Univerzitet u Amsterdamu

**Univerzitet u Amsterdamu** (skraćeno kao **UvA**, ) je javni istraživački univerzitet sa sedištem u glavnom gradu Holandije, Amsterdamu. Osnovan je 1632. godine od strane gradske vlasti i četvrti je najstariji akademski institut u Holandiji koji i danas deluje.

UvA je jedan od dva velika javno finansirana istraživačka univerziteta u gradu, drugi je **[[Slobodni univerzitet u Amsterdamu]]** ili **Vrije Universiteit Amsterdam** (**VU**). Također, jedan je od najvećih istraživačkih univerziteta u Evropi sa 31.186 studenata, 4.794 zaposlenih, 1.340 doktoranada i godišnjim budžetom od 600 miliona evra. Po broju studenata, UvA je najveći univerzitet u Holandiji. Glavni kampus se nalazi u centru Amsterdama, dok se nekoliko fakulteta nalazi u susednim gradskim četvrtima. Univerzitet je organiziran u sedam fakulteta: Humanističke nauke, Društvene i biheviorističke nauke, Ekonomija i poslovna administracija, Prirodne nauke, Pravo, Medicina i Stomatologija.

Univerzitet u Amsterdamu ima bliske veze sa drugim institucijama širom sveta putem članstva u Ligi evropskih istraživačkih univerziteta (LERU), Institucionalnoj mreži univerziteta iz evropskih prestonica (UNICA), Evropskoj univerzitetskoj asocijaciji (EUA) i Univerzitas 21. Univerzitet u Amsterdamu je dao šest Nobelovih laureata i pet premijera Holandije.

## Istorija
U januaru 1632. godine, gradske vlasti u Amsterdamu osnovale su *Athenaeum Illustre*. Ova ustanova bila je prvenstveno posvećena medicinskoj nastavi. Prva dva profesora bili su Gerardus Vossius i Caspar Barlaeus. *Athenaeum Illustre* je pružao obrazovanje uporedivo sa drugim institucijama visokog obrazovanja, iako nije imao pravo dodeljivanja doktorskih diploma. Nakon školovanja na Athenaeumu, studenti su mogli nastaviti svoje obrazovanje na univerzitetima u drugim gradovima.

U to vreme, Amsterdam je bio dom i drugih institucija visokog obrazovanja, uključujući *Collegium Chirurgicum*, koji je obučavao hirurge, kao i institucije koje su nudile teološke kurseve za remonstrantske i menonitske zajednice. Velika verska sloboda u Amsterdamu omogućila je osnivanje ovih ustanova. Studenti *Collegium Chirurgicum*-a i teoloških institucija redovno su pohađali predavanja na *Athenaeum Illustre*. 1815. godine ova ustanova dobila je zakonsku obavezu „*širenja ukusa, civilizacije i znanja*“ i „*barem delimično zamenjivanja instituta visokog obrazovanja i akademske edukacije za mladiće koji nisu mogli sebi priuštiti da u potpunosti posvete vreme akademskoj karijeri*“. Athenaeum je počeo da nudi nastavu za studente koji su se obučavali za farmaciju i hirurgiju 1800. godine.

*Athenaeum Illustre* je tesno sarađivao sa amsterdamskim teološkim institucijama, kao što su *Evangelisch-Luthers Seminarium* (evangeličko-luteranska škola) i *Klinische School* (medicinska škola). Sve do 19. veka, Athenaeum je ostao mala institucija sa najviše 250 studenata i osam profesora.

### Opštinski univerzitet (1877–1961)

1877. godine *Athenaeum Illustre* postao je Opštinski univerzitet u Amsterdamu i stekao pravo dodeljivanja doktorskih diploma. Time je univerzitet dobio iste privilegije kao i državni univerziteti, ali je i dalje bio finansiran od strane grada Amsterdama. Profesore i predavače imenovalo je gradsko veće, što je dovelo do toga da je akademsko osoblje bilo raznovrsnije od onih na državnim univerzitetima.

Tokom ovog perioda univerzitet je doživeo procvat, posebno u oblasti nauke, gde su među njegovim profesorima bili brojni dobitnici Nobelove nagrade: Tobias Asser, Christiaan Eijkman, Jacobus Henricus van 't Hoff, Johannes Diderik van der Waals, Pieter Zeeman i Frits Zernike. Zahvaljujući opštinskom statusu, Univerzitet u Amsterdamu relativno rano je osnovao fakultete ekonomije i društvenih nauka. Nakon Drugog svetskog rata, nagli rast troškova univerzitetskog obrazovanja stvorio je ograničenja na dalji razvoj univerziteta.

### Državni univerzitet (1961–danas)

1961. godine nacionalna vlada proglasila je univerzitet državnim, dodelivši mu današnje ime – Univerzitet u Amsterdamu. Finansiranje je prešlo sa gradske uprave na nacionalnu vladu, a imenovanje profesora povereno je upravnom odboru. Grad Amsterdam je zadržao ograničen uticaj do 1971. godine, kada je pravo imenovanja profesora prešlo na izvršni odbor. U maju 1969. godine univerzitet je dospeo u centar pažnje kada su studenti okupirali administrativni centar Maagdenhuis, zahtevajući veću demokratsku kontrolu nad obrazovnim i administrativnim procesima. Protest je trajao nekoliko dana pre nego što ga je policija prekinula. Tokom 1970-ih i 1980-ih, univerzitet je često bio meta studentskih protesta na nacionalnom nivou. Od kada je postao državni univerzitet, broj studenata je značajno porastao – sa 7.500 studenata 1960. na preko 32.000 u 2010. godini. 2007. godine Univerzitet u Amsterdamu započeo je izgradnju Naučnog parka Amsterdam, kampusa od 70 hektara, namenjenog Fakultetu nauka i novom univerzitetskom sportskom centru.

## Galerija

Datoteka:2008 04 29 Oudemanhuispoort.jpg
Datoteka:Oih1.jpg
Datoteka:Science Park Amsterdam.jpg
Datoteka:Handboogdoelen.jpg


## Reference

## Vanjske veze

*  Službene stranice
** Verzija na engleskom