André Daulier Deslandes

**André Daulier Deslandes** (Montoire-sur-le-Loir, 1621. – Pariz, 23. 10. 1715.), francuski trgovac i putopisac poznat po djelu *Ljepote Perzije* i osnivanju kanadskog grada Terrebonnea u Quebecu.

## Biografija

André Daulier Deslandes rođen je 1621. u francuskom naselju Montoire-sur-le-Loiru i o njegovom ranom životu malo je poznato. Godine 1663. priključio se J.-B. Tavernieru (), bogatom trgovcu dijamantima, na njegovom šestom putovanju k Orijentu. Daulier Deslandes bio je jedini katolik u grupi od osmero mladih suputnika, dok su sedmorica ostalih bili hugenoti. Svaki od njih imao je posebnu ulogu tokom putovanja (npr. liječnika, prevoditelja, itd.), a financirali su ih razni trgovci koji su vidjeli interes u Tavernierovom komercijalnom pothvatu.

Grupa je 14. 12. 1664. stigla u Isfahan, tadašnju iransku prijestolnicu, i Daulier Deslandes se nastanio u augustinskom samostanu dok su Tavernier i družina prebivali u Novoj Džolfi (dio Isfahana). Tokom boravka Daulier Deslandes je saznao da Tavernier pregovara o prodaji vrijedne robe privatno, uz posredovanje R. du Mansa () kao prevoditelja, a njegova frustracija postala je većom kad je saznao da je kupac bio sam šah Abas II (vl. ). Svoje teško razočaranje gubitkom poslovnog udjela opisao je u pismu svom bratu Pierreu, sekretaru Francuske zapadnoindijske kompanije.

Daulier Deslandes u svom djelu malo je napisao o putovanju od Tabriza do Isfahana, te se o tom segmentu uglavnom referira na opise P. Della Vallea () koji je putovao istim krajevima pola vijeka ranije. Ipak, detaljno je opisao eleganciju i udobnost iranskih kuća tj. kontrast u odnosu na njihove skromne fasade, te zabavu u kraljevskoj palači na kojoj je prisustvovao. Također, bio je pozvan i da zasvira na spineti koju je neki Armenac kupio u Nizozemskoj. Dana 24. 2. 1665. francuska trgovačka grupa zaputila se iz Isfahana prema Indiji u čemu im se pridružio i orijentalist J. de Thévenot () s kojim se Daulier Deslandes ranije sprijateljio tokom puta. Mjesec dana kasnije, tokom boravka u Bandar-e Abasu, Daulier Deslandes odlučio se za promjenu plana i povratak u Francusku. Zajedno s Thévenotom najprije je otišao u Širaz i posjetio drevni ahemenidski grad Perzepolis, nakon čega se Thévenot zaputio prema Indiji preko Basre dok je Daulier Deslandes nastavio prema Francuskoj.

Od 1671. do 1673. Daulier Deslandes obnaša poziciju direktora Francuske zapadnoindijske kompanije u Bordeauxu, a potom odlazi u Pariz gdje objavljuje svoj putopis *Ljepote Perzije* (). Ovo djelo uključuje i kartu s opisom putovanja, te sedam gravura koje su prema njegovim skicama izradili poznati kraljevski umjetnici I. Silvestre i A. Paillet. Rad Dauliera Deslandesa značajan je zbog precizno određenih udaljenosti unutar safavidskog Irana, detaljnih opisa najvećih gradova, te navedenih crteža. Autentičnost određenih odlomaka putopisa je sporna jer je očito da je ponešto prepisivao od P. Della Vallea, dok se sličnosti s djelom J.-B. Taverniera tumače ili kao prepisivanje ili pak kao međusobna suradnja. Uz suglasnost Dauliera Deslandesa, u jedno od izdanja dodana je i nepovezana priča o avanturama unutar kraljevskih odaja. Njegov putopis 1926. na engleski je preveo A. T. Wilson, a 1976. preveden je i na perzijski od strane M. Sabe i izdan u Teheranu.

Tokom boravka u Parizu, Daulier Deslandes često se susretao s J.-B. Tavernierom i ostalim članovima ekspedicije Orijentom, a njegovi privatni tekstovi danas se čuvaju u odsjeku za manuskripte u pariškoj Nacionalnoj biblioteci. Među njima nalazi se i manuskript o dogodovštinama armenskog trgovca P. de Zaglyja. Godine 1673. Daulier Deslandes odlazi u Quebec gdje osniva kanadski gradić Terrebonne i obnaša funkciju njegovog načelnika od 23. 12. 1673. do 26. 10. 1681. godine, nakon čega ga zamjenjuje L. L. Dupré. Kasnije se vraća u Pariz gdje umire 23. 10. 1715. godine.

## Opus
*  *Les Beautez de la Perse ou la description de ce qu’il y a des plus curieux dans ce royaume* (1673.), Paris: Chez Gervais Clouzier
**  *The beauties of Persia or an account of the most interesting features in that kingdom, with the addition of a map of the country, and several illustrations sketched on the spot* (1926.), London: Persia Society, pr. A. T. Wilson
**  *Zībāʼīhā-yi Īrān* (1976.), Teheran: Andžuman-e Dustdaran-e Kitab, pr. M. Saba

## Galerija

Datoteka:Tchelminar ou les ruines de l'ancienne Persépolis.jpg|Ahemenidski Perzepolis
Datoteka:Shiraz en 1671 André Daulier Deslandes.jpg|Panorama Širaza
Datoteka:Vue de la ville d'Ispahan, capitale de Perse, en venant de Tabriz.jpg|Panorama Isfahana
Datoteka:Le Meidan, ou la place d'Ispahan, en Perse.jpg|Nakš-e Džahan, Isfahan
Datoteka:Le pont qui conduit de Sepahan à Djoulfa.jpg|Si-o-se Pol, Isfahan


## Literatura

*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

;Ostali projekti