open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dux

***Dux*** (), značenje na latiskom jeziku: "vođa". U vrijeme drevnog Rima *dux* je imao komandu nad dvije ili više legija koje su se nalazile u određenoj provinciji.

Titula *dux* mogla se odnositi i na konzula ili imperatora, no obično se odnosila na komandanta rimske vojske, odnosno guvernera rimske provincije koji je u određenom periodu historije Rima istovremeno bio i *dux*, vojni komandant. Guverner provincije je dakle bio najviši civilni službenik u provinciji a kao dux i vrhovni vojni zapovjednik legija raspoređenih u njegovoj provinciji.

Tokom različitih državnih i vojnih reformi civilne i vojne funkcije su razdvojene.

## Povezano
* Vojvoda
* Il Duce
Manuel Puig

**Manuel Puig** (rođen kao Juan Manuel Puig Delledonne, 28. decembar, 1932. u General Villegas, Argentina - 22. jul, 1990. u Cuernavaca, Mexico) bio je argentinski pisac. Među njegovim poznatijim delima su: *[[La traición de Rita Hayworth]]* (1968), *[[Boquitas pintadas]]* (1969) i *[[El beso de la mujer araña]]* (1976), ovaj roman je kasnije prerađen u film *[[Kiss of the Spider Woman (film)|Kiss of the Spider Woman]]* i u broadwayski mjuzikl.

## Rad
### Romani
* 1968: *La traición de Rita Hayworth* 
* 1969: *Boquitas pintadas* 
* 1973: *The Buenos Aires Affair* 
* 1976: *El beso de la mujer araña* 
* 1979: *Pubis angelical* 
* 1980: *Maldición eterna a quien lea estas páginas* 
* 1982: *Sangre de amor correspondido* 
* 1988: *Cae la noche tropical*

### Predstave i scenarija
* 1983: *Bajo un manto de estrellas* 
* 1983: *El beso de la mujer araña* 
* 1985: *La cara del villano*
* 1985: *Recuerdo de Tijuana*
* 1991: *Vivaldi: A Screenplay* 
* 1997: *El misterio del ramo de rosas*
* 1997: *La tajada; Gardel, uma lembranca*
31. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **31. pne.** bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Antonija i Oktavijana** ili, rjeđe, **godina 723. ''[[Ab urbe condita]]**''. Oznaka 31. pne. za ovu godinu je u upotrebi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

## Događaji

* Gaj Julije Cezar Oktavijan po treći put postaje rimski konzul. Njegov kolega je Marko Valerije Mesala Korvin, koji je zamijenio Marka Antonija.
* Antonijev građanski rat; Oktavijan sa vojskom od 15 legija prelazi Otrantska vrata i iskrcava se u Panormu u Dalmaciji. Odatle počinje marširati prema Torineu na jugu i uspostavlja mostobran u Ambrakijskom zaljevu.
* Antonijev građanski rat: Oktavijanov admiral Agripa sa 300 galija plovi pred obalu zapadnog Peloponeza i okupira strateške pozicije oko Korintskog zaljeva kako bi prekinuo Antonijeve komunikacijske linije.
* Antonijev građanski rat: Antonije, uzbunjen zbog Oktavijanovog prisustva, uspostavlja logor na južnoj obali Ambrakijskog zaljeva, na rtu Akcij, te šalje poseban odred kako bi pokušao izolirati Oktavijanov logor u dolini Lourosa. 
* Antonijev građanski rat: Agripa na juriš zauzima Leukas, čime je Oktavijan dobio pristanište i novi depo za namirnice. Agripa također zauzima garnizon u Patri, zajedno sa Antonijevim štabom.
* Antonijev građanski rat: Aminta, kralj Galatije u Antonijevoj službi, zajedno sa 2000 konjanika bježi na stranu Oktavijana. Do tog trenutka je već trećina veslača u Antonijevoj floti izgubljena zbog neishranjenosti, bolesti i dezerterstva. 
* 2.9. — Bitka kod Akcija u kojoj Oktavijanova flota nanosi odlučujući poraz Antonijevoj i Kleopatrinoj floti. Egipatska eskadra od 60 brodova, uključujući glavni Kleopatrin brod s blagom, uspjeva pobjeći i pronaći sklonište kod Tenara na Kreti. Antonije je prije toga napustio svoju flotu kako bi se manjim brodom probio kroz Oktavijanove linije i pridružio Kleopatri.
* zima — Pobjednički Oktavijan uspostavlja privremni dvor na otoku Samos te gradi naselje po imenu Nikopolis
* Herod Veliki na izoliranoj stjenovitoj visoravni u Judejskoj pustinji dovršava tvrđavu poznatu kao Masada. U njoj se nalaze oružarnica, kasarne, skladišta i kraljevska palača.
* Formalno završava helenistički period antičke umjetnosti (po nekim autorima tek godine 14. n.e.)

## Rođenja
*

## Smrti
*
Salvatore Riina

**Salvatore Riina** poznat i kao **Toto Riina** (rođen 16. novembra 1930, Corleone, Sicilija - umro 17. novembra 2017) je bio član Mafije. Bio je prvi čovek Cosa Nostre do hapšenja 1993. godine. Nasledio ga je Bernardo Provenzano, koji je uhapšen 2006. godine. Najveću moć stekao je 80-ih i početkom 90-ih godina 20.veka.

## Rani period
Sa devetnaestt godina je kao član lokalne bande u Corleoneu počinio ubistvo u obračunu za šta je odležao 6 godina u zatvoru. Po izlasku iz zatvora nastavlja sa kriminalnim delatnostima. 1950-ih godina u Corleoneu je glavni bos bio Michele Navarra. Toto je sa svojom bandom isplanirao Navarrino ubistvo za koga su radili. Posle njegovog ubistva Rina postaje glavni mafijaški faktor u gradu. Sa grupom mafijaša kao Bernardo Provencano,Luciano Legio i Antonio Calderone odlaze u Palermo kojim nameravaju da zavladaju. Tada postaju poznati pod nazivom *Corleonesi*, grupa čiji će članovi postati prvi ljudi Mafije.

## Zlatne godine
Posle velikih ratova Mafije 1981.-1983. izaći će kao pobednik jer će veliki bosovi biti pohapšeni i osuđeni. Tada on sklapa najveće poslove sa drogom. I ubrzo se penje do prvog čoveka mafije. Tada počinje velika anti-kampanja protiv njega. Tada se kao najveći borci protiv mafije ističu Giovanni Falcone i Paolo Borselino.

## Pad
U maju 1992. po naredbi Tota Rine ubijen je Govanni Falcone. Na autoputu za Palermo na jednom mostiću preko kog je prelazio auto put Rinine plaćene ubice postavile su pola tone dinamita. U trenutku kada je auto prelazio na to mesto bomba je aktivirana. Poginuli su Falcone njegova žena i tri telohranitelja. U julu iste godine u Palermu postavljena je bomba u automobil Paola Borselina, pri čemu je poginuo on i još pet policajaca. U januaru 1993. godine policija je uspela da locira kako Rina uz pratnju svog vozača izlazi iz svoje kuće u Palermu. Specijalne snage uhapsile su ga kada se auto zaustavio na semaforu. U početku je poricao da je on vođa mafije ali je sud to uspeo da dokaže. Osuđen je na maksimalnu kaznu. Nasledio ga je BBernardo Provenzano koje je uhapšen 2006. posle četrdeset i tri godine skrivanja. Njegovi sinovi takođe su postali članovi mafije.
Stjepan Planić

**Stjepan Planić** (Zagreb, 27. prosinca 1900.- Zagreb, 26. prosinca 1980.), hrvatski arhitekt.

Jedan je od najznačajnijih modernih hrvatskih arhitekata 20. stoljeća. Tekstovima i predavanjima zastupao je suvremenost u građevnim konstrukcijama i arhitektonskom izrazu, povezujući ih s društveno-gospodarskim uvjetima i humanističkim zadaćama arhitekture. U prvim se projektima prepoznaju uticaji njemačkoga ekspresionizma, a njegova arhitektura 1930-ih uklapa se u struju europskoga funkcionalizma. Na izrazito originalan način sintetizirao je višestruko iskustvo moderne 

Najviše je djelovao na području Zagreba, ali je zapažena ostvarenja ostavio i u drugim dijelovima Hrvatske (Čakovec, Kalnik, Požega, Jadranovo, Novi Vinodolski, Vis).

## Biografija

Planić 1920. godine završava Državnu tehničku školu u Zagrebu te počinje raditi u arhitektonskom birou Rudolfa Lubinskog, a nakon odsluženja vojnog roka prelazi u građevinsku tvrtku *Ivančević i Wolkenfeld* gdje radi do 1927. godine kada otvara vlastiti arhitektonski biro koji obavlja manje poslove. Istovremeno sa radom u vlastitom birou pohađa arhitektonsku školu Drage Iblera koju završava 1931. godine.

Tijekom 1930ih sudjeluje u više velikih natječaja na području Zagreba od kojih se posebno ističu oni za Sokolski dom ('30 - '31), Bolnica na šalati, Židovska bolnica ('31.) i Tomislavov dom ('34-'35).

Uz sudjelovanje na natječajima za veće projekte, projektira i mnoge obiteljske kuće (oko 600 projekata), koje odlikuju raznovrsna nekonvencionalna rješenja i funkcionalno oblikovani ugrađeni namještajkuće od kojih se posebno ističu dvojna vila Belaj u Nazorovoj ulici, okrugla vila Furhmann na Gornjem prekrižju (1935.) i vila Cuvaj u Zamenhofovoj ulici.

Nakon drugog svjetskog rata nastavlja s radom i projektiranjem,često u državnoj službi, ali zbog izmjenjenih okolnosti nije u mogućnosti sudjelovati u izgradnji i nadzoru svojih projekata koliko i prije. Poseban je pečat dao u poslijeratnoj izgradnji Novakove ulice u kojoj je izmeđuostalih građevina 1966. projektirao kuću-kocku obloženu ljubičastom opekom. U mirovinu odlazi 1970. godine, ali nastavlja s projektiranjem kuća, uglavnom vikendica na jadranskoj obali.

Dobitnik je nagrade za životno djelo Viktor Kovačić.

## Značajnija ostvarenja

*Zgrade*

* Stambena zgrada Mokrović, Zagreb, Draškovićeva 47, 1932
* Stambeno - poslovna zgrada "Napretkova zadruga", Zagreb, Bogovićeva 1, 1936
* Stambeno - poslovna zgrada "Vakufska palata", Banja Luka, Ulica Marije Bursać, 1938

*Kuće*

* Obiteljska kuća i atelje Planić, Zagreb, Radnički dol 27, 1932
* Villa Roth, Zagreb, Davor 6, 1933
* Villa Fuhrmann, Zagreb, Gornje Prekrižje 30, 1935
* Vila Cuvaj, Zagreb, Zamenhoffova 17, 1937
* Vila Belaj, Zagreb, Nazorova 54, 1937
* Najamna vila Malojčić-Grilec-Vinković, Zagreb, Nazorova 60, 1941 - 42
* Vila Pfluger, Gornje Prekrižje 21

Potpuni popis projekata publicirao je Institut za povijest umjetnosti.
## Reference

## Vanjske veze
* Stjepan Planić 
* Biografija i popis projekata na www.hart.hr 
* Nacional: Arhitekt koji je oblikovao moderni Zagreb
Gaj Sosije

**Gaj Sosije** (*Gaius Sosius*, ? - poslije 17. n.e.) je bio rimski političar i vojskovođa poznat kao jedan od posljednjih konzula Republike.

Političku karijeru je započeo još 66. pne. kada je izabran za kvestora. Pripadao je stranci optimata i kao takav je izabran za pretora godine 49. pne. Na početku građanskog rata je, međutim, odbio pratiti Pompeja u Grčku te tako stekao Cezarovu naklonost. Ostavši vjeran cezarovcima i nakon Cezarovog ubistva, postao je pristaša Marka Antonija. On ga je za vrijeme rata s Partima imenovao guvernerom Sirije i Kilikije, te je na tom mjestu godine 37. pne. zauzeo Jeruzalem i postavio Heroda Velikog za kralja Judeje. Godine 34. pne. je zbog toga dobio trijumf.

Godine 32. pne. je preuzeo dužnost konzula zajedno sa Gnejem Domicijem Ahenobarbom. Tamo se istakao žestokim kritikama Oktavijana u Senatu. Zbog njih je bio prisiljen bježati iz Rima, a nakon početka neprijateljstava između Oktavijana i Augusta je postao komandant Antonijeve flote. U bitci kod Akcijuma 31. pne. je komandirao lijevim krilom. Uspio je pobjeći, ali je kasnije uhvaćen i doveden pred Oktavijana. Oktavijan ga je na Lucija Aruncija pomilovao.

Sosije je u znak zahvalnosti sagradio Apolonov hram posvećen Oktavijanu, danas poznat kao Hram Apolona Sosijana. Godine 17. n.e. je zabilježeno kako je bio prisutan na svečanostima Terentinskih igara, što znači da je doživio neuobičajeno duboku starost.
Stefan Gajić

**Stefan Gajić** može biti:

* Stefan Gajić (fudbaler);
* Stefan Gajić (američki fudbal);
* Stefan Gajić (javna ličnost)
Pučile

**Pučile** su naseljeno mjesto u sastavu općine Bijeljina, Republika Srpska, BiH.

## Stanovništvo

## Izvor
* Knjiga: "Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991.", statistički bilten br. 234, Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo.
* internet - izvor, "Popis po mjesnim zajednicama" - http://www.fzs.ba/Podaci/nacion%20po%20mjesnim.pdf
Marko Valerije Mesala Korvin

**Marko Valerije Mesala Korvin** (*Marcus Valerius Messalla Corvinus*, 64. pne. - 8. n.e.) bio je rimski političar i pisac iz vremena prijelaza Republike u Carstvo, poznat kao jedan od najvećih pokrovitelja umjetnosti svog doba.

Otac mu je bio Marko Valerije Mesala Niger, konzul za 61. pne. Mladi Mesala se obrazovao u Ateni kod Kvint Kvinta Horacija i Cicerona, koji su u njega usadili republikanska uvjerenja kojih se nije odrekao do kraja života. Godine 43. pne. ga je Drugi trijumvirat proskripcijama osudio na smrt te je utočište pronašao kod Cezarovih ubica. Nakon bitke kod Filipa je pomilovan, te je prešao u službu Marka Antonija, da bi kasnije podržao Oktavijana. Godine 31. pne. je zajedno sa Oktavijanom služio kao konzul. Na Oktavijanovom strani je sudjelovao u bitci kod Akcija. Godine 27. pne. je vodio pohod protiv pobunjenih Akvitanaca, a za što je nagrađen trijumfom.

Mesala je imao ambivalentan odnos prema Oktavijanu, koga je cijenio kao državnika i prijatelja, ali se nije htio pomiriti s njegovim ukidanjem republikanskog poretka. Tako je predložio Senatu da Oktavijanu daje naslov *pater patriae* (otac nacije). Međutim, kada ga je 26. pne. Oktavijan imenovao gradskim prefektom, on je samo nakon šest dana podnio ostavku držeći da zbog savjesti ne može ostati na tom položaju.

Prema kasnijoj predaji je bio predak vlaško-mađarske porodice iz koje su potekli Janoš Hunjadi i Matija Korvin.
Panorm (Epir)

**Panorm** je bio starogrčki grad u oblasti Epira. Ne zna se gdje se točno nalazio, ali se pretpostavlja da je to bilo na teritoriji današnje Albanije.

## Reference
Parga

**Parga** (gr: Πάργα - *Parga*) je gradić u Grčkoj, u oblasti Epir. Parga pripada prefekturi Preveza u okviru periferije Epir.

Danas je Parga čuvena kao najpoznatije letovalište na obali Epira. Ovde letuje svake godine i mnogo turista iz Srbije.

## Položaj
Parga se nalazi u primorskom delu Epira, udaljena oko 60&nbsp;km jugozapadno od Janjine, središta ove oblasti. Grad se smestio u omanjem zalivu Jonskog mora.

## Stanovništvo
U poslednja tri popisa kretanje stanovništva Parge bilo je sledeće:

## Povezano
* Prefektura Preveza
* Periferija Epir

## Vanjske veze
* www.parga.gr Zvanična stranica opštine Parga
Komunikacijska linija

**Komunikacijska linija** () je izraz koji u vojnoj terminologiji označava rutu između određene jedinice i njene logističke, odnosno opskrbne baze. Preko nje dolaze namirnice i pojačanja, te se održavanje komunikacijske linije tradicionalno smatra jednim od ključnih preduvjeta za obavljanje borbenih zadataka. Naziv potiče iz 19. vijeka kada se još nisu razvila moderna telekomunikacijska sredstva kao što su telegraf i radio, odnosno kada su se komandanti vojnih jedinica za sporazumijevanje sa svojom bazom koristili kuririma na istoj onoj ruti koju su koristili za dolazak pojačanja i namirnica. Aktivnosti s ciljem ometanja ili prekidanja neprijateljskih komunikacijskih linija se nazivaju interdikcija.
Mostobran

**Mostobran** (, ) je naziv za enklavu, odnosno prostor koji neka vojska zaposjeda ili brani od neprijatelja nakon prijelaza rijeke, odnosno pomorskog ili zračnog desanta. Svrha mostobrana je stvaranje uvjeta za prebacivanje ili djelovanje novih snaga, osiguranje izvlačenja ili evakuacije jedinica preko rijeke ili zračnim transportom, kao i obrana rijeka od neprijateljskog djelovanja. U nekim slučajevima se mostobrani planiraju, odnosno djelomično pripremaju još u miru kao stalne ili polustalne fortifikacije. Na moru ulogu mostobrana imaju pomorske baze na otocima ili prekomorskim posjedima.

Prema značaju mostobrani mogu biti taktički, operativni ili strategijski, a po karakteru privremeni ili stalni, Ako se nalazi na dvije obale, naziva se dvostruki mostobran. Po dubini/veličini teritorije se naziva uži ili širi mostobran.

Ipak, najpoznatija podjela je na:
* riječni mostobran (, )
* pomorski mostobran ()
* zračni mostobran (

## Povezano
* Virovitički mostobran
Ambrakijski zaljev

**Ambracijski zaljev**, zvan i **Zaljev kod Arte** ili **Zaljev kod Akcija **(grčki: *Αμβρακικός κόλπος*), je morski zaljev u Jonskom moru na sjeverozapadu Grčke.

## Geografija
Zaljev je dug oko 40&nbsp;km i širok oko 15&nbsp;km, to je jedan od najvećih zatvorenih zaljeva u Grčkoj. Gradovi Preveza, *Amfilohija*, i *Vonica* leže na obalama Ambracijskog zaljeva, zaljev ima oko 500&nbsp;km².

Ulaz u zaljev je 700 metara širok morski kanal između *Akcija* (antički Actium) na jugu i grada Preveze na sjeveru, suvremeni tunel povezuje ta dva grada.

Zaljev je prilično plitak, a njegova obala puna brojnih močvarama koje stvaraju estuariji rijeke Luros i Araktosa koje utječu u njega. Vode zaljeva su znatno toplije i manje slane od Jonskog mora te su stoga bogate ciplima, listovima i jeguljama.

Zaljev je dobio ime po antičkom gradu *Ambraciu* koji se nalazio u blizini. Drugo alternativno ime *Zaljev kod Arte* dolazi od imena današnjeg grada Arta koji leži na istom mjestu kao i antička Ambracia.

Kod Ambracijskog zaljeva leže brojni arheološki ostatci antičkih gradova : Actium, Nicopolis, Argos Ippatum, Limnaea i Olpae.

## Historija
Kod zaljeva se odigrala slavna pomorska Bitka kod Akcija iz rimskih vremena, 31. godine pr. Kr.)

Od grčke nezavisnosti 1832 pa sve do Drugog balkanskog rata (1913), zaljev je bio granica između Osmanskog Carstva i Kraljevine Grčke.

## Vanjske veze

* Okruženje Ambracijskijskog zaljeva
Louros

*Za istoimenu rijeku v. *Louros (rijeka)*



*'Louros''' () je gradić i sjedište istoimene općine u Grčkoj, koji administrativno pripada prefekturi Preveza u periferiji Epir. Sam grad Louros ima 2.044 stanovnika, a površina općine iznosi 176.075&nbsp;km² s ukupno 5.270 stanovnika (popis iz 2001. godine). Grad i općina su ime dobili po rijeci Louros koja teče južno od grada. Kroz historiju je Louros bila močvarna oblast, ali je nedavno isušena, što je omogućilo uzgoj maslina, naranči i paradajza. Osim Lourosa najveća naselja u općini su Néos Oropós (1381), Stefáni (513), Vrysoúla (263), Áno Ráchi (260) i Áno Kotsanópoulo (206).

## Vanjske veze
* Službena stranica  

## Izvori
Rt

**Rt** je dio kopna koji je uvučen u more (ili jezero), a odlikuje ga strma obala. Oko rtova su morske struje i vetrovi često nepredvidljivi i hiroviti, pa je tu plovidba opasna. U romanskim i germanskim jezicima se za pojam *rt* koriste nazivi koji korijen vuku od latinske riječi *caput* (*glava* ili *vrh*).

## Popis poznatih rtova
* Europa
** Gibraltar
** Rt Kamenjak, (Hrvatska)
** Zlatni rat, (Hrvatska)
** Cabo da Roca, (Portugal)
** Nordkapp, (Norveška)
* Afrika
** Rt Agulhas, (Južnoafrička Republika)
** Rt dobre nade, (Južnoafrička Republika)
** Rt Guardafui, (Somalija)
** Cap-Vert, (Senegal)
* Azija
** Rt Kanyakumari, (Indija)
* Sjeverna i Južna Amerika
** Cape Canaveral, (SAD)
** Cape Cod, (SAD)
** Rt Farewell, (Grenland)
** Rt Hoorn, (Čile)
Depo

**Depo** (, što znači "polaganje") je riječ koja u najširem smislu označava skladište. U užem smislu označava garaže/radionice za opravku raznih prijevoznih sredstava kao što je npr. željeznički depo.

Pod depoom se podrazumijeva i:
* Vojno-topografski depo, institucija pri Vojnim ministarstvom Ruske Imperije;
* *[[Hit depo]]*, popularna muzička emisija HRT-a koja se emitiral 1990-ih
* *Remek depo*, album jugoslavenske pop-grupe *[[Beograd (pop grupa)|Beograd]]* iz 1983.

## Povezano
* Depot
Kastrum

**Kastrum** (, množ. *castra*) predstavlja utvrđenje karakteristično za Rimsko carstvo i ima gotovo identičnu osnovu na celokupnom njegovom prostoru. Ova utvrđenja imaju oblik pravougaonika sa zaobljenim temenima u kojima se nalaze kule. U njih se ulazi kroz četiri kapije postavljene na suprotnim bedemima koje su međusobno povezane pravolinijskim putevima koji se obično seku u središtu pravougone osnove tj. samog kastruma, gde je obično smešten komandant legije koja je u njemu stacionirana. Njihov cilj je bio da pruže neophodnu zaštitu rimskim legijama koje su čuvale granice Carstva, tako da su pozicije kastruma diktirale granice Carstva, a ne dobar strateški pokložaj koji je zbog okolnog terena mnogo lakše braniti kao što je slučaj kod drugih tipova utvrđenja.

## Povezano
* Spisak kastruma
* Tvrđava Dijana, primer kastruma sa Dunavskog limesa
* Bizantski kastrum
Ratni materijal

**Ratni materijal** u najširem smislu označava sve predmete koji nekoj vojsci služe za obavljanje njenih redovnih zadataka. To prvenstveno uključuje vojnu opremu (alat, oružje, prijevozna sredstva) te namirnice. Uz ratni materijal vojsku čini njeno ljudstvo, odnosno živa sila.

Distinkcija između dvoje je ponekad važna u strategiji i taktici kada se određuje da li će fokus borbenog djelovanja protiv neprijatelja biti eliminacija njegovog ratnog materijala ili žive sile.

## Povezano

* Logistika
* Ratni napor
Štab

**Štab** (njem. *Stab*) ili **stožer**, tijelo koje prikuplja i sređuje podatke koji pomažu u donošenju odluke, zapovijedi, naređenja itd. za podređene jedinice. Najviše tijelo u vojnoj hijerarhiji zove se generalštab. Oficiri specijalizirani za obavljanje administrativnih poslova u štabovima zovu se *štabni oficiri*.

## Povezano
* generalštab
* krizni štab
* vojni štab

## Reference
Nikopolis (Epir)

**Nikopolis** (grčki: Νικόπολις, grad pobjede) ili *Actia Nicopolis* je bio grad u Antičkoj Grčkoj, u Epiru. Osnovao ga je 31. pne. Oktavijan u sjećanje na njegovu pobjedu nad Markom Antonijem i Kleopatrom. Kasnije je postao glavni grad provincije Epirus Vetus.

Kolonija, sastavljena od naeljenika iz mnogih gradova iz susjednih zemalja (Ambracia, Anaktorio, Calydon, Leukas itd.), se pokazalo vrlo uspješnom, a grad se smatrao glavnim gradom južnog Epira i Acarnanije. Nikopol je imao oko 30.000 stanovnika.
Oružarnica

**Oružarnica** u najširem smislu označava depo, odnosno skladište oružja i municije. Pod time se mogu podrazumijevati i radionice za opravku, održavanje, a ponekad i postrojenja za proizvodnju oružja, odnosno trgovačke radnje u kojima se oružje prodaje privatnim osobama.
Visoravan

**Visoravan** ili, ređe, **plato**, označava ravničarski ili lagano brežuljkast krajolik ili regiju koja je znatno viša od okolnih područja ili njihovih dijelova. Nalazi se na relativno visokoj nadmorskoj visini.

U priobalnim regijama već se kod visine od 200 m iznad mora određeni krajolici nazivaju visoravni.

U nekim područjima, primjerice Tibeta, postoje i gusto naseljeni visoravni s odgovarajućom klimom do preko 3000 m nadmorske visine.
Matapan

**Rt Matapan**, također poznat i kao **Rt Tenar** (), predstavlja krajnju južnu taćku poluotoka Mani u grčkoj oblasti Lakonija, odnosno krajnju južnu točku grčkog kopna i Balkanskog poluotoka. On razdvaja Mesenijski zaljev na zapadu od Lakonijskog zaljeva na istoku.

Zbog svog strategijskog položaja Matapan je imao važnu ulogu u historiji. Na rtu se tako nalazi pećina koja je prema grčkim mitovima bila dom Hada, boga mrtvih. Na tom mjestu su drevni Spartanci podigli niz hramova posvećenih raznim bogovima. Na brdu iznad pećine se nalaze ostaci hrama posvećenog bogu mora Posejdonu (Νεκρομαντείο του Ποσειδόνα). Pod Bizantom je hram postao kršćanska crkva, a tamo se dan-danas održavaju kršćanski obredi. Rt Matapan je također bio poznat i kao mjesto na koje su dolazili najamnici u Grčkoj kako bi nudili svoje usluge.

Kraj rta Matapana je godine 1915. za vrijeme prvog svjetskog rata torpedom njemačke podmornice potopljen SS ''Californian'', brod poznat po tome što je 1912. pokušao spasiti *[[RMS Titanic]]*. Mnogo poznatiji događaj se zbio u martu 1941. kada se kraj rta Matapan odigrala jedna od najvećih pomorskih bitaka na Mediteranu za vrijeme drugog svjetskog rata.

## Vanjske veze
* http://www.mani.org.gr/en/villages/an_mani/tain/tain.htm
Plaketa

**Plaketa** (franc. *plaquette*) četverokutna je pločica od metala, mramora ili legure (bakar, bronca, zlato, srebro) sa reljefnim prikazom (npr. portret, slika, tekst). Razvijala se usporedno s medaljom, koja je okrugla. Danas najviše služi kao spomen na neke poslove, jubileje i drugo ili se dodjeljuje kao priznanje ili znak zahvalnosti.
Tačke

**Tačke** ili **kolica** malo su prijevozno sredstvo koje obično ima jedan kotač (točak), a koje vlastitom snagom pokreće jedan čovjek, gurajući ga ispred sebe uz istovremeno pridržavanje zadnjeg dijela za dvije drške.

Tačke se najčešće koriste za prijevoz manjih tereta u građevinarstvu, seoskom gospodarstvu i vrtlarstvu.

## Povezano
* Rikša

## Vanjske veze
* The Medieval Technology Pages
Zavjet

**Zavjet** (ijek.) ili **zavet** (ek.) (), svečano obećanje ili zakletva.

## Povezano

* Bračni zavjeti
* Monaški zavjeti
Kornelije Gal

**Gaj Kornelije Gal** (*Gaius Cornelius Gallus*; Forum Livii, danas Forlì, cca. 70. pne. – 26. pne.) bio je rimski pjesnik, orator i političar iz doba prijelaza Republike u Carstvo, poznat kao prvi rimski guverner Egipta.

Gal je uživao veliki ugled kod svojih suvremenika kao što su Vergilije i Ovidije, i to prije svega po elegijama koje je pisao u spomen svoje preminule ljubavnice po imenu Likorida. Nijedna od njegovih pjesama nije sačuvana, osim u fragmentima.

Gal je bio pristaša Oktavijana, koji ga je 30. pne. imenovao guvernerom Egipta. Za vrijeme mandata je ugušio pobunu u Tebi, koju je obilježio spomenicima. Galov način vladanja Egiptom se, međutim, nije svidio Oktavijanu, koji ga dao smijeniti. Gal je ubrzo nakon toga osramoćen počinio samoubistvo.

## Reference
Mersa Matruh

**Mersa Matruh** (arapski: مرسى مطروح/Marsā Maṭrūḥ) je lučki grad od 153,062 stanovnika na sjeverozapadu Egipta u Muhafazi Matruh u kojoj je administrativni centar.

## Geografija
 
Mersa Matruh leži u zaljevu Sredozemnog mora, udaljen 240 km zapadno od Aleksandrije, i 222 km istočno od libijske granice i sela Salum.

Grad leži okružen Libijskom pustinjom u obalnom pojasu dugom 32 i širokom 19&nbsp;km, koji zimi primi kiše od 125-200 mm što je dovoljno za uzgoj maslina, ječma, grožđa i voćaka. Uz to se stanovnici bave uzgojem ovaca i koza.

## Historija

Historija Merse Matruha počela je za Antičkog Egipta kad je nastao kao ribarsko selo. Iz tih vremena postoje ruine hrama Ramzesa II (1200-e pne.)

Zna se da se u vrijeme Aleksandra Velikog zvao **Amunia**. Za Ptolemejskog Kraljevstva Amunia je izrasla u grad pod imenom **Paraitonion** (Παραιτόνιον), to ime zadržala je i za vladavine Bizantskog Carstva.

Kad su Rimljani zauzeli Egipat Paraitonion, je postao **Paraetonium**, značajna luka za izvoz žitarica i dugih roba u Rim.

Željeznička pruga od El Alameina do Merse sagrađena je 1936.

Za Drugog svjetskog rata u njemu je bio stacioniran snažni garnizon Britanske armije, kog je Afrički korpus istjerao iz grada. 
Britanska 8 armija oslobodila je Mersu nakon Druge bitke kod El Alameina.

## Privreda i transport
Danas je Mersa Matruh trgovački centar poljoprivrednog kraja.

Ugodna mediteranska klima i lijepe plaže učinile su od Merse poznato ljetovalište. Istovremeno je i luci porastao promet odkako brojne kompanije istražuju rude po pustinjskoj unutrašnjosti Muhafaze Matruh.

Grad je povezan sa Aleksandrijom željezničkom prugom i autoputom koji se produžuje na zapad do Libije.
Iz grada ide cesta prema Libijskoj pustinji do Oaze Siva.

Mersa ima i internacionalni aerodrom (IATA: MUH, ICAO: HEMM).
## Reference

## Vanjske veze

* ''Marsā Maṭrūḥ''
Izidin hram

**Izidin hram** je naziv za strukture, odnosno građevine posvećene egipatskoj boginji Izidi, a čiji se ostaci mogu pronaći u sljedećim arheološkim nalazištima ili kompleksima:
* Izidin hram na grčkom otoku Delos;
* Izidin hram na otoku File u Egiptu;
* Rimski Izidin hram u Pompejima.
Riznica

**Riznica** je
# Mesto gde se čuvaju novac, zlato, plemeniti predmeti  i druge materijalne ili duhovne dragocenosti.
# Služba u okviru jedne organizacije, privrednog sistema ili državne uprave nadležna za upravljanje  finansijama, novcem, poslovnim rizicima, prihodima i rashodima,  oporezivanjem... 

Osoba koja se bavi poslovima u riznici se zove rizničar. 

## Riznica kao mesto čuvanja dragocenosti
  
Termin riznica je prvi put korišćen u antičko doba  da bi označio zavetne hramove u kojima su čuvane javne dragocenosti i koje su podizali  grčki gradovi države u čast Olimpijskih bogova. Primer riznice je Sifnijska riznica u Delfima, i ostrvo Delos kao zajednička riznica Delskog saveza grčkih gradova država.          

Jedna od najpoznatijih građevina u drevnom jordanskom gradu Petra je Riznica (Al Khazneh; "The Treasury"; Arabic: الخزنة‎) hram koji je isklesan u steni. Ovaj hram-riznica je u čuvenom holivudskom filmu o Indijana Džonsu (Indiana Jones and the Last Crusade iz 1989.) prikazan kao hram u kome se čuvao Sveti gral.        

Riznice su predstavljale verske objekte što je bila jasna poruka da su čuvane državne dragocenosti neprikosnovene i da postoji uzvišena moralna  obaveza za svakog ko ima pristup sredstvima koja se čuvaju.   

Termin riznica može biti shvaćen i u apstraktnom smislu kao mesto na kom se čuvaju duhovne i nematerijalne vrednosti značajne za jednu zajednicu (verski objekti, muzeji, galerije, običaji, tradicija, jezik, pismo...)

## Riznica u funkciji države, privrednih društava i organizacija
Termin Riznica (eng. Treasury) se upotrebljava  da opiše finansijsku službu koja upravlja sredstvima države, privrednih društava i organizacija.

### Državna riznica
je odgovorna za ekonomiju, finansije,  prihode i rashode jedne zemlje.
U nekim zemljama državnom riznicom se smatra Ministarstvo finansija pri Vladi. Primeri su  Belgija, Španija, Indija, Japan, Holandija...  i Ministar Finansija je ujedno i Državni rizničar.

U pojedinim zemljama kao što je Srbija, Državna riznica je organizovana kao posebna uprava pri Ministarstvu finansija (Uprava za Trezor).

### Riznica u privrednim društvima
je služba koja upravlja sredstvima i rizicima koji mogu ugroziti redovno poslovanje društva. Rizici mogu biti rizik likvidnosti, devizni rizik, kamatni rizik. Na kom organizacionom nivou će se upravljati sredstvima i rizicima zavisi od same organizacione strukture privrednog društva.  U velikim sistemima riznica je najčešće posebna funkcija, u srednje velikim sistemima je to sektor ili odeljenje, a u malim sistemima funkciju rizničara može obavljati i jedna osoba.
Knjiga Kasnijeg Hana

***Historija Kasnijeg Hana*** () je jedna od kineskih službenih historijskih knjiga koju je u 5. vijeku sastavio Fan Ye na temelju ranijih knjiga i službenih dokumenata. Ona pokriva historiju Istočne dinastije Han od 25. do 220. godine n.e.

## Izvori

* Chavannes, Édouard (1906). "Trois Généraux Chinois de la dynastie des Han Orientaux. Pan Tch’ao (32-102 p.C.); – son fils Pan Yong; – Leang K’in (112 p.C.). Chapitre LXXVII du *Heou Han chou*." *T’oung pao* 7, pp.&nbsp;210–269.
* 
* Hill, John E. 2003. "Annotated Translation of the Chapter on the Western Regions according to the *Hou Hanshu*." 2nd Draft Edition. http://depts.washington.edu/silkroad/texts/hhshu/hou_han_shu.html
* 
* Yu, Taishan. 2004. *A History of the Relationships between the Western and Eastern Han, Wei, Jin, Northern and Southern Dynasties and the Western Regions*. Sino-Platonic Papers No. 131 March, 2004. Dept. of East Asian Languages and Civilizations, University of Pennsylvania.
* Tan, Jiajian, "Hou Hanshu" ("Book of Later Han") . *[[Encyclopedia of China]]* (Chinese Literature Edition), 1st ed.

## Vanjske veze
* Silk Road Seattle (The Silk Road Seattle website contains many useful resources including a number of full-text historical works, maps, photos, etc.)
* ''Hou Hanshu'' - full text in Chinese
Markomani

**Markomani** su bili germansko pleme, verovatno u srodstvu sa Svevima. Ime su dobili verovatno po jednom rimskom prebegu, Marku, koji je u vreme Druzovih ratova prebegao među Germane i tu okupio i ujedinio neka plemena. Po drugoj teoriji, ime Markomana je složenica i znači *ljudi koji žive na granici*. Druga etimoligija je verovatnija.

## Poreklo i rana istorija
Markomani su stigli sa Severa oko 300. godine pre Hrista na teritoriju reke Majne, u današnjoj severnoj Bavarskoj. Pominju se u Ariovistovoj vojci 58. godine pre Hr..
Kada je Druz napao Markomane, 9. god. pre Hr., oni su pobegli na teritoriju današnje Češke. Tamo je njihov kralj postao Marbod. On je formirao jedno jako kraljevstvo, koje je Oktavijan Avgust smatrao za potencijalnu opasnost za Rim.

## Rimski rat protiv Markomana (počeo [[6]]. godine)
Marbod je na teritoriji današnje Češke praktično stvorio prvo germansko kraljevstvo, tj. ta država je prva germanska država. Da bi se obračunali sa Marbodom, Rimljani su prikupili 12 legija, znači svu vosjku iz Germanije, Recije i Ilirika. Rimski napad je imao uspeha, ali je taj napad morao biti zaustavljen zato što je došlo do ustanka u Panoniji. Marbod je iskoristio ovu okolnost i sklopios savez sa Rimom, i to na ravnopravnim osnovama.

## Rat Marka Aurelija i Markomana

Posle Marbodove smrti, Markomani su postepeno potpadali pod rimski uticaj. No,
U drugom veku Markomani su sa Kvadima, Vandalima i Sarmatima činili jednu moćnu koaliciju protiv Rima. Po Eutropiju, pobeda Marka Aurelija nad ovom konfederacijom može se porediti sa rimskim pobedama nad Kartaginom. Ratovi sa Markomanim i njihovim saveznicima počeli su 166. godine i trajali su do careve smrti 180. godine: sam car Marko Aurelije je proveo puno vremena na granici prema Markomanima. Konačno, to je bio samo ograničen uspeh, budući da su u narednih vekovima varvari redovno iz ovog kraja napadali i ugrožavali Rimsko Carstvo.

## Markomani u poznoj antici
396. godine, u vreme Stilihon, Markomani su se preselili, kao rimski saveznici, na teritoriju današnje istočne Austrije i zapadne Mađarske, na teritoriji ondašnje Panonije. Tada dolazi i do postepene hristijanizacije Markomana. Kasnije, Markomani su pali pod vlast Huna i borili su se na njihovoj strani u bitki na Katalaunskim poljima, posle koje se više nisu ni vraćali u Panoniju.

## Veze
* Svevi
Marbod

**Marbod** (, cca. 30. pne. - 37. n.e.) bio je kralj Markomana. Antički izvori navode da je, impresioniran snagom Rimskog Carstva, svoj narod preselio na područje današnje Češke gdje je stvorio moćnu konfederaciju germanskih plemena. Nju je rimski car August (rimski car)|August smatrao prijetnjom, zbog koje je mobilizirana velika vojska, ali se ona morala povući zbog izbijanja Velikog ilirskog ustanka. Godine 17. Marbod je svrgnut od markomanskog plemića Katualde, te se sklonio u Italiju gdje ga je car Tiberije zatočio i držao do smrti.

## Literatura
* Peter Kehne: Marbod. In: *[[Reallexikon der Germanischen Altertumskunde]]*, vol. 19 (2001), str. 258-262.

## Vanjske veze
* Gaulish English Dictionary
20-e pr. n. e.

**20-e pne.** su decenija koja je počela godine 29. pne. a završila godine 20. pne.

## Događaji i trendovi
* 27. pne. - Oktavijan August je proglašen *princepsom*, odnosno time rimska država od Republike postaje Rimsko Carstvo. Istovremeno u antičkom svijetu počinje dugi period mira zvan Pax Romana.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Miley Stewart

*Miley Ray Stewart*' je glavni lik medijske franšize *Hannah Montana*, a koga na ekranu tumači Miley Cyrus. Originalno je stvoren za TV-seriju *[[Hannah Montana]]*, te se pojavio u fillmu *[[Hannah Montana: The Movie]]*. Miley je "normalna" tinejdžerka, koja kroz svoj alter ego **Hannah Montana** tajno uživba u dvostrukom životu pop zvijezde.

## Reference
Imperator (rimska titula)

**Imperator** je titula koja je u starom Rimu u doba Republike označavala vojnog komandanta s teritorijalnom nadležnošću. Naziv dolazi od izraza *[[imperium]]*, koji je tada označavao nečiju nadležnost, ali i bogatstvo i moć. Od vremena Carstva izraz *imperator* postaje cognomen rimskih careva. Iako bi povremeno naziv *imperator* nosili i članovi carske porodice, s vremenom se počeo gotovo isključivo koristiti kao službena titula. U Istočnom Carstvu se na grčki prevodio kao *[[autokrator]]*, prije nego što ga je zamijenio *[[basileus]]* (kralj).

Nastojeći se povezati s iščezlim Rimskim Carstvom, Karlo Veliki je 800. za sebe uzeo titulu imperator, te je prenio na buduće monarhe Svetog Rimskog Carstva. Titulu su poslije koristili austrijski monarsi, a od vremena Petra Velikog - koji je Rusiju i preko nove titule nastojao povezati sa Zapadom i rimskom tradicijom - i ruski carevi.

S vremenom je u mnogim jezicima izraz imperator postao istovjetan izrazu car, odnosno od njega potiče riječi za "car" u tim jezicima (engleski *emperor*, francuski *empereur*).
29. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **29. pne.** bila je prijestupna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Oktavijana i Apuleja** ili, rjeđe, **godina 725. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 29. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za označavanje godina.





== Događaji ==

* [[Caesar Augustus|Oktavijan Cezar]] po peti put postaje [[Spisak konzula ranog Rimskog Carstva|rimski konzul]]. Kolega mu je [[Sextus Appuleius|Sekst Apulej]]. Uručena mu je titula [[imperator (rimska titula)|imperatora]], a po treći put u [[rimska historija|rimskoj historiji]] vrata [[Janusov hram (rimski Forum)|Janusovog hrama]] su zatvorena, što označava [[mir]].
* [[1.3.]] – [[Horacije]] piše svoju [[oda|odu]] *Occidit Daci Cotisonis agmen*.
* 13 - 15.8. - Oktavijan u [[Rim]]u u tri uzastopna dana slavi tri [[Rimski trijumf|trijumfa]] kako bi obilježio svoje pobjede u [[Ilirik (rimska provincija)|Iliriku]], [[Bitka kod Akcija|Akcija]] i [[Ptolemejski Egipat|Egiptu]].
* [[Marcus Licinius Crassus Dives (konzul 30. pne.)|Marko Licinije Kras]] vodi uspješan pohod na [[Balkan]]u pri čemu je vlastoručno u borbi ubio poglavicu [[Bastarnae|Bastarna]], ali mu Oktavijan odbija dati za taj pothvat predviđeno odlikovanje [[spolia opima]].
* U [[Hispanija|Hispaniji]] ustancima protiv [[Rimska vojska|rimskih]] snaga započinju [[Kantabrijski ratovi]].
* [[Vergilije]] počinje pisati *Eneidu''.

## Rođenja
*

## Smrti
* Marijamna, supruga judejskog kralja Heroda Velikog (pogubljenje) (ili 28. pne.) (r. 48. pne.)
Historija Rima

**Historija Rima** sadrži 2800 godina postojanja grada koji je narastao od malog italijanskog sela u 9. vijeku pne. u središte civilizacije koja je vijekovima dominirala Sredozemljem. Njegovu političku moć su postepeno zamijenili narodi uglavnom germanskog porijekla, što je označilo početak srednjeg vijeka. Nakon toga je Rim postao sjedište Rimokatoličke crkve, kao i mjesto u kome se nalazi suverena država Vatikan. Danas je također glavni grad Italije, te međunarodni centar politike i kulture, koji uživa status jednog od globalnih gradova, i jednog od najljepših gradova koji potiču iz antike.

Tradicionalni datum osnivanja Rima, temeljen na mitološkoj tradiciji, je 21. april 753. pne. Grad i okolno područje, poznato kao Lacijum je otada bez većih prekida bilo stalno nastanjeno do današnjeg dana.

## Fusnote

## Vanjske veze

* City models of Ancient Rome
Sekst Apulej

**Sekst Apulj** (Sextus Appuleius) može označavati nekoliko ličnosti iz rimske historije:

* Sekst Apulej I - pretor, oženjen za Oktaviju Stariju, stariju sestru Oktavijana Augusta.
* Sekst Apulej II - konzul 29. pne.
* Sekst Apulej III - konzul 14. n.e.
* Sekst Apulej IV
Oda

**Oda** (*[[grčki jezik|grč.]]*) svečana je pjesma posvećena zaslužnim osobama, značajnim događajima i temama kao što su božanstvo, ljubav, domovina i sl. Ugođaj ode uvijek je svečan, ozbiljan i naglašen. Oda je čest pjesnički oblik u svim vremenima.

Grčki liričar Pindar (522-442. pne.) u svojim odama veličao je pobjednike na olimpijskim igrama, a rimski pjesnik Horacije (65–8. pne.) ode je posvećivao ljubavi.
Marijamna (druga supruga Heroda)

**Marijamna I**, također poznata kao **Marijamna Hasmonejka** (? - 29. pne.) bila je judejska princeza iz dinastije Hasmonejaca, a kasnije supruga Heroda Velikog.

Bila je kćer Aleksandra Makabejca i Aleksandre. Kao i njenog brata Aristobula ju je krasila izuzetna fizička ljepota. Herod, koji se s njom vjenčao 41. pne. u nju je bio beznadno zaljubljen, ali i bolesno ljubomoran, te ju je dao smaknuti 29. pne.

Prema legendi koju citira Talmud, Herod je bio toliko ožalošćen njenom smrću da je njeno tijelo sedam godina držao sačuvano u medu.

## Literatura
* Josephus, *[[Jevrejske starine]]*, 15.23-31, 61-85, 185, 202-246; *[[Jevrejski rat]]* 1.241, 262, 431-444.
* G. Boccaccini, *Portraits of Middle Judaism in Scholarship and Arts* (Turin: Zamorani 1992)
* M.J. Valency, *The Tragedies of Herod and Mariamne* (New York 1940)
Kantabrijski ratovi

**Kantabrijski ratovi** su bili niz vojnih pohoda koje je Rimsko Carstvo pod vodstvom cara Augusta od 29. pne. do 19. pne. vodilo protiv naroda Kantabra i Astura na sjeverozapadu Iberijskog poluotoka. Usprkos žestokog otpora koji su pružili Kantabri i Asturi, odnosno vještog korištenja gerilske taktike, brojčana nadmoć je omogućila Rimljanima da ih poraze, odnosno da stavljanjem područja današnje Kantabrije, Asturije i Leona dovrše osvajanje Hispanije.

## Vanjske veze

(svi na španskom)
* Udruženje Kantabrijskog rata
* Kantabrijski ratovi na Celtiberia.net
* Historija Kantabrijskih ratova na Celtiberia.net
* Moćni kantabrijski vojnici.
Vrhovni komandant

**Vrhovni komandant** ili **vrhovni zapovjednik** je najviše i središnje tijelo zapovijedanja i rukovođenja u oružanim snagama ili u združenim vojnim snagama vojnih saveza. Može biti jedna osoba ili kolektivno tijelo. U većini država, vrhovni zapovjednik oružanih snaga je državni poglavar. Vrhovni zapovjednik zapovjedanje i rukovođenje ostvaruje nominalno (titularno) ili stvarno (*de facto*) preko vlade, odnosno ministra obrane, glavnog stožera ili nekog drugo združenog tijela, a njegove zapovjedi provode časnici i dočasnici imenovani i raspoređeni na zapovjedne dužnosti u oružanim snagama.

Vrhovni komandant ili vrhovni zapovjednik oružanih snaga Republike Srbije i Republike Hrvatske je predsjednik Republike.

## Poveznice
* Vrhovni komandant Vojske Srbije
* Vrhovni zapovjednik Oružanih snaga Republike Hrvatske

## Vanjske veze
 
* Značke i obeležja Vojske Srbije
27. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **27. pne.** bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina Drugog konzulstva Oktavijana i Agripe** ili, rjeđe, **godina 727.'' [[Ab urbe condita]]***. Oznaka 27. pne. za ovu godinu je u upotrebi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.





== Događaji ==

* [[Caesar Augustus|Gaj Julije Cezar Oktavijan]] postaje po sedmi put [[rimski konzul]], a njegov prijatelj [[Marcus Vipsanius Agrippa|Marko Vipsanije Agripa]] konzulom postaje po teći put.
* [[16. januar]] – Oktavijan formalno sve svoje dosadašnje ovlasti vraća [[Rimski Senat|Senatu]] koji mu daje titule *Princeps* i *'August**. On ih prihvaća, nakon što je odbio ranije predloženu titulu **Romul'''. Tim činom formalno počinje postojati Rimsko Carstvo, odnosno državno uređenje rimske države poznato kao principat.
* August započinje niz vojnih reformi u novoustrojenom Carstvu - broj legija je smanjen na 26, a Pretorijanska garda dobiva 1000 ljudi.
* August formira Classis Misenensis, glavnu flotu rimske mornarice, sa sjedištem u Portus Juliusu u Mizenu.
* Agripa provinciju Hispania Ulterior dijeli na provincije Baetica i Lusitania, s time da je povećana teritorija provincije Hispania Citerior.
* Sjevernu od dvije egipatske statue poznate kao Memnonovi kolosi uništava potres (prema Strabonu).
* 27. pne. – 25. pne. – Marko Agripa u Rimu gradi staru zgradu Panteona.

## Rođenja
* Car Ai od Hana, kineski car (u. 1. pne.)

## Smrti
* Marko Terencije Varon, rimski učenjak (r. 116. pne.)

## Literatura
Bastarni

**Bastarni** ( ili *Basternae*, () bili su drevni narod miješanog keltsko-germanskog porijekla koji je između 200. pne. i 300. n.e. nastanjivao područje istočni Karpata i rijeke Dnjepar, što otprilike odgovara današnjoj Moldovi i dijelu južne Ukrajine. Ogranak Bastarna, koga Antika|antički pisci nazivaju *Peucini*, živio je sjeverno od ušća Dunava.

Historičari vjeruju kako su oko 179. pne. Bastarni govorili nekim od keltskih jezika, ali da su se postepeno germanizirali oko 1. vijeka n.e. da bi ih oko 200. počeli asimilirati Sarmati. Historičarima kod Bastarna velike poteškoće čini nedostatak arheoloških artefakata na temelju kojih bi se mogla jasno identificirati njihova kultura.

Peucini su krajem 1. vijeka pne. došli u sukob sa Rimskim Carstvom, odnosno bez uspjeha pokušali zaustaviti rimski prodor u Meziju, južno od Dunava. U 1. vijeku su odnosi sa Rimljanima, pak, bili prijateljski. Oko 180. su vršili pljačkaške pohode na granice Carstva, a sredinom 3. vijeka se Peucini spominju kao dio velike konfederacije Gota.

## Povezano
* Sarmati
* Dačani
* Karpi
* Goti
28. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **28. pne.** bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina Prvog konzulstva Oktavijana i Agripe** ili, rjeđe, **godina 726. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 28. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za označavanje godina.



== Događaji ==

* [[Caesar Augustus|Gaj Julije Cezar Oktavijan]] po šesti put postaje [[Popis konzula ranog Rimskog Carstva|rimski konzul]]. Njegov prijatelj [[Marcus Vipsanius Agrippa|Marko Vipsanije Agripa]] postaje konzul po drugi put.
* 10.5.— Kineski astronomi prvi put u historiji bilježe [[Sunčeve pjege]].
* [[Rimski Senat]] daje Oktavijanu Cezaru titulu *imperium maius'' čime on postaje vrhovni komandant rimskih oružanih snaga, koje u tom trenutku broje 50 legija.

## Rođenja
*

## Smrti
* Marijamna, judejska princeza i supruga Heroda Velikog (pogubljenje) (ili 29. pne.) (r. 48. pne.)

## Reference
August (titula)

**Augustus** je latinska riječ koja znači "veličanstveni" ili "uzvišeni", a koja se koristila kao jedna od titula za rimske careve. Prvi ju je koristio Oktavijan nakon što je godine 27. pne. dobio titulu *[[princeps]]* i time formalno dotadašnju Republiku pretvorio u Carstvo. Oktavijan je inzistirao upravo na toj tituli, odbivši prijedlog Senata da ga se preimenuje u Romula, a nakon te odluke ga se zvalo isključivo Cezarom Augustom, a ne više Oktavijanom. Iako su tu titulu koristili i kasniji carevi, tek ju je Dioklecijan pred kraj 3. vijeka počeo koristiti kao dio svoje službene titule. Njen grčki ekvivalent, korišten u istočnom dijelu Carstva, bio je *sebastos* i, rjeđe, *augoustos*.

Za razliku od nekih ranijih rimskih carskih titula kao što su *Caesar*, *imperator* ili *princeps*, august nije poslužila kao osnova za titule u kasnijem periodu. Umjesto toga se uvriježila tek kao popularno muško ime, odnosno naziv za VIII mjesec u kalendarskoj godini. 

## Izvori
Classis Misenensis

**Classis Misenensis** (na latinskom doslovno: "Mizenska flota") je bila glavna flota rimske carske rimske mornarice. Ime je dobila po gradu Mizenumu u blizini Napulja, gdje se nalazilo njeno sjedište, odnosno glavna luka, poznat kao Portus Julius.

Osnovao ju je car August godine 27. pne. kao dio opsežnih reformi tadašnje rimske vojske. Njome je zamijenjena dotadašnja glavna flotna eskadra, koja je sjedište imala u Ostiji. Na čelu Classis Misenensisa je bio posebni admiral, odnosno *praefectus classis*, neposredno odgovoran caru. Glavno područje djelovanja flote je trebao biti zapadni Mediteran.

Iako je prilikom nastanka vjerojatno bila najimpresivnija pomorska sila svog vremena, *Classis Misenensis* u godinama i vijekovima koji su slijedili zbog dugotrajnog mira, poznatog kao *[[pax Romana]]*, nije imala prilike borbeno djelovati. Njeno ljudstvo, koje je uglavnom bilo porijeklom iz Egipta, je umjesto toga često korišteno kao radna snaga, odnosno u Koloseumu za *naumahije*, rekonstrukcije pomorskih bitaka. Ponekad bi se mornari koristili i kao vojnici u kopnenim operacijama, pa je u tu svrhu Neron formirao *[[legio I Classis|I legiju Classis]]*. Jedna od njenih najpoznatijih akcija je, pak, bila mirnodopske prirode - evakuacija, odnosno pokušaj evakuacije rimskih građana za vrijeme erupcije Vezuva prilikom čega je stradao njen komandant, poznati učenjak Plinije Stariji.

Flota je, pak, već borbena djelovanja iskusila tek od 3. vijeka, kada je sudjelovala u ratovima protiv Sasanidskog Carstva, odnosno među zavađenim rimskim vojskovođama. Nakon bitke kod Helesponta 324. ju je car Kontantin Veliki premjestio u novu prijestolnicu Konstantinopol.

## Izvori
* 
*
Mizenum

**Mizen** ili **Mizenum** () je naziv za oblast na obali antičke Kampanije koja čini današnji rt Cape Miseno na zapadnom rubu Napuljskog zaljeva. U blizini tog mjesta, na kome su zbog prirodnih ljepota mnogi rimski aristokrati gradili vile, je sklopljen sporazum u Mizenumu godine 39. pne. kojim je Sekst Pompej privremeno obustavio neprijateljstva protiv Drugog trijumvirata. Nešto kasnije je Agripa na istom mjestu sagradio luku koja je od 27. pne. po imenom Portus Julius postala glavna baza rimske ratne mornarice. U Mizenumu je sagrađen i znameniti rezervoar pitke vode poznat kao Piscina Mirabilis. Danas se to područje naziva Miseno.