open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vaasa

**Vaasa** (švedski: *Vasa*) je grad i općina na zapadu Finske od 66,321 stanovnika.

Ona je i administrativni centar Regije Ostrobotnija.

## Geografija
Vaasa leži u Botnijskom zaljevu, udaljena oko 420 km sjeverozapadno od 
Helsinkija.

U gradu živi značajna švedska manjina (24.8%).

## Historija i znamenitosti

Grad je osnovan 1606. za vladavine švedskog kralja Karla IX, koji mu je 1611. dao 
povelju o statusu grada. U čast Dinastije Vasa nazvan je - Vaasa. 
Drugi Apelacioni sud na teritoriju Finske osnovan je u Vaasi 1776.

Nakon katastrofalnog požara, koji je zahvatio grad 1852. grad je preseljen na novu lokaciju nekih 5 km bliže moru i prezvan u **Nikolainkaupunki** / Nikolaistad (po ruskom caru) to ime nosio je do 1917. kad mu je vraćeno staro ime.

Za Finskog građanskog rata 1918. Vaasa je bio pivremeni
glavni grad Finske bele garde.

## Privreda
Danas je Vaasa važna luka za izvoz drva i uvoz sirovina.

Pored toga Vaasa je i snažan Industrijski centar, predionice tekstila, šećerana, tvornice strojeva, 
sapuna i konditorskih proizvoda.

## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada''
Ostrobotnija (regija)

**Ostrobotnija** (finski: *Pohjanmaa*) što znači *[[Istok|Istočna]] [[dolina|ravnica]]* je jedna od 19 regija Finske na jugozapadu zemlje.

## Geografija

Ostrobotnija graniči sa regijama Centralna Ostrobotnija, Južna Ostrobotnija i Satakunta.
Prostire se na dijelu zamljišta historijske švedske pokrajine Österbotten.

Regija ima teren od 7,750.08 km² na kom živi 180,384 stanovnika.

Uz Regiju Åland Ostrobotnija je jedina finska regija u kojoj je uz finski i švedski službeni jezik, jer ga govori preko 51.2% stanovnika.

Österbotten je nizinski kraj, koji se proteže duž Botnijskog zaljeva, najveće rijeke su Lapuanjoki, Kyrönjoki, i Isojoki koje istječu u Botnijski zaljev.

Grad Vaasa je najveća luka i privredni centar te regije.

## Administrativna podjela
Regija Ostrobotnija je podjeljena na 16 općina (masnim su označeni gradovi);

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Regije Ostrobotnija''
Dan izlaska iz ormara

**Dan izlaska iz ormara** ili **Coming Out Day** ˈkʌmɪŋ aʊt deɪ (engl.), međunarodni dan osvješćivanja građanstva koji se obilježava 11. oktobra svake godine radi odavanja priznanja članovima LGBTQ+ zajednice. Proces izlaska iz ormara ili *coming outa* uključuje samootkrivanje seksualne orijentacije i/ili rodnog identiteta neke osobe.

## Historija

Dan izlaska iz ormara, *National Coming Out Day* (NCOD), pokrenuli su 1988. godine Robert Eichberg, psiholog iz Novog Meksika i osnivač radionice osobnog rasta *The Experience*, i Jean O'Leary, otvoreni gej i politički vođa iz Los Angelesa i tadašnji načelnik Advokatâ za nacionalna prava gejeva. Za datum je odabran 11. oktobra zato što je tada padala prva obljetnica Nacionalnog marša na Washington za prava lezbijki i gejeva održana 1987.

Inicijalno administriran iz zapadnoholivudskih ureda Advokatâ za nacionalna prava gejeva, prvi NCOD popratilo je osamnaest država, a nacionalni mediji pokrivali su događaj. Druge godine sjedište NCOD-a preseljeno je u Santa Fe u Novom Meksiku, a tada je učestvovanje zabilježila 21 država. Nakon što su mediji 1990. poduprli projekt, NCOD je obilježilo svih 50 država, a proslavi se pridružilo i sedam drugih zemalja. Kako je sudjelovanje raslo, tako je 1990. NCOD udružio svoje napore s Kampanjom za prava čovjeka.

## Obilježavanje

Dan izlaska iz ormara obilježava se svake godine radi proslave izlaska iz ormara i radi podizanja svijesti o LGBTQ+ zajednici i pokretu za građanska prava. Praznik se obilježava na vrlo razne načine: od skupova i parada do informativnih ploča na javnim mjestima. Učesnici često nose simbole ponosa kao što su ružičasti trokuti i dugine zastave.

Dan izlaska iz ormara obilježava se u mnogim zemljama, uključujući Australiju, Hrvatsku, Kanadu, Nizozemsku, Novi Zeland, Njemačku, Poljsku, Švicarsku i Ujedinjeno Kraljevstvo. U Sjedinjenim Državama Kampanja za prava čovjeka pokriva događaje u vezi s NCOD-om pod okriljem svojeg Nacionalnog projekta izlaska iz ormara (*National Coming Out Project*), nudeći resurse LGBTQ+ pojedincima, parovima, roditeljima i djeci, kao i *straight* prijateljima i rodbini, radi promicanja svijesti o LGBTQ+ obiteljima koje žive iskrenim i otvorenim životima. Candace Gingrich postala je izvjestiteljica NCOD-a u aprilu 1995.

## Povezano

* Dan šutnje, obilježava se u aprilu
* LGBT prava u SAD-u
* Mattachine Society
* Međunarodni dan borbe protiv homofobije, bifobije i transfobije, obilježava se 17. maja
* Mjesec LGBT historije
* Nacionalni marš jednakosti, 11. oktobra 2009.
* Saveznički tjedan, obilježava se u oktobru

## Referencije

## Vanjske veze

* National Coming Out Day  (SAD)
* National Coming Out Day  (Švicarska)
* RUComingOut – Priče o izlascima iz ormara iz realnog života
Behind the Mask (film, 1958)

***Behind the Mask*** () je britanski igrani film snimljen 1958. godine u režiji Briana Desmonda Hursta. Protagonist je mladi kirurg koji dolazi raditi u bolnicu, gdje će dobiti mentora u liku uglednog starijeg kolege (čiji lik tumači Michael Redgrave), u čiju se mladu kćer (koju tumači Redgraveova prava kćer Vanessa u svom filmskom debiju) na kraju zaljubi.

## Uloge
* Michael Redgrave .... Sir Arthur Benson Gray 
* Tony Britton .... Philip Selwood 
* Carl Möhner .... Dr. Carl Romek 
* Niall MacGinnis .... Neil Isherwood 
* Vanessa Redgrave .... Pamela Gray 
* Ian Bannen .... Alan Crabtree 
* Brenda Bruce .... Elizabeth Fallon 
* Lionel Jeffries .... Walter Froy 
* Miles Malleson .... Sir Oswald Pettiford 
* John Welsh .... Puk. Langley 
* Ann Firbank .... Mrs. Judson 
* Jack Hedley .... Dr. Galbraith 
* Hugh Miller .... Ispitivač 
* Mary Skinner .... Bolničarka u sali
* Margaret Tyzack .... Noćna bolničarka

## Izvori


## Vanjske veze
* 
* ''Behind the Mask''  at the website dedicated to Brian Desmond Hurst
How to Steal a Million

***How to Steal a Million*** (, u bivšoj Jugoslaviji distribuirana pod naslovom ***Kako ukrasti milion dolara***) je američka kriminalistička filmska komedija snimljena 1966. godine u režiji Williama Wylera. Radnja započinje kada ugledni trgovac umjetninama (čiji lik tumači Hugh Griffith) dozna kako će jedna od "Cellinijevih" statua iz njegove kolekacije biti izložena u elitnoj pariškoj galeriji te se uplaši da će tako biti raskrinkan kao falsifikator umjetnina. Protagonistica, čiji lik tumači Audrey Hepburn, je njegova kćer koja unajmljuje profesionalnog provalnika (čiji lik tumači Peter O'Toole) da izvede složenu operaciju krađe statue kako bi se spriječilo da svijet dozna za prevaru. Film je danas najpoznatiji po haljinama koju je za Hepburn dizajnirala modna kuća Givenchy.

## Uloge
* Audrey Hepburn ... Nicole Bonnet
* Peter O'Toole ... Simon Dermott
* Hugh Griffith ... Charles Bonnet
* Eli Wallach ... Davis Leland
* Charles Boyer ... DeSolnay
* Fernand Gravey ... Grammont
* Marcel Dalio ... Paravideo
* Jacques Marin ... Načelnik osiguranja
* Roger Tréville ... Voditelj aukcije
* Edward Malin ... Službenik osiguravajućeg zavoda (kao Eddie Malin)
* Moustache ... Čuvar

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
*
Drugi nordijski rat

**Drugi sjeverni rat** (zvan i **Prvi** ili **Mali sjeverni rat**) vodio se između Kraljevine Švedske i njenih protivnika Poljsko-Litavska Unije (1655. - 1660.), Carske Rusije (1656. - 1658.), Brandenburg-Prusije (1657. - 1660.), Habsburške Monarhije (1657. - 1660.), Dansko - Norveške (1657. - 1658. i 1658. - 1660.) i Nizozemske Republike kao završna faza borbe oko poljsko - švedske sukcesije
.
## Tok rata

Švedski kralj Karl X Gustav objavio je 1655. rat Poljsko-Litavskoj Uniji pod izgovorom da ga poljski kralj Jan II Kazimir Vasa odbija priznati kao suverenog monarha.  
Pravi razlog je bila Karlova želja da se teritorijalno proširi po Baltiku.

Tadašnji švedski saveznik Brandenburg-Prusija, napao je Poljsku pa su saveznici brzo napredovali i zauzeli Varšavu.
Tad su Carska Rusija, Danska i Habsburška Monarhija objavile rat 
Švedskoj, pa je Brandenburg-Prusija napustila Šveđane i pridružila se protivničkoj koaliciji. 
Nakon tog su Šveđani protjerani iz Poljske, ali su dvaput napali Dansku i prislili je da napusti Skaniju.

Rusija koja je tad bila u ratu sa Poljsko-Litavskom Unijom (Rusko - Poljski rat (1654 -1667)) sklopila je primirje sa Poljskom i napala Švedsku. Taj potez je razbjesnio glavnog saveznika Rusije, ukrajinskog hetmana Bogdana Hmeljnickog koji je ostao švedski saveznik, jer su mu obećali veću samostalnost da se nastavio boriti protiv Poljaka.

Rat je završio tako što su se poljski vladari iz Dinastije Vasa odrekli prava na švedski tron, a Šveđani zauzeli 
Skaniju od Danaca.

## Reference

## Vanjske veze

*''First Northern War'' na portalu Encyclopædia Britannica
Brian Desmond Hurst

**Brian Desmond Hurst** (12. februar 1895 &ndash; 26. septembar 1986) bio je britanski filmski režiser, scenarist i producent rodom iz Sjeverne Irske, najpoznatiji po filmu *[[Scrooge (film, 1951)|Scrooge]]* iz 1951. godine, koji se smatra najboljom ekranizacijom znamenite Dickensove *[[A Christmas Carol|Božićne priče]]*.

## Filmografija

## Izvori

## Vanjske veze
*
*www.briandesmondhurst.org- the official legacy website
*- the official Hurst facebook legacy site detaining information and Hurst legacy news
*- Radio documentary on Brian Desmond Hurst
*- Brian Desmond Hurst's Youtube channel
*
*
The Playboy of the Western World (film)

***The Playboy of the Western World*** je irski igrani film snimljen 1962. godine u režiji Briana Desmonda Hursta. Predstavlja adaptaciju istoimene drame Johna Millingtona Syngea. Naslovni lik, koga tumači Gary Raymond je tajanstveni mladić koji dolazi u zabačeno selo u irskoj Grofoviji Mayo i mještanima govori kako je ubio vlastitog oca. Radnja prikazuje da mještani, umjesto da budu užasnuti ili mladića prijave vlastima, postaju fascinirani njegovom pričom, a lokalne žene prema njemu počnu osjećati požudu. Hurstu, koji je kao lokacije koristio irsku Grofoviju Kerry i film producirao zajedno sa Michaelom Morrisom, ovo je bio posljednji cjelovečernji film.

## Uloge
*Gary Raymond ... Christy Mahon
*Siobhán McKenna ... Pegeen Mike
*Elspeth March ... Udovica Quinn
*Liam Redmond ... Michael James
*Niall MacGinnis ... Stari Mahon

## Reference

## Vanjske veze
*Short film on Brian Desmond Hurst's Playboy of the Western World featuring part of the soundtrack
*
*''The Playboy of the Western World'' at the website dedicated to Brian Desmond Hurst
*''The Playboy of the Western World'' T
Tu Youyou

**Tu Youyou** tʰǔ jə́ʊ.jə́ʊ (kin. 屠呦呦, pinyin *Tú Yōuyōu*) (Ningbo, 30. decembra 1930.), kineska medicinska naučnica, farmaceutska kemičarka, farmaceutkinja i edukatorica. Najpoznatija po otkriću artemizinina (poznat i kao *qinghaosu*) i dihidroartemizinina, upotrebljavanih za liječenje malarije, koji su spasili milione života. Njezino otkriće artemizinina i njegova upotreba za liječenje malarije smatraju se značajnim probojem u tropskoj medicini u 20. vijeku i unapređenjem zdravlja za ljude tropskih zemalja u razvoju u južnoj Aziji, Africi i Južnoj Americi. Za svoj rad Tu je 2011. dobila Laskerovu nagradu u kliničkoj medicini, a 2015. s Williamom C. Campbellom i Satoshijem Ōmurom podijelila je Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu. Tu je prva kineska nobelovka za fiziologiju ili medicinu i prva državljanka Narodne Republike Kine koja je dobila Nobelovu nagradu za prirodne nauke te prva Kineskinja koja je dobila Laskerovu nagradu. Rodila se, obrazovala i provela istraživanja isključivo u Kini.

## Reference

## Vanjske veze
*
Diva Grabovčeva

**Diva Grabovčeva** (Varvara, Rama – Kedžara, BiH, oko 1680) je bila djevojka katoličke vjere, koja je živjela na području današnje BiH pod osmanskom vlašću. Prema predaji ju je Tahir-beg Kopčić, osmanski (muslimanski) vlastelin iz Kupresa, na silu htio oženiti, a kada je ona to odbila i pokušala pobjeći, ubio ju je nožem. Zbog toga je među bosanskohercegovačkim Hrvatima stekla status mučenice, a njen grob je postao predmetom hodočašća.

Franjevac Blago Karačić je o Divi Grabovčevoj napisao tragediju objavljenu 1978. godine, a njen lik se pojavljuje i u Araličinom romanu *[[Graditelj svratišta]]*. Postavljen je bronzani spomenik, rad kipara Kuzme Kovačića, 1998. godine. Svake se godine na prvu nedjelju u julu slavi njezin spomendan. Dr. Ćiro Truhelka objavio je knjigu o Divi i njenom grobu. Marko Perković-Thompson je na albumu *Bilo jednom u Hrvatskoj* iz 2006., snimio pjesmu „Diva Grabovčeva”.

O Divi Grabovčevoj je Miljenko Karačić snimio kratki dokumentarni film pod naslovom *[[Divin krik s Vrana]]*. On je na 15. ITF’CRO 2012. – Međunarodnom festivalu turističkog filma posebno priznanje za "iznimno kvalitetnu te dojmljivu redateljsku i scenarističku priču o davnim zbivanjima na ovom lokalitetu, u funkciji očuvanja baštine i daljnjeg razvoja hodočasničkog turizma".

## Povezano
* Djevičanske mučenice
** Agneza Rimska
** Sveta Belina
** Sveta Ursula

## Reference

## Vanjske veze
* Stihovi pjesme „Diva Grabovčeva”
Brown on Resolution

***Brown on Resolution*** () je roman britanskog pisca C. S. Forrestera. Naslovni protagonist je Brown, vanbračni sin britanskog pomorskog kapetana, koji se kao mladić prijavljuje u Ratnu mornaricu, i na početku Prvi svjetski rata bude jedini preživjeli član posade krstarice *HMS Charibdys* nakon okršaja sa njemačkom krstaricom *SMS Ziethen* na Pacifiku. Radnja prikazuje kako Brown kao brodolomac završi na Resolutionu, fiktivnom otoku arhipelaga Galapagos, a gdje se, sticajem okolnosti usidrio *Ziethen* kako bi obavio popravke, što Brownu daje priliku da, naoružan puškom pokuša osvetiti svoje drugove.

*Brown on Resolution* je bio djelomično inspiriran stvarnim događajima vezanim uz njemačku Istočnoazijsku eskadru, te je, iako fiktivan, pružio niz autentičnih detalja vezanih uz pomorsko ratovanje na Pacifiku. Forrester je kasnije sličan motiv - usamljenog pojedinca koji se iz osjećaja dužnosti suprostavlja nadmoćnom neprijatelju - koristio u svom romanu *[[Death to the French]]*.

Roman je bio ekraniziran dva puta - godine 1935. pod naslovom *[[Brown on Resolution (film)|Brown on Resolution]]* 1935. te *[[Sailor of the King]]* 1953. godine.

## Izvori i napomene
Brown on Resolution (film)

***Brown on Resolution*** (), kasnije poznat distribuiran pod naslovom ***Forever England*** () je britanski crno-bijeli ratno-pustolovni film snimljen 1935. godine u režiji Waltera Fordea i Anthonyja Asquitha. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana C. S. Forrestera. Naslovni protagonist, čiji lik tumači John Mills, je vanbračni sin britanskog mornaričkog oficira koji se kao mladić priključi Mornarici i za vrijeme Prvog svjetskog rata, služeći na krstarici u Pacifiku, završi na pustom otoku kao jedini preživjeli član posade nakon njemačkom krstaricom završi. Radnja prikazuje kako se njemački brod usidri na isti otok kako bi obavio popravke, a što protagonistu daje priliku da, iako sam i naoružan jednom jedinom puškom, pokuša osvetiti svoje drugove.

Film, koji je imao snažan patriotski naboj, snimljen je uz pomoć Kraljevske mornarice; ona je producentima "posudila" krstaricu *[[HMS Curacoa (D41)|HMS Curacoa]]*, koja je glumila njemački brod (a sama će biti potopljena u Drugom svjetskom ratu. Mladom Millsu, koji će kasnije ostvariti izuzetno plodnu glumačku karijeru, lik Alberta Browna je bila prva glavna uloga u filmografiji.

Godine 1953. je snimljena nova verzija pod naslovom *[[Sailor of the King]]*, koja je vrijeme radnje premjestila u Drugi svjetski rat.

## Uloge
*Betty Balfour - Elizabeth Brown
*John Mills - Albert Brown
*Barry MacKay - Por. Somerville
*Jimmy Hanley - Ginger
*Howard Marion-Crawford - Max
*H.G. Stoker -  Kapetan Holt
*Percy Walsh - Kapitan von Lutz
*George Merritt - William Brown
*Cyril Smith - William Brown, Jr.

## Reference

## Vanjske veze
*
Single-Handed (film)

***Single-Handed*** (), u SAD prikazan pod naslovom ***Sailor of the King*** () je britanski crno-bijeli ratni film snimljen 1953. godine u režiji Roya Boultinga. Predstavlja drugu po redu adaptaciju romana *[[Brown on Resolution]]* C. S. Forrestera. Naslovni protagonist, koga tumači američki glumac Jeffrey Hunter, je mladi kanadski mornar koji na početku Drugog svjetskog rata 1940. godine preživi okršaj vlastitog broda sa njemačkom pomoćnom krstaricom. Radnja prikazuje kako ga Nijemci zarobe, ali on koristi priliku za bijeg, odnosno za sabotiranje neprijateljskog broda i pokušaj osvete poginulih drugova.

*Single-Handed* je, za razliku od prethodnog filma *[[Brown on Resolution (film)|Brown on Resolution]]*, vrijeme radnje iz Prvog premjestio u Drugi svjetski rat. Snimao se na lokacijama na Malti koje su "glumile" pacifičko otočje Galapagos, a u produkciji je sudjelovala i Kraljevska mornarica "posudivši" producentima krstarice *[[HMS Cleopatra (33)|HMS Cleopatra]]* i *[[HMS Glasgow (C21)|HMS Glasgow]]* te minopolagač *[[HMS Manxman (M70|HMS Manxman]]*. Specifičnost filma je, pak, bila u tome da su snimljene dva različita završetka, te da je gledateljima i distributerima ostavljeno da odluče žele li prikazati onu sa konvencionalnim hepi endom ili bez njega.

## Uloge
*Jeffrey Hunter ... Vezist Andrew 'Canada' Brown
*Michael Rennie ... Poručnik / Kapetan Richard Saville
*Peter van Eyck ... Kapitan Ludwig von Falk
*Wendy Hiller ... Lucinda Bentley
*Bernard Lee ... Narednik Wheatley
*Victor Maddern ... Vezist Willy Earnshaw
*John Horsley ... Kapetan korvete John Willis 
*Patrick Barr ... Kapetan fregate Tom Ashley, HMS Amesbury 
*Robin Bailey ... Poručnik bojnog broda John Stafford, HMS Stratford
*James Copeland ... Glavni strojar [van špice]
*Sam Kydd ... Drugi vezist [van špice]
*Lowell Gilmore ... Kraljev izaslanik [samo u američkoj verziji, van špice]

## Izvori

## Vanjske veze

*
*
Specijalne jedinice

**Specijalne jedinice**, **postrojbe** ili **snage**, odnosno **jedinice za posebne namjene** je pojam pod kojim se u najširem smislu podrazumijevaju vojne, policijske ili paravojne jedinice namijenjene obavljanju najdelikatnijih, najzahtjevnijih i/li najriskantnijih borbenih zadataka. Pod time se može podrazumijevati širok dijapazon aktivnosti - od specijalnih operacija (diverzije, sabotaže, prepadi, zasjede) u neprijateljskoj pozadini/teritoriji u ratu ili miru do policijskih aktivnosti kao što su spašavanje talaca ili hapšenje/likvidacija terorista ili najopasnijih kriminalaca. Takvi zadaci u pravilu zahtijevaju posebnu obuku, te pripadnici takvih jedinica, koji se kolokvijalno nazivaju **specijalci**, posjeduju izvanredne psihofizičke kvalitete zbog kojih ih se smatra elitom u širem okviru formacija kojima pripadaju.

## Povezano
* Specijalne operacije
* Tajne operacije
* Sukob niskog intenziteta
* Antiterorizam
* Specnaz
* SWAT
* Forlorn hope
Sjeverna Ostrobotnija

**Sjeverna Ostrobotnija** (finski: *Pohjois-Pohjanmaa*, švedski: *Norra Österbotten*) je jedna od 19 regija Finske koja se prostire na sjeveru zemlje.

## Geografija

Sjeverna Ostrobotnija graniči sa regijama Lapland, Kainuu, Sjeverna Savonija, Centralna Finska i Centralna Ostrobotnija.
Prostire se na dijelu terena historijske švedskih pokrajine Österbotten.

Regija ima teren od 35,507.45 km² na kom živi 403,287stanovnika.

Sjeverna Ostrobotnija je nizinski kraj, koji se proteže od Botnijskog zaljeva na zapadu sve do 
ruske Republike Karelije na istoku.

Grad Oulu je najveća luka i administrativni centar te regije.

## Administrativna podjela
Regija Sjeverna Ostrobotnija je podjeljena na 29 općina (masnim su označeni gradovi);

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Regije Sjeverna Ostrobotnija''
Zoltan Boroš

**Zoltan Boroš** (Murska Sobota, 1922 - Koncentracijski logor Jadovno, 1941), mladi jugoslavenski aktivist, član Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) i sudionik Narodno oslobodilačkog pokreta/borbe (NOB).

## Biografija
Zoltan Boroš je rođen 1922 godine u Murskoj Soboti za vrijeme Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca tj. Kraljevine Jugoslavije. Potječe iz židovske porodice Bene i Malvine Boroš. Odrastao je u Zagrebu uz dvojicu braće; Josipa i Ignaca, i sestru Liviju. Po struci je bio trgovac. Do početka Drugog svjetskog rata pripadao je revolucionarnom radničkom pokretu. Bio je aktivni član KPJ, te je aktivno djelovao u sindikalnom Savezu bankovnih, osiguravajućih, trgovačkih i industrijskih činovnika (SBOTIČ). Zbog svoje aktivnosti uhapšen je 1939 godine. U NOB se uključio 1941 godine tj. uspostavom Nezavisne Države Hrvatske (NDH). Ustaše su ubrzo otkrile njegov rad i internirale ga koncentracijski u logor Jadovno. Tamo je i mučki ubijen u julu 1941 zajedno sa 162 židovska omladinaca iz Zagreba. Uz Zoltana, od ostalih članova porodice Boroš, tijekom Holokausta su ubijena njegova braća Josip i Ignac, te majka Malvina koja je skončala u koncentracijskom logoru Auschwitz.

## Povezano
Aleksandar Savić, član SKOJ  i sudionik NOB-a ubijen u Jadovnom 1941 godine.

## Reference

## Literatura

*
Oulujoki

**Oulujoki** (švedski: *Ule älv*) je rijeka na sjeverozapadu Finske duga 107 km, čije ime znači *Rijeka koja plavi*.

## Geografija

Oulujoki izvire iz Jezero Oulujärvi na nadmorskoj visini od 122,7 metra kod naselja Vaala. Od tamo teče prema sjeverozapadu, preko niza akumulacionih jezera do ušća u Botnijski zaljev kod grada Oulu, gdje ima 
deltu.

Oulujoki ima prosječni protok od 259 m³/s, i sliv od 22841 km², jedan od najvećih u zemlji.

U sliv rijeke ubrajaju se i brojna jezera, od kojih njih 398 ima više od 50 hektara, a najveće od njih Oulujärvi, ima - 928 km².
.
Sliv rijeke je relativno rijetko naseljen, u njemu živi ukupno 226 000 stanovnika, što iznosi 11,5 stan. po 1 km². Većina živi na zapadu pored ušća. Teren pokrivaju uglavnom šume, a samo 3% oranice, koncentrirane
oko ušća.

Velika tvornica celuloze i papira nalazi se na obali najvećeg jezera sliva Oulujärvi, ona je sve do 1980-ih kad su ugrađeni pročistači, bila veliki zagađivač.

Rijeka Oulujoki, koja je nekoć često plavila je regulirana izgradnjom 18 hidroelektrana između 1941. - 1957. snage od 550 MW i više, tako da sve zajedno proizvode više od 2500 GWh električne energije.

Tako da je čak 99,6% hidropotencijala rijeke iskorišteno, što je najviši postotak od svih finskih rijeka.

## Reference

## Vanjske veze

* ''The Oulujoki River'' na portalu Rokua Geopark
Oulujärvi

**Oulujärvi** (švedski: *Ule träsk*)  je peto po veličini jezero Finske, iz kog istječe rijeka 
Oulujoki u Botnijski zaljev.

## Karakteristike
Jezero Oulujärvi leži u sredini sjeverne Finske u regiji Kainuu, kraju prepunom jezerima.
Oulujärvi ima površinu od 897 km², relativno je plitko, prosječna mu je dubina 7,6 metara, a najveća 35 metara.

Dugo je nekih 60 km u smjeru istok - zapad, a široko 40 km.

Fizički je podjeljeno na tri dijela (rukavca) koji se zovu *Niskanselkä* (zapad), *Ärjänselkä* (sredina) i *Paltaselkä* (istok).
Ukupna dužina njegove obale iznosi 920 km. Vode mu donose rijeke Kajaaninjoki i Kiehimänjoki, i 6 manjih vodotoka.

Obale jezera su pogodne za kupače, jer su ravne i pjeskovite, a voda čista.

Na jezeru ima čak 665 otoka, od kojih je najveći *Manamansalo* (7507 ha), on je peti po veličini finski jezerski otok, Käkisaari  (2035 ha), Kuostonsaari (377 ha), Ärjänsaari (263 ha) i Teva (141 ha).

Nivo voda jezera danas je reguliran hidroelektranom Jylhämän, izgrađenom na mjestu gdje ističe Oulujoki.

Najveći gradovi su Vaala, na sjeveroistoku, Paltamo na istoku i Kajaani na jugoistoku.

## Historija
Oulujärvi se počeo formirati prije 10 500 godina, kad se stao otapati ogromni glečer, svoj današnji oblik (okvirno) dobio je prije 9 500 godina, kad se zbog uzdizanja kore odvojilo od Jezera Ancylus (Baltik). Danas je dvaput duže, jer se uzdizanje kore nastavilo.

## Povezano
* Lista najvećih finskih jezera

## Reference

## Vanjske veze

* ''The Lake Oulujärvi'' na portalu Rokua Geopark
Južna Ostrobotnija

**Južna Ostrobotnija** (finski: *Etelä-Pohjanmaa*, švedski: *Södra Österbotten*)  je jedna od 19 
regija Finske koja se prostire na zapadu zemlje.

## Geografija

Južna Ostrobotnija graniči sa regijama Centralna Ostrobotnija, Centralna Finska, Pirkanmaa i Satakunta.

Prostire se na dijelu terena historijske švedske pokrajine Österbotten.

Regija ima teren od 13,443.76 km² na kom živi 193,977 stanovnika.

Južna Ostrobotnija je nizinski kraj, koji se proteže po unutrašnjosti zemlje pored Botnijskog zaljeva.
Grad Seinäjoki je najveći urbani i administrativni centar regije.

## Administrativna podjela
Regija Južna Ostrobotnija je podjeljena na 18 općina (masnim su označeni gradovi);

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Regije Južna Ostrobotnija''
Lapuanjoki

**Lapuanjoki** (švedski: *Lappo å*) je rijeka na zapadu Finske duga 150 km

## Geografija

Lapuanjoki izvire iz Jezero Sapsalampi na nadmorskoj visini 
od 113 metra. Od tamo teče prema sjeverozapadu, preko niza akumulacionih jezera do 
ušća u Botnijski zaljev kod grada Nykarleby.

Lapuanjoki ima prosječni protok od 34 m³/s, i sliv od 4,122 km².

Rijeka Lapuanjoki, nekoć je često plavila zbog tresetišta u kojima ima korito, zbog tog su melioracioni radovi 
na njenoj regulaciji počeli još krajem 19. vijeka, a dovršeni između 1950. - 1970. izgradnjom nasipa i 
akumulacija.

Na rijeci je podignuto šest hidroelektrana, prva - Stadfors izgrađena 1927. nalazi se oko 6 km od mora. 
Pored toga na rijeci ima više od 20 mlinova i tvornica celuloze sa svojim branama i akumulacijama, većina ih danas manje više neradi.

## Reference

## Vanjske veze

* ''The Lapuanjoki River'' na portalu Helcom
Takaaki Kajita

**Takaaki Kajita** takaaki kaʑita (jap. 梶田 隆章, *Kajita Takaaki*; Higashimatsuyama, 9. marta 1959.), japanski fizičar. Poznat po eksperimentima s neutrinima na Kamiokandeu i njegovu nasljedniku, Super-Kamiokandeu. Godine 2015. s Arthurom B. McDonaldom podijelio je Nobelovu nagradu za fiziku.

## Rani i osobni život
Kajita se rodio 1959. u Higashimatsuyami u Saitami u Japanu. Njegova supruga Michiko živi u Toyami.

## Karijera
Kajita je studirao na Saitamskom univerzitetu i diplomirao 1981. Doktorat je stekao 1986. na Univerzitetu u Tokiju. Od 1988. radio je na Institutu za istraživanje kozmičkog zračenja Univerziteta u Tokiju, gdje je 1992. postao izvanredni profesor, a 1999. redoviti profesor.

## Povezano
* lista japanskih nobelovaca
* Masatoshi Koshiba
* Yoji Totsuka

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Panofsky Preis
* Verleihung des Julius Wess Preises 2013 mit Vortrag von Kajita
*  KAGRA, the Latest "Gravitational Wave Telescope" Project, Commences via JST Science News 2012
Blepharopsis mendica

**Blepharopsis mendica**, poznata i kao **Egipatska cvijetna bogomljka**, **Bogomoljka čičak** i **Arapska bogomoljka**, je vrsta bogomoljke koja živi na području sjeverne Afrike, Kanarskim otocima i dijelovima Bliskog istoka. 
## Vanjske veze

*
*''Blepharopsis mendica'' na phasmidsincyberspace.com
Oulu

**Oulu** (švedski: *Uleåborg*) je grad i općina na sjeverozapadu Finske od 193,798 stanovnika.

On je i administrativni centar Regije Sjeverna Ostrobotnija. Oulu je peti po veličini i najveći grad sjeverne Finske.

## Geografija

Oulu leži na ušću rijeke Oulujoki u Botnijski zaljev.

## Historija
Oulu je izrastao za srednjeg vijeka kao trgovište. Tadašnje prosperitetno naselje je utvrđeno 1590., a 
povelju o statusu grada dobio je 1610.

Od 1776. grad je administrativni centar.
Fortifikacija je razorena od eksplozije - 1793., a i sam grad je gotovo potpuno uništen u požaru 1822; ali je unatoč tome postao jedan od glavnih finskih trgovačkih centara u 19. vijeku.

Oulu je bio i važna luka, specijalizirana za izvoz drvenog katrana, ali su skladišta i lučke objekti razorili 
Britanci za Krimskog rata.

Za Drugog svjetskog rata, brojni dijelovi grada teško su oštećeni od bombardiranja sovjetske avijacije, tako da je nakon rata grad obnovljen modernističkim građevinama.

## Znamenitosti i obrazovanje

Oulu je sjedište biskupije od 1900., ima katedralu sagrađenu između 1830.- 32., na mjestu starije crkve srušene 1822.

Oulu je važan obrazovni centar, ima univerzitet osnovan 1959. i univerzitetsku bolnicu.

## Privreda

Njegova tradicionalna Industrija sastojala se od pilana, mlinova, brodogradnje, štavionica kože, ljevaonica, ribarstva i proizvodnje celuloze.

Na prijelazu u 21. vijek - Oulu je postao centar za informacijsku tehnologiju, jer se tu nalazi Technopolis, 
najstariji i najproduktivniji naučni park u Skandinaviji.

Grad je odlično povezan zrakom (aerodrom IATA: OUL, ICAO: EFOU), željeznicom, cestama (autoput 4) i 
morem sa ostatkom zemlje.

## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada''
Paul L. Modrich

**Paul Lawrence Modrich** pɔl ˈlɒɹəns ˈmɑdɹɪtʃ (Raton, 13. juna 1946.), američki biokemičar. Na Dukeovu univerzitetu ima zvanje profesora Jamesa B. Dukea iz biokemije, a na Medicinskom institutu Howarda Hughesa ima zvanje istraživača. Doktorski stupanj (Ph. D.) stekao je 1973. na Stanfordovu univerzitetu, a bakalaureat (S. B.) 1968. na MIT-u. Poznat je po istraživanju popravka krivo sparenih baza.

## Istraživanje
Od 1994. Modrich na Medicinskom institutu Howarda Hughesa Dukeova univerziteta radi na popravku krivo sparenih baza usmjerena lancima. Njegov laboratorij demonstrirao je kako popravak krivo sparenih baza služi kao korektor za sprečavanje pogrešaka izazvanih DNA polimerazom. Matthew Meselson prethodno je predložio postojanje prepoznavanja krivo sparenih baza. Modrich je proveo biokemijske eksperimente radi proučavanja popravka krivo sparenih baza u *E. coli*. Poslije su tragali za proteinima pridruženima popravku krivo sparenih baza u ljudi.

## Nagrade
Godine 2015. podijelio je Nobelovu nagradu za kemiju s Azizom Sancarom i Tomasom Lindahlom.

Dr. Modrich je također član Američke akademije umjetnosti i znanosti i član Instituta za medicinu i Nacionalne akademije znanosti.

## Reference

## Vanjske veze
*
Ignac Boroš

**Ignac Boroš** (Murska Sobota, 1923 - Koncentracijski logor Jadovno, 1941), mladi jugoslavenski aktivist, član Saveza komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ) i sudionik Narodno oslobodilačkog pokreta/borbe (NOB).

## Biografija
Ignac Boroš je rođen 1923 godine u Murskoj Soboti za vrijeme Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca tj. Kraljevine Jugoslavije. Potječe iz židovske porodice Bene i Malvine Boroš. Odrastao je u Zagrebu uz dvojicu braće; Josipa i Zoltana, i sestru Liviju. Otac mu je umro 1937 godine. Ignac je po zanimanju bio trgovački putnik. Pred početak Drugog svjetskog rata primljen je u SKOJ. Do početka rata aktivno je radio u sindikalnom Savezu bankovnih, osiguravajućih, trgovačkih i industrijskih činovnika (SBOTIČ) zajedno sa bratom Zoltanom, te je zbog tog rada bio uhapšen 1939 godine od režima Kraljevine Jugoslavije. U NOB je stupio 1941, ali su ustaše ubrzo otkrile njegov rad i odvele ga u logor u Jadovno, gde je ubijen zajedno sa bratom. Za vrijeme Holokausta stradali su i Ignacov stariji brat Josip u koncentracijskom logoru Jasenovac i majka Malvina u koncentracijskom logoru Auschwitz 1944 godine. Od cijele porodice Boroš, jedino je preživjela Ignacova sestra Livija.

## Povezano
Aleksandar Savić, član SKOJ  i sudionik NOB-a ubijen u Jadovnom 1941 godine.

## Reference

## Literatura

*
Porodica Ehrlich

**Porodica Ehrlich**, ugledna židovska porodica koja je dala izniman doprinos gospodarskom i kulturnom razvoju Zagreba i Hrvatske za vrijeme Austro-Ugarske Monarhije, Kraljevine Jugoslavije i SFR Jugoslavije. Osnivač (otac) porodice je ugledni industrijalac i građevinar Herman Ehrlich koji se za života ženio dva puta. Prvi put sa Marijom Eisner, a drugi put sa Rozalijom Singer. Iz ta oba braka potječu potomci porodice Ehrlich. 

## Ugledni članovi
* Ina Jun-Broda, (1899–1983)
* Herman Ehrlich, (1836–1895)
* Hugo Ehrlich, (1879–1936)
* Marta Ehrlich, (1910–1980)
* Vera Stein Ehrlich, (1897–1980)
* Mira Klobučar, (1888–1956)
* Aleksandar Savić, (1923–1941)
* Beno Stein, (1890–1941)

## Reference
Seinäjoki

**Seinäjoki** (švedski: *Östermyra*) je grad i općina na zapadu Finske od 60,354 stanovnika.

On je i administrativni centar Regije južna Ostrobotnija.

## Geografija

Seinäjoki leži pored jezera Kyrkösjärven, udaljen 77 km od grada Vaasa i 
Botnijskog zaljeva.

## Historija

Seinäjoki se prvi put spominje krajem 1550. kao selo u parohiji Ilmajoki. Pravi zamah razvoju u grad zbio se 1798. 
kad je osnovana željezara Östermyra, što je omogućilo daljni industrijski razvoj mjesta.

Seinäjoki je 1868. postao samostalna općina, dolazak željeznice 1880. bio je novi impuls za daljnji razvoj, tad je 
podignuta i bolnica.

Općina Seinäjoki je 1931. podijeljena na gradsku i ruralnu općinu, one su ponovno spojene 1959. tako da je Seinäjoki 1960. 
dobio status grada.

Grad se znaćajno povećao 2005., kad mu je pripojena Općina Peräseinäjoki zajedno sa selima Lehtimäki, Honkakylä i Ojajärvi 
iz Općine Ilmajoki. U januaru 2009. zbila se drugo veliko spajanje kad su mu pridodane općine Nurmo i Ylistaro, tako da je 
Seinäjoki tad narastao na 56 000 stanovnika.

## Privreda

Seinäjoki se specijalizirao u prehrambenoj industriji kao centar finske agroindustrije i 
proizvodnje hrane.

## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada''
Kyrönjoki

**Kyrönjoki** (švedski: *Kyro älv)*) je rijeka na zapadu Finske duga 200 km

## Geografija

Kyrönjoki se formira spajanjem rijeka Seinäjoki, Jalasjoki i Kauhajoki kod Kurikka na nadmorskoj visini 
od 45 metra. Od tamo teče prema sjeverozapadu, preko niza akumulacionih jezera do 
ušća u Botnijski zaljev kod grada Korsholma.

Kyrönjoki ima prosječni protok od 41 m³/s, i sliv od 4,923 km².

Na rijeci i njenim pritokama je podignuto 20 brana što za potrebe hidroelektrana, a nešto za mlinove i akumulaciona jezera tvornica celuloze.

## Reference

## Vanjske veze

* ''The Kyrönjoki River'' na portalu Helcom
Stanley Baldwin

**Stanley Baldwin, 1. earl Baldwin od Bewdleyja**  bio je britanski konzervativni političar koji je od 1923. do 1937. godine bio vođa Konzervativne stranke, te u tri navrata - od 1923. do 1924., 1924. do 1929. te od 1935. do 1937. godine premijer Ujedinjenog Kraljevstva, te koji se smatra jednom od najvažnijih i najuticajnijih ličnosti britanske politike u međuratnom periodu.

Odrastao je u porodici imućnog industrijalca i konzervativnog političara Alfreda Baldwina. Prije bavljenja politikom. se, kao mladić, istakao poslovnim uspjesima. Njegov prvi pokušaj da uđe u britanski Parlament 1906. godine, nije uspio, ali je dvije godine kasnije poslije očeve smrti izabran na njegovo mjesto na dopunskim izborima. Za vrijeme Prvog svjetskog rata je bio niži ministar za financije u koalicijskoj vladi. 1922. godine je bio među najistaknutijim konzervativcima koji su se zalagali za raskidanje koalicije sa liberalima premijera Davida Lloyda Georgea; tadašnji vođa konzervativaca Bonar Law je to prihvatio, te postao premijer. 

Godine 1923. je Bonar Law zbog bolesti napustio mjesto vođe stranke i premijera, te ga je preuzeo Baldwin. Prvi premijerski mandat je bio kratak, jer na izborima nije osvojio nužnu većinu; umjesto toga su vladu sastavili  laburisti na čelu sa Ramsayem MacDonaldom. Međutim, već sljedeće godine je ta vlada pala i održani su novi izbori na kojima su pobijedili konzervativci. Tako je Baldwin ponovno postao premijer. Njegov drugi mandat je obilježio pokušaj vraćanja zlatnog standarda i ekonomski problemi koji će dovesti do Generalnog štrajka 1926. godine. 

Godine 1929. su MacDonaldovi laburisti odnijeli pobjedu na izborima, te je Baldwin ponovno morao ići u opoziciju. Velika ekonomska kriza je, međutim, 1931. godine natjerala obje stranke da sklope Veliku koaliciju u kojoj je Baldwin postepeno preuzimao primat od MacDonalda. Premijerom je postao 1935. godine, a treći i posljednji mandat mu je obilježila ustavna kriza izazvana željom mladog kralja Edwarda VIII da se oženi za Wallis Simpson; upravo se Baldwin najoštrije suprotstavio kralju i doprinio njegovoj odluci da abdicira. Mnogo važniji problem za Baldwina je predstavljalo pogoršanje sigurnosne situacije u Evropi. Baldwin je bio jedan od prvih britanskih političara koji je smatrao da može izbiti Drugi svjetski rat i također bio uvjeren da će u njemu Britanija teško stradati uslijed zračnog bombardiranja  - stav koji je ilustrirala njegova izreka  "Bombarder će se uvijek probiti". Iako je pod njim započelo ponovno naoružavanje Britanije, ti su napori bili minimalni zbog snažnog otpora tada izuzetno uticajnih pacifista, laburističke opozicije koja je tražila da se sredstva ulože u socijalnu državu, te zagovornika politike popuštanja Njemačkoj, uključujući Nevilla Chamberlaina kome je na kraju morao prepustiti vodstvo stranke i mjesto premijera te se povući iz javnog života.

## Vanjske veze
*Stanley Baldwin  on the Downing Street website.
*Recording of Baldwin's speech at the Empire Rally of Youth (1937) – a British Library sound recording
*
*Prime Minister Stanley Baldwin and Anne of Green Gables
* 
*
Arthur B. McDonald

**Arthur Bruce (Art) McDonald** ˈɑːθə bɹuːs ɑːt məkˈdɒnl̩d (Sydney, Nova Scotia, 29. augusta 1943), kanadski astrofizičar. McDonald je direktor Instituta Opservatorija neutrina u Sudburyju i drži katedru Gordona i Patricije Gray u astrofizici čestica na Kraljičinu univerzitetu u Kingstonu u Ontariju. S japanskim fizičarom Takaakijem Kajitom podijelio je 2015. dodijeljenu im Nobelovu nagradu za fiziku. Dobitnik je Reda Kanade i Reda Ontarija te član britanskog Kraljevskog društva i Kraljevskog društva Kanade.

## Biografija
McDonald se rodio 29. augusta 1943. u Sydneyju u Novoj Scotiji. Diplomirao je 1964. sa stupnjem B. Sc. u fizici, a 1965. sa stupnjem M. Sc. u fizici na Dalhousie Universityju u Novoj Scotiji. Potom je 1969. stekao stupanj Ph. D. u fizici na Kalifornijskom institutu za tehnologiju.

## Akademska karijera
McDonald je radio kao istraživački službenik u Nuklearnim laboratorijima u Chalk Riveru od 1970. do 1982. Na Prinstonskom univerzitetu bio je profesor fizike od 1982. do 1989., otišavši s Princetona na Kraljičin univerzitet. Trenutno drži univerzitetsku istraživačku katedru na Kraljičinu univerzitetu i odbornik je na Institutu za teorijsku fiziku Perimetar.

## Istraživanje
Fizičari su ispitivali imaju li ili ne neutrini masu. Od kasnih 1960-ih eksperimenti su upućivali na to da bi neutrini mogli imati masu. Teorijski modeli Sunca predviđaju da bi se neutrini trebali stvarati u nestalnim količinama. Detektori neutrina na Zemlji opetovano su pokazivali da se stvara manje neutrina nego što se očekuje. Budući da se neutrini pojavljuju u tri varijeteta (elektronski, muonski i tau-neutrino), i budući da su detektori solarnih neutrina primarno bili osjetljivi samo na elektronske neutrine, preferirano objašnjenje godinama je bilo to da su se »nestali« neutrini bili promijenili, ili oscilirali, u neki varijetet za koji su detektori bili slabo ili nimalo osjetljivi. Ako neutrino oscilira, onda u skladu sa zakonima kvantne mehanike mora imati masu.

U augustu 2001. suradnička ekipa s Opservatorija neutrina u Sudburyju (SNO), detektorskog postrojenja smještena 2100 m pod zemljom u rudniku izvan Sudburyja u Ontariju, predvođena McDonaldom provela je direktnu opservaciju koja je sugerirala da su elektronski neutrini sa Sunca zaista oscilirali u muonske i tau-neutrine. SNO je publicirao svoje izvješće 13. augusta 2001. u izdanju *[[Physical Review Letters]]a* i ovo se široko smatralo vrlo važnim rezultatom. McDonald je sudobitnik Medalje Benjamina Franklina za fiziku 2007. i Nobelove nagrade za fiziku 2015. za otkriće oscilacija neutrina i demonstriranja da neutrini imaju masu.

## Počasti i nagrade
* 2006., imenovan oficirom Reda Kanade
* 2007., dobitnik Medalje Benjamina Franklina za fiziku, s Yojijem Totsukom
* 2009., izabran za člana Kraljevskog društva (FRS) u Londonu
* 2011., dobitnik Medalje Henryja Marshalla Toryja Kraljevskog društva Kanade kojim se odaje priznanje što je »donio Kanadi veliku čast i intelektualno bogatstvo«
* 2015., dobitnik Nobelove nagrade za fiziku s Takaakijem Kajitom za otkriće oscilacija neutrina, koje pokazuju da neutrini imaju masu

## Reference
Hawaii (roman)

***Hawaii*** () su historijski roman američkog književnika Jamesa A. Michenera, objavljen 1959. godine. U njemu se, prikazuje historija Havaja od pradavnih vremena do 1950-ih godina, i to u obliku epizoda koje se odnose na dolazak različitih doseljenika - Polinežana sa Bora Bore od kojih potiću Havajci; prvih kršćanskih misionara u 19. vijeku, kineskih radnika koji su došli raditi na plantažama šećerne trske i japanskih radnika koji zamjenjuju Kineze koji su postali srednja klasa; roman završava prikazom promjena u havajskoj ekonomiji i kulturi, odnosno posljedicama miješanja različitih rasa. Michener je objavljivanje romana tempirao sa proglašenjem Havaja federalnom državom SAD, a što mu je donijelo dodatni publicitet. Roman se isticao brigom o historijskim detaljima, iako su mu pojedini historičari zamjerali da je najranije segmente, koji se tiču dolaska prvih Havajaca, više temeljio na mitovima nego pouzdanim podacima.

Michenerova knjiga je privukla pažnju hollywoodskih producenata, iako se brzo ispostavilo da se njen epski sadržaj jednostavno ne može sažeti u cjelovečernji format. Godine 1966. je snimljen film *[[Hawaii (1966 film)|Hawaii]]* koji prikazuje dolazak misionara, a godine 1970. nastavak pod naslovom The Hawaiians'' koji prikazuje dolazak kineskih i japanskih radnika.

## Vanjske veze
*Synopsis of publication history and critical reactions
Biljni lijepak

**Biljni lijepak** je ljepljiva, gusta tvar koju proizvode gotovo sve biljke i pojedini mikroorganizmi. To je polarni glikoprotein i egzopolisaharid. U biljkama igra ulogu skladištenja vode i hrane, klicanju sjemena i očvršćivanju membrana. Kaktusi i sjemenke lana osobito su bogate biljnim lijepkom.

## Vanjske veze
*Mucilage  McGraw-Hill Encyclopedia of Science and Technology, 5th edition.
*Mucilage Columbia Encyclopedia, Sixth Edition (2007).
Le Sang des bêtes

***Le Sang des bêtes*** () je francuski crno-bijeli kratki dokumentarni film snimljen 1949. godine u režiji Georgesa Franjua, kome je to bilo prvo samostalno djelo u filmografiji. Radnja prikazuje svakodnevnicu u jednoj pariškoj klaonici. Film se isticao verističkim pristupom, ali i snažnim kontrastima sa prizorima klaonice i idiličnih pariških predgrađa.

## Vanjske veze
*
En passant par la Lorraine (film)

***En passant par la Lorraine*** () je francuski crno-bijeli dokumentarni film snimljen 1950. godine u režiji Georgesa Franjua. U njemu se prikazuje izgradnja čeličana koje je prethodnih godina provodila francuska vlada u okviru Monnetovog plana poratne obnove.

## Vanjske veze
*
Hôtel des Invalides (film)

***Hôtel des Invalides*** () je francuski crno-bijeli dokumentarni film snimljen 1951 u režiji Georgesa Franjua. Radnja prikazuje pariški Vojni muzej, odnosno Dom invalida, gdje se gledatelji upoznaju sa posljedicama rata.

## Vanjske veze
*
Dane Majstorović

**Dane Majstorović – Dacina** (Podudbina, kod Korenice, 15. april 1922 – između Maglića i Volujka, 20. avgust 1944), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 15. aprila 1922. godine u selu Podudbina kod Korenice, u siromašnoj zemljoradničkoj porodici. Radio je u Beogradu kao fizički radnik, sve do Aprilskog rata 1941. godine.

Učesnik Narodnooslobodilačke borbe je od 1941. godine. Po povratku u rodni kraj, stupio je u Jošansku partizansku četu. Sredinom juna 1942, sa grupom boraca je upućen u Udarni bataljon Štaba Grupe NOP odreda za Liku. Udarni bataljon je sredinom avgusta ušao u sastav Druge ličke brigade.

U jesen 1942. godine, primljen je za člana Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) i postavljen za političkog delagata voda u Drugoj četi Udarnog bataljona. Tada je Druga lička brigada ušla u sastav Šeste ličke divizije. Iscrpljen od čestih borbi i slabe ishrane, maja 1944, upućen je u bolnicu na Jandrinom podu nedaleko od Drvara. Tokom desanta na Drvar, otišao je iz bolnice i pridružio se borcima Treće ličke brigade u borbi protiv Nemaca. Posle toga se vratio u Udarni bataljon.

Smrtno je bio ranjen 16. avgusta 1944, u borbi protiv Nemaca prilikom obezbeđivanja prolaza Šestoj ličkoj proleterskoj diviziji preko Sutjeske. Umro je 20. avgusta i sahranjen je između Maglića i Volujka.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. decembra 1951. godine, proglašen je za narodnog heroja.

## Literatura

* 
* Milan Inđić: *„Djeca heroji“*, Dom štampe, Zenica, 1985. godine
Hawaii (film)

***Hawaii*** () su američki historijski film snimljen 1966. godine u režiji Georgea Roya Hilla. Predstavlja adaptaciju  istoimenog romana Jamesa A. Michenera. Protagonist, čiji lik tumači Max von Sydow, je strogi kalvinistički svećenik koji početkom 19. vijeka zajedno sa mladom suprugom (čiji lik tumači Julie Andrews) odlazi na Havaje kako bi pokušao pokrstiti tamošnje domoroce na čelu sa kraljicom Malama Kanakoa (čiji lik tumači Jocelyne LaGarde). Radnja prikazuje kako se ispostavi da će, zbog razlika u kulturi, to biti zadatak koji će se otegnuti decenijama, te sa sobom donijeti niz nesporazuma, neuspjeha i tragedija.

*Havaje* je originalno trebao režirati Fred Zinneman, koji je u glavnim ulogama zamislio Aleca Guinessa i Audrey Hepburn. Sa seta je, međutim, otišao nakon dvije godine priprema i svađe sa producentom Walterom Mirischom i scenaristom Daltonom Trumbom, koji nisu htjeli prihvatiti njegovu zamisao da se traje četiri sata i bude prikazivan u dva dijela. Umjesto toga je angažiran Roy Hill, odnosno von Sydow i Andrews, pri čemu je potonja, zbog nastupa u *[[Moje pjesme, moji snovi]]* bila na vrhuncu popularnosti. Za ulogu Malame je angažirana Tahićanka LaGarde, koja je svojom pojavom impresionirala producente bez obzira na to što nije znala engleski; na samom setu je sve svoje replike fonetski naučila napamet. *Havaji*, koji su prikazali samo dio radnje Michenerovog epskog romana, su postigli izuzetan komercijalni uspjeh, a LaGarde, je između ostalog, bila nominirana za Oscar za najbolju sporednu glumicu.

Godine 1970. je snimljen nastavak pod naslovom *[[The Hawaiians (film)|The Hawaiians]]*.

## Uloge

Glavne uloge:
*Julie Andrews ... Jerusha Bromley Hale 
*Max von Sydow ... Velećasni Abner Hale
*Jocelyne LaGarde ... Aliʻi Nui, Malama Kanakoa
*Gene Hackman ... Dr. John Whipple
*Richard Harris ... Kap. Rafer Hoxworth
*Carroll O'Connor ...  Charles Bromley
*Manu Tupou ... Princ Keoki
*Ted Nobriga ... Prine Kelolo
*Elizabeth Logue ... Noelani
*John Cullum ...  Vlč. Immanuel Quigley
*George Rose ...  Kap. Janders
*Lou Antonio ...  Vlč. Abraham Hewlett
*Torin Thatcher ...  Vlč. Dr. Thorn
*Michael Constantine ...  Mason, mornar
*Malcolm Atterbury ...  Gideon Hale

*Bette Midler se u *Hawaii* pojavila u svojoj prvoj filmskoj ulozi, kao putnica broda (bez dijaloga).

## Izvori

## Vanjske veze
*
*Hawaii (1966)
Kontraadmiral

**Кontraadmiral** (, , , ) je vojni čin pripadnika ratne mornarice i drugi admiralski čin u JNA je bio najniži. U poređenju sa činovima kopnene vojske ili RV i PVO je ekvivalentan činu general-majora.

## Etimologija
Poreklo naziva ovog čina je u tradicionalnom rasporedu britanske flote. Dok bi admiral bio u njenom središtu, viceadmiral bi se nalazio u njenom špicu. Mesto kontraadmirala je bilo pozadi, odakle i početno ime *rear admiral*. Кada bi flota vršila dejstva u smeru iz kojeg je došla, na špicu bi se nalazio kontraadmiral. Ovo je doprinelo povezivanju njegove pozicije sa rečju „kontra“ (, ) jer je on bio na najistaknutijem položaju kada se dejstvovalo u *kontra smeru*.

## Povezano
* Činovi Vojske Srbije 
* Činovi u Vojsci Jugoslavije
* Činovi u JNA

## Vanjske veze
* Činovi Vojske Srbije
Viceadmiral

**Viceadmiral** (, , , ) je vojni čin pripadnika ratne mornarice i treći admiralski čin. U JNA je bio drugi. U poređenju sa činovima kopnene vojske ili RV i PVO ekvivalentan je činu general-potpukovnika.

## Etimologija
Poreklo naziva ovog čina je u tradicionalnom rasporedu britanske flote. Dok bi admiral bio u njenom središtu, Кontraadmiral bi se nalazio pozadi. Mesto viceadmirala je bilo u špicu. U Francuskoj je uveden kao čin viceadmiral eskadrile.

## Povezano
* Činovi Vojske Srbije 
* Vojska Jugoslavije
* Činovi u JNA

## Vanjske veze
* Činovi Vojske Srbije
Komodor (čin)

**Komodor** (, , , ) je vojni čin pripadnika ratne mornarice i najniži admiralski čin. U poređenju sa činovima kopnene vojske ili RV i PVO je ekvivalentan činu brigadnog generala.

## Etimologija
Poreklo naziva komodor je iz francuskog jezika gde je kao čin predstavljao naviši rang viteštva u srednjem veku. Kao čin uveden u Holandiji u XVIII veku. Kasnije mnoge armije ga uvode kao regularan čin. Čin komodor je viši od kapetana bojnog broda a niži od kontra admirala.

## Povezano
* Činovi Vojske Srbije 
* Činovi u Vojsci Jugoslavije
* Činovi u JNA

## Vanjske veze
* Činovi Vojske Srbije