kod ljudi kodiran *EPHA2* genom.

Ovaj gen je pripadnik grupe efrinskih receptora iz familije proteinskih turozinskih kinaza. EPH i EPH-srodni receptori uzimaju učešća u posredovanju događaja razvića, posebno u nervnom sistemu. Receptori EPH podfamilije tipično imaju jedan kinazni domen, ekstracelularni region koji sadrži domen bogat cisteinom i dva ponavljanja fibronektinskog tipa III. Efrinski receptori se dele u dve grupe na bazi sličnosti sekvenci njihovih ekstracelularnih domena i njihovih afiniteta vezivanja liganda efrina A i efrina B.

## Interakcije
EPH receptor A2 formira interakcije sa PIK3R1, Grb2, ACP1 i SHC1.

## Reference

## Literatura
Predrag Matić

**Predrag Matić**, poznat pod nadimkom **Fred** (Požega, 2. lipnja 1962. – Zagreb, 23. kolovoza 2024.), hrvatski vojni časnik, publicist i političar, bivši ministar branitelja, obitelji i međugeneracijske solidarnosti u kabinetu Zorana Milanovića te bivši zastupnik u Europskom parlamentu. Poznat je po učešću u bitci za Vukovar 1991. godine, kada se istakao u obrani grada te potom bio zarobljen i nekoliko mjeseci držan u zarobljeničkim logorima u Srbiji. Svoja ratna iskustva je opisao u knjizi *Ništa lažno*. 2009. ga je predsjednik Ivo Josipović imenovao za svog savjetnika. Godine 2014. je dio hrvatskih ratnih veterana pokrenuo svakodnevne prosvjede u Zagrebu sa ciljem njegove smjene.

Preminuo je 23. kolovoza 2024. godine u bolnici, gdje je izvorno primljen zbog problema sa žuči.

## Reference
Toirdelbach Ua Briain

**Toirdhealbhach Ua Briain** (stari ispis: **Toirdelbach Ua Briain**), anglicizirano *Turlough O'Brien* (1009 – 14. jul 1086) bio je kralj Munstera i de facto veliki kralj Irske. Bio je unuk kralja Briana Borume, odnosno sin Tadc mac Briaina, ubijenog 1023. godine od strane svog polubrata Donnchad mac Briaina.

O prvih četrdeset godina Toirdelbachovog života se ne zna ništa. Tek 1050-ih se navodi kako je pronašao saveznike u Connachtu i Leinsteru, posebnog kod moćnog kralja Leinstera Diarmait mac Mail na mBoa, koji mu je pomogao da zavlada Munsterom. Nakon otprilike deset godina je uspio svrgnuti svog strica Donnchada i poslati ga u progonstvo, a nakon čega je Toirdelbach u Munsteru vladao kao Diarmaitov vjerni saveznik.

Nakon Diarmaitove smrti Toirdelbach je preuzeo dodatnu vlast, preuzevši nadzor nad preko polovice teritorija Irske. Izvori navode da nije bio daroviti vojskovođa, ali da je to nadoknađivao izuzetnom diplomatskom sposobnošću, pri čemu se njegov uticaj proširio na sjever sve do Ulaida, odnosno kako je bio u stanju postavljati i svrgavati kraljeve Connachta. Nakon dvije decenije vlasti je umro nakon duge bolesti. Njegov sin Muirchertach Ua Briain i Toirdelbach Ua Conchobair su također postali veliki kraljevi.

## Izvori

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
OGD

**OGD** se može odnositi na:

* Receptor 1 fibroblastnog faktora rasta, receptorska tirozinska kinaza
* Ezofagogastroduodenoskopija, dijagnostička procedura
Receptor 1 fibroblastnog faktora rasta

**Receptor 1 fibroblastnog faktora rasta** (*FGFR1*, *receptor 1 bazičnog fibroblastnog faktora rasta*, *fms-srodna tirozinska kinaza-2 / Pfeiffer sindrom*, i CD331) receptorska tirozinska kinaza je čiji ligandi su specifični članovi familije fibroblastnih faktora rasta. FGFR1 je asocirana sa Pfeiffer sindromom.

## Funkcija
Protein kodiran ovim genom je član familije receptora fibroblastnih faktora rasta (FGFR) među kojima je aminokiselinska sekvenca visoko konzervirana tokom evolucije. Članovi FGFR familije se međusobno razlikuju po nihovom afinitetu za ligande i tkivnoj distribuciji. Reprezentativni protein pune dužine se sastoji od ekstracelularnog regiona, sastavljenog od tri imunoglobulinu slična domena, jednog hidrofobnog jednoprolaznog membranskog segmenta i citoplazmatičnog tirozinskog kinaznog domena. Ekstracelularna porcija proteina interaguje sa fibroblastnim faktorima rasta, čime se pokreće signalna kaslada koja utiče na mitogenezu i diferencijaciju. Ovaj član familije se vezuje za kisele i bazne fibroblastne faktore rasta.

## Interakcije
Receptor 1 fibroblastnog faktora rasta formira interakcije sa GRB14, SHB, FRS2, Klotho, i FGF1.

## Povezano
* Klaster diferencijacije

## Reference

## Literatura

* 
*
*
*
*

## Vanjske veze
*  GeneReviews/NIH/NCBI/UW entry on FGFR-Related Craniosynostosis Syndromes
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on Kallmann syndrome
* 
* Fibroblast growth factor receptor 1  on the Atlas of Genetics and Cytogenetics in Oncology and Haematology
* 
*
CEK

**CEK** se može odnositi na:

* Receptor 1 fibroblastnog faktora rasta, receptorska tirozinska kinaza
* Chelyabinsk aerodrom, IATA kod
Sveta Rozalija

**Sveta Rozalija** (Palermo, 1130. - 4. rujna 1166.) - katolička svetica

Rozalija se rodila u plemićkoj normanskoj obitelji u Palermu, najvećem gradu na talijanskom otoku Siciliji. Nalazila se na dvoru kraljice Margarete. Kasnije je stupila u red augustinki. No zbog želje za pustinjačkim životom, povukla se u jednu špilju na Monte Pellegrino kod Palerma, gdje je provodila vrlo strog pokornički život, sve do smrti 1166. godine.
Strašna kuga poharala je Palermo 1624. godine. Sv. Rozalija ukazala se prvo jednoj ženi, a zatim lovcu. Rekla mu je gdje se nalaze njene kosti i zamolila, da se njene relikvije u procesiji prenesu u Palermo. Lovac je pronašao njene kosti i nakon procesije, kuga je nestala. Nakon toga, sv. Rozalija proglašena je zaštitnicom Palerma i na mjestu pronalaska njenih relikvija, podignuto je svetište. 
Papa Urban VIII. proglasio je Rozaliju svetom, 1630. godine. Hrvatski pisac Antun Kanižlić, napisao je pripovijest „Sveta Rožalia” 1759. godine.

## Vanjske veze
* Župa Sv. Rozalije - Ivanovac
Ruaidrí Ua Conchobair

**Ruaidrí Ua Conchobair** (noviji ispis: **Ruaidhrí Ua Conchobhair**, o. 1116 – 2. decembar 1198) bio je kralj Connachta od 1156. do 1186. godine te velki kralj Irske od 1166. do 1183. godine, poznat kao posljednja ličnost koja je tu titulu nosila prije normanske invazije.

Bio je jedan od dvadeset sinova ranijeg velikog kralja Tairrdelbacha Ua Conchobaira. Godine 1136. je zajedno sa bratom Aedhom digao pobunu protiv oca koja je ugušena, i nakon koje je Aedh oslijepljen; Ruaidri je tu sudbinu izbjegao Muireadrach Ua Dubthaighu, nadbiskupu Connachta. Međutim, ostao je u tamnici sve dok njegov brat i prijestonasljednik Conchobar Ua Conchobair nije ubijen 1144. Prijestonasljednikom je proglašen sedam godina kasnije.

## Izvori

## Literatura
**Ruaidrí Ua Conchobair*, in *Medieval Ireland:An Encyclopedia*, pp.&nbsp;466–471, ed. Seán Duffy, New York, 2005. .
*The Annals of Ulster
*Annals of the Four Masters
*Goddard Orpen, *Song of Dermot and the Earl* (1892)
*William Stubbs, edition of *Benedictus Abbas* (Rolls Series)
*Kate Norgate, *England under the Angevin Kings*, vol. ii. (1887).
*Giraldus Cambrensis, Opera, vol. v. (Rolls Series)
Brian Ua Néill

**Brian Ua Néill**, također poznat i kao **Brian O'Neill** (? - 14. maj 1260) bio je kralj Connachta od 1241. odnosno samozvani veliki kralj Irske od 1258. do smrti. Kraljem je postao kada su ga takvim priznali princ Tadhg O'Brien i Aodh O'Connor, saveznici koje je okupio u borbi protiv normanskog Gospodstva Irske. U odlučujućoj bitci kod Druim Dearga su ga O'Brien i O'Connor iznevjerili, a što je Normanima omogućilo da ga poraze i ubiju. Glava mu je kasnije poslana kralju Henryju III u Englesku.

## Literatura

## Izvori

## Vanjske veze
* High Kings of Ireland
Edward Bruce

**Edward Bruce** (normanski francuski: *Edward de Brus*; srednjoirski: *Edubard a Briuis*; škotsko-gelski: *Eideard* ili *Iomhair Bruis*; o. 1280 – 14. oktobar 1318), ponekad navođen i kao **Edward od Brucea** (), bio je mlađi brat škotskog kralja Roberta Brucea, koji ga je podržavao u borbi za škotsku krunu, a zatim pokušao i sam postati vladarom Irske. Proglašen je velikim kraljem Irske, ali ga je na kraju u bitci porazio i ubio Sir John de Bermingham. U Škotskoj je držao titulu earl od Carricka.

## Preci



## Literatura
* *Robert Bruce and the Community of the Realm of Scotland*, GWS Barrow, 1976.
* *Annals of Ireland 1162-1370* in *Britannia* by William Camden; ed. Richard Gough, London, 1789.
* *Robert the Bruce's Irish Wars: The Invasions of Ireland 1306-1329*, Sean Duffy, 2004.
**The Greatest Traitor: The Life of Sir Roger Mortimer, 1st Earl of March*, Ian Mortimer, 2004.
**The Wars of the Bruces:  Scotland, England and Ireland 1306-1328*, Colm McNamee,  1997  

## Vanjske veze
* The Annals of Ulster
Sopor

**Sopor** je oblik kvantitativnog poremećaja svijesti. U soporoznom stanju bolesnik je kao u dubokom snu i reaguje vrlo teško samo na jake draži, i to kratko sa često nerazumljivim verbalnim odgovorom. Eventualno može biti očuvana orijentacija prema sebi (zna ko je, kako se zove) i prema drugim osobama (prepoznaje svoje najbliže). Nakon perioda sopora prisutno je nesjećanje za to vrijeme, ili pak djelimično fragmentirano i nejasno sjećanje (zna da su ga budili, zvali po imenu, zna ko ga je budio). Soporozno stanje se javlja kod težih trauma glave, kod politrauma, zatim kod težih ili teških trovanja. Trajanje je različito, od nekoliko sati do dana sa oporavkom ili prelaskom u komu. Za vrijeme sopora, pored utvrđivanja neposrednog uzroka koji je doveo do sopora, neophodno je kontinuirano praćenje bolesnika u jedinicama intenzivne njege uz obavezan monitoring, kao i uključivanje specijalista iz drugih oblasti medicine.
Konfuzno-oneroidno stanje

**Konfuzno-oneroidno stanje** (subakutni delirijum, amentni sindrom) je oblik kvalitativnog poremećaja svijesti. Karakteriše se smetenošću, zbunjenošću, neprepoznavanjem osoba i predmeta u svojoj okolini, bolesnik često zaluta, kao da nešto traži, ne shvata situaciju, rasuđivanje je poremećeno, sugestibilan, nesiguran, labilnog afekta, vidi razne scene koje se odvijaju kao u snu (oneiros – san), verbalizira nesistematizirane ideje odnosa prolaznog karaktera, nesigurne orijentacije u vremenu, prostoru i prema drugim osobama. 
Spoljašnji aspekt bolesnika je upadljiv, sa zbunjenim i zaplašenim izrazom lica. Osjeća se izgubljenim, stalno zapitkuje šta se dešava, gdje se nalazi. Karakteristično je prisustvo straha, koji može biti jako izražen i zavisi od trenutnog afektivnog stanja. Obično nema halicinacija, ponekad se javljaju iluzije. 
Oštećena je aktivna pažnja kao i njeno održavanje (tenacitet). Također, poremećeno je pamćenje, te je prisutna nepotpuna amnezija i pogrešno sjećanje za događaje u toku konfuzno-oneroidnog stanja.
Oštećenja navedenih psihičkih funkcija neminovno dovode do poremećaja mišljenja sa nemogućnošću usmjeravanja i održavanja misaonog toka ka željenom cilju, govor je nepovezan, teme se brzo mijenjaju. 
Bolesnik može biti pospan ili imati nesanicu sa inverzijom sna, tako da danju spava a noću je budan.
U zavisnosti od afekta izmjenjena je psihomotorna aktivnost, od snižene aktivnosti, pa do jake uznemirenosti. 

Ovo stanje se pored akutne stresne reakcije javlja kod organskih oštećenja CNS-a (nakon trauma, intoksikacija, infekcija, vaskularnih obljenja, hipoksija sa uvodom u delirijum).
Domnall Ua Lochlainn

**Domhnall Ua Lochlainn** (stari ispis: **Domnall Ua Lochlainn**) (1048 &ndash; 10. februar 1121), također poznat kao **Domhnall Mac Lochlainn** (stari ispis: **Domnall Mac Lochlainn**), je bio vladar koji se nazivao velikim kraljem Irske.

Domnall je poticao iz klana Cenél nEógain, ogranka dinastije Uí Néill. Godine 1083. je postao kralj Ailecha, a vladavinu je otpočeo pljačkaškim pohodom protiv kraljevstva Conaille Muirtheimne u današnjem jugoistočnom Ulsteru. Njegova nastojanja da efektivno vlada Irskom je spriječavao Muirchertach Ua Briain. Usprkos toga, *[[Annals of Ulster]]* njegovu vladavinu opisuju kao uspješnu, odnosno kao doba prosperiteta.

## Izvori

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Muirchertach Mac Lochlainn

**Muircheartach Mac Lochlainn** (stari ispis: **Muirchertach Mac Lochlainn**; ? - 1166) bio je kralj klana Cenél nEógain, Tyronea i veliki kralj Irske od oko 1156.  do smrti. Naslijedio je Toirdhealbhach Ua Conchobhaira nakon njegove smrti.

Mac Lochlainn je preživio pokušaj Ruaidrí Ua Conchobaira da ga svrgne 1159. Nije, međutim, uspio suzbiti otpor klana Cenél Conaill i Ulaida. Godine 1166. je, u pokušaju da postigne diplomatski sporazum sa susjedima,  dogovorio primiej i uzeo taoce iz brojnih porodica današnjeg Ulstera. Zauzvrat je dao svečasnu zakletvu biskupu Armagha i drugim velikodostojnicima da će sa taocima dobro postupati. Usprkos toga, zakletvu je prekršio te je Eochaid mac Con Ulad Mac Duinn Sléibea, kralja Ulstera, utamničio i oslijepio.

Mac Lochlainna su nakon toga gotovo odmah napustili svi saveznici, osim nekolicine. Kada je njihov broj spao na šesnaest sljedebnika, svi su ubijeni, a što se po tradiciji tumačilo kao odmazda Svetog Patrika.

## References

*Ó Cróinín, Dáibhí, *Early Medieval Ireland: 400&ndash;1200.* Longman, London, 1995. 
*"Muirchertach Mac Lochlainn and the "Circuit of Ireland"," Donnchadh O Corrain, in *Seanchas: Studies in Early and Medieval Irish Archaeology, History and Literature in Honour of [[Francis John Byrne]],* pp.&nbsp;238–250. Four Courts Press, Dublin, 2000.
*"Mac Lochlainn, Muirchertach," volume five, *Dictionary of Irish Biography ... to the Year 2002*, Cambridge, 2010.

## Vanjske veze
*CELT: Corpus of Electronic Texts at University College Cork
Sumračno stanje

**Sumračno stanje** u medicini je oblik kvalitativne poremećaji svijesti. To je stanje koje se karakteriše suženjem polja svijesti. Nastaje naglo i traje nekoliko minuta do nekoliko dana i prestaje naglo, kako je i nastalo. Unutrašnja povezanost psihičkih funkcija je očuvana i veća je nego kod delirijuma. Za okolinu bolesnik ne mora biti upadljiv, može da obavlja različite prostije poslove, da sklapa poznanstva, da putuje. Međutim, pažljivim posmatranjem može se primjetiti da je osoba uplašenog, zbunjenog i čudnog izraza lica, pogrešno prepoznaje osobe u svojoj okolini, ponaša se neprimjereno. Bolesnik nije svjestan šta radi i zašto baš to radi, nije svjestan sebe i svojih aktivnosti. Očuvana je samo predmetna svijest, dok svjesnost o "vlastitiom ja" nedostaje. Potpuno je dezorijentisan, pamćenje je oštećeno i za vrijeme sumračnog stanja postoji potpuna amnezija. Može da doživljava zastrašujuće obmane čula (iluzije i halucinacije), kada postaje uznemiren i opasan po sebe i okolinu. Tada se ovo sumračno stanje ponekad naziva dezorijentisano sumračno stanje, za razliku od orijentisanog, gdje nema čulnih obmana i psihomotorne uznemirenosti. 

Sumračno stanje je najčešće organske prirode (epilepsija, oštećenja mozga raznim reagensima). Javlja se i kod psihički uslovljenih stanja, kao npr. kod jakog afekta, kada dolazi do kratkotrajnog suženja svijesti, zatim kod disocijativnih (konverzivnih, histeričnih) stanja.
Hipnotičko stanje

**Hipnotičko stanje** je oblik kvalitativne poremećaji svijesti. Ovo stanje suženja svijesti postiže se pomoću hipnotizera, osobe koja je vična da drugu osobu (medijum) hipnotiše, tj. dovede u stanje sužene svijesti. Tada je moguće doprijeti do nekih podsvijesnih sadržaja, koji mogu biti uzrok neurotičnih smetnji. Spoznajom tog sadržaja, koji je prijetio prodorom u svijesni dio ličnosti, a do tada bio nepoznat sa nedokučivo mogućim destruktivnim dejstvom na svjesni dio ličnosti, osoba se oslobađa neurotskih simptoma. Pod komandom hipnotizera hipnotisana osoba izvršava neke prostije radnje, ali nikad ono što ne bi učinila u normalnom stanju svijesti. Definišu se različiti stepeni dubine svijesti, dopirući do dubljih instanci podsvijesti čovjeka.
Automatizmi i automatska ponašanja

**Automatizmi i automatska ponašanja** u medicini je oblik kvalitativne poremećaji svijesti. Izvođenje pojedinih radnji i postupaka može biti automatsko, bez učešća i kontrole volje, naročito ako su u pitanju prostije radnje, kada se pažnja tada može usmjeriti na druge stvari. To se dešava normalno prilikom obavljanja jednostavnih istih pokreta, npr. u fabrikama za trakom. 
Opisuju se  **patološke automatske radnje** kada osoba obavlja neke čak složenije automatske radnje, a da sebi ne može objasniti zašto je to uradila, kao npr. ako su to zadani zadaci u toku hipnoze od strane hipnotizera, kada je takav obrazac već unaprijed predprogramiran a u saglasnosti osobe izvršioca. Kod  **neuroloških automatizama** osoba izvršava automatsku radnju u sklopu nekog neurološkog poremećaja, kao npr. u toku epileptičnog napada, nakon traumatske povrede glave, i dr.
Papa Šenuda II od Aleksandrije

**Šenuda II od Aleksandrije** bio je 65. koptski papa Aleksandrije i patrijarh Stolice sv. Marka, koji je stolovao od 1032. do 29. oktobra 1046.
Receptor 2 fibroblastnog faktora rasta

**Receptor 2 fibroblastnog faktora rasta** (FGFR2, *CD332*, klaster diferencijacije 332) protein je koji je kod ljudi kodiran *FGFR2* genom lociranom na hromozomu 10. FGFR2 is a receptor for fibroblastni faktor rasta.

Protein kodiran ovim genom je član familije receptora fibroblastnih faktora rasta (FGFR) među kojima je aminokiselinska sekvenca visoko konzervirana tokom evolucije. Članovi FGFR familije se međusobno razlikuju po nihovom afinitetu za ligande i tkivnoj distribuciji. Reprezentativni protein pune dužine se sastoji od ekstracelularnog regiona, sastavljenog od tri imunoglobulinu slična domena, jednog hidrofobnog jednoprolaznog membranskog segmenta i citoplazmatičnog tirozinskog kinaznog domena. Ekstracelularna porcija proteina interaguje sa fibroblastnim faktorima rasta, čime se pokreće signalna kaslada koja utiče na mitogenezu i diferencijaciju. Ovaj član familije se vezuje za kisele, bazne i/ili keratinocitne faktore rasta u zavisnosti od izoforme.

## Izoforme
FGFR2 je prirodno javlja u obliku dve izoforme FGFR2IIIb i FGFR2IIIc, formirane splajsovanjem trećeg imunoglobulinu sličnog domena. FGFR2IIIb se predominantno javlja u tkivu izvedenom iz ektoderma i površinskom sloju endotelnih organa, i.e. koža i unutrašnji organi. FGFR2IIIc se javlja u mesenhimu, što kosti glave i lica i stoga su mutacije ovog gena asocirane sa kraniosinostozom.

## Interakcije
Receptor 2 fibroblastnog faktora rasta formira interakcije sa FGF1.

Splajsne izoforme se razlikuju u vezivanju:

* FGFR2IIIb se vezuje za FGF-1, -3, -7, -10, -22
* FGFR2IIIc se vezuje za FGF-1, -2, -4, -6, -8, -9, -17 i -18

## Povezano
* Klaster diferencijacije

## Reference

## Literatura

*
*
*
*
*

## Vanjske veze
*  GeneReviews/NIH/NCBI/UW entry on FGFR-Related Craniosynostosis Syndromes
* 
* 
*
Druga bitka na Marni

**Druga bitka na Marni** je bio posljednji veliki njemački napad tokom Proljetne ofenzive u Prvom svjetskom ratu. Bitka se vodila od 15. srpnja do 6. kolovoza 1918. godine pokraj rijeke Marne, gdje se četiri godine ranije također vodila važna bitka. 

Vrhovni zapovjednik njemačkih snaga, Erich Ludendorff, potaknut uspjehom svojih četiriju velikih ofenziva u Francuskoj od ožujka do lipnja 1918., pokrenuo je novu ofenzivu želeći udaljiti francuske jedinice s bojišnice u Flandrija, prema kojoj je usmjeravao svoju posljednju i odlučujuću ofenzivu. Ludendorffov plan bio je osvojiti Reims i razdvojiti francuske jedinice. No, francuski zapovjednik, Ferdinand Foch, predvidio je ovakav tijek događaja tako da su se Nijemci neočekivano suočili sa snažnim otporom i kontranapadima. Iako su njemačke jedinice na nekoliko mjesta uspjele prijeći rijeku Marne, nisu uspjeli prodrijeti duboko u francuski teritorij. Francuska je uživala pomoć britanskih, američkih i talijanskih trupa. 

Na jugozapadu, Nijemci su prodrli tek 10km prije nego su se povukli pod snažnom savezničkom paljbom. Dana 18. srpnja, Ludendorff je opozvao svoje trupe, dok je Antanta istovremeno pokrenula masovni kontranapad. Saveznici su napali njemačke položaje velikom silinom, pritom ih uhvativši potpuno nespremne. Tri dana kasnije, savezničke trupe prelaze Marne, a Nijemci se povlače do linije Aisne-Vesle. Potpuno iscrpivši njemačku vojsku, ova bitka se pokazala ključnom što se promjene balansa moći na Zapadnom frontu tiče. Bitka je službeno zaključena 6. kolovoza 1918. godine.
Falkirk (vijeće)

**Falkirk** (škotsko-gelski: *An Eaglais Bhreac*, škotski: *Fawkirk*) je najmanji od svih 32 
područnih vijeća  i namjesništva na sjeveroistoku Škotske.
## Geografija
Falkirk leži u centru Škotske pored Sjevernog mora, i graniči sa teritorijima područnih vijeća; Sjeverni Lanarkshire, Stirling i Zapadni Lothian, a preko estuarija rijeke Forth - Firth of Forth na sjeveroistoku sa Clackmannanshirom i Fifeom.

Falkirk zauzima površinu od 297.37 km² i ima 157,140 stanovnika, a administrativni centar mu je Falkirk. 
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice vijeća
Falkirk

**Falkirk** (škotsko-gelski: *An Eaglais Bhreac*, škotski: *Fawkirk*) je grad u sredini
Škotske od 35,398 stanovnika, on je i administrativni centar područnog savjeta 
Falkirk.

Falkirk je svojevremeno bio kraljevski grad, u historijskoj grofoviji Stirlingshire.
## Geografija
Falkirk leži u centru škotske Centralne doline, gotovo u sredini između dva najveća grada, udaljen oko 37.5 km sjeverozapadno od Edinburgha i 33.0&nbsp;km Glasgowa.

Najveća kontejnerska luka škotske i veliki petrokemijski kompleks Grangemouth leži 5&nbsp;km sjeveroistočno u estuariju rijeke Forth.
## Historija
Južno od centra grada nalaze se ostatci Antoninovog zida rimske granice iz 2. vijeka, a u predgrađu *Camelon* ostatci kasnije rimske utvrde.

Falkirk je 1646. dobio status kraljevskog grada, ali ga je izgubio nakon škotskog ustanka 1715.

Kako se nalazi na izuzetnoj strateškoj poziciji Falkirk je bio poprište dviju slavnih bitaka, prve održane 1298. u kojoj su pobijedili Englezi, i druge iz 1746. u kojoj su pobjedu odnjeli Škoti.
## Privreda
Od kraja 18. i tokom 19. vijeka, lokalna nalazišta ugljena, željezna ruda i vatrostalne gline pomogla su da se u gradu razvije teška industrija.

Iako ona danas više ne predstavlja tako značajan faktor kao nekad, i danas je Falkirk škotski centar za trgovinu lakim metalima, jer ima valjaonicu aluminija. Pored tog u gradu se proizvode automobilski dijelovi, pivo i strojevi.
## Gradovi prijatelji
* , Créteil
* , Odenwald
* , San Rafael (Kalifornija)
* , Quimper
## Reference

## Vanjske veze

* Falkirk na portalu Encyclopædia Britannica
Clackmannanshire

**Clackmannanshire** (škotsko-gelski: *Siorrachd Chlach Mhannainn*, što znači *kamen manau*) je najmanji od svih 32 
područnih vijeća  i namjesništva Škotske.
## Geografija
Clackmannanshire leži u centru Škotske pored Sjevernog mora, i graniči sa teritorijima područnih vijeća; Stirling, Fife i Perth & Kinross.

Clackmannanshire zauzima površinu od 158.64 km² i ima 51,280 stanovnika, a administrativni centar mu je Alloa (nekad je to bio Clackmannan). 
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice vijeća
Dumfries

**Dumfries** (škotsko-gelski: *Dùn Phris*) je najveći grad jugozapade Škotske  od 
32,914 stanovnika, on je i administrativni centar područnog savjeta 
Dumfries i Galloway, nekadašnji kraljevski grad historijske grofovije Dumfriesshire.
## Geografija
Dumfries leži duž lijeve obale rijeke Nith, koja 13 km ima ušće u zaljev Irskog mora - 
Solway Firth. Preko Nitha podignuto je pet mostova, a najstariji još u 15. vijeku.

Okolica grada je bogat stočarski kraj pa je Dumfries centar trgovine za te proizvode.
## Historija
Dumfries je postao kraljevski grad 1186. puno je pretrpio u vrijeme Ratova za škotsku nezavisnost od 13. - 14. vijeka, zbog blizine engleske granice.

Buntovni nacionalni lider princ Charles Edward Stuart okupirao je grad 1745. i držao ga u svojim rukama - traživši otkupninu, da skupi sredstva za svoju daljnju borbu.

U Dumfriesu je od 1745. do svoje smrti 1796., živio slavni škotski pjesnik - Robert Burns, pa su brojni gradski spomenici posvećeni njemu. Grad je 1815. podigao i mauzolej posvećen njemu, koji je danas pretvoren u muzej.
## Privreda
Za ekonomiju grada bila je važna tekstilna industrija, osobito proizvodnja tvida ali ona danas sve više ustupa mjesto novim industrijama.

Dumfries je bio poznat po svojim pletiljama čarapa i ostalih vunenih odjevnih predmeta.
## Reference

## Vanjske veze

* Dumfries na portalu Encyclopædia Britannica
Škotski jezik

**Škotski jezik** (*Scots*; ISO 639: sco) je jezik iz skupine germanskih jezika, kojim se govori u donjoj Škotskoj (Lowland) i dijelu Ulstera. 

On se naziva i **donjoškotski** (**Lowland Scots**) da se razlikuje od škotskog gelskog koji se najviše govori u Highlandu.

## Karakteristike
Škotski ima oko 100.000 govornika i to po Škotskoj i Ulsteru (grofovija Donegal). Škotski kao drugi jezik govori po nekim procjenama oko 1,500.000 ljudi.

Škotski ima (po nekim stručnjacima) četiri dijalekta - insularni, sjeverni, južni i alsterski, a po drugima samo tri: dorski (Doric), lallanski (Lallans) i alsterski (Ulster).

## Reference

## Vanjske veze
* Centre for the Scots Leid
Husein Šahabi

**Husein Šahabi** (; Tabriz, 20. 9. 1967.) je iranski filmski režiser, scenarist i producent.

## Vanjske veze
* 
* 
;Ostali projekti
Ofenziva Meuse-Argonne

**Ofenziva Meuse-Argonne** je bila posljednja saveznička ofenziva na Zapadnom frontu u Prvom svjetskom ratu. Ofenziva je bila posljednja faza Stodnevne ofenzive i dovela je do konačnog njemačkog poraza u Prvom svjetskom ratu. Bitka se vodila od 26. rujna do 11. studenog 1918. godine na području Argonske šume u Francuskoj.

Nakon njemačkog povlačenja s Marne, general Ferdinand Foch i vrhovno zapovjedništvo savezničkih snaga kroje seriju usklađenih i gotovo simultanih napada na vidno oslabljenu njemačku vojsku. Jedan od tih napada bio je usmjeren na dolinu rijeke Meuse, prema željezničkim centrima Mézière i Sedan. Američke trupe krenule su zapadno od rijeke Meuse, dok su francuske išle zapadno od Argonske šume. Amerikanci su se ubrzo našli u problemu kada su kročili u gustu Argonsku šumu, koja im je stvarala probleme. Prvi iznenadni napad generala Pershinga prodro je čak 8&nbsp;km uz rijeku Meuse, ali samo 3&nbsp;km kroz Argonsku šumu. Amerikanci su prodirali polako i postepeno destabilizirali njemačke obrambene pozicije. Jedanaestoga dana borbe, Nijemci su shvatili kako su poraženi te su se povukli kako ne bi bili zarobljeni.

U međuvremenu, Francuzi su sigurno prodirali uz rijeku Aisne.

Do 31. kolovoza, Amerikanci su prodrli 16&nbsp;km, a Francuzi 32&nbsp;km tako da je Argonska šuma ubrzo očišćena od Nijemaca. Žestoke borbe nastavile su se tokom listopada. U borbi je sudjelovalo 1,200,000 Amerikanaca, što je bio najveći američki angažman u Prvom svjetskom ratu, od kojih je čak 10% ubijeno ili ranjeno, što su bili enormni gubici. Dana 10. studenog, saveznici su stigli do Sedana i preuzeli željeznice. Iako je planirana još jedna, posljednja ofenziva na Njemačku, primirje je proglašeno 11. studenog 1918. godine, čime je završen Prvi svjetski rat.
Bitka na granicama

**Bitka na granicama** je skupni naziv za seriju manjih bitaka koje su se na samom početku Prvog svjetskog rata vodile na istočnoj francuskoj granici i u južnoj Belgiji. Bitka je dovela do realizacije vojnih strategija generala Joffrea (*[[Plan XVII]]*) i Helmutha von Moltkea, mlađeg (*Aufmarsch II*), koje su uređene još prije početka rata. Joffreova taktika bila je defenzivnija u odnosu na onu Moltkeovu.

Izvorni njemački plan bio je napasti Belgiju i onda doći do Francuske sa sjevera, no odgođen je zbog prodora vojske generala Charlesa Lanrezaca, koji je uz britansku pomoć čekao Nijemce na sjeveru. Ipak, zajedničke britansko-francuske snage nisu uspjele zaustaviti Nijemce, koji su prodrli u sjevernu Francusku. Britanci i Francuzi su naknadno započeli seriju manjih napada s ciljem regrupiranja u Parizu. Njemački prodor je konstantno sabotiran, što je saveznicima omogućilo da povuku svoje trupe u Pariz i uspješno odbiju Nijemce na Marni.