Napad na Gojlo 1942.

**Napad na naftne izvore u [[Gojlo|Gojlu]]** je bila jedna od najspektakularnijih partizanskih diverzantskih akcija u toku drugog svjetskog rata u Jugoslaviji, izvedena 6. septembra 1942. godine.

Akciju su izvele jedinice 7. hrvatske NO brigade, Banijske proleterske čete i Moslavačkog partizanskog bataljona i delovi 1. slavonskog NOP odreda i ostaci Krajiškog proleterskog bataljona.« Najveći teret borbe u samom mjestu je ponijela prva Slavonska udarna četa i Banijska proleterska četa.

Uništenjem postrojenja u Gojilu, izvesno vreme je obustavljena proizvodnja nafte koja je prerađivana za potrebe Vermahta u rafinerijama kod Siska i u Bosanskom Brodu. Tako je eksploatacije nafte iz Gojila iznosila samo 9.605 tona u 1942. godini, za razliku od regularne eksploatacije u 1943. godini, koja je iznosila 21 582 t.

## Pripreme

Ovom pothvatu velikih razmera je prethodila pomna obavještajna priprema. Nakon što je Štab 3. operativne zone NOV i PO Hrvatske donio odluku o napadu na Gojilo, iz Slavonije s dva pratioca upućen zamjenik komandanta Zone Bogdan Crnobrnja sa zadatkom da izvrši sveobuhvatne pripreme za tu akciju, a zatim da komanduje svim jedinicama koje bi učestvovale u akciji. Bogdan Crnobrnja se toga priseća: 

Istodobno, zbog neprijateljske ofenzive na Baniju, banijske su se snage povukle na Kordun, odakle su neki prebačeni u Moslavinu. Po naređenju Glavnog štaba za Hrvatsku, krajem avgusta u rejon Moslavine prebačena su, preko Save, tri bataljona Banijskog odreda, sa zadatkom da pomognu moslavačkim i slavonskim jedinicama u daljem razvoju borbe u tim krajevima. 

Početkom septembra u Moslavinu prebačeni su 7. banijska brigada, delovi I. slavonskog NOP odreda i Krajiškog proleterskog bataljona i Banijska proleterska četa. 2. septembra 1942. godine, po naređenju GŠ NOP odreda za Hrvatsku, od 3, 5. i Udarnog bataljona Banijskog partizanskog odreda formiran je Operativni štab NOP odreda Banije, kasnije Sedma banijska udarna brigada. Njena prva veća akcija bio je napad na petrolejske izvore u Gojilu. 4. IX Banijci su došli u vezu s Moslavačkim bataljonom. 

Zajedno s Slavoncima stvoren je plan za akciju na petrolejske izvore kod Gojila. 

Komandant Psunjskog partizanskog odreda Vicko Antić je nakon rata pisao o napadu na Gojilo. Naglasivši da je taj zadatak Štab 3. operativne zone povjerio "Psunjskom NOP odredu i Banijskoj i Bosanskoj proleterskoj četi", on opisuje njihov prelazak sa sektora Psunja za Moslavinu: 

Bogdan Crnobrnja, koordinator akcije, je nakon rata ovako opisao finalne pripreme: 

Narod sela Stupovača dao je sve od sebe u vrijeme partizanskog napada na Gojilo. U selu je bilo veoma živo. Prvi put se sakupilo na stotine partizana. Bio je tu operativni štab na čelu s Bogdanom Crnobrnjom-Toljom, Štab I slavonskog odreda, Banijskog odreda i Moslavičkog odreda. Bilo je mnogo partizana iz Stupovače koji su bili vodiči jedinicama. Mnogi omladinci bili su angažirani na raznim zadacima.

## Izvođenje akcije

U zoru 6. septembra 1942. godine partizani su izvršili napad na naftne izvore. Napad je počeo u pola pet ujutro. Banijci koji su bili umorni od duga puta dobili su zadatak da sa jednim bataljonom organizuju zasjedu prema Garešnici, sa drugim da ruše glavnu prugu Beograd-Zagreb kod Krivaje, a sa trećim da fingiraju napad na neprijateljske posade u Gornjoj Jelenskoj i Garešnici. Moslavački partizanski bataljon je bio u zasjedi prema Banovoj Jarugi. Bosanski proleteri su držali zasjedu prema Kutini. Neposredan napad na Gojilo izvršile su snage 1. i 3. bataljona Psunjskog partizanskog odreda i Banijska proleterska četa.

Petrolejske izvore je branilo oko 120 domobrana i oko 30-40 njemačkih vojnika. Njih je napadalo do 500 partizana. Iznenadnim naletom savladana je domobransko-njemačka posada u Gojilu kod Kutine (Moslavina), i zapaljeni petrolejski izvori. U napadu su pod privremenim zajedničkim Operativnim štabom učestvovali delovi 1. slavonskog odreda, Banijska proleterska četa i delovi Krajiškog proleterskog bataljona, dok su delovi Banijskog odreda i Moslavački bataljon obezbeđivali napad prema okolnim neprijateljskim garnizonima, naročito prema Kutini i Garešnici.«

Prema partizanskim izvorima je »zarobljeno 76 domobrana, pobijeno 32 Nijemca, zarobljeno 3, ubijen natporučnik domobrana, njemački zapovjednik poginuo.« Kod partizana su ostala 4 domobrana, ostali su pušteni.

## Izvještaji

U dnevniku Josipa Krajačića Prike, političkog komesara Psunjskog odreda, je zapisano: 

U izvještaju Operativnog štaba Partizanskog Odreda Banije stoji:

Istoga dana organi Kotarske oblasti NDH u Kutini obavijestili Veliku župu Prigorje, čije je sjedište bilo u Zagrebu: 

Deset dana kasnije, 16. septembra, u petnaesto-dnevnom izvještaju »Zapovjedničtva 1. oružničke pukovnije« »Vrhovnom oružničkom zapovjedničtvu« u Zagrebu ponavljaju se uglavnom podaci Kotarske oblasti u Kutini i dodaje: 

Tito (Valter) je 23. septembra javio Moskvi da naftni izvori još uvek gore: 

## Izvori

## Povezano
* Napadi na garnizone NDH
* Spisak borbi NOVJ u Slavoniji
* Narodnooslobodilačka borba u Slavoniji

## Vanjske veze
* Gojilo operation