Blaže Koneski

**Blaže Koneski** (Nebregovo kod Prilepa, 19. decembar 1921 — Skoplje, 7. decembar 1993) je bio utemeljivač i jedan od kodifikatora makedonskog književnog jezika i viđeni književnik, kulturni i javni radnik: pesnik, prozaista, esejista, istoričar književnosti, filolog i lingvista, predavač i profesor na Filozofskom fakultetu u Skoplju.

## Biografija

Rođen je u selu Nebregovo blizu Prilepa 1921. Potiče od poznatog prilepskog roda Ljame (Ljamev, Ljameski), od ogranka Koneski (poglavar Kone bio je njegov dedo). U srpskim izvorima se navodi kao Blagoje Ljamević i ističe se njegovo srpsko poreklo. Njegov ujak je bio poznati četnički vojvoda u Staroj Srbiji, Gligor Sokolović.

U osnovnu školu je krenuo u rodnom mestu a završio je u Prilepu, gde je završio i nižu gimnaziju. Kao najbolji učenik dobija stipendiju i upisuje višu gimnaziju u Kragujevcu. Nakon završetka gimnazije upisuje Medicinski fakultet u Beogradu. Međutim, posle prvog semestra napušta studije medicine i upisuje filologiju.

U Kraljevini Jugoslaviji Blaže Koneski je pripadao naprednoj studentskoj omladini i objavljivao je socijalnu poeziju na maternjem makedonskom jeziku, koji tada nije bio priznat.

Nakon kapitulacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu napušta zemlju i nastavlja studije filologije u Sofiji. Neposredno nakon rata, započeo je prikupljanje narodnih partizanskih pesama iz Makedonije i Egejske Makedonije, koje objavljuje 1947. godine.

Nakon oslobođenja, aktivno se uključuje u standardizovanje makedonskog jezika. Sastavio je pravopis makedonskog književnog jezika, a takođe je bio urednik Rečnika makedonskog jezika. Osnivač je studija makedonistike na Skopskom univerzitetu (od 1958. do 1960. je bio rektor ovog univerziteta). Od 1967. je član Makedonske akademije nauka i umetnosti (MANU) i njen je prvi predsednik (do 1975.). Takođe je bio član makedonskog PEN centra, i član Društva pisaca Makedonije (DPM) od 1947. godine i njegov prvi predsednik.

Radio je i kao urednik književnih časopisa „Nov Den“ i „Makedonski jazik“.

## Značaj i nasleđe

Blaže Koneski je ključna figura za razvoj makedonskog jezika, ali je značajan i u međunarodnim okvirima. Bio je član akademija nauka i umetnosti u Zagrebu, Beogradu, Sarajevu, Čikagu i Lođu i počasni doktor na univerzitetima u Čikagu, Krakovu i Skoplju. Njegova dela su prevedena na srpski, slovenački, albanski, turski, mađarski, francuski, ruski, italijanski, grčki, poljski, rumunski, nemački i engleski jezik.

Po njemu se zove Filološki fakultet Univerziteta u Skoplju.

## Dela

* *Od borbata* (ur., 1947.)
* *Zemjata i ljubovta* (poezija, 1948)
* *Makedonski pravopis so pravopisen rečnik* (sa Krumom Toševim, 1950)
* *Gramatika na makedonskiot literaturen jazik* (prvi deo, 1952)
* *Za makedonskiot literaturen jazik* (1952)
* *Pesni* (1953)
* *Gramatika na makedonskiot literaturen jazik* (drugi deo, 1954)
* *Vezilka* (poezija, 1955)
* *Lozje* (1955)
* *Rečnik na makedonskiot jazik* (1961) 
* *Pesni* (1963), 
* *Istorija na makedonskiot jazik* (1965) 
* *Rečnik na makedonskiot jazik* (knjiga druga, 1965) 
* *Rečnik na makedonskiot jazik* (knjiga treća, 1966) 
* *Sterna* (poezija, 1966) 
* *Rakuvanje* (1969) 
* *Jazikot na makedonskata narodna poezija* (1971) 
* *Besedi i ogledi* (1972) 
* *Zapisi* (poezija, 1974) 
* *Stari i novi pesni* (1979) 
* *Mesta i migovi* (poezija, 1981) 
* *Češmite* (poezija, 1984) 
* *Makedonskiot 19. vek, jazični i kniževno-istorijski prilozi* (1986) 
* *Likovi i temi* (eseji, 1987) 
* *Poslanie* (poezija, 1987) 
* *Tikveški zbornik* (studija, 1987) 
* *Sredba vo rajot* (poezija, 1988) 
* *Crkva* (poezija, 1988)
* *Dnevnik po mnogu godini* (proza, 1988) 
* *Zlatovrv* (poezija, 1989)
* *Poezija* (Konstantin Miladinov) (1989) 
* *Seizmograf* (poezija, 1989)
* *Makedonski mesta i temi* (eseji, 1991), 
* *Nebesna reka* (pesme i prepevi, 1991), 
* *Svetot na legendatata i pesnata* (eseji i prilozi, 1993), 
* *Crn oven* (poezija, 1993)

## Nagrade
* „11 Oktomvri“ 
* „Braća Miladinovci“ 
* „Aco Šopov“ 
* Herderovata nagrada
* Njegoševata nagrada 
* Nagrada AVNOJ-a 
* „Zlaten venec“ na Struškite večeri na poezijata,
* „Skender Kulenović“ 
* Nagrada Saveza pisaca SSSR-a
* Nagrada za književni opus „Misla“ 
* Racinovo priznanje 
* „13 Noemvri“

## Reference

## Vanjske veze

* Збирката „Од борбата“ е издадена во 1947 година од страна на Блаже Конески.
* Biografija na sajtu SANU