open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Coreca

**Coreca** (*Coraca* ili *Corica*, na starinskom pisanju kamporaneškog narječja) je naselje u Italiji u provinciji Cosenza, u regiji Kalabrija.

Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 665 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 7 m.

## Upravna organizacija
Coreca je *[[frazione geografica|frazione]]* (vrsta upravne jedinice u Italiji) u općini (comune) Amantea, u pokrajini Cosenzi.

## Geografija
Nalazi se uz granicu sa Campora San Giovanni, u regiji Kalabriji, na 39°4' sjeverne zemljopisne širine i 16° 5' istočne zemljopisne dužine.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* by the CIA Factbook 
* Italian Railways
* Italian National and Regional Parks
* History of Italy: Primary Documents
* List and maps of archaeological sites in Italy
* WWW-VL: History: Italy  at IUE
Nikola Žigić

**Nikola Žigić** (Bačka Topola, 25. septembar 1980) je bivši srpski fudbaler. Kao napadač igrao je i za reprezentaciju Srbije.

Tri puta je dobio nagradu najboljeg igrača Srbije i Crne Gore, 2003., 2005. i 2006. godine. Visok je 2,02 m, pa je jedan od najviših igrača sveta. Pre Crvene zvezde igrao je za AIK Topolu, Mornar, Spartak i Kolubaru. Dok je igrao za Crvenu zvezdu u 110 utakmica postigao je 71 gol.(nacionalno prvenstvo, nacionalni kup i evropska takmičenja).
Nikola Žigić je bio najbolji golgeter u istoriji reprezentacije Srbije sa 20 golova za nacionalni tim Srbije.

Dana 26. maja 2010. Žigić je potpisao ugovor na četiri godine sa engleskim Birmingham Cityjem. U decembru 2014. je potpisao novi jednogodišnji ugovor sa engleskim Birmingham Cityjem. U reprezentaciji je debitovao u martu 2004. protiv Norveške, a reprezentativnu karijeru okončao je 2011. protiv Hondurasa. Za reprezentaciju Srbije odigrao je 57 utakmica i postigao 20 golova. Golove je postigao protiv Italije (2005), Poljske (2005), Kine (2005), O.Slonovače (2006), Azerbejdžana (2006), Belgije (2006), Jermenije (2006), Kazahstana (2007), Azerbejdžana (2 puta) (2007), Poljske (2007), F.Ostrva (2008), Litvanije (2008), Švedske (2009), Rumunije (2009), J.Koreje (2009), F.Ostrva (2010), Slovenije (2010), Estonije (2010) i Bugarske (2010).

## Reference

## Vanjske veze

* Profil Nikole Žigića na sajtu fudbalske reprezentacije Srbije
Lepaja

**Lepaja** je naselje u Srbiji u opštini Merošina u Nišavskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 674 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 736 stanovnika).

## Geografija

Lepaja je selo nadomak Oblačinskog jezera (opština Merošina) sa oko 2000 stanovnika, poznato po uzgajanju najkvalitetnijih višanja za slovenačkog proizvođača sokova Fruktal.

## Ime

Ime je, kažu meštani, nastalo u vreme turske okupacije kada je neka prelepa meštanka, da bi izbegla odvođenje u belo roblje Istanbula, nagrdila svoje lice pred samo odvođenje. Njene poslednje reči su, kako kažu meštani, bile „lepa ja, jadna ja“ pre nego što su je Turci ubili.

## Porodične grane u selu
* Stojanović
* Stojković
* Marković
* Milovanović
* Pešić
* Đokić
* Zdravković
* Milojević
* Nikolić

## Demografija
U naselju Lepaja živi 557 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 44,3 godina (42,7 kod muškaraca i 46,0 kod žena). U naselju ima 192 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,51.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (-{Fallingrain}-)
* Satelitska mapa (-{Wikimapia}-)
* Gugl satelitska mapa (-{Maplandia}-)
* Plan naselja na mapi (-{Mapquest}-)
Anton Drexler

**Anton Drexler** (Minhen, 13. jun 1884 - Minhen, 24. februar 1942) je bio nemački desničarski lider tokom 1920ih. Učestvovao je u osnivanju pan-germanske i antisemitske Nemačke radničke partije, prethodnice Nacionalsocijalističke nemačke radničke partije. Drexler je služio kao mentor Adolfu Hitleru tokom njegovih prvih dana u politici.

Radio je kao fabrički i železnički radnik, pisao je pesme i bio agitator folkiš pokreta. Za vreme Prvog svetskog rata pridružio se Domovinskoj stranci, a 1919. je bio jedan od osnivača Nemačke radničke partije. Stranci se uskoro pridružio i Adolf Hitler, na čiji je nagovor promenila ime u Nemačka nacionalsocijalistička radnička partija. Hitler se svojim govorima pokazao kao dominantna ličnost u stranci pa je 1921. preuzeo položaj predsednika koji je tada držao Drexler; on mu je i pre nudio predsedništvo, ali Hitler ga je na početku odbijao. 

Drexler je i dalje imao status počasnog predsednika, ali nakon neuspešnog puča 1923. NSDAP je zabranjen i članstvo ukinuto. Pridružio se drugoj stranci s kojom je izabran u bavarski parlament 1924. i nije imao nikakvu ulogu u obnovi Nacističke stranke sledeće godine. Ponovo se pridružio nacistima tek 1933. godine; iako je dobio čak i prestižno odlikovanje *[[Red krvi|Blutorden]]*, nije više imao nikakvog uticaja u stranci. U početku je korišćen u propagandi, ali do smrti 1942. je gotovo zaboravljen.
Lukačević

**Lukačević** je prezime koje nose sljedeće ličnosti:

* Vojislav Lukačević (1908 - 1945), četnički komandant
* Josip Lukačević (1983 - ), bosanskohercegovački fudbaler
Pansion

**Pansion** (od francuskog: *pension*, od latinskog: *pensio* = plaćanje, isplata, najam, najamnina) je zapravo isto što i hotel, dakle objekt za smještaj gostiju, jedina bitna razlika u odnosu na hotel, je u tom što *pansioni* pružaju ugostiteljske usluge samo svojim gostima.

Istina *pansion* može značiti i odgojni zavod u kojem pitomci uz nastavu imaju stan i hranu, ili internat u nekim srednjim školama.

*Pansion* u hotelskom žargonu znači uslugu koja pored noćenja, uključuje i doručak, ručak i večeru, za razliku od polupansiona u kom se uz noćenje nudi doručak i večera.
## Karakteristike
*Pansioni* su uz sve gore navedene karakteristike, obično i bitno manji i skromnije opremljeni objekti od hotela. Oni su nastali kao način prilagođavanja hotelijera, gostima tanjeg džepa. Grade se svuda, gdje ima potencijalne klijentele, od velikih gradova do izoliranih turističkih lokaliteta.

I oni se poput hotela, kategoriziraju, što ovisi o opremi i nivou usluge koju pružaju, i to najčešće u tri kategorije (zvijezdice), ali to zavisi od zakona pojedine države i nije svuda isto (u pojedinim državama ima i do pet kategorija).
## Reference

## Vanjske veze

* ''Osnovni ugostiteljski objekati za smještaj'' na portalu Turizmologija
Valdis Dombrovskis

**Valdis Dombrovskis** (; Riga, 5. avgust 1971) je letonski političar poznat kao 28. po redu premijer Letonije. Na dužnost je stupio 12. marta 2009. Nasledio je Ivarsa Godmanisa. Dombrovskis je od 2011. član stranke Jedinstvo. Ranije je bio poslanik u letonskom parlamentu i ministar finansija u periodu 2002 – 2004. i poslanik u evropskom parlamentu od 2004. do 2009. Na mesto premijera je došao u jeku velike ekonomske krize koja je izuzetno teško pogodila Letoniju, da bi se tokom njegovog mandata letonska ekonomija značajno oporavila, ali i sama Letonija doživela drastičan pad broja stanovnika, što se ponekad tumači posledicama njegove radikalne politike rezova, odnosno masovnom emigracijom osiromašenih Letonaca u druge zemlje EU.

Dana 27. novembra 2013. je Dombrovskis podneo ostavku, preuzevši odgovornost za smrt 54 lica u rušenju supermarketa u Rigi.

Po zanimanju je fizičar.

## Vanjske veze

* Lična prezentacija
Les Enfants du capitaine Grant

**Deca kapetana Granta** () je avanturistički roman francuskog pisca Žila Verna. Od 20. decembra 1865. do 5. decembra 1867. izlazio je u nastavcima u časopisu *Magasin d’Éducation et de Récréation* Žila Ecela, a kao roman objavljen je u tri toma (*Južna Amerika*, *Australija* i *Tihi Okean*) u periodu od 1867 do 1868. godine.

## Radnja romana

Škotski lord Glenarvan krstareći svojom jahtom *Dankan* pronalazi poruku u boci. Poruku je napisao kapetan Grant, kapetan broda Britanija koji je doživeo brodolom. Lord Glenarvan na molbu Meri i Roberta, dece kapetana Granta i svoje supruge, ledi Helene kreće na putovanje kome je cilj spasavanje kapetana Granta. Međutim, s obzirom na veliku oštećenost dokumenta, jedini siguran podatak je da se brodolom dogodio na 37. uporedniku južne hemisfere.

Uz pomoć svog prijatelja majora Mak Naba i slučajnog saputnika Žaka Paganela, Glenarvan, shodno prvom tumačenju dokumenta, kreće u Patagoniju. Ekspedicija prolazi kroz Kordiljere i pampase duž 37. uporednika, ali ne nalazi nikakve tragove kapetana Granta.

Posle bezuspešnog traganja, Žak Paganel pronalazi novu mogućnost tumačenja dokumenta, po kojoj kapetan Grant u Australiji. Dankan stiže u Australiju, gde ubrzo pronalaze mornara Ertona, podoficira sa Britanije. On pristaje da ih vodi konjima i zapregom do istočne obale, navodnog mesta brodoloma, dok Dankan bude opravljao sitan kvar u Melburnu. Međutim, Erton je u Australiji postao vođa razbojničke bande i ostavlja celu ekspediciju zaglibljenu u močvari, dok on sa svojim razbojnicima kreće za Melburn.

Lord Glenarvan i društvo uspevaju da se izvuku i prebace brodom na Novi Zeland, gde postaju zarobljenici ljudoždera. Na čudesan način izvlače se iz ove neprilike i vraćaju se na Dankan koji sticajem srećnih okolnosti nisu zauzeli razbojnici, a Erton je sada njihov zarobljenik.

Tražeći pusto ostrvo na kome bi mogli da ostave Ertona kao kaznu za razbojništva, dolaze do ostrva Tabor, jedinog preostalog kopna na 37. uporedniku i tu pronalaze kapetana Granta. Erton ostaje na ostrvu Tabor i pojavljuje se u nastavku, u romanu Tajanstveno ostrvo.

## Glavni likovi
* lord Edvard Glenarvan
* ledi Helena
* major Mak Nab
* Žak Paganel, francuski geograf
* Meri Grant, kći kapetana Granta
* Robert Grant, sin kapetana Granta
* Džon Mangles, kapetan broda Dankan
* Erton, podoficir sa Britanije
* Talkav, vodič kroz pampase

## Izdanja
Na srpskom jeziku roman je prvi put objavljen 1937. godine u prevodu Ivana R. Dimitrijevića.

## Vanjske veze
* Deca kapetana Granta na Projektu Gutenberg
Enej

U grčkoj mitologiji, **Enej** (grčki: Οἰνεύς) je kralj Kalidona u Etoliji, sin Portaona i Eurite, suprug Alteje i otac Dejanire, Meleagra, Tokseja, Klimena, Perifanta, Agelaja, Tireja (ili Fereja ili Fereta), Gorge, Eurimede, Motone, Perimede i Melanipe (premda se kao Meleagrov otac spominje u Ares, a kao Dejanirin Dionis). Enej je bio i otac Tidejev, koga mu je rodila Peribeja, kći Hiponusova, no Tidej je bio proteran iz Etolije i pojavljuje se u mitovima u vezi s Argosom. On je u Etoliju doneo umeće pravljenja vina, kojem ga je podučio Dionis.

Enej je poslao Meleagra u potragu za junacima koji će ubiti Kalidonskog vepra, koji je pustošio Kalidon po kazni, jer je Enej bio zanemario poštovanje Artemidinog kulta na žetvenim svetkovinama. Tako je započeo kalidonski lov, u kome su vepra ubili Meleagar i Atalanta. Međutim, izbila je svađa oko toga kome treba da pripadne veprova koža kao nagrada: Meleagar ju je dao Atalanti, no dvojica od njegovih ujaka, sinovi Testijevi, zahtevali su je za sebe, tvrdeći da, ukoliko Meleagar ne želi kožu, ona pripada njima po pravu krvnog srodstva. Meleagar ih je u besu ubio, što je prouzrokovalo rat između Kalidonjana i Kuretâ, u kojem su rat izgubili svi Enejevi sinovi, uključujući Meleagra.

Sinovi Enejevog brata Agrija svrgli su ga s kalidonskog prestola, ali Diomed, njegov unuk i sin Tidejev, vratio je Eneja na vlast (ili je zbog Enejeve odmakle starosti vlast prešla na Andremona, muža Gorginog). Dok ga je Diomed vodio na Peloponez, Enej je ili umro prirodnom smrću ili su ga u zasedi ubili preživeli Agrijevi sinovi. Diomed ga je pokopao u Argosu, a jedan grad nazvan je po njemu Eneje *(Oenoe)*.

## Reference

## Izvori
* Pseudo-Apolodor, *[[Biblioteka (Pseudo-Apolodor)|Biblioteka]]*, I, 8, 1-6
* Higin, *Fabulae*, 129, 172, 175
* Antonin Liberal, *Metamorphoses*, 2
* Pausanija, *Opis Helade*, II, 25, 2; IV, 35, 1; VII, 4, 1
* Diodor Sicilijski, *Istorijska biblioteka* IV, 34-35
Deti kapitana Granta

***Djeca kapetana Granta*** () je sovjetski crno-bijeli pustolovni film snimljen 1936. u režiji Vladimira Vajnštoka. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Julesa Vernea.

## Vanjske veze
*
Petar Prvi (film)

***Petar Prvi*** () je sovjetski crno-bijeli historijski film u dva dijela, snimljen u režiji Vladimira Petrova, te prikazan 1937. i 1939. godine. Naslovni protagonist, čiji lik tumači Nikolaj Simonov, je ruski car Petar Veliki. Radnja započinje njegovim porazom u bitci kod Narve 1700. godine, te prati njegove napore da što bržim uvođenjem zapadne tehnologije i običaja modernizira zaostalu rusku državu kako bi se uspješno mogla suprotstaviti švedskim osvajačima i preokrenuti tok Velikog sjevernog rata.

*Petar Prvi*, na čijem scenariju je radio ugledni književnik Aleksej Tolstoj, predstavljao je jedan od najspektakularnijih i najambicioznijih projekata predratne sovjetske kinematografije. Iako se ponekad tumači kao svojevrstan alegorijski hommage Staljinu, a drugi dio, koji prikazuje sukob Petra sa njegovim sinom Aleksejem (koga glumi Nikolaj Čerkasov) alegorijsko opravdanje Velike čistke, *Petar Prvi* se odlikuje neobično iskrenim prikazom ruskog monarha, ali i prikazom posljedica koje je njegova politika imala na običan narod. Prvi dio filma je godine 1937. dobio nagradu na Svjetskoj izložbi u Parizu, a godine 1941. je niz glumaca za svoje nastupe dobio Staljinovu nagradu.

Godine 1965. je film ponovno distribuiran u sovjetskim kino-dvoranama, pri čemu su mnoge scene bile isječene.

Početkom 1980-ih je prikazan na programu JRT u četiri dijela, odnosno kao svojevrsna mini-serija, i to neposredno nakon sovjetske TV-serije *[[Mladost Petra (TV serija)|Mladost Petra]]* koja prikazuje događaje prikazane neposredno prije onih u filmu.

## Vanjske veze
* 
* 
* «Пётр Первый». Первая серия  Энциклопедия отечественного кино 
* «Пётр Первый». Вторая серия  Энциклопедия отечественного кино 
* «Петр Первый»  Алла Тарасова : Неугасимая Звезда 
* Наше кино — Пётр Первый
* Петр Великий в зеркале киноэкрана
Rušenje trgovačkog centra Maxima u Rigi

Krov **trgovačkog centra [[Maxima Group|Maxima]]** u Zolitūdeu, oblasti Rige, glavnog grada Latvije se iznenada urušio 21. novembra 2013. u 17:41. Urušavanje je prouzročilo smrt 54 osobe, uključujući 3 pripadnika spasilačkih službi; 39 ljudi je ranjeno. Za nepoznat broj ljudi se vjeruje kako su uspjeli napustiti poprište događaja neozlijeđeni ili bez da su zatražili medicinsku pomoć. Taj je događaj predstavljao najgoru katastrofu u historiji Latvije od potonuće parobroda *[[Majakovski (brod)|Majakovski]]* u riškoj luci 1950. godine, kada je poginulo 147 ljudi.

Nesreća je izazvala političku krizu u Latviji. Predsjednik Andris Bērziņš ju je proglasio "ubistvom", a 27. novembra 2013. je latvijski premijer Valdis Dombrovskis podnio ostavku, preuzevši odgovornost za tragediju.

## Izvori

## Vanjske veze
Savjet narodne obrane SFR Jugoslavije

**Savjet narodne obrane** je bilo savjetodavno tijelo u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji, koje se bavilo razmatranjem vojnih pitanja i pitanja iz područja narodne obrane.

Savjet narodne obrane SFR Jugoslavije je uveden Ustavom iz 1963. godine. Sjednice savjeta je sazivao predsjednik Republike, a kasnije predsjednik Predsjedništva SFR Jugoslavije.
 
Članove Savjeta narodne obrane biralo je, na prijedlog Predsjednika Republike (kasnije Predsjedništva SFR Jugoslavije), Savezno vijeće Skupštine SFR Jugoslavije. Za članove Savjeta narodne obrane birani su bivši i aktivni visoki oficiri i generali Jugoslavenske narodne armije, dužnosnici društveno-političkih i drugih organizacija, istaknute ličnosti, narodni heroji i dr.
 
Pored Savjeta narodne obrane, u SFR Jugoslaviji je postojao i Savjet federacije.
Kopnena vojska JNA

**Kopnena vojska** (KoV) je po brojnosti bila najveća grana (vid) Jugoslavenske narodne armije. Imala je oko 140.000 aktivnih vojnika (uključujući 90.000 ročnika), a mogla je u ratnim okolnostima mobilizirati preko milijun rezervista. Rezervne snage su bile organizirane po republičkim linijama u snage Teritorijalne obrane, a koje su u ratnim prilikama bile su podčinjene Vrhovnoj komandi JNA kao integralni dio obrambenog sustava. Teritorijalnu obranu činili su bivši ročnici koji su povremeno bilo pozivani na vojne vježbe.

## Historija
Kopnena vojska JNA svoje korijene vuče iz Drugog svjetskog rata tj. partizanskih jedinica. Kao dio antifašističke borbe tokom Drugog svjetskog rata, Narodno-oslobodilačka vojska Jugoslavije (NOVJ) je formirana je 22. prosinca 1941. u Rudu u Bosni i Hercegovini. U veljači 1945., NOVJ je preimenovana u Jugoslovenska armija, a 22. prosinca 1951. godine dodan je pridjev narodna. Dan Vojske SFR Jugoslavije se obilježavao svake godine na 22. prosinca.

U oružanim snagama SFR Jugoslavije u sastavu KoV- su bili: rodovi vojske, pješaštvo, oklopne jedinice, topništvo, topničko-raketne jedinice (PVO), veza i atomsko-biološko-kemijska obrana.

Po Ustav Jugoslavije iz 1974. godine KoV je bila podjeljena u šest vojnih oblasti u pet republika:
* Prva armija (Beograd) - sjever SR Srbije i SAP Vojvodina
* Druga armija (Niš) - jug SR Srbije i SAP Kosovo
* Treća armija (Skoplje) - SR Makedonija
* Peta armija (Zagreb) - SR Hrvatska
* Sedma armija (Sarajevo) - SR Bosna i Hercegovina
* Deveta armija (Ljubljana) - SR Slovenija

## Naoružanja i vojna oprema

## Galerija

Image:Stuart m5a1 cfb borden 4.JPG|М3 Stuart
Image:Pt-76 afv.jpg|PT-76
Image:M47.jpg|M47 Patton
Image:T-55 skos RB.jpg|T-55
Image:T-72M2.jpg|T-72
Image:M7 Priest at APG.jpg|M7
Image:Музей военной техники Оружие Победы, Краснодар (68).jpg|ISU-152
Image:2S1 Gvozdika.jpg|2S1 Gvozdika
Image:M18 hellcat side.jpg|M18 Hellcat
Image:M36-GMC-Danbury.0004zx4t.jpg|M36
Image:SU 100 czech republic.jpg|SU-100
Image:M53 Praga.jpg|M53/59 Praga
Image:ZSU-57-2 Hun 2010 02.jpg|ZSU-57-2
Image:BOV BSD (2).jpg|BOV


## Reference

## Literatura
*
Aljaška ovca

**Alaška ovca** (latinski: *Ovis dalli*) koje Amerikanci i Kanađani zovu **Dali ovca**, je vrsta ovce iz porodice američkih muflona, koja živi po planinskim visovima Aljaske i zapadne Kanade.

## Izgled
Boja krzna im varira od bijele do svijetlo smeđe, imaju velik i snažan trup i kratki rep. Odrasli mužjaci dugi su od 1,3 do 1,8 metara i teže 46 do 110 kg, ženke su nešto manje, duge su od 1,3 do 1,6 i teške od 46 do 50&nbsp;kg. Imaju malu glavu, sa dugom njuškom i malim zaobljenim ušima i dugi snažan vrat.

Oba spola imaju rogove, ali ovnovi imaju znatno veće, oni su im stalni, kao što je to slučaj i kod svih ostalih šupljorožaca, tako da ih ne odbacuju svake godine. Njihovi rogovi imaju koštanu srž kojom su pričvršćeni za lubanju, i rožnati vanjski omotač. Aljaškim ovcama rogovi rastu tokom čitavog života, pa im se na osnovu toga, može ustanoviti starost slično poput godova na drveću.

## Karakteristike
Alaške ovce su biljožderi, koje jedu travu i lišće sa grmova. U potrazi za hranom stalno se sele, od vrhunuca po kojima pasu ljeti, do dolina po kojima ima još nešto hrane zimi. 

Aljaške ovce ne žive u stadima, već su mužjaci i ženke žive odvojeno osim u vrijemeparenja kad se formiraju kratkotrajne porodice. 
One imaju brojne predatore, a to su vuci, risovi, kojoti, grizliji i rosamasi, a janjad im ponekad ugrabe orlovi.

Aljaške ovce janje se u maju u sigurnosti osamljenih litica, u kojima majke imaju mogućnosti ostati uz svoje bespomoćno janje bar 24 sata, nakon kojih je ono u stanju trčati uz majku. Nakon tih prvih nekoliko kritičnih sati, mora što više jesti, da dovoljno ojača i preživi prvu tešku zimu što mnogima ne uspije.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Bighorn sheep'' na portalu Encyclopædia Britannica 
* ''Dall's Sheep'' na portalu Smithsonian Institution
Vaginalna lubrikacija

**Vaginalna lubrikacija** odnosi se na tečnost koju ženina vagina prirodno luči. Vaginalna lubrikacija ili vlažnost uvek je prisutna, ali je značajno uvećana u stanju seksualne uzbuđenosti i anticipacije seksualnog odnosa. **Vaginalna suhoća** je stanje u kojem je lučenje nedovoljno te se ponekad koriste veštački lubrikanti kako bi se vlažnost povećala. Ako nema dovoljne lubrikacije, seksualni odnos može za ženu biti bolan. Vagina nema žlezde, pa su joj stoga neophodni drugi metodi lubrikacije. Curenje plazme iz zidova vagine zbog širenja krvnih sudova smatra se glavnim izvorom lubrikacije, a Bartolinijeve žlezde, smeštene malo ispod introitusa (otvora vagine) te levo i desno od njega, takođe luče sluz i uvećavaju sekrecije iz vaginalnih zidova.

## Vanjske veze
Mimika

**Mimika** označava pokretanje tijela i pokreta mišića lica kao izraz osjećaja mentalnog stanja ili raspoloženja. 

Rječ *mimika* je nastala od starogrčke μιμκoς (*mimikos*) u smislu "izrazili su pokreti (posebno lice). Mimika se uglavnom događa nesvjesno, ali se također može kontrolirati. 

Pantomima se sastoji od mimike i gestike.
Zakon o habeas corpusu

**Zakon o habeas corpusu** ili **Habeas Corpus Act** ( = imaj telo) je zakon koji je doneo Parlament Engleske 1679. godine, a koji se smatra jednim od najznačajnijih izvora prava čoveka u anglosaksonskom pravu. On je propisao jedno od najvažnijih prava građana - zaštitu od arbitrarnog lišavanja slobode. Njime je izvršna vlast stavljena pod kontrolu sudske vlast. Osnovna načela ovog zakona svode se na zabranu nezakonitog hapšenja bez sudskog naloga, zabranu dugotrajnog zadržavanja u pritvoru bez dokaza o krivici, zaštitu od maltretiranja u istrazi i iznuđivanja iskaza. On je utvrdio obavezu da se uhapšeno lice odmah privede sudu koji treba da donese rešenje o opravdanosti lišavanja slobode.

Pravo iz Habeas corpus akta je uneto u Američki ustav iz 1789, a odigralo je i značajnu ulogu u borbi za nezavisnost.

## Izvori
Rosomah

**Rosomah** ili **gorska kuna** (latinski: *Gulo gulo*), kog zovu i *žderonja*, *žderavac* ili *tvorasti medvjed* je zvijer iz porodice kuna (*Mustelidae*) koja živi po hladnim sjevernim geografskim širinama, naročito u šumovitim krajevima, širom svijeta.

## Izgled i karakteristike
Izgledom liči na malog, zdepastog medvjeda dugog 65 do 90 cm, i to bez repa koji mu je dug od 13 do 26&nbsp;cm. U ramenima je visok od 36 do 45&nbsp;cm, a težak je 9 do 30&nbsp;kg. Ima kratke lagano svijene noge, duge i oštre poluvlačive kandže, kratke uši i jake oštre zube. Prekriven je dugodlakim tamno smeđim krznom, sa svijetlom smeđom trakom po bokovima, koja se proteže vrata do početka repa.
 
Poznat je po svom neugodnom mirisu, koji izlučuje iz analnih žlijezda.

*Rosomah* je poznat po svojoj snazi​​, lukavosti, neustrašivosti i proždrljivosti. Ima sjajan njuh pa bez problema ulazi i u kuće, točno do prostorija gdje se nalazi hrana, to se da naknadno ustanoviti, ne samo po hrani koja nedostaje, već i po oštrom smradu koji ostaje iza njega.

*Rosomah* je usamljeni noćni lovac, koji lovi na svakojake načine ponajviše glodavce, ali ne oklijeva napasti i veće sisavce od sebe; ovce, jelene ili manje medvjede. Ipak i prije svega *rosomah* je spretni strvinar, jer se veći dio njegove prehrane sastoji od lešina uginulih jelena, sobova i drugih životinja.

Nema prirodnih neprijatelja, osim ljudi koji ga love zbog gustog krzna fine dlake koje je osobito cijenjeno. Živi kao samac tokom većeg dijela godine, osim u kratko vrijeme parenja od februara do marta. Nakon tog ženke nose oko devet mjeseci, i izlegnu od jednog do pet mladunaca.

## Rasprostranjenost
*Rosomasi* žive po pustim sjevernim predjelima Evroazije i Sjeverne Amerike od staništa po visokim planinama Stjenjaka i Aljaske, do arktičke priobalne tundre. Za život im je potreban veliki prostor od 100 do 600 km²  mužjacima koji su veći od ženki od 25% do 30%, treba veći teren iz kog istjeraju sve druge muške suparnike, ali ne i nekoliko ženki, sa kojima često dijele isti teren.

Izgleda da *rosomahu* najviše odgovaraju hladni krajevi pod dubokim snijegom, do tog otkrića došli su američki naučnici koji su proučavali sjevernoameričke *rosomahe* i primijetili njihov značajni populacijski pad u regijama u kojima je zbog zatopljenja došlo do smanjenja snježnog pokrivača. Oštre zime sa dubokim snijegom osiguravaju im više hrane, zapravo - strvine uginulih jelena, sobova i drugih papkara, koji tad više ugibaju. Uz to oni u tim uvjetima i lakše love glodavce, jer lakše pronalaze njihove tunele ispod dubokog snijega, nego kad ga nema.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Росомаха'' na portalu Sevin  
* ''Wolverine'' na portalu Encyclopædia Britannica 
* ''Gulo gulo'' na portalu Smithsonian Institution
Provizija

**Naknada** ili **provizija** (lat. *providere* = snabdijevati, brinuti za) unaprijed je definirana naknada za posrednika kojom se plaća određena usluga. Uglavnom se definira kao postotni iznos vrijednosti poslovanja. Naknada za uslugu je rjeđe fiksan iznos.
Stjepan Sarkotić

**Stjepan barun Sarkotić** (njemački: *Stefan Sarkotic Freiherr von Lovcen*; Sinac kod Otočca 4. listopada 1858. - Beč, 16. listopada 1939.) bio je austro-ugarski vojskovođa hrvatske nacionalnosti, poznat kao posljednji zemaljski poglavar Bosne i Hercegovine, vojni upravitelj Dalmacije i Crne gore, odnosno zapovjednik austro-ugarskih snaga na jugoistočnom (solunskom frontu) za vrijeme prvog svjetskog rata. Tu je dužnost preuzeo 22. prosinca 1914. naslijedivši svoga prethodnika podmaršala Oskara Potioreka, a pod njegovim vodstvom je u Lovćenskoj operaciji poražena i okupirana Kraljevina Crna Gora. Dužnost zemaljskog poglavara BiH je 3. studenog 1918. predao Glavnome odboru Narodnoga vijeća SHS za Bosnu i Hercegovinu. Bio je fanatični pristaša dinastije Habsburg i žestoko se protivio stvaranju Jugoslavije, te je posljednje dva desetljeća života proveo u emigraciji, povezavši se sa ustaškim pokretom.
Stasi

**Ministarstvo za državnu bezbednost NDR** ili **Štazi** () bila je glavna tajna obaveštajna služba Nemačke Demokratske Republike (NDR) i ujedno organizacija za progon takozvanih političkih prestupnika. Štazi je bilo oruđe kojim je vladajuća istočnonemačka partija SED nadzirala, kontrolisala i vladala narodom. Ova organizacija se služila obaveštajnim metodama, metodama nasilnog i psihološkog zastrašivanja, terorom i sličnim metodama u borbi protiv „neprijateljskih ličnosti“ (opozicije i kritičara režima). 

Osnovana je 8. februara 1950. godine sa operacionim centrom u Istočnom Berlinu, gde se nalazio njen veliki kompleks u Lihtenbergu i drugi manji raspoređeni po ostalim delovima grada. Rasformirana je 1989. godine.

## Povezano
* Gardijski puk Feliks Dzeržinski

## Reference
Crno vino

**Crno vino** (ili **crveno vino**) je alkoholno piće koje nastaje fermentacijom grožđa i grožđanog soka. Pića slična vinu mogu se proizvoditi fermetacijom drugog voća i cveća: (voćno vino, ječma, pirinča (sake), meda (Medovina), pa čak i od bilja (Kinesko vino). Reč vino i njegovi ekvivalenti su u mnogim zemljama zaštićeni zakonom i njegova proizvodnja se kontroliše.

Nauka koja se bavi proučavanjem vina zove se enologija (oenologia).

Proces proizvodnje crnog vina započinje fermentacijom. Tokom nje, mehurići gasa izbacuju kožice na površinu posude za vrenje (danas uglavnom čeličnih tankova) u kojoj se vrši fermentacija. Kožice je potrebno vratiti nazad iz dva razloga: jedan je boja i ukus, a drugi činjenica da ukoliko bi im se dozvolilo da se osuše na površini, postale bi pogodan medijum za razvitak mikroorganizama pa i rizik za kontaminaciju smeše. Idealna temperatura za fermentaciju crnog vina je 29-30°C.

Po završenoj fermentaciji, pristupa se presovanju. Koriste se specijalne prese, za finija vina koristi se manji pritisak i obrnuto. Prvo vino koje se samo ocedi se čuva odvojeno od onog dobijenog pod pritiskom.

Najpoznatije vrste crnih vina su:
* Kaberne sovinjon - *Cabernet Sauvignon*
* Merlot - *Merlot*
* Pino noar - *Pinot Noir*
* Širaz - *Syrah/Shiraz*
* Sanđioveze - *Sangiovese*
* Barbera - *Barbera*
* Kaberne frank - Cabernet franc
* Game - Gamay
* Grenš - Grenache
* Malbek - Malbec
* Murvedre - Mourvedre
* Nebiolo - Nebbiolo
* Pinotaž - Pinotage
* Tempranilo - Tempranillo
* Crljenak - Zinfandel (Crljenak)
* Karmanere - Carmenere
* Petit širah - Petite Sirah
Cabernet sauvignon

**Kaberne sovinjon** () je najpopularnije grožđe na svetu kad je proizvodnja crnog vina u pitanju. Gaji se u Bugarskoj, Čileu, Australiji, Kaliforniji, južnoj Francuskoj. Ima mala plavocrna zrna sa debelom kožom, kasno olista i kasno sazreva. Od njega se prave crno vino kaberne sovinjon i belo sovinjon blan.

## Vanjske veze
* Tvrdoško specijalno prirodno slatko crveno vino
Merlot

**Merlot** ili **Merlo** je vrsta grožđa od koga se pravi najskuplje crno vino na svetu - Chateay Petrus. Gaji se u Bordou, ima velika zrna sa tankom kožom, ukus ima tragove borovnice i mente.

## Vanjske veze
Pinot noir

**Pino noar** ili **pinot crni** je grožđe tanke kožice, laganog tela i svetlije boje. Zahteva stalnu negu i nadzor, posebno zbog osetljivosti na bolesti. Kako bi se dobilo dobro vino, potrebno je smanjivati rod. Rano zri, te nije pogodno za izrazito toplu klimu.

## Istorijat
Poreklo vodi iz Burgundijskog regiona istočne Francuske i kasnije je identifikovan u regionu Šampanj. U Australiji se smatra da je Gregori Baksland pravio vino od Pinot noara 1820-tih godina kad je stigao u Sidnej sa pelcerima sa Rta 1805. godine. Sigurno je da je pinot noar stigao u Bazbijevoj kolekciji 1832. godine. Tek sedamdesetih godina 20. veka je porastao interes za ovom sortom i vinogradi su se proširili.

## Geografska distribucija
Pinot Noir je dominantna crna sorta grožđa Burgundijskog regiona u Francuskoj, posebno u regionu Kote Dior. Takođe je od velikog značaja u Šampanji gde se meša sa šardoneom da bi se napravila poznata penušava vina ovog regiona. Ima još mnogo vinograda uključujući one u SAD – posebno u Kaliforniji i Oregonu i u Australiji.

## Osobine
**Aroma** ovog vina je jako zavisna od područja na kome se uzgaja grožđe, a najpoznatija vina dolaze iz Burgundije. Iz tog razloga se često naziva i crnim burgundcem. Ukus i miris se osim što zavise o području dosta menjaju s vremenom, pa su tu prisutni i jagoda, kupina, malina, višnja, ljubičice, kupus, a kod starijih vina prevladavaju zemljani tonovi.

**Loza**: Postoji mnogo različitih klonova koji su pravljeni da budu prilagođeni različitim klimatskim i zemljišnim uslovima, jer ova sorta generalno bolje podnosi hladniju nego toplu, suvu klimu. Loza sama po sebi sporo dostiže plodnost, slabo rađa i plodovi rano sazrevaju. Listovi su bledo zeleni sa mat površinom, srednje veličine, često skoro okrugli, nemaju duboke ureze i imaju vrlo krznastu donju površinu.

**Plod**: Grozdovi su mali, generalno kompaktni i čine ih male, čvrsto nabijene, pomalo ovalne, slatke sočne bobice sa tamno ljubičastom kožom.

**Vino**: boja, miris i paleta dosta variraju u zavisnosti od klona i uslova u kojima je raslo. Vinu Pino Noar iz toplijih krajeva može da nedostaje dubina boje, miris i paleta, dok vina iz hladnijih regiona ima tamniju boju, srednje puno telo. To su kompleksnija vina sa aromom trešnje i jagode, sa paletom koja se razvija dok stari, koja može da dobije karakteristike slične Burgundiju i voćne arome koje podsećaju na šljive. Kad se koristi za proizvodnju penušavih vina Pino Noar se može mešati sa više sorti belih grožđa u vinima superiornog kvaliteta koja podsećaju na šampanjac, šardone ili Pinot Meunier. Najbolja od ovih vina se proizvode u skladu sa tradicionalnom francuskom metodom. Aroma i paleta se kreću od suvog do slatkog i najbolja vina će imati svežu voćnu aromu i delikatnu i kompleksnu dugotrajnu paletu.

Vino je pogodno za čuvanje.

Ostali nazivi: pinot noar, burgundac crni, burgund mare, blauburgunder, pinot nero.

## Vanjske veze
Prosinačke žrtve 1918.

**Prosinačke žrtve 1918. godine** je naziv za kratkotrajni oružani sukob do koga je došlo 5. prosinca 1918. godine na Jelačićevom trgu u središtu Zagreba između pripadnika vojske i policije odanih novoproglašenoj Kraljevini SHS na jednoj, te pobunjenih pripadnika nekadašnjeg Kraljevskog hrvatsko-ugarskog domobranstva koji su pokušali očuvati nezavisnu Državu Slovenaca, Hrvata i Srba.

Do pobune je došlo nekoliko dana nakon što je u Zagreb došla vijest o proglašenju Kraljevine SHS u Beogradu 1. prosinca, kada su nezadovoljnici organizirali demonstracije na zagrebačkim ulicama, tražeći republiku. Pobunjenike, koji su bili naoružani, je dočekala zasjeda koju je organizirao šef policija Grga Budislav Angjelinović, odnosno bivši austro-ugarski mornari naoružani mitraljezima. U okršaju je, prema službenim podacima, poginulo 13, a ranjeno 17 ljudi. Organizatorima pobune je nekoliko tjedana kasnije suđeno, te su dobili zatvorske kazne od godinu do 10 godina zatvora.

Jedan od vođa pobune vojnika bio je bivši austro-ugarski časnik Josip Metzger, potonji ustaški ratni zločinac.

## Opisi savremenika

O događajima svedoči bivši sudionik oktobarske revolucije Franjo Drobni, koji je 5. prosinca 1918. s Antun Ciligom došao u Zagreb. On kaže da je na ulicama Zagreba naišao na povorku koja je klicala Republici:

Hrvatski odvjetnik i političar dr. Ivan Pernar također pominje da su okupljeni klicali republici:

## Tumačenja

O motivima i krajnjim ciljevima pobunjenih vojnika postoje različita tumačenja; u današnjoj Hrvatskoj prevladava stav da su bili motivirani nacionalizmom, odnosno protivljenju stvaranju jugoslavenske države, dok su u doba SFRJ vladajući komunisti tvrdili da su pobunjenici namjeravali stvoriti komunističku državu po uzoru na ruske revolucionare.

## Izvori

## Povezano
* Država Slovenaca, Hrvata i Srba
* Nastanak Kraljevine SHS
Gustáv Husák

**Gustav Husak** (; Dúbravka, 10. januar 1913 — Bratislava, 18. novembar 1991) je bio komunista, sekretar Komunističke partije Čehoslovačke od 1969. do 1987. i predsednik Čehoslovačke od 1975. do 1989. godine.

## Biografija
Rođen je 1913. godine u Dubravki, danas deo Bratislave, u porodici nezaposlenog radnika. Godine 1933, upisao je studij prava na Univerzitetu Komenskog u Bratislavi i iste godine postao članom KP Čehoslovačke. Tokom postojanja Prve slovačke republike (1939-1945) režim Jozefa Tisa ga je zatvarao nekoliko puta zbog ilegalnih aktivnosti. Husak je 1944. godine bio jedan od vođa slovačkog oružanog ustanka protiv nemačkog okupatora.

Posle završetka rata, radio je kao funkcioner u Slovačkoj i partijski radnik u KP Čehoslovačke. Godine 1950, bio je osuđen u čistkama partijskog rukovodstva i osuđen na doživotni zatvor. Kaznu je služio od 1954. do 1960. godine u zatvoru Leopoldov. Tokom procesa destaljinizacije 1960, oslobođen je iz zatvora, ponovno se aktivirao u politici zemlje i do 1963. godine ponovno postao član KP Čehoslovačke. Godine 1967, bio je jedan od kritičara konzervativnog rukovodstva, zbog čega je dolaskom liberalne struje u aprilu 1968. godine bio postavljen za zamenika premijera.

Po sve većem pritisku iz Sovjetskog Saveza da se zaustave reforme u Čehoslovačkoj, Husak je počeo da poziva na oprez. nakon sloma Praškog proleća, učestvovao je u čehoslovačko-sovjetskim pregovorima o poništavanju liberalnih reformi. Zbog svog pragmatičnog stava tokom pregovora, Moskva ga je podržala za sekretara Komunističke partije Slovačke u avgustu 1968, a nakon pada Aleksandra Dubčeka, postao je i novi sekretar KP Čehoslovačke aprila 1969. godine. Posle toga je poništio sve Dubčekove liberalne reforme i udaljio iz partije sve liberale. Godine 1975, bio je izabran za predsednika Čehoslovačke.

Njegov period vladavine obeležila je politika normalizacije, kojom se nastojala normalizovati atmosfera u državi nakon sloma Praškog proleća. Iako je Husak nakon Praškog proleća osigurao rast standarda stanovništva i omogućio neke slobode, s vremenom je postajao sve konzervativniji. Početkom 1970-ih, Husak je svima uklonjenima iz partije nakon sloma Praškog proleća dopustio da ponovno postanu članovi, ali su se morali javno odreći stavova koje su zastupali za vreme Dubčekove vladavine.

Dolaskom Gorbačova na vlast u SSSR-u, mlađi funkcioneri su od Husaka počeli da zahtevaju reforme i liberalizaciju zemlje. Međutim, on je ubrzo dao ostavku na mestu sekretara KP Čehoslovačke 1987, a nasledio ga je mlađi Miloš Jakeš. Tokom promena koje su zahvatile Čeholsovačku krajem 1989. godine, Husak je bio prinuđen dati ostavku na mesto predsednika 10. decembra. Februara 1990, isključen je iz KP Čehoslovačke, te je ubrzo i umro 18. novembra 1991. godine.

## Odlikovanja
Gustav Husak bio je proglašen za Heroja Sovjetskog Saveza 9. januara 1983. godine.

## Reference
Asimilacija (razvrstavanje)

**Asimilacija** (iz latinskog *similis* „slično“) može značiti (popis nije potpun):

* Asimilacija (biologija), postupnu transformaciju stranih tvari u tijelu u vlastite tvari. 
* Asimilacija (učenje), integracija ljudskog iskustva i spoznaje 
* Asimilacija (fonologija) 
* Asimilacija (sociologija) postupno spajanje naroda ili etnije s većinskom populacijom (primjerice jezična, kulturna, etnička itd. asimilacija) 
* Asimilacija (vulkanizam) 
* Asimilacija (meteorologija i klimatologija)
* Asimilacija (oka)
Informacijsko društvo

**Informacijsko društvo** je društvo u kojim je stvaranje, distribucija, rasprostranje, korištenje, integracija i manipulacija informacija značajna ekonomska, politička i kulturna djelatnost.

Specifične za tu vrstu društva je središnji položaj informacijske tehnologije na području proizvodnje, gospodarstva, i društva u cjelini.

Informacijsko društvo se smatra nasljednikom industrijskog društva. Kao srodne koncepcije se spominju post-industrijsko društvo, post-fordizam, društvo znanja, telematičko društvo , informacijska revolucija i umreženo društvo.

Informacijska i komunikacijska tehnologija ima utjecaj na promjenu način života pojedinca i društvene zajednice.

## Vanjske veze

* MZOŠ 
* Vjesnik
Emancipacija

**Emancipacija** je oslobađanje od položaja zavisnosti i sticanje slobode i samostalnosti pojedinca, društvene grupe ili institucije. Često se povezuje sa sticanjem statusne i akcione nezavisnosti etničke, rasne, verske ili polne grupe u savremenom društvu. U širem kontekstu koristi se i kao sinonim za napredak u ideološkim, političkim, socijalnim i drugim područjima ljudskog života. U psihologiji i socijalnom radu često znači postizanje nezavisnosti u odnosu na porodicu i društvenu sredinu.

## Literatura
*
Servus

**Servus** je neformalni usmeni i pismeni pozdrav pri susretanju i na rastanku, koji koristi jedan dio govornika hrvatskog jezika.

Tradicionalan je prijateljski pozdrav u velikim dijelovima srednje Europe.

## Rasprostranjenost
Koristi se u južnoj Njemačkoj (Saarland, Rheinland-Pfalz, Baden-Württemberg, Bavarska, u Austriji (također "Servas") u Sloveniji, Hrvatskoj ( "Bok" ili "Serbus"), Mađarskoj ( "Szervusz "/" Szervusztok "," Szia "/" Sziasztok "), Slovačkoj, Sjeverozapadnoj Rumunjskoj i Transilvaniji (" Servus "), Poljskoj (" Serwus ") i Vojvodini ("Sevus" i "Serbus").

Riječ dolazi iz latinskog *servus*, Lat: "rob" ili "sluga") i znači, u kratkom obliku "Ja sam tvoj sluga", ili "stojim ti na usluzi".

Servus može koristiti za pozdravljanje, ili za oproštaj.

"Servus" je posebno koristi među prijateljima i poznanicima.

U mnogim područjima južne Njemačke i Austrije kao i u Alpama "Servus" se vrlo često rabi.

## Povezano
* bok (pozdrav)
* ciao

## Vanjske povezice
* Riječi pjesme Serbus Zagreb
Ciao

**Ciao** ili je neformalni pozdrav podrijetlom iz venecijanskog jezika, u kojem znači *sluga (s'ciavo)*.

Oblik pozdrava se temelji se na latinskim pozdravu **[[servus]]** ("rob"). Usvojen je u talijanski jezik i rabi se u brojnim jezicima svijeta.

Riječ može značiti *[[bok]]* ili *[[do viđenja]]*.

U Italiji dvostruko *ciao ciao* označava otpozdrav. Više puta od toga znači da se osobi žuri. Izgovoreno sa dugim *a* znači da je osobi drago drago zbog susreta (iskreno ili ironočno). 
 
U srpskohrvatskom jeziku se pojavljuje kao usvojenica **Ćao**.

## Povezano
* *[[Bella Ciao]]*
Thurn und Taxis

**Thurn und Taxis** (sh. *Thurn i Taxis*) je njemačka plemićka obitelj, koja stoluje od 1748. u Regensburgu i koja je u razdoblju od 16. do 18. stoljeća stekla bogatstvo davanjem poštanskih usluga. Iz tih dohodaka članovi obitelji su kupili u 19. stoljeću brojna zemljišta, industrijska poduzeća i pivovare.

Obitelj Thurn und Taxis posjedovala je brojna imanja i u Hrvatskoj. U Turopolju je od Erdödyja naslijedila vlastelinstvo Želin gdje je sagradila tvornicu špirita, a imala je i kuću u Velikoj Gorici. Do 1928. posjedovali su Stari grad Ozalj te druga velika primorska imanja, poput Kaštela Grobnik čiji su vlasnici do nacionalizacije 1945. godine.

## Vanjske veze
* Webstranica Thurn und Taxis
Padaj silo i nepravdo

**"Padaj silo i nepravdo"** je jugoslovenska revolucionarna pjesma, nastala preradom hrvatske rodoljubive pesme *"[[Slobodarka]]"* Josipa Smodlake iz 1908. godine. Sama obrada je postala daleko poznatija od originala.

Nepoznati pesnik-redaktor je od sedam strofa *Slobodarke* uzeo dvije (prvu i treću), koje su postale uvodne strofe nove pesme. Novopridodate strofe naglašuju socijalnu i klasnu tematiku, umesto ranije nacionalne. Prerađena pesma je prvi put zabeležena na otoku Hvaru 1922. Peta i šesta strofa, koje pominju Matiju Ivanića, vođu Hvarske bune iz 1510. godine, su dodane poslije petomajskih izbora 1935. godine. Kao njihovi autori se navode Grgo Gamulin, povjesnicar umjetnosti, i zemljoradnik Ante Bojanić iz Vrisnika na Hvaru. Zbog zadnjih strofa čitava pesma se smatra nadahnutom Hvarskom bunom.

Pjesmu su pjevali jugoslavenski partizani tijekom Drugoga svjetskog rata te je bila himna Hvarske partizanske čete "Matij Ivanić". Pjesma doživljava procvat nakon izvođenja u visokobudžetnom i popularnom partizanskome filmu *[[Bitka na Neretvi (1969.)|Bitka na Neretvi]]* iz 1969. godine.

Glazbu je napisao Josip Hatze. Sličnu melodijsku osnovu koristi i poznata partizanska pjesma *[[Kud narodna vojska prođe]]*, nastala 1943. godine.

## Tekst pesme

Padaj, silo i nepravdo,
narod ti je sudit zvan;
bjež'te od nas noćne tmine,
svanuo je i naš dan.

Pravo naše ugrabljeno
amo natrag dajte nam,
ne date li, ne molimo,
uzet će ga narod sam.

Gradove smo vam podigli,
turne, kule gradili,
od uvijek smo roblje bili
i za vas smo radili.

Nevolja će biti vela
po palacim tvrdimi,
kad vidite da sa sela
s mašklinima gremo mi.

Nastati će novo doba
Matija Ivaniću,
ustati ćeš tad iz groba,
s tobom u boj poći ću.

Zastava će nova viti,
iznad naših glava tad;
radnik, seljak jedno biti,
isti im je trud i rad.


## Obrade

Bijelo dugme, popularni sarajevski rock-sastav, uzelo je prve dvije strofe kao uvod za pjesmu s istoimenoga glazbenog albuma, "Pljuni i zapjevaj moja Jugoslavijo" iz 1986. godine.

## Literatura
* 

## Izvori

## Povezano
* Revolucionarne pesme
* Partizanske pjesme
Automotodrom Grobnik

**Automotodrom Grobnik** je motociklistička staza blizu grada Rijeke, na području Grobničkog polja u severozapadnoj Hrvatskoj. Sa gradnjom je počelo 1977. a potpuno završena 1979. godine. Prva trka Gran pri trka, Velika nagrada Jadrana, je održana 17. septembra 1978. godine.

Staza zadovoljava stroge propise i zahteve FIA i FIM.

Dužina staze je 4.168 metara. Ukupno ima 15 zavoja. Razlika u visini iznosi 22 metara.

## Istorijat
Tokom 1977. godine, zbog sve većih brzina i sigurnosti publike, došlo je do zabrane održavalja uličnih Gran Pri trka, tako da je održavanje trke Velika nagrada Jadrana došla u pitanje. Iste godine je počelo sa gradnjom ovog automotodroma. Tokom letnjih meseci 1978. godine uz pomoć opštine Rijeka i dobrovoljne pomoći raznih institucija (između ostalih i tadašnja JNA je dala radnu snagu i mašineriju) velikim delom je Grobnička staza završena. Ovime je osigurano održavanje prve trke na Grobničkoj stazi koja je prema kalendaru trebala da se održi u septembru. Posle održane trke završni radovi su nastavljeni i Grobnička lepotica je u sadašnjem obliku završena 1979. godine.

## Takmičenja
Kalendarom FIM-e poslednja Grand Prik trka Svetskog prvenstva 1978. godine bila je predviđena za 17. septembar na Grobniku. To je ujedno bila i prva trka na ovoj stazi. Prvi pobednici Grobničko staze su bili Rikardo Tormo (50&nbsp;cm³, Španija, Bultako), Anhel Nieto (125&nbsp;cm³, Španija, Minareli) i dvostruki pobednik Greg Hansford (250 i 350&nbsp;cm³, Austrija, Kavasaki), koji je postao i prvi, apsolutni rekorder staze sa 153,110 km/h.

U periodu od 1978. pa do 1990. godine odvožena je 13 moto-trka za prvenstvo sveta a poslednji put 17. juni 1990. godine. Zadnja velika međunarodna motociklističke trka, u okviru Jugoslavije, održana je 12. maja 1991. godine pod nazivom Nagrada Opatije.

Od tada automotodrom je u svakodnevnoj funkciji treninga, testiranja ili određenih manifestacija. Korišćenje automotodroma prelazi 290 dana u 2004. godini sa tendencijom povećavanja. Prisutne su skoro sve poznate marke proizvođača Mercedes, Audi, Subaru, Suzuki, Aprilia ...).

## Povezano
* Grobničko polje
* Grobnik

## Vanjske veze

* Istorijat 
* Internet stranica Automotodroma
Grobničko polje

**Grobničko polje** je kraško polje u severoistočnom delu Istre u Hrvatskoj. Nalazi se u podnožju planine Obruč, nedaleko od Rijeke. Zahvata površinu od oko 25&nbsp;km², dugačko je 6, a široko četiri kilometra. Kroz polje protiče rijeka Rječina.

Sredinom Grobničkog polja uzdiže se uzvišenje *Hum*, koje ga deli na dva dela – *Zapadni* i *Istočni*. Prvi je naseljeniji i poljoprivredno produktivniji. Klima je umerena sa srednjim godišnjim temperaturama 11-12&nbsp;°C. Važnije naselje je Čavle.

## Povezano
* Gacko polje
* Čepićko polje
* Grobnik
* Automotodrom Grobnik

## Literatura
* *[[Enciklopedija Jugoslavije]]* (1958), knjiga 3, JLZ, Zagreb; str. 625
Matija Ivanić

**Matij (u nekim izvorima: Matija) Ivanić** (Vrbanj, Hvar, oko 1445. - Rim, 1523.) bio je ugledan građanin hrvatskog gradića Hvara iz 16. stoljeća, vođa Hvarskog ustanka (1510.-1514.) protiv Mletačke Republike. Nakon poraza, Ivanić je postao simbol slobode u okupiranim hrvatskim krajevima pod mletačkom vlašću. Pobuna označava i borbu protiv Mletaka i borbu za radnički i seljački stalež. Spomenut je i u poznatoj revolucionarnoj pjesmi "Padaj silo i nepravdo". Poetski ga je dočarao Jure Franičević-Pločar u više pjesama posvećenih Hvarskoj buni.

Najnovija otkrića Matija Ivanića predstavljaju kao pravog vizionara koji je koračao ispred svojega vremena i vodio borbu za budućnost koja se tijekom srednjovjekovlja tek nazirala.

## Izvori

## Vanjske veze
* IVANIĆ, Matij vođa hvarskih pučana u ustanku 1510–14  Hrvatski biografski leksikon
Kočevski Rog

**Kočevski Rog** (njemački: *Hornwald*) se nalazi u kršovitom gorju blizu Kočevja u Sloveniji, a najveći vrh je Veliki Rog sa 1099 m nadmorske visine. 

Oko 1350. godine tamo su se naselili brojni Nijemci koji su nakon drugog svjetskoga rata protjerani.

Od tada je **Rog** uglavnom nenaseljen. 

Godine 1942. u Kočevskim Rogu je osnovan glavni stožer slovenskih partizana.

Građena je i skrivena partizanska bolnica (baza 20), koja je danas spomenik i turistička atrakcija. U blizini se nalazi skijalište Rog-Črmošnjice.

Kočevski Rog je također poznat kao jedna od lokacija na kojoj su sahranjene mnogobrojne žrtve bleiburškog masakra koji su nad poraženim pripadnicima osovinskih snaga počinile jugoslavenske partizanske jedinice. Vjeruje se da je tokom pokolja na Kočevskom Rogu ubijeno nekoliko tisuća ili desetaka tisuća ljudi.