Rodopi

**Rodopi** (bugarski: *Родопи*, grčki: Ροδόπη, turski: *Rodop*) je ime planinskog masiva u južnoj Evropi. Preko 83% površine Rodopa nalazi se u južnoj Bugarskoj a ostatak u Grčkoj. Najviši vrh Rodapa Goljam Perelik (2,191 m) je sedmi po redu planinski vrh u Bugarskoj.

Rodopi su kraško gorje, sa svim karakteristikama krasa, dubokim riječnim kanjonima, vrtačama, velikim pećinama. Dobar dio Bugarskih vodnih rezervi nalazi se na zapadu masiva. U Rodopima se nalazi veliki broj brana za hidro-akomulacije i brojni historijski spomenici poput antičkih trakijskih gradova; Perperikon i Tatul; srednjovjekovnih utvrda, crkava, manastira i slikovitih sela sa tradicionalnom ruralnom bugarskom arhitekturom iz 18. i 19. vijeka.

## Porijeklo imena

Po grčkoj mitologiji, masiv je ime dobio po tračkoj kraljici Rhodope (grčki: Ῥοδόπη, prevedeno *crvenih obraza*, od složenice 'rhodon'+ 'op(e)').

## Geografija

Geomorfološki Rodopi su dio *Rilsko-Rodopskog planinskog masiva*, koji spada u najstarije geološke formacije na Balkanskom poluotoku. Rodopi se prostiru na 14,735&nbsp;km², od toga se 12,233&nbsp;km² masiva prostire u Bugarskoj. Masiv je 240&nbsp;km dug i od 100–120&nbsp;km širok, prosječne visine od 785 m. Sa sjevera masiv se postupno spušta do Gornje Trakijske nizine, sa zapada Rodopi se spajaju sa prijevojem Avram, Jundolom i dolinom rijeke Mesta. Sa juga i istoka Rodopi prelaze preko granice u Grčku. 15 područja u masivu proglašeno je rezervatima prirode, neki su i pod zaštitom UNESCO-a. Masiv je poznat po najvećim crnogoričnim stablima na Balkanu.

### Klimatske prilike

Prosječna godišnja temperatura u Istočnim Rodopima je 12 - 13&nbsp;°C, a u zapadnim Rodopima je 5° - 9&nbsp;°C. Zimi su temperature od - 15&nbsp;°C uobičajene.

### Vode

Rodopi imaju izobilje vodenih zaliha, prekriženi su gustom mrežom planinskih izvora i rijeka. Ali nema puno prirodnih jezera, najpoznatije je Smoljansko jezero koje se nalazi na par kilometara od istoimenog grada Smoljana.

Zato je izgrađeno puno umjetnih jezera, neke od najvećih brana i umjetnih jezera u zemlji nalaze se u Rodopima, poput jezera; Dospat, Batak, Goljam Beglik, Kardžali, Studen Kladenec, Vača, Široka Poljana i mnogih drugih. Ova jezera se najvećim dijelom koriste kao akomulacije za hidroelektrane ali i za navodnjavanje i opskrbu pitkom vodom. Rodopi imaju i puno mineralnih izvora; Velingrad, Narečen, Devin, Beden, Mihalkovo i brojni drugi.

### Geografska podjela Rodopa

#### Zapadni Rodopi

Zapadni Rodopi su veći (zauzimaju 66% teritorija bugarskih Rodopa), viši su i manje naseljeni dio masiva.Tu se nalaze najviši vrhovi (čak 10 ima više od 2,000 m): *Goljam Perelik* (2,191 m), *Širokolaški Snežnik* (2,188 m), *Goljam Persenk* (2,091 m), *Bataški Snežnik* (2,082 m).

U Zapadnim Rodopima nalaze se i najdublje riječni kanjoni i prirodne ljepote, poput neobične formacije stijena *Čarobni mostovi* i kanjona *Trigrad*. Zapadni Rodopi su i veliki rezervar vodotokova i jezera, poput jezera *Čaira*, i umjetnih jezera: Dospat , Batak, Široka Poljana, Goljam Beglik i Cigov Čark.

U Zapadnim Rodopima veći gradovi su: Batak, Smoljan, Velingrad, Devin, Čepelare. Tu se nalazi poznato skijalište Pamporovo kao i manastir Bačkovo, ruševine Asenove utvrde, te brojne jame i pećine, poput; *Đavolskoto Grlo*, *Jagodinske jame*, Vieva i drugih.

#### Istočni Rodopi

Istočni Rodopi su niži dio masiva, tu živi više lljudi, ali su lošije prometno povezani, zauzimaju oko 34% teritorija masiva u Bugarskoj. Velika umjetna jezera; *Kardžali* i *Studen Kladenec* nalaze se u Istočnim Rodopima. Istočni Rodopi imaju puno termalnih izvora poput onih oko mjesta *Džebel*.
Najveća naselja u masivu su Haskovo i Kardžali, a manja su Momčilograd, Krumovgrad, Zlatograd i Kirkovo.

#### Južni Rodopi

Južni Rodopi dio su masiva koji se nalazi u Grčkoj i upravno spadaju u Grčku prefekturu Rodopi.

## Privreda

Stočarstvo, drvna industrija i uzgoj duhana su najvažnije privredne djelatnosti. 

Rodopi imaju dobro razvijenu industriju, najrazvijenija je rudarska, u masivu ima oko 80 rudnika olova i cinka, za te se rezerve, drži da su među najvećima u Europi. Oblast Kadžalija bogata je nemetalima i zlatom. Sjedišta tekstilne industrije nalaze se u Zlatogradu, Smoljanu, Madanu, Lakiju. Prerada drva nalazi se većinom u zapadnom dijelu masiva. U masivu Rodopa nalazi se najveći broj hidroelektrana: *Batak*, *Peštera*, *Aleko*, *Studen Kladenec*, *Kardžali*, *Vača* i druge. 

U novije vrijeme turizam postaje sve značajnija privredna grana, zimski centri Pamporovo i Čepelare postaju sve popularniji, a jezera sve posjećenija ljeti. Kraške spilje uz grčku granicu; Jagodinska jama, Ulovica, Đavolje ždrijelo, Snežanka vrlo su posjećene od brojnih speleologa.

## Literatura

* Asdracha, Catherine, *La région des Rhodopes aux XIIIe et XIVe siècles*: étude de géographie historique, Athen: Verlag der *Byzantinisch-Neugriechischen Jahrbücher*, 1976, str. 294.

## Reference

## Vanjske veze

* Panoramske snimke Rodopa: Jagodina , stijene Trigrad , rijeka Trigrad , Vodni pad . 
* Antički trački grad Perperikon 
* Slike masiva sa stranica Astraka 
* Stranice projekta “Jedinstveni Rodopi”