Ozren-Jadovnik

**Ozren-Jadovnik** je naziv zaštićenog područja sa značajnim prirodnim, biološko-ekološkim, estetskim i kulturno-istorijskim vrednostima, koje se vremenom razvijalo kao rezultat uzajamnog delovanja prirode i tradicionalnog načina života lokalnog stanovništvau. Administrativno pripada opštini Prijepolje jugozapadna Srbija. Ozren se pruža jugoistočno od Jadovnika. Pod režimom zaštite je visokoplaninski kras Jadovnika, klisure i kanjoni Dubočice, Ramovića i Dubokog potoka, izvorske vode, pitomi proplanci karakteristični za dinarske planine.

U klisurama, usečenim u padine Ozrena i Jadovnika, nalazi se i tercijarni relikt, mirišljivo drvo tisovina. Narodno verovanje kaže da tisa štiti od zlih duhova, pa je u krajevima gde raste njeno drvo ušivano u odeću ili se nosilo okačeno o vrat u obliku krstića.

## Predeo izuzetnih odlika
Uredbom o proglašenju Predela izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“ („Službeni glasnik RS“, br. 107/2014) područje je dobilo status zaštićenog područja - predeo izuzetnih odlika. Na zaštićenom području utvrđeni su režimi zaštite: 
* II stepena ukupne površine 3.485,34 ha, odnosno 33,89%, na osam lokaliteta i  
* III stepena na površini od 6.799,05 ha, odnosno 66,11% zaštićenog područja. Na ovom dijelu mogu se vršiti upravljačke intervencije u cilju restauracije, revitalizacije i ukupnog unapređenja zaštićenog područja, uređenje objekata kulturno-istorijskog nasleđa i tradicionalnog graditeljstva, očuvanje tradicionalnih delatnosti lokalnog stanovništva, selektivno i ograničeno korišćenje prirodnih resursa, uključujući ograničen lov i održavanja optimalne brojnosti i zdravstvenog stanja populacije lovnih vrsta, kao i ograničeno korišćenje prostora uz potrebnu infrastrukturnu i drugu izgradnju. 

Prostor dopunjuju i vredni spomenici kulture, pre svih obnovljeni manastir Davidovica iz 13. veka, zadužbina Nemanjinog unuka, župana Dmitra (potonji monah David). U manastirskoj crkvi sahranjen je otac kneginje Milice, knez Vratko.

JP „Srbijašume“ je upravitelj zaštićenim područjem. Ovlašćen je i dužan naročito da: 
* organizuje čuvarsku službu; 
* obeleži zaštićeno područje; 
* donese plan upravljanja zaštićenim područjem za period od deset godina, godišnji program upravljanja zaštićenim područjem i izveštaj o ostvarivanju godišnjeg programa upravljanja zaštićenim područjem, akt o unutrašnjem redu i čuvarskoj službi; 
* obaveštava korisnike zaštićenog područja o mogućnostima za obavljanje radova i aktivnosti; 
* učestvuje u postupku utvrđivanja naknade za uskraćivanje ili ograničavanje prava korišćenja; 
* izdaje saglasnost i odobrenje; 
* prati stanje i vodi evidenciju o prirodnim vrednostima, nepokretnostima i ljudskim aktivnostima; 
* utvrđuje i naplaćuje naknade za korišćenje zaštićenog područja.

## IPA područje
Ova oblast se izdvaja kao jedan od centara diverziteta vaskularne flore i vegetacije ne samo Srbije već i čitavog Balkana i Evrope. Od biljnih vrsta, kao izuzeto značajne mogu se izdvojiti lincura *Gentiana lutea L.*, narcis *Narcissus radiiflorus Salisb* i naročito ravnostrani zvončić *Campanula secundiflora*, koji je stenoendemit klisure Lima i Polimlja tako da se na ovom prostoru nalazi celokupna svetska populacija vrste. 

Značajan deo zaštićenog područja se nalazi pod šumskom vegetacijom. Skoro u potpunosti ovdašnje šume se nalaze u klisurama i kanjonima Dubočice, Lima i drugih vodotoka, pa one imaju isključivo zaštitni karakter i ne eksploatišu se. Međutim, njihov značaj je nemerljiv za zaštitu staništa retkih i ugroženih biljnih i životinjskih vrsta, za zaštitu od erozije, kao i zbog opšte korisnih funkcija šuma i ukupnog vrlo atraktivnog izgleda ovog područja. U klisurama, usečenim u padine Ozrena i Jadovnika, nalazi se i tercijarni relikt tisa *Taxus baccata*.

Međunarodni značaj ovog područja već je prepoznat pa je područje Ozrena identifikovano kao područje od međunarodnog značaja za biljke (IPA – Impotrant Plant Area).

## Galerija slika

Priroda Srbije. Predeo izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“.jpg|Ozren - Jadovnik
Smiraj dana. Predeo izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“.jpg
Jesene boje... Predeo izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“.jpg
Ozren - Jadovnik. Predeo izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“.jpg
Predeo izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“.jpg
Mesto za odmor. Predeo izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“.jpg
Jezerce. Predeo izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“.jpg
Ticije polje. Predeo izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“.jpg
Seoske kucice. Predeo izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“.jpg


## Reference