Bijeli spasilac

**Bijeli spasilac** () je tipski lik koji se javlja u političkim diskursima i umjetničkim djelima.

## Politika
Motiv bijelog spasilaca prvi put se javlja u Evropi 19. vijeka kao dio kolonijalističkog i imperijalističkog narativa, a zasnovan je na ideji bijele superiornosti odnosno dužnosti da "spašavaju" ostale rase od ekonomske, kulturne i društvene nazadnosti. Po takvoj zamjeni teza ulogu agresora i okupatora mijenja ona plemenitog osloboditelja i civilizatora. Jedan od reprezentativnih primjera ovog načina razmišljanja je poema *[[The White Man's Burden|Breme bijelog čovjeka]]* (, 1899) engleskog književnika Rudyarda Kiplinga. Uz ekonomske razlike i tehnološku premoć, za argumente su intenzivno korištene i razlike u rodnim odnosima, prilikom čega se uvelike oslanjalo na stereotipove o "potlačenim nebjelačkim ženama" (osobito muslimanskim i indijskim). Porijeklo ovih stereotipova historičari datiraju u drugu polovinu 19. vijeka, kada su Britanija i Francuska počele potiskivati Turke u Sjevernoj Africi odnosno mogulsku dinastiju u Indiji. Ranija percepcija muslimanskih muškaraca i žena bila je dijametralno suprotna – na prve se gledalo kao na opake i neustrašive ratnike (uglavnom inspirirano starim križarskim pričama), a na druge kao nemoralne i besramne figure čija je otkrivajuća odjeća i sloboda kretanja često bila predmetom kritike i poruge kod novovjekovnih evropskih putopisaca. Kasnije dolazi do potpune inverzije i formiraju se stereotipovi o muslimanima kao mizoginijskim slabićima čija se muškost zasniva na tlačenju žena, dok se one počinju percipirati kao haremski objekti i seksualne robinje. Takvim orijentalističkim predrasudama snažno je pridonijela tadašnja velika popularnost recentno objavljene zbirke *[[1001 noć]]i*. Najstariji primjeri upotrebe retorike o "bijelom spašavanju orijentalnih žena" zabilježeni su prilikom britanskog osvajanja Indije (1857) i Egipta (1882), a najnoviji uoči američke invazije na Afganistan (2001). Bitnu ulogu u formiranju navedenih mitova istovremeno su (s drugim motivima) odigrali i zapadnjački misionari, prema kojima je jedini ženski izlaz iz "ropstva" bio u konverziji na kršćanstvo. Među istaknutim stručnjacima koji su istraživali ove fenomene su Edward Said i Gajatri Čakravorti Spivak.

## Umjetnost
Tokom 1980-ih u Hollywoodu se pojavio novi filmski žanr u kojem se bijeli spasilac javlja kao protagonist i ulazi u
crnačka, latino, azijska ili indijanska društva, te se na njihovoj strani požrtvovno bori protiv raznih oblika političke ili društvene nepravde. Kao najpoznatiji filmovi ovog žanra ističu se *[[Dances with Wolves|Ples s vukovima]]* (1990), *[[Dangerous Minds|Opasne misli]]* (1995), *[[Sunset Park (film)|Sunset Park]]* (1996), *[[Ghosts of Mississippi|Duhovi Mississippija]]* (1996), *[[Amistad]]* (1997), *[[Music of the Heart|Muzika srca]]* (1999), *[[Monster's Ball|Bal čudovišta]]* (2000), *[[Finding Forrester|U potrazi za Forresterom]]* (2000), *[[Hardball (film)|Hardball]]* (2001), *[[The Last Samurai|Posljednji samuraj]]* (2003), *[[Tears of the Sun|Suze boga Sunca]]* (2003), *[[Crash (2004)|Fatalna nesreća]]* (2004), *[[The Constant Gardener (film)|Brižni vrtlar]]* (2005), *[[Half Nelson (film)|Half Nelson]]* (2006), *[[Freedom Writers|Pisci slobode]]* (2007), *[[Gran Torino (film)|Gran Torino]]* (2008), *[[Avatar (film, 2009)|Avatar]]* (2009) i *[[The Blind Side (film)|Mrtav ugao]]* (2009).

## Povezano
* Magični crnac
* Plemeniti divljak

## Literatura

*  
*  
*  
*  

## Vanjske veze
*