open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orbita

Kao pojam u fizici, **orbita** je put koje jedno telo čini oko drugog tela dok je pod uticajem neke sile. Orbite je prvi izučavao Johan Kepler koji je otkrio Keplerove zakone o kretanju planeta (v. Drugi Keplerov zakon).

Orbite mogu biti kružne, parabolične, eliptične, hiperbolične, a planete kruže oko Sunca po elipsi (vidi ekscentricitet).

Svaka orbita je određena sa orbitalnim elementima koji tačno opisuju orbitu, kao i položaj tela na njoj. Orbitalnih elemenata ima šest i oni su:
* ekscentricitet
* velika poluosa
* inklinacija
* longituda uzlaznog čvora
* argument perihela
* prava anomalija
Ero

**Ero** može biti:
# narodni naziv za Hercegovca;
# glavni junak opere Ero s onoga svijeta Jakova Gotovca;
# pseudonim enigmate Slavka Bovana
# nekadašnji enigmatski klub iz Mostara
Brownovo drvo

**Brownovo drvo** jest fraktal koji se dobije pomoću Brownovog gibanja.

Brownovo se drvo konstruira na sljedeći način: odredi se jedna točka, "sjeme", koja se postavi na neko slučajno odabrano mjesto (najčešće na slučajno odabranu točku zaslona, jer se ovaj fraktal zapravo generira samo računalno). Na neko drugo (slučajno odabrano) mjesto postavi se druga točka koja se pomiče po računalnom modelu Brownovog gibanja dok ne dotakne sjeme. Odabere se nova točka koja se na isti način pomiče dok ne dotakne bilo koju od prethodno nacrtanih točaka (uključujući i sjeme), i tako u nedogled.

Oblik Brownovog drveta može biti vrlo različit, ovisno o tri osnovna faktora:
* položaj "sjemena"
* položaj svake čestice (bilo gdje na zaslonu, negdje na kružnici sa sjemenom u središtu, s vrha zaslona (s tim da je sjeme na dnu) itd.)
* algoritam za Brownovo gibanje (npr. radi bržeg izvođenja čestica se može obrisati ako ode predaleko od sjemena.)


Datoteka:Dlasim.PNG|Brownovo drvo može sličiti pahuljici.
Datoteka:DLA Cluster.JPG|Brownovo drvo nastalo iz otopine modre galice u elektrodepozicijskoj ćeliji


## Povezano
* Brownovo gibanje
* Fraktali
Mirijevski potok

**Mirijevski potok** je beogradski vodotok koji protiče, na površini ili kroz podzemni kolektor, kroz dolinu u kojoj leže naselja Mirijevo, Ćalije, Rospi Ćuprija i deo Karaburme, na istočnom kraju grada.

Po nekim mišljenjima, Beograd ima šest reka, Mirijevski potok je jedna od njih, a ostale su (prilično različite veličine) Sava, Dunav, Topčiderska reka (ili Topčiderka), Banjički i Rakovički potok.

Mirijevski potok se pominje u prozi Mome Dimića:
:*"U našem detinjstvu igrali smo igru želja, inspirisani tajnom Ciganske male, a bilo nam je zabranjeno da pređemo Mirijevski potok. To je bila ta raskrsnica između poznatog i mističnog."*

## Tok
Potok se do 2011, i produžavanja Mirijevskog bulevara pojavljivao iz tunelskog otvora iznad osnovne škole "Despot Stefan Lazarević" u Novom Mirijevu. Zatim je tekao betoniranim koritom, koje je često bilo obraslo bujnim zelenilom. U generalnom severnom pravcu, sa desne strane bi ostavljao VII gimnaziju u Mirijevu (ex OŠ Vukica Mitrović). Nakon izgradnje bulevara i sprovođenja potoka u podzemni sanduk, potok se sada pojavljuje na površini malo iznad raskrsnice bulevara i ul. Dr. Drage Ljočić. Zatim teče između ulica Mirijevski bulevar i Kornatska (kroz Ćalije i Rospi Ćupriju). Nakon što prođe ispod Višnjičke ulice, izliva se u dunavski Rukavac, odeljen od glavnog toka reke Adom Hujom. U blizini se nalazi najniža tačka užeg gradskog područja (66 metara nadmorske visine). Sa leve strane potoka se nalazi zvezdarsko brdo, koje se sa 253 mnv. smatra najvišom tačkom užeg gradskog područja, a sa desne strane su Orlovica (265 mnv., ponegde označeno i kao Orlovača) i Lešće (252 mnv.).

Osim što je prirodni vodotok, Mirijevski potok služi i kao kolektor kanalizacije, što izaziva ekološke probleme kod Ade Huje.

### Produženje Mirijevskog bulevara
Od februara do oktobra 2011 je izgrađen produžetak ulice Mirijevski bulevar, čime je spojena sa ulicom Vitezova Karađorđeve zvezde u Mirijevu. Deonica je dugačka jedan kilometer i praktično se poklapa sa koritom Mirijevskog potoka, zbog čega je on morao biti sproveden ispod kolovoza nove saobraćajnice, ali i uzvodno, pored škole "Despot Stefan". Za tu potrebu je ispod kolovoza izgrađen betonski sanduk koji će zameniti korito potoka i obezbediti nesmetani tok površinskih voda. Paralelno sa podzemnim tokom Mirijevskog potoka gradi se oko 2 kilometra vodovodne i kanalizacione mreže, a predviđene su i nove gasovodne instalacije. Izgradnja zasebnog korita Mirijevskog potoka bi trebalo da ga zaštiti od daljeg zagađenja.

Radovi na produžetku Mirijevskog bulevara su završeni u oktobru i saobraćaj na novoj saobraćajnici je krenuo 1. novembra 2011.

## Galerija

Datoteka:Mirijevski potok.JPG|Mirijevski potok, uzvodno od ul VKz. 2009
Datoteka:MirijevskiPotok2009.jpg|Mirijevski potok, nizvodno od ul VKz. 2009
Datoteka:MirijevskiBulevar2011.jpg|Mirijevski bulevar, na mestu potoka iz 2009 (nizvodno)


## Fusnote

## Vanjske veze
*  Extension of Mirijevski Boulevard, portal beobuild.rs (ima i galerija slika sa gradilišta).
Svetac

**Svetac** u kršćanstvu je osoba koju je radi načina života sasvim posvećenog Kristu neka kršćanska Crkva proglasila ili od davnine štuje kao svetu. Na kršćanskim ikonama, sveci se često prikazuju sa oreolom oko glave.

U početku su kao sveci štovani apostoli, sveta Marija i prvi mučenici, a kasnije su im pridruživane i ostale osobe koje su mogle kršćanima poslužiti kao uzor kršćanskoga života. U ranom kršćanstvu svi pripadnici crkve su smatrani svecima, pa se prvi apostoli crkve (uključujući i sedamdeset apostola) poštuju kao sveci.

## Sveci u Katoličkoj crkvi

U Katoličkoj Crkvi danas je na snazi naročita procedura proglašenja neke osobe svetom, a vodi je Sveta stolica pomoću svoje Kongregacija za kauze svetaca (vidi: Kongregacija). Sam čin proglašenja svetim naziva se kanonizacija, a do njega dolazi nakon što je dotična osoba već bila proglašena „časnim slugom Božjim“ na početku procesa za proglašenje blaženim, a potom i blaženom u procesu beatifikacije.Tako proglašeni svetac može biti štovan u čitavoj Crkvi, te mu se smiju posvećivati crkve i oltari.

## Svetitelji u Pravoslavlju
U Pravoslavnoj crkvi svetitelji su pobožni episkopi,patrijarsi,sveštenici,obični ljudi itd,koji su bili jako pobožni za vreme svog života i živeli po crkvenim zakonima.Po rečima apostola Pavla:"*Živim ne više ja,nego Hristos živi u meni*".
* **Sveti** su svi carskog,i drugog porekla,koji su ispovedali,Hrišćanstvo,svojim radom i delima.
* **Sveštenomučenici** su episkopi,sveštenici,patrijasi,i druga sveštena lica,koja su stradala za Hrišćanstvo.
* **Velikomučenici** su oni koji su pretrpeli najveća stradanja za Hrišćanstvo,Pravoslavlje,i Srpsku Pravoslavnu crkvu.
* **Prepodobnomučenici** su monasi i podvižnici,koji su stradali za Hrišćanstvo,Pravoslavlje i Srpsku Pravoslavnu crkvu.
* **Mučenici** su oni koji su stradali zato što su Hrišćani,Pravoslavci,ili što su srpskog porekla.
* **Ispovednici** su oni koji su ispovedali svoju Hrišćanstvo i Pravoslavlje,i zbog toga su mučeni,ali nisu pogubljeni.
* **Prepodobni** su oni koji su živeli pobožnim i podvižničkim životom.

U Srpskoj Pravoslavnoj crkvi ,svaka porodica ima svoju slavu,odnosno sveca zaštitnika,koji označava dan kada je pleme pokršteno od strane Vizantijskih misionara.Za vreme Svetog Save,ustanovljena je slava,odnosno dan kada porodica odaje zahvalnost svom svecu zaštitniku.

## Veze
* Spisak svetitelja SPC
* Kanonizacija
* Beatifikacija

## Literatura
* Slobodan Mileusnić,Sveti Srbi,izdavač:manastir Kalenić,u Kragujevcu 1989.

## Vanjske veze

* Specijalizacija svetaca u folkloru pravoslavnih Slovena
Svetac (razvrstavanje)

**Svetac** ima više značenja:

* svetac, osoba koju neka kršćanska crkva štuje kao svetu
* Sveti Andrija (Vis), otok na pučini Jadranskoga mora, 22 km zapadno od otoka Visa i 19 km sjeverozapadno od Biševa; prethodno Svetac
* Simon Templar, fiktivni lik temeljen na prozi Leslijea Charterisa, poznat pod nadimku Svetac.
Sveti Andrija (Vis)

**Sveti Andrija** (lokalno **Štondrija**; prethodno **Svetac** i **Sućadrijevac**), otok na pučini Jadranskog mora, 22&nbsp;km zapadno od otoka Visa i 19&nbsp;km sjeverozapadno od Biševa.

## Geografija

Otok Svetac ima oblik klisurastog grebena u smjeru sjeveroistok-jugozapad, pa su mu obale većinom visoke i strme, a jedina dostupna uvala je Slatina na jugoistoku s nekoliko kuća uz nju. Najviši vrh otoka je *Kosa*, 316 m.

Najsjevernija točka mu je rt *Trepina*, najistočnija točka je rt *Šijobod*, a najzapadnija rt *Fumor*, uz koji je na zapadu klisurasti otočić *Kamik*. Daleko zapadnije na pučini je vulkanski otok Jabuka, a 2,5&nbsp;km prema jugoistoku leži vulkanski otočić Brusnik.

Najveći dio tog otoka prekriva sredozemna tvrdolisna makija, s nešto viših šuma hrasta česmine na sjevernoj strmini. Od nasada su uz naselje oko Slatine najvažniji rogači, a nekadašnji vinogradi na južnoj padini su uglavnom već odumrli.

## Zanimljivosti

Od starinskih znamenitosti, na istočnom vrhu otoka (221 m) je ilirska gradina *Kraljicin*.

God. 1951 na Svecu je još bilo 51 stalnih stanovnika, ali je zadnja domaća starica tu umrla na smjeni tisućljeća. Zato je danas taj otok nenaseljen, osim čestih posjeta viških ribara i rjeđih sezonskih turista. Donedavna je to bio zadnji naseljeni otok u hrvatskom dijelu Jadrana, ploveći okomito na pravac hrvatske obale; ploveći dalje prema zapadu odlazi se na otvoreno more, pa ga se smatra pučinskim otokom.

Za vedrih dana i velike vidljivosti otok je moguće vidjeti sa uzvisina u okolici Trogira i Šibenika.

## Vanjske veze

## Izvori
Leslie Charteris

**Leslie Charteris** (Singapur, 12. maj 1907&ndash; Windsor, 15. april 1993.), rođen kao **Leslie Charles Bowyer-Yin**, bio je kinesko-engleski pisac kriminalističkih romana i scenarist. Najpoznatiji je kao tvorac lika Simona Templara poznatog kao "Svetac."

## Reference

## Vanjske veze
* Leslie Charteris official site 
* The Saintly Bible The Saint site
*
Stara Srbija

**Stara Srbija** je termin nastao u 19. veku u Srbiji za označavanje oblasti koje su nekada bile u sastavu srednjevekovne Srbije, a izvan granica tadašnje Kneževine Srbije. Sadržaj ovog termina se vremenom menjao, ali uglavnom je obuhvatao Rašku, Kosovo i Makedoniju.

Termin Stara Srbija je uveden u srpsku istoriografiju između 1870 i 1880-ih godina, pod uticajem ideja Načertanija Ilije Garašanina o širenju Kneževine Srbije ka jugu, na oblasti naseljene pretežno albanskim i muslimanskim življem. Pre toga, ovaj termin se ne pominje u evropskoj naučnoj literaturi, niti je zabeležen na starijim geografskim kartama jugoistočne Evrope. U drugoj polovini 19. veka, kada je Srbija postala međunarodno priznata kneževina, formulisani su politički ciljevi "oslobođenja zemlje predaka": Novopazarskog sandžaka, Kosova i Makedonije, od otomanske vladavine. Nakon perioda 1860-1870, nacionalizam je stekao jako uporište u Srbiji. Čitava oblast Makedonije je proglašena "Starom Srbijom", i na nju su polagane pretenzije na osnovu toga što je bila u sastavu države Stefana Dušana u 14. veku. Česta su pozivanja na obnovu "Dušanovog carstva". Od druge polovine 19. veka kosovski mit, koji poziva na "osvetu Kosova" i obnovu starog "srpskog carstva", je igrao bitnu ulogu u srpskoj politici. 

Uoči Berlinskog kongresa Srbija je uputila zahtev ruskom caru 3. januara 1878, "da se u preliminare mira kao i uslove primirja stavi nezavisnost Srbije i prisajedinjenje Srbiji Stare Srbije ili sadašnjeg Kosovskog vilajeta sa dodatkom Vidina". Stara Srbija je prema tom zahtevu obuhvatala: Makedoniju do Bistrice (Alijakmona), Solun i do Strume i Lom Palanke. Etnografske ideje srpskih naučnika su varirale u skladu sa razvojem političkih pretenzija Kraljevine Srbije. Tako je Jovan Cvijić navodio drugačije granice "Stare Srbije" 1909. nego 1911. godine.

Obrazložući ratne ciljeve Srbije u balkanskom ratu 1912. godine, Cvijić oblast za koje se vezuju srpske pretenzije naziva "Stara Srbija", navodeći da u nju spadaju Novopazarski sandžak, Kosovo polje, Metohija, oblasti južno od Šar-planine i "uzan pojas Jadranske obale oko Skadra, Lješa i verovatno Drača".

Mnogi istoričari kritikuju ovaj termin kao tendenciozan, zato što označavanjem dotičnih oblasti kao „Stara Srbija“, označilac "želi da kaže da polaže pravo na njih, da predstavljaju njegov posed" (slično konceptu „nemačkih Istočnih oblasti“).

## Povezano
* Srpska okupacija Albanije
* Velika Srbija
* Kosovski mit

## Izvori
Jaro Leskovšek

**Jaro Leskovšek** (? – 2009), slovenski enigmat (slovenski: *ugankar*) i enigmatski urednik.

## Enigmatski rad
Sastavljati zagonetke počeo je vrlo rano, već 1953. godine u Kaj veš - kaj znaš. Tada je postao i urednik u tom listu. Kasnije je postao jedan od osnivača enigmatskog časopisa Križanke in humor (KIH) i njegov dugogodišnji urednik. Križaljke je uređivao i u Slovenskom poročevalcu, a jedno vrijeme i zagonetke na Valu 202 Radio-Ljubljane.

## Učešće u kvizu
U slovenskom medijskom prostoru postao je poznat kao osvajač glavne nagrade kviza Lepo je biti milijonar na POP TV u maja 2004. godine, kad je ona iznosila 15 miliona tolara (oko 62.500 eura).

## Izvori i vanjske veze
* Stjepan Horvat: Leksikon zagonetača Jugoslavije, Bjelovar, 1979.
* 24ur: Podelili 15 milijonov tolarjev
Milion

**Milion** ili **milijun** (ital. *milione*, od lat. *mille*: hiljada), naziv broja 1 00 = 106, tj. hiljadu hiljada.

Riječ „milion“ dolazi iz italijanskoga jezika. Nastala je od izvorno latinske riječi za hiljadu - *mille* - kojoj je dodana oznaka augmentativa, *-one*, što daje riječ *milione*. Iz italijanskoga, riječ je prešla u ostale evropske jezike.

## U matematici

U matematici broj 1 000 000 se može napisati kao:
* 1.000.000
* 1 × 106
* 106
* 1 E+6

## Vanjske veze
Tolar

**Tolar** () je češki naziv za srebrnu kovanicu koja se kovala u Češkoj u 16. vujwku u *[[Jáchymov|Údolí Svatého Jáchyma]]* (njemački: *Joachimsthal*). Suvremena riječ dolar potiče od španskih dolara koji su ime dobili po tome što su bili slične veličine i težine kao njemački taliri. Njemački taliri su, pak, ime dobili upravo po tome što su se prvi put kovali 1520. od srebra in Joachimsthalu. 

U samoj Češkoj tolar je bio glavna valuta od 1520. do 1750.

Po njoj je ime dobio slovenski tolar, valuta Slovenije od 1991. do 2006.

## Reference
Ples sa zvijezdama

**Ples sa zvijezdama** je zabavna televizijska emisija plesno-natjecateljskog tipa koja se emitirala na HRT-u od 2006. do 2013. godine, a potom i na Novoj TV 2019. godine. Predstavlja hrvatsko izdanje emisije "Dancing with Stars" koja se originalno emitirala na britanskom BBC-ju.

## Premisa
U svakoj sezoni **8 parova** (profesionalni plesač/ plesačica u paru s poznatom osobom) se natječu u plesu. U svakoj emisiji (osim prvoj) ispada par koji ukupno (suma sudačkih ocjena i glasova TV gledatelja) ima najmanje ocjene. Voditelji emisije su Barbara Kolar i Duško Čurlić.

## Suci

## 1. sezona
Prva sezona je počela s emitiranjem 2. prosinca 2006. godine na 1. programu HRT-a. 

### Plesna postava 1. sezone

**Najviše ocjene u sezoni (40):**
* Zrinka i Nicolas (Jive - 3. epizoda)
* Zrinka i Nicolas (Slowfox - 4. epizoda)
* Maja i Ištvan (Paso doble - 4. epizoda)
* Maja i Ištvan (Engleski valcer - 6. epizoda)
* Zrinka i Nicolas - *ukupno - 80 bodova* (Engleski valcer i Paso doble - 7. epizoda)
* Maja i Ištvan (Slowfox - 7. epizoda)
* Zrinka i Nicolas - *ukupno - 120 bodova* (Engleski valcer, Samba i Slobodni stil - finale)
* Rene i Mirjana (*Slobodni stil* - finale)

**Najniže ocjene u sezoni:**
* Žarko i Ivana - 16 bodova (Samba - 5. epizoda)

## 2. sezona
Druga sezona je počela 3. studenog 2007. na HRT 1. 

### Plesna postava 2. sezone

**Najviše ocjene u sezoni (40):**
* Luka i Mirjana (Paso doble - 6. epizoda) 
* Lana i Hrvoje *- ukupno - 80 bodova* (Quickstep i Paso doble - 7. epizoda) 
* Luka i Mirjana *- ukupno - 80 bodova* (Tango i Cha-cha-cha - 7. epizoda) 
* Luka i Mirjana (Paso doble i *Slobodni stil* - finale) 

**Najniže ocjene u sezoni:**
* Davor i Tamara - 20 bodova (Samba - 5. epizoda)

## 3. sezona
Treća sezona je počela 25. listopada 2008. na HRT 1. 

### Plesna postava i rezultati 3. sezone

**Plesovi:**

**Najviše ocjene u sezoni:**
* Zlata i Ištvan- 40 bodova (Tango - finale) 
* Mario i Ana - 40 bodova (Freestyle - finale) 

**Najniže ocjene u sezoni:**
* Goran i Sara - 17 bodova (Jive - 3. epizoda)

**Osobni rekordi svih parova + Prosjek ocjena:**
* Daniela i Nicolas - 39 bodova (Slowfox - 4. epizoda, Engleski valcer i Paso doble - 7. epizoda); Prosjek = ★35.8★
* Luka i Mirjana - 23 boda (Rumba - 2. epizoda); Prosjek = 21.3
* Antonija i Hrvoje - 39 bodova (Paso doble - 4. epizoda); Prosjek = 31
* Martina i Robert - 36 bodova (Cha-cha-cha - 6. epizoda); Prosjek = 30.7
* Nikša i Tamara - 20 bodova (Quickstep - 2. epizoda); Prosjek = 19
* Goran i Sara - 25 bodova (Slowfox - 4. epizoda); Prosjek = 21
* Zlata i Ištvan - ★40★(Tango - finale); Prosjek = 31.9
* Mario i Ana - ★40★ bodova (Freestyle - finale); Prosjek = 34.8


## Vanjske veze
* hrt.hr
279. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **279. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Severija i Musa** (ili, rjeđe, **godina 475. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 279. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Galski pohod na Balkan: Keltsko pleme Skordisci osniva naselje po imenu Singidon, koji će kasnije biti poznato kao Singidunum, a danas kao Beograd.
* Galski pohod na Balkan: Velika galska vojska pod Brenom iz središta Balkana prodire na jug s ciljem da opljačka Makedoniju i Grčku. Dio te vojske pod Bolgiosom pobjeđuje makedonsku vojsku pod kraljem Ptolemejem Keraunom koji je pri tome ubijen. Drugi dio te vojske pod Brenom nastavlja pohod na jug gdje su grčki polisi Fokide i Etolije formirali vojsku da im zapriječi put kod Termopila. Bren se ne može probiti kroz njihove linije.
* Pirov rat: Kartagina i Rimska Republika sklapaju sporazum o savezu protiv epirskog kralja Pira, a temeljem koga Rimljani dobivaju novac i brodove od Kartagine. 
* Pirov rat: Shvativši da ne može zauzeti Rim, Pir Rimljanima šalje svog glavnog savjetnika Kineu s mirovnom ponudom u kojoj traži da obustave neprijateljstva protiv Velike Grčke i napuste osvojene teritorije u Južnoj Italiji. Rimljani, najviše zahvaljujući nagovoru bivšeg cenzora Apija Klaudija Ceka, odbijaju te zahtjeve i rat se nastavlja.
* Pirov rat: Bitka kod Askula u kojoj je rimska vojska pod konzulom Publijem Decijem Musom poražena od savezničke epirske, tarentske, oskanske, samnitske vojske pod Pirom. Pri tome Pir, međutim, zadobiva tako teške gubitke da je uvjeren da bi ga slična bitka uništila, povlači se u Tarent te Kineu ponovno šalje u Rim s mirovnom ponudom. Pregovori i dalje ne daju rezultata, a bitka kod Askula ostaje upamćena kao porijeklo izraza "Pirova pobjeda". 
* Nakon smrti Ptolemeja Kerauna vlast u Makedoniji preuzima bivši kralj Antipater II, ali ga nakon nekoliko mjeseci ubija rođak Sosten te preuzima vlast.
* Galski pohod na Balkan: Bren se uspijeva probiti u pozadinu grčke vojske kod Termopila, koja je nakon toga evakuirana morem. Bren nastavlja prodor na jug s ciljem da opljačka svetište u Delfima, ali ga tamo odbijaju. Bren je smrtno ranjen, te se njegova vojska povlači na sjever, prema rijeci Sperhej, gdje je u Tesaliji uništavaju Tesalci i Malijci.
* Galski pohod na Balkan: Dio galske vojske odlazi na istok, gdje u Trakiji osnivaju grad-državu po imenu Tilis, dok dio odlazi preko mora u Malu Aziju gdje se naseliti u oblasti kasnije nazvanoj Galatija. 
* Galski pohod na Balkan: Zbog zasluga u obrani Delfa od Gala, Fokiđani su nakon više decenija ponovno primljeni u članstvo Amfiktionske lige. 
* Egipatski kralj Ptolemej II nastavlja rat protiv sirijskog kralja Antioha i zauzima grad Milet.

## Rođenja
*

## Smrti
* Ptolemej Keraun, kralj Makedonije od 281. do 279. pne.
* Bren, vođa galske vojske koja je 279. prodrla na južni Balkan 
* Antipater II, kralj Makedonije od 297. do 294. pne. te ponovno 279. pne.
Pentalogija

**Pentalogija** je književno ili narativno djelo koje se sastoji od pet dijelova, koji se svaki može smatrati posebnim djelom. 

## Povezano
* Trilogija
* Tetralogija
Limfa

**Limfa** je bezbojna cirkulatorna tečnost kičmenjaka, koja ima sličan hemijski sastav kao krvna plazma. Obrazuje se u tkivima i cirkuliše kroz poseban sistem kanala (limfni sistem). Od ćelijskih elemenata sadrži samo bela krvna zrnca, to jest leukocite. Ima je mnogo više nego krvi. Oko 25% telesne mase čoveka čini limfa. Limfne žlezde su krvni organi u kojima nastaju limfociti.

## Povezano
Limfni sistem
Oski

**Oski** () ili **Oskanci** (također pooznati kao Opici, Opsci, Obsci, Oscans ili Opicans) su bili italsko pleme u Južnoj Italiji koje je nastanjivalo sjevernu Kampaniju prije nego što se trajno naselilo u oblasti na granici Lacijuma i Kampanije. Tada su se za vlast nad Kampanijom borili s Etrurcima.

Antih, koji se smatra glavnim Tukididovim izvorom za historiju zapadnih područja, kasnije je to pleme identificirao kao Ausonce (Aurunci) koje su osvojili i širom Kampanije i drugdje raselili Samniti. Oskansko je ime preživjelo zbog jezika kojim su govorili i koji se nazivao oskanski.

## Sukob i pokoravanje
Na početku 5. vijeka pne. Oski su se borili s Rimljanima za Ager Pomptinus, područje u Lacijumu između Albanskih brda iu obale Tirenskog mora. Oski su bili zemljoradnici, pa je to područje - s plodnim tlom - bilo od izuzetne važnosti za Oske. Oni su u tom sukobu, međutim, poraženi od Rimljana. Kasnije su ih pokorili Samniti, ratnički narod koji je također govorio oskanski jezik..

Za vrijeme prvog samnitskog rata (343-341. pne.), Rim je osvojio Sjevernu Kampaniju. Prema Liviju su Oski bili urocima tog rata. On je započeo nakon što su Samniti bez povoda napali Sidicine (oskanski kanton u Sjkevernoj Kampaniji), na što su Sidicini pobjegli u druge dijelove Kampanije, gdje su ih Saminiti gonili, pa se na kraju Kampanija obratila Rimljanima za pomoć, koji su rat iskoristili kao priliku da ih stave pod svoju vlast.

## Reference

* 
* .
* .
*
Publije Decije Mus (279. pr. n. e.)

**Publije Decije Mus** (*Publius Decius Mus*) bio je rimski političar i vojskovođa. Rimska tradicija navodi kako je bio treći unuk i sin dvojice prethodnih konzula s istim imenom koji su u bitci žrtvovali živote za spas Republike. Godine 279. pne. je izabran za konzul, te se zajedno s Publijem Sulpicijem Saverionom suprotstavio epirskom kralju Piru. Po jednoj tradiciji, isto kao i njegovi preci je poginuo u bitci kod Askula. Po drugoj je preživio.
Bren (razvrstavanje)

**Bren** može označavati:
* Bren, poglavar galskog plemena koje je 390. ili 387. pne. opljačkalo Rim;
* Bren, vođa grupe Gala koja je za vrijeme pohoda na Balkan opustošilo sjevernu Grčku 279. pne.
* Bren (puškomitraljez)
* fonetski: Braine, naselje u Francuskoj;
* Breń, naziv dva naselja u Poljskoj
* BREN, bugarska istraživačka mreža
)
Sperhios

**Sperhios** (, ) je rijeka u centralnom dijelu Grčke. Rijeka izvire u prefekturi Evritanija u orju Panaitoliko te teče prema sjeveroistoiku preko Megalo Chorio i kroz Karpenisi duž GR-38 i kroz Agios Georgios Tymfistos južno od Tymfistosa u prefekjturu Ftiotis. Rijeka teče kroz ravnicu zapadno, a potom južno od Lamije. Potom postaje močvara porije nego što se ulije u Malijski zaliv.

## Povezano
* Bitka kod Sperheja
Malijci (grčko pleme)

**Malijci** () su bili drevno grčko pleme koje je živjelo u dolini rijeke Sperhej u Grčkoj. Po njima je nazvan Malijski zaliv. Na zapadu su se graničili s plemenom Enijanaca.

Glavni grad im je bio Trahin, a u gradu Antele su sagradili veliki hram boginje Demetre, koji je bio rano središte delfijske Amfiktionije. Godine 426. pne. za vrijeme peloponeskog rata Malijci su zatražili pomoć Spartanaca u ratu protiv susjednih Etejana. Spartanci su tada sagradili grad Herakleju Trahinsku na mjestu drevnog Trahina. Malijci su potom bili pod spartanskom hegemonijom prije nego što su se pobunili u korintskom ratu. Po završetku rata su izgubili zemlje južno od Sperhiosa, uključujući Trahin, te su bili brisiljeni sagraditi novi glavni grad po imenu Lamija. Kasnije su postali članovima Korintskog saveza, a godine 235. pne. su se priključili Etolskom savezu. Od 189. pne. se smatraju dijelom Tesalaca.
Bitka kod Askula

:*Ovaj članak se odnosi na bitku [[Pirov rat|Pirovog rata]] koja se odigrala [[279. pne.]] Za bitku [[drugi punski rat|drugog punskog rata]] koja se odigrala [[209. pne.]], v. [[Bitka kod Kanusijuma|Bitka kod Askula (209. pne.)]].*

**Bitka kod Askula** odigrala se 279. pne. između Rimljana i kombiniranih snaga Epira, Taranta, Oskana i Samnita. Rimljane predvodi konzul Publije Decije Mus, a savezničke snage Pir. Bitka pripada Pirovom ratu, za kontrolu Velike Grčke.

## Vojske
Ta bitka predstavlja drugi sukob rimske legije i vojske bazirane na falangama tipa Aleksandra Makedonskog. Dve vojske su imale podjednako vojnika. 

### Rimska vojska
Rimljani su imali više pešadije, 4 legije sastvljene od saveznika Dauna i 20.000 Rimljana. Osim toga Rimljani imaju i 300 protuslonovskih sprava. 

U bici kod Herakleje Pirovi slonovi su značajno doprineli svojim udarom na rimske legije.
Zato se sada koriste zapaljivim oružjima , loncima vatre, vojskom koja vrišti i baca koplja na slonove, te specijalnim bornim kolima sa dugim šiljcima, kojima su ranjavani slonovi.
### Pirova vojska
Pir je došao na bojno polje sa makedonskom pešadijom i konjicom, njegovom vlastitom vojskom, grčkim plaćenicima, savezničkim Grcima iz Italije, 20 slonova i samnitskom pešadijom i konjicom. Pirova vojska je imala više konjice i 20 slonova. Da bi uspostavio ravnotežu sa fleksibilnošću rimske legije Pir meša lake talijanske trupe sa falangom.

## Bitka
Bitka se odvijala dva dana. Obe vojske su postavile konjicu na krila, a pešadiju u centar. Pir je svoju elitnu konjičku gardu držao u rezervi iza centra i pod osobnom komandom. Slonovi su u početku isto bili u rezervi.
### Prvi dan bitke
Prvog dana šuma i brda su sprečavali Pirovu konjicu i slonove. Ali talijanske lake trupe pomešane sa falangom su se dobro borile. Makedonci razbijaju rimsku prvu legiju sa latinskim saveznicima na njihovom levom krilu. Međutim rimska treća i četvrta legija pobeđuju Tarantince, Oskane i centar sastavnjen od Epiraca. U međuvremenu Dauni napadaju Pirov logor, pa Pir šalje rezervnu konjicu i slonove da odbije Daune. 

Posle odbijanja Dauna Pir šalje slonove protiv treće i četvrte legije, pa se rimske legije povlače na šumovita brda. Pir šalje snage svoju pešadiju da istera Rimljane iz šume, ali presreće ih rimska konjica. Dolazi mrak i obe strane se povlače.

### Drugi dan bitke
Sledeće jutro Pirova laka pešadija zauzima nezgodan teren, koji mu je zadavao nevolje prethodnog dana. Time su Rimljani prisiljeni na otvorenu bitku. Rimske legije i Pirove falange (pomešane sa lakom pešadijoim ) vode ravnopravnu bitku, sve dok u bitku ne ulaze slonovi, koji probijaju rimsku borbenu liniju. Antislonovska borna kola su eliminirali Pirovi strelci. Istovremeno Pir predvodi napad elitne konjičke garde i pobeđuje. Rimljani se povlače u svoj logor.

## Pirova pobeda
Rimljani su izgubili 6.000 vojnika. Pir je izgubio 3.500 vojnika, a među njima dosta oficira. Pobeda ga je jako mnogo koštala, pa odatle izraz "Pirova pobeda", što znači da je pobednik i nije dobio mnogo, jer je to pobeda sa mnogo žrtava.
Posle te bitke Pir je rekao: "Još jedna takva pobeda i ja sam izgubio".

## Veze
* Pirov rat
* Pir
Bolgije

**Bolgios** (grčli **Βόλγιος**, također **Bolgije** ili **Belgije**) bio je galski poglavica koji je godine 279. pne. vodio na Makedoniju i Iliriju prilikom koga je ubijen makedonski kralj Ptolemej Keraun.

Bolgios je bio dio velike galske ekspedicije koja je pod kraljem Kambaulom iz Panonije prodrla na Balkan. Ekspedicija se podijelila na tri grupe - prvu, koja je pod Keretrijem krenula na Tračane i Tribale; drugu, u kojoj su Bren i Akihorije išli na Peoniju; te Bolgiosovu, koja je išla na Makedoniju i Grčku.

Bahati makedonski kralj Ptolemej Keraun je potcijenio Bolgiosovu snagu, te je odbio ponudu Dardanaca od 20.000 najamnih vojnika. Bolgios je imao više poštovanja prema svom protivniku, te je prije bitke Ptolemeju ponudio da za određenu svotu odustane od pohoda. Ptolemej je to prezrivo odbio, zatraživši umjesto toga da mu Gali predaju oružje i taoce. Nekoliko dana kasnije je došlo do bitke u kojoj je Ptolemej zbačen sa svog bojnog slona, a nakon čega mu je odsječena glava i paradirana ispred keltske vojske.

Bolgios nije imao prilike uživati u pobjedi, s obzirom da su Makedonci pregrupirali pod Sostenom i nešto kasnije ga porazili. Međutim, tada je Bolgiosovim snagama u pomoć došao Brenov kontingent, porazio Sostena te nastavio pohod prema Grčkoj.

## Reference
Tilis

**Tilis** (grčki: Τύλις) ili **Tile** je bio glavni grad kratkotrajne antičke države koju spominje Polibije a koju su osnovali Kelti pod vodstvom Komontorija u 3. vijeku pne. nedugo nakon njihovog pohoda na Trakiju i Grčku 279. pne. Bio je smješten na istočnom rubu Hemskog (Balkanskog) gorja u današnjoj istočnoj Bugarskoj. Grupe Kelta koji se nisu naselili u Trakiji nastavili su na istok, te naselili u Maloj Aziji postavši Galaćani. Grad Tilis su uništili Tračani godine 212. pne.. Danas na njegovom mjestu postoji selo po imenu Tulovo u provinciji Stara Zagora.

Greben Tile na Otoku Greenwich u Južni Shetlandima kraj Antarktike je ime dobio po Tylisu.

## Reference
Bren (3. vijek pr. n. e.)

**Bren** (? - 279. pne.) bio je galski poglavica i jedan od vođa velikog galskog pohoda na Balkan. Njegova je vojska uspjela otjerati Grke od Termopila, te legende navode kako je uspio opljačkati svetište u Delfima, iako antički izvori to negiraju.

Za Brena se navodi da je bio poglavica opkskurnog plemena *Prausi*. Pohod je otpočeo 280. pne. pod kraljem Kambaulom kada je oko 85.000 galskih ratnika iz Panonije prodrlo u Trakiju. Sljedeće su se godine Gali podijelili u tri grupe - prva, pod Keretrijem, je krenula na Tračane i Tribale; druga, pod Bolgijem, je krenula protiv Makedonaca i Ilira; treća, pod Brenom i Akihorijem je krenula na Peoniju. Bolgije je godine 279. pne. porazio Makedonce i ubio njihovog kralja Ptolemeja Kerauna, ali su ga pregrupirani Makedonci porazili pod vodstvom plemića Sostena. Bolgijevim snagama je potom u pomoć došao Bren i porazio Sostena, otvorivši put za pohod na Grčku.

Sljedeće godine su ostale galske poglavice prihvatile Brenov prijedlog da koncentriraju sve svoje snage i krenu na Grčku, gdje ih je čekao najbogatiji plijen. Prema Pauzanijim podacima, galska vojska je imala 152.000 pješaka i 24.400 konjanika. Njima se suprotstavila udružena grčka vojska pod atenskim generalom Kalipom. Grci su Gale prvo pokušali zaustaviti spalivši mostove na rijeci Sperhios, ali su je Gali preplivali na ušću. Potom su Grci podigli obrambenu liniju kod Termopila i uspješno zaustavili, nanijevši mu teške gubitke. Bren je potom manji kontingent poslao na zapad da pustoši Etoliju, kako bi natjerao etolske kontingente kod Termopila da se vrate kući. Plan je uspio, ali su Etolci Galima nanijeli teške gubitke. Potom je Bren uspio pronaći prijevoje kako bi Grcima kod Termopila zašao iza leđa. Grčka je vojska zbog toga evakuirana morskim putem.

Bren je potom, ne čekajući povratak pojačanja iz Etolije, produžio prema Delfima. Tamo su ga lokalni Grci porazili, koristeći zbrku koju je u redovima galske vojske izazvala iznenadna oluja. Bren je ranjen, a pri povlačenju je umro od rana ili izvršio samoubistvo. Ostaci galske vojske su uništeni kod rijeke Sperhios.

## Povezano
* Galski pohod na Balkan
The Saint

**The Saint** (engleski: "Svetac") može značiti:

## Simon Templar
* Simon Templar, poznat pod nadimkom The Saint, protagonist serije knjiga koju je napisao Leslie Charteris
** ''The Saint'' (TV serija) (1962–1969), britanska televizijska serija temeljena na knjigama, u kojoj je naslovni lik tumačio Roger Moore
** ''The Saint'' (film) (1997), američki igrani film, temeljen na knjigama, u kojoj je naslovnog lika tumačio Val Kilmer
*** ''The Saint'' (soundtrack), muzika iz filma snimljenog 1997.
*** ''The Saint'' (roman), koga je napisao Burl Barer, temeljen na scenariju za film iz 1997.

## Fikcija
* *[[Gaunt's Ghosts|The Saint]]*, omnibus izdanje romana Gaunt's Ghosts autora Dana Abnetta, od *Honour Guard* do *Sabbat Martyr*

## Izdanje
* ''The Saint'' (UK novine), studentski list Univerziteta St. Andrews u Ujedinjenom Kraljevstvu
* ''The Saint'' (novine), studentski list na St. Clair Collegeu u Kanadi

## Muzika
* The Saints (bend), australijski punk bend
* The Saints (bend iz 1960-ih)
* "The Saint", singlica grupe Orbital za soundtrack filma iz 1997.

## Ostali nazivi
* Ian St. John, škotski fudbaler s nadimkom "The Saint"
* The Saint, gay noćni klub u New Yorku 1980-ih

## Povezano
* Saint
Sosten od Makedonije

**Sosten** (grčki *Σωσθένης* ? - 277. pne.) bio je makedonski plemić, vojskovođa i kralj iz dinastije Antipatrida. Za vrijeme vladavine Lizimaha bio je guverner Male Azije. Za vrijeme galskog pohoda na Balkan 279. pne. uspio je poraziti dio galske vojske pod Bolgijem, ali ga je potom porazio Bren. Iste je godine ubio svog rođaka i kralja Antipatera II i, koristeći popularnost stečenu pobjedama nad Galima, preuzeo vlast. Ubijen je dvije godine kasnije, kada je vlast preuzeo Antigon II Gonata.
Galatija

Drevna **Galatija** (antgrč. *Γαλατία* [*Galatía*] = "Galija", lat. *Galatia*) je bila oblast u visoravnima centralne Anadolije u suvremenoj Turskoj. Ime je dobila u antici po doseljenim Keltima - Galatima iz Trakije (Tilis), koji su tamo naselili u 3. vijeku pne..

## Geografija
Galatija se prostirala oko današnje Ankare u centru Anadolije. Sa sjevera je graničila s Bitinijom i Paflagonijom, na istoku s Pontom i Kapadokijom, na jugu s Kilikijom i Likijom, a na zapadu s Frigijom.

## Historija

U prvom veku apostol Pavle je u gradovima Galatije osnovao prve hrišćanske crkve (vidi Poslanica Galatima).

## Literatura
* Encyclopedia, MS Encarta 2001, under article "Galatia".
* Barraclough, Geoffrey, ed. *HarperCollins Atlas of World History*. 2nd ed. Oxford: HarperCollins, 1989. 76-77.
* John King, Celt Kingdoms, pg. 74-75
* The Catholic Encyclopedia, VI:Epistle to the Galatians
* Stephen Mitchell, 1993. *Anatolia: Land, Men, and Gods in Asia Minor* vol. 1: "The Celts and the Impact of Roman Rule." (Oxford: Clarendon Press) 1993. . Concentrates on Galatia; volume 2 covers " "The Rise of the Church". (Bryn Mawr Classical Review) 
* David Rankin, (1987) 1996. *Celts and the Classical World* (London: Routledge): Chapter 9 "The Galatians"

## Vanjske veze

* Celtic Galatians - a dedicated site for Galatian research 
* 
* UNRV.com: Galatia
270-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* Velika galska ekspedicija na Balkan
* Napuštanje grada Babilona
* Pirov rat između Epira i Rima

## Rođenja
*

## Smrti
*
Polijen iz Lampsaka

**Polijen iz Lampsaka** ; cca. 340 – 278. pne.), sin Atenodorov, bio je starogrčki matematičar i prijatelj Epikurov. S Epikurom se sprijateljio nakon njegovog bijega iz Mitilene godine 307/306. pne. kada je osnovana škola u Lampsaku. Polijen se tada povezao s lokalnim građanima kao Pitoklo, Kolot i Idomenej. Zajedno s njima je otišao u Atenu i priključio se Epikurovoj filozofskoj školi gdje je, uz Hermarha i Metrodora bio jedan od *kathegemones*.

Djela koja se pripusuju Polijenu su:
* *O definicijama*
* *O filozofiji*
* *Protiv [[Ariston sa Hiosa|Aristona]]*
* *Zagonetke* (*Aporiai*)
* *O mjesecu*
* *Protiv govornika*
* i sabrana *Pisma*.

## Reference
* Polyaenus, *Polieno. Frammenti*, A. Tepedino Guerra (Italian translation), Napoli, (1991)
* Smith, William; *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Polyaenus (2)" , Boston, (1867)

## Fusnote
Chu Ci

***Chu Ci*** (), također poznata kao ***Pjesme Juga*** ili ***Pjesme Chua***, je antologija kineskih pjesama koje su napisali Qu Yuan i Song Yu u periodu Zaraćenih država kao i njihovi imitatori. Sastoji se od pedeset osam kratkih pjesama i drugih poemea. *Chu Ci* je druga najstarija zbirka kineske poezije u historiji.

## Izvori
* 
* 

## Vanjske veze
* Puni kineski tekst Chu Cija na Chinese Text Projectu
Wikiteka

**Wikisource** ˌwɪkiˈsɔɹs (od engl. *[[wiki]]* + *source*: vrelo, izvor), online digitalna biblioteka s tekstualnim izvorima slobodnog sadržaja zasnovana na wikiju kojom operira Wikimedia Foundation. Wikisource je ime projekta u cjelini i ime svakog primjerka tog projekta (svaki primjerak obično predstavlja različit jezik); mnogostruki Wikisourceovi čine sveukupni projekt Wikisource. Wikisource prikuplja i u digitalnom formatu pohranjuje prethodno objavljene tekstove, između ostalog romane, nefikcijska djela, pisma, govore, zakone i povijesne dokumente. Svi prikupljeni tekstovi ili su slobodni za objavljivanje ili su objavljeni pod GNU-FDL dozvolom.

Projekt ne služi kao mjesto prikupljanja dokumenata koje su napravili suradnici koji na njemu pridonose.

## Reference

## Vanjske veze
Jadikovka za Yingom

**Jadikovka za Yingom** (kineski: 哀郢, pinyin: *Äi Yǐng*) je pjesma koju je oko 278. pne. napisao znameniti kineski pjesnik Qu Yuan. 

Prema tradiciji Qu Yuan je inspiraciju za pjesmu dobio u vlastitom patriotizmu, odnosno u tome što je njegova domovina - država Chu napadnuta od države Qin i njenog generala Bai Qija koji je osvojio Yingdu, prijestolnicu Chua (u suvremenoj provinciji Hubei). Suočen s opasnošću po vlastitu zemlju, Qu Yuan je osjetio duboku bol i bijes, te je u pjesmi izrazio svoju zabrinutost za sudbinu zemlje, njen narod kao i bijes prema sebičnom i nesposobnom vladaru koji je tu nevolju dopustio.
278. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **278. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Luscina i Papa** (ili, rjeđe, **godina 476. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 278. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Nikomed I postaje novi kralj Bitinije i osniva grad po imenu Nikomedija, koji će brzo postati jedan od najvažnijih u antičkom svijetu.
* Pirov rat: Kartagina koristi priliku kako bi intervenirala u sukob Sirakuze i Agrigenta te stavlja Sirakuzu pod opsadu. Sirakužani mole za pomoć epirskog kralja Pira koji sa svojom vojskom vojskom iz južne Italije dolazi na Siciliju.
* Ostaci galske vojske koja se povukla na istok nakon pohoda na Grčku dolaze u Trakiju. Bitinijski kralj Nikomed ih poziva kao najamnike kako bi mu pomogli u borbi protiv brata Zipota, te uz njegovu pomoć prelaze u Malu Aziju da bi se potom naselili na visoravni kasnije poznatoj kao Galatija.
* Pirov rat: Nakon dolaska na Siciliju, Pirove snage nanose poraz Kartaginjanima, a Pir preuzima kontrolu nad cijelim otokom s izuzetkom Lilibeja (današnja Marsala). Pir sebe proglašava kraljem Sicilije, odredivši svog sina Helena kao nasljednika, dok je drugog sina Aleksandra određuje kao budućeg kralja Južne Italije. 
* Vojska kineske Qin pod vodstvom Bai Qija prodiru u središte države Chu, u današnjem Hubeiju te Chue tjeraju da prijestolnicu počnu premještati u Shouchun.
* Seleukidski vladar Antioh vodi pohod protiv Gala u Maloj Aziji i nanosi im poraz, zbog koga će steći nadimak "Soter" ("Spasitelj"). Gali pristaju postati najamnici u Antiohovoj vojsci u zamjenu za 2000 talanata godišnje.
* Antigon nagovara Antioha da odustane od svojih prisizanja titule makedonskog kralja, te dva vladar sklapaju savez. 
* Qu Yuan, inspiriran padom prijestolnice Chua, piše znamenitu pjesmu "Jadikovka za Yingom".

## Rođenja
*

## Smrti
* Polijen iz Lampsaka, grčki matematičar, filozof i Epikurov prijatelj (r. cca. 340. pne.)
* Qu Yuan, kineski pjesnik iz južne države Chu koji je živio u periodu Zaraćenih država, poznat po antologiji pjesama poznatoj kao Chu Ci (r. cca. 340. pne.)
Balkanija

**Balkanija** je naziv predložene države na Balkanu, za koju se zalagao kosovski političar Adem Demaći od 1993. godine.

Balkanija je zamišljena kao alternativa za srpsko-albanski sukob, a ostvarila bi se transformisanjem treće Jugoslavije u demokratsku konfederaciju koju čine Srbija, Kosovo i Crna Gora.

Predlog je prestao da bude aktuelan kada su, između 2003. i 2008. godine, sva tri entiteta proglasila punu nezavisnost.

## Reference
Cincar

**Cincar** je planina u zapadnom delu Bosne, Bosna i Hercegovina, severoistočno od Livna, između Kupreškog i Glamočkog polja na granici glamočke i livanjske opštine. Visoka je 2006 metara. Građena je uglavnom od jurskih i krednih krečnjaka i dolomita. Na severnim, najvišim padinama Cincara ima tragova diluvijalnih lednika (glečera) kao cirkovi, morene i dr. Južne i jugozapadne strane obrasle su planinskim pašnjacima, a severne gustom uglavnom crnogoričnom šumom. Šumsko bogatstvo se eksploatiše u velikim količinama. isod jugozapanih padina Cincara pruža se prostrana 1150-1.350 -{m}- visoka kraška površ Krug, dinarskog smera, pokrivena vrtačama i drugim kraškim oblicima.
Ehinokokoza

**Ehinkokoza** (ponekad i **ehinokokus**), također poznata i kao **hidatidska** i **ehinokokska bolest** je parazitska bolest koja pogađa čovjeka, ali i životinje kao što su psi, ovce, glodavci i konji.

## Uzrok nastanka
**Ehinokokus** izaziva mala pantljičara sa nekoliko članaka koja živi u crevu psa, a njena jajašca izbacuju se stolicom iz creva. Čovek se zarazi preko hrane i vode ili direktno kada mu pas liže ruke. U želucu čoveka oslobađaju se embrioni i idu kroz crevni zid, a putem krvi dospevaju u jetru ili limfogeno u vensku krv, njom u pluća i ostale organe, mozak, slezinu, bubrege. Tu se razvijaju vezikule koje mogu biti inilokularne ili mnogobrojne multilokularne ciste u zavisnosti od vrste ehinokoka. Ciste imaju oko sebe hitinsku membranu, a organizam oko nje stvara vezivnu ovojnicu.

## Klinička slika
Cistična ehinokokoza pluća-dominiraju nespecifični simptomi ili je čak i asimptomatska, pa se slučajno otkriva rendgenskim snimkom. Opisuju se prolazni kašalj, iskašljavanje krvi, alergijske promene na koži, a kod velikih cista i atelektaze i poremećaj disanja. Pod različitim okolnostima (udarac u grudni koš, napor) može nastati prskanje ciste što se ispoljava slikom anafilaktičkog šoka praćenog strahom, kašljem, otežanim disanjem, zviždanjem, kolapsom, iskašljavanjem na puna usta žute, slane, nekada i sukrvičave tečnosti.

## Cistična ehinokokoza jetre
klinička slika tegoba javlja se postepeno. Postoji vremenom osećaj pritiska i bolova u trbuhu u predelu jetre, odnosno ispod desnog rebarnog luka, a nastaje usled uvećanja ciste. Zbog direktnog pritiska ehinokokusne ciste na žučne puteve dolazi do žutice, a pritiskom na venu portu i do ascitesa (nakupljanja tečnosti u trbuhu). U kliničkoj slici tegobe se mogu javiti usled pritiska na okolne organe, želudac i duodenum, te nastaje povraćanje, a pritisak na debelo crevo daje nadutost, meteorizam i zatvor. Ciste koje su velike, a nalaze se na prednjoj strani, mogu se napipati preko trbušnog zida. Razvoj ovog oboljenja može biti različit. Ehinokok može spontano da izumre ili pod dejstvom lekova kada dolazi do resorpcije tečnosti, a sadržaj se kalcifikuje. Međutim, kod velike ciste može doći do rupture (pucanja) ciste i izliva tečnosti u trbušnu šupljinu i širenja mase cisti po trbuhu, odnosno sekundarne ehinokoze. Ruptura je praćena šokom, nekada smrću.

## Dijagnoza
Postavlja se na osnovu pregleda,rendgenološkog snimka, ultrazvuka, CT-a (skenera), NMR (nuklearne magnetene rezonance), uz laboratorijske analize- povećanje eozinofila u krvi i pozitivne alergijske reakcije.

## Lečenje
Svaku ehinokoknu cistu, ukoliko lokalizacija dozvoljava, treba hirurški odstraniti. U slučajevima kontraindikacija za hirurško lečenje (veličina, lokalizacija, teško opšte stanje) primenjuje se višemesečna terapija mebendazolom.

## Vanjske veze

* WHO Echinococcosis Page
* CDC Echinococcosis Page 
* Images of Echinococcus at CDC
Nikomedija

**Nikomedija** ili **Nikomidija** (antgrč. Νικομήδεια [*Nikomedeia*, moderno *Nikomídeia*; suvremeni İzmit u Turskoj) je bio helenistički grad koga je na obalama Astačkog zaljeva, odnosno Propontis osnovao i po sebi nazvao bitinijski kralj Nikomed I od Bitinije. Na njegovom mjestu je ranije - 712/11. pne. - bila osnovana megarska kolonija po imenu Astak (jastog). Astak je u vrijeme ratova dijadoha uništio trakijski vladar Lizimah. Nakon što ga je oko godine 264. pne. obnovio bitinijski kralj Nikomed I, postao je jedan od najvažnijih gradova na sjeverozapadu Male Azije. U Nikomediju je kasnije došao Hanibal kako bi proveo posljednje godine života, te je izvršio samoubistvo u obližnjoj Libisi (Diliskelesi, Gebze). U istom gradu je rođen znameniti historičar Arijan. Pod Rimskim Carstvom je Nikomedija bila glavni grad provincije Bitinije, a Dioklecijan ju je godine 286. proglasio glavnim gradom istočnog dijela carstva, nakon što je uveo sistem tetrarhije. Nikomedija je ostala istočnom (i najvažnijom) prijestolnicom carstva sve dok ko-car Licinije nije poražen od Konstantina Velikog u bitci kod Hrizopolisa (Üsküdar) godine 324. Konstantin je sljedećih šest godina vladao iz Nikomedije kao privremene prijestolnice, sve dok 330. godine nije proglasio obližnji Bizantij - Konstantinopolis, budući Carigrad - za *[[Novi Rim]]*. Konstantin je godine 337. umro u carskoj vili nedaleko Nikomedije. Iako je Konstantinopolis postao novi glavni grad, Nikomedija je zbog azijskih cesta koje su vodile prema njemu, ostalo važno središte.

24. augusta 358. Nikomediju je pogodio težak potres, a nakon njega i požar koji je potpuno uništio grad. Nikomedija je obnovljena, ali nije vratila nekadašnju veličinu. U 6. vijeku joj je car Justinijan obnovio sagradivši nove javne zgrade. Kasnije je imala važnu ulogu kao vojno uporište, odnosno bizantinska baza za pohode protiv Kalifata.

Od 840-ih Nikomedija je bila glavni grad *[[thema|teme]]* *[[Optimatoi]]*. Do tog vremena je stari, primorski grad napušten, te ga je arapski geograf Ibn Khurdadhbeh opisao kao ruševine. Naselje se svelo na citadelu na vrh brda. 1080-ih je služio kao glavna baza Aleksija I Komnena u pohodima protiv Turaka Seldžuka, te u Prvom i Drugom križarskom ratu. Grad je držalo Latinsko Carstvo od 1204. pa do oko 1240. kada ga je osvojio Jovan III Duka Vatac. Još jedan vijek je ostao pod bizantskom vlašću, ali je nakon bizantskog poraza u bitci kod Bafeja 1302 došao pod udar Otomanskog begovata. Otomanski Turci su grad dva puta opsjeli (1304 i 1330) prije nego što je konačno pao u njihove ruke 1337.

## Značajne osobe
* Adrijan iz Nikomedije
* Antim i Nikomedije
* Mihael Pselos (11. vijek) grčki pisac, filozof, političar i historičar
* Sv. Juraj

## Povezano
* Nikeja (suvremenik İznik)
* 20.000 mučenika Nikomedije

## Reference
Nikomed I od Bitinije

**Nikomed I** (grčki: Nικoμήδης; 278–cca. 255. pne.) bio je drugi kralj Bitinije, odnosno najstariji sin kralja Zipoita, koga je naslijedio 278. pne.

Nikomed je na samom početku vladavine dao ubiti svoja dva mlađa brata, dok je treći - Zipoit - preživio i protiv njega digao pobunu. Nikomedu je prijetio i seleukidski vladar Antioh, zbog čega je Nikomed sklopio savez sa Heraklejom Pontskom i makedonskim kraljem Antigonom II. Zahvaljujući tome je uspio očuvati nezavisnost Bitinije.

Zipoitovu pobunu je bilo teže ugušiti, te je u tu svrhu kao najamnike uzeo keltska plemena pod Leonorijem koja su oko 277. pne. opsjedala Bizantij. Uz njihovu pomoć Zipoit je poražen i pogubljen, a za nagradu su dobili zemlju u unutrašnjosti kasnije prozvanu Galatija.

Nikomedova vladavina je nakon toga obilježena dugim periodom mira i prosperiteta. Po uzoru na mnoge tadašnje vladare, osnovao je grad koji je po sebi nazvao Nikomedija, a koji će postati jedan od važnijih u Maloj Aziji.

Nikomed se ženio dva puta. S prvom suprugom, Frigijkom po imenu Ditizele, imao je dva sina - Prusiju i Zielu. Druga supruga Etazeta ga je, pak, nagovorila da prijestolje ostavi njenoj djeci. Oni su u trenutku njegove smrti bili djeca, te je Nikomed oporukom ovlastio Antigona II i egipatskog kralja Ptolemeja II da, zajedno s polisima Herakleja Pontska, Kios i Bizantij, budu njihovi skrbnici. Usprkos toga, Ziela je ubrzo nakon toga osvojio vlast.

## Izvori
* "Nicomedes I" from the Encyclopædia Britannica (1911)
* Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Nicomedes I", Boston, (1867)