open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mesut Özil

**Mesut Özil** (Gelsenkirchen, 15. listopada 1988.) je njemački nogometaš i bivši reprezentativac turskog porijekla. Trenutnačno nastupa za İstanbul Başakşehir.

## Klupska karijera

### Schalke 04

Godine 2005., postao je član omladinske momčadi Schalkea. Igrao je u veznom redu i nosio broj 17, a prve nastupe zabilježio je kao zamjena za ozlijeđenog Lincolna u Ligapokalu u utakmicama protiv Bayer Leverkusena i Bayern Münchena. Iako je opisivan kao veliki talent, Özil se nije dopao vodstvu kluba te je prešao u Werder Bremen u siječnju 2008.

### SV Werder Bremen

U siječanju 2008., Özil prelazi u SV Werder Bremen potpisujući ugovor koji ga obvezuje do 2011. godine. Za Werder je odigrao 71 ligašku utakmicu i postigao 13 pogodaka, ali nije osvojio nijedno prvenstvo. Doduše, s Werderom je osvojio jedan nacionalni kup i igrao u finalu UEFA Kupa, gdje su izgubili od Šahtara. Nastupi u njemačkoj izazvali su interes klubova kao što su Arsenal, Barcelona i Manchester United, ali je najkonkretniji bio Real Madrid, za kojeg Özil potpisuje 2010. godine.

### Real Madrid C.F.

U srpnju 2010, Özil je potpisao za Real Madrid. U dvije sezone, Özil je sakupio 71 ligaški nastup uz 10 pogodaka, a osvojio je jedan nacionalni kup i prvenstvo, igravši i u polufinalu Lige prvaka, gdje je postigao pogodak u porazu svoje momčadi 2:1 od Bayern Münchena.

### Arsenal F.C.

Dana 2. rujna 2013., Özil je postpisao za londonski Arsenal FC za rekordan iznos.

## Reprezentacija
Özil za prvu momčad Njemačke reprezentacije nastupa od 2009. godine. Za U-21 reprezentaciju nastupao je od 2008. do 2009. godine. Nastupio je na Svjetskom prvenstvu 2010. i Europskom prvenstvu 2012. godine.

## Vanjske Veze
* Real Madrid official profile
* Profile at La Liga
* Mesut Özil at kicker.de 
* The Polite Boy with the Faux-Hawk 
* ESPN Profile 
* BDFutbol profile
* Transfermarkt profile
* [http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/players/player=305036/index.html  2010 FIFA World Cup profile
Episkop jegarski

**Episkop jegarski** je titula koju nosi vikarni arhijerej u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Ovo je počasna titula pomoćnom episkopu episkopa bačkog.

Ovu tutulu je do 2014 godine nosio sadasnje patrijarh Porfirije Perić, bivsi mitropolit zagrebacko-ljubljanski nosi. Titula episkopa jegarskog po staroj Eparhiji jegarskoj (po mađarskom gradu Eger)koja je trenutno bez vladike, koja je u doba Pećke patrijaršije bila najsjevernija pravoslavna srpska eparhija. Ukinuta je 1713. godine, a njeno područje je pripojeno Bačkoj eparhiji.
Arhiepiskopija Australije, Novog Zelanda i Filipina

**Arhiepiskopija Australije, Novog Zelanda i Filipina** () je eparhija Antiohijske pravoslavne crkve.

Nadležni arhijerej je gospodin Pavle, a sjedište arhiepiskopije se nalazi u Sidneju.

## Historija

Prvi mirjani Antiohijske pravoslavne crkve u Australiji su došli u Sidnej oko 1870, i formirali su prvu parohiju, ali prvi antiohijski pravoslavni sveštenik, -{*Nicholas Shehadie*}-, nije imenovan sve do 1913. godine. Druga parohija je osnovana u Melburnu (1937). Arhiepiskopija je osnovana 1970, a na njenom čelu se nalazio episkop -{*Gibram Rimlawi*}-. Druga sidnejska crkva je otvorena u Pančboulu (1974).

Danas, postoje četiri crkve u Sidneju, mali centar u Volongongu, dvije crkve u Melburnu, i zajednice u Adelejdu i Brizbejnu. Postoje tri zajednice na Novom Zelandu.

## Organizacija

Arhiepiskopija Australije, Novog Zelanda i Filipina je jedinstvena eparhija koja pokriva više zemalja. Sjedište arhiepiskopa je u Australiji, i tamo postoji dekanat za Novi Zeland i vikarijat na Filipinima. Ukupno ima 25 parohija i misija širom Australije, 8 parohija i misija u dekanatu na Novom Zelandu i 32 parohije i misije na Filipinima.

Arhiepiskopija ima jedan ženski manastir — manastir Svete Ane u Prestonu, Viktorija. Arhiepiskopija je takođe osnivač Melnburškog instituta pravoslavnih hrišćanskih studija.

## Povezano

* Antiohijska pravoslavna crkva

## Vanjske veze

* Zvanična stranica Arhiepiskopije Australije, Novog Zelanda i Filipina
Vikarni arhijerej

**Vikarni arhijerej** je pomoćni arhijerej koji pomaže episkopu, mitropolitu, arhiepiskopu ili patrijarhu u upravljanju eparhijom.

Obično su to episkopi koji su tek uvedeni u to zvanje. Oni dobijaju počasnu titulu, najčešće po nekoj istorijskoj episkopiji. Kada vikarni arhijerej dobije na upravu samostalnu eparhiju on postaje eparhijski arhijerej i nije više vikar (pomoćnik). Neki arhijereji prvo prođu kroz zvanje vikarnog arhijereja, a neki ne.

## Pravoslavna srpska crkva

U Srpskoj pravoslavnoj crkvi, svi vikarni arhijereji su episkopi. To su:
* Episkop budimljanski
* Episkop hvostanski
* Episkop jegarski
* Episkop moravički
* Episkop dioklijski
* Episkop humski
* Episkop lipljanski
* Episkop remezijanski
* Episkop stobijski (Pravoslavna ohridska arhiepiskopija)

## Pravoslavna ruska crkva

U Pravoslavnoj ruskoj crkvi, vikarni arhijereji mogu nositi zvanje episkopa ili arhiepiskopa. Vikarni arhijereji se najčešće dodjeljuju eparhijskom arhijereju kao ispomoć u upravi nad eparhijom, ali postoje i vikarni arhijereji koji stoje na čelu sinodalnih ustanova ili duhovnih akademija. Za vikarne arhijereje se posvećuju još i igumani i arhimandriti važnijih manastira.

Mitropolit kruticki i kolomenski, koji je patrijaraški namjesnik u Moskovskoj eparhiji i stalni član Svetog sinoda, ima status eparhijskog arhijereja iako je pomoćni arhijerej patrijarhu moskovskom i sve Rusije. U periodu kada je patrijaraški tron upražnjen, on samostalno upravlja Moskovskom eparhijom.

Velike eparhije mogu biti podijeljene na vikarijatstva na čelu sa vikarnim episkopima. Njima su potčinjena namjesništva (blagočinija) i oni upravljaju vikarijatstvom po delegiranom punomoćju eparhijskog arhijereja.

## Pravoslavna rumunska crkva

U Pravoslavnoj rumunskoj crkvi je prisutan mitropolitski sistem upravljanja. Mitropoliju čine nekoliko arhiepiskopija i episkopija, a mitropolit je ujedno poglavar arhiepiskopije u sjedištu mitropolije. Svi vikarni arhijereji imaju zvanje episkopa, i najčešće se postavljaju kao pomoćnici patrijarha ili arhiepiskopa.

Danas, u Pravoslavnoj rumunskoj crkvi ima 14 vikarnih episkopa, od kojih su dva vikari patrijarha.

## Pravoslavna bugarska crkva

U Pravoslavnoj bugarskoj crkvi, svaki eparhijski arhijerej nosi titulu mitropolita. Nekim mitropolitima se kao ispomoć u upravljanju eparhijom dodjeljuju vikarni arhijereji sa titulom episkopa.

Danas, u Pravoslavnoj bugarskoj crkvi ima 13 episkopa — vikarnih arhijereja.

## Povezano

* Vikarijatstvo
* Arhijerej
Episkop lipljanski

**Episkop lipljanski** je titula koju nosi vikarni arhijerej u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Ovo je počasna titula pomoćnom episkopu patrijarha srpskog.

Sadašnji episkop je vladika Jovan, koji je 4. septembra 2011. godine hirotonisan u Pećkoj patrijaršiji.

## Historija
Vladika Teodosije nosio je od 2004. do 2010. godine titulu episkopa lipljanskog po drevnoj Episkopiji grada Ulpijane (nazvane Justiniana Sekunda), a kasnije poznate pod imenom Episkopije lipljanske, jedne od najstarijih pravoslavnih episkopija na našim prostorima. Do 2010, episkop lipljanski je bio pomoćni episkop raško-prizrenskog episkopa.

Dana 26. maja 2011, odlukom Svetog arhijerejskog sabora Srpske pravoslavne crkve na redovnom majskom zasjedanju, za episkopa lipljanskog imenovan je mr Jovan, dotadašnji protosinđel. On zastupa patrijarha u Pećkoj patrijaršiji i pred međunarodnom zajednicom na Kosovu i Metohiji. Od 4. oktobra 2011. episkop lipljanski se nalazi na čelu Kancelarije Odbora za Kosovo i Metohiju Svetog arhijerejskog sabora u Pećkoj patrijaršiji, a ujedno je i sekretar Odbora.

## Povezano
* Episkop remezijanski

## Izvori
Episkop budimljanski

**Episkop budimljanski** je titula koju nosi vikarni arhijerej u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Ovo je počasna titula pomoćnom episkopu patrijarha srpskog ili mitropolita crnogorsko-primorskog.

## Vikarni episkopi

Dosadašnji nosioci ovog zvanja bili su:

* Nikolaj Jokanović u periodu 1938-1939, zatim je izabran ze episkopa zahumsko-hercegovačkog.
* Joanikije Lipovac, izabran 8. decembra 1939, a hirotonisan 11. februara 1940. Bio je vikarni episkop srpskog patrijarha u ovom zvanju sve dok 11. decembra 1940. nije izabran za mitropolita crnogorsko-primorskog;
* Valerijan Stefanović, izabran 11. decembra 1940, a hirotonisan 26. januara 1941. Bio je vikarni episkop srpskog patrijarha u ovom zvanju sve dok 20. maja 1947. nije izabran za episkopa šumadijskog;
* Andrej Frušić u periodu 1959-1961, zatim je izabran za episkopa banjalučkog.
* Joanikije Mićović, izabran maja 1999, a hirotonisan 3. juna 1999. Bio je vikarni episkop mitropolita crnogorsko-primorskog u ovom zvanju sve dok maja 2002. nije izabran za episkopa budimljansko-nikšićkog.

## Eparhija budimljansko-nikšićka

Eparhija budimljanska osnovana je 1219. kada je Sveti Sava dobio samostalnost Srpske pravoslavne crkve i osnovao prve eparhije. U 15. veku ona je uzdignuta na stepen mitropolije. Njeno sedište bilo je u Manastiru Đurđevi stupovi (Berane). Nakon smrti mitropolita Gavrila (1648) ova mitropolija će u administrativnom pogledu biti ugašena skoro tri veka. Obnovljena je u zvanju vikarnih episkopa 1939—1947. da bi 1947. obnovljena kao Budimljansko-polimska eparhija sa sedištem u Bijelom Polju i opet ukinuta 1956. godine.

Opet je obnovljena u zvanju vikarnih episkopa 1999—2002. Ponovnim uspostavljanjem Eparhije budimljansko-nikšićke (2001) i izborom dotadašnjeg vikarnog episkopa budimljanskog Joanikija (Mićovića) najpre za administratora 2001, a zatim 2002. u zvanje episkopa budimljansko-nikšićkog i dodeljivanjem mu te eparhije, prestaje da postoji ovo zvanje vikarnog episkopa u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Praktično ona je obnovljena i postoji kao samostalna eparhija, pa i njen episkop nije više vikarni.

## Povezano
* Budimljansko-polimska eparhija
* Eparhija budimljansko-nikšićka

## Vanjske veze

* Istorijat Eparhije budimljansko-nikšićke
Episkop remezijanski

**Episkop remezijanski** je titula koju nosi vikarni arhijerej u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Ovo je počasna titula pomoćnom episkopu patrijarha srpskog.

Titula se vezuje za Remezijanu koja je bila sedište eparhije kada je u njoj stolovao Sveti Nikita Remezijanski.

Dana 26. maja 2011, odlukom Svetog arhijerejskog sabora Srpske pravoslavne crkve na redovnom majskom zasjedanju, za episkopa remezijanskog imenovan je Andrej, dotadašnji arhimandrit iz manastira Kovilj.

## Povezano

* Remezijana
* Sveti Nikita Remezijanski
Sami Khedira

**Sami Khedira** (; Stuttgart, 4. travnja 1987.) je njemački nogometaš i reprezentativac tuniškog porijekla koji trenutno igra za Juventus, gdje je 2015. prešao iz Real Madrida.
Franjo Šeper

**Franjo Šeper** (Osijek, 2. oktobar 1905 – Rim, 30. decembar 1981) je bio hrvatski nadbiskup i kardinal.

Teologiju je studirao u Zagreb u i Rimu, posle je doktorirao na Gregoriani. Od 1941. do 1945. bio je rektor Bogoslovskog fakulteta u Zagrebu, od 1954. zagrebački nadbiskup koadjutor, a od 1960. nadbiskup. Kardinal Franjo Šeper učestvovao je na Drugom vatikanskom koncilu. U koncilskoj većini istakao se nizom govora za obnovu crkve, za narodni jezik i đakonat. Papa Pavle VI postavio ga je 1965. godine za kardinala, a bio je i predsednik međunarodne teološke komisije, pročelnik rimskog sabora za nauk vere od 1968. do 1981. godine, gde je bio član brojnih vatikanskih saveta i komisija. Sahranjen je u zagrebačkoj katedrali.

## Vanjske veze
* Franjo Šeper — Biografija
Sinajska arhiepiskopija

**Sinajska arhiepiskopija** je autonomna crkva pod jurisdikcijom Jerusalimske pravoslavne crkve.

## Historija
O drevnosti Sinajske arhiepikopije govore materijalni Halkidonskog sabora gdje se u *„činu mitropolije i arhiepiskopije apostolskog prestola Svetog Grada“* na 24. mjestu spominje arhiepiskopija *„Sinajske gore“*. Peti vaseljenski sabor je ubrojao Sinajsku arhiepiskopiju u rang autokefalnih crkava, zbog privilegija koje je dao imperator Justinijan manastiru Svete Katarine. Godine 681, kada je episkop faranski bio lišen katedre zbog jeresi monotelitizma, episkopska katedra je bila prenesena u manastir Svete Katarine i njen iguman je postao episkop Farana, a kasnije pod njegovu jurisdikciju je prešla i eparhija Rajto (Raifa). Početkom 8. vijeka, svi hrišćani Sinajskog poluostrva su se nalazili pod jurisdikcijom sinajskog arhiepiskopa.

Rukopoloženje sinajskog arhiepiskopa od 7. vijeka vrši jerusalimski patrijarh, čije se ime uvijek prvo spominje na bogosluženjima. Manastir Svete Katarine je potpao pod njegovu jurisdikciju 640. godine nakon osvajanja Egipta od strane muslimana što je dovelo do poteškoća u međusobnim odnosima sa Carigradskom patrijaršijom. Zvanično je autonomija od Carigradske patrijaršije bila dobijena tek 1575, a potvrđena 1782. godine.

## Ustrojstvo
Danas, na čelu Sinajske arhiepiskopije se nalazi visokopreosvećeni Damjan (Samartzis) sa titulom *„arhiepiskop sinajski, faranski i raifski“*. On je istovremeno i iguman manastira Svete Katarine.

Sinajska crkva se sastoji iz manastira Svete Katarine na Sinaju i mnogih podvorja. Tri podvorja se nalaze u Egiptu, a 14 je van njega: 9 u Grčkoj, 3 na Kipru, 1 u Libanu i 1 u Turskoj (Istanbul). Najveće podvorje je podvorje *„Džuvani“* na Kipru, iz kojeg su poticali mnogi sinajski arhiepiskopi. U 19. i početkom 20. vijeka postojala su takođe podvorja u Besarabiji i Ruskoj Imperiji – u Kijevu i Tbilisiju.

Sinajska arhiepiskopija ima ukupno 900 članova (podaci iz 1986).

## Povezano
* Jerusalimska pravoslavna crkva
* Manastir Svete Katarine
* Sinaj

## Vanjske veze
* Zvanična stranica manastira Svete Katarine na Sinaju
Patrijarh rumunski Danijel

**Patrijarh rumunski Danijel** (svetovno *Dan Ilije Čobotea*, selo Dobrešti kod Temišvara, Rumunija) je poglavar Rumunske pravoslavne crkve posle izbora u Svetom sinodu RPC 12. septembra 2007. Njegov prethodnik je bio patrijarh Teoktist.

## Biografija

Patrijarh Danijel je rođen pod imenom **Dan Ilije Čobotea**, godine 1951. u selu Dobrešti, kod Temišvara u okrugu Timiš. Zakaluđerio se 1987. godine u manastiru Sihastrija, a školovao se u Strazburu, Frajburgu i Briesgou. Bio je profesor na Ekumenskom institutu u švajcarskog gradu Bosiju poslednje dve godine. Bio je i savetnik rumunskog patrijarha.

## Povezano

* Rumunska pravoslavna crkva
Poljska pravoslavna crkva

**Poljska pravoslavna crkva** () je pomjesna autokefalna crkva. Nalazi se na 13. mjestu u diptihu pravoslavnih crkava.

## Historija

Hrišćanstvo je došlo na prostore današnje Poljske sa jugozapada iz Moravske kneževine, sa zapada iz njemačkih zemalja i sa istoka iz Kijevske Rusije.

Godine 966, poljski knez Meško (Mečislav) I se krstio. Tada je izvršeno i krštenje cijelog naroda. U 13. vijeku bila je ustanovljena pravoslavna episkopska katedra u gradu Holmu.

Godine 1840, ustanovljena je pravoslavna Varšavska eparhija.

Pravoslavna crkva u Poljskoj je 1948. godine dobila autokefalnost od kirijarhalne Ruske pravoslavne crkve.

Kanonska teritorija ove Crkve se proteže na Poljsku, ali obuhvata i pravoslavlje Poljake u Portugalu i Brazilu. Sjedište Crkve se nalazi u glavnom gradu Varšavi.

## Ustrojstvo

Od 12. maja 1998, na čelu Crkve je mitropolit varšavski i sve Poljske Sava.

Poljska pravoslavna crkva obuhvata oko 500.000 vjernika okupljenih u 250 parohija. Sastoji se iz šest eparhija:

* Varšavsko-beljska eparhija – podijeljena je na 6 namjesništava, obuhvata 67 parohija i 3 manastira;
* Belostoksko-gdanjska eparhija – podijeljena je na 5 namjesništava, obuhvata 56 parohija i 3 manastira;
* Lodzinsko-poznanska eparhija – podijeljena je na 3 namjesništva, obuhvata 12 parohija;
* Peremišljsko-novosondetska eparhija – podijeljena je na 3 namjesništva, obuhvata 16 parohija i 1 manastir;
* Vroclavsko-ščećinska eparhija – podijeljena je na 5 namjesništava, obuhvata 43 parohije;
* Ljubljinsko-holmska eparhija – podijeljena je na 4 namjesništva, obuhvata 26 parohija i 1 manastir.

Postoji takođe Pravoslavni ordinarijat Poljske vojske – vojni ordinarijat u rangu eparhije. Na čelu ordinarijata stoji episkop Eži (Panjkovski).

## Povezano

* Pravoslavna crkva čeških zemalja i Slovačke

## Vanjske veze
* Zvanična stranica Poljske pravoslavne crkve
Autonomija (pravoslavlje)

**Autonomna crkva** ( — *samozakonje*) je zavisna pomjesna crkva unutar Pravoslavne crkve, koja ima teritorijalnu i administrativnu nezavisnost, ali se nalazi u sastavu neke autokefalne crkve.

Poglavar autonomne crkve se bira na saboru, s tim što njegov izbor mora potvrditi patrijarh kirijarhalne crkve. Ime poglavara kirijarhalne crkve se čita u svim hramovima autonomne crkve prije imena poglavara autonomne crkve.

Zavisnost autonomne crkve od kirijarhalne crkve se ogleda u sljedećem:
* autonomna crkva dobija od nje Sveto miro
* poglavar autonomne crkve se potčinjava njenoj najvišoj sudskoj instanci.

Danas postoje sljedeće autonomne crkve:
* Sinajska arhiepiskopija u sastavu Jerusalimske pravoslavne crkve;
* Finska pravoslavna crkva u sastavu Carigradske patrijaršije;
* Kineska pravoslavna crkva u sastavu Ruske pravoslavne crkve;
* Japanska pravoslavna crkva u sastavu Ruske pravoslavne crkve;
* Pravoslavna ohridska arhiepiskopija u sastavu Srpske pravoslavne crkve.

Poglavara Sinajske arhiepiskopije sa sjedištem u manastiru Svete Katarine na Sinaju bira sveštenstvo Jerusalimske pravoslavne crkve.

Estonska apostolska pravoslavna crkva je bila osnovana od strane Carigradske patrijaršije, dok je tu već postojala Estonska pravoslavna crkva koja je samoupravna crkva u sastavu Ruske pravoslavne crkve.

Kritska pravoslavna crkva od 1965. godine ima status polu-autonomne crkve u sastavu Carigradske patrijaršije.

## Povezano

* Autokefalna crkva
* Samoupravna crkva
Samoupravna crkva

**Samoupravna crkva** () je velika teritorijalno-kanonska jedinica s posebnim statusom unutar Ruske pravoslavne crkve, ali nije autonomna crkva.

Samoupravne crkve unutar Ruske pravoslavne crkve su:
* Letonska pravoslavna crkva
* Pravoslavna crkva Moldavije
* Estonska pravoslavna crkva
* Ruska pravoslavna zagranična crkva
* Ukrajinska pravoslavna crkva

Ruska pravoslavna zagranična crkva je dobila samoupravu nakon potpisivanja *Akta o kanonskoj zajednici Ruske pravoslavne zagranične crkve i Ruske pravoslavne crkve* 17. maja 2007. godine.

## Povezano

* Autonomna crkva
* Autokefalna crkva

## Izvor
* Ustav Ruske pravoslavne crkve
Marco Reus

**Marco Reus** (Dortmund, 31. svibnja 1989.) je njemački nogometaš i bivši reprezentativac. Trenutno igra za LA Galaxy.
Miraš Dedeić

**Miraš Dedeić** (Ramovo Ždrijelo, Durmitor, Crna Gora, 8. novembar 1938) je drugi po redu poglavar Crnogorske pravoslavne crkve, u kojoj ima naziv „arhiepiskop cetinjski i mitropolit crnogorski, poglavar Crnogorske pravoslavne crkve mitropolit Mihailo“.

Po nacionalnosti je Crnogorac. Vladičanska katedra nalazi se u Cetinju. Zamenio je prvog poglavara Crnogorske pravoslavne crkve, vikarnog episkopa Antonija Abramovića koji je umro 1996. godine.

## Biografija

Dedeić je diplomirao na Teološkom fakultetu u Beogradu 1969. godine, potom bio suplent monaške škole u manastiru Ostrog. Završio je postdiplomske studije na Papskom orijentalnom institutu u Rimu 1973. godine, a potom pohađao Rusku duhovnu akademiju Svetoga Sergija u gradu Zagorsk. Radio je pri državnim arhivima u SFRJ, SSSR-u i Italiji.

Rukopoložen je za mirskog pravoslavnog sveštenika Srpske pravoslavne crkve 1988. godine u Beču, u Crkvi Svete Trojice, od strane mitropolita Austrije i egzarha Italije i Mađarske, Hrizostoma, uz pratnju episkopa austrijskog Mihaila Hristopulisa, grčkog arhimandrita Svete gore, arhimandrita ruskog i bugarskog. Bio je pravoslavni paroh Carigradske patrijaršije u Rimu gdje je kasnije i proizveden u arhimandrita. Početkom 1990ih, odlukom Svetog arhijerejskog sinoda Srpske pravoslavne crkve, zbog navodnih teških zloupotreba svešteničkog čina i mnogobrojnih kanonskih prestupa raščinjen je iz ove vjerske zajednice, te svoj rad nastavlja pri Vaseljenskoj patrijaršiji, pretstavništvu za Italiju.

Za vrijeme svog rada u Rimu, Dedeić se često oglašavao u medijima, a kao deklarisani Srbin, svoje sljedbenike bi pozdravljao kao „djecu Svetoga Save i potomke kneza Lazara“. Protivnici mu zamjeraju što bi često u tim oglašavanjima komentarisao i neka politička pitanja. Njegov razvod 1994. godine i optužbe bivše supruge za preljubu bile su razlog da ga mitropolit Vaseljenske patrijaršije za Italiju, Spiridon stavi pod zabranu činodejstva. U pismu mitropolitu zagrebačko-ljubljanskom Jovanu (SPC) od 16. maja 1995. Dedeić je ovu suspenziju pravdao navodnim grčkim zamjeranjem, jer je organizovao „srpsku crkvenu opštinu u Rimu“, te mitropolita Jovana molio da ga primi nazad u SPC za parohijskog sveštenika.

Budući odbijen, Dedeić pronalazi svoje mjesto u *Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi*, nevladinoj organizaciji osnovanoj 1993. godine od strane nacionalnih Crnogoraca, privrženih ideji crnogorske nezavisnosti. Uz pomoć sličnih nekanonskih pravoslavnih crkvenih organizacija iz Bugarske i Ukrajine (izopštenih od strane carigradskog patrijarha), u Crkvi Svete Paraskeve u Sofiji, Dedeić je 1998. godine, ustoličen za arhiepiskopa ove nekanonske vjerske zajednice. Hirotonisan je za episkopa od strane nepriznatog patrijarha bugarskog, Pimena i sedam samozvanih mitropolita i episkopa nepriznatog Alternativnog sinoda Bugarske pravoslavne crkve.

Na Cetinju, 31. oktobra 1998. godine, u društvu simpatizera CPC-a, Mihailo se proglasio za samozvanog mitropolita ove vjerske zajednice.

## Reference

* http://www.moc-cpc.org/ 
* http://www.montenegro.org/religion.html
Bjeloruska pravoslavna crkva

**Bjeloruska pravoslavna crkva** ili **Bjeloruski egzarhat Moskovskog patrijarhata** (, ), je egzarhat pod jurisdikcijom Ruske pravoslavne crkve.

Poglavar je gospodin Filaret, mitropolit minski i slucki i patrijarhov egzarh sve Bjelorusije. Sjedište egzarhata se nalazi u Minsku.

## Historija

Arhijerejski sabor Ruske pravoslavne crkve se na svom zasjedanju (9–11. oktobar 1989) opredijelio za osnivanje Bjeloruskog egzarhata Moskovskog patrijarhata, potvrdivši prethodnu odluku Svetog sinoda o osnivanju Mogiljevske, Pinske i Polocke eparhije.

Dana 16. oktobra 1989, na osnovu opredjeljenja Arhijerejskog sabora na prethodno održanom zasjedanju, Sveti sinod je donio odluku da egzarh Bjelorusije ima titulu *„mitropolit minski i grodnjenski, patrijarhov egzarh Bjelorusije“*. Mitropolit minski i bjeloruski Filaret imenovan je za egzarha.

Arhijerejski sabor je na svom zasjedanju (30–31. januar 1990) usvojio *Uredbu o egzarhatima* i ubrzo je primjenio i u Ustavu Ruske pravoslavne crkve, što je naposljetku potvrđeno od strane Pomjesnog sabora (7–8. jun 1990).

Aktom Sinoda Bjeloruskog egzarhata od 6. februara 1992, potvrđen aktom Svetog sinoda od 19. februara 1992, tadašnja Minska eparhija je reorganizovana i teritorijalno svedena u granice Minske oblasti. Egzarh je dobio novu arhijerejsku titulu – *„mitropolit minski i slucki i patrijarhov egzarh sve Bjelorusije“*.

Danas, Bjeloruska pravoslavna crkva ima 11 eparhija i 1.437 crkvenih opština.

## Povezano
* Ruska pravoslavna crkva
* Ukrajinska pravoslavna crkva

## Izvori
* -{Belorusskiй эkzarhat Moskovskogo Patriarhata}- 

## Vanjske veze
* Zvanična stranica Bjeloruske pravoslavne crkve
Estonska pravoslavna crkva

**Estonska pravoslavna crkva** (**EPC**; ) je samoupravna crkva pod jurisdikcijom Ruske pravoslavne crkve.

Pored nje, postoji još Estonska apostolska pravoslavna crkva pod jurisdikcijom Carigradske patrijaršije.

## Historija

Autonomiju je dobila 10. maja 1920. godine odlukom moskovskog patrijarha Tihona, Svetog sinoda i Visokog crkvenog savjeta Pravoslavne rusijske crkve. Jula 1923. godine dobila je status autonomnog mitropolitskog okruga pod jurisdikcijom Carigradske patrijaršije.

Početkom 1990-ih, Estonska pravoslavna crkva se podijelila na dvije grane: Estonsku pravoslavnu crkvu Moskovske patrijaršije i Estonsku apostolsku pravoslavnu crkvu Carigradske patrijaršije. Raskol se uglavnom odigrao po etnojezičkoj liniji. Većina vjerujućih ruskog govornog područja su prišli ka prvoj, a većina pravoslavnih Estonaca ka drugoj crkvi.

## Savremeno stanje

Estonska pravoslavna crkva ima 2 eparhije (Talinsku i Narvsku) koje objedinjuju 32 parohije. Ukupno ima 57 pripadnika sveštenstva: 43 sveštenika i 14 đakona.

Od 11. avgusta 1992, predstojatelj Estonske pravoslavne crkve je mitropolit talinski i sve Estonije Kornilije (*Jakobs, Vjačeslav Vasiljevič*).

Dana 27. maja 2009, odlukom Svetog sinoda Ruske pravoslavne crkve, osnovana je dužnost vikarnog episkopa na koju je naznačen namjesnik Jovano-Bogoslovskog Makarovskog manastira grada Saranska – arhimandrit Lazar (Gurkin). Hirotonija je izvršena 21. jula 2009. godine.

Odlukom Svetog sinoda od 30. maja 2011. u sastavu Estonske pravoslavne crkve osnovana je Narvska eparhija, pored tada jedine postojeće Talinske eparhije kojom upravlja mitropolit talinski i sve Estonije. Na čelo eparhije postavljen je dotadašnji vikarni episkop Talinske eparhije g. Lazar (Gurkin) sa titulom episkop narvski i pričudski.

## Povezano
* Estonska apostolska pravoslavna crkva

## Izvori
* -{Эstonskaя Pravoslavnaя Cerkovь Moskovskogo Patriarhata}- 
* -{Tomos Svяteйšego Patriarha Moskovskogo i vseя Rusi Aleksiя II episkopu Tallinskomu i vseя Эstonii Korniliю}- 

## Vanjske veze

* Zvanična stranica Estonske pravoslavne crkve
Günter Parche

**Günter Parche** (Heringen/Helme, Istočna Nemačka, 4. 7. 1954 - Nordhausen, august 2022), bio je tokar koji je najpoznatiji po tome što je 30. aprila 1993. kuhinjskim nožem napao do tad prvu teniserku sveta, tada devetnaestogodišnju Moniku Seleš, za vreme četvrtfinalnog meča protiv Magdalene Malejeve na turniru u Hamburgu. Navodno je to učinio kako bi omogućio povratak Štefi Graf na broj jedan svetske teniske lestvice koji je Monika Seleš preuzela od Nemice u martu 1991. godine. Ubodna rana u predelu leđa zacelila je nakon nekoliko nedelja, ali događaj je ostavio duboke posledice na psihu, a neposredno i na karijeru Selešove. Povukla se iz tenisa na više od dve godine, a povratak je ostvarila tek u leto 1995. godine, nikad ne dostignuvši nivo igre i rezultata uz pomoć kojih je dominirala ženskim tenisom početkom devedesetih.

Ginter Parhe kasnije je u Nemačkoj zbog smanjene uračunljivosti osuđen na uslovnu kaznu i obavezno psihijatrijsko lečenje, a Selešova je odlučila da više ne nastupa na turnirima u Nemačkoj, propustivši među ostalim i završni turnir Masters serije koji je 2001. godine održan u Minhenu. Događaj je podigao nivo bezbednosti na teniskim turnirima.

Parhe je nakon presude nestao iz javnosti, a u aprilu 2023. objavljeno je kako je umro u augustu 2022. godine u domu za starije u Nordhausenu, gdje je godinama živio.

## Reference

## Literatura
* Sven Felix Kellerhoff, *Attentäter - Mit einer Kugel die Welt verändern*, Böhlau Verlag, Köln Weimar, Wien 2003, , S. 33-38.
* 
* 
*
Lista najviših pravoslavnih crkvenih građevina

**Spisak najviših pravoslavnih [[Crkva (građevina)|crkava]] i [[zvonik]]a na svetu (70 metara).**

## Crkava

## Zvonika

## Reference
Petropavlovska tvrđava

**Petropavlovska tvrđava** () je tvrđava iz ranog 18. veka, oko koje je izrastao istorijski centar grada Sankt Peterburga. Danas se ova tvrđava na ostrvu u reci Nevi pre svega koristi kao prostor za izložbe i muzeje, kao park i turistička atrakcija. Ova tvrđava je jedan od spomenika Sankt Peterburga pod zaštitom UNESKO.

## Historija
Tvrđavu od drveta je prvi započeo Petar Veliki 1703. Po projektu Domenika Trecinija, kamena tvrđava je izgrađena od 1706. do 1740. Tvrđava je trebala da posluži za odbranu grada u Velikom severnom ratu, ali kod nje nikada nije došlo do ratnih okršaja. Od oko 1720. tvrđava je služila kao baza za gradski garnizon, i kao zatvor za političke ili zatvorenike visokog ranga. Neki od poznatih ljudi koji su tu bili zatočeni su: carević Aleksej, Tadeuš Košćuško, Aleksandar Radiščev, dekabristi, Fjodor Dostojevski, Mihail Bakunjin, Nikolaj Černjiševski i Josip Broz Tito.

Petropavlovska katedrala (sagrađena u periodu 1712-1733), ima zvonik visok 123,2 metra. U njoj su sahranjeni svi ruski carevi od Petra I do Aleksandra III. Zemni ostaci porodice cara Nikolaja II i njihovih pratilaca su sahranjeni u posebnoj kapeli 17. jula 1998. Krajem 2006, zemni ostaci carice Marije Fjodorovne su preneti ovamo iz Danske, da bi bili sahranjeni pored njenog supruga Aleksandra III.

Za vreme Oktobarske revolucije, boljševici su 25. oktobra 1918. iz Petropavlovske tvrđave ispalili tridesetak granata na Zimski dvorac, od kojih je šteta bila minimalna. Sledećeg jutra, boljševici su zauzeli dvorac i zarobljene ministre odveli u tvrđavu. To su bili poslednji zarobljenici u istoriji ove tvrđave. Godine 1924. njen veći deo je pretvoren u muzej. Tvrđava je pretrpela znatnu štetu u nemačkom artiljerijskom bombardovanju u Drugom svetskom ratu.

## Povezano
* Spisak najviših pravoslavnih crkava i zvonika

## Reference

## Vanjske veze

* Zvanična internet prezentacija 
* Trodimenzionalna panorama
Pravoslavna crkva Moldavije

**Pravoslavna crkva Moldavije** (**PCM**; ) je samoupravna crkva pod jurisdikcijom Ruske pravoslavne crkve.

Naziva se još i ***Moldavska pravoslavna crkva*** (***MPC***), ***Moldavska mitropolija*** ili ***Moldavsko-kišinjevska mitropolija***.

## Historija
## Savremeno stanje

Pravoslavna crkva Moldavije se prostire na teritoriji Moldavije (uključujući i Pridnjestrovlje). Status samoupravne crkve je dobila 2. oktobra 1992. godine na osnovu odluke Svetog sinoda Ruske pravoslavne crkve.

Danas, ima ukupno šest eparhija:
* Kišinjevska eparhija;
* Kaguljska i komratska eparhija;
* Ungenska i nisporenska eparhija;
* Beljcka i feleška eparhija;
* Tiraspoljska i dubosarska eparhija (Pridnjestrovlje)
* Jedinjecka i bričanska eparhija.

Predstojatelj Pravoslavne crkve Moldavije je mitropolit kišinjevski i sve Moldavije Vladimir (Kantarjan).

## Povezano
* Besarabijska mitropolija

## Reference

* Pravoslavnaя Cerkovь Moldovы 

## Vanjske veze

* Zvanična stranica Pravoslavne crkve Moldavije
Besarabijska mitropolija

**Besarabijska mitropolija** () je mitropolija Rumunske pravoslavne crkve u Moldaviji.

Nadležni arhijerej je gospodin Petar, a sjedište mitropolije se nalazi u Kišinjevu.

Besarabijska mitropolija postoji uporedo sa Pravoslavnom crkvom Moldavije pod jurisdikcijom Ruske pravoslavne crkve, što je predmet njihovog sporenja.

## Kanonski spor

Dana 24. decembra 1992. godine Sinod Rumunske pravoslavne crkve donio je akt o obnovi Besarabijske mitropolije, koja je postojala u periodu 1918—1940. i 1941—1944. godine. Na čelo mitropolije je postavljen episkop Petar (Peduraru) kome je odlukama Svetog sinoda Ruske pravoslavne crkve od 5. oktobra i 22. decembra 1992. zabranjeno sveštenosluženje do punog pokajanja.

Novembra 2004. direkcija nadležna za vjere u Moldaviji registrovala je Kišinjevsku eparhiju Besarabijske mitropolije. Dana 24. oktobra 2007, Sinod Rumunske pravoslavne crkve je donio odluku o obnovi tri eparhije u sastavu Besarabijske mitropolije na prostoru Moldavije i dijelu Ukrajine. Dana 26. avgusta 2011. rumunskom patrijarhu je upućeno pismo od strane Svetog sinoda Ukrajinske pravoslavne crkve zbog ugrožavanja njene kanonske teritorije.

## Povezano
* Pravoslavna crkva Moldavije

## Izvori
* Problema t.n. Bessarabskoй mitropolii. Kratkaя spravka 

## Vanjske veze

* Zvanična stranica Besarabijske mitropolije
Taylor Lautner

**Taylor Daniel Lautner** (pronounced , 11. febriuar 1992) je američki glumac, maneken i majstor borilačkih vještina. Lautner je pažnju javnosti prvi put privukao kao dijete u rodnom, Hollandu u državi Michigan kada je rangiran na prvo mjesto Američke sportskog karate udruženja. Potom je započeo glumačku karijeru, tumačeći sporedne uloge u TV-serijama i filmovima, među kojima se ističu *[[Cheaper by the Dozen 2]]*, te glavnu ulogu u filmu *[[The Adventures of Sharkboy and Lavagirl in 3-D]]*. Slavu je stekao ulogom Jacoba Blacka u *[[The Twilight Saga (film series)|Sumrak sagi]]*; zbog te uloge je stekao titulu tinejdžerskog idola i seks simbola, kao i najbolje plaćenog tinejdžerskog glumca u Hollywoodu. Glumio je u filmu ''Otmica'' (2011).

## Reference

## Vanjske veze

*
Nekanonsko pravoslavlje

**Nekanonsko pravoslavlje** ili **alternativno pravoslavlje** je naziv za različite vjerske jurisdikcije, grupe i zajednice koje sebe smatraju pravoslavnim, a koje zbog crkveno-kanonskih i istorijskih prilika nisu priznate od strane pravoslavnih pomjesnih crkava i ne nalaze se sa njima u kanonskom opštenju.

Jedna od glavnih osobina takvih vjerskih zajednica je njihov oštri kritički odnos prema pravoslavnim pomjesnim crkvama.

## Povezano

* Ruska istinski pravoslavna crkva
* Grčka istinski pravoslavna crkva

## Izvori
* Nekanonsko pravoslavlje
Mustafa Cerić

**Mustafa [[Efendija|ef.]] Cerić** (Visoko,  5. februara 1952.), bošnjački je teolog, 12. po redu reis-ul-ulema u Bosni i Hercegovini, trenutačni predsjednik Svjetskog bošnjačkog kongresa (SBK), te jedan je od osnivača Bošnjačke akademije znanosti i umjetnosti (BANU).

## Biografija

Mustafa ef. Cerić je rođen 5. februara 1952. godine u Velikom Čajnom kod Visokog. Osnovnu školu završio je u rodnom mjestu, a Gazi Husrev-begovu medresu u Sarajevu 1972. godine. Diplomirao je na Univerzitetu Al-Azhar u Kairu 1978. godine. Nakon toga radi kao imam u Bijeloj džamiji u Gračanici do 1981. godine. Odlukom Starješinstva biva imenovan za imama u Islamskom kulturnom centru u Chicagu. U Chicagu završava poslijediplomske studije u polju islamske teologije na Odsjeku za bliskoistočne jezike i civilizacije gdje je i doktorirao pred poznatim muslimanskim učenjakom Fazlur Rahmanom s tezom: *A study of the Theology of Abu Mansur al-Maturidi* (Studija o teološkom učenju Ebu Mensura el-Maturidije) 24. septembra 1986. godine. Usporedno s imamskim poslom predavao je na Američkom koledžu u Chicagu.

Nakon petogodišnjeg imamskog rada i studiranja u Chicagu odlazi u Hrvatsku na mjesto glavnog imama u Zagrebačkoj džamiji. Njegovim dolaskom Islamska zajednica u Zagrebu poprima savremene oblike rada koji su dotada bili nepoznanica za Islamsku zajednicu. Pod njegovim je vodstvom Islamska zajednica u Zagrebu organizirala tri naučna simpozija: Mistika u Islamu - tesavuf, Problemi savremenog pristupa islamu i Etika u islamu. Ovaj treći naučni skup imao je internacionalnu dimenziju jer su na njemu uzeli aktivno sudjelovanje najautoritativniji naučnici iz islamskog svijeta, a jugoslavenskoj javnosti su se prvi put predstavili fizičar i nobelovac Abdusselam i malezijski filozof Nedžib Attas. Ovakav vid aktivnosti u kreaciji Mustafe ef. Cerića Zagrebačku džamiju svrstava u sam vrh naučno-kulturnog života Islamske zajednice u SFR Jugoslaviji, a čini je sve prisutnijom i u tokovima razvoja islamske misli u svijetu.

Od 1993. godine do 1998. godine bio je na dužnosti naibu-reisa, a od 1998. do rujna 2012. bio je reis-ul-ulema Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini. Na čelu Islamske zajednice se nalazio najduže u historiji institucije reis-ul-uleme, 19 godina. Poznat je po svojim izjavama kojima simpatizira osmansku vlast u Bosni i Hercegovini.

Govori arapski i engleski. Oženjen je. Ima dvije kćeri i sina.

## Bibliografija
* *Besjede naibu reisa prof. dr. Mustafe ef. Cerića* (Zenica, 1993)
* *Vjera, narod i domovina: hutbe, govori i intervjui* (Sarajevo, 2002)
* *Hutbe i govori* (Sarajevo, 2004)
* *Korijeni sintetičke teologije u islamu : Ebu Mensur-el Maturidi (853-944) * (Sarajevo, 2012)
* *Kalendarske hutbe dr. Mustafe Cerića reisu-l-uleme: 1993.-2012. * (Sarajevo, 2018)
* *Ja sam govorio* (Sarajevo, 2019)

### Djela o Mustafi ef. Ceriću
* Zbornik *Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini: dvije decenije reisu-l-uleme dr. Mustafe Cerića* (Sarajevo, 2012)

## Reference

## Vanjske veze
### Sestrinski projekti

### Mrežna mjesta
*Rijaset Islamske zajednice BiH
Bajrakli džamija u Beogradu

**Bajrakli džamija** je sagrađena oko 1575. godine, kao jedna od 273 džamije i mesdžida (posebne islamske bogomolje), koliko ih je u tursko doba bilo u Beogradu (*Putopisi [[Evlija Čelebija|Evlije Čelebije]]*). Prvobitno se zvala **Čohadži-džamija**, po zadužbinaru, trgovcu čohom, Hadži-Aliji. Bajrakli džamija je jednoprostorna građevina sa kupolom i minaretom. U vreme austrijske vladavine (1717—1739) pretvorena je u katoličku crkvu (kada je i srušen najveći broj beogradskih džamija).

Po povratku Turaka, ponovo je džamija. Husein-beg, ćehaja (pomoćnik) glavnog turskog zapovednika Ali-paše, obnovio je bogomolju 1741. godine, pa se neko vreme zvala Husein-begova ili **Husein-ćehajina džamija**. Krajem 18. veka nazvana je **Bajrakli-džamija**, po barjaku koji se na njoj isticao kao znak za jednovremeni početak molitve u svim džamijama. Posle obnove u 19. veku, koju su preduzeli srpski knezovi, postaje glavna gradska džamija.

Nalazi se u ulici Gospodar Jevremovoj 11, a uz džamiju se nalazi i medresa, verska srednja škola. Bajrakli džamija je zapaljena 18. marta 2004, nakon martovskih nemira na Kosovu i Metohiji, kao „odgovor“ na paljenje srpskih crkava na Kosovu.

Džamija je kasnije delimično obnovljena, i trenutno je *jedina *aktivna džamija u gradu Beogradu.

## Povezano
* Islam u Srbiji

## Reference

## Vanjske veze
* Abdulah Talundžić, Bajrakli džamija u Beogradu
* Bajrakli džamija na zvaničnom sajtu Beograda. 
* Lokacija na VikiKarti
* Zašto nismo odbranili Bajrakli džamiju („Politika“, 18. maj 2010)
* Ožiljci nasilja i danje na Bajrakli džamiji („Politika“, 29. mart 2011)
Fatmir Ljimaj

**Fatmir Ljimaj** (; Banja, Opština Mališevo, SFR Jugoslavija, 4. februar 1971) je bivši oficir Oslobodilačke vojske Kosova, albanski političar na Kosovu i Metohiji, funkcioner Demokratske partije Kosova i jedan od njenih osnivača.

Haški tribunal ga je optužio za zločine protiv čovječnosti, nezakonito pritvaranje, mučenje i ubistva nad Srba i Albanaca u logoru Lapušnik kod Glogovca za vrijeme rata na Kosovuu ljeto 1998. Uhapšen je 18. februara 2003. u Republici Sloveniji, a 4. marta 2003. je izručen Tribunalu u Hagu. Suđenje mu je počelo 15. novembra 2004. Godine 2007. je oslobođen optužbi, jer nije bilo nijednog svjedoka koji bi ga teretio.

Poslije toga je 2008. postao ministar transporta i telekomunikacija u vladi Hashima Thacija. Sa tog mjesta je 2010. smijenjen nakon što je EULEX počeo istraživati Ljimaja zbog optužbi za korupciju i financijske malverzacije.

Ljimaj je ponovo optužen u julu 2011. za naređivanje i učešće u neljudskom malteretiranju srpskih civila i uhapšenih Albanaca koji su uhapšeni u martu 1999. i zatvoreni u dva zatvora u Klečki. Zajedno sa Fatmirom Ljimajem su optuženi i Nedžmi Krasnići, Naser Krasnići, Naser Šalja, Sabit Šalja, Refi Mazreku, Arben Krasnići, Šaban Šalja, Behljulj Ljimajt i Besim Šurdaj. Okružni sud u Prištini ga je 2012. oslobodio svih optužbi.

## Reference

## Vanjske veze
* Radio televizija Republike Srpske: Ljimaj optužen za ratne zločine, 26.07.2011. 
* Radio televizija Srbije: Ljimaj brisao tragove, 15.06.2011. 
* Glas Srpske: Podignuta optužnica protiv Fatmira Ljimaja, 26.07.2011. 
* Radio televizija Srbije: Steže se obruč oko Ljimaja, 17. juli 2011. 
* Politika: Ljimaj i još devetorica optuženi za ratne zločine, 27.07.2011. 
* BBC: UN court acquits top Kosovo rebel, 30.11.2005. 
* International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia. Press Release: Haradin Bala, Isak Musliu, and Agim Murtezi Transferred to the ICTY following their Indictment for Crimes against Humanity and War Crimes, 18.02.2003.
Vinko Puljić

**Vinko Puljić** (Priječani, 8. rujna 1945.), bosanskohercegovački biskup, vrhbosanski nadbiskup u miru. i kardinal hrvatske nacionalnosti.

Za svećenika je zaređen 29. lipnja 1970. godine u Đakovu. Papa Ivan Pavao II. imenovao ga je 7. prosinca 1990. vrhbosanskim nadbiskupom. Za biskupa ga je, na svoju osobnu želju, zaredio sveti otac Ivan Pavao II. u Rimu, 6. siječnja 1991. Ustoličen je u sarajevskoj katedrali, 19. siječnja 1991. Nakon što je to u nedjelju 30. listopada 1994. istovremeno najavljeno u Vatikanu i Sarajevu, papa Ivan Pavao II. uvrstio je nadbiskupa Vinka Puljića u Zbor kardinala svete Rimske crkve na konzistoriju, 26. studenoga iste godine u Vatikanu.

Od 1995. do ožujka 2002. bio je predsjednik Biskupske konferencije Bosne i Hercegovine. Kao jedan od kardinala izbornika sudjelovao je na konklavi 2005. godine, kada je za nasljednika Ivana Pavla II. izabran Benedikt XVI.

Dana 29. siječnja 2022. godine papa Franjo prihvatio je odreknuće pastoralnog upravljanja Vrhbosanskom nadbiskupijom kardinala Vinka Puljića, te ga je tom prilikom umirovio. Njega je na čelu Vrhbosanske nadbiskupije naslijedio dosadašnji nadbiskup koadjutor mons. Tomo Vukšić.

## Vanjske veze
* Biografija na stranicama Biskupske konferencije BiH
* Razni podatci na engleskom jeziku
Akrostih

**Akrostih** (grč. akro = krajnji, gornji; stih = red, redak u pjesmi) u književnosti je pjesma ili pjesmica u kojoj početna slova ili početni slogovi stihova čitani odozgo prema dolje daju neku riječ ili sintagmu. To je najčešće riječ ili sintagma koja označava temu pjesme, autora ili osobu kojoj je pjesma posvećena. 

Naziv akrostih može označavati tu pjesmu, ali i samu riječ ili sintagmu koja se dobiva čitanjem prvih slova ili slogova stihova.

## Primjeri akrostihova
Poznat je akrostih France Prešerna posvećen Julija Juliji Primicovoj iz njegovog Sonetnog vijenca. Akrostihove su pisali i brojni drugi pisci.

Akrostih se pojavljuje i u Bibliji, u Tužaljkama i u nekoliko Psalama (9, 10, 25, 34, 37, 111, 112, 119 i 145). 

## Primjena u enigmatici
Akrostih (ponekad i pod nazivom **[[akrostih (u enigmatici)|prvoslovka]]**) danas se naročito koristi u enigmatici kao zagonetka iz skupine stihovnih zagonetki.
Mitropolija dabrobosanska

**Mitropolija dabrobosanska** je eparhija Srpske pravoslavne crkve. Čelni čovjek eparhije je mitropolit dabrobosanski gospodin Hrizostom, a sjedište mitropolije se nalazi u Sarajevu – izmješteno u Sokolac.

## Istorijat

## Ustanove

Na prostoru Mitropolije dabrobosanske se nalaze dvije visokoškolske ustanove: Sarajevska bogoslovija (u obnovi) i Duhovna akademija u Foči.

Kao izdavačko preduzeće mitropolije djeluje Izdavačka kuća *„Dabar“*.

## Ustrojstvo

U sastavu mitropolije se nalaze četiri arhijerejska namjesništva: sarajevsko, travničko-zeničko, fočansko i goraždansko-višegradsko.

Na prostoru mitropolije se nalaze tri manastira: Manastir Uspenja Presvete Bogorodice u Dobrunu, manastir Svete trojice u Vozući i manastir Svetog velikomučenika Georgija na Ravnoj Romaniji.

## Povezano

* Istorija Mitropolije dabrobosanske
* Srpska pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini

## Vanjske veze
* Zvanična stranica Mitropolije dabrobosanske
* Sarajevo: Mitropolija čeka vraćanje imovine („Večernje novosti“, 16. januar 2012)
Episkopija prespansko-pelagonijska

**Episkopija prespansko-pelagonijska** je eparhija Pravoslavne ohridske arhiepiskopije pod jurisdikcijom Srpske pravoslavne crkve.

Nadležni arhijerej je gospodin Marko.

## Osnivanje

Episkopija prespansko-pelagonijska je zvanično uspostavljena uručivanjem *Tomosa o crkvenoj autonomiji za Pravoslavnu ohridsku arhiepiskopiju* od strane poglavara Pećke patrijaršije, patrijarha srpskog Pavla dana 21/11. maja 2005. godine.

## Povezano

* Pravoslavna ohridska arhiepiskopija
* Marko Kimev

## Izvori

* Episkopija prespansko-pelagonijska; Pravoslavna ohridska arhiepiskopija

## Vanjske veze

* Zvanična stranica Pravoslavne ohridske arhiepiskopije
Eparhije Srpske pravoslavne crkve

**Srpska pravoslavna crkva** je episkopalna odnosno njena glavna administrativna podjela je na eparhije, kako u crkvenojerarhijskom tako i u crkvenosamoupravnom pogledu.

Na čelu eparhije se nalazi eparhijski arhijerej, koji nosi neko od zvanja: episkop, mitropolit, arhiepiskop ili patrijarh.

Eparhijski arhijerej, kao neposredni poglavar i predstavnik svoje eparhije, uz saradnju sveštenstva i naroda, upravlja i svestrano rukovodi cjelokupnim, unutrašnjim i spoljašnjim, vjerskim i crkvenim životom u eparhiji.

## Eparhije

## Mitropolije

## Ohridska arhiepiskopija

## Umirovljeni episkopi

* Konstantn Đokić
*Vasilije Kačavenda
*Sava Jurić
*Georgije Đokić
*Filaret Mićević
*Jovan Purić

## Bivše eparhije

* Eparhija za Ameriku i Kanadu
*Eparhija za Australju i Novi Zeland
*Eparhija za zapadnu Evropu
*Eparhija australijsko-novozelandska
*Mitropolija srednjozapadnoamerička
*Mitropolija libertivilsko-čikaška

## Povezano

* Srpska pravoslavna crkva
* Srpski jerarsi od 1920.

## Vanjske veze

* Odluka Svetog Arhijerejskog Sabora Srpske Pravoslavne Crkve o arondaciji eparhija 
* Saopštenje za javnost Svetog Arhijerejskog Sabora Srpske Pravoslavne Crkve
Lista svetitelja Srpske pravoslavne crkve

Sledi **spisak svetitelja** koje je kanonizovala Srpska pravoslavna crkva od svoje autokefalnosti 1219. godine do kraja XX veka.

### Literatura
* Žitija svetih Srba, iz „Žitija svetih“ Justina Popovića 
* Sveti srpski novomučenici
* Žitija novoprosijavših ispovednika i mučenika 
* Protojerej dr Radomir Popović: Srbi svetitelji 
## Vanjske veze
* Pravoslavac - crkveni kalendar 
* Večiti crkveni kalendar
Izdavački fond Srpske pravoslavne crkve

**Izdavački fond Srpske pravoslavne crkve Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke** je ustanova Srpske pravoslavne crkve koja se bavi izdavačkom, trgovačkom i misionarskom djelatnošću.

## Osnivanje

Izdavački fond je osnovan 1996. godine odlukom patrijarha srpskog Pavla, čiji je bio i predsjednik.

Ciljevi Fonda su:
* da pomaže izdavanje udžbenika za bogoslovije i bogoslovski fakultet Srpske pravoslavne crkve;
* da pomaže izdavanje knjiga vjerske, moralne i nacionalno-istorijske sadržine;
* da pomaže izdavanje službenog lista Srpske pravoslavne crkve, novina i drugih stručnih i naučnih časopisa i publikacija, brošura, crteža i obrazaca Srpske pravoslavne crkve;
* da pomaže izdavanje bogoslužbenih knjiga, izdavanje i štampanje ikona;
* da pomaže crkveno pojanje, izdavanje knjiga crkvenog pojanja, snimanje i izdavanje audio, video i fono-kaseta, i da pomaže drugu izdavačku delatnost Srpske pravoslavne crkve.

## Djelatnost

Izdavački fond je od oktobra 2007. godine organizovan kao poslovni sistem Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke podijeljen na izdavački, grafički, trgovački i medijsko-misionarski sektor.

U okviru izdavačke djelatnosti pokrenuto je više projekata: Sabrana dela patrijarha Pavla, Monografija *„Slovo ljubve“*, Manastiri i crkve Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke (u dva toma) i izdanja iz oblasti crkvenog pojanja. U okviru grafičkog sektora, zapaženu ulogu vrši Štamparija Srpske patrijaršije. Ona je već dva puta bila dobitnik nagrade *„Zlatni pečat“* koja se dodjeljuje na Međunarodnom sajmu grafičke i papirne industrije GRAFIMA, koji se održava od 1979. godine u organizaciji Beogradskog sajma knjiga. Uloga trgovačkog sektora je da se bavi velikoprodajom koja pokriva prostor cijele Srpske pravoslavne crkve, a u maloprodajne svrhe otvaraju se i posebni objekti. U okviru Izdavačkog fonda djeluje i radio Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke pod nazivom *„Slovo ljubve“*.

Izdavački fond izlaže svoja djela na Beogradskom sajmu knjiga, a u organizaciji Štamparije SPC organizuje se Božićni sajam i drugi projekti sa misionarskim sadržajima.

## Povezano
* Versko dobrotvorno starateljstvo

## Izvori

## Vanjske veze
* Zvanična stranica Izdavačkog fonda Srpske pravoslavne crkve