Danilo III

**Danilo III** je bio srpski patrijarh (1390–1396) i crkveni pisac.

Njegov period je obeležilo dvovlašće u srpskoj crkvi. U patrijaršijskoj prestonici u Peći, u Zemlji Brankovića, je stolovao patrijar Jefrem. U Moravskoj Srbiji je stolovao Danilo, proglašen za patrijarha u Žiči.

Patrijarh Danilo III je u dinastičkom sukobu bio naklonjen Lazarevićima. 
On je svojim spisima intenzivno radio na stvaranju kulta kneza Lazara i kosovskog mita.

## Život

Nakon pogibije kneza Lazara u Kosovskom boju, maloletni Stefan Lazarević je uz pomoć majke Milice preuzeo vlast u Srbiji. Oni su 1390. godine sazvali sabor u Žiči, na kome je Danilo III izabran za pećkog patrijarha, čime je došlo do dvovlašća u srpskoj crkvi. U narednom periodu, postojala su dva "pećka patrijarha", Jefrem u Peći (1375–1399), u oblasti Brankovića, i Danilo III u Žiči (1390–1396), u oblasti Lazarevića.

Patrijarh je 1390. godine na saboru potvrdio odluku kneginje Milice, da Srbija postane vazalna Otomanskom carstvu.

U avgustu 1392. godine, na dvoru Brankovića u Prištini je boravila kneginja Milica. Malo potom, Vuk Branković je dozvolio odnošenje moštiju kneza Lazara iz njegove prestonice Prištine, u manastir Ravanicu u Srbiji. Patrijarh Danilo je zemne ostatke poginulog kneza Lazara preneo iz hrama Svetog Spasa u Prištini (Zemlja Brankovića), u manastir Ravanicu (u Srbiji), kanonizovao ga za sveca, i stvaranjem nove svetorodne loze dao legitimitet Stefanu Lazareviću kao nasledniku prestola.

Patrijarh Danilo se pominje u jednoj povelji kneza Stefana, u darovnici monahinje Evgenije i njenih sinova Stefana i Vuka, koja je izdata u Novom Brdu 1395. godine, u kojoj se Danilo naziva patrijarhom srpskim i primorskim. Patrijarh Danilo se pominje i u nedatovanom zapisu u rukopisnom prologu manastira Dečana koji je ovom manastiru poklonio eklisijarh Varlaam.

Patrijarh Danilo je umro 7. aprila, ali godina njegove smrti nije poznata.

## Spisi
Neki od poznatih spisa patrijarha Danila su:
* *Služba kralju Milutinu* 
* *Služba knezu Lazaru* 
* *Pohvalno slovo o knezu Lazaru* (neki smatraju da je autor nepoznat)
* *Povesno slovo knezu Lazaru* (neki smatraju da je autor nepoznat)

U delima nastalim pre Kosovske bitke nastavlja književnu tradiciju veličanja loze Nemanjića: *Služba kralju Milutinu*, sa prološkim žitijem (1380), prološka žitija sv. Save i sv. Simeona.

Jedan je od tvoraca kosovskog kulta. Neki mu pripisuju *Pohvalno slovo o knezu Lazaru* pre 1393. godine, koje spada među najlepša dela srednjovekovne srpske književnosti. *Pohvalno slovo* je beseda držana na godišnjicu Lazareve smrti. Od ostalih spisa razlikuje se i po radosnom, pobedničkom raspoloženju, u kojem nema ni senke tragike, a Lazar slavi se kao pobeditelj Turaka i đavola.

Knezu Lazaru posvetio je osim *Pohvalnog slova*, takođe i *Službu knezu Lazaru*, *Prološko žitije*, odn. *Sinaksar*, i *Povesno slovo knezu Lazaru* (svi nastali 1391. ili 1392. godine povodom prenosa Lazarevih moštiju). Iako žanrovski različiti, svi ovi tekstovi simbolizuju Lazarevo velikomučeništvo i nadmoć “carstva nebeskog” nad “carstvom zemaljskim”, čime je utemeljen i crkveni kult kneza Lazara.

## Prevedeni spisi
Sledeći Danilovi spisi su prevedeni na savremeni srpski jezik:
* *Sinaksar* (prevod na savremeni jezik Đorđe Radojičić), u „Antologija stare srpske književnosti (XI/XVIII veka)“, Beograd, 1960, 119-122.
* *Slovo pohvalno knezu Lazaru* (preveo na savremeni jezik Dimitrije Bogdanović), Savremenik 37 (1973), 265-274.
* *Sabrani spisi*, prevela i priredila Radmila Marinković (u rukopisu, priređeno za ediciju Stara srpska književnost u 24 knjige, “Prosveta” i SKZ, knj. 8).

## Literatura

* 
* Dimitrije Bogdanović: *Istorija stare srpske književnosti*, Beograd, SKZ, 1980. 
* Đorđe Trifunović: *Kratak pregled jugoslovenskih književnosti srednjega veka*, Beograd, Filološki fakultet Beogradskog univerziteta, 1976. 
* Dejan Mihailović: *Vizantijski krug (Mali rečnik ranohrišćanske književnosti na grčkom, vizantijske i stare srpske književnosti)*, Beograd, „Zavod za udžbenike“, 2009, str. 54.

## Izvori

## Povezano
* Stefan Lazarević
* Kosovski mit