open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Híd

**-{''Híd''}-** ( u značenju "most") je mađarski književni, umetnički i društveni časopis u Jugoslaviji, a zatim i u Srbiji. Sedište mu je u Subotici, a od 1947. godine. godine u Novom Sadu. Publikacija je ranije izlazila periodično, a sada izlazi mesečno.

"Híd" je počeo s radom 1934. godine, kao časopis omladinskih pokreta, a od 1938. bio je marksistički časopis koji je vodila Komunistička partija Jugoslavije. Sociografska literatura, izveštaji, izveštaji radničkih dopisnika i tzv. realna književnost dobili su prostora u njenim rubrikama. Časopis su u periodu 1934–1941 uređivali Endre Levay (1934–1936), Rokuš Šimoković (1936–1937) i Otmar Mayer (1937–1941).  U periodu 1939–40, uredništvo je objavilo seriju književnih i društvenih knjižica pod naslovom Biblioteka časopisa Most (Híd könyvtár). Tokom Drugog svetskog rata, za vreme okupacije Jugoslavije, novine su zabranjene, urednici i nekoliko članova redakcije su uhapšeni i streljani, a list je bio suspendovan do oktobra 1945. godine.

List, koji je ponovo pokrenut u oktobru-novembru 1945. godine, postao je organ celokupne mađarske književnosti u Jugoslaviji, negujući mađarsku književnu tradiciju i nastojeći da unapredi međusobno poznavanje književnosti i kulture naroda koji žive u zemlji.

List je ubrzo postao mesto okupljanja mladih vojvođanskih književnih talenata kao što su Imre Bori, Ferenc Feher, Geza Juhasz, Nandor Major i Ištvan Nemet . Objavljivana su i dela onih mađarskih pisaca koji su 60-ih godina prošlog vijeka bili potisnuti iz političkih razloga, poput Sándora Vérèsa, Tibora Déryja, Ivána Mándyja, Miklósa Meszélyja i Dezső Tandorija. Časopis je objavljivao radove modernih stilskih trendova, te je bio i ostao popularan među Mađarima uopšte.

U poslednjoj deceniji publicitet su stekli i istaknuti autori iz susedne Mađarske, poput istoričara književnosti Arona Kibedija Varge i Andrása Lengyela, te pisaca Györgya Konrada, Ivana Sándora i Dezső Tandorija.

Godine 1959. ustanovljena je književna nagrada "Most" .

## Glavni urednici
Urednici lista *Híd*, koji je ponovo pokrenut nakon Drugog svjetskog rata, bili su:

* Šandor Steinfeld (1945–1948)
* Michal Olajos (1948–1950)
* Đerđ Ernes (1951)
* Michaly Majtenyi (1951–1955)
* Janoš Herceg (1955–1957)
* Nandor Major (1957–1962)
* Jozef Pap (1963–1964)
* Karol Ach (1965–1975)
* János Bányai (1976–1984)
* Imre Bori (1984–2004)

Članovi uređivačkog veća:

* Győző Bordás i Marta Buzas (2004.)
* Laszlo Gerold (2005–2008)
* Kornelija Farago (2009–2016)
* Laszlo Patoč (2017–2020)
* Emoke Berenji (2020–)

## Repertorijumi brojeva časopisa

* Pató Imre: A Híd repertoriuma (1934-1941). Újvidék, 1976. 
* Kiss Gusztáv, Farkas Attila: A Híd repertóriuma, 1976-2001 [irodalom, músztět, sálazítudomány]. Forum Újvidék, 2005. 

## Reference
Nana-Mambéré

**Nana-Mambéré**  je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Prefektura se nalazi na zapadu zemlje, prostire se na površini od 27,200 km², u kojoj živi 341,796 stanovnika.

Prefektura na sjeveroistoku graniči sa Prefekturom Ouham-Pendé, na istoku sa Prefekturom Ombella-Mpoko, na 
jugu sa Prefekturom Mambéré i na zapadu sa Reapublikom Kamerun. 
U njoj se nalazi Masiv Yadé, koji se proteže od istočnog Kameruna do zapada zemlje.

Administrativni centar prefekture je grad Bouar koji ima 71,680 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 4 podprefektura;
* Bouar
* Baoro
* Baboua
* Abba

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de la Nana-Mambéré ''
Kraljevski sud Tiebele

**Kraljevski sud Tiebele** je tradicionalni zemljani arhitektonski kompleks smješten u gradu Tiebeleu, u centralnom području južnog dijela Burkine Faso. Udaljen je 172 km. južno od glavnog grada Ouagadougoua i približno 15 km. sjeverno od granice sa Ganom. Osnovan je u 16. vijeku i predstavlja svjedočanstvo o društvenoj organizaciji i kulturnim vrijednostima naroda Kasena. 

Sastoji se od rezidencije i dvora kralja Kasene (Pe) i drugih članova kraljevske porodice, mauzoleja, spomenika, svetišta i drugih tradicionalnih građevina od ćerpiča kao što su sveti gajevi i kameni dvorišta. Njegova specifična arhitektura, koja kombinuje zemlju, drvo, kravlji izmet i slamu, raspoređena je prema društvenoj i prostornoj raspodjeli unutar dvorišta na osnovu statusa stanovnika. Strukture kompleksa od ćerpiča su takođe poznate po svojim tradicionalno ukrašenim i oslikanim zidovima, zanatu kojim se bave isključivo žene.

Zbog toga je kompleks upisan na UNESCO-ov popis mjesta svjetska baština u Africi 2024. god.  Pored kuća, postoje i simbolični sveti elementi: pourou, sveti tumulus gde se sahranjuju placente novorođenčadi kraljevske porodice;
## Izvori
Bouar

**Bouar** je grad od 71,680 stanovnika i podprefektura od 175,054 stanovnika na sjeverozapadu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi  Nana-Mambéré.u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike
Bouar se nalazi 150 kilometara od kamerunske granice, u planinama Masiva Yadé, nedaleko od izvora rijeke Lobaye, udaljen oko 452 km sjeverozapadno od glavnog grada Banguia.

U okolici grada ima puno megalita sa kraja kamenog doba.

## Historija

Po lokalnoj legendii selo je osnovao u 19. vijeku - *Mbarta*, lovac i ratar.

Kad su prvi francuski  istraživači stigli do sela, pitali su ga kako se ono zove. Mbarta koji nije razumio što ga pitaju, mislio je da ga pitaju što uzgaja, pa im je odgovorio *warri* (grah). Francuzi su to čuli kao Bouar i tako je nastalo ime grada.
Kako je Mbarta zajedno sa svojim sinovima bio vrstan uzgajivač graha, to je postala osnovna poljoprivredna kultura toga grada, po kojoj je danas poznat kao neformalna prijestolnica bijelog graha u zemlji.

Selo je od 1894. postalo dio francuske kolonije Francuski Kongo.
Francuska ga je 1911. prepustila njemačkoj koloniji - Kamerun.
Nijemci su 1912. u Bouaru osnovali važan garnizon. kog su na samom početku Prvog svjetskog rata 1914. zauzeli Francuzi. Odtad je dio kolonije Francuske Ekvatorijalne Afrike

Grad je od 1923. lokalni administrativni centar, a od 1947. ima status distrikta.

Bouar je danas važno trgovište i garnizon u tom dijelu zemlje.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Bouar'' (na portalu Mapy)
Bimbo (Centralnoafrička Republika)

**Bimbo** je drugi po veličini grad i podprefektura u Centralnoafričkoj Republici od 348,802 stanovnika na jugu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi Bangui 

## Geografske karakteristike

Bimbo se nalazi na ušću rijeke Mpoko u rijeku Ubangi, udaljen svega 9 km jugozapadno od centra glavnog grada Bangui, pa je danas 
zapravo dio te aglomeracije u kojoj živi 1,425,276 stanovnika.;

## Historija

Bimbo je izrastao uz trgovačku stanicu koju su osnovali francuski kolonisti 1908.
Za Francuske Ekvatorijalne Afrike mjesto je toliko naraslo da je 1914. postalo jedan od administrativnih centara u 
vojnom distriktu M'Poko.
Nakon Drugog svjetskog rata od 1946. ima status distrikta

Nakon što je zemlja postala nezavisna od 1961. ima status podprefekture, a od 1964. je 
administrativni centar Prefekture Ombella-M'Poko.
Administracija je 1967. nakratko preseljena u grad Boali, ali se vratila u Bimbo.

Nakon administrativne reforme 2020. južni dio Prefekture Ombella-M'Poko sa Bimbom dat je novoosnovanoj prefekturi glavnog grada pa je i administracija definitivno preseljena u Boali.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Bimbo'' (na portalu Mapy)
Gordana Mihailović

**Gordana Mihailović** (Beograd, 1927 – Beograd, 25. februar 2014) je bila logorašica u banjičkom logoru, partizanski borac u drugom svetskom ratu i ćerka četničkog vođe Draže Mihailovića.

Nakon rezolucije Informbiroa je zbog protivljenja hajci poslata na Goli otok. Po izlasku, u periodu SFRJ, radila je kao pedijatar i radiolog u Beogradu.

## Drugi svetski rat

Nakon okupacije Jugoslavije, Gordanu i njenu porodicu je uhapsio Gestapo, nakon čega je 1942. godine prebačena u logor na Banjici. Tamo je svedočila kako odvode na streljanje Slobodu Trajković, vjerenicu Ive Lole Ribara:

Po izlasku iz nemačkog logora, Gordana i Branko su preko skojevskih veza tražili da im se organizuje bjekstvo iz Beograda i prebacivanje u partizane. Pošto im beogradski SKOJ nije odgovorio, povezali su se sa četnicima i preko njih stigli u Kosjerić. Kao ćerka Vrhovnog komandanta Jugoslovenske vojske u otadžbini, Gordana se tokom 1943. i 1944. godine uglavnom nalazila u pratnji četnika njenog oca.

Početkom septembra 1944. godine, u bici na Jelovoj gori, četničke jedinice njenog oca su razbijene, nakon čega su nju i brata nakratko zarobili partizani. Prema predanju, general Peko Dapčević je tada rekao “šta će s tom djecom, nisi oni krivi što im je otac Draža Mihailović”.

U to vreme, kralj Petar II Karađorđević je proglasio Dražu za izdajnika i saveznici su ga se odrekli zbog saradnje sa Nemcima. Kako bi sprali ljagu sa svog imena, ona i brat Branko su se napismeno odrekli nedostojnog oca 6. septembra 1944. godine, što su kasnije objavile i novine. Decenijama kasnije, Gordana se priseća da na to nije bila prisiljena nego je tada tako mislila:

Odmah potom, Gordana i njen brat Branko se prijavljuju kao dobrovoljci u partizanske jedinice, pre nego što je proglašena obavezna mobilizacija, i učestvuju u oslobođenju zemlje.

Nakon oslobođenja Beograda, Gordana Mihailović je bila jedna od učesnica na prvom kongresu Ujedinjenog saveza antifašističke omladine Srbije u Beogradu, gde je govorila 16. novembra 1944. Nakon toga, kao borac Jugoslovenske armije borila se na Sremskom frontu, gde je ranjena u nogu. Nakon ranjavanja je ostala u bolnici do kraja rata.

## Period SFRJ

Nakon rata je kao studentkinja postala član KPJ. Nakon rezolucije Informbiroa 1948. pozvao ju je gensek i obavestio da je određena da na prvom sledećem sastanku drugarski kritikuje kolegu jer je prodavao Grolovu “Demokratiju”. Ona je to ljutito odbila: 

Poslije kratkog vremena uhapšena je kao informbirovka. Upućena je prvo u logor u Ramskom ritu, a potom na Goli otok i Sveti Grgur. Puštena je 1952. godine.

Nakon toga je radila kao dječji lekar u osnovnoj školi ‘Đuro Strugar’ na Paliluli.

## Izvori

## Vidi još
* Žene u Narodnooslobodilačkoj borbi
Jeremija Isaković

Prota Jeremija Isaković (1877-1943) je bio srpski pravoslavni sveštenik kog su ubili četnici.

## Biografija

Rođen u Donjoj Šatornji, u velikoj porodici, gimnaziju je završio u Kragujevcu a bogosloviju u Beogradu. Tokom školovanja u Beogradu bavio se atletikom i bio jedan od prvaka sportskog društva “Dušan Silni”. Po završetku bogoslovije i vojske ženi se Kosarom Vukićević iz Svetlića. Službovao je u različitim mestima da bi 1905. dobio parohiju u selu Banji kod Aranđelovca gde podiže kuću 1908. i kupuje imanje 1911. godine. Jedan je od osnivača vinarske zadruge u kojoj je bio i sekretar. U 1 sv.ratu prati srpsku vojsku do Skadra gde biva zarobljen pa oslobođen. Posle rata njegovu kuću posećuju poznate, napredno orjentisane političke ličnosti, među kojima i dr. Ivan Ribar.

### Drugi svetski rat

Zbog podržavanja naprednih ideja početkom 2 sv. rata biva nekoliko puta hapšen, a po odbijanju poziva Milana Nedića, koji je pokušavao da okupi u to vreme što više viđenijih Srba protiv partizana. U toku rata čitava Jeremijini porodica je pomagala antifašistički pokret a pored ideoloških razlika u njegovoj kući su često boravili partizanski borci: Slobodan Minić, Milić Radovanović, Dušan Petrović-Šane, Šarac, Dača, Milka Minić, Milan Milatović, Mika Milosavljević, Branko Petrović i drugi. 

Kada su počela klanja u Šumadiji, jedne nedelje u crkvi okupljenim vernicima, među kojima je bilo četnika Orašačke brigade (čiji je komandant bio Nikola Kalabić), prota je rekao: 

14. avgusta 1943. u predvečerje, četnička trojka Nikole Kalabića, povela je Jeremiju i posle dvesta metara napala kamama. U dugotrajnoj i žestokoj borbi, sa mnogobrojnim ubodima noževa, uspeli su da savladaju ovog atletu i rodoljuba. Na tijelu je imao 54 rane od noža i odsječen nos. Njegova snaha, slovenska književnica Ruža Vreg bila je svjedokom zločina i kasnije ga potanko opisala.

Njegovo delovanje, ugled a naročito tragična smrt imali su odjeka i doprineli širenju duha otpora čitavog kraja.

## Literatura
* Saopštenja Državne komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača, br. 7-33, Beograd, 1945.

## Izvori

## Vidi još
* Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu
Mpoko

**Mpoko** je rijeka na jugozapadu Centralnoafričke republike duga oko 350 km, desna pritoka rijeke Ubangi.

## Hidrologija
Mpoko izvire na nadmorskoj visini od 690 metara, 80 km sjeverno od Bossembéléa.  

Od tamo isprva teče prema sjeveru, prema Prefekturi Ouham, pa naglo mjenja smjer i teče prema jugoistoku. Kad primi pritoku Vélembou skreće prema jugu, a kad primi pritoku Boué ponovno prema jugoistoku.. Zatim njegov tok postaje strmiji, ispresijecan nizom brzaka. 

Kod mosta na cesti Bali-Bossembélé, prima pritoku Pamu, koja ima više vode od nje. Nakon tog protiče pored zapadnih predgrađa glavnog grada Banguia  i uvire u Ubangi kod grada Bimba.

Porječje rijeke prostire se površini od 10,460 km² po prefekturama Ombella-M'Poko i Bangui.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La M'Poko''
Sibut

**Sibut** je grad od 31,986 stanovnika i podprefektura od 60,181 stanovnika na jugu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi  Kémo.u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike
Sibut se prostire duž obala rijeke Tomi pritoke rijeke Kémo, udaljen 189 km sjeveroistočno od glavnog grada 
Banguia.

## Historija

Sibut je izrastao iz domorodačkog sela **Krébedjé**, u kom su francuski kolonisti krajem 19. vijeka osnovali garnizon. Ime mu je promjenjeno početkom 20. vijeka u **Fort-Sibut** u čast vojnog liječnika Adolpha Pierra Sibuta.

Fort-Sibut je od 1910. lokalni administrativni centar, a od 1936. je administrativni centar Departmana Kémo-Gribingui.

Nakon što je zemlja postala nezavisna ime mu je 1961. promjenjeno u Sibut i postao je administrativni centar istoimene podprefekture i Prefekture Kémo-Gribingui.

I Sibut je kao i drugi gradovi na sjeveru bio poprište borbi za građanskog rata početkom 21. vijeka. Zbog tog su u njemu stacionirane Mirovne snage Ujedinjenih naroda - MINUSCA. One su 2020. obnovile porazbijanu uličnu rasvjetu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Sibut'' (na portalu Mapy)
Kémo (rijeka)

**Kémo** je rijeka na Centralnoafričke republike duga 10 km, desna pritoka rijeke Ubangi .

## Hidrologija
Kémo se formira sutokom rijeka **Tomi** i **Koumana** na nadmorskoj visini od 367 metara u  Prefekturi Kémo.
Od tamo teče prema jugozapadu do ušća u Ubangi kod sela Possel.

Pritoka **Kouma** je duga 258 km, a izvire na nadmorskoj visini od oko 600 metara
**Tomi** je dug 198 km, ,a izvire na oko 570 metara.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Kémo River''
Bossembélé

**Bossembélé** je grad od 17,203 stanovnika i podprefektura od 58,504 stanovnika na jugozapadu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi Ombella-M'Poko 

## Karakteristike

Bossembélé se nalazi na magistralnoj cesti RN 1 za Čad, nedaleko od izvora rijeke Mpoko, udaljen 160 km sjeverno od glavnog grada Banguia.

Iako je relativno veliko naselje još uvijek nema pristup električnoj energiji, unatoč činjenici da se nalazi blizu hidroelektrana na rijeci Mbali.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Bossembélé'' (na portalu Mapy)
Lav XIV

Papa **Lav XIV.**, rođen kao **Robert Francis Prevost** (Chicago, IL, 14. rujna 1955.), 267. papa Rimokatoličke crkve te aktualni državni poglavar Vatikana. Za papu je izabran 8. svibnja 2025. godine kao nasljednik pape Franje. 

Rođen u Chicagu kao najmlađe dijete bibliotekarke Mildred (*née* Martínez) Prevost i mornaričkog veterana Louisa Mariusa Prevosta; starija braća zovu mu se Louis i John. Na početku klerikarne karijere pristupio je redu augustinaca. Od 1985. do 1986. te opet od 1988. do 1998., ekstenzivno je služio u Peruu, čije je državljanstvo dobio, objašajući dužnosti pastora, crkvenog službenika, predavača i administratora. Od 2001. do 2013. bio je prior augustinskog reda, nakon čega se vratio u Peru kao biskup Chiclaya (2015. – 2023.). Godine 2023., papa Franjo imenovao ga je prefektom biskupskog dikasterija i predsjednikom papinske komisije za Latinsku Ameriku, a iste godine postavio ga je za kardinala. 

Prevost ima dvojno američko-peruansko državljanstvo te je tako prvi papa u historiji koji dolazi iz Sjedinjenih Država, odnosno Sjeverne Amerike. Ujedno je i prvi papa augustinac, odnosno sedmi koji poštuje pravila svetog Augustina. Njegovo je episkopalno geslo *In illo uno unum*.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Prevost Card. Robert Francis, O.S.A.. Holy See Press Office. Archived from the original on October 1, 2023
* 
* The College of Cardinals Report: Cardinal Robert Francis Prevost, O.S.A
Ivindo

**Nacionalni park Ivindo** se nalazi u istočno-centralnom Gabonu, u Centralnoj Africi, na granici provincija Ogoue-Ivindo i Ogoue-Lolo. Smješten je na ekvatoru i obuhvata površinu od skoro 300.000 hektara. Jedan je od ukupno 13 nacionalnih parkova u Gabonu.  

Park je glavno netaknuto šumsko zaštićeno područje unutrašnjih visoravni Gabona. Šume su raznolike po formacijama, posebno se brojne stare šume sapanovki (*Caesalpinioideae*), jedinstvene drvenaste mahunarke u Centralnoj Africi i širom gvinejsko-kongoanskog područja. 

Nacionalni park arakterišu močvare Ivindo i Džidži, sa kompleksom vodopada, brzaka i mirnih dijelova sa dubokim crnim vodama. Vodena staništa parka sadrže endemske vrste slatkovodnih riba, koje tek treba da budu opisane, jer je područje slabo istraženo. Od brojnih vrsta 13 je ugroženo. U vodama su prisutne i najmanje sedam vrsta riječnih algi iz porodice *Podostemaceae*'.

Ivindo je stanište za veoma široku raznolikost leptira. Od sisara prisutni su: zapadni nizijski gorila (*Gorilla gorilla*), obični šimpanza (*Pan troglodytes*), afrički šumski bivol, crvena riječna svinja, sitatunga, afrička zlatna mačka (*Caracal aurata*), kao i jedna od poslednjih relativno netaknutih populacija šumskog slona (*Loxodonta cyclotis*). Značajne vrste ptica uključuju ugroženu sivovratu kamenjarku i sivog papagaja, a ukupno je registrovano više od 430 vrsta ptica.

## Svjetska baština
Nacionalni park Ivindo je 2021. god. upisan na UNESCO-ov popis mjesta svjetska baština u Gabonu zbog svog izuzetnog biodiverziteta i relativno netaknutog ekosistema tropskih šuma. 
## Izvori
Melka Kunture i Balchit

**Melka Kunture i Balchit** su pleistocenski arheološki i paleontološki lokaliteti koji se nalaze duž gornjeg toka rijeke Avaš, na Etiopskoj visoravni, na nadmorskoj visini od oko 2.000 do 2.200 metara. Melka Kunture se nalazi oko 50 kilometara jugozapadno od Adis Abebe na nadmorskoj visini od 2.000 metara. Balchit se nalazi oko 7 kilometara sjeverno od rijeke Avaš.  

Lokalitet Melka Kunture otkrio je 1963. godine Žerar Deker, hidrolog iz Nizozemske, pasionirani ljubitelj praistorijskih istraživanja. Od tada ga sistematski istražuju, prvo francuski, a kasnije italijanski istraživački timovi.

Sa relativno kontinuiranim stratigrafskim nizom formiranim akumulacijom fluvijalnih/aluvijalnih i vulkanskih naslaga između tufa, područje čuva izuzetno dug kulturni niz koji se sastoji od četiri uzastopne faze kulturnog kompleksa: olduvanski, ašelski, srednje kameno doba i mlađe kamenog doba (neolit). Ovaj arheološki i paleontološki kompleks je jedino poznato mesto na svijetu koje je na jednom području sačuvalo izuzetno dug kulturni niz koji se sastoji od četiri uzastopne faze.

Arheološki nalazi svjedoči o naseljavanju ovog područja od prije dva miliona godina. U dobro datiranim slojevima pronađeni su fosilni ostaci: Homo erectusa, Homo heidelbergensisa i arhaičnog Homo sapiensa, sa raznim alatima napravljenim od vulkanskih stijena.

Fragmenti paleo-pejzaža sačuvani zakopani ispod vulkanskih i sedimentnih naslaga sa fosilnom faunom i florom omogućili su rekonstrukciju visokoplaninskog ekosistema Etiopske visoravni tokom pleistocena i izvlačenje zaključaka o adaptaciji hominina izazovima i klimatskim uslovima velikih nadmorskih visina.

## Svjetska baština
Melka Kunture i Balchit su 2024. god. upisan na UNESCO-ov popis mjesta svjetske baštine u Etiopiji  zbog pružanja dokaza o evoluciji i aktivnosti homininskih grupa, njihovom prirodnom okruženju i sedimentnoj istoriji gornjeg sliva reke Avaš tokom perioda dugog dva miliona godina. Balčit je poznat po svojim nalazištima opsidijana (vulkansko staklo), koji je korišten kao sirovina za izradu kamenog oruđa od Oldovana do istorijskih vremena i najraniji poznati primjer korištenja opsidijana 

Artefakti i ostaci hominina čuvaju se i izlažu u Etiopskom nacionalnom muzeju u Adis Abebi i muzeju lokaliteta. 
## Izvori
Nana-Grébizi

**Nana-Grébizi**  je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Prefektura se nalazi na sjeveru zemlje, prostire se na površini od 19,996 km², u kojoj živi 208,821 stanovnika.

Prefektura na sjeveru graniči sa Republikom Čad, na zapadu sa Prefekturom Ouham-Fafa, na sjeveroistoku sa
Prefekturom Bamingui-Bangoran, na jugoistoku sa Prefekturom Ouaka i na jugu sa Prefekturom Kémo.

Administrativni centar prefekture je grad Kaga-Bandoro koji ima 55,047 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 2 podprefekture;
* Kaga-Bandoro
* Mbrès

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de Nana-Gribizi''
Kémo

**Kémo**  je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.
Prefektura je ime dobila po rijeci Kémo koja protiče preko nje.
## Karakteristike

Prefektura se nalazi na jugu zemlje, prostire se na površini od 16,510 km², u kojoj živi 183,742 stanovnika.

Prefektura na sjeveru graniči sa Prefekturom Nana-Grébizi, na istoku sa Prefekturom Ouaka, na jugu sa
Demokratskom Republikom Kongo, na jugozapadu sa Prefekturom Ombella-Mpoko i na sjeverozapadu sa 
Prefekturom Ouham-Fafa.

Administrativni centar prefekture je grad Sibut koji ima 31,986 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 4 podprefektura;
* Dékoa
* Mala
* Ndjoukou
* Sibut

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de la Kémo''
Kenpei

, u literaturi i , bila je vojna policija Japanske carske vojske. Osim poslova vojne policije, *Kenpei* je obavljala i poslove civilne tajne policije kao što su tajne operacije, kontraobavještajne djelatnosti, špijuniranje, pritvaranje i ispitivanje sumnjivih osoba, održavanje reda u zatvorima ili ratnim logorima te osiguranje visokih dužnosnika u Japanu i okupiranim područjima. Široko definirane ovlasti ove jedinice bile su održavanje vojne discipline, osiguranje provođenja zakona, zaštita vitalnih vojnih područja te istraživanje zločina unutar vojske. U okupiranim područjima, *Kenpei* je izdavao i putne dozvole, regrutirao radnu snagu, hapsio članove pokreta otpora, nadzirao hranu i ostale potrepštine, širio propagandu i gušio antijapanske sentimente. 

*Kenpei* je bio poznat po svojoj okrutnosti i brutalnosti, a na vrhuncu, tijekom Drugog svjetskog rata, brojio je oko 35,000 časnika. 

*Kenpei* je osnovan 1881. godine tokom Meiji ere po uzoru na francusku *[[Gendarmerie nationale]]*, međutim kako je japanska vojska rasla, tako je i uloga *Kenpeija* postajala sve veća. Tijekom Drugog svjetskog rata, *Kenpei* je upravljao japanskim logorima za ratne zarobljenike i zatvorima, pri čemu su bili ozloglašeni zbog nehumanog tretmana zatvorenika te počinjenih ratnih zločina, ali je obnašao dužnost policije u okupiranim područjima. Među zločinima koje su počinili članovi *Kenpeija* ističu se mučenja, sumarna pogubljenja, masakri nad civilnim stanovništvom, podvođenje žena za prostituciju te pribavljanje testnih subjekata za zloglasnu Jedinicu 731. 

Nakon rata, godine 1945., *Kenpei* je službeno raspušten, a velik broj pripadnika kasnije je procesuiran za ratne zločine. 

## Literatura
* 

## Vanjske veze

* Japanese World War II-era nationalist groups
* U.S. Report on ''Kempei'' (1945)
Bambari

**Bambari** je grad od 83,029 i podprefektura od 216,534 stanovnika na jugu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi Ouaka .u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Bambari se prostire duž rijeke Ouake, udaljen  384 km sjeveroistočno od glavnog grada Banguia.
Rijeka dijeli grad na kršćanske i muslimanske kvartove. 
## Historija

Bambari je osnovan za Francuskog Konga dekretom iz marta 1910.
Od 1934. Bambari je administrativni centar departmana Oubangui-Ouaka.

Za kolonijalne vladavine izrastao je u jedan od najvećih gradova Francuske Ekvatorijalne Afrike koji je 1960-ih imao gotovo 30 000 stanovnika. 
Svoj rast dugovao je strateškom položaju, na raskršću puteva između glavnog grada Banguija i Sudana, ali i poljoprivredi (pamuk, kava, duhan) i 
rudarstvu (zlato). 

Nakon što je zemlja 1960 postala nezavisna, Bambari je 1961. postao administrativni centar Prefekture Ouaka.

Od 1965 je sjedište katoličke biskupije koja se prostire na terenu od 173,000 km².

Kao i mnogi drugi gradovi na sjeveru zemlje i Bambari nije izbjegao krizu koja je potresla zemlju 2012. kad je pobunjenička milicija **Séléka** preuzela vlast u gradu.
Iako su početkom 2017. mirovne snage Ujedinjenih naroda- Minusca  zauzele grad, u njemu još uvijek nema mira. 

Danas je aktivnost tvornica duhana, pamuka i šećera daleka uspomena, a trgovina kavom i zlatom je pod kontrolom je naoružanih milicija muslimanske **Seleke** i kršćanske **Anti-balake** koje su i danas u građanskom ratu.

U gradu po kampovima živi više od 40.000 izbjeglica.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Bambari'' (na portalu Hrvatska enciklopedija LZMK)  
* ''Bambari'' (na portalu Mapy)  
 

Bambari (République centrafricaine)
Ouaka (rijeka)

**Ouaka** ili (** Kouango**) je rijeka u centru Centralnoafričke republike duga 611 km, desna pritoka rijeke Ubangi 

## Hidrologija
Ouaka izvire na visoravni jugozapadno od grada Ouadda na nadmorskoj visini od 650 metara.

Isprva teče prema jugozapadu, a zatim skreće prema sjeverozapadu u smjeru sliva rijeke Chari, pa se pretpostavlja da je nekad tekla u tom smjeru.
Kad sa desna primi pritoku Youhambu, dugu 95 km, mjenja smjer i teče prema jugu. Nakon tog sa lijeva prima najveću pritoku Baïdou, dugu 221 km i protiče kroz grad Bambari. 

Nizvodno se njegovo korito širi, nakon toka od nekih dvjestotinjak km uvire u rijeku Ubangi kod gradića Kouanga. 

Rijeka je za visokog vodostaja plovna od ušća do Bambarija, pa se koristila za transport pamuka do Banguiija.

Porječje rijeke prostire se na površini od 29,730 km² po Preffekturi Ouaka, koja je po njoj i dobila ime.;

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ouaka River''
Ouaka

**Ouaka** je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.
Prefektura je ime dobila po rijeci Ouaki pritoci rijeke Ubangi.
## Karakteristike

Prefektura se nalazi na jugu zemlje, prostire se na površini od 49,130 km², u kojoj živi 446,354 stanovnika.

Prefektura na na sjeveru graniči sa Prefekturom Bamingui-Bangoran, na sjeveroistoku sa Prefekturom Haute-Kotto, 
na jugoistoku sa Prefekturom Basse-Kotto, na jugu sa Demokratskom Republikom Kongo, na jugozapadu sa 
Prefekturom Kémo i na sjeverozapadu sa Prefekturom Nana-Grébizi.

Administrativni centar prefekture je grad Bambari koji ima 83,029 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 5 podprefektura;
* Bambari
* Bakala
* Grimari
* Kouango
* Ippy

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de la Ouaka''
Gedi

**Gedi** je istorijski grad i arheološko nalazište u Keniji. Smješten je 6.5 kilometara od Indijskog Okeana i okružen obalnom šumom. Napušteni grad Gedi bio je jedan od najvažnijih svahili gradova na istočnoafričkoj obali od 10. do 17. stoljeća, posebno od 15. do 17 stoljeća, kada su ga napustili posljednji stanovnici. Tokom ovog perioda, bio je dio međunarodne mreže trgovinske i kulturne razmjene koja je prelazila Indijski okean, povezujući afričke obalne centre s Perzijom i drugim područjima. Iz Gedija se izvozilo zlato, minerali, slonovača i drvo, a bio je i mjesto trgovine robovima.  

Ostaci grada snažno pokazuju karakteristike svahili arhitekture i urbanističkog planiranja. Bio je okružen s dva prstena nepravilnih zidova. Vanjski zid obuhvatao je površinu od 18 hektara, a unuzrašnji 7,3 hektara. Između zidova su se nalazile skromnije kuće izgrađene za većinu stanovnika, uz mrežasti raspored ulica. Brojne javne i privatne zgrade izgrađene su od lokalnog koraljnog kamena i krečnog maltera. Središnjim dijelom dominirao je raskošni kompleks Velike džamije i grobnica, ukrašavanih rezbarijama i umetnutim kineskim, južnoafričkim i keramikom iz islamskih zemalja. Islamska keramika pronađena u Gediju je bila izrađivana na točku, glazirana i pečena u peći. Ističe se posebno jemenska crna keramika na žutoj podlozi i figurativno posuđe koje često prikazuje cvjetne uzorke na plavim i bijelim pločama.

Grad je bio opskrbljen bunarima i sofisticiranim sistemom vodosnabdijevanja i upravljanja vodom koji je i danas prepoznatljiv.

Ovakav raspored grada, arhitektonskim oblici njegovih zgrada, dekorativni detalji i  tehnička znanja o bunarima i hidrauličnim sistemima svjedoče o velikom urbanom naselju tokom vijekova naseljenosti kao spoju afričke Svahili i islamske kulture. Trenutno je Gedi pod nadzorom Nacionalnog muzeja Kenije kao veoma važno arheološko nalazište. Autohtona šuma Gedija je sveto mjesto za tradicionalne rituale i žrtve za okolnu zajednicu. 

## Svjetska baština
Istorijski grad i arheološko mjesto Gedi je 2024. god. upisan na UNESCO-ov popis mjesta svjetske baštine u Keniji zbog arhitektonske raskoš i njegove društvene stratifikacije. 

Istorijskim spomenikom proglašen je 1927. godine, a zaštićenim spomenikom 1929. godine, nakon što su pljačkaši počeli da kradu kineske porculanske umetke kao arhitektonsku dekoraciju. Godine 1939., Kenijski odjel za javne radove započeo je obnovu struktura koje su bile izložene najvećem riziku od urušavanja. Daljnja restauraciju lokacije, prvenstveno čišćenje viška vegetacije, provedena je u periodu 1948–1959. godine. Šuma i Gedi proglašeni su nacionalnim parkom 1948. godine.

## Galerija

File:Great Mosque of Gede.jpg
File:Gede Gedi Ruins 01.jpg
File:GEDE RUINS IMGL0190 04.jpg
File:Ruins of Gedi 44.JPG
File:Ruins of Gedi 15.JPG
File:Ruins of Gedi 40.JPG

## Izvori
Mambéré-Kadéï

**Mambéré-Kadéï**  je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Prefektura se nalazi na zapadu zemlje, prostire se na površini od 13,500 km², u kojoj živi 273,166 stanovnika.

Prefektura na na sjeveru graniči sa Prefekturom Mambéré, na jugu sa Prefekturom Sangha-Mbaéré i na zapadu sa
Republikom Kamerun.

Sve do  2020]]. teritorij prefekture bio je puno veći, tad je od nje dio na sjeveru površine 15,740 i formirana je Prefektura Mambéré.

Administrativni centar prefekture je grad Berbérati koji ima 103,713 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 4 podprefekture;
* Berbérati
* Dédé-Mokouba
* Gamboula
* Sosso-Nakombo

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de Mambéré-Kadéï ''
Berbérati

**Berbérati**  je grad od 103,713 i podprefektura od 189,813 stanovnika na zapadu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi Mambéré-Kadéï .u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Berbérati se nalazi na raskršću magistralnih cesta za Kamerun i Čad, udaljen 584 km zapadno od glavnog grada Banguia.{

## Historija
Berbérati je osnovao kao garnizon krajem 19. vijeka Pierre Savorgnan de Brazza. Sve do 1911 bio je dio kolonije Francuski Kongo tad ga je Francuska pepustila njemačoj koloniji Kamerun. 
Francuzi su ga ponovno zauzeli još na početku Prvog svjetskog rata 1914. i odtad je dio njihove kolonije Francuska Ekvatorijalna Afrika.

Dekretom od 2. maja 1922. postao je administrativna jedinica, a od 1928. je administrativni centar tadašnjeg Departmana Haute-Sangha.

Od 1955 je sjedište katoličke biskupije koja se prostire na terenu od 44,000 km².

Katolički redovnici iz Saint-Genis-Lavala osnovali su 1958. misiju i školu  iz koje je izrastao pedagoški fakultet.

Brzo je napredovao zahvaljući iskapanju dijamanata i izrastao u jedan od najvećih gradova u Centralnoafričkoj Republici.

Kao i mnogi drugi gradovi u zemlji ni Berbérati nije izbjegao krizu koja je potresla zemlju nakon  građanskog rata početkom 21. vijeka. Danas je od nekadašnje regionalne metropole spao na oronulo selo. 

Na zapuštenim cestama koje vode do njega stoje pobunjeničke milicije na barikadama koje od od rijetkih trgovaca traže i dobijaju novac za prolaz. Zato su cijene osnovnih namirnica porasle četverostruko.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Berbérati'' (na portalu Mapy)  
 

Berbérati (République centrafricaine)
Ivan Lyon

**Ivan Lyon**,  (Sevenoaks, 17. kolovoza 1915. – Soreh, 16. listopada 1944.), britanski časnik i obavještajac koji se istaknuo službom u Drugom svjetskom ratu. Kao jedan od glavnih zapovjednika Specijalne jedinice Z, Lyons se istaknuo u nizu saboterskih operacija protiv Japana na jugoistoku Azije. Poginuo je u borbi s Japancima na indonezijskom otoku Sorehu nakon neuspjeha Operacije ''Rimau''.

Lyon je rođen u Sevenoaksu, Kent, u vojničkoj obitelji. Njegov otac bio je brigadni general Francis Lyon, koji je služio u Prvom svjetskom ratu, dok mu je djed bio pukovnik Francis Lyon, koji se borio u Indijskoj pobuni. Nakon vojne škole, godine 1935. pridružio se Gordon Highlandersima, ali je već 1936. godine premješten u Singapur. Mnogo vremena u jugoistočnoj Aziji provodio je ploveći, a 1939. godine oženio se s Gabrielle Bouvier, kćerkom francuskog službenika u Indokini, s kojom će imati sina Clivea. 

Sredinom 1940. godine, Višijska Francuska preuzela je Francusku Indokinu, koju je ubrzo okupiralo Japansko Carstvo. Lyonsova supruga i sin našli su se iza neprijateljskih linija, a prilikom pokušaja bijega, njihov je brod presrela njemačka brodica te ih je uhapsila. Kada su Japanci prodirali prema Singapuru, Lyons je pomagao lokalnom stanovništu, a nakon pada Singapura, evakuirao je civile s otoka. Tada je upoznao Australca Billa Reynoldsa, vlasnika ribarske brodice *[[Kōfuku Maru]]*. 

Zajedno s Reynoldsom, Lyon se ubrzo pridružio specijalnim savezničkim jedinicama u Australiji, gdje je osnovana i Specijalna jedinica Z. Lyons je bio jedan od zapovjednika jedinice, koja se proslavila 1943. godine uspješnim upadom i sabotažom japanskih brodova u Singapurskoj luci. Nakon ovog uspjeha, Lyons i njegovi komandosi nastavili su diverzantska djelovanja u područjima pod japanskom okupacijom. 

Krajem 1944. godine, pokrenuta je nova operacija, međutim koja je propala kada su japanske trupe presrele komandose. Većina ih se razbježala, ali Lyons je ubijen 16. listopada 1944. godine na otoku Soreh prilikom borbe s Japancima; dok su komandosi pucali na Japance sa stabala, jedna je granata pogodila stablo na kojemu je bio Lyons, koji je pao s grane i poginuo od šrapnela oslobođenog u eksploziji. Ostali komandosi također su ili ubijeni ili uhapšeni pa pogubljeni u mjesecima nakon neuspješne operacije. Nakon rata, njegovi su posmrtni ostaci pronađeni i premješteni na Ratno groblje Kranji u Singapuru, gdje se nalaze i danas. Njegova supruga i sin preživjeli su njemačko zarobljeništvo. 

## Reference

## Literatura

*
*
*
Pama (rijeka)

**Pama** je rijeka na jugozapadu Centralnoafričke republike duga 236 km, desna pritoka rijeke Mpoko . 
## Hidrologija

Pama izvire sjeveroistočno od grada Yaloké na nadmorskoj visini od 740 metara.
Od tamo teče prema jugoistoku do ušća u rijeku Mpoko  kod sjevernih predgrađa glavnog grada Banguia 

## Izvori

## Vanjske veze
* ''M’Pama''
Yaloké

**Yaloké** je grad od 21,710 stanovnika i podprefektura od 82,678 stanovnika na zapadu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi Ombella-M'Poko 

## Karakteristike

Yaloké se prostire duž rijeke  Mbali, koja izvire sjeverozapadno grada, udaljen 245 km sjeverozapadno od glavnog grada Banguia.

Yaloké je bio udarna vijest u novembru 2013. kad je tridesetak naoružanih gerilaca iz Sudana napala grad i opljačkala neke stanovnike.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Yaloké'' (na portalu Mapy)
Kaga-Bandoro

**Kaga-Bandoro**je grad od 55,047 i podprefektura od 143,186 stanovnika u sredini Centralnoafričke Republike, u Prefekturi  Nana-Grébizi.u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike
Grad se nalazi na ušću rijeke Nane (ili Mandale) u rijeku Bamingui (pritoka Charia), udaljen 337 km sjeverno od glavnog grada Banguia na kraju raskršća nacionalne ceste RN 8 koja povezuje Sibut i Ndélé.

## Historija

Grad je izrastao pored utvrde koju je na lokalitetu Kaga-Bandoro 1897. podigao francuski oficir - *Émile Gentil*. Sljedeće godine utvrda je nazvana **Fort-Crampel**.

Fort-Crampel je postao poznat po svirepoj egzekuciji domorodca Papka, koja se dogodila za Francuski nacionalni praznik Pad Bastille 1904. Tad su oficiri *Léopold Gaud* i *Georges Toqué*, pred okupljenim stanovnicima ubili dezertera Papka tako što su mu oko vrata povješali dinamit i raznjeli ga u paramparčad.

Kad je to došlo do Pariza, izbila je velika afera, osnovana je komisija na čelu sa Savorgnan de Brazzom koja je potvrdila glasine.
Oficiri su formalno osuđeni na 5 godina zatvora, ali im je kasnije kazna smanjena a afera zataškana.

Fort-Crampel od 1910. ima status administrativne jedinice, a od 1947. distrikta.

Nakon što je zemlja postala nezavisna - 1961. Fort-Crampel je prezvan u *Crampel, a trinaest godina kasnije ([[1974]]) u domorodačko ime - *Kaga-Bandoro*.

Kaga-Bandoro je od [[8. jun]]a [[1997]]. sjedište [[biskupija|biskupije]] koja se prostire na terenu od 95,000 [[km²]].

I Kaga-Bandoro je kao i drugi gradovi na sjeveru bio poprište borbi za [[građanski rat|građanskog rata]] početkom [[21. vijek]]a između [[milicija]] -[[Séléka]] i [[Anti-balaka]].
Zbog tog su u njemu stacionirane [[Ujedinjene_nacije#Mirovne_misije|Mirovne snage Ujedinjenih naroda]] - MINUSCA. One se brinu o redu u gradu i za 10,000 [[izbjeglice|izbjeglica]]. Funkcioneri snaga ustanovili su da bivši pripadnici milicija u Kaga-Bandoru od [[12. oktobar|12. oktobra]] do [[15. oktobar|15. oktobra]] [[2016]]., 
[[ubistvo|pobili]] 37 i [[rana|ranili]] 60 civila (među njima 22 žene i 4 djece) i natjerali u [[izbjeglice|bijeg]] 10,000 [[ljudi]].

== Izvori ==


== Vanjske veze ==

* [https://mapy.com/en/zakladni?source=osm&id=14938076&ds=1&x=19.1823050&y=6.9993145&z=12 *Kaga-Bandoro'' (na portalu Mapy)]
Carnot (Centralnoafrička Republika)

**Carnot**  je grad od 129,032 i podprefektura od 159,987 stanovnika na jugozapadu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi Mambéré .u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Carnot se prostire duž lijeve (istočne) obale rijeke Mambéré, udaljen  422 km zapadno od glavnog grada Banguia.

## Historija

Ime je dobio po francuskom predsjedniku Sadi Carnotu koji je ubijen u atentatu iste 1894. godine kad  je osnivan kao garnizon kolonije Slobodne Države Kongo.

Nakon francusko-njemačkog sporazuma jedno kraće vrijeme (1912.-1914.) bio je dio kolonije Njemački Kamerun.   

Nakon tog je ponovno dio kolonije Francuski Kongo u kom je 1909. dekretom dobio status administrativne jedinice, od 1947. ima status distrikta.

Od 1964 je sjedište katoličke biskupije koja se prostire na terenu od 134,284 km².

Situacija za stanovnike Carnota bila je teška zbog pada cijena [dijamanata] [2011., zbog tog se većina vratila poljoprivredi 

Kao i mnogi drugi gradovi i Carnot nije izbjegao krizu koja je potresla zemlju od marta 2013. tad su pobunjeničke milicije Séléka (muslimani i Anti-balaka (kršćani) preuzele vlast u gradu. Tad su počele pljačke, ubistva i grad je utonuo u bezvlašće.

Mir danas osiguravaju mirovne snage Ujedinjenih naroda- Minusca, a pomoć stanovnicima pružaju Liječnici bez granica.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Carnot'' (na portalu Mapy)
Carnot

**Carnot** se može odnositi na:

## Osobe
*Carnot Posey (1818–1863), američki odvjetnik i oficir
### Prezime
*Lazare Carnot (1753-1823), francuski matematičar i političar
*Louis Carnot (rođen 2001.), francuski fudbaler
*Nicolas Léonard Sadi Carnot (1796-1832), francuski naučnik i fizičar; sin Lazarea Carnota, po njemu je nazvan Carnotov ciklus.
*Hippolyte Carnot (1801-1888), francuski poltičar; sin Lazarea Carnota
*Marie François Sadi Carnot (1837-1894), francuski političar; predsjednik Francuske od 1887. do 1894., sin Hippolytea Carnota 
*Marie-Adolphe Carnot (1839-1920), francuski inženjer i hemilar; sin Hippolytea Carnota
*Paul Carnot (1869-1957), francuski liječnik; sin Marie-Adolphea Carnota
*Stéphane Carnot (rođen 1972.), bivši francuski fudbaler

## Mjesta
*Carnot (Centralnoafrička Republika), grad
*Carnot, Wisconsin, Sjedinjene Države
*Carnot-Moon, Pennsylvania, Sjedinjene Države

## Ostalo
*Carnotov ciklus, u termodinamici
*Carnotov toplinski motor, idealizirani termodinamički motor modeliran prema Carnotovom ciklusu
*Carnot (krater), krater na Mjesecu
*Francuski ratni brod ''Carnot''

## Povezane teme
*Carnotov teorem (razvrstavanje)
*Karnotit, mineral
*Lycée Carnot, škola u Parizu
*Karnaugh
Operacija Zipper

**Operacija ''Zipper*** bila je planirana [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|saveznička]], primarno [[UK|britanska]] operacija koja je trebala prethoditi potpunom oslobođenju [[Japanska okupacija Singapura|okupiranog Singapura]] u sklopu [[Operacija Mailfist|Operacije *Mailfist*]]. Plan je uključivao zauzimanje [[Port Klang|Port Swettenhama]] ili [[Port Dickson|Port Dicksona]] u [[Japanska okupacija Malaje|Malaji]], koji su trebali postati baza iz koje bi se krenulo u oslobođenje Singapura. Zbog završetka rata na Pacifiku, operacija nikada nije u cijelosti provedena, iako je došlo do određenih iskrcavanja u [[Penang]]u, međutim savezničke snage nisu naišle ni na kakav otpor.

Početna faza ove operacije bio je lažni napad u sklopu Operacije *Slippery*, u sklopu koje je mala skupina članova [[Uprava za specijalne operacije|Uprave za specijalne operacije]] predvođena [[Ibrahim Ismail|Ibrahimom Ismailom]] trebala uvjeriti Japance da će se iskrcvanje dogiditi na [[Kra (prevlaka)|prevlaci Kra]], oko 1,000 kilometara sjevernije od planiranog. To se odvilo u listopadu [[1944.]] godine. 

Nedugo nakon [[Kapitulacija Japana|japanske kapitulacije]], Saveznici su pokrenuli operacije *Jurist* i *Tiderace* s ciljem oslobođenja [[Penang]]a, odnosno [[Singapur]]a, nakon čega su usliejdila manja iskrcvavanja na obalama [[Selangor]]a i [[Negeri Sembilan]]a. Dvije flote *Royal Navyja'' isplovile su iz Rangoona prema Penangu; oslobođenje Penanga trebalo je služiti kao preludij za puno veću operaciju oslobađanja Singapura, kamo je krenula puno veća francko-britanska plota.

Japanski garnizon u Penangu predao se 2. rujna, a marinci su sljedećega dana osvojili George Town. Istovremeno, saveznička je flota stigla do Singapura 4. rujna i prihvatila japansku kapitulaciju. Formalna ceremonija održana je 12. rujna u centru Singapura. U međuvremenu, trupe su 9. rujna oslobodile Port Dickson te su 12. rujna došli do Kuala Lumpura. 

## Reference

## Literatura
* Bose, Romen, "The End of the War: Singapore's Liberation and the aftermath of the Second World War", Marshall Cavendish, Singapore, 2005
* Christopher Bayly & Tim Harper, "Forgotten Wars: Freedom And Revolution in Southeast Asia", Penguin Group, United Kingdom, 2006, ,
Operacija Mailfist

**Operacija ''Mailfist*** bila je planirana [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|saveznička]] operacija za oslobođenje [[Singapur]]a od [[Japanska okupacija Singapura|japanske okupacije]] u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. Operacija se trebala odviti od prosinca [[1945.]] do ožujka [[1946.]], a trebala je uslijediti odmah nakon [[Operacija Zipper|Operacije *Zipper*]], koja je uključivala prethodno savezničko iskrcavanje u [[Japanska okupacija Malaje|okupiranoj Malaji]]. Ipak, kako je [[Japansko Carstvo]] kapituliralo u rujnu [[1945.]] godine, operacija nikada nije ni pokrenuta, a Singapur je oslobođen bez otpora u sklopu [[Operacija Tiderace|Operacije *Tiderace*]].

Početkom [[1945.]] godine, [[Jugoistočnoazijska komanda]] razvila je planove za oslobođenje [[Britanska Malaja|Malaje]] i [[Singapur]]a, koji su tijekom [[1941.]] i [[1942.]] godine bili okupirani od strane Japana. Plan je bio iskrcati se u Malaju u sklopu [[Operacija Zipper|Operacije *Zipper*]], a nakon utvrđivanja položaja, cilj je bio aktivirati Operaciju *Mailfist* i krenuti na Singapur s dodatnim trupama. Te su trupe trebale osloboditi ostatak Malaje i napasti Singapur. Kako je otok bio jako dobro utvrđen, među dodatnim trupama bila su i dva ratna broda koja bi konstantno gađala japanske položaje u Singapuru. 

Operacija je trebala otpočeti u prosincu [[1945.]] godine i završiti do ožujka [[1946.]] godine; istovremeno je trebala biti pokrenuta i Operacija *Broadsword*, koja je za cilj imala oslobađanje sjeverne Malaje. 

Iako je operacija trebala biti provedena, [[Sjedinjene Države]] protivile su joj se, vjerujući da bi trošenje resursa na oslobađanje Malaje i Singapura osujetilo njihovu planiranu invaziju na Japan u sklopu planirane [[Operacija Downfall|Operacije *Downfall*]]. Međutim, Britanci su zbog političkih i vojnih razloga vjerovali da je oslobađanje Malaje i Singapura apsolutna nužnost.

No, Japan je kapitulirao u rujnu [[1945.]] tako da je prvo došlo do smanjenja opsega [[Operacija Zipper|Operacije *Zipper*]], a nakon toga i do potpunog odustajanja od Operacija *Mailfist*. Malaja i Singapur oslobođeni su bez borbe u operacijama *Jurist*, odnosno *Tiderace''.

## Reference

## Literatura
* 
* 
* 
* 
* 
*
Zemlja Bassarija

**Zemlja Bassarija** se nalazi u regiji Kedougouna, na jugoistoku Senegala, između nacionalnog parka Niokolo-Koba i granice s Malijem i Gvinejom. Smješteno je na brdovitom području sjevernog podnožja planinskog masiva Fouta Djalon, zapadno od grada Kedougoua. 

Od 11. do 19. vijeka ovo nepristupačno područje, bogata prirodnim resursima i biodiverzitetom, naseljavala su tri naroda (uz još neke menje skupine): 
* Bassari - južno od prefekture Salemata, na zemljoradničko-stočarskom zemljištu 
* Fula - na visoravnima Dindefelo, 20 km. južno od Bandafasia, prema granici sa Gvinejom.
* Bedik narodi - zapadno 20 km. od sela Bandafasi na visoravni Ivo
Njihova sela su bila grupisana na brdima kako bi kontrolisala ravnice. Sastojala su se od okruglih koliba sa slamnatim kosim krovovima koje su okruživale centralni trg. Područje karakterišu terase i rižina polja, ispresijecana selima, zaseocima i arheološkim nalazištima. Na južnom dijelu Basari područja su visoke litice istačkane prirodnim pećinama koje su pružale izvrsna skloništa prvim ljudskim zajednicama. 

Tradicionalna basarska naselja sada su naseljena samo tokom ritualnih ceremonija ili festivala i stoga im prijeti propadanje. Stanovništvo je odabralo živjeti u blizini polja, a ne u planinama. 

## Svjetska baština
Basari, Fula i Bedik narodi razvili su specifične kulture koje su postojale u simbiozi s okolnim prirodnim okruženjem i oblikovali su svoja staništa na način koji im je obezbjeđavao samoodrživost. Arheološki dokazi o ranom i dugotrajnom ljudskom naseljavanju su brojni.

Očuvani multikulturalni pejsaži i obrasci korištenja zemljišta i naselja, zajedno s tradicionalnom arhitekturom, svetim šumama i svetištima, svjedoče o složenom socioekonomskom kulturnom sistemu u kojem su određeni poljoprivredni i društveni običaji, rituali, vjerovanja i tradicionalno obrazovanje doprinijeli trajnom obezbjeđenju ljudskih naselja kroz poštovano i održivo korištenje prirodnih resursa.

Područje Bassarija je 2012. god. upisano na UNESCO-ov popis mjesta svjetske baštine u Senegalu  

## Vanjske veze
* 
* 
## Izvori