1433.

Godina **1433** (**[[rimski brojevi|MCDXXXIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak (1. 1. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* 4. 1. - Petnaest čeških poslanika-husita stiglo na Bazelski sabor - predstavljaju Četiri članka ali na pregovorima do aprila nema rezultata (Prokop Veliki protestuje jer ih Ivan Stojković naziva hereticima).
* 2. 3. - Kralj Tvrtko II potvrdio u Sutisci mir između Dubrovnika i Radoslava Pavlovića.
* mart-april - Francuski putopisac Bertrandon de la Broquière prošao kroz Srbiju, gde se sreo sa despotom Đurđem.
* proleće - Pobuna u Grblju protiv kotorske vlastele.
* 4. i 8. 4. - Rimski sporazum cara Sigismunda i pape Eugena IV. (jedan od dvojice carevih zastupnika je Matko Talovac, beogradski kapetan): car će štititi papine interese na Bazelskom koncilu - sporazum omogućava caru da 25. 4. konačno napusti Sijenu.
* april - Tvrtko II i despot Đurđe nastavljaju rat, u okolini Zvornika.
* 31. 5. (Duhovi) - Žigmund Luksemburški krunisan carskom krunom u Rimu - prvo krunisanje od 1355 (Žigmundov otac Karlo IV).
* 4. 6. - Primirje na pet godina između Žigmunda i Mlečana (papino posredovanje).
* jun - Sandalj Hranić se pridružuje despotu protiv Tvrtka.
** do jeseni - Turci dovode Radivoja Ostojića u Bosnu, iz koje Tvrtko beži u Ugarsku; despot Đurđe uzeo Zvornik i Teočak (sa Sandaljem je od Turaka "kupio" Tvrtkovu zemlju).
* 17. 7. - Totalno pomračenje Sunca vidljivo i u sh. krajevima, izuzev Primorja, totalitet traje oko 3,5 minuta.
* 14. 8. - Umro João I. Portugalski, nasleđuje ga sin Duarte zvani Filozof.
* 11. 9. - Car Sigismund stigao na koncil u Bazelu.
* septembar - Cosimo de' Medici proteran iz Firence, vraća se sledeće godine.
* novembar - Srpsko-mletački pregovori u Kotoru - despotu da se vrati Svetomiholjska metohija (Luštica) i deo Paštrovića, zauzvrat pomoć u gušenju pobune u Grblju; sklapanje sporazuma proslavljeno vatrometom od kojeg je izgoreo krov crkve sv. Franje.
* 30. 11. - Češko-moravski sabor prihvatio "Praške kompaktate" - umereni husiti se izmirili sa katoličkom crkvom.
* 22. 12. - Bazelski sabor izdao Dubrovačkoj Republici dozvolu trgovine s Turcima.
* prosinac - Umro Nikola II. Gorjanski, Ugarski Palatin.

### Tokom/tijekom godine
* Okončano poslednje putovanje Zheng Heove flote - on ubrzo umire a brodovlje je zapušteno.
* Arijanit Spata diže trogodišnji ustanak protiv Turaka u Albaniji, nakon lažne vesti o Muratovoj smrti; Mlečani privremeno preuzeli Danj od turskog komandanta (okolinu zauzeo Nikola Dukađin); napadan i despotov Drivast, zbog Đurđevih veza sa sultanom.
* pre aprila - Franjevac Jakob de Marchia došao u Bosnu radi inspekcije samostana i preobraćanja heretika - ubrzo odlazi zbog nesuglasica sa domaćim franjevcima i kraljem.
* prva pol. godine - Umro Ivan Alben, zagrebački biskup, nakon čega ponovo dolazi do sukoba između Kaptola i Gradeca - kralj Žigmund šalje Matka Talovca da upravlja oboma.
* Na inicijativu Ivana Stojkovića, dominikanskog generala, Bazelski sabor poziva Dubrovnik da bude posrednik u privođenju "patarena" i pravoslavaca katoličkoj crkvi - grad šalje izaslanike u Bosnu i Srbiju, bez uspeha.
* Ugarsko-hrvatski kralj Žigmund koncipirao vojne kotare za odbranu od Mlečana, Turaka i husita.
* Dogovoren brak Ulriha II Celjskog i Katarine Branković.
* 1431-33? - Konstantin Filozof: "Život despota Stefana".

## Rođenja

* 19. 10. - Marsilio Ficino, italijanski filozof († 1499)
* Ladislav Hunjadi, mađarski državnik († 1457)
* Marcin Bylica, poljski astronom i astrolog († 1493)
* Giovanni Giocondo, italijanski fratar, arhitekt, arheolog, klasični učenjak († 1515)
* Mirhond, persijski istoričar († 1498)

## Smrti

* prva pol. godine - Ivan Alben, zagrebački biskup
* 14. 8. - João I. Portugalski, (* 1358)
* 1. 12. - Go-Komatsu, bivši japanski car (* 1377)
* prosinac - Nikola II. Gorjanski, Ugarski Palatin

## Reference

* Svezak drugi: dio drugi. Treće doba: Vladanje kraljeva iz raznih porodica (1301-1526). Druga knjiga: Od gubitka Dalmacije do Matije Korvina (1409-1457), Vjekoslav Klaić (archive.org)