open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Opština Raška

**Opština Raška** je jedna od opština Srbije. Nalazi se u jugozapadnom delu Srbije, u Raškom okrugu. Prema popisu stanovništva iz 2002. godine opština Raška ima 26.981 stanovnika u 61 naseljeno mesto. Većinu čine Srbi (96%).

## Geografija
Opština zahvata središni deo Ibarske doline, zapadne delove Kopaonika i istočne padine Golije. Dolinom Ibra je na severu povezano sa Zapadnim Pomoravljem i Šumadijom, na jugu sa Kosovom i Metohijom, na istoku dolinom Jošanice, desnom pritokom Ibra, sa Aleksandrovačkom župom i Toplicom, i na jugozapadu Dolinom reke Raške sa Crnom Gorom. Prostire se na površini od 666&nbsp;km².

## Klima
Klima je umereno kontinentalna. Hidrografska mreža je gusta, jer na 1&nbsp;km² teritorije opštine Raška dolazi 550 m vodenih tokova. Prostor obiluje hidrološkim prirodnim retkostima, koje čine: radioaktivni izvori, jezera, vrela i termalni izvori.

## Privreda
Vodeće grane privrede su industrija i rudarstvo, turizam i poljoprivreda. Najznačajniji proizvodi industrije koji su traženi i na svetskom tržištu su magnezijum metal, bezalkalno stakleno vlakno i rezana građa. Rudno bogatstvo opštine je raznovrsno (kameni ugalj, azbest, olovo, cink, borni minerali itd). Proces industrijalizacije započet je krajem sedamdesetih i početkom osamdesetih godina prošlog veka.

S obzirom na brdsko-planinski karakter područja oslonac poljoprivredne proizvodnje je stočarstvo i voćarstvo.

## Kultura

Kao središni deo stare srednjovekovne srpske države Raške, opština Raška poseduje brojne spomenike srpske srednjovekovne kulture i pismenosti, među kojima su najpoznatiji manastiri Gradac, Stara i Nova Pavlica, Končul, kao i mnoge crkve izgrađene u periodu od 12. do 14. veka.

Raška ima bogatu tradiciju kulturnog i duhovnog stvaralaštva i veliki broj priznatnih kulturnih stvaralaca u razlicitim oblastima duhovnosti.

## Povezano
* Raška
* Raški okrug

## Vanjske veze
* Zvanična prezentacija
* Galerija fotografija 
* Jošanička Banja
Opština Tutin

**Opština Tutin** je jedna od opština Srbije. Nalazi se u jugozapadnoj Srbiji, u Sandzaku.

Prema popisu stanovništva iz 2002. godine, opština Tutin ima 30.054 stanovnika. Većinu čine Bošnjaci (94%).

## Povezano
* Tutin

## Vanjske veze
* Prezentacija opštine
Opština Pećinci

**Opština Pećinci** nalazi se u donjem Sremu, blizu reke Save, južno od autoputa Beograd-Zagreb. Jedna je od manjih opština u Vojvodini, s većim brojem naseljenih mesta: Ašanja, Brestač, Deč, Donji Tovarnik, Karlovčić, Kupinovo, Obrež, Ogar, Pećinci, Popinci, Prhovo, Sibač, Sremski Mihaljevci, Subotište i Šimanovci. Opština ima 21.472 stanovnika.

U ovom području bilo je više manjih naselja već u -{XV}- i -{XVI}- veku. U narodnooslobodilačkom ratu ovo je ustanički kraj. Krajem 1941. godine tu je održano prvo partijsko savetovanje za Srem. Tokom 1942. formirani su partizanski odredi i narodnooslobodilački odbori, a 1943. otvaraju se partizanske škole.
# U blizini Pećinaca je Obedska bara, zaštićeni rezervat životinjskog sveta, veoma atraktivna s okolnim šumama u kojima su lovišta i izletišta.

## Vanjske veze
* Opština Pećinci
* Fabrika šećera Sunoko
* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Slovenski tolar

**Slovenski tolar** (**SIT**), koji sastavlja 100 stotina je bio valuta u Republici Sloveniji od 1991. do 2007.

Njegova oznaka po standardu ISO 4217 je bila SIT. Uveden je po isteku brijunske deklaracije 8.10. 1991. Postojale su vrijednosti od 1, 2, 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1 000 i 5 000 SIT. 

Ime je dobio po renesansnoj valuti tolar.

Na novčanicama su se nalazile poznate osobe iz slovenske politike, povijesti, poput Primoža Trubara, Jurija Vege, Jože Plečnika, Ivana Cankara, Janeza Vajkarda Valvasora i Francea Prešerena.

Od 1.1. 2007. valuta je u Sloveniji euro.

## Vanjske veze

* Banka Slovenije (na slovenskom jeziku)
* Katalog i galerija bilješke Sloveniji
Gradska općina (Slovenija)

**Gradska općina** ili **gradska opština** (slovenski *mestna občina*) oblik je lokalne samouprave reguliran slovenskim Zakonom o lokalnoj samoupravi. Prema odredbi članka 16. grad može dobiti status gradske općine ako ima više od 10.000 stanovnika, a uz to je zemljopisno, gospodarsko i kulturno središte područja koje gravitira prema njemu. Iznimno, grad može dobiti takav status i iz povijesnih razloga.

Slovenska država može na tako organiziranu upravnu jedinicu prenijeti obavljanje određenih zadataka iz svoje nadležnosti koji se odnose na razvoj područja za koje je organizirana.

## Spisak slovenskih gradskih opština
U Sloveniji postoji 11 gradskih općina:
Lista opština Slovenije (1990)

**[[Popis]] [[općine u Sloveniji|općina]] u [[Slovenija|Sloveniji]] godine [[1990]].** 

Slovenija je godine 1990. bila upravno podijeljena na 60 općina.

## Povezano
* popis općina u Sloveniji (2005)
* popis općina u Sloveniji (2006)
Lista opština Slovenije (2005)

**Slovenija** je godine 2005. bila upravno podijeljena na 193 **[[općina (Slovenija)|općina]]**, među kojima je njih 11 imalo status gradske općine (označene zvjezdicom i masnim slovima).

## Povezano
* popis općina u Sloveniji (1990)
* popis općina u Sloveniji (2006)
Pokrajine u Sloveniji

**[[Pokrajina|Pokrajine]] u [[Slovenija|Sloveniji]]** su različne geografske jedinice na koje se dijeli Slovenija. Iako one nisu regulirane zakonom, postoji nekoliko različitih modela podjele.

## Historijski modeli
Radi viševjekovnih podjela iz doba Habsburgovaca i Austro-Ugraske i danas se upotrebljava podjela na osnovu nekadašnjih krunskih zemalja: Štajerske, Kranjske, Koruške, Goriške Trsta i Istre; dijelovi tih zemalja se nalaze van slovenskih granica. U današnjoj Sloveniji su naslijeđene neformalne pokrajine: Gorenjska, (slovenska) Štajerska, Prekmurje, (slovenska) Koruška, Notranjska, Primorska i Dolenjska. Imena pokrajina su ustaljena, iako im je teško odrediti granice, s obzurom da ne odgovaraju današnjoj upravnoj i geografskoj podjeli Slovenije.

## Geografski modeli
* Melik: *prirodni sastavni dijelovi*
* Ilešič: *pokrajinsko-tipološka raščlanjenost Slovenije* i *geografska regionalizacija Slovenije*
* Vrišer: *ekonomskogeografska regionalizacija*
* Gams: *pokrajinsko-ekološka podjela Slovenije*

Danes je najviše u upotrebi Gamsova definicija, koja se temelji na Ilešiču. Gams tako Sloveniju dijeli na osnovu geografsko-socioloških faktora na:
* Alpska Slovenija
* Predalpska Slovenija
* Panonska Slovenija
* Dinarskokraška Slovenija
* Sredozemsna Slovenija

## Povezano
* geografija Slovenije
* upravna podjela Slovenije
* statističke regije Slovenije
Opština Bosilegrad

**Opština Bosilegrad** () je opština u Srbiji, smeštena na krajnjem jugoistoku države, a koja u administrativnom smislu pripada Pčinjskom okrugu. Sastoji se od grada Bosilegrada i okolnih sela. Predstavlja jednu od dve opštine u Srbiji (uz Dimitrovgrad) gde većinu stanovništva čine Bugari. Teritorija opštine je pripadala Bugarskoj od 1878.  do Nejiskog mirovnog sporazuma 1919. kada je predana Kraljevini Srbiji, odnosno Kraljevini SHS.

U 1991. u opštini je živelo 11.644 ljudi (čija etnička struktura je bila: Bugari 89,8%, Srbi 5%, Romi 3%, Crnogorci 0,2%, Muslimani 0,01% i ostali 1,99%). Prema popisu stanovništva 2002. u opštini je živelo 9.931 ljudi.

## Naseljena mesta



* Barje 
* Belut 
* Bistar
* Bosilegrad
* Brankovci
* Bresnica
* Buceljevo (Bucelevo)
* Gložje
* Goleš
* Gornja Lisina


* Gornja Ljubata
* Gornja Ržana
* Gornje Tlamino
* Grujinci
* Doganica
* Donja Lisina
* Donja Ljubata
* Donja Ržana
* Donje Tlamino
* Žeravino (Žeravina)


* Zli Dol
* Dukat
* Izvor
* Jarešnik
* Karamanica
* Milevci
* Mlekominci
* Musulj
* Nazarica
* Paralovo


* Ploča
* Radičevci
* Rajčilovci
* Resen
* Ribarci
* Crnoštica



## Demografija

## Obrazovanje
Na teritoriji opštine se nalazi jedna gradska osnovna škola: „Georgi Dimitrov“. Takođe postoji i jedna srednja: Gimnazija.

## Kultura
* Centar za kulturu - Bosilegrad
* Kulturno-informativni centar „Caribrod“ bugarske nacionalne manjine u Srbiji

## Sport, lov i ribolov
* FK Mladost Bosilegrad
* Lovačko udruženje 
* Udruženje penzionera

## Mediji
* Radio Kodal
* Radio Bosilegrad
* Kablovska TV Kodal

## Poznati Bosilegrađani
* Emanuil Popdimitrov; pisac.
* Jordan Zahariev; etnolog.
* Goran Milanov ; geograf, etnolog.
* Jordan Ivanović; sportski novinar i komentator.

## Povezano
* Bosilegrad
* Zapadne bugarske pokrajine

## Reference

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine
* Bosilegradski forum
Slovenska akademija znanosti in umetnosti

**Slovenska akademija znanosti in umetnosti** (**SAZU**), najviša znanstvena ustanova za znanost i umjetnost u Republici Sloveniji. Njeno osnivanje datira u vrijeme poslije Prvog svjetskog rata; 1921. osnovano je Znanstveno društvo za humanistične vede, koje je bilo jezgra buduće Akademije, koja je osnovana 1937., a 1938. je imenovano prvih 18 redovnih članova. Prvi predsjednik je bio Rajko Nahtigal, a tajnik Gregor Krek. Prema uredbi iz 1938. Akademija je imala 4 razreda: filozofsko-filološko-historijski, pravni, matematičko-prirodnoznanstveni i umjetnički.Članovi su počasni, redoviti i dopisni. Godine 1948. Akademija znanosti in umetnosti promijenila je ime u Slovenska akademija znanosti in umetnosti.

Akademija danas ima 6 razreda:
# za povijesne i društvene znanosti 
# za filološke i literarne znanosti
# za matematičke, fizikalne i tehničke znanosti 
# za prirodoslovne znanosti
# za umjetnosti
# za medicinske znanosti

## Vanjske veze

* Slovenska akademija znanosti i umjetnosti
Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine

**Akademija nauka i umjetnosti [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]]** (**ANUBiH**) je najviša naučna i umjetnička državna institucija Bosne i Hercegovine, osnovana na temelju Zakona o ANUBiH 1966. sa sjedištem u Sarajevu. Izrasla je iz Naučnog društva BiH, koje je funkcionisalo sve dok Skupština SR Bosne i Hercegovine 1966. nije donijela Zakon (Sl. l. SR BiH 22/66) prema kojem je Naučno društvo Bosne i Hercegovone preraslo u Akademiju nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, najvišu naučnu i umjetničku instituciju Bosne i Hercegovine.

Zakonom je Akademiji nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine stavljeno u zadatak da vodi brigu o ukupnom razvoju nauke i umjetnosti, da organizuje naučna istraživanja i umjetničke manifestacije, da objavljuje radove svojih članova i saradnika Akademije i da u cjelini brine o stanju i razvoju nauke i umjetnosti u zemlji. Akademija je u svom radu potpuno samostalna i slobodna, a rukovodi se isključivo principima i interesima nauke i slobodnog uvjerenja svojih članova.

Akademija je na temelju Zakona donijela svoj Statut, u kojem je regulisala sva pitanja organizacije, upravljanja i rada u svim oblastima u kojima djeluje.

U toku 1966. izabrano je u Akademiju 10 redovnih i 16 izvanrednih članova. 

## Organizacija
Akademija ima 6 odjela: 
* društvene znanosti, 
* humanističke znanosti, 
* medicinske znanosti, 
* prirodne i matematičke znanosti,
* tehničke znanosti,
* umjetnost.

### Predsjednici
* Vaso Butozan (1966–1968)
* Branislav Đurđev (1968–1971)
* Edhem Čamo (1971–1977)
* Alojz Benac (1977–1981)
* Svetozar Zimonjić (1981–1990)
* Seid Huković (1990–1999)
* Božidar Matić (1999–2014)
* Miloš Trifković (2014–2020)
* Muris Čičić (2020–danas)

### Počasni članovi
* Josip Broz Tito, izabran 19. novembra 1969.
* Ivo Andrić, izabran 23. decembra 1969.
* Rodoljub Čolaković, izabran 23. decembra 1969.
* Edvard Kardelj, izabran 29. aprila 1971.
* Vladimir Bakarić, izabran 18. aprila 1974.
* Ivan Supek, izabran 14. maja 2002.
* Bogdan Bogdanović, izabran 14. maja 2002.
* Adil Zulfikarpašić, izabran 14. maja 2002.

## Povezano
* Lista akademika ANUBiH

## Izvori

## Vanjske veze
* ANUBiH
Crnogorska akademija nauka i umjetnosti

**Crnogorska akademija nauka i umjetnosti** (CANU), najviša je znanstvena institucija Crne Gore, osnovana 1976. godine. 

Prvotno od 1973. godine, *Društvo za nauku i umjetnost Crne Gore*. Najviši organ upravljanja je Skupština, u koju ulaze svi redovni i dopisni članovi. Izvršni organ je predsjedništvo na čelu s predsjednikom i njegovim tajnikom, zatim dva potpredsjednika, tajnici odjeljenja i 2 člana iz sastava redovnih članova. 

**U Akademiji djeluju:** 
* Odjeljenje društvenih znanosti,
* Odjeljenje prirodnih znanosti i 
* Odjeljenje umjetnosti. 
U sastavu biblioteke djeluju Odsjek za dokumentaciju i arhiv.

Akademija sada ima 41 člana u radnom sastavu (28 redovna i 13 vanrednih) i 17 dopisnih članova. Predsjednici Društva, odnosno CANU, bili su:
* akademik Branko Pavićević (1973-1981),
* akademik Branislav Šoškić (1981-1985), 
* akademik Mirčeta Đurović (1985-1989),
* akademik Dragutin Vukotić (1989-2002).

## Veze
* Akademija nauka i umetnosti Kosova
* Srpska akademija nauka i umetnosti
* Evropska akademija nauka i umetnosti
Slovenske euro kovanice

**Slovenske eurokovanice** su kovanice za euro, kojima je zadnju (nacionalnu) stranu izabrala i oblikovala Slovenija. U Sloveniji euro je u optjecaju od 1. siječnja 2007. godine. U optjecaju je približno 230 milijuna kovanica u ukupnoj vrijednosti oko 80 milijuna eura.
Zastava Slovenije

Državna **zastava [[Slovenija|Slovenije]]** sastoji se od tri jednako široke vodoravne pruge bijele, plave, i crvene boje. Slovenski grb na zastavi se nalazi pri vrhu na lijevoj strani. Na grbu je bijeli Triglav, najviša planina u Sloveniji, na plavoj pozadini; pod njim su dvije valovite plave linije koje označavaju Jadransko more i lokalne rijeke. Iznad planine su tri šestokrake zvijezde.

Boje zastave su pan-slavenske, ali su se upotrebljavale i ranije na bivšim zastavama i podrazumjevaju se kao narodne boje Slovenije. Prvi put su korištene na zastavi iz 1848. godine za vrijeme rasta slavenskog nacionalizma. Redosljed boja preuzet je sa ruske zastave.

Za vrijeme Jugoslavije, slovenska zastava je nastavila simbolizirati Sloveniju. 1945. godine, u sredinu zastave stavljena je crvena zvijezda, koja je onda bila simbol Socijalističke Republike Slovenije. Nakon osamostaljenja Slovenije od Jugoslavije, zvijezda je zamjenjena novim grbom. Nova zastava je prihvaćena 27. lipnja 1991.
Triglav (vrh)

**Triglav** je najviši vrh Julijskih Alpa, visok 2.864 m, a ujedno i najviši vrh Slovenije, i najviši vrh na prostorima nekadašnje Jugoslavije.

Prvi put je osvojen 26. 8. 1778.

## Vanjske veze

* Službene stranice nacionalnog parka
Triglav (mitologija)

U slavenskoj mitologiji **Triglav** je Trojedini Bog. Objedinjuje u jednu cjelinu tri hipostazije bića: Javu, Navu i Pravu. Triglav je oličenje prostora u kojem se nalazi i živi čovjek. Čovjeku se daje sloboda volje i mogućnost da sam bira svoj put – pravilan ili nepravilan.

vidi:
* Slavenska mitologija
Java (mitologija)

U slavenskoj mitologiji **Java** je realna hipostazija bića. Njeno oličenje je objektivan, ispoljen, vidljiv, realan, materijalni svijet, to jest ono što je izvan ljudske ličnosti. Odavdje potječu riječi: »javno«, »na javi«, »javiti se«, »javljanje«. 

vidi:
* Slavenska mitologija
Nava

U slavenskoj mitologiji **NAVA** predstavlja nerealan, nematerijalan, zagrobni, nevidljiv, hipotetičan svijet, uključujući lažnu hipostaziju bića.

vidi:
* Slavenska mitologija
Češka kruna

**Češka kruna** je valuta u Češkoj Republici. Po standardu ISO 4217 njezina oznaka je CZK. Manja vrijednost su haleri. Češka kruna uvedena je 8. veljače 1993. Postoje kovanice od 10, 20, 50 helera i 1, 2, 5, 10, 20 i 50 kruna. Novčanice su od  20, 50, 100, 200, 500, 1 000, 2 000, 5 000 kruna. CZK izdaje Češka narodna banka.
## Novčanice

## Povezano
* spisak valuta
Slovačka kruna

**Slovačka kruna** je bivša valuta Slovačke. Uvedena je 8. veljače 1993. i zamijenjena je eurom na 1. siječanj 2009. godine. Za poslove oko ove novčanice odgovorna je Slovačka narodna banka. Krajem 2004. 1 euro vrijedio je 40 SKK.

## Povezano
* Spisak valuta
Triglav

**Triglav** se može odnositi na:

* Triglav (mitologija), bog iz slavenske mitologije
* Triglav (vrh), planinski vrh u Sloveniji; najviši vrh Julijskih Alpa, a ujedno i najviši vrh Slovenije, i najviši vrh na prostorima nekadašnje Jugoslavije
* Nacionalni park Triglav, nacionalni park u Sloveniji

## Povezano
* Troglav, razvrstavanje
Mađarska forinta

**Mađarska forinta** je službena valuta Mađarske. Po standardu ISO 4217 oznaka je **HUF**, a šifra 348, dok je u mađarskom jeziku oznaka **Ft**. Službeno se dijeli na **100 filera**. Za valutu skrbi Mađarska narodna banka. Ime dolazi iz talijanskog grada Firenca (Fiorino).

## Historija
Prvotno je **forinta** bila valuta Austro-Ugarskog carstva od 1857. do 1892. Ponovno je uvedena 1. kolovoza 1946. nakon hiperinflacije penga, dotadašnje valute. Zanimljivo je da je **forinta** zamijenila **pengő** s tečajem **1 forinta = 4 × 10<sup>29</sup> pengő** tako da je cijela svota penga u optjecaju vrijedila manje od jedne forinte.

Mađarski mediji navode, da mađarski turisti prevare hrvatstke parkirne automate, jer oni ubacivaju 10 forinti umjesto od kovanice dvije kune.

## Novčanice
**Novčanice:** 200, 500, 1 000, 2 000, 5 000, 10 000, 20 000.

Pregled slika aktualnih i povijesnih novčanica možete pogledati na zajedničkom poslužitelju :
* 
* 
* 
* 

## Kovanice
**Kovanice:** 5, 10, 20, 50, 100.

Pregled slika aktualnih i povijesnih kovanica možete pogledati na zajedničkom poslužitelju :
* 
* 
* 
* 

## Povezano
* spisak valuta

## Reference
Švedska kruna

**Švedska kruna** (švedski *krona*) je službena valuta Švedske od 1873. Švedska kruna podijeljena je na **100 öre**.

1873. švedska kruna zamijenila je dotadašnju valutu **riksdaler** u sklopu **Skandinavske monetarne unije** koja je počela djelovati 1873. godine i održala se do Prvog Svjetskog rata. Članice te unije bile su skandinavske zemlje Švedska, Danska i Norveška. Nakon raspuštanja *Skandinavske monetarne unije* svaka od zemalja članica je odlučila zadržati naziv postojećih valuta koje su do tada vrijedile.

Kovanica od **jedne švedske krune** tradicionalno sadrži lik trenutnog vladara na prednjoj strani.

Pet različitih verzija kovanice od 1 švedske krune (slijeva nadesno) :
* **[[2001]]. - danas :** Gustav Švedski
* **[[2000]]. :** Gustav Švedski
* **[[1976]]. - [[1999]]. :** Gustav Švedski
* **[[1952]]. - [[1975]]. :** Gustav VI. Švedski
* **[[1909]]. - [[1950]]. :** Gustav V. Švedski

## Ostale kovanice

## Povezano
* Spisak valuta
Danska kruna

**Kruna** je službena valuta Danske, ali i Grenlanda te Farskih otoka. **Kruna** je podijeljena na **100 øre**, a ISO 4217 kod je **DKK**.

## Historija
**Kruna** je uvedena kao službeno sredstvo plaćanje 1873. godine zamjenjujući dotadašnji **riksdaler** po tečaju **2 krune** = **1 riksdaler**. Uvođenje krune bio je rezultat osnivanja **Skandinavske monetarne unije**. U to vrijeme po zlatnom standardu bilo je potrebno **2480 kruna** za **1&nbsp;kg** finog zlata.
## Kovanice

## Novčanice

## Povezano
* spisak valuta
Islandska kruna

**Islandska kruna** je službena valuta Islanda. ISO 4217 kod za islandsku krunu je **ISK**.

Islandska kruna je potpuno konvertibilna valuta, ali spada u valute niskog značenja u svijetu. Središnja banka potpuno kontrolira sve poslove vezane uz valutu, a valuta je usko povezana i uvijek promjenjiva za US dolar, kanadski dolar te sve valute nordijskih zemalja (švedska kruna, norveška kruna, danska kruna) i Euro.

## Novčanice

## Kovanice
Slike kovanica islandske krune

## Vanjske veze

* Ron Wise's World Paper Money Homepage  - Islandske novčanice
* Don's World galerija kovanica
* Vitaly Getmansky kovanice
Švicarski franak

**Švicarski franak** (ISO 4217 kod: *CHF* ili *756*) je valuta Švicarske i Lihtenštajna. Izdaje ga središnja banka Švicarske, *Švicarska nacionalna banka*. U 2005. jedan franak vrijedio je oko 0,65 € i oko 4,7 HRK.

Manja jedinica čija je vrijednost 1/100 franka naziva se *Rappen* na njemačkom, *centime* na francuskom, *centesimo* na talijanskom i *rap* na retoromanskom jeziku.

## Novčanice

## Povezano
* Spisak valuta

## Vanjske veze

*     SNB - Švicarska nacionalna banka 
*  Schweizer Franken - Euro - Chart
*    Švicarski franak (Novčanice)
*  Swiss coins (catalog and gallery)
Bugarski lev

**Lev** (skraćeno: lv ili lv) je novčana jedinica Bugarske. Upotrebljavao se od 1881. do 2025., kad ga je zamijenio Euro. Deli se na 100 „stotinki“. Naziv mu proizilazi iz reči „lъv“ - lav u bugarskom jeziku, upotrebljavana u 19 vijeku.

Kod bugarske novčane jedinice pomeđunarodnom standardu ISO 4217 je **BGN**. Upotrebljavaju se i drugi kodovi za lev:
* **BGL** - za vrednosti pre denominacije iz 1999&nbsp;g.
* **BGK** - za vrednosti pre denominacije iz 1962&nbsp;g.
* **BGJ** - za vrednosti pre denominacije iz 1952&nbsp;g.

## Kovanica

## Novčanice

## Vanjske veze

* Kurs dolar - lev
* Katalog i Galerija novčanica u Bugarskoj
* Galerija Bugarski papirnog novca
Norveška kruna

**Kruna** (norveški: *krone*) je valuta Norveške. Deli se na 100 erea (*øre*). Međunarodni kod je **NOK** a najčešće se koristi skraćenica **kr**.

Krune izdaje Banka Norveške. Inflacija u 2005. je bila 1.6%.

Uvedena je 1875. u okviru Skandinavskog monetarnog saveza sa Švedskom i Danskom. Nakon što je savez rasformiran, države članice su odlučile da zadrže naziv "kruna" za svoje valute.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 50, 100, 200, 500 i 1.000 kruna a kovani novac u apoenima od 50 erea i 1, 5, 10 i 20 kruna.
## Povezano
* Kruna
* spisak valuta

## Vanjske veze

* Banka Norveške
* (english) Talk In The DS FOREX Forum About The NOK Development 
* (english) Watch Real Time Live Charts Of Over 101 Cross-Rates Of The NOK 
* (english) The Progressive Information Letter For Pro-Active FOREX Traders & FOREX Investors
Srpski dinar

**Srpski dinar** je valuta Republike Srbije. Dinar je korišćen kao valuta Kneževine, te Kraljevine Srbije od 1868. do 1918. godine, kada je zamenjen valutom Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca. Autonomna pokrajina Kosovo i Metohija od 1999. godine koristi njemačku marku, te od 2002. euro kao zvaničnu valutu.

Međunarodni ISO 4217 kod za dinar je RSD, trocifrena oznaka 941, dok se u Srbiji kao skraćenica koristi din/дин.

Dinar izdaje Narodna banka Srbije, čiji su prioriteti stabilnost cena, te održanje ukupne financijske stabilnosti. 

Pogledaj još:
spisak valuta
Konvertibilna marka

**Konvertibilna marka**  (**KM**; srp. *конвертибилна марка, КМ*) je zakonito sredstvo plaćanja u Bosni i Hercegovini od 1998. godine kada je zamijenila bosanskohercegovački dinar. Jure Pelivan, prvi predsjednik vlade Bosne i Hercegovine, pa potom vice guverner a onda i guverner Narodne banke Bosne i Hercegovine gdje je sudjelovao na uvođenju konvertibilne marke. Međunarodna oznaka za KM je **BAM**. Prilikom uvođenja KM, odlukom currency boarda Centralne Banke Bosne i Hercegovine svaka novčanica je bila vezana za njemačku marku, a sada je vezana za euro. Svaka izdana novčanica ima novčano pokriće u eurima. Fiksni tečaj KM je:
 1 KM = 0,51129 € ili
 1 € = 1.95583 KM

1 marka sastoji se od 100 feninga.

## Novčanice
Novčanice su izdane u apoenima od 50 feninga (više nije u optjecaju) do 200 maraka. Za područje Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske likovi na novčanicama su različiti, ali je dizajn isti. Zanimljivo je to što novčanica od 1 KM u verziji za Republiku Srpsku nikad nije puštena u promet zbog tiskarske greške. 

## Kovanice
Kovanice su izdane u sljedećim apoenima:
* 5 konvertibilnih feninga (od 2006.)
* 10 konvertibilnih feninga
* 20 konvertibilnih feninga
* 50 konvertibilnih feninga
* 1 konvertibilna marka
* 2 konvertibilne marke
* 5 konvertibilnih maraka (od 2006.)

Pogledaj još: spisak valuta
Ruska rublja

**Rublja** (ruski: *рубль*; simbol: **₽**) je nacionalna valuta Ruske Federacije a ranije i Ruskog Carstva i Sovjetskog Saveza. Rublja se deli na 100 kopejki. Sadašnji međunarodni kod valute je **RUB** (ranije ***RUR***). Ruska rublja se koristi osim u Rusiji i u separatističkim regionima, Abhaziji i Južnoj Osetiji.

Rublje izdaje Banka Rusije. Inflacija u 2005. je iznosila 12.7%.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 5, 10, 50, 100, 500, 1000 i 5000 rubalja a kovani novac u apoenima od 1, 5, 10 i 50 kopejki kao i 1, 2 i 5 rubalja.

## Etimologija i istorija
Po svemu sudeći drevna reč *рубль* znači "zakivak". Prema legendi, veliki knez, je 1071, poslao jednog čoveka pod imenom Jan Višatić, u grad Beloozero kako bi istrebio magove. Jednog od njih ubio je zakivkom. Rublja kao reč za novčanu jedinicu potiče od glagola *rubiti* tj. *seći*. U 13. veku u Novgorodu reč *rubalj* označava jedan od delova napola isečene grivne (komad srebra od 200 grama). Rublja se od 1897. vrednosno vezuje za zlato. U Sovjetskom Savezu valuta se takođe zvala *rublja* i bila je vezana za zlato ali je promena rublji u zlato bila nemoguća. Danas rublja nema definisanu vrednost u zlatu. Rublja je devalvirana 1998. i od tada je relativno stabilna.

## Povezano
* Spisak valuta

## Vanjske veze

* Banka Rusije
Armenski dram

**Dram** je valuta u Republici Armeniji i Gorskom Karabahu. Kovanica drama je **luma**. Oznaka valute po standardu ISO 4217 je **AMD**. 

Sve poslove oko dramova radi Armenska centralna banka. 

Armenski dram nastao je 22. studenog 1993.

## Historija
Prva pojava **drama** kao valute u Armeniji bila je u periodu od 1199. - 1375. kada su u optjecaju bili srebrnjaci zvani **dram**.

Armenija se izdvaja u samostalnu državu 21. rujna 1991. godine, a 27. ožujka 1993 osnovana je **Armenska centralna banka**. To su bili preduvjeti da 22. studenog 1993. počinje službeno korištenje **druma** (valutni tečaj je tada iznosio **1 dram = 200 [[ruski rubalj|rubalja]]**; '''1 USD = 14,5 drama).

## Povezano
* Lista valuta

## Vanjske veze

* Prikaz novčanica armenskog druma 
* Armenski dram (Novčanice)
Azerbejdžanski manat

**Manat** (azerbejdžanski: *Azərbaycan Manatı*) je azerbejdžanska valuta koja važi na celoj teritoriji osim u Nagorno-Karabahu. Deli se na 100 đapika (*qəpik*). Međunarodni kod manata je AZN a lokalni su m, man. ili man. Ime je nastalo od ruske reči "moneta" (novac). 

Manat izdaje Narodna banka Azerbejdžana. Inflacija u 2025. je iznosila 8.25%.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200 i 500 manata a kovani novac u apoenima od 1, 3, 5, 10, 20 i 50 đapika.

Azerbejdžan je između 1919. i 1923. izdavao dvojezičnu valutu manat-rublja. Manat je zamenio transkavkasku rublju. Važio je u Demokratskoj Republici Azerbejdžan i kasnije u ASSR (Azebejdžanskoj Sovjetskoj Socijalističkoj Republici).

Manat je ponovo uveden nakon sticanja nezavisnosti 1992. godine.

Treći manat je zamenio drugi 1. januara 2006. po kursu 5.000 starih manata za 1 novi.

## Povezano
* Spisak valuta

## Vanjske veze

* Narodna banka Azerbejdžana 
* Azerbejdžanski manat (Novčanice)
Makedonski denar

**Makedonski denar** je službena valuta Republike Makedonije. Uveden je 26. travnja 1992 i tada je bio ekvivalent jugoslavenskom dinaru iz 1990. godine. U svibnju 1993. u promet je puštena nova verzija **denara** koji je vrijedio kao 100 starih denara.

Pogledaj još:
spisak valuta
Poljski zlot

**Zlot** je novčana jedinica Poljske. Jedan zlot se deli na 100 groša. Zlot se u Poljskoj koristi od 1924. godine.

* kovanice (Groš): 1, 2, 5, 10, 20, 50 
* kovanice (Zlot): 1, 2, 5
* novčanice: 10, 20, 50, 100, 200, 500 zł

Dana 4. avgusta 2006. zlot je imao sledeću vrednost:

* 1 USD = 3,0570 zlota 
* 1 EUR = 3,9080 zlota 
* 1 GBP = 5,7823 zlota 
* 1 CHF = 2,4773 zlota 
* 1 CZK = 0,1378 zlota 
* 1 SKK = 0,1030 zlota 
* 100 JPY = 2,6515 zlota

## Povezano
* Spisak valuta
Gruzijski lari

**Lari** (gruzijski: *ლარი*) je zvanična valuta Gruzije. Jedan lari se sastoji iz 100 tetrija. Reč *lari* je stara gruzijska reč za zalihe ili vlasništvo dok je tetri gruzijska reč za novac iz 13. veka.

Ranije valute korišćene u Gruziji su maneti i abazi.

Gruzija je 1993. zamenila rublju ekvivalentnim lari bonovima. Valuta se štampala samo u obliku novčanica, nije imala podjedinice i pretrpela je hiperinflaciju. Postojale su novčanice od 1 do milion larija kao i neuobičajene novčanice od 3, 3.000, 30.000 i 150.000 larija.

Vlada Eduarda Ševardnadzea u oktobru 1995. ukida bonove i uvela novu valutu - lari. Od tada je valuta stabilna.

Lari nije u upotrebi u Abhaziji i Južnoj Osetiji, regionima sa separatističim težnjama.

Lari izdaje Narodna banka Gruzije.

## Apoeni
### Kovani novac
Osim kovanih tetrija postoje i novčići u vrednosti od 1 i 2 larija.
### Novčanice
1 lari - slikar Niko Pirosmanašvili
2 lari - kompozitor Zaharije Palijašvili
5 larija - istoričar Ivane Javahišvili
10 larija - pesnik Akaki Cereteli
20 larijaa - državnik i pisac, otac nacije Ilija Čavčavadze
50 larija - kraljica Tamara
100 larija - pesnik Šota Rustaveli
200 larija (*predlog, još nije u opticaju*) - antisovjetski vođa Kakuca Čolokašvili
500 larija (*samo u bezgotovinskim transakcijama*) - kralj David IV Graditelj

## Povezano
* Spisak valuta
Ukrajinska grivnja

**Grivnja** (ukrajinski: *гривня*, ; simbol: **₴**) je zvanična valuta Ukrajine. Uvedena je 2. septembra 1996 kada je zamenila ukrajinski kabarovanec (ukrajinski: *карбованець*). Kabarovanec je ranije bio valuta nezavisne Ukrajine pre i tokom Drugog svetskog rata. Jedna grivnja se deli na 100 **kopijki** (ukrajinski: *копійка*). Međunarodni kod je **UAH**.

Grivnje izdaje Narodna Banka Ukrajine. Inflacija tokom 2005. je iznosila 13.5%.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200 i 500 grivnji a kovani novac u apoenima od 1, 2, 5, 10, 25 i 50 kopijki i 1 grivnje.

Ime potiče najverovatnije od reči za grivu.

## Povezano
* Spisak valuta

## Vanjske veze
* Narodna Banka Ukrajine
Rumunski lej

**Lej** (rumunski: *leu*) je zvanična valuta u Rumuniji. Deli se na 100 bana (*ban*). Od 2005. međunarodni kod valute, novog rumunskog leja, je RON. Lej izdaje Narodna banka Rumunije. Inflacija na godišnjem nivou iznosi 7.1%.

Rumunija će postati članica EU u 2007. a vlasti planiraju da usvoje evro do 2012-2014. Moldavski lej je nazvan po rumunskom nakon što je ova država postala nezavisna 1993.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 1, 5, 10, 50, 100, 200 i 500 leja a kovani novac u apoenima od 1, 5, 10 i 50 bana.

Pogledaj još:
spisak valuta
Turska lira

**Nova turska lira** () od 1. januara 2005. godine zvanična valuta Republike Turske i Turske republike Severni Kipar.
## Historija
Nakon perioda veoma visoke inflacije koja je konstantno bila prisutna od 1970. godine, a naročito izražene od 1990. godine, uz pomoć Svetske banke i MMF-a Turska je uspela da izvrši korekciju kursa, promovišući novu valutu umesto ,sada već stare, turske lire.

U trenutku kada je inflacija započela, 1 američki dolar vredeo je 9 turskih lira, da bi početkom 21. veka kurs iznosio čitavih 1.350.000 turskih lira.

1 nova turska lira (YTL/TRY) je ekvivalent 1.000.000 turskih lira (TL/TRL). 1 nova turska lira sastoji se od 100 kuruša.

Za razliku od turskih lira, nova valuta ima i novčanice u apoenima 50 i 100 novih lira tj. ekvivalent 50 i 100 miliona lira.

Do kraja 2005. godine predviđeno je da platežno sredstvo budu paralelno turska lira i nova turska lira.

## Kovanica

## Povezano
* spisak valuta
* Osmanska lira
Litvanski litas

**Litas** (litvanski: *litas*) je bila zvanična valuta Litvanije. Jedan litas je imao 100 centi. Litas je izdavala Banka Litvanije. Inflacija tokom 2005. je iznosila 2.7%.

## Historija
Litas je prvi put uveden 1922, posle Prvog svetskog rata i ponovo, kada je Litvanija povratila nezavisnost, 1993. Prelazak sa rublje na litas je obeležila privremena valuta - talonas. Ime je stvoreno na osnovu imena države, slično Letoniji i latu. Kurs litasa je bio vezan za američki dolar od 1994. do 2002. u odnosu 1:4, a od 2002. do uvođenja evra 1. januara 2015. godine bio je vezan za evro.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 10, 20, 50, 100, 200 i 500 litasa a kovani novac u apoenima od 1, 2, 5, 10, 20 i 50 centi kao i 1, 2 i 5 litasa.

## Povezano
* Spisak valuta
Letonski lat

**Lat** (letonski: *lats*) je bila zvanična valuta Letonije. Lat je izdavala Banka Letonije. Jedan lat sastoji se od 100 santima (*santīms*).

## Historija
Lati su prvi put uvedeni 1922. kada su zamenili letonsku rublju koja je bila valuta od 1919. do 1922, i kasnije ponovo između 1992. i 1993 kada su ponovo vraćeni lati. Lat je u Letoniji zamenjen evrom na 1. januar 2014.

Postoje novčanice u iznosima 5, 10, 20, 50, 100 i 500 lata i kovanice 1 i 2 lata kao i od 1, 2, 5, 10, 20 i 50 santima. Postoje i specijalne jubilarne verzije napravljene od zlata i srebra u vrednostima 2, 10, 20 i 100 lata. Na novčanici od 10 lata prikazana je reka Daugava.

## Povezano
* Spisak valuta
Estonska kruna

**Kruna** (estonski: *kroon*) je bivša zvanična valuta Estonije. Prvi put je uvedena 1928. Kruna se sastoji iz 100 senta. Izdavala ju je Banka Estonije.

## Istorijat
### Prva kruna (1928-1940)
Kruna je uvedena 1928 kada je zamenila estonsku marku koja je bila u opticaju od 1919. Bila je u opticaju do sovjetske okupacije kada je zamenjena rubljama.

### Druga kruna (1992-2011)
Kruna je ponovo uvedena nakon oslobođenja 1992. godine i od 20. juna iste godine ostala stabilna. Zamenila je sovjetsku rublju. Prvo je bila vezana za nemačku marku, a kasnije za evro. Prosečna inflacija je bila oko 4% na godišnjem nivou.

Estonija je 1. januara 2011. godine usvojila evro. Banka Estonije se obvezala biti dostupna za menjanje kovanica i novčanica estonske krune u evre u bilo kojem iznosu na neodređeno vreme.

## Kovanice

## Novčanice

## Povezano
* Kruna
* Spisak valuta

## Vanjske veze
* Banka Estonije
Kiparska funta

**Kiparska funta** je bivša službena valuta u Republici Kipar koja se koristila samo na grčkom delu ostrva od 1879. do 2007. godine, kada je Republika Kipar kao članica Evropske unije od 2004. usvojila evro.

Jedna kiparska funta (*CYP*) sastoji se od 100 kiparskih centi. Odnos između kiparske funte i evra: 1 kiparska funta vredi nešto manje od 2 evra.

## Povezano
* Spisak valuta
Malteška lira

**Lira** (malteški: *Lira Maltija*) je bila zvanična valuta na Malti. Britanci na ostrvu su liru zvali funta. Međunarodni kod za liru je bio MTL. Jedna lira se delila na sto centi.

Po vrednosi nalazila se na drugom mestu u svetu iza kuvajtskog dinara.

Novcem je upravljala Centralna Banka Malte. Inflacija u 2005. je iznosila 3%.

Papirne novčanice su se izdavale u apoenima od 2, 5, 10 i 20 lira a kovani novac u apoenima od 1 lire kao i 1, 2, 5, 10, 25 i 50 centi.

Malta je u 2008. počela koristiti euro.

## Vanjske veze

* Centralna Banka Malte 

Pogledaj još:
spisak valuta
Moldavski lej

**Lej** (moldavski: *leu moldovenesk*) je zvanična valuta Moldavije. Jedan lej se deli na 100 bana. Moldavski lej je dobio ime po rumunskom leju. Uveden je 29. novembra 1993. Lej je zamenio privremene kupone. Međunarodni kod za lej je MDL.

Novac izdaje Narodna Banka Moldavije. Inflacija je iznosila 11.9% u 2005. godini.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 i 1000 leja a kovani novac u apoenima od 1, 5, 10, 25 i 50 bana.

Kao i u mnogim drugim zemljama istočne Evrope jake strane valute se koriste uporedo sa zvaničnm valutama. Na prvom mestu to je američki dolar a na drugom evro.

## Vanjske veze

* Narodna Banka Moldavije

Pogledaj još:
spisak valuta
Albanski lek

**Lek** (albanski: *Leku*) je nacionalna valuta u Albaniji. Međunarodni kod valute je ALL.

Lek izdaje Narodna banka Albanije. Inflacija u 2005. je iznosila 2,4%.

Ime lek potiče od skraćenog imena Aleksandra Velikog (*Leka i Madh*). Ime podjedinice kindarka (odnosno kintara) potiče od albanske reči *kind* (stotina).

Danas se koriste novčanice od 100, 200, 500, 1000 i 5000 leka i kovani novac u apoenima od 1, 5, 10, 20, 50 i 100 leka.

Do 1912. Albanija je koristila otomanski novac a nakon sticanja nezavisnosti nastao je period političkog haosa koji je odložio uvođenje nacionalne novčane jedinice do 1926. godine. Tada je kurs leka bio jednak kursu italijanske lire. Lek je devalviran nakon italijanske okupacije. Monetarne reforme su sporovođene dva puta - 1965. i 1991. Stari lek je menjan za novi u odnosu 10:1 a zatim i 50:1. Između 1946. i 1948. lek je bio vezan za jugoslovenski dinar a potom za sovjetsku rublju sve do 1961. kada je promenjena vrednost rublje.

## Vanjske veze

* Narodna banka Albanije
* Novčanica od Albanije  

Pogledaj još:
spisak valuta
Farska kruna

**Kruna** je valuta u upotrebi na Farskim Ostrvima. Krune izdaje Danska Narodna banka i nisu nezavisna valuta. Farska kruna je zapravo danska kruna sa prirodnim motivima Farskih Ostrva na novčanicama koje se izdaju u apoenima od 50, 100, 200, 500 i 1.000 kruna. Kovanice u upotrebi danski kao i na Grenlandu. Godišnja inflacija u 2005. je iznosila 5.1%.

S obzirom na to da nije nezavisna valuta, nema ni međunarodni kod. Kod danske krune je DKK.

## Povezano
* Kruna
* spisak valuta

## Vanjske veze
* Narodna banka Danske
Gibraltarska funta

**Gibraltarska funta** je valuta koju izdaje vlada Gibraltara. To je zapravo oblik Britanske funte. Novčanice imaju sopstveni dizajn a poput škotske funte nije sredstvo plaćanja u Engleskoj ali se može zameniti po kursu 0.92:1.
Guernseyska funta

**Gernzijska funta** () je valuta koja se koristi na Gernziju. Ova valuta nije nezavisna već je, slično škotskoj funti, samo lokalni oblik britanske funte. Paritet sa britanskom funtom je 1:1. S obzirom na to da nije nezavisna valuta, nema ni međunarodni kod ali se može koristiti GGP.

Gernzijsku funtu izdaje državna blagajna (*Treasury and Resources Department*). Godišnja inflacija je iznosila 4.9% u 2005.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 1, 5, 10, 20 i 50 funti a kovani novac u apoenima od 1, 2, 5, 10, 20 i 50 penija kao i 1 i 2 funte.

Zvanično je sredstvo plaćanja isključivo na Gernziju ali se može koristiti i na Džerziju.
Mastrihtski ugovor

**Ugovor o Evropskoj uniji** poznatiji kao **Ugovor iz Maastrichta** potpisan je 7.2. 1992., a stupio je na snagu 1.1., odnosno 1.11. 1993. godine.

Države članice nekadašnje Evropske ekonomske zajednice su njime uspostavile Evropsku uniju te time ujedno označile novu etapu u integriranju svojih država u sve čvršću uniju, u kojoj se odluke donose što je bliže moguće građanima.

Ovim su Ugovorom postavljeni ciljevi ekonomske i monetarne unije, jedinstvene valute, zajedničke vanjske i sigurnosne politike, zajedničke obrambene politike, a zatim i obrane, uvođenja građanstva Unije, uske suradnje u pravosuđu i unutarnjim poslovima.

Ugovorom u Europskoj uniji ovaj je europska integracija iz pretežno privredne integracije prerasla u političku uniju.

## Ratifikacija
Proces ratifikacije ugovora je bio suočen s nizom poteškoća u budućim državama-članicama.

Najveća od njih je bila u Danskoj, gdje je 2.6. ratifikacija propala na referendumu za nekih 50.000. glasova. Zbog toga je Danska pristupila ugovoru tek kada su uvažene neke njene rezervacije u okviru posebnog Edinburškog sporazuma, a isti ratificiran 18.5. 1993.

U Francuskoj je referendum o ratifikaciji 21.9. 1992. tijesno prošao s tek 51,05 % glasova.

U Velikoj Britaniji su se ratifikaciji u Parlamentu suprotstavile ne samo opozicijski zastupnici iz Laburističke i Liberalno-demokratske stranke, nego i frakcija vladajućih konzervativaca na čelu s Maastrichtskim pobunjenicima. Njihov broj je bio iznad većine nužne za izglasavanje ratifikacije u Donjem domu Parlamenta, pa je vlada premijera Johna Majora bila blizu toga da izgubi povjerenje.

## Vanjske veze
* The Treaty on European Union  - Online version (originalna verzija, bez dokumenata)
** Download version  as PDF (Portable Document Format)
** For other languages look at the EU page on the Evropski ugovori 
** Trenutna verzija ugovora
* The History of the European Union - The Treaty of Maastricht
* Maastricht Treaty  European NAvigator
----

*Kronologija ugovora i institucija EU*
Liberalni demokrati (UK)

**Liberalni demokrati** (engleski *Liberal Democrats*, skraćeno *Lib Dems*) je naziv za britansku političku stranku lijevog centra.

Osnovana je godine 1988. godine spajanjem bivše Liberalne stranke i Socijaldemokratske stranke. Ispočetka je nastojala zastupati interese i ideologiju političkog centra, ali je njena platforma i ideologija s vremenom, pogotovo nakon dolaska Tonyja Blaira na vlast počela skretati ulijevo, pa su tako Liberalni demokrati bili najžešći kritičari rata u Iraku i protivili se mnogim inicijativama njegove vlade usmjerenim na gaženje osobnih sloboda.

Liberalni demokrati se također zalažu za potpunu integraciju Velike Britanije u EU, kao i za uvođenje proporcionalnog izbornog sistema, tvrdeći da u trenutnom većinskom sistemu njihovi glasači - kojih ima oko 25 % - ne dobijaju adekvatnu zastupljenost u Parlamentu kojim dominiraju laburisti i konzervativci.

Nakon izbora 2010. godine su pod vodstvom Nicka Clegga došli na vlast sklopivši koaliciju s Konzervativnom strankom.

## Vanjske veze

* Liberal Democrats official site
* Gloucester Liberal Democrats
Bjeloruska rublja

**Beloruska rublja** () je zvanična valuta u Belorusiji. Simbol za belorusku rublju je »Br« a kod *BYR*. Jednu rublju čini 100 kapejki.

Nakon raspada SSSR-a u Belorusiji je privremeno uveden sistem bonova kako bi se zamenio sovjetski novac. Prva Beloruska rublja je uvedena 1992. godine i imala je vrednost od 10 sovjetskih rubalja. Nova beloruska rublja koja je i danas u opticaju je uvedena 2000. u vrednosti od 1000 starih za 1 novu.

Godišnja inflacija rublje je 10,3% u 2005. Novac izdaje Narodna Banka Republike Belorusije.

Rublja se izdaje isključivo u papirnim novčanicama. Apoeni novčanica su 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000, 10 000, 20 000, 50 000 i 100 000 rubalja. Danas se retko sreću novčanice od 1 i 5 rubalja. Kopejke se više ne izdaju ni u jednom obliku.

Od momenta dolaska na vlast Aleksandar Lukašenko je veliki zagovornik zajedničke valute Belorusije i Rusije. Planirano je da Belorusija prvo pređe na rusku rublju tokom 2003. kako bi tokom 2007. ili 2008. bila uvedena nova zajednička valuta, međutim ovaj plan nikada nije ostvaren i njegova budućnost je neizvesna, dok je sama beloruska rublja devalvirala 56 % 24.5.2011. godine http://www.forbes.com/feeds/ap/2011/05/25/general-eu-belarus-crisis_8484472.html

## Povezano
* Spisak valuta

## Vanjske veze

* Narodna Banka Belorusije
Pridnjestrovska rublja

**Pridnjestarska rublja** je valuta koja se koristi u Pridnjestrovlju, separatističkoj oblasti Moldavije. S obzirom da Pridnjestrovlje nije međunarodno priznata država, ni njena valuta nema međunarodni kod niti se može koristiti izvan Pridnjestrovlja. Lokalna skraćenica je ‘*r.*’. Jedna rublja se deli na 100 kopejki.

Novac izdaje Pridnjestarska republička banka. Inflacija u 2005. je iznosila 10.83%

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 50, 100, 200 i 500 rubalja a kovani novac u apoenima od 1, 5, 10, 25 i 50 kopejki.

Prvi put je uvedena 1994. Uglavnom se sastojala od pečatiranih sovjetskih i ruskih novčanica. U avgustu 1994. uvedena je druga rublja koja je usled hiperinflacije brzo izgubila vrednost. Nova rublja je uvedena 2000. godine u vrednosti od milion starih rubalja.

## Povezano
* Spisak valuta

## Vanjske veze
* Pridnjestarska republička banka
Hrvatska socijalno-liberalna stranka

**Hrvatska socijalno-liberalna stranka** (akronim **HSLS**), politička stranka centra koja djeluje u Hrvatskoj.

Osnovana je godine 1989. u doba komunizma u Hrvatskoj pod imenom **Hrvatski socijalno-liberalni savez**, kao svojevrsni reformski eksperiment u okviru tadašnjeg Socijalističkog saveza radnog naroda. No, pred izbore 1990. se brzo profilirala u autentičnu političku stranku kojoj je cilj bio rušenje tadašnjeg komunističkog sistema, kao i osamostaljenje Hrvatske u odnosu na tadašnju Jugoslaviju. Zbog toga je sudjelovala u okviru tadašnje Koalicije narodnog sporazuma, ali, kao i druge stranke KNS-a nije dobila veliki broj mjesta u Saboru.

Predsjednik HSLS Dražen Budiša je za vrijeme rata 1991. godine dobio mjesto u Vladi demokratskog jedinstva, ali ju je početkom 1992. napustio nezadovoljan navodnom popustljivošću predsjednika Franje Tuđmana prema pobunjenim srpskim dijelovima Hrvatske. To mu je donijelo znatnu popularnost, te je na predsjedničkim izborima 1992. godine osvojio drugo mjesto, a HSLS postao glavna opozicijska stranka u Hrvatskoj, naknadno potvrđenoj na izborima za Županijski dom početkom 1993. godine.

Međutim, od 1995. počinje oporavak Socijaldemokratske partije Hrvatske koji HSLS-u otima glasove, a sam HSLS zapada u unutrašnji raskol između dviju frakcija - zagovornika i protivnika suradnje s vladajućim HDZ-om. Zbog toga su 1997. godine disidenti pod Vladimirom Gotovcem formirali vlastitu Liberalnu stranku.

Godine 1998. SDP i HSLS sklapaju sporazum temeljem koga će dvije godine kasnije poraziti vladajuću Hrvatsku demokratsku zajednicu i formirati vladu lijevog centra, poznatu pod nazivom Trećesiječanjska vlast.

Međutim, suradnja dvije stranke je bila kratkog vijeka, a glavni kamen spoticanja suradnja s Haškim sudom po pitanju pravosudnog procesuiranja ratnih zločina počinjenih od strane hrvatskih formacija. Godine 2002. Budiša je pokušao srušiti Račanovu vladu, ali dio njegove parlamentarne frakcije je ostao vjeran Račanu i formirao vlastitu stranku zvanu Liberalni demokrati.

HSLS je pred izbore 2003. sklopio koaliciju s Demokratskim centrom, najavivši postizbornu koaliciju s HDZ-om. Međutim, savez HSLS i DC je teško poražen na izborima, osvojivši samo 3 mandata (HSLS 2, 1 DC), nakon čega je Budiša podnio ostavku na mjesto vođe stranke.

HSLS je poslije izbora podržavala premijera Ive Sanadera, a godine 2005. se ujedinila s nekadašnjim disidentima iz Liberalne stranke.

Pred izbore 2007. je najavio koaliciju s tada opozicijskom Hrvatskom seljačkom strankom, a nakon izbora je zajedno s njom ponovno podržala Sanadera. Bila je dio vladajuće koalicije pod Sanaderom, a kasnije pod Jadrankom Kosor. U julu 2010. je izašla iz koalicije, ali su njeni zastupnici, suprotno volji stranke, nastavili podržavati vladu i izašli iz stranke. HSLS je tako prvi put nakon 1990. postala van-parlamentarna stranka. Na izborima 2011. godine nije uspjela osvojiti nijedan mandat.

## Vanjske veze
* Hrvatska socijalno liberalna stranka službena stranica
Hrvatska seljačka stranka

**Hrvatska seljačka stranka** (HSS) naziv je za političku stranku centra u Hrvatskoj koja zastupa interese poljoprivrednog stanovništva.

Stranka je u svom današnjem obliku osnovana 25.5. 1991. godine, a u ideološkom smislu nastavlja tradiciju Hrvatske pučke seljačke stranke koju je 1904. osnovao Stjepan Radić.

Od 2000. do 2003. godine bila je dio vladajuće koalicije Ivice Račana, odnosno Trećesiječanjske vlasti.

Pred izbore 2007. najavila je izbornu koaliciju s Hrvatska socijalno-liberalnom strankom i Primorsko-goranskim savezom. Nakon izbora 2007. godine je ušla u vladajuću koaliciju s Hrvatskom demokratskom zajednicom, odnosno drugi kabinet premijera Ive Sanadera. Na izborima 2011. je teško poražena i spala je na samo jednog zastupnika u Saboru. Na izborima 2015. je zajedno sa HDZ-om kao dio Domoljubne koalicije osvojila 1 saborsko mjesto. U Europskom parlamentu je zastupa Marijana Petir, izabrana 2014. na zajedničkoj listi sa HDZ-om. Godine 2016. je mjesto predsjednika preuzeo Krešo Beljak, a nakon čega je HSS ušao u koaliciju sa SDP-om. Na izborima 2016. godine je osvojila 5 mjesta u Saboru.

## Vanjske veze
* Službena stranica