open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Renée Jeanne Falconetti

**Renée Jeanne Falconetti** (21. jul 1892 – 12. decembar 1946), često pogrešno navođena kao **Maria&nbsp;Falconetti**, **Marie&nbsp;Falconetti**, **Renée&nbsp;Maria&nbsp;Falconetti**, ili, jednostavno, **Falconetti**, bila je francuska teatarska i filmska glumica, najpoznatija po ulozi Ivane Orleanske u znamenitom Dreyerovom nijemom filmu *[[La Passion de Jeanne d'Arc]]*.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* Renée Jeanne (Marie) Falconetti (1892–1946), actress [collection, 1962] via The New York Public Library for the Performing Arts Billy Rose Theatre Collection
The Postman Always Rings Twice (film, 1946)

***The Postman Always Rings Twice*** () je američki crno-bijeli film snimljen 1946. u režiji Taya Garnetta, poznat kao jedno od klasičnih ostvarenja žanra film noir.

Temelji se na istoimenom romanu Jamesa M. Caina. Protagonist, koga tumači John Garfield je mladi skitnica Frank Chambers koji se zaposli u zalogajnici u kojoj radi lijepa Cora Smith (koju tumači Lana Turner), a čiji je vlasnik sredovječni Lanin suprug Nick Smith (koga glumi Cecil Kellaway). Radnja prikazuje kako se Frank i Cora zaljube, likvidiraju muža fingirajući nesretan slučaj te budu oslobođeni na suđenju za ubistvo, ali kako ih sudbina na kraju ipak natjera da plate za svoj zločin.

Studio Metro-Goldwyn-Mayer je prava za ekranizaciju otkupio još 1934. godine, ali je nedugo potom u Hollywoodu na snagu stupio strogi cenzorski kodeks, te su čelnici MGM-a držali kako zbog motiva preljuba i zločina iz strasti scenarij ne bi mogao dobiti odobrenje za snimanjje. Nešto kasnije su u Evropi snimljene dvije neautorizirane ekranizacije - *[[Le Dernier Tournant]]* u Francuskoj 1939. i daleko poznatiji *[[Ossessione]]* u Italiji 1943. godine. Godine 1944. je veliki uspjeh tematski sličnog Paramountovog filma *[[Double Indemnity (film)|Double Indemnity]]* (također temeljenom na Cainovom opusu) konačno potakao MGM da snimi film.

*The Postman Always Rings Twice* je doživio ogroman komercijalni uspjeh, kao i povoljne kritike. Kasniji kritičari su posebno hvalili Garnettovu ekonomičnu režiju, odnosno vješto stvaranje "noirovskog" ugođaja u naoko banalnom okruženju male zalogajnice. Film se također smatra jednim od najvećih u karijeri Lane Turner, koja je, za razliku od stereotipnih film noira, tumačila običnu ženu prepuštenu strasti, a ne beskrupuloznu *[[femme fatale]]*.

## Uloge
* Lana Turner ... Cora Smith
* John Garfield ... Frank Chambers
* Cecil Kellaway ... Nick Smith
* Hume Cronyn ... Arthur Keats
* Leon Ames ... Kyle Sackett
* Audrey Totter ... Madge Gorland
* Alan Reed ... Ezra Liam Kennedy
* Jeff York ... Blair

## Izvori

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* 
* 

### Streaming audio
* ''The Postman Always Rings Twice'' on Screen Guild Theater: June 16, 1947
* ''The Postman Always Rings Twice'' on Hollywood Sound Stage: January 24, 1952
The Postman Always Rings Twice

**The Postman Always Rings Twice** () se može odnositi na:
* ''The Postman Always Rings Twice'' (roman), kriminalistički roman Jamesa M. Caina iz 1934. godine;
* njegove dvije ekranizacije:
** ''The Postman Always Rings Twice'' (film, 1946), rež. Tay Garnett
** ''The Postman Always Rings Twice'' (film, 1981), rež. Bob Rafelson
The Postman Always Rings Twice (roman)

***The Postman Always Rings Twice*** () je kriminalistički roman američkog pisca Jamesa M. Caina, poznat kao jedno od najuticajnijih ostvarenja žanra, odnosno po brojnim filmskim ekranizacijama širom svijeta.

Vjeruje se kako je Cainu inspiraciju za roman donio stvarni slučaj Ruth Snyder (kao i kod kasnijeg romana *[[Double Indemnity (roman)|Double Indemnity]]*), ali i okolnosti tada aktualne Velike depresije. Protagonist i narator romana je Frank Chambers, mladi skitnica koji dođe u zalogajnicu koju vodi lijepa Cora, a čiji je vlasnik stari grčki imigrant i Corin suprug Nick Papadakis. Radnja pokazuje kako se Frank i Cora upuste u strastvenu ljubavnu vezu, ubiju Nicka fingirajući nesretni slučaj te se uspiju osloboditi optužbe za ubistvo na sudu, ali kako sticajem okolnosti na kraju oboje plaćaju za svoj zločin.

## Adaptacije
* *[[Le Dernier Tournant]]*, francuski film iz 1939. godine, rež. Pierre Chenal
* *[[Ossessione]]*, italijanski film iz 1943. godine, rež. Luchino Visconti
* ''The Postman Always Rings Twice'' (1946), američki film iz 1981. godine, rež. Bob Rafelson
* ''The Postman Always Rings Twice'' (1981), američki film iz 1981. godine, rež. Bob Rafelson
* *[[Szenvedély]]*, mađarski film iz 1998. godine, rež. György Fehér
* *[[Buai laju-laju]]* ili *[[Swing My Swing High, Darling]]*, malezijski film iz 2004. godine, rež. U-Wei Hajid Sari
* *[[Jerichow (film)|Jerichow]]*, njemačko-turski film iz 2008. godine, rež. Christian Petzold

## Vanjske veze
**Streaming audio**
* ''The Postman Always Rings Twice'' on Screen Guild Theater: June 16, 1947
* ''The Postman Always Rings Twice'' on **Hollywood Sound Stage**: January 24, 1952
Le Dernier Tournant

***Le Derniere Tournant*** () je francuski crno-bijeli film snimljen 1939. u režiji Pierrea Chenala, poznat kao prva od brojnih ekranizacija kriminalističkog romana *[[The Postman Always Rings Twice (roman)|The Postman Always Rings Twice]]* američkog pisca Jamesa M. Caina. Protagonist, koga tumači Fernand Gravey je mladi skitnica po imenu Frank koji dobija posao u zalogajnici koji vodi stari Nick (koga tumači Michel Simon, i gdje započinje ljubavnu vezu sa Nickovom suprugom Corom (koju tumači Corinne Luchaire). Radnja prikazuje kako ljubavnici likvidiraju muža fingirajući nesretni slučaj, ali i kako će ih sticaj okolnosti natjerati da plate za svoj zločin. *Le Derniere Tournant* je snimljen bez dozvole autora (slično kao i kasniji i poznatiji film *[[Ossessione]]* u Italiji). Na scenariju je, pak, radio ugledni francuski pravnik Henri Torrès, angažiran kako bi što autentičnije prikazao krivični postupak.

## Uloge
* Fernand Gravey ... Frank
* Michel Simon ... Nick Marino
* Corinne Luchaire ... Cora Marino
* Marcel Vallée ... Le juge
* Robert Le Vigan ... Le cousin maître-chanteur
* Etienne Decroux ... Le patron du bistrot
* Florence Marly ... Madge, la dompteuse

## Vanjske veze
* 
* 
* ''Le Dernier tournant'' at filmsdefrance.com
Oh My Darling, Clementine

***Oh My Darling, Clementine*** je američka tradicionalna (western) folk balada, čije se bilježenje tradicionalno pripisuje Percyju Montroseu 1884. godine. U tekstu rudar Kaliforniju za vrijeme zlatne groznice izražava žalovanje za voljenom djevojkom Clementine koja je pala u rijeku i utopila se; usprkos opisa tragedije pjesma ima humoristični ton, s obzirom da je "Clementine" u pjesmi opisana kao djevojka groteskno velikih stopala, a rudar na kraju ljubi njenu "mlađu sestru". Vjeruje se da je *Oh My Darling, Clementine* nastala kao parodija ranije "ozbiljne" balade. *Oh My Darling, Clementine* je s vremenom stekla veliku popularnost, te brojne reference u američkoj popularnoj kulturi, posebno u vesternima, od kojih je najpoznatiji Fordov film *[[My Darling Clementine]]* kome je poslužila kao inspiracija za naslov.

## Vanjske veze
* MIDI sound file
* Passage referring to the song in the book ''South from Granada''
* Short radio episode "Clementine " from California Legacy Project.
* My darling Clementine, sheet music
My Darling Clementine

: *Ovo je članak o klasičnom vestern-filmu Johna Forda. Za pjesmu po kojoj je dobio ime v. [[Oh My Darling, Clementine]]. Za raniji muzički film v. [[O, My Darling Clementine]]*.

***My Darling Clementine*** (u bivšoj Jugoslaviji distribuiran pod naslovom ***Moja draga Klementina***) je američki crno-bijeli vestern film snimljen 1946. u režiji Johna Forda, poznat kao jedno od klasičnih ostvarenja u Fordovoj filmografiji.

Film se temelji na događajima vezanim uz obračun kod O.K. Corrala, odnosno biografskoj knjizi *[[Wyatt Earp: Frontier Marshal]]* Stuarta Lakea posvećenoj legendarnom šerifu Wyattu Earpu koja je mnoge detalje iz njegovog života "začinila" fikcijom. Scenario filma *My Darling Clementine* je u tome išao još dalje, pa likovi i zaplet imaju malo dodirnih točaka sa historijskim činjenicama. Protagonist, koga tumači Henry Fonda je Wyatt Earp, gonič stoke koji zajedno sa svojom porodicom dolazi u gradić Tombstone i, zahvaljujući pokazanoj hrabrosti, postaje gradski šerif. Radnja prikazuje kako s vremenom dolazi u sukob sa bandom nasilnih kradljivaca stoke koje vodi Stari Clanton (koga glumi Walter Brennan), a u kome će pomoć primiti od tuberkuloznog kockara i revolveraša Doca Hollidaya (koga tumači Victor Mature).

*My Darling Clementine*, u kome je Ford, kao i u mnogim kasnijim filmovima, za eksterijere koristio živopisnu Dolinu spomenika se zbog korištenja arhetipskih motiva sukoba Dobra i Zla, odnosno civilizacije i barbarstva, često navodi kao jedan od najvažnijih vesterna u historiji filma. Za Fordov pristup je karakteristično miješanje melankolije i humora, a Victoru Matureu se uloga Doca Hollidaya, jedne od najtragičnijih ličnosti u Fordovim vesternima, smatra za najbolji nastup u karijeri. Ford je neki od motiva vezanih za *My Darling Clementine* kasnije koristio u svom *[[The Man Who Shot Liberty Valance]]*.

Film je originalno bio dug 130 minuta, ali su producenti od Forda tražili da ga skrati na 97 minuta. Originalna verzija je izgubljena, ali je kasnije nešto duža verzija pronađena u arhivama UCLA.

## Reference

## Uloge
* Henry Fonda ... Wyatt Earp
* Victor Mature ... Dr. John Henry "Doc" Holliday
* Cathy Downs ... Clementine Carter, Docova bivša ljubavnica
* Linda Darnell ... Chihuahua
* Walter Brennan ... Newman Haynes Clanton, stočar
* Tim Holt ... Virgil Earp
* Ward Bond ... Morgan Earp
* Don Garner ... James Earp
* Grant Withers ... Ike Clanton
* John Ireland ... Billy Clanton
* Alan Mowbray ... Granville Thorndyke, glumac
* Roy Roberts ... Mayor
* Jane Darwell ... Kate Nelson
* J. Farrell MacDonald ... Mac barmen

## Vanjske veze
* 
*
The Killers (Hemingway)

***The Killers*** () je novela (kratka priča) američkog pisca Ernesta Hemingwaya objavljena 1927. godine. Protagonist je Nick Adams, jedan od čestih likova u Hemingwayevoj prozi, koji se u *The Killers* pojavljuje kao pomoćnik u zalogajnici. Radnja prikazuje kako u zalogajnicu u predgrađu Chicaga dolaze dva profesionalna ubice koji imaju zadatak likvidirati švedskog boksera po imenu Ole Andreson, odnosno kako Nick na to upozorava Andresona koji na to reagira potpunom indiferentnošću.

Hemingway je inspiraciju za *The Killers* pronašao u Chicagu, gdje je bio proveo dio mladosti, a koji je u vrijeme pisanja bio poprištem krvavih gangsterskih obračuna vezanih uz Prohibiciju. Vjeruje se da je lik Andresona bio inspiriran Andreom Andersonom popularnim bokserom koji je ubijen 1926. godine, a što se tumačilo njegovim navodnim odbijanjem da namjerno izgubi u namještenom meču. Sam Hemingway je kasnije rekao, da je zbog stvarne nasilne pozadine, *The Killers* samo-cenzurirao više nego ijedan drugi tekst.

*The Killers* je poznat kao podloga za nekoliko filmova, među kojima se ističe *[[The Killers (film, 1946)|The Killers]]* iz 1946. godine koja je od Burt Lancastera načinila zvijezdu, istoimena verzija iz 1964. godine u kojoj je kao glumac posljednji put nastupio Ronald Reagan *te [[Ubice (film, 1956)|Ubice]]*, kratki studentski film Andreja Tarkovskog iz 1956. godine.
The Stranger (film, 1946)

***The Stranger*** () je američki crno-bijeli film snimljen 1946. u režiji Orsona Wellesa. U njemu Welles tumači i naslovnu ulogu - Franza Kindlera, njemačkog nacističkog čelnika i ratnog zločinca koji je pod lažnim identitetom "Charlesa Rankina" došao u SAD i dobio posao nastavnika u elitnom internatu. Radnja prikazuje kako ga istražitelj Komisije UN za ratne zločine (čiji lik tumači Edward G. Robinson) nastoji raskrinkati, ali ne može pronaći dokaze, te ih je prisiljen tražiti od Kindlerove/Rankinove američke supruge (čiji lik tumači Loretta Young), a koja je uvjerena u nedužnost svog muža.

*The Stranger* je predstavljao jedini pravi komercijalni uspjeh u Wellesovoj režiserskoj karijeri, iako su ga kasniji kritičari smatrali jednim od inferiornijih naslova u njegovoj filmografiji. Uspjeh filma se, između ostalog, tumačio aktualnošću teme, odnosno nedavnim završetkom drugog svjetskog rata i sveopćom zgroženošću američke i svjetske javnosti otkrićima razmjera Holokausta i nacističkih zločina u koncentracionim logorima. Na sadržaj filma su se također odrazile i rasprave o tome kako najbolje postupiti poraženoj Njemačkoj, odnosno postoji li među Nijemcima potencijal za obnovu nacističke ideologije i novu prijetnju svjetskom miru. Welles, koji je prije sudjelovanja u filmu u kolumni za *[[New York Post]]* iznosio da nacizam nikada neće biti iskorijenjen, slične stavove iznosi i u raspravama kao lik u filmu.

## Uloge
* Orson Welles ... Franz Kindler / Profesor Charles Rankin
* Edward G. Robinson ... Mr. Wilson
* Loretta Young ... Mary Longstreet Rankin
* Philip Merivale ... Judge Adam Longstreet (Maryn otac)
* Richard Long ... Noah Longstreet (Maryn brat)
* Konstantin Shayne ... Konrad Meinike
* Byron Keith ... Dr. Jeffrey Lawrence
* Billy House ... Mr. Potter
* Martha Wentworth ... Sara

## Izvori

## Vanjske veze

* 
* 
*
La Belle et la Bête (film, 1946)

***La Belle et la Bête*** () je francuski crno-bijeli film fantastike snimljen 1946. u režiji Jeana Cocteaua. Predstavlja adaptaciju istoimene francuske bajke. Naslovna protagonistica, koju tumači Josette Day, je djevojka koja odlazi u zamak Zvijeri (koju tumači Jean Marais) kako bi pokušala spasiti život svom ocu. Radnja prikazuje kako se Zvijer zaljubi u nju, ali i kako je mora uvjeriti da se ispod čudovišnog izgleda krije iskrena dobrota.

*La Belle et la Bête* se smatra najpopularnijim od svih Cocteauovih filmova. Cocteau, koji sebe nikada nije smatrao pravim sineastom, u njega je uložio dosta kreativnosti, prije svega smjestivši radnju u začarani dvorac, a što je bila prilika za brojne nadrealne i maštovite scene.

## Uloge
* Jean Marais – La Bête (Zvijer) / Princ / Avenant
* Josette Day – Belle
* Mila Parély – Félicie
* Nane Germon – Adélaïde
* Michel Auclair – Ludovic
* Raoul Marco – Lihvar
* Marcel André – Bellein otac

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
* Criterion Collection Essay by Geoffrey O’Brien
* Criterion Collection Essay by Francis Steegmuller
Dalvíkurbyggð

**Dalvíkurbyggð** je općina na sjeveru Islanda od 1 867 stanovnika  
## Geografija
Naselja *Općine Dalvíkurbyggð* leže razbacana oko istočnog vrha fjorda Eyjafjörður, u kojem se nalazi i - Akureyri, administrativni centar Regije Norðurland eystra, koji leži oko 42 km južnije u istom fjordu. Sjedište općine gradić Dalvík udaljen je oko 405&nbsp;km sjeveroistočno od Rejkjavika. 
## Historija
Dalvíkurbyggð je nova općina nastala 1998. spajanjem ruralnih naselja iz okolice sa gradićem Dalvík. 
## Privreda
Ekonomija te općine tradicionalno se bazirala na ribarstvu i proizvodnji ribljih konzervi. U novije doba sve se više okreće uslugama, novim hi-tech tehnologijama i turizmu, jer se iz Dalvíka organiziraju krstarenja brodovima, sa promatranjem kitova po Grenlandskom moru.

Dalvík je i trajektna luka za najsjeverniji islandski otok Grímsey.
## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada
Dalvík

**Dalvík** je najveće naselje u općini Dalvíkurbyggð na sjeveru Islanda, koje ima 1 366 stanovnika  
## Geografija
*Dalvík* leži udaljen je oko 405&nbsp;km sjeveroistočno od Rejkjavika, na sjeveroistočnoj obali fjorda Eyjafjörður. Položen gotovo pri samom grlu fjorda, na mjestu gdje izbija dolina Svarfaðardalur. U istom fjordu, 42 km južnije leži i grad Akureyri, administrativni centar Regije Norðurland eystra. 
## Historija
Teren na kom leži današnji Dalvík je vjekovima bio povremeno ribarsko naselje zvano Sandur, a kasnije Böggvisstaðasandur. Prvo stalno naselje počelo je nicati tek 1881., a luka je izgrađena 1939.

Od 1946. Dalvik je samostalna općina, jer se izdvojio iz dotadašnje općine Svarfaðadalshreppur, a od 1974. ima status grada. Od 7. juna 1998. Dalvik je dio nove općine Dalvíkurbyggð u koju su se udružila brojna manja naselja doline Svarfaðardalur.
## Privreda
Ekonomija tog gradića i danas se uglavnom bazira na ribarstvu i proizvodnji ribljih konzervi. Pored tog važna je i trgovina uz turizam, jer se iz Dalvíka organiziraju krstarenja po Grenlandskom moru, sa promatranjem kitova. Danas je poznat i kao najveći skijaški centar Islanda, jer se odmah iznad grada steru visoke planine i skijalište Böggvisstaðafjalli.

Dalvík je i luka iz koje plovi trajekt Sæfari za najsjeverniji islandski otok Grímsey.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Dalvikurbyggd
Paisà

***Paisà*** je italijanski crno-bijeli film snimljen 1946. godine u režiji Roberta Rossellinija. Po strukturi je omnibus, odnosno sastoji se od šest različitih priča radnjom smještenih u Italiju za vrijeme savezničke kampanje u Drugom svjetskom ratu. Priče kao zajednički motiv imaju jezične, kulturne i druge barijere između savezničkih vojnika i italijanskog stanovništva, odnosno prikazuju posljedice rata kao što su razaranje, siromaštvo, glad, kriminal, prostitucija, odnosno fašističke ratne zločine.

Film je snimljen nedugo nakon Rosselinijevog filma *[[Rim, otvoreni grad]]*, i u njemu je Rosselini, iako s većim budžetom, primijenio slične postupke. Tako je inzistirao na snimanju na autentičnim lokacijama, kao i korištenju naturščika umjesto profesionalnih glumaca; Carmela Sazio, koja tumači glavnu ulogu u prvoj priči, bila je nepismena seljanka koju je slučajno sreo na Siciliji. Zbog toga se često navodi kao jedno od klasičnih ostvarenja italijanskog neorealizma. *Paisà* se, uz Rim, kao i kasnije ostvarenje *Njemačka, nulte godine*, često smatra dijelom njegove "ratne" trilogije.

Italijanski režiser Gillo Pontecorvo je kasnije Paisu često navodio kao uzor za svoj znameniti "kvazidokumentarni" film *[[Bitka za Alžir (film)|Bitka za Alžir]]*.

## Vanjske veze
* 
* 
* ''Paisan''  at ''Entrada Franca''  
*
The Killers (film, 1946)

***The Killers*** () je američki crno-bijeli film snimljen 1946. u režiji Roberta Siodmaka, koji se smatra jednim od klasičnih ostvarenja film noira.

Radnja se temelji na istoimenoj noveli Ernesta Hemingwaya, koju vjerno prenosi, iako je scenario dodao nove likove i zaplet. Nominalni protagonist, koga tumačli Burt Lancaster, je bivši boksač Ole "Swede" Andreson koga na samom početku filma likvidiraju dvojica plaćenih ubica, iako je ranije bio upozoren na njihov dolazak. Radnja potom prikazuje kako istražitelj osiguravajućeg zavoda po imenu Jim Reardon (koga tumači Edmond O'Brien) pokušava pronaći počinitelje, zaintrigiran time što je Swede indifirentno dočekao smrt.

*The Killers*, čija se radnja odlikuje višestrukim i kronološki ne-linearnim flashbackovima, je postigao veliki uspjeh i pridonio da Siodmak, koji je dotada uglavnom radio B-filmove, postane jedan od najpoznatijih režisera Hollywooda. Film je također predstavljao prvi veliki uspjeh u karijeri Burta Lancastera, kao i za Avu Gardner koja je ulogom femme fatale postala jedna od najvećih hollywoodskih zvijezda svog vremena.

## Uloge

* Burt Lancaster ... Pete Lund/Ole "Swede" Andreson
* Ava Gardner ... Kitty Collins
* Edmond O'Brien ... Jim Reardon
* Albert Dekker ... "Big Jim" Colfax
* Sam Levene ... Por. Sam Lubinsky
* Vince Barnett ... Charleston, Swedeov "cimer" u ćeliji
* Virginia Christine ... Lilly Harmon Lubinsky, Swedeova bivša djevojka, sada supruga Sama Lubinskog
* Charles D. Brown ... Packy Robinson, Swedeov boksački menadžer
* Jack Lambert ... "Dum Dum" Clarke
* Donald MacBride ... R.S. Kenyon, Riordanov šef

* Charles McGraw ... Al
* William Conrad ... Max
* Phil Brown ... Nick Adams
* Jeff Corey ... "Blinky" Franklin
* Harry Hayden ... George
* Bill Walker ... Sam
* Queenie Smith ... Mary Ellen Daugherty
* Beatrice Roberts ... Bolničarka
* John Miljan ... Jake the Rake
* Vera Lewis ... Ma Hirsch

## Vanjske veze

* 
* 
*  (includes film clip)
* ''The Killers'' essay at The Criterion Collection by Jonathan Lethem
*
Eyjafjörður

**Eyjafjörður** je najdublji fjord Islanda. Leži na sjeveru zemlje, na obali Grenlandskog mora.

## Geografija
Fjord je dubok nekih 60 km, a širok do 24 km, kod samog grla sjeverno od gradića Dalvíka. Preko puta njega se nalazi otok Hrísey, na kom se nalazi mali aerodrom Flugvöllurinn í Hrísey. U dubini zaljeva, na jugu leži Akureyri, najveći grad sjevernog Islanda, koji je i administrativni centar regije Norðurland eystra.

Iz Dalvíka se organiziraju krstarenja po Grenlandskom moru s promatranjem kitova, a iz njega plovi trajekt Sæfari za najsjeverniji islandski otok Grímsey.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Eyjafjörður'' na portalu Zauber des Nordens
Dismenoreja

**Dismenoreja** je ginekološko medicinsko stanje bola tokom menstruacije koje ometa dnevne aktivnosti Dismenoreja se često definiše jednostavno kao *menstrualni bol*, ili eksesivni menstrualni bol.

*Menstrualni bol* se često koristi kao sinonim za *menstrualne grčeve*, mada se ovaj drugi termin može odnositi i na menstrualne kontrakcije materice, koje su generalno jače, duže i češće tokom ostataka menstrualnog ciklusa.

## Reference

## Vanjske veze

*
Natalie Imbruglia

**Natalie Jane Imbruglia** (4. veljače 1975.) je australska pjevačica, tekstopisac, glumica i model.

## Biografija

Svjetski poznata postala je 1997. godine objavom svog prvog singla "Torn" sa svog debitantskog albuma *[[Left of the Middle]]*. Album je prodan u preko 6 milijuna primjeraka diljem svijeta. Slijedeća dva albuma *[[White Lilies Island]]* (2001.) i *[[Counting Down the Days]]* (2005.) nisu uspjeli postići toliki uspjeh kao njen debitantski album. Četvrti album, *[[Come to Life]]*, objavljen je 2. kolovoza 2009. godine, no nije bio pretjerano uspješan.

MTV-ijevu nagradu za najboljeg novog izvođača dobila je 1998. godine, a godinu dana kasnije dobila je tri nominacije za nagradu Grammy. Prodala je preko 9 milijuna primjeraka albuma širom svijeta.

## Privatni život
Natalie Imbruglia i njezin dečko Daniel Johns, frontmen australske grupe Silverchair, vjenčali su se 31. prosinca 2003. godine u Port Douglasu, Queensland, Australija, nakon 3 i pol godine veze.

Natalie je starija sestra pjevačice Laure Imbruglie.

## Diskografija
* 1997: *Left of the Middle*
* 2001: *White Lilies Island*
* 2005: *Counting Down the Days*
* 2009: *Come to Life*
* 2015: *Male*
* 2021: *Firebird*

## Nagrade
Od 33 nominacije za razne prestižne nagrade Natalie Imbruglia je osvojila 16 nagrada.

## Vanjske veze

* Službena stranica
* Natalie Imbruglia na Internet Movie Database-u
* Natalie Imbruglia na YouTube-u
Disocijativ

**Disocijativi** su klasa halucinogena koja iskrivljuju percepciju vida i zvuka i proizvode osećanje izdvojenosti (disocijacije) iz okoline i samoga sebe. Do toga dolazi putem redukovanja ili brokiranja signala ka svesnom delu mozga od drugih delova mozga. Mada mnogi tipovi lekova mogu da imaju takvo dejstvo, disocijativi su jedinstveni po tome što proizvode halucinogene efekte, koji mogu da obuhvataju senzornu deprivaciju, disocijaciju, halucinacije i snu slična stanja ili transove. Neki od lekova ove grupe sa neselektivnim dejstvom koji utiču na dopaminske i/ili opioidne sisteme, mogu da imaju sposobnost indukovanja euforije. 

## Reference
C62H111N11O12

Molekulska formula **C<sub>62</sub>H<sub>111</sub>N<sub>11</sub>O<sub>12</sub>** se može odnositi na:

* Ciklosporin
* NIM811
Dekongestiv

**Decongestiv** (*nazalni dekongestiv*) je tip leka koji se koristi za olakšavanje nazalne kongestije (nosnog zagušenja) u gornjem respiratornom traktu. Aktivni sastojak mnogih dekongestanata je bilo pseudoefedrin ili fenilefrin.

## Farmakologija
Velika većina dekongestiva deluje putem pojačanja dejstva norepinefrina (noradrenalina) i epinefrina (adrenalina) ili putem stimulacije α-adrenergičkih receptora. Time se indukuje vazokonstrikcija krvnih sudova u nosu, grlu, i paranazalnim sinusima, što dovodi do redukovane inflamacije (oticanja) i formiranja sluzi u tim oblastima.

Dekongestivni nazalni sprejevi i kapi za oči često sadrže oksimetazolin i koriste se za topičku dekongestiju. Pseudoefedrin deluje indirektno na sistem adrenergičkih receptora, dok su fenilefrin i oksimetazolin direktni agonisti. Dejstvo nije ograničeno na nos, i ovi lekovi mogu da uzrokuju hipertenziju (visok krvni pritisak) putem vazokonstrikcije. Većina dekongestiva nisu jaki stimulanti usled nedostatka responsa drigih adrenoreceptora. Osim hipertenzije, česte nuspojave su pospanost, anksioznost, nesvestica, pobudljivost, i nervoza.

Topikalno nazalni ili oftalmički dekongestanti brzo razvijaju tahifilaksiju (*brzo umanjenje responsa na lek nakon višestrukih doza tokom kratkog perioda*). Dugotrajna upotreba se ne preporučuje, pošto ovi agensi gube efektivnost nakon nekoliko dana.

## Primeri
Neki od često korišćenih dekongestiva su:

## Reference

## Povezano
* Ekspektoransi
* Nazalna kongestija
A Matter of Life and Death (film)

***A Matter of Life and Death*** () je britanski fantastični film snimljen 1946. u režiji Michaela Powella i Emerica Pressburgera. Protagonist, koga tumači David Niven, je RAF-ov pilot koji na samom kraju Drugog svjetskog rata skoči iz aviona bez padobrana, ali ostaje živ jer ga vodiči na drugi svijet nisu uspjeli pronaći na vrijeme da mu dušu odvedu u nebo. Radnja prikazuje kako nebeske birokrate pokušava nagovoriti da ga ostave na životu, odnosno zanemare pogrešku, jer je u međuvremenu upoznao i zaljubio se u američku kontrolorku leta (koju tumači Kim Hunter).

*A Matter of Life and Death* je predstavljao jedan od najskupljih i najambicioznijih projekata tadašnje britanske kinematografije. Njegovo snimanje su obilježili brojni tehnički problemi, vezani uz nestašicu Technicolor filma, ali i stvaranje složenih specijalnih efekata, odnosno nadrealne scenografije kojom se trebao dočarati zagrobni život. Djelomični poticaj za snimanje je bilo i nastojanje da se poboljšaju anglo-američki odnosi, pogotovo nakon ne uvijek prijateljskih interakcija britanskog stanovništva i mnogobrojnih američkih vojnika stacioniranih u Britaniji nedugo prije iskrcavanja u Normandiju.

Film je bio prvi koji je premijerno prikazan na Kraljevskoj filmskoj izvedbi, a kasnije je doživio ogroman komercijalni uspjeh, te imao značajan uticaj na britansku popularnu kulturu. Godine 2004. ga je kritičarska anketa u časopisu *[[Total Film]]* proglasila drugim najboljim britanskim filmom svih vremena iza *[[Get Carter]]*.

## Uloge
Prema redoslijedu pojavljivanja:
* David Niven ... Kapetan Peter David Carter
* Kim Hunter ... June
* Roger Livesey ... Dr. Frank Reeves
* Kathleen Byron ... Anđeo
* Richard Attenborough ... Engleski pilot
* Bonar Colleano ... Američki pilot
* Joan Maude ... Stenograf
* Marius Goring ... Kondukter 71
* Robert Coote ... Poručnik Bob Trubshawe
* Robert Atkins ... Vikar
* Bob Roberts ... Dr. Gaertler
* Edwin Max ... Dr. Mc Ewan
* Betty Potter ... Mrs. Tucker, Reevesova kućepaziteljica
* Raymond Massey ... Abraham Farlan
* Abraham Sofaer ... Sudac

## Izvori

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* 
* 
*  Full synopsis and film stills (and clips viewable from UK libraries).
* 
* Bus to Paradise , a review of the film inspired Walsall Bus Station.
* Reviews and articles at the Powell & Pressburger Pages
* Trailer at Virgin.net
Glukokortikosteroid

**Glukokortikoidi** (GC) su klasa steroidnih hormona koja se vezuje za glukokortikoidni receptor (GR), koji je prisutan u skoro svakoj ćeliji kičmenjaka. Ime glukokortikoid (**gluko**za + **kort**eks) potiče od njegove uloge u regulaciji metabolizma glukoze, njegove sinteze u adrenalnom korteksu, i njegove steroidne strukture.

Glukokortikoidi su deo povratnog mehanizma imunskog sistema koji umanjuje imunsko dejstvo (zapaljenje). Oni se stoga koriste u medicini za tretman bolesti uzrokovanih prekomernom aktivnošću imunskog sistema, kao što su alergije, astma, autoimune bolesti i sepsa. GC molekuli imaju mnoštvo različitih (pleiotropnih) efekata, uključujući potencijalno štetne nuspojave, iz kog razloga su retko dostupni na slobodno. Oni takođe ometaju neke od abnormalnih mehanizama kancernih ćelija, te se koriste u visokim dozama za lečenje kancera. Ovaj vid primene se prvenstveno bazira na njihovom inhibitornom dejstvu na proliferaciju limfocita (u tretmana limfoma i leukemija) i na umanjenju nuspojava citostatika.

GC ligandi deluju putem vezivanja za glukokortikoidni receptor. Aktivirani GR kompleks, zatim povišava izražavanje antiinflamatornih proteina u jedru (proces poznat kao transaktivacija) i umanjuje izražavanje proinflamatornih proteina iz citosolu sprečavanjem translokacije drugih transkripcionih faktora iz citosola u jedro (transrepresija).

Glukokortikoidi se razlikuju od mineralokortikoida i seksualnih steroida u pogledu specifičnih receptora, ciljnih ćelija, i dejstava. U tehničkom smislu, termin "kortikosteroid" označava glukokortikoide i mineralokortikoide (jer su obe klase jedinjenja srodne sa hormonima koje se formiraju u adrenalnom korteksu), mada se termin često koristi kao sinonim za "glukokortikoid".

Kortizol (ili hidrokortizon) je najvažniji ljudski glukokortikoid. On je esencijalan za život, i reguliše ili podržava raznovrsne važne kardiovaskularne, metaboličke, imunološke, i homeostatičke funkcije. Razni sintetički glukokortikoidi su dostupni. Oni se koriste bilo kao zamenska terapija u slučaju glukokortikoidne deficijencije ili za supresiju imunskog sistema.

## Hemijska sinteza
Jedan od mogućih sintetičkih puteva je:
:

## Reference

## Povezano
* Aminoglutetimid blokira GC sekreciju
* GITR (glukokortikoidom indukovani TNF receptor)
* Glukokortikoidni receptor
* Imunosupresivni lek
* Metirapon blokira GC sekreciju
* Selektivni agonist glukokortikoidnog receptora (SEGRA)
* Topikalni steroid

## Vanjske veze
* 
*
GC

Termin **GC** ima više značenja.

* Gasna hromatografija, analitička metoda
* GC-kontent, sastav sekvence DNK molekula u genetici
* Guanilatna ciklaza, enzim
* Glukokortikosteroid, klasa steroidnih hormona
Great Expectations

***Great Expectations*** () je roman engleskog književnika Charlesa Dickensa, originalno objavljen 1861. godine. Protagonist i narator je Philip Pirrip alias Pip, mladić koji je odrastao kao siromašno siroče u močvarama Kenta, i kome tajanstveni dobročinitelj omogući obrazovanje i priliku da u Londonu pokuša postati pripadnikom "pristojnog" društva. Radnja prikazuje kako mu novi život postavlja brojna iskušenja, od kojih su mnoga vezana uz hladnu ali lijepu djevojku Estellu.

*Great Expectations* je bio Dickensov trinaesti i pretposljednji roman; iako nije bio najpopularniji, veliki dio kritičara i historičara književnosti ga smatra najzrelijim. Dok, s jedne strane po svojoj strukturi predstavlja primjer *[[bildungsroman]]a*, u njemu Dickens koristi priliku da s velikom dozom društvene kritike, ali i za tadašnje standarde prilično eksplicitno, siromaštvo i druge aspekte društvene patologije u Engleskoj njegovog vremena. Čitatelje je, međutim, najviše osvojio prikazom niza neobičnih i ekscentričnih likova kao što je Estellina bogata starateljica Miss Havisham.

*Great Expectations* je u 20. vijeku postao predmetom brojnih televizijskih i filmskih ekranizacija, među kojima se najviše ističe istoimeni film Davida Leana iz 1946. godine.

## Vanjske veze

; Online izdanja
* ''Great Expectations'' at Internet Archive.
* 
* ''Great Expectations'' – Searchable HTML version.
* ''Great Expectations''  – Easy to read HTML version.
* ''Great Expectations'' – PDF scans of the entire novel as it originally appeared in *[[All the Year Round]]*.

; Ostalo
* Original manuscript  – held at Wisbech & Fenland Museum, Wisbech.
* David Parker's article on the London Fictions site about the London of ''Great Expectations''
* Map of Dickens's London
* 1953 ''Theatre Guild on the Air'' radio adaptation at Internet Archive
Svarfaðardalur

**Svarfaðardalur** je dolina na sjeveru Islanda, koja se prostire od zapadne obale fjorda Eyjafjörður u unutrašnjost otoka duž rijeke Svarfaðardalsá.
## Karakteristike
To je morenska dolina formirana klizanjem glečera za Posljednjeg ledenog doba.

Inicijativom jedne grupe zemljoposjednika, močvarni teren duž obje obale rijeke na površini od 8 km², od ušća rijeke kod Dalvíka do lokaliteta Húsabakki u unutrašnjosti, proglašen je Rezervatom prirode - 1972. Kako je to stanište brojnih ptica selica, posjećuje ga sve veći broj turista.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Nature and geologie'' na portalu Dalvik - tourism
Kraljevska filmska izvedba

**Kraljevska filmska izvedba** () je godišnja svečanost tokom koje se, uz prisutstvo članova britanske kraljevske porodice održava premijera, odnosno prikazuje neki značajni film u Velikoj Britaniji. Priređuje je filantropska zaklada The Cinema and Television Benevolent Fund, i na njoj se prikupljaju sredstva za pripadnike filmske i televizijske industrije koje je snašla nesreća, bolest, gubitak voljene osobe ili nezaposlenost.

Prvi put je održana 1. novembra 1946. godine kada je prikazan film *[[A Matter of Life and Death (film)|A Matter of Life and Death]]*. 5. decembra 2013. je na njoj održana premijera **, biografskog filma posvećenog Nelsonu Mandeli; upravo prilikom premijere je objavljena vijest o Mandelinoj smrti. 

## Popis prikazanih filmova

## Izvori
 
*  
*  
*
Lelija

**Lelija** je najviša planina u masivu Zelengore u Bosni i Hercegovini visoka 2.032 metara.
## Geografija
Lelija je kraška planina koja se prostire u istočnoj Hercegovini, između Kalinovika i Foče. Najviši vrh Velika Lelija ima 2.032 metara nadmorske visine, pored njega ostali značajni visovi su; Todor (1.949 m) i Saikov vrh (1.562 m.)

Sa jugoistočne strane Lelija se vezuje sa ostalim planinama Zelengore. 
Dobar dio Lelije leži u Nacionalnom parku Sutjeska. 
## Reference

## Vanjske veze

* ''Lelija'' na portalu SummitPost
Anoreksik

**Anoreksici** () su lekovi za tretiranje gojaznosti. Gojaznost ili debljina je stanje prekomernog nakupljanja masnog tkiva u organizmu.

## Etiologija gojaznosti

Etiologija gojaznosti je složena i uključuje genetske faktore, životne navike, psihološke činioce, a nesumnjivo je da jednu od ključnih uloga ima loša prehrana. Masti predstavljaju znatan izvor kalorija koje se uskladištavaju u organizmu u obliku masnog tkiva , a tipičan sastav ljudske hrane sadrži više od 40% masti iako se preporučuje da udeo masti iznosi najviše 30%. Debljina nije problem koji se javlja iznenada, on se razvija tokom određenog razdoblja. Prema mišljenju Svetske zdravstvene organizacije gojaznost poprima epidemijske razmere i postaje vodeći problem javnog zdravstva. Zbog povećane tjelesne težine nastaju brojne kliničke komplikacije koje smanjuju kvalitet života, radnu sposobnost i životni vek obolelih. Direktni i indirektni troškovi lečenja gojaznosti predstavljaju velik teret za zdravstvo. Zbog modernog načina života u kojem nam na raspolaganju stoji mnogo hrane, a malo je potrebe za telesnim aktivnostima, više je ljudi nego ikad pre uhvaćeno u stanje preteranog povećanja telesne težine. Više od pola odraslih Evropljana ima prekomernu težinu. Gotovo jednom od pet njih zdravlje je u opasnosti. Stanje je puno gore u Sjedinjenim Američkim Državama, gde po nekim statistikama, 60% stanovništva ima prekomernu telesnu težinu.

## Reference

## Vanjske veze
* Questions and Answers about appetite suppressant medication treatment from the Medical College of Wisconsin
*
Lekovi protiv gojaznosti

**Lekovi protiv gojaznosti** ili lekovi za gubljenje telesne težine su farmakološki agensi koji redukuju ili kontrolišu telesnu težinu. Ovi lekovi menjaju jedan od fundamentalinh procesa ljudskog tela, regulaciju težine, putem promene apetita ili apsorpcije kalorija. Glavni načini tretmana prekomerne težine i gojaznosti su i dalje dijeta i fizičko vežbanje.

FDA je do sada odobrila za dugotrajnu upotrebu samo jedan lek protiv gojaznosti, orlistat (Xenical). On umanjuje intestinalnu apsorpciju masti putem inhibiranja pankreasne lipaze. Rimonabant (Acomplia), jedan drugi lek, deluje putem specifične blokade endokanabinoidnog sistema. On je razvijen polazeći od činjenice da pušači kanabisa često osećaju glad. Taj lek je bio odobren u Evropi za tretman gojaznosti, međutim iz bezbednosnih razloga nije odobren u SAD i Kanadi. Evropska medicinska agencija je oktobra 2008 preporučila suspenziju prodaje rimonabanta jer je zaključeno da rizici nadmašuju korist. Sibutramin (Meridia) deluje putem inhibicije deaktivacije neurotransmitera u mozgu, čime se umanjuje apetit. Taj lek je povučen sa tržišta u SAD i Kanadi oktobra 2010 zbog mogućih kardiovaskularnih problema.

Zbog potencijalnih nuspojava, preporučuje se da se lekovi protiv gojaznosti propisuju samo u slučajevima kada se smatra da korist nadmašuje rizike.

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
* Prescription Medications for the Treatment of Obesity
Hipotenzija

**Hipotenzija** u medicini i fiziologiji označava pritisak ispod normalnog.

Hipotenzija se javlja kod mišićnog tonusa, likvora (cerebralna h.), intraokularnog pritiska ili kod krvnog pritiska.

Nizak krvni pritisak se definiše kao vrednost krvnog pritiska koja je niža od normalno očekivane za pojedinu osobu u određenim uslovima. Vrednosti krvnog pritiska razlikuju se zavisno od aktivnosti, godina starosti, lekova i zdravstvenog stanja.

Hipotenzija se definiše krvnim pritiskom manjim od 100/60 mmHg izmerenim više puta u ambulantnim uslovima uz postojanje simptoma (umor, poremećaj sna, vrtoglavica, nesvestice, anksioznost ili depresija, osećaj jakog lupanja srca, znojenje) i odsutnost drugih bolesti. Osim trajno prisutnog niskog krvnog pritiska (hronična primarna, idiopatska) kome se ne može otkriti uzrok, postoji **sekundarna hipotenzija** uzrokovana različitim bolestima, stanjima i lekovima, i akutna stanja s naglim padom krvnog pritiska od kojih su ortostatska (posturalna) i postprandijalna hipotenzija najučestalije.

Trajno nizak krvni pritisak retko je pokazatelj ozbiljnog zdravstvenog poremećaja, telo se na njega prilagodi i često ne uzrokuje simptome. Problem nastaje kod naglog pada pritiska kada mozak i drugi vitalni organi ostaju bez snabdevanja krvlju i nemaju vremena za prilagođavanje. U tom slučaju može nastati vrtoglavica, slabost tela, poremećaj vida pa i kratka nesvest (sinkopa).

**Primarna hipotenzija** - trajno nizak krvni pritisak kome se ne može otkriti uzrok naziva se primarna, idiopatska ili konstitucionalna hipotenzija. Osim naslednih faktora, istraživanja pokazuju značajan uticaj geografskog područja, ishrane (naročito količine soli u hrani), telesne mase, vežbanja i stresa na krvni pritisak.

**Sekundarna hipotenzija** - stanja koja mogu uzrokovati nizak pritisak su: krvarenje, infekcije, dehidratacija, različite bolesti srca - infarkt, aritmije, adrenalna insuficijencia, trudnoća, produženo odmaranje u krevetu, trovanje, toksični šok sindrom, alergijske reakcije, anafilaksija, moždani „udar“ , šok, pad pritiska nakon obavljanja male i/ili velike nužde, strah, Parkinsonova bolest, neuropatija, hemodijaliza, opekotine, uznapredovali dijabetes, oštećenja kičmene moždine. Lekovi koji mogu uzrokovati hipotenziju: antihipertenzivi, diuretici, antagonisti kalcijuma, beta blokatori, antidepresivi, analgetici iz grupe narkotika, alkohol.

## Reference

## Vanjske veze
* Understanding Low Blood Pressure – the Basics WebMD
* ''Hypotension'' PubMed Health
Seksualno obrazovanje

**Seksualno obrazovanje** u širom smislu obuhvata sve vrste obrazovanja o ljudskoj seksualnoj reprodukciji i seksualnom ponašanju. Uključuje i formalno obrazovanje u školama, ali i neformalne uticaje tokom seksualnog razvoja. U smislu reproduktivnog zdravlja, planiranja porodice ili prevencije seksualno rizičnog ponašanja, seksualno obrazovanje je deo velikog broja socijalnih usluga i ima za cilj pre svega, zdravo potomstvo i smanjenje seksualno prenosivih bolesti.

## Zanimljivosti
Zagrebačke novine Srbobran 1910. godine u članku *Srpska velika gizmnazija novosadska i seksualna higijena* navode podatak da se u italijanske škole uvodi predmet *seksualna higijena*, pa autor članka kritikuje novosadsku gimnaziju zbog oskudnog predavačkog rada gimnazijskog liječnika. Autor navodi da je ušao u trag jednoj žalosnoj pojavi, koju kao đak nižih razreda mađarske gimnazije nije imao prilike ni čuti ni vidjeti. Ta je pojava iz *Seksualne higijene*, a pozanata pod imenom onanija, koju oni vrše u skladu sa čitanjem lascivne literature (pornogorafije). Autor konstatuje da je to opasno po duševni napredak školske mladeži i dalje navodi: *Ali je još opasnije i užasnije sa druge strane, kad pouzdano znam, da se to vrši ne samo kod kuće, nego i u školi na času, za vrijeme nastavnikova predavanja...* 

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
* YU Mama: vaspitanje deteta 
* Sex Education That Works
Great Expectations (film, 1946)

***Great Expectations*** () je britanski crno-bijeli film snimljen 1946. godine u režiji Davida Leana. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Charlesa Dickensa. Radnja se događa u Engleskoj u prvoj polovici 19. vijeka, a protagonist - koga kao dijete tumači Anthony Wager, a kao odralsog lika John Mills - je siroče koje će sticajem okolnosti, odnosno pomoći tajanstvenog dobročinitelja steći priliku da stekne obrazovanje i društveni ugled u Londonu.

Iako je Lean značajno skratio materijal iz književnog predloška kako bi film mogao stati u cjelovečernji format, Great Expectations se obično smatra najboljom od svih ekranizacija Dickensovog romana. To se prvenstveno tumači Leanovim vještim korištenjem crno-bijele fotografije za stvaranje specifičnog ugođaja, ali i angažmanom prilično raznovrsne ali talentirane glumačke ekipe koja je oživotvorila Dickensove likove. To je uključilo i Johna Millsa koji je tumačio lik 21-godišnjeg Pipa bez obzira što je u vrijeme snimanja imao 38 godina. *Great Expectations* je doživio izuzetnu gledanost, a od Jean Simmons, koja tumači lik mlade Estelle, načinio zvijezdu. Lik Pipovog prijatelja Herberta je, pak, Alecu Guinessu predstavljao jednu od prvih značajnijih uloga karijere.

Great Expectations je osvojio dva Oscara - za scenografiju i crno-bijelu fotografiju. Godine 1999. je u anketi časopisa *[[Total Film]]* proglašen petim najboljim britanskim filmom svih vremena.

## Uloge
* John Mills ... Pip kao odrastao
* Jean Simmons ... Estella kao djevojka (Simmons je kasnije tumačila lik Miss Havisham u televizijskoj miniseriji ''Great Expectations'' iz 1989. godine koju je režirao Kevin Connor.)
* Valerie Hobson ... Estella kao odrasla, i kao Molly
* Martita Hunt ... Miss Havisham
* Finlay Currie ... Abel Magwitch
* Francis L. Sullivan ... Mr. Jaggers
* Bernard Miles ... Joe Gargery
* Alec Guinness ... Herbert Pocket kao odrastao
* Anthony Wager ... Pip kao dječak
* John Forrest ... Herbert Pocket kao dječak
* Freda Jackson ... Mrs. Joe Gargery
* Eileen Erskine ... Biddy
* Ivor Barnard ... Mr. Wemmick
* Torin Thatcher ... Bentley Drummle
* O. B. Clarence ... Ostarjeli roditelj

## Vanjske veze
* 
* 
* 
*
Metilacija

U hemiji, **metilacija** označava adiciju metil grupe na supstrat ili supstituciju atoma ili grupe metil grupom. Metilacija je forma alkilacije metil grupom, umesto dužeg ugljovodoničnog lanca, čime se zamenjuje atom vodonika. Ovaj termin se ćesto koristi u hemiji, biohemiji, i biološkim naukama.

U biološkim sistemima, metilacija je katalizovana enzimima. Takva metilacija može da učestvuje u modifikaciji teških metala, regulaciji ekspresije gena, regulaciji proteinkih funkcija, i RNK metabolizma. Metilacija teških metala se takođe može javiti izvan bioloških sistema. Hemijska metilacija uzoraka tkiva je jedan od metoda umanjenja određenih posledica histološkog bojenja.

## Povezano
* Alkilacija
* MethDB

## Reference

## Vanjske veze
* Određivanje metilacije nakon masene spektrometrije
Seksualni steroid

**Seksualni steroid** (*gonadalni steroidi*) su steroidni hormoni koji formiraju interakcije sa kičmenjačkim androgenim ili estrogenim receptorima. Njihovo dejstvo je posredovano sporim genomičkim mehanizmima kroz nuklearne receptore, kao i brzim negenomiskim mehanizmima kroz receptore vezane za membranu i signalne kaskade. Termin *seksualni hormon* je skoro uvek sinoniman sa *seksualnim steroidom*. Nesteroidni hormoni luteinizirajući hormon, folikulostimulišući hormon i gonadotropin-oslobađajući hormon se obično ne smatraju seksualnim hormonima, mada oni imaju važne uloge vezane za seks.

## Produkcija
Prirodni seksualni steroidi se formiraju u spolnim žlezdama (jajnicima ili testisima), u nadbubrežnim žlezdama, ili putem konverzije iz drugih seksualnih steroida i drugih tkiva kao što su jetra ili masno tkivo.

## Reference

## Povezano
* Sindrom neosetljivosti na androgen
* Klinefelterov sindrom

## Vanjske veze
* 
*
Sperma

**Sperma** (od grčke reči *σπέρμα*, *spérma*, što znači seme) ili **ejakulat** (od latinske reči *eicěre*: izbaciti, odnosno *eiaculatum*: ono što je izbačeno) mutna je mlečnobela do bledožuta tečnost koja se pod određenim uslovima izbacuje iz semenih puteva, a sastoji se od spermatozoida, sekreta polnih žlezda i sekreta epididimisa. U pravilu se izbacuje kroz spoljni otvor mokraćne cevi, a ređe u mokraćni mehur. Izbacuje se najčešće za vreme polnoga odnosa ili za vreme samozadovoljavanja. Čak i u snu može doći do izbacivanja sperme. To je noćna polucija i dešava se obično kada snovi imaju seksualni sadržaj.

## Opis
Neposredno nakon izlivanja, sperma je lepljiva zgrušana tečnost nalik na žele, moguća je pojava i sitnih grudvica. Specifičnog je mirisa (najbliže je mirisu cveta kestena) i lužnatog je okusa. Delovanjem enzima likvefakcija tj. razgradnja ugruška (razvodnjavanje) obično je završena nakon 30 minuta. Ukupna je zapremina ljudskoga ejakulata vrlo promjenjiva, uglavnom od 1,5 do 6 ml (prosečno od pola do jedne čajne kašike), u njemu se nalazi oko 50 miliona spermatozoida, a pH-vrednost ejakulata kreće se u opsegu od 7,2 do 8,2.

Veći deo sperme čine izlučevine seemenih mjehurića (60%), prostate (20%) te Cowperovih i Littreovih žlezda, koje štite spermatozoide od štetnih uticaja i omogućavaju im kretanje i oplodnju jajne ćelije. Pre semena iz mokraćne cevi izlazi sekret tih žlezda (0,1-0,2 ml), nakon toga prostatički sekret (0,5 ml), a spermatozoidi čine samo jedan procenat ejakulata.

## Reference

## Vanjske veze

* 
* SUNY Podcast – Semen study results
*
Luteinizirajući hormon

**Luteinizirajući hormon** (*LH*, ili **lutropin**) je hormon koga proizvodi prednja hipofiza. Kod *žena*, akutno povišenje LH nivoa (*LH talas*) izaziva ovulaciju  i razvoj žutog tela. Kod *muškaraca*, gde se LH takođe naziva *interstitinalni hormon stimulacije ćelija* (*ICSH*), on stimuliše Leidigove ćelije da proizvode testosteron.

## Struktura
LH je heterodimerni glikoprotein. Svaka monomerna jedinica je glikoproteinski molekul. Alfa i beta podjedinica sačinjavaju potpuno funkcionalni protein.

Njegova struktura je slična drugim glikoproteinskim hormonima, kao što su folikulostimulišući hormon (FSH), tireostimulišući hormon (TSH), i Humani horionski gonadotropin (hCG). Proteinski dimer sadrži 2 glikopeptidne podjedinice, alfa i beta, koje su ne-kovalentno vezane (i.e., bez disulfidnih mostova između njih):

* *[[horionski gonadotropin alfa|Alfa podjedinice]]* hormona LH, FSH, TSH, i hCG su identične, i sadrže 92 aminokiseline kod čoveka, a 96 aminokiselina kod skoro svih drugih kičmenjaka (glikoproteinski hormoni ne postoje kod beskičmenjaka).
* *Beta podjedinice* variraju. LH poseduje beta podjedinicu sa 121 aminokiselina (LHB) koja daje specifičnu biološku aktivnost, i koja je odgovorna za specifičnost interakcije sa LH receptoromom. Aminokiselinska sekvenca beta podjedinice je visoko homologna sa beta podjedinicom hormona hCG. Oba hormona stimulišu isti receptor. Međutim, hCG beta podjedinica sadrži dodatne 24 aminokiseline, i ova dva hormona se razlikuju u sadržaju njihovih šećera.

## Reference

## Vanjske veze
*
Androgen

**Androgen** je bilo koji iz grupe hormona koji uglavnom utiču na razvoj muškog reproduktivnog sistema. Glavni i najaktivniji androgen je testosteron koga proizvode ćelije u testisima. Androgen prouzrokuje normalne pubertetske promene kod dečaka, utiče na formiranje ćelija sperme, polnu zainteresovanost, ponašanje i uopšte mušku specifičnost.

## Reference

## Vanjske veze