Isidor Papo

**Isidor Papo** (Ljubuški, 31. decembra 1913. — Beograd, 14. oktobra 1996.), lekar - kardiohirurg, general-pukovnik sanitetske službe i glavni hirurg JNA, učesnik Narodnooslobodilačke borbe i član SANU.

## Život
Rođen 31. decembra 1913. godine u Ljubuškom. Potiče iz porodice sefardskih Jevreja, čiji su preci došli u XVII. veku, nakon što su bili prognani iz Španije. Posle završene gimnazije u Mostaru, 1932. godine, upisao je studije medicine na Univerzitetu u Zagrebu.

Posle Aprilskog rata i okupacije Kraljevine Jugoslavije, 1941. godine, odlazi u Mostar i radi na hirurškom odeljenju, a zatim odlazi u Mostarski NOP odred. Tokom rata nalazio se u hirurškoj ekipi Vrhovnog štaba NOV i POJ. Za vreme rata doživeo je tešku porodičnu tragediju. Ustaše su mu zverski ubili preko 50 članova porodice uključujući rođenog brata i sestru.

Godine 1944. poslat je u saveznički centar u Italiju, gde je upoznao Roda Smita (koji ga je 1969. godine predložio za člana Kraljevskog hirurškog koledža koji je brojao 50 članova). Po povratku iz Italije postao je upravnik Bolničkog centra u Novom Sadu, a potom je upućen na Sremski front, gde je rukovodio pokretnim hirurškim ustanovama.

Godine 1946. je poslat u Sovjetski Savez na usavršavanje kod Judina, Bakunjeva i Višnjevskog. Tamo je položio i specijalistički ispit iz hirurgije 1947. godine, a 1948. se vraća u zemlju i postaje načelnik Drugog hirurškog odeljenja Glavne vojne bolnice koja je kasnije prerasla u Vojnomedicinsku akademiju JNA. Kako je kod Judina naučio njegovu tehniku rekonstrukcije jednjaka počinje da je primenjuje ali i usavršava, pa se ta operacija u hirurškim tehnikama naziva „operacijom po Judinu i Papu“. Do tada ove bolesnike u Jugoslaviji niko nije operisao, a kako ih je bilo mnogo, Papo je ubrzo operisao preko 350 ovih bolesnika, po čemu je stekao i medunarodno priznanje. Ubrzo je postavljen za šefa Katedre hirurgije i glavnog hirurga JNA.

Zatim odlazi u SAD na usavršavanje u kardiohirurgiji koje se tih godina radala zahvaljujući usavršavanju ekstrakorporalne cirkulacije. Bio je na klinikama u Filadelfiji, Mayo klinici, Mt Sinay Hospital i drugim. Vraća se u zemlju i počinje da radi operacije na srcu i već 12. novembra 1965. godine ugraduje prvu veštačku valvulu. Uradio je blizu 4.000 operacija na otvorenom srcu.

Njegova supruga je bila Asja.

## Karijera

Godine 1950. dobio je zvanje docenta, 1953. vanrednog profesora, a 1956. redovnog profesora. Napredovao je i u vojnoj karijeri. Godine 1975. unapređen je u čin general-pukovnika sanitetske službe JNA. Za predsednika Hirurške sekcije izabran je krajem 1963. godine i na toj dužnosti je ostao do 22. januara 1966. godine. U tom periodu rad sekcije je bio intenzivan. Pozivao je i ugledne hirurge iz inostranstva da drže predavanja na sastancima Sekcije.

Bio je član udruženja hirurga Jugoslavije kao i brojnih medunarodnih društava:

* Austrijskog društva traumatologa, 
* Međunarodnog društva za hidatidologiju, 
* Naučnog saveta Medunarodnog hirurškog društva, 
* Američkog kardiološkog koledža, 
* Nemačkog hirurškog društva, 
* počasni član Pariskog društva hirurga, 
* Američkog lekarskog društva, CICD-a, 
* hirurškog društva Los Anđelesa, 
* član francuske Akademije hirurgije, 
* Peruanske Akademije medicinskih nauka, 
* Kraljevskog koledža hirurgije Engleske i Irske, 
* grudnohiruškog društva Bolivije i dr.

Objavio je 217 radova, od toga 13 u inostranim časopisima. Bio je redaktor udžbenika Ratna hirurgija. Preko 30 godina bio je načelnik hirurške klinike VMA. Penzionisan je 1982. godine. Umro je 14. oktobra 1996. godine i sahranjen je na Jevrejskom groblju u Beogradu.

## Dela
Po katalogu Narodne biblioteke Srbije:

* *Primarni odloženi šav ratne rane* (1977), koautor;
* *Ratna hirurgija* (1980);
* *Slobodan Kostić: (1902-1986)* (1987).

## Nagrade i odlikovanja
Nosilac je brojnih uglednih odlikovanja i nagrada:

* Oktobarske nagrade grada Beograda, 
* Sedmojulske nagrade, 
* nagrade „22. decembar“, 
* nagrade AVNOJ-a, 
* nagrade Višnjevskog (Moskva) i dr. 
* Nosilac je Partizanske spomenice 1941. godine, 
* Ordena jugoslovenske zvezde sa lentom, 
* Ordena jugoslovenske zastave sa lentom, 
* Ordena narodne armije s zlatnim vencem, 
* Ordena partizanske zvezde prvog reda, 
* Ordena za hrabrost, 
* „Viteza britanske imperije“ i dr.

Za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti izabran je 21. decembra 1961, a za redovnog 7. marta 1968. godine.

## Veze
* Holokaust
* Vrhovni štab NOVJ
* Roza Papo

## Reference

## Vanjske veze

*