Stara planina

**Stara planina**, ili **Balkan planina** ili samo **Balkan** (, ili *Балкан планина* ili samo *Балкан*; ), je planinski masiv u Bugarskoj i Srbiji. Po njoj je svoje ime dobio geografski pojam *[[Balkan]]*.

## Geografija
U geološkom pogledu je Balkan mlado gorje, dio je Alpsko-Himalajskog lanca koji se proteže od Evrope do Azije.
Planinski masiv Balkan je približno 530&nbsp;km dug i proteže se od istočne Srbije, preko sjeverne Bugarske sve do Crnog mora i rta Emine. Masiv je prema jugu strmiji, najviši vrh masiva nalazi se u sredini Bugarske i zove se Botev (2,376 m.).

Na zapadnom dijelu masiva, planina Midžor čini prirodnu granicu izmedu Srbije i Bugarske. U Srbiji se nalazi samo manji zapadni dio masiva. On je kao morfološka cjelina omeđen kotlinama rijeka; Beli i Trgoviški Timok i Visočice. A sa istoka je omeđen državnom granicom Srbije i Bugarske. U smjeru zapad-istok proteže se skoro 100 kilometara, dok se u smjeru sjever-jug proteže do maksimalne dužine od oko 30 kilometara (Pirotska kotlina-Srebrna glava).

Istočni dio masiva Balkan je znatno niži, zove se i *Udvoj-planina* (bug. *Удвой планина*). Na istoku je najviši vrh Blgarka 1181 m. Balkan završava kod rta Emine na Crnome moru.

## Najviši vrhovi
* Botev 2,376 m (nazvan tako po nacionalnom heroju pjesniku Hristo Botevu)
* Vežen 2,198 m 
* Midžor 2,169 m, leži u Srbiji
* Kom 2,016 m 
* Todorini Kukli 1,785 m 
* Murgaš 1,687 m * Šipka 1,523 m 
* Buzludža 1,441 m 
* Blgarka 1,181 m 
* Levski (nazvan tako po nacionalnom heroju Vasilu Levskom)
* Vetren 1,330 m

## Ime
Za rimskih vremena se masiv zvao Haemus. Historičari se slažu da je riječ *Haemus* (grčki: Αίμος, *Aimos*) došla iz tračke riječi: *saimon, koja je značila 'planinski lanac'. Nakon tog se taj planinski lanac zvao vrlo različito (ovisno o periodu); *Aemon*, *Haemimons*, *Hem*, *Emus*, Slaveni su zvali masiv *Matorni gori*, Turci *Kodžabalkan* i *Balkan*. Ime "balkan" je perzijskog porijekla, a znači 'brdoviti kraj'.

U Bugarskoj i Srbiji ovaj lanac se zove *Stara Planina* i gotovo je zabranjeno upotrebljavati naziv *Balkan* zbog loših konotacija koje taj termin vuče za sobom. Ostala imena tog masiva su *Šar Dak, Šar Planina* ili *Šara Planina*.

## Privreda
Na višim predjelima se uglavnom uzgajaju ovce. U dolinama je glavna gospodarska grana šumarstvo. U plodnim nizinama stanovništvo se uglavnom bavi ratarstvom. Masiv Balkan bogat je nalazištima lignita.
## Park prirode
Stara planina je stavljena pod zaštitu, da bi se u interesu nauke, obrazovanja i unapređenja kulture i održivog privrednog i demografskog razvoja, očuvali: izuzetna vrijednost biljnog i životinjskog svijeta, mjesta koja izražavaju izuzetnu geološku raznovrsnost područja, kao što su određeni olici reljefa, posebne pojave površinskih i podzemnih voda i formacije stijena koje su strukturno, paleontološki, stratigrafski i mineraloški značajne, ljepota i raznolikost predjela, kulturne vrijendosti koje su predstavljene srednjevekovnim manastirima i drugim nepokretnim kulturnim dobrima, objektima narodnog graditeljstva, tradicionalnim alatima, predmetima, zanimanjima i običajima lokalnog stanovništva.

Na osnovu uredbe o zaštiti parka prirode „Stara planina“ („Službeni glanik RS“, br. 23/2009) Stara planina je zaštićeno područje.

* Naziv: Park prirode „Stara planina“.
* Nacionalna kategorija - I kategorija – zaštićeno područje međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja.
* Površina: 114.300 ha
* Režimi zaštite: I (prvog), II (drugog) i III (trećeg) stepena.
* Opština: Zaječar, Knjaževac, Pirot, Dimitrovgrad
* Upravljač: Javno preduzeće „Srbijašume“
### Značajno područje za ptice
Stara planina je identifikovana kao međunarodno i nacionalno značajno područje za ptice sa 203 vrste ptica. Glavno je stanište Bjelorepog škanjca ili riđeg mišara (*Buteo rufinus*) i poljske ševe (*Alauda arvensis*) u Srbiji, glavno stanište šumske šljuke (*Scolopax rusticola*) u istočnoj Srbiji i stanište endemske balkanske podvrste planinske ili ušate ševe (*Eremophila alpestris balcanica*).

## Vanjske veze
* Regional tourist association  
* Stara Planina 
* Stara Planina Gallery 
* Balkan Mountains Image Gallery 
* -Stara Planina (Old Mountain) 
* Photo Gallery Stara planina (Old Mountain) 

## Izvori