open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sheffield

**Sheffield** je grad od 518,090, i metropolitanski borough od 552,698 stanovnika u sredini Engleske, u Grofoviji South Yorkshire.

## Geografija

Sheffield leži u podnožju masiva Pennines, na mjestu gdje se slivaju četiri potoka Sheaf, Porter, Rivelin i Loxley i spajaju u rijeku Don.

Grad je udaljen 260 km sjeverozapadno od Londona.

Metropolitanski borough Sheffield obuhvaća i brojna prigradska naselja, kao i šumovita brda i livade Penninesa, uključujući i dio Nacionalnog parka Peak District.

## Historija

Sheffield je prvi put dokumentiran pod imenom **Escafeld**, u vrijeme Domesday Booka (1086), kao anglosaksonsko naselje. Početkom 12. vijeka normanski lord William de Lovetot, podigao je u mjestu zamak i 
parohijsku crkvu.

Još od srednjeg vijeka tali se lokalna željezna ruda sa ugljenom dobivenim iz obližnjih velikih šuma. Šefildski kovači koristili su odlični lokalni pješčenjak za izradu brusilica. Tokom 15. vijeka počela se koristiti hidroenergija lokalnih potoka za pokretanje mehaničkih čekića i brusilica. Tako je izrasla manufakturna proizvodnja pribora za jelo, po kojoj je Sheffield postao slavan. On je do 17. vijeka postao glavni rival Londonu, za tu vrst roba, da bi ga početkom 18. vijeka pretekao i stekao gotovo potpuni monopol.

Sheffield je bio mjesto nekoliko metalurških inovacija koje su snažno ubrzale njegov rast. Negdje oko 1740. Benjamin Huntsman razvio je metodu čeličnog lijeva, kojom je dobio puno kvalitetniji alatni čelik. Upravo na račun tog je Sheffield - 1830. dobio priznanje kao svjetski lider u proizvodnji visoko kvalitetnog čelika. Oko 1742 šefildski proizvođač pribora za jelo Thomas 
Boulsover otkrio je proces legiranja bakra tankim slojem srebra, - ta legura nazvana je Šefildska ploča, a grad je postao glavni proizvodni centar za proizvode od tog materijala. U Sheffieldu je 1856. prvi put testirana nova metoda izrade jeftinog čelika u velikim količinama Henrya Bessemera (Bessemerova metoda), upravo zahvaljujući toj inovaciji je dobrim dijelom izrasla šefildska teška industrija. I metoda izrade nehrđajućih čelika također je razvijena u 
Sheffieldu oko 1912.

Zahvaljući moćnoj industriji Sheffield je toliko narastao da je po popisu stanovništva iz 1911. nadmašio brojem stanovnika - Leeds i postao najveći grad Yorkshira.

## Privreda

Iako su i njegova industrijska poduzeća doživjela izvjesnu regresiju krajem 20. vijeka, Sheffield je još uvijek glavni britanski proizvođač sirovog čelika, pribora za jelo i mašina. Za privredu grada značajna je i prehrambena industrija.

Šefildski univerzitet naročito je poznat po svojim  metalurškim fakultetima.

Pored grada prolazi autoput M1, a on vodi i do Internacionalnog aerodroma Robin Hood Doncaster Sheffield (IATA: DSA, ICAO: EGCN), udaljenog 29 km istočno od grada.

## Znamenitosti i obrazovanje

Najveća atrakcija grada je palača vijećnice iz 1897. Gradski [muzej i [Umjetnička galerija Graves imaju fine kolekcije umjetnina. Sheffield je poznat kao dom Nacionalnog centra za popularnu muziku.

## Pobratimski gradovi

*, Chengdu
*, Anshan
*, Bochum
*, Donjeck
*, Estelí

## Reference

## Vanjske veze

* ''Sheffield Borough Council''
Belišće

**Belišće** je grad u Hrvatskoj koji administrativno pripada Osječko-baranjskoj županiji

## Geografija
Belišće se nalazi na desnoj obali Drave oko 30&nbsp;km sjeverozapadno od Osijeka

## Historija
Belišće je nastalo krajem 19. stoljeća kao naselje za radnike u drvnoprerađivačkoj industriji mađarskog veletrgovca i tvorničara Salamona Heinricha Gutmanna koji je godine 1884. ovdje otvorio veliku pilanu, a kasnije i tvornice za preradu drva te izgradio željezničku poveznicu s prugom Osijek – Koprivnica.

Nakon Drugog svjetskog rata tvornički pogoni nastavljaju s radom, a 1960. se i proširuju stvarajući jedan od najvećih celulozno-papirnih industrijskih kompleksa jugoistočne Europe i jedan od najvećih zagađivača okoliša u ovom dijelu Europe.

U ratu u Hrvatskoj početkom 1990-ih, rijeka Drava je predstavljala liniju fronta između hrvatskih snaga u Slavoniji i snaga JNA (kasnije krajiških) u Baranji. Zbog toga je grad pretrpio značajna razaranja, najviše zbog granatiranja s druge strane rijeke.

## Administracija i politika
## Ekonomija
## Demografija
## Kultura i Sport

## Značajne osobe
* Matija Ljubek, kanu
* Josip Hamm, filolog, lingvist i slavist
* Matija Vidaković, ribolov
* Željko Dukmenić, tekvando

## Obrazovanje
### Vrtići
* Dječji vrtić Maslačak

### Osnovne škole
* Osnovna škola Ivana Kukuljevića

## Znamenitosti
U užem središtu mjesta nalaze se do danas sačuvani objekti povijesne industrijske arhitekture, posebice kuće i zgrade za stanovanje tadašnjih radnika belišćanskih tvornica. Osim njih, u središtu mjesta nalazi se i velika Guttmanova palača koja je nažalost teško stradala u ratu u Hrvatskoj pogotkom zapaljive granate iz Baranje i još nije obnovljena.

## Vanjske veze

* Stranice grada Belišća
Ærø

**Ærø** (od danskih riječi *Ær* = javor and *Ø* = otok) je jedan od danskih baltičkih otoka, te dio okruga Funen. Zapadni dio otoka je bio dio općine Ærøskøbing; a istočni dio je bio općina Marstal. 1.1. 2006. te dvije ošćine su se spojile u općinu Ærø.

* Stanovništvo: 6.863 (otok 2006); 6.873 (općina)
* Površina: 88&nbsp;km²(otok); 91&nbsp;km² (općina)
* Dužina obale: 167&nbsp;km

## Povezano
* Popis danskih otoka

## Vanjske veze
* Ærø Tourist Office 
* Map of Ærø
Sand (Applecross)

**Sand** je veliko arheološko nalazište na obali Inner Sounda na poluotoku Applecross u zapadnoj Škotskoj, sjeverno od gradića Applecross.

Manji tragovi odbačenih školjki su bili poznati kao jedan od rijetkih tragova mezolitskog naselja kada je utočište od stijenja i nabacanih školjki kod **Sanda na Applecrossu** na obali Zapadnog Rossa u Škotskoj izabrano za detaljno iskopavanje kao dio proučavanja otpadaka od školjki u oblastima oko *Inner Sounda* između Skyea i kopna.

Projekt zvan *Škotski prvi doseljenici* (engleski *Scotland’s First Settlers*, SFS) je proučavao donos između prvih doseljenika na zapadnu obalu te odabrao ovo područje, i od prije poznato po nalazištima *An Corran* u *Staffinu* na otoku Skye i *Redpoint* i *Sheildaig* u Torridonu.

Ti istraživači su godine 1999. i 2000. pronašli 104 dosada nepoznata nalazišta, uglavnom pećine i kamena utočišta s 21 "litičkih otpadaka" i 9 odbačenih i otvorenih školjki. Dio tih nalazišta ima tragove relativno novijih perioda, ali test-jame na 4 nalazišta su ustanovila da su *Loch a Sguirr* na Raasayu i *Sand* u *Applecross*u mezolitska. Pretpostavlja se da ima daleko više nalazišta nego što se ranije pretpostavljalo.

Nalazište oko kamenog zaklona *Sand* na *poluotoku Applecross*, sjeverno od samog Applecrossa, se okrenut prema zapadu i*Inner Soundu*, odnosno Skyeu i Raasayu. Oko 7500. godine pne. prvi ljudi koji su se koristili tim kamenim zaklonom su od rogovlja i kamenja pravili alat. Osim korištenja lokalnog kamenja su koristili i posebno kamenje s otoka Rùm, 30&nbsp;km (19 milja) na jugu, te Staffina na Skyeu, 10&nbsp;km (6 milja) na zapadu, što znači da su u to vrijeme mogli prelaziti otvoreno more.

S vremenom se veliki broj školjaka, uglavnom priljepaka, pretvorio u ogromnu hrpu. Gomila komadića ‘'"lonaca"’' i koštanog oruđa pokazuju da su se školjke kuhale, a njihovo meso potom vadilo. Također su pronađene kosti jelena i ptica, te harpuni od rogovolja, koji su se vjerojatno koristili za hvatanje raznih riba, uključujući bakalar, skuše, kolje, haringe i losose.

Fine kuglice su pravljene od školjaka, a oker boja te posebna vrsta lokalnih mekušaca korištena za dobijanje purpurne boje sugerira da su tadašnji stanovnici bavili izradom ukrasnih predmeta.

## Vanjske veze
* History Scotland Magazine: First Settlers 
* Scotsman.com Heritage and History
* Applecross Walks, Wester Ross
Wester Ross

**Wester Ross** je zapadna oblast Rossa i Cromartyja, poznata po tome što sadrži sela na zapadnoj obali kao što su:

* Lochcarron
* Applecross
* Shieldaig
* Torridon
* Kinlochewe (unutrašnjost)
* Gairloch
* Poolewe
* Aultbea
* Ullapool
* Achiltibuie

## Povezano
* Easter Ross
* Ross-shire
* Ross i Cromarty
* Dundonnell i šuma Fisherfield
* Little Gruinard
Mount Edgecumbe (Aljaska)

**Mount Edgecumbe** je trenutno ime dugo vremena pasivnog vulkana koji se nalazi na Otoku Kruzof kraj obale Aljaske u SAD. Vijekovima je domorodačkom tlingitskom stanovništvu bio poznat kao *L'UX*, a ime **Mount San Jacinto** mu je 1775. godine dao španski istraživač Juan de la Bodega in 1775. Ubrzo nakon toga ga je 1778. godine preimenovao britanski istraživač kapetan James Cook, vjerojatno po Georgeu, Earlu od Edgecumbea.

## Uspon
Na Mount Edgecumbe se relativno lako može uspeti tokom jednodnevnog izleta. Iako ponekad ima velikih problema s pronalaženjem morskog prijevoza od grada Sitke do Otoka Kruzof, jednom kada izletnici dođu do otoku i početka staze Mt. Edgecumbe kod Fred's Creeka, put do podnožja planine je prilično ravan te prelazi preko otvorenih prostora muskega. Postoji skloniptre sa tri strane nakon 3,5 milje, odnosno polovice puta, te malo logorište prije samog uspona. Na oko šest milja uspon počinje. Ubrzo se dostiže linija drveća i niz putokaza vodi izletnike kroz talus. Vrh nema nikakvog zaklona, a vjetrovi znaju iznenada zapuhati, te se zato preporuča topla odjeća.

## Erupcija
* 7220. pne.
* 3810. pne.
* 23. vijek pne.2202. pne. ±100 godina

Godine 1974. lokalni šaljivdžija je zapalio nekoliko starih guma u krateru te uvjerio žitelje obližnje Sitke da se vulkan probudio.

## Zanimljivosti
* Po Mount Edgecumbeu je nazvana Srednja škola Mt. Edgecumbe na Otoku Japonski kraj Sitke.

## Vanjske veze
* Global Volcanism Program: Mount Edgecumbe 
* Topographic map of Mount Edgecumbe (1:250,000 scale) from USGS Sitka and Port Alexander
* Alaska Volcano Observatory
Aljaska

**Aljaska** (engleski **Alaska** [əˈlæskə], od eskim. *aljashah*: kitovo mjesto, kitovo izobilje), poluotok na sjeverozapadu Sjeverne Amerike i 49. država SAD-a. Površina joj je oko 1,5 milijun kvadratnih kilometara, a na tom prostoru živi 655,435 stanovnika (2004.)
Hladna subpolarna klima uzrok je sirovim uvjetima života. Važnost Aljaske uvjetovana je strateškim položajem i velikim rudnim (osobito zlato i srebro) i šumskim bogatstvom, te ribolovom. 

18. listopada 1867. u jednoj vojnoj bazi na istoku Aljaske, spuštena je zastava Carske Rusije, a na jarbol je podignuta zastava SAD, čime je označen prelazak Aljaske u vlasništvo SAD-a. Naime, SAD su kupile milijun i pol četvornih kilometara potpune divljine po cijeni od 4 centa po jedinici, što se kasnije ispostavilo kao jedna od najpametnijih transakcija u povijesti. Tadašnji državni tajnik Wiliam Seward obavio je pregovore o kupovini zemlje, za koju su mnogi smatrali da je zemlja snijega i leda, te su dogovor o transakciji zvali "Sewardova ludost". Međutim, mudrost iskazana ulaganjem u snijeg i led potvrđena je kada su na Aljasci otkrivene velike zalihe nalazišta nafte, zemnog plina i ruda. Aljaska je postala 49. država SAD 1959. godine, a tamošnji stanovnici i danas slave 18. listopad kao dan Aljaske.

Površina Aljaske iznosi 1 518 775 km2.Na Aljasci živi oko 500 000 ljudi. Glavni grad Aljaske je Juneau.

## Etničke grupe
Indijanci: Ahtena, Dihai-kutchin, Han, Ingalik, Kaigani, Koyukon, Kutcha-kutchin, Nabesna, Natsit-kutchin, Tanaina, Tanana, Tennuth-kutchin, Tlingit, Tranjik-kutchin i Vunta-kutchin.
Historija Punjaba

Prva upotreba riječi **[[Punjabska regija|Punjab]]** je u knjizi *Tarikh-e-Sher Shah* (1580), koja spominje izgradnju tvrđave od strane "Sher Khan od Punjaba". Naziv se ponovno spominje u djelu *Ain-e-Akbari* (I dio), koga je napisao Abul Fazal, te koji spominje da je teritorija Punjaba bila podijeljena u dvije provincije - Lahore i Multan. Također u drugom tomu *Ain-e-Akbarija*, nazivi poglavlja koriste riječ *Punjab*. Mogulski vladar Jahangir također spominje riječ *Punjab* u *Tuzk-i-Janhageeriju* .

## Predarijske civilizacije
:*Glavni članci:* Mehrgarh, Civilizacija doline Inda

Ljudi su stanovništvo regije, međutim, bili još oko 7000. godine pne., za što postoje arheološki dokazi u Mehrgarhu u današnjem Baludžistanu. Kasnije je bazen rijeke Ind bio središte civilizacije doline Ind, jedne od najranijih u ljudskoj historiji. Civilizacija doline Inda je rasla od malih seoskih naselja prema prilično razvijenom urbanom životu. Na svom vrhuncu, negdje poslije 3000 godina pne., sadržavala je sjajne gradove Harrapa (blizu današnjeg Sahiwala u Zapadnom Punjabu) i Mohenjo Daro u današnjem Sindhu. Arheološki dokazi ukazuju da je civilizacija naglo nestala nakon 17. vijeka pne. iz razloga koji još nisu poznati.
## Reference
Rana historija Irske

## [[Mezolit]] ([[8. milenijum pne.|8000 godina pne.]] - [[5. milenijum pne.|4500 godina pne.]])

Ono malo što se zna o predkršćanskoj Irskoj dolazi od par zapažanja u rimskim kronikama, irske poezije i mitova te arheologije. Za vrijeme pleistocenskog ledenog doba, Irska je bila pod širokim ledenim pokrovom. Ledeni pokrov preko 300 m debeo je pritiskao zemlju, uništavao tlo i kosti, te tako brisao sve tragove eventualnih ranih ljudskih naseobina. Nešto slično se dogodilo i u Britaniji, gdje su ljudski ostaci stariji od posljednje glacijacije pronađeni jedino na krajnjem jugu zemlje, koji je uglavnom izbjegao prodor ledenog pokrova. Za vrijeme posljednjeg glacijalnog maksimuma (*oko* 16 000 godina pne.), Irska je bila arktička pustoš ili tundra. Midlandska opća glacijacija je pokrivala dvije trećine zemlje s pokretnim pokrovom leda. Malo je vjerojatno da je u to vrijeme na otoku bilo ikakvih ljudi, iako se ta vjerojatnost ne može u potpunosti isključiti.

Najraniji dokazi o prisutstvu ljudi nakon povlačenja leda su datirani između 8000 i 7000 godina pne.. Naselja mezolitskih lovaca-skupljača su pronađeni na nekoliko nalazišta širom zemlje: Mount Sandel u Okrugu Derry; Woodpark u Okrugu Sligo; ušću Shannona; Lough Boora u Okrugu Offaly; Curran u Okrugu Antrim; te na nekoliko lokacija u Munsteru. Smatra se kako su ti doseljenici prvi kolonizirali otok dolazeći iz Škotske. Iako je u to vrijeme razina mora bila niža nego danas, Irska je vjerojatno već bila otok u doba kada su tamo čamcima stigli prvi doseljenici. To ne iznenađuje, jer većinu mezolitskih nazališta u Irskoj predstavljaju obalna naselja. Očito je da su najraniji doseljenici bili pomorci kojima je život ovisio o moru. Može se reći da su bili prisiljeni na takvu vrst ekonomije, jer su trebali prijeći vijekovi prije nego što će zemlja vječnog leda bez ijednog drva biti pretvorena u guato pošumljenu plodnu zemlju.

Lovci-skupljači mezolitske ere su živjeli od školjaka, ptica, divljih veprova i kestenja. Lovili su kopljima, strijelama i harpunima s malim kremenim vrhovima zvanim mikroliti, dok su kao dodatnu hranu skupljali orahe, voće i bobice. Živjeli su u sezonskim skloništima, koja su podizali razapinjući životinjske kože preko jednostavnih drvenih okvira. Imali su vanjska ognjišta za kuhanje hrane, i zna se da su pravili kanue od oborenih stabala drveća.

Za vrijeme mezolita ukupno stanovništvo Irske nije prelazilo više od nekoliko tisuća ljudi.

## Vanjske veze
* Old Irish kingdoms and clans
* Ireland's history in maps
Glaciologija

**Glaciologija** je nauka koja spada u hidrologiju, koja ima za cilj proučavanje lednika, procesima njihovog nastajanja, kao i proučavanjem njihovog uticaja na životnu sredinu. Reč *glečer* dolazi od latinskog *glacies * što označava led ili mraz.

Glaciologija je interdisciplinarna geo nauka koja povezuje geologiju, klimatologiju, meterologiju, hidrologiju, biologiju i ekologiju. Disciplina takođe oblikuje deo fizičke geografije. 

## Pregled
Područja proučavanja unutar glaciologije uključuju glacijalnu istoriju i rekonstrukciju prošlih obrazaca glacijacije, uticaj lednika na klimu i obratno, dinamiku kretanja leda, doprinose lednika eroziji i geomorfologiji, životne oblike koji žive u ledu i tako dalje.

Glaciologija je očekivano jedna od ključnih područja podržanih polarnim istraživanjima.

## Tipovi
Postoje dvije opšte kategorije glacijacije koje glaciolozi razlikuju: *alpska glacijacija*, akumulacije ili "reke leda" ograničene dolinama; i *kontinentalna glacijacija*, neograničene akumulacije koje su nekad pokrivale većinu severnih kontinenata.
* Alpski - led se kreće niz doline planinskih područja i oblikuje gomile pokretnog leda na ravnima ispod sebe. Alpski lednici teže stvaraju neravne topografije.
* Kontinentalni - ledena kapa koja se nalazi samo na višim geografskim širinama (Grenland/Antarktik), široka hiljade kvadratnih kilometara i debela hiljade metara.

## Zone ledenjaka
* Akumulacija
* Rasipavanje

## Pokreti
; Ablacija : rasipavanje isparavanjem i topljenjem
; Bergšrund: pukotina oblikovana na čelu lednika gdje se odlomljuje od planinske površine.

; Fraktura (debljine 30-60m) : slabo lomljenje stvara pukotine zahvaljujući središnjem delu ledenjaka koji se kreće brže od strana/poda.
; Tok : plastičan zahvaljujući ogromnom pritisku.
; Otkidanje/Lomljenje : pokretni lednik uzima velike blokove stena i prenosi ih ponekad čak i do dva kilometra.
; Cirkovi : kružno oblikovana depresija gde se ledenjak započeo otapati i na kraju se otopio.
; Tarn : jezero koje se oblikuje na dnu cirka.
; Rog : šiljak stene oblikovan prednjom erozijom prstena cirkova oko jedne planine

## Glacijalne naslage
### Slojevite
; Isprani pesak/šljunak : na prednjoj strani lednika, pronalazi se na ravnima
; Kotao : gromada stagnirajućeg leda ostavlja depresiju ili jamu
; Eskeri : gomile šljunka/peska strmih stranica verojatno uzrokovanih tokovima koji se kreću ispod stagnirajućeg leda
; Kamovi : slojevit nanos gradi brežuljke blagih padina
; Varfovi : tanka sedimentna podloga (grubo isprekidana), leti nanosi više materijala dok zimi manje.

### Neslojevite
; Glina-nerazvrstana : (lednički pod od oblutaka) nanesen povlačećim/napredujućim lednicima, oblikujući morene 
; Morene : (Čeone ili terminalne) materijal nanesen na kraju; (Podinske ili temeljne) materijal nanesen dok se lednik otapa; (Bočne ili lateralne) materijal nanesen po stranama.
Bošnjaci

**Bošnjaci** su južnoslavenski narod koji prvenstveno živi u Bosni i Hercegovini, sa značajnim zajednicama u Srbiji (posebno u Sandžaku) i Crnoj Gori te u dijaspori. Većina Bošnjaka je islamske vjeroispovijesti. Naziv *Bošnjak* ima dugu historiju i u različitim razdobljima korišten je u različitim značenjima, dok je u savremenom smislu nacionalnog identiteta afirmiran krajem 20. stoljeća.

## Etimologija
Naziv *Bošnjak* potiče od imena Bosne i historijski se koristio u različitim kontekstima. U engleskom jeziku, prema *Oxford English Dictionaryju*, prvu očuvanu upotrebu oblika *Bosnack* zabilježio je britanski diplomata i historičar Paul Rycaut 1680. godine, dok se kasnije pojavljuju oblici poput latinskog *Bosniacus*, francuskog *Bosniaque* i drugih srodnih varijanti.

U slavenskim jezicima, sufiks *-ak* često se koristi u tvorbi etnonima, slično kao *[[Poljaci|Poljak]]* ili *[[Slovaci|Slovak]]*.

## Historijska upotreba naziva
U srednjovjekovnoj Bosni nazivi izvedeni iz imena zemlje prvenstveno su označavali pripadnost političkoj i teritorijalnoj zajednici. Tokom osmanskog perioda naziv *Bošnjak* pojavljuje se u administrativnim i drugim izvorima kao oznaka stanovnika Bosne bez savremenog nacionalnog značenja.

U prvoj polovini 20. stoljeća među muslimanskim stanovništvom Bosne i Hercegovine postojali su različiti oblici identifikacije, uključujući regionalne, vjerske i političke. U SFR Jugoslaviji korištena je nacionalna kategorija *[[Muslimani (narod)|Muslimani]]*, dok je naziv *Bošnjaci* formalno usvojen 1993. kao savremeni etnonim.

## Demografija
Bošnjaci čine većinu stanovništva Bosne i Hercegovine, a značajne zajednice postoje i u drugim republikama bivše SFR Jugoslavije. Broj i udio Bošnjaka varirali su kroz vrijeme u zavisnosti od političkih i društvenih okolnosti te promjena u popisnim kategorijama.

### Demografija po republikama SFR Jugoslavije (1948–1991)

## Kultura i religija
Bošnjačka kultura oblikovana je historijskim razvojem Bosne i Hercegovine i šireg balkanskog prostora. Islam ima značajnu ulogu u vjerskom i društvenom životu Bošnjaka, ali kulturni identitet uključuje i elemente zajedničke s ostalim južnoslavenskim narodima.

## Jezik
Bošnjaci govore bosanskim jezikom, standardiziranom varijantom srpskohrvatskog jezika, koji pripada grupi južnoslavenskih jezika i temelji se na štokavskom narječju.

## Reference

## Vanjske veze
Jaša Tomić (Sečanj)

**Jaša Tomić** () je naselje u opštini Sečanj u Srednjobanatskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 2982 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 3544 stanovnika). Jaša Tomić je pogranično mesto. Rumunska granica je je istočno na oko kilometar od sela. Blizu sela protiče reka Tamiš.

Selo je dobilo ime po Jaši Tomiću, političaru iz 19. veka. Pre toga naselje se zvalo *Modoš*.

Selo je poznato po poplavi koja se dogodila 2005. godine kada se izlila reka Tamiš i poplavila veliki deo naselja. To je bila najveća poplava u Banatu u poslednjih stotinak godina.

## Geografija
### Položaj
Jaša Tomić se nalazi na nadmorskoj visini od 81 metar. Zapadno od sela je selo Krajišnik, udaljeno oko 10 kilometara, južno su Sečanj i Šurjan, udaljeni 12 odnosno 7 kilometara. Najbliži veliki grad je Zrenjanin udaljen 43 kilometra.

Zemljište je ravničarsko, aluvijalnog porekla, sastavljeno od peščara, peska, lesa i ilovače. Površinski sloj zemljišta je uglavnom banatski černozem (oko 75%), a zastupljena je i naplavnica, slatina i smolnica.

### Demografija
U naselju Jaša Tomić živi 2406 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,6 godina (39,9 kod muškaraca i 43,2 kod žena). U naselju ima 1111 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,68.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

### Značajne osobe
* Slobodan Janjić, srpski malonogometaš.

## Galerija

Datoteka:Jasatomicflood.jpg|Poplava u 2005. godini
Datoteka:Jaša_Tomić_Orthodox_church.jpg|Pravoslavna crkva
Datoteka:Jaša_Tomić,_Catholic_Church.jpg|Katolička crkva 


## Napomene
→ * - Podaci za površinu i gustinu naseljenosti dati su zbirno za katastarsku opštinu Jaša Tomić, na kojoj se nalaze dva naselja, Busenje i Jaša Tomić.

## Reference

## Vanjske veze

* Monografija Modoš - Jaša Tomić , Milan Đukanov, na sajtu Jaša Tomić
;Mape
* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
New Hampshire

**New Hampshire** je federalna država SAD. Nalazi se na sjeveru i granici se sa Kanadom. Na istoku graniči s državom Maine, na jugu s državom Massachusetts, a na zapadu s državom Vermont.

Glavni grad je Concord, najveća populacija stanovnistva je u Manchesteru koji ima odprilike 100.000 stanovnika. Manchester je poznat i po rijeci Merimac koja protiče čitavom njegovom dužinom. 

Na prostoru New Hampshire se nalaze velike naslage granitnih stijena, zbog kojih je država dobila nadimak "Granitna država" ili *Granite State*. Jedna od najpoznatijih granitnih stijena je bila poznata pod nadimkom *[[Old Man of the Mountain]]*, te je poslužila za državni amblem.

New Hampshire je izuzetno važna država po tome što se početkom svake četiri godine u njoj održavaju preliminarni izbori temeljem kojih vodeće američke stranke - Demokratska i Republikanska - određuju tko će biti njihov kandidat na izborima za predsjednika SAD koji se održavaju u novembru. Iako pobjeda na preliminarnim izborima u New Hampshireu sama po sebi ne garantira kandidaturu, smatra se dobrim indikatorom o tome koji potencijalni kandidati imaju, a koji nemaju dobre šanse na izborima. 

## Najveći gradovi
(Stanje 1.7. 2004)
* Manchester - 109.310
* Nashua - 87.411
* Concord - 42.345
* Rochester - 29.757
* Dover - 28.495
* Keene - 22.955
* Portsmouth - 20.786
Treći križarski rat

**Treći krstaški rat** trajao je od 1189. do 1192. godine i pokrenulo ga je Saladinovo osvajanje Jerusalima 1187.godine. Krstaši nisu uspeli da osvoje Jerusalim i pohod se okončao dogovorom da Jerusalimskoj kraljevini ostane obala od Tira do Jope i da hrišćani imaju slobodan pristup Jerusalimu.

Osamdesetih godina dvanaestog stoljeća na povijesnoj se sceni pojavio genijalni kurdski vođa Saladin. On je 1187. ponovno ujedinio Egipat i muslimanski Bliski Istok. U boju kod Tiberasa potukao je križare, oslobodio Jeruzalem i osvojio sav ostatak kraljevstva. Na to su kršćani, da spase preostale države i ponovno osvoje Jeruzalem, organizirali i Treći, najslavniji križarski rat. Njemačko-rimski car Fridrik I. Barbarossa uspio je proći kroz čitavu Europu i Malu Aziju, ali se na koncu utopio na kupanju. Druga su dva monarha, engleski Rikard I. Lavljeg Srca i francuski Filip II. August, sretno stigli na cilj i otpočeli neprijateljstva. Nakon dvije godine opsjedanja, 1191. zauzet je veliki obalni grad Akon, nakon čega su križari nastavili prema Jeruzalemu. Rikardova se vojska sukobila sa Saladinovim snagama i porazila ih. Naređuje da se 3000 zarobljenika - od kojih su mnogi bili žene i djeca - izvede iz grada i zakolje. Neki su raskomadani, ne bi li pronašli progutane dragulje. Biskupi su davali blagoslove. "Nevjernički životi nemaju vrijednosti". Kroničar Ambroise, ushićeno piše: "Pobijeni su svi odreda. Neka je za to blagoslovljen Stvoritelj!" Saraceni su bili odbačeni i prisiljeni na defenzivu, ali križari, razdirani nesuglasicama, nisu znali iskoristiti pobjedu. Mirovni ugovor iz 1192. priznao je Francima vlast nad obalom i dao kršćanskim hodočasnicima pravo posjeta Jeruzalemu. Ipak je on i dalje ostao u saracenskim rukama. Križarski ratovi nanijeli su mnogim krajevima velike patnje, a namjeravani cilj nisu postigli. Značajnije su posljedice imali za gospodarski, politički, kulturni i vjerski razvoj europskih zemalja. Europljani su se nedvojbeno upoznali s islamskom kulturom i znanošću, svidjela su im se egzotična jela, svilene tkanine, sagovi i druga fina roba. Ako ništa drugo, križarski su ratovi pojačali antagonizme između katolika i pravoslavaca, te dakako između kršćana i muslimana.
Opsada Tira

**Opsada Tira** je trajala 10 meseci (novembar 333. pne. - avgust 332. pne. ).
Tir je strateški važan grad na obali Fenikije, tada u sastavu Perzijske Monarhije, odnosno današnjem Libanu. Aleksandar Makedonski ga je opsadao 10 meseci. 
Ljut zbog tako duge opsade 30.000 stanovnika je ubio ili prodao kao roblje.

## Dugotrajna opsada
Aleksandar Makedonski nije mogao da osvoji grad, pa ga je blokirao mesecima, ali se Tir nije predavao.
Novi grad Tir je bio smešten na ostrvu i imao je jako dobra utvrđenja, u potpunosti okružena morem. 
Onda Aleksandar Makedonski koristi zidane ostatke od glavnog dela Tira na obali da sagradi morski put dug oko 1&nbsp;km.

Tada je usledio zajednički udar kiparske i feničanske flote sa pešadijom i opsadnim spravama. Pešadija i opsadne sprave deluju koristeći izgrađeni put. Tek pomoću opsadnih sprava u dosegu zidina Aleksandar uspeva da se probije u grad.

## Pismo od Darija
Tokom opsade Aleksandar dobija pismo od Darija III u kome mu Darije nudi mir. Obećava da će platiti otkupninu za svoju porodicu, koju mu je Aleksandar zarobio. Nudi mu sve zemlje zapadno od Eufrata i da stvore prijateljski savez. Aleksandar ne pristaje. On hoće sve.

## Aleksandrova osveta i masakr
Aleksandar Makedonski je bio toliko ljut zbog tako žestoke obrane grada Tira i zbog velikog gubitka ljudi, vremena i sredstava da je odlučio da se osveti.
Uništava pola grada, masakrira ogroman broj građana Tira, a preostale prodaje kao roblje.

Kasnije sam pomaže da se rašire priče o strašnom masakru, koje je počinio u Tiru, sa ciljem da se u idućim bitkama gradovi odmah predaju. Jer tko se ne preda odmah neće biti pošteđen. Na taj način Aleksandar je oslabio borbeni moral branilaca.

## Povezano
* Bitka kod Isa
Old Man of the Mountain

**Old Man of the Mountain** (*Starac s planine* na engleskom), isto tako poznat i kao *veliko kameno lice*, je bio niz od pet izbojaka na granitnoj stijeni koja tvori planinu Cannon Mountain u Bijelim planinama New Hampshirea u SAD. Ti izbojci, kada bi se promatrali iz određenog kuta, su izgledali kao profil staračkog lica. Prvi put su otkriveni 1805, a nalazili su se na oko 365 metara iznad jezera Profile Lake, a bili su 12 m visoki i 7 m široki. *Old Man of the Mountain* se srušio u jezero godine 2003.
Tollmanov hipotetički bolid

**Bolid Alexandera Tollmana**, prvi put spomenut u radu Kristen-Tollmannove i Tollmanna (1994), je hipoteza austrijskog profesora geologije dr. Alexandera Tollmana, prema kojoj je jedan ili nekoliko bolida (asteroida ili kometa) udario Zemlju godine 7640. pne. (&plusmn;200), a nešto manji godine 3150. pne. (&plusmn;200). Ukoliko se dokaže istinitom, ova hipoteza bi mogla objasniti holocenska izumiranja kao i legende o Sveopćem potopu (Kristen-Tollmann and Tollmann 1994).

Pozitivni dokazi na kojima se temelji hipoteza uključuju stratigrafsko proučavanje tektita, npr. Izohk (1988), Glass (1978), and Prasad and Rao (1990), dendrokoronologiju, te nalaze iz ledene jezgre (iz Camp Centurya na Grenlandu) koji sadrže klorovodičku i sumpornu kiselina (što je indikacija snažnog udara u ocean) kao i dušične kiseline (izazvane naglim zagrijavanjem zraka).

Dokazi koji upućuju na godinu 7640. pne. odgovaraju datumima stvaranja slanih ravnica i jezera koje dan-danas postoje u suhim oblastima Sjeverne Amerike i Azije, što sugerira da su se udari dogodili u oceanima, uzrokujući velike valove visine jednog kilometra koji su poslije prodrli u kontinente, ili je velika količina slane vode izbačena u orbitu da bi pala poput slane kiše, ostavljajući slana jezera u pustinjama.

Prodor soli, pijeska i oceanskih fosila u ovom periodu su obično bila objašnjavana "depresijom" kontinenata uslijed težine pleistocenskog leda, but ali ta objašnjenja ne odgovaraju kontradiktornim zapažanjima o rastu razine mora od 90&ndash;120&nbsp;m u ranom holocenu. Po tome bi bilo nemoguće da more jednostavno poplavi ta područja, a potom naraste preko 90&nbsp;m a kasnije ostane van njih. U nekim područjima (kao što je Veliko slano jezero u Utahu), nije bilo ledenjaka kada je sol gotovo odmah (u stratigrafskom smislu) zamijenila prethodno slatkovodno jezero.

Veliki valovi i poremećaji klime uzrokovani udarima su mogli dati poticaj pričama o sveopćem potopu koji se spominju u mnogim kulturama, ali je to zasada u domenu špekulacija.

## Znanstvena procjena Tollmanove hipoteze o bolidu
Kvartarni geolozi, paleoklimatolozi i planetarni geolozi specijalizirani za udare meteorita i kometa su odbacili Tollmannovu hipotezu o bolidu iznesenu u radu Kristan-Tollmannove i Tollmanna (1994). Oni odbacuju hioptezu jer
# Dokazi korišteni u njen prilog se mogu protumačiti kao posljedica običnih i manje dramatučnih geoloških procesa
# Mnogi od događaja koji se vezuju za hipotetički udar su se dogodili u pogrešno vrijeme, ponekad i stotinama tisuća godina prije i poslije hipotetičkih udara; i
# Postoji manjak pouzdanih fizičkih dokaza o kataklizmičkim poremećajima okoline, odnosno taloga karakterističnih za kilometre visoke tsunamije.
Bitka kod Agrigenta

**Bitka kod Agrigenta** (Sicilija, 261. pne. ) bila je prva bitka Prvog punskog rata. To je bio sukob između Kartagine i Rimske Republike. Bitka je počela poslije velike opsade, koja je počela 262. pne. . U bici pobjeđuje Rimska Republika i počinje kontrolirati Siciliju,kao važnu žitnicu.

## Opsada Agrigenta
Rimljani šalju cijelu armiju na Siciliju 262. pne. . Armijom zapovijedaju dva konzula, Lucije Postumije Magel i Kvint Mamilije Vitul. Armija je imala 4 legije i ukupno 40.000 ljudi. Sirakuza je bila rimski saveznik i podržavala je rimski pohod.
Armija je krenula u srpanj prema Agrigentu na jugozapadnoj obali Sicilije. U Agrigentu je bio lokalni garnizon, kojim zapovijeda Hanibal Gisko. Agrigent je trebao biti baza za veliku armiju , za koju se očekivalo da dođe iz Kartagine.

Na vjesti o dolasku rimske vojske Hanibal Gisko se zabarikadirao prethodno se snabdjevši namirnicama iz okoline. Time je pripremio grad za opsadu i mogao je čekati pomoć iz Kartagine. Rimljani toga doba nisu raspolagali opsadnim spravama, tako da je jedini način osvajanja grada bila blokada. Blokiraju Agrigent i čekaju da se grad nakon dovoljno dugo vremena preda zbog gladi.

Poslije nekoliko meseci opsade blokada se počela osjećati po gradu, pa Hanibal Gisko traži hitnu pomoć Kartagine.
Dolazi pojačanje zime 262-261. pne. pod vodstvom Hanoa. Pojačanje se sastojalo od 50.000 ljudi, 6.000 konjanika i 60 ratnih slonova. Poslije nekoliko manjih okršaja sa Rimljanima, Hano dolazi blizu Rimljana želeći sukob, ali Rimljani izbjegavaju bitku. 
Time Rimljani dolaze u poziciju da su opkoljeni. Rimske linije snabdijevanja sa Sirakuzom su prekinute.
## Bitka kod Agrigenta
Opkoljeni Rimljani sa prekinutim neodijevanjem iz Sirakuze nalaze se u lošoj poziciji. Rizikuju da umru od gladi, pa zato se odlučuju za bitku. Međutim Hano odbija borbu, nadajući se da će pomoću gladi lakše pobijediti Rimljane. Ali unutar Agrigenta situacija je još lošija. Hanibal Gisko šalje dimne signale tražeći pomoć, pa su Kartaginjani bili prisiljeni da prihvate bitku. Detalje bitke različito opisuju različiti izvori.

Hano je rasporedio kartaginjansku pješadiju u dva reda sa slonovima i pojačanjima u drugoj liniji, a sa konjicom na krilima. Bitka je dugo trajala i Rimljani uspijevaju da probiju prednji red Kartaginjana. To izaziva paniku u pozadini pa kartaginjanske rezerve bježe iz bitke. Rimljani pobjeđuju, a konjica uspjeva da zarobi nekoliko slonova. Kartaginjani, opkoljeni garnizon i Hanibal Gisko uspijevaju da pobjegnu.
## Posljedice
Rimljani zauzimaju Agrigent i sve stanovništvo prodaju u roblje. Dva konzula su bili pobjednici, ali nisu nagrađeni trijumfalnim povratkom (vjerovatno jer Hanibal Gisko i garnizon uspijevaju pobjegnuti).

Poslije 261. pne. Rimska Republika kontroliše većinu Sicilije i time osigurava žito za sebe. To je bila prva velika bitka van Italije, što je Rimljanima dalo polet.

## Povezano
* Punski ratovi
* Rimska Republika
Ivanić-Grad

**Ivanić-Grad** je grad u Hrvatskoj. Nalazi se u Zagrebačkoj županiji. Po popisu iz 2001. godine u gradu je živjelo 14.723 stanovnika. Gradonačelnik grada je Boris Kovačić.

## Geografija
Ivanić-Grad se smjestio uz rijeku Lonju, u Moslavini, na 103 metara nadmorske visine, uz autocestu Zagreb - Lipovac, cestu Bjelovar - Ivanić Grad, te željezničku prometnicu Zagreb - Vinkovci.
## Stanovništvo
Stanovnika 14723, od toga u gradu 7714.

## Uprava
## Historija
Prve utvrde na mjestu današnjega grada sagrađene su u 13. ili 14. stoljeću. Polovicom 16. stoljeća sagrađena je nova tvrđava u sklopu sustava Vojne krajine. Ukidanjem Varaždinske krajine 8. lipnja 1871. Ivanić dolazi pod građansku vlast Hrvatske i dobija status grada, pa se ovaj datum slavi kao dan grada.

## Gospodarstvo
Pokraj grada nalazi se jedinstven izvor ljekovite nafte pa je tu sagrađena bolnica "Naftalan".

## Značajne osobe
* Josip Kozarac, šumar i pisac
* Ivan Ljubičić, tenisač
* Željka Antunović, političarka
* Edin Mujčin, nogometaš
* Dobroslav Paraga, političar
* Dobriša Cesarić, pjesnik i pisac
* Josip Bukal, nogometaš 
* Janica Kostelić, skijašica
* Ivica Kostelić, skijaš

## Kultura
## Sport
Stjepan Grgac bio je višestruki prvak Jugoslavije u biciklizmu, a nastupio je i na Tour de Franceu 1936. U njegov spomen od 1971. organizira se godišnja cestovna utrka "Memorijal Stjepan Grgac".

## Vanjske veze

* Službene stranice
* Plan grada Ivanić Grad, tourist info - CroMaps navigator
Kataklizma

**Kataklizma** ili **kataklizam** (od grčke riječi *kataklysmos*, potop) je naziv za katastrofu velikih razmjera koja ostavlja trajne posljedice na širokom području ili na cijeloj planeti Zemlji. 

Ispočetka se naziv katastrofa koristio kao sinonim za biblijski Veliki potop, ali je kasnije preuzet kao opis sličnih događaja iz Zemljine prošlosti. 

Proučavanje kataklizmi u nauci je početkom 19. vijeka popularizirao francuski prirodoslovac George Cuvier zahvaljujući hipotezi o cikličnim kataklizmama koje su u potpunosti mijenjale izgled, odnosno floru i faunu Zemlje. Njome se nastojalo objasniti postojanje fosila, a kasnije je poslužila kao alternativa teoriji evolucije.
Grašak

**Grašak** (lat. *Pisum sativum*) jednogodišnja je biljka iz porodice mahunarki, a kao povrtlarska kultura pripada zrnastim mahunarkama.

## Opis biljke

Stabiljka je zeljasta, jednogodišnja, može se granati, ali i biti nerazgranata. Nema dovoljno mehaničkih elemenata pa je polegla ili se povija. Listovi su perasto složeni, s 1-3 para listića. Cvijetovi su skupljeni u grozdaste cvatove, dvopolni su i zigomorfni. Leptirastog su izgleda sa zvonastom čašicom koja ima jajasto lancetaste zupce (gornji su kraći od donjih). Krunicu čine zastavica, krilce i čunić. Zastavica je crvenkasta, ljubičasta ili bijela, široka je i obrnuto srcasta. Krila su tamnocrvena ili bijela, a čunić ružičasr ili je blijedozelen. Od deset prašnika, devet ih je sraslo, a jedan je slobodan. Plodnik je skoro sjedeći i sadrži više sjemenih zametaka. Plod je mahuna, uglavnom prava i na krajevima zašiljena, 4–11&nbsp;cm dugačka.

## Historija

Čovjek za hranu nije koristio divlji samonikli grašak, iako se najstarija nalazišta graška javljaju u neolitu. Grašak je pronađen u starogrčkim grobovima 6000 godina pr. Kr., a u južnoj Rusiji u 5000 godina starim arheološkim slojevima. U Europu je grašak stigao početkom srednjeg vijeka s Istoka u vrijeme velikih seoba naroda. Europljani su u 17. stoljeću rado pripremali jela od graška.

## Uzgoj

Grašak se danas uzgaja u cijelom svijetu, a najviše u Rusiji, Kini, Indiji i SAD-u, što upućuje da grašak dobro uspijeva u krajevima s prohladnom i vlažnom klimom. To je biljka koja je jako ekonomična budući da daje relativno visoke prinose, a plodovi se mogu jednostavno konzervirati i tako koristiti tokom cijele godine.

## Energetska vrijednost

S obzirom da spada u mahunarke, grašak je povrće s bogatom hranljivom vrijednošću. U 100 grama ima 81 kcal/339 kЈ. Bogat je izvor ugljikohidrata (14,46%) i vlakana u obliku galaktana, fruktoze i dr. Visok sadržaj proteina (5,42%) ima zahvaljujući čvorićima u korijenu u kojima se nalaze bakterije (*Bacterium radicicola*) koje vežu dušik iz zraka i pretvaraju ga u vrijedne aminokiseline, a tako i u proteine. Uz proteine i ugljikohidrate, treba spomenuti i masti i lecitin, koji su prilično važni za živčani sustav.

Za vrijeme klijanja graška, nastaju vitamini C i E. Plod je odličan izvor vitamina C (50% preporučenog dnevnog unosa), ali ga u osušenim plodovima ima samo u tragovima. Vitamin E sadrži u maloj količini, ali je postojan tokom kuhanja. Vitamina A ima u tragovima. Grašak je i odličan izvor tiamina (vitamin B1) u suhim plodovima, a dobar izvor riboflavina (vitamin B2), i niacina koji ima ulogu u metabolizmu ugljikohidrata, proteina i masti.

## Galerija

Datoteka:NCI peas in pod.jpg|Otvorena mahuna graška
Datoteka:Pisum sativum green.jpg|Sjemenke graška
Datoteka:Pisum sativum emerging (Kiemplanten kreukerwten 'Kelvedon Wonder') 1.jpg|Sadnice graška
Datoteka:Snow pea flowers.jpg|Cvijet graška
Alexander Tollmann

Dr. **Alexander Tollmann** (27. 6. 1928. – 8. 8. 2007) je bio austrijski profesor geologije.

Rođen je Beču. Bio je profesor na Geologischen Institutu Bečkog univerziteta od 1969. Politički je aktivan te se zalagao za uklanjanje nuklearne energije u Austriji. Poznat je i kao osnivač Austrijske stranke zelenih (*Vereinten Grünen Österreichs* ili VGÖ).

Godine 1992. je zajedno sa svojom suprugom Edith napisao rad u kojem iznosi hipotezu o udaru bolida u Zemlju u 8. milenijumu pne. kao osnovi legendi o sveopćem potopu. 

## Povezano
* Tollmanov hipotetički bolid
Pasulj

**Pasulj** ili **grah** (*Phaseolus vulgaris*) jednogodišnja biljka iz porodice mahunarki je poreklom iz Južne Amerike. U Evropi se spominje 1542. Kultivisanjem je odnegovano 70 vrsta pasulja, sa vegetacijom od 70-90 dana, spada u red povrtnog bilja visoke biološke vrednosti.


File:Snijboon peulen Phaseolus vulgaris.jpg|
File:Tuinboon_zaden_in_peul.jpg|
File:Phaseolus vulgaris white beans, witte boon.jpg|
File:Black Turtle Bean.jpg|
File:Kidney beans.jpg|


## Opis
### Hranljiva vrijednost
Pasulj ima izuzetnu kaloričnu vrednost (100 grama pasulja ima 143 kilokalorija) ali i sve druge neophodne biološke materije: belančevine (26%), ugljene hidrate (52%), masti (2,1%), lecitin, kalijum, kalcijum, fosfor, gvožđe. 

Ljuska pasulja je bogata pektinom i drugim teško probavljivim sadržajima te se ne preporučuje osobama sa želudačnim, crevnim i drugim smetnjama.

### Ljekovito djelovanje
Pasulj
, a naročito njegove mahune imaju i lekovita svojstva. Mahune bez semena su oprobano sredstvo za smanjivanje šećera u krvi, a dobre su i protiv upale bubrega i mokraćnog mehura. Stablo, list i cvet su pouzdan diuretik. Zahvaljujući kombinaciji vlakana i folne kiseline štiti od moždanog udara i bolesti srca i debelog creva.

Sazreva u jesen. U vegetarijanskoj kuhinji pasulj je veoma popularan, jer se njegovom upotrebom nadoknađuje nedostatak belančevina.
Bos aegyptiacus

Drevno egipatsko govedo **Bos aegyptiacus** (čije ime ne priznaje ITIS) je bio pripitomljen oblik goveda nepoznatog porijekla. Najraniji dokazi o *Bos aegyptiacusu* potječu iz regije Fayum, te datiraju u 8. milenijum pne..

Za razliku od ostalih vrsta goveda, *B. aegyptiacus* nije imao grbu. Ili je imao velike široke rogove, koji su se prvo zavijali unatrag, a potom unaprijed ili kraće rogove iste strukture. Prema drevnim egipatskim slikama, *B. aegyptiacus* je bio ili crne, smeđe, svjetlosmeđe, crno-bijele ili bijele boje.

Nije sigurno odakle *B. aegyptiacus* potječe, dok neki tvrde da je došao iz Levanta ili Mezopotamije a drugi tvrde da je pripitomljena vrsta specifične sjevernoafričke podvrste tura. Postoje dolazi u prilog obje tvrdnje, jer se zna da je govedo pripitomljeno u Levantu u 8. milenijumu pne., dok iskopavanja nalazišta iz ranog holocena u zapadnoj Sahari pokazuju da su domaća goveda tamo postojala od prije 8. milenijuma pne. 

Bez obzira odakle potječe, *B. aegyptiacus* je bio od prilične važnosti za drevne Egipćane koji su ga slali da pase na zemlji koja nije bila za zemljoradnju, bilo zbog toga što je bila predaleko od Nila za navodnjavanje ili u Delti Nila (i zato prevlažna za zemljoradnju). *B. aegyptiacus* se koristio kao izvor hrane, mlijeka, kože, i kao žrtva.

*B. aegyptiacus* je postao toliko važan da su mnogi egipatski bogovi imali oblik *B. aegyptiacusa*, uključujući poznata božanstva kao Hathor, Ptah (Bik Apis), Menthu (kao Bik Bukha) i Atum-Ra (kao Bik Mnewer). Mnogi su bili mumificirani.

Za vrijeme Nova država (Egipat) grbavo govedo Zebu je iz Sirije dovedeno u Egipat te je, izgleda, postupno zamijenio *B. aegyptiacusa*.
Jan Peter Balkenende

**Jan Peter Balkenende** (7. 5. 1956. -) je nizozemski demokršćanski političar, poznat po tome što je od 22. 7. 2002. do 14. 10. 2010. obavljao dužnost nizozemskog premijera.

Balkenende se nakon studija priključio demokršćanskoj stranci Kršćansko-demokratski apel (CDA), te 1998. godine prvi put bio izabran u nizozemski parlament. Postupno je napredovao u redovima stranke, te bio njen vodeći kandidat na izborima 2002. godine.

Nakon tih izbora je formirao kratkotrajnu koaliciju s Listom Pima Fortuyna, a nakon njenog kolapsa ostao na položaja formiravši koaliciju s liberalnom strankom VVD i progresivno-liberalnom strankom D66. 

30. 6. 2006. je podnio ostavku, nakon što je progresivno liberalna stranka D66, odlučila napustiti vladajuću koaliciju zbog afere s imigracijskim statusom Aayan Hirsi Ali.

20. 2. 2010. je Balkenendeov četvrti kabinet pao zbog nesuglasica oko rata u Afganistanu. Nakon što je VVD dobio većinu glasova na junskim izborima, Balkenende podnosi ostavku na mesto lidera CDA i time okončava svoj politički život. 14. 10. 2010. je formiran Rutteov kabinet, manjinska vlada sastavljena od VVD i CDA, s podrškom PVV u parlamentu.

## Vanjske veze

* Minaz.nl - Službena stranica premijera
Egejska civilizacija

**Egejska civilizacija** je opći izraz koji se koristi za civilizacije Brončanog doba na području današnje Grčke i obala Egejskog mora. Postoje u stvari tri zasebna područja koja pokriva ovaj izraz: Kreta, Cikladi i grčko kopno. Kreta se vezuje uz Minojsku civilizaciju ranog brončanog doba, dok Cikladi i kopno imaju posebne kulture. Cikladi se povezuju s kopnom tokom ranog heladskog ("minijanskog") perioda a s Kretom u srednjem minojskom periodu. Oko 1450. godine pne. (u kasnom heladskom, odnosno kasnom minojskom periodu), grčka mikenska civilizacija širi se na Kretu.
Plavuša

**Plavuša** je naziv koji se koristi za ženu čija je kosa svijetle boje, odnosno "plava". Boja kose može varirati od blijedožute do nijansi koje prelaze u riđu. Takva boja je nedostatak pigmenta koji se zove eumelanin.

Plavuše se u prirodi pojavljuju relativno rijetko, tako da ih ima oko 1,8 % u svjetskoj populaciji. Iako se pojavljuju među svim etničkim grupama i rasama, njihova najveća koncentracija je u Evropi, zbog čega se dugo pogrešno držalo da prirodne plavuše samo u Evropi, odnosno da su isključivo evropskog porijekla. Nakon Evrope, svijetla boja kose je najčešća među australskim Aboridžinima.

Prema najnovijim genetskim istraživanjima, relativna brojnost plavuša u Evropi je relativno novi fenomen, odnosno osobe svjetlije kose su se počele u većem broju pojavljivati tek prije 11-10.000 godina. Jedna od teorija tvrdi da je to posljedica seksualne selekcije, odnosno da su teški uvjeti života, odnosno veliki broj nesreća tokom lova za vrijeme posljednjeg ledenog doba doveli do neravnoteže u broju muškaraca i žena. Tako je na veliki broj žena dolazio relativno mali broj muškaraca. Među ženama su one sa svijetlijom kosom izgledale "egzotičnije" i atraktivnije, te imale prednost u izboru muških seksualnih partnera, što je omogućilo njihovom recesivnom genu da se reproducira.

Tokom kasnijih vijekova, plavuše su se, pogotovo u krajevima gdje nisu postojale u prirodnom broju, smatrale "egzotičnijima", tako da su u starom Rimu bogate žene kupovale perike napravljene od kose germanskih robova i ropkinja, odnosno bojale kosu u svijetlo ("plavo"). 

U 20. vijeku su pak, plavuše postale metom seksističkih stereotipa koji takvu boju kose vezuju uz nedostatak inteligencije odnosno promiskuitet. Takvi se stereotipi održavaju, između ostalog, kroz viceve o plavušama.
Kuća Howick

**Kuća Howick** je naziv za mezolitsko nalazište koje je pronašao amater-arheolog kada je primijetio erodirajuće kremeno oruđe u pješčanom grebenu u blizini sela Howick u Northumberlandu. Dalja istraživanja su pokazala da se tamo nalazi krug koji čine rupe na čijem dnu se nalaze mrlje od ugljena, neke od njih pod kutem koji ukazuje na temelje građevine, dok su unutar kruga tragovi manjih ognjišta, s tragovima drvenog ugljena, pečenog kestenja i kostiju. Radiokarobonsko datiranje je pokazalo da je zgrada sagrađena oko 7600. godine pne. te bila nastanjena oko 100 godina, što je dovelo do toga da je zovu *najstarijom britanskom kućom*.

Neka od ognjišta su samo pokazala tragove pečenja oraha i kestenja, dok su tragovi školjki pokazali da se na nekim od njih kuhala hrana, možda zato da je se očuva za vremena oskudice. Zajedno s prilično složenom konstrukcijom, to je mnoge natjeralo da pretpostave da je kuća bila nastanjena stalno umjesto da se njome nomadi povremeno služe kao skloništem, kao što je to slučaj s drugim nalazištima iz mezolitskog perioda. Ostaci prženog kestenja su pronađeni i na drugim nalazištima iz perioda, uključujući Cramond, ali manje rupe za kolčeve ukazuju da je vjerojatno riječ o privremenim staništima.

Takvo tumačenje, prema kome je kuća služila kao trajno boravište lovaca-skupljača je podržano od analize prema kojoj je Howick mjesto s dovoljno prirodnim resursa za stalni boravak. Nalazeći se na obali, Howick je imao dovoljno životinja za hranu, kremena za oruđe, drva za građšu i ogrijev, ptica koje su bile izvor jaja, a u blizini se nalazio i stalni izvor pitke vode. Mnoga nalazišta iz ovog perioda se nalaze na obali, ali specifične okolnosti u ovom području, kao i dokazi o ceremonijalnim ritualima iz Star Carra u obližnjem Yorkshireu se tumače kao sposobnost mezolitskih lovaca-skupljača da ustanove trajna naselja.

## Povezano
* Historija Northumberlanda

## Izvori
* BBC - History - Britain's Oldest House? A Journey into the Stone Age
* The Howick Project