1628.

Godina **1628** (**[[rimski brojevi|MDCXXVIII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u utorak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji
* januar - Šah Džahan postaje vladar Mogulskog Carstva (do 1658).
* 17. 1. - Carlo di Gonzaga-Nevers stiže u Mantovu i proglašava se za vladara - doći će do Rata za mantovsko nasleđe (1628-31).
* 25. 1. - Melchior Klesl se vraća u Beč i na biskupsku stolicu.
* 1. 3. - Čarlsov rok za plaćanje brodarskog poreza (*[[Ship money]]*) od svih okruga u Engleskoj ali morao se povući zbog opozicije.
* 17. 3. - Oliver Cromwell prvi put nastupio kao član Parlamenta.
* 23. 3. - Kralj Ferdinand ponovno imenovao Žigmunda Erdedija banom "s punom vlašću" s određenom plaćom.
* 6. 4. - Bosanac Gazi Husrev-paša postaje veliki vezir (do 1631), Mehmed-paša Ćuprilić mu je haznadar.

* maj - Tridesetogodišnji rat: počinje opsada Stralsunda, jer grad ne želi prihvatiti Francburšku kapitulaciju po kojoj mora izdržavati Wallensteinovu vojsku (danski kralj Kristijan IV ga deblokirao 4. 8.).
* 7. 6. - *[[Petition of Right]]* ("Molbenica prava"): izložena prava podanika u Engleskoj koja kralj ne sme pogaziti.
* 20. 6. - Zagrebački biskup Petar Domitrović stigao u Varaždin da dočeka članove Vlaške komisije; međutim, neka Nijemica, kojoj je spočitnuo zbog grijeha preljube, bacila ga u tvrđavski šanac gdje se udavio; nasljediće ga Franjo Ergelski (do 1637).
* 3. 7. - U Varaždinu sastanak Vlaške komisije, predstavnika hrvatskog sabora i zainteresirane vlastele. Komisija daje 10 razloga zašto Vlasi ne bi trebali postati podanici Hrvatske i kmetovi vlastele, koje Hrvati ne prihvaćaju.
* 5. 7. - Vlaški prvaci u Varaždinu: ne priznaju hrvatsku vlastelu već samo Nijemce i kralja.
* 11. 7. - Skup Vlaha u Rovišću (naoružanih 3.000 pješaka i 400 konjanika): komisiji kažu da ih preporuči kralju, vlasteli neće davati ni najmanju daću.
* 13 - 14. 7. - Komisija odlučila da njemački garnizon napusti Varaždin, tužbe Hrvata zbog krađa i ubojstava koje su počinili Vlasi prepuštene posebnom sudu.
* 23. 7. - Neredi u Veneciji i građanski sukobi između propapske i oligarhijske frakcije dužda Kornara i antipapske frakcije nižeg plemstva iza Reniera Zena iz Vijeća Desetorice.
* 6. 8. - Gradonačelnik Bamberga Johannes Junius spaljen kao veštac.
** Malo ledeno doba: godina bez leta u centralnoj Evropi, umnožila su se suđenja vešticama. Nerodna godina u Hrvatskoj - dogodine glad.
* 10. 8. - Švedski brod *[[Vasa (brod)|Vasa]]* potonuo na prvom putovanju (izvučen 1961).
* 19. 8. - U Sibiru osnovan Krasnojarsk.
* 23. 8. - Ubijen omrznuti George Villiers, 1st Duke of Buckingham.
* 2. 9. - Bitka kod Wolgasta, Albrecht von Wallenstein porazio Kristijana IV.
* 8. 9. - Osamdesetogodišnji rat, bitka u Zalivu Matanzas na Kubi: Holanđani Pieta Heina zarobili špansku flotu s blagom.
* 22. 9. - Veliki vezir Gazi Husrev-paša prisilio na predaju erzurumskog pobunjenika Abaza Mehmed-pašu
** Abaza je pomilovan i poslat za beglerbega u Bosnu, gdje će vršiti iznude od bogatih trgovaca.

* 23. 10. - Na saboru u Zagrebu Žigmund Erdedi svečano uveden u bansku čast.
* 28. 10. - Opsada La Rochella okončana nakon 14 meseci predajom hugenota - definitivna pobeda Louisa XIII, katoličanstva i centralne vlasti u Francuskoj. U opsadi je stradalo 22 od 27 hiljada stanovnika grada.
* 21. 11. - Zasjedanje vrhovnog kraljevskog suda u Požunu: razmatra imanja u križevačkoj županiji koja su naselili Vlasi i Hrvati - određeno da oni moraju pripasti vlasteli i kraljevini Hrvatskoj; krajiški kapetani i generali (koji su štajerski Nijemci) nemaju prava na zemljište i narod (odluka se ne može sprovesti).

### Kroz godinu

* Odigrana Gundulićeva "Dubravka".
* Rusinski unijatski episkop Metodije Terlecki stigao u Hrvatsku (do 1644).
* Monasi manastira Remeta sakupljaju milostinju u pravoslavnom delu Poljske i Rusiji.
* William Harvey objavljuje *[[Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus]]* sa nalazima o cirkulatornom sistemu.
* René Descartes napisao *[[Regulae ad directionem ingenii]]* ("Pravila za usmerenje uma", objavljeno posthumno).

## Rođenja

* 3. 1. - Alvise II Mocenigo, mletački dužd († 1709)
* 8. 1. - François-Henri de Montmorency-Luxembourg, maršal Francuske († 1695)
* 12. 1. - Charles Perrault, bajkopisac († 1703)
* 10. 3. - Marcello Malpighi, doktor († 1694)
* 20. 9. - Marko Capogrosso, slikar iz Splita
* 1624-28? - Andrija Zmajević, književnik († 1694)

## Smrti

* 13. 7. - Robert Shirley, avanturista (* ca. 1581)
* 1. 8. - Juraj Baraković, pjesnik (* 1548)
* 16. 10. - François de Malherbe, pisac i kritičar (* 1555)

## Fikcija
* Radnja *[[Les Trois Mousquetaires]]* iz 1844. se događa ove godine.

## Reference

;Literatura
* Rudolf Horvat, *[https://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._%28R._Horvat%29/Ban_Sigismund_Erdedi Ban Sigismund Erdedi]* (hr Wikisource)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993,