Vasilije Romanovič

**Vasilije Romanovič** (Kijev, oko 1718 – Hopovo, 1773) je bio ruski, odnosno ukrajinski slikar, ikonopisac, živopisac i portretista. Zvali su ga Vasilije iz Male Rusije.

## Biografija
Studirao je na Duhovnoj akademiji Kijevo-pečerske lavre, koja je u to vreme bila veliki centar pravoslavne teološke misli, pedagogije, izdavačke delatnosti i umetnosti i gde je nastao slovenski barok.

Godine 1737. sa nepunih dvadeset godina je slikao scene strašnog suda i apokalipse u Pretečensko-Borisoglebskoj crkvi u Kijevu. Mada je uništeno u požaru, ovo njegovo delo se smatra najznačajnijim spomenikom kijevskog monumentalnog slikarstva iz epohe baroka.

Četrdesetih godina 18. veka je došao u Karlovačku mitropoliju, donevši sa sobom iskustva barokiziranog slovenskog slikarstva oslonjenog na zapadnoevropske predloške, pri čemu se tradicionalno religiozne teme prikazuju u okvirima istorijskog slikarstva i realističkim pristupom.

Naime, tradicionalni ikonografski motivi po srpsko-vizantijskim uzorima iz starijeg srednjeg veka, vremenom su se menjali pod sve većim uticajem realizma. Međutim, Srbi u Hrvatskoj su se veoma rezervisano odnosili prema unošenju zapadnjačkih elemenata u srpsku umetnost zbog pokušaja unijaćenja, ali su oni u drugoj polovini 18. veka ipak preovladali, ne samo usled sve veće povezanosti srpskog višeg sveštenstva sa Bečom, gde su Srbi sve češće dolazili na školovanje, već i preko veza sa Rusijom, u kojoj je Petar Veliki nastojao da tekovine zapadne kulture iskoristi za unapređenje ruske kulture, što se odrazilo i u crkvenoj ikonografiji.

Vasilije Romanovič je pretežno boravio u zapadnim oblastima Karlovačke mitropolije. U to vreme je nastao portret pakračkog episkopa Sofronija Jovanovića, kao i dve replike istog.

Po narudžbini episkopa uradio je i ikone za ikonostas pridvorne crkve u Pakracu (1757–1758). Gotovo sigurno je on dovršio ikonostas u sabornoj crkvi Svete Trojice u Pakracu, a verovatno mu je bila poverena i izrada zidnih slika u sabornici, koje su nestale u poslednjoj deceniji 18. veka, u reformi koju je sproveo zagrebački arhitekta Herman Bole. Barokni grb Pakračko-slavonske eparhije, koji su nosila dva anđela, na čeonoj fasadi Romanovič je izradio sa još jednim svojim neimenovanim saradnikom.

Veruje se da su nekoliko ikona na platnu većeg formata, kao što su „Tajna večera“ i „Sveta Trojica“, nastale u vreme njegovog boravka u Pakracu.

Upravo zahvaljujući vezi sa episkopom Sofronijem, u to vreme je dobio veliki posao na izradi ikonostasa u manastiru u Donjoj Obriježi, Donjim Grahovljanima kod Daruvara i u Slatinskom Drenovcu, kod Orahovice, njegov jedini signirani ikonostas, iz 1758. koga su spalile ustaše 1941. u Drugom svetskom ratu. Neposredno pred rat, istoričar umetnosti, Ivan Bah, je obišao crkvu i snimio ikonostas u celini, ali i prestone ikone i dveri posebno. Zahvaljujući njegovim snimcima sačuvana je uspomena na ovo Romanovičevo delo.

Nagla smrt episkopa Sofronija u decembru 1757. je prekinula njihovu saradnju.

Godine 1758. godine je prvi put boravio u manastiru Hopovo, kao gost bratstva. Godine 1759. je radio na oslikavanju ikonostasa u crkvi Arhanđela  Mihaila i Gavrila u Kostajnici. Iste godine je izradio portret novog pakračkog epsikopa Arsenija Radivojevića, kao i više ikona.

Pripisuje mu se nekoliko slikarskih radova u crkvama u Sremu, kao što su ikone na carskim dverima iz manastira Bešenovo, dovršene 1770, ikone sa likovima apostola Tome i Luke iz crkve sela Sviloš, ikone sa scenama iz  Hristovog i Bogorodičinog života iz riznice Saborne crkve u Sremskim Karlovcima i ikone sa figurama apostola koje su pripadale ikonostasu crkve manastira Velika Remeta iz 1753, koji nije sačuvan. Godine 1771. je uradio dve velike kompozicije na platnu „Tajna večera“ i „Večera u domu Simona fariseja“, za trpezariju u manastiru Hopovo.

Ponovo se 1766. vratio u manastir Hopovo, kao iskušenik, gde se pretpostavlja da je ostao do kraja života.

## Izvori

## Literatura
*
*
*
*
*