open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gorski javor

## Rasprostranjenost
Raste u sredogorju i planinskom području Europe i Male Azije. Kod nas u Hrvatskoj je autohtona vrsta drveća, dolazi na nadmorskoj visini do 1250 metara, najčešće u zajednici sa bukvom i jelom.

## Izgled

Raste 20-25 metara u visinu. Debla stabala koja su rasla u sastojini su visoka i ravna, a krošnja je mala. 

Kora je sive boje, tanka, glatka, u starijoj dobi počinje se raspucavati u obliku pločica i otpadati sa debla (kao i kod platane). Izbojci su sivosmeđe boje. 

Pupovi su obavijeni velikim brojem zelenkastih ljuskica, čiji su vrhovi crne boje. Nalaze se unakrsno nasuprotni na izbojcima. 

Listovi su peterolapi, lapovi su jajoliko duguljasti, na vrhu su ušiljeni, na rubu krupno napiljeni, režnjevi su šiljasti, a ukupna veličina listova može doseći 20 cm. Listovi su s gornje strane tamnozelene boje, donje su svijetlozelene boje s ćupercima bijelih dlačica u kutevima lisnih žila. Peteljka je duga, crvene boje. 

Plod se sastoji od dvije perutke koje su međusobno spojene pod kutem nešto manjim od 90 stupnjeva, sjemenka je orašćić, izbočena i pričvršćena na krilce mrežaste nervature. 

Korijen u početku razvija žilu srčanicu, a kasnije razvija više glavnih korijenovih žila.
Pup

**Pup** ili **pupoljak** je embrionski ili nerazvijeni dio izdanka, koji se nalazi na stabiljci odnosno u podnožju lista. 

Iz pupa se razvija izdanak. Može neko vrijeme mirovati pa se kasnije aktivirati. Razvoj pupova zove se pupanje. Neki pupovi prekriveni su ljuskama i dlačicama kao zaštitom, pogotovo u područjima oštre, surove klime. One štite najnježnije dijelove pupa. Ponekad je pup prekriven i tvarima koji ga štite. Pup bez ljuski zove se goli pup. 

Vršni ili terminalni pup nalazi se na vrhu stabiljke, a ostali su postrani ili lateralni pupovi. Ako vršni pup propadne, kod nekih vrsta, neki drugi pup preuzet će njegovu ulogu. Na stabiljci mogu biti raspoređeni naizmijenično ili nasuprotno. Pupovi mogu poslužiti otkrivanju o kojoj se vrsti drveća radi, pogotovo u zimskim mjesecima, kada listopadno drveće nema lišće. Pupovi se razlikuju po boji, položaju i dr.

Adventivni pupovi nalaze se na neuobičajenim mjestima, npr. ispod kore ili na korijenu. Spavajući pupovi su oni koji će mirovati preko zime i aktivirati se u proljeće. Dormantni pupovi mirovat će nekoliko godina. Iz vegetativnih pupova razvit će se listovi, a iz reproduktivnih pupova uz listove, razvit će se i cvijetovi, a iz njih plodovi. 

## Galerija

Datoteka:Kletterrose Knospe.JPG|Pup ruže
Datoteka:Ficus bud.JPG|Pup smokve
Datoteka:Bourgeon de marronnier (1).jpg|Pup divljeg kestena
Datoteka:Quercus robur - the buds.jpg|Pup hrasta lužnjaka
Kalevala

**Kalevala** je finski narodni ep.
Cjelokupno finsko narodno stvaralaštvo živjelo je kao usmena tradicija sve do 1835. kada je Elias Lönnrot, liječnik po zanimanju, sabrao i sistematizirao to cjelokupno stvaralaštvo i objavio u posebnoj knjizi koju je nazvao Kalevala. Cijeli spjev vezan je uz nekoliko događaja u kojima je prikazano nekoliko likova, koji nisu povijesni nego mitski među kojima se ističe starac, pjevač i čudotvorac Väinämöinen, koji snagom riječi mijenja svijet doživljavajući razne zgode i nezgode u odnosima sa drugim likovima. Drugi po značenju lik je kovača Ilmarinena koji personificira genij uzdignut do magije. Treći po značenju je čarobnjak i putnik Lemminkäinen koji predstavlja junaka, lutalicu i čarobnjaka. On ima funkciju tipičnih junaka heroja ostalih europskih naroda (Orfeja, Herakla, Odiseja).

U Kalevali je sačuvano pored događaja iz povijesti i mitologije cjelokupno bogatstvo finskog folklora kao i kršćanskih legendi. U osnovi je radnje borba jednoga naroda protiv škrte i neljubazne prirode sjevera. Spjev ima 50 pjevanja (runa), a značajno je da prvo pjevanje završava rođenjem heroja, pjevača Väinamöinena. Sljedećih 9 pjevanja govori o njihovim doživljajima da bi se tek u 11. pjevanju pojavio Lemminkäinen koji mora izvršiti nekoliko teških zadataka kako bi zadobio najljepšu kći sjeverne zemlje. Najljepši je dio spjeva onaj kada Lemminkäinen mora sići u podzemni svijet kako bi ubio labuda iz rijeke Tuonela koji je čuvar toga podzemlja, pri tome on nastrada, a tijelo mu rastrgano na komade biva bačeno u rijeku smrti. Njegova majka nalazi dijelove tijela svoga sina, sastavlja ih i oživljuje što je poznato i u ostalim narodnim književnostima. Posljednjih 10-ak pjevanja prikazuje trojicu likova u potrazi za sampom, a to je predmet čije ime označava oružje i blago. Oko njega se vodi borba između sinova Kaleve i Sjeverne zemlje. Spjev završava nagovještajem budućnosti preko Väinamöinen koji u bakrenom čamcu odlazi daleko na horizont gdje će vječno boraviti, a svoje pjesme ostavlja narodu Finske.

## Ekranizacije
*''Sampo'' (film), sovjetsko-finski igrani film iz 1958. godine, rež. Aleksandar Ptuško i Risto Orko
**[[Rauta-aika]]*, finska televizijska serija iz 1982. godine
**[[Jade Warrior (film)|Jadesoturi]]* (Jade Warrior), kinesko-finski film iz 2006. godine, rež. Antti-Jussi Annila
Koncertna dvorana Vatroslava Lisinskog

**Koncertna dvorana Vatroslava Lisinskog** (poznata i kao **Koncertna dvorana "Vatroslav Lisinski"**, neformalno samo **Lisinski**) je kulturna institucija smještena u Zagrebu, između željezničkog kolodvora i Avenije Vukovar, u četvrti Trnje.

U zgradi se nalaze:
* velika dvorana s 2360 m2, 1847 sjedišta, i velikim orguljama;
* mala dvorana s 360 m2 i 304 sjedišta;
* četiri salona za sastanke, predvorje i tri snack-bara.

Dvorana je izgrađena 1973. godine, a nazvana je po Vatroslavu Lisinskom, hrvatskom skladatelju iz 19. stoljeća. Godišnje dvoranu posjeti više od 760&nbsp;000 posjetitelja.

U njoj je održana Pjesma Eurovizije 1990.

## Poveznice
* Kultura u Zagrebu
* Vatroslav Lisinski
* Trnje

## Vanjske veze

* Službene stranice Koncertne dvorane
Donacija

**Donacija** je dar u formi novca, vlasništva i/ili usluga, obično humanitarnoj organizaciji.

Individua ili pravno lice koje daje donaciju je *donator*, a druga strana je *primalac donacije*. U razvijenim poreskim sistemima, takav oblik poklona socijalno-razvojnom sektoru, finansiranju civilnog društva i NVO-programa stimuliše se umanjenjem taksi ili odbijanjem od poreza na imovinu i zaradu.
Jeha (Etiopija)

**Jeha** (giz ይሐ *yiḥa*, na starom južnoarapskom pismu  *ḤW*) je danas selo u sjevernoj Etiopiji, u Regiji Tigraj (Zona Mehakelegnaj). Jeha je svjetski poznata po ostatcima građevina iz vremena antičkog Kraljevstva 
Damot.

## Arheološki lokalitet Joha
U Jehi se nalaze ostatci najstarije građevine u Etiopiji, - Hrama Jeha. To je građevina u sabejanskom stilu podignuta u obliku tornja (trocrta 18,5m x 15m). Na osnovu stilske analize, sa sličnim sabejanskim građevinama u Južnoj Arabiji, i natpisima po njoj, drži se da je podignuta oko 700. pne. (datiranje radioaktivnim ugljikom još nije sprovedeno).

Arheolog David Phillipson smatra da je Hram "ostao odlično očuvan" prvenstveno zahvaljujući njegovoj solidnoj gradnji, ali i tome što je vjerojatno već u 6. vijeku prenamjenjen u kršćansku crkvu.

Novijim arheološkim iskapanjima provedenim 1960te pronađeni su ostaci palače -*Grat Beal Gebri* i nekropola. Od palače je ostao 10 metara široki trijem sa dva reda kvadratnih stupova. Za jedan od grobova na nekropoli se pretpostavlja da je bio kraljevski, jer ima vladarski natpis **Wʿrn Ḥywt**. No neki arheolozi misle da je to bilo stambeno naselje.

U Jehi se nalazi i manastir Etiopske pravoslavne tevahedo crkve, kojeg je po etiopskoj usmenoj predaji osnovao Aboja Afce (Abba Aftse), jedan od njihovih devet svetaca. Jehu je 1520 posjetio i dobro opisao portugalski izaslanik Francisco Álvares, na svom putu do etiopskog dvora, on ju je zvao "Abbafaçem". Detaljno je opisao antički 
hram Kraljevstva Damot, manastir i njegovu crkvu, crkva je u međuvremenu porušena, i obnovljena između 1948 i 1949.

## Izvori

## Vanjske veze
* Fotografije iz Jehe
Folkloristika

**Folkloristika** je naučna disciplina koja se bavi proučavanjem folklora. Naučnici koji se bave folkloristikom se nazivaju folkloristi. Za razvoj folkloristike kao naučne discipline jedan od najzaslužnijih je Alan Dundes.
Carol Moseley Braun

**Carol Elizabeth Moseley Braun** (16. august 1947 - ) je američka demokratska političarka poznata po tome što je od 1993. do 1999. zastupala Illinois u Senatu, postavši prva Afroamerikanka u historiji te institucije.

Rođena je i odrasla u Chicagu, a nakon što je 1973. diplomirala pravo na čikaškom univerzitetu, zaposlila se kao federalni tužilac. Na tom je mjestu ostala do 1977. a sljedeće godine je započela političku karijeru i bila izabrana u Predstavnički dom Illinoisa. Tamo se istakla kao predstavnica lijevog krila svoje stranke, gorljivom zalaganju za ukidanje smrtne kazne i uspješnoj borbi za preraspodjelu izbornih okruga koji bi davala "sigurna" mjesta za crnačke i hispanoameričke kandidate. Godine 1991. se, ogorčena odlukom senatora Alana Dixona da kao vrhovnog suca potvrdi kontroverznog Clarencea Thomasa, odlučila natjecati na Senat, gdje je izabrana 1992. Njen mandat je ostao zabilježen izrazito liberalnim stavovima u društvenim pitanjima (pravo na pobačaj, zabrana nošenja i posjedovanja oružja, ukidanje smrtne kazne), ali i centrističkim, odnosno pro-tržišnim stavovima u ekonomskim pitanjima. Od 1996. su je pratile kontroverze vezane uz nepravilnosti u financiranju kampanje, kao i navodne veze sa nigerijskim diktatorom Sanijem Abachom. Godine 1998. ju je na izborima porazio republikanski kandidat Peter Fitzgerald. Godine 1999. ju je Bill Clinton imenovao za ambasadora u Novom Zelandu. Godine 2004. se kraće vrijeme natjecala za demokratsku predsjedničku nominaciju.

Danas se bavi privatnom advokatskom praksom i vodi firmu za proizvodnju organske hrane. U aprilu 2007. je slomila ruku u okršaju s uličnim razbojnikom Josephom Dixonom, koji je godine 2008. osuđen na 20 godina zatvora.

Razvedena je i ima jednog odraslog sina.

## Vanjske veze

* 
* Ambassador Organics 
* An Interview with Carol Moseley Braun January 3, 2008, by *Grist Magazine* (environmental news).
* Catching Up With Carol Moseley Braun 
* NPR Interview with Former Sen. Carol Moseley Braun
* NOW/PAC Endorses Carol Moseley Braun for President 
* Article on her 1992 primary win 
* Ambassador to NZ
Nacionalni misticizam

**Nacionalni misticizam** je forma nacionalizma koja uzdiže naciju u status spiritualnog, duhovnog i božanskog. Najpoznatija forma je Germanski misticizam koji je uzdigao Nacistički misticizam u Trećem rajhu. Iako je nacionalni misticizam čvrsto povezan sa romantičnim nacionalizmom, on ide i dalje od produbljivanja nacionalne romantike u pravcu mističnog obožavanja nacije kao transcendentalne istine koja se nalazi izvan mogućnosti spoznaje uobičajenim iskustvenim metodima.
Italijansko-abesinski ratovi

Kraljevina Italija i Etiopija vodile su dva rata:
* **[[Prvi italijansko-abesinski rat|Prvi talijansko-abesinski rat]]** (1895–1896), pobjeda Etiopije
* **[[Drugi italijansko-abesinski rat|Drugi talijansko-abesinski rat]]** (1935–1936), pobjeda Italije
Mareb (rijeka)

**Mareb** je rijeka u Istočnoj Africi koja većim dijelom teče kao granična rijeka između Eritreje i Etiopije te potom prelazi u Sudan u čijem pijesku nestaje ne dospijevši do Nila.

## Hidrografija
Rijeka izvire sjeverno od Amba Takara u središnjoj Eritreji, 80 km istočno od zaljeva Zula na Crvenom moru, potom teče na jug do granice Etiopije. Zatim teče u pravcu zapada uz granicu Eritreje do pješčanih ravnica u blizini sudanskog grada Kasale gdje se rijeka gubi u pijesku ne doprijevši do Nila. Mareb gotovo presuši veći dio godine, ali za kišne sezone plavi lijevi dio obale (etiopski teritorij). Glavne pritoke Mareba su rijeka Obel s desne (eritrejske) strane, te rijeke Sarana, Balasa, Mai Šaveš i Engveja s lijeve (etiopske) strane. 

Tok rijeke Mareb dijeli se na tri dijela:
* *Prvi dio* zvan **Mareb**, oko 175 km dužine od izvora na Planini Amba Takara na visini od 2042 m, do mjesta Arakebu. U ovom dijelu rijeka ima vode tokom cijele godine, iako ne osobito puno.
* *Drugi dio* (ovdje se rijeka zove **Sona**), oko 240 km toka kroz područje Kunama (Eritreja), u ovom dijelu rijeka povremeno presuši.
* *Treći dio* (ovdje se rijeka zove **Gaš** tj. al-Qash), završni tok rijeke kroz Sudanske ravnice u čijem pijesku sjeverno kod grada Kasale rijeka nestaje. U ovom dijelu rijeka ima vode samo od juna do septembra, za vrijeme kišne sezone na Etiopskoj visoravni.

Rijeka Mareb je i u povijesti bila granica između dvije zasebnih regija – Bahr Negash (tigrinja: *Morsko kraljevstvo*, zvano i Medri Bahri, dosl. *Zemlja uz more*) sjeverno od rijeke, te Tigraje južno od rijeke.

## Izvori

## Literatura
* *Guida dell'Africa Orientale* C.T.I., Milano ed. 1938
Mitridat II od Komagene

**Mitridat II Antioh Epifan Filoromaj Filhelen Monokrit**, također poznat kao **Mitridat II od Komagene** (, ? - 20. pne.) bio je kralj Komagene od 38. pne. do 20. pne. Bio je sin kralja Antioha I Teosa i kraljice Izije . Na prijestolje je stupio godine 38. pne. poslije očeve smrti. Bio je saveznik rimskog trijumvira Marka Antonija i u ratu protiv Oktavijana poslao kontingent trupa koji je 31. pne. sudjelovao u bitci kod Akcija. Pobjednički Oktavijan ga je ostavio na prijestolju, ali i prisilio da strateški važan grad Zeugma preda Rimljanima, odnosno provinciji Siriji. Godine 29. pne. je Mitridatov mlađi brat, princ Antioh II od Komagene pozvan u Rim gdje ga je Oktavijan uhapsio i dao pogubiti zato što je sam Antioh bio organizirao ubistvo komagenskog ambasadora u Rimu. Mitridat je umro godine 20. pne. i naslijedio ga je sin Mitridat.

## Izvori
* Plutarh
* http://www.mavors.org/PDFs/Commagene.pdf
* http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0203.html 
* http://www.catholicity.com/encyclopedia/s/samosata.html
* http://books.google.com.au/books?id=SIYTfTYrs1UC&pg=PA297&lpg=PA297&dq=Aka+of+Commagene&source=web&ots=VOqFRP94xL&sig=qC3IYm3d3U9qU-RFlxksuzH3fr0&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=9&ct=result
* http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=fr&u=http://www.cliolamuse.com/spip.php%3Frubrique65&sa=X&oi=translate&resnum=3&ct=result&prev=/search%3Fq%3DcOMMAGENE%26start%3D20%26hl%3Den%26client%3Dfirefox-a%26rls%3Dorg.mozilla:en-US:official%26sa%3DN
Historijski revizionizam

**Historijski revizionizam** je reinterpretacija ortodoksnih pogleda na dokaze, motive i proces odlučivanja koji obuhvataju pojedine historijske događaje. Revizionista pretpostavlja da interpretacija određenog historijskog događaja ili perioda, koju za ispravnu prihvata većina istraživača, treba da bude značajno izmenjena.

Važnost historijskog revizionizma je sažeto opisao američki historičar James M. McPherson sledećim rečima:

## Razlozi za reviziju historije

Najopćenitiji razlozi za pojavu historijskog revizionizma, odnosno novo tumačenje historijskih događaja i procesa, se mogu sažeti na:
# pristup novim podacima, najčešće u obliku državnih arhiva sa kojih je protekom vremena skinuta oznaka "državne tajne", a koji daju potpuno novu perspektivu, odnosno nova objašnjenja za određene događaje o kojima je postojalo uvriježeno mišljenje ili konsenzus; 
# nova naučna dostignuća, prije svega iz područja prirodnih ili forenzičkih nauka, koji daju brojne nove podatke odnosno alate za određivanje starosti (datiranje), porijekla i drugih osobina ljudskih ostataka ili arheoloških artefakata;
# promjene političkih okolnosti koje su nalagale da se historija tumači na jedan, odnosno priječile da se tumači na drugi način, odnosno novi kulturni i politički trendovi sa kojima se dotadašnja historija ili njeno tumačenje trebaju "uskladiti"

Upravo je politički kontekst, odnosno eksplicitni ili pretpostavljeni politički motiv za reviziju historije jedan od razloga zbog čega izraz "historijski revizionizam" često ima negativne konotacije. Tome je prilično doprinijela historiografija u drugoj polovici 20. vijeka, odnosno nastojanja pojedinih historičara da ne samo objasne, nego i opravdaju i rehabilitraju gubitničku stranu u drugom svjetskom ratu. Zbog toga se često izraz "historijski revizionizam" miješa sa "negacionizmom" ili poricanjem genocida, odnosno tvrdnjama da se neki "problematični" događaji koji se smatraju dijelom historije jednostavno nisu dogodili.

## Povezano
* Afrocentrizam
* Crna legenda
* Evropski građanski rat
Antioh II od Komagene

**Antioh II Epifan** (, ? - 29. pne.), poznat i kao **Antioh II od Komagene**, bio je komagenski princ. Rodio se kao sin kralja Antioha I Teosa i kraljice Izije, odnosno mlađi brat princa i budućeg kralja Mitridata II. Godine 29. pne. ga je u Rim pozvao Oktavijan, te ga dao uhapsiti i pogubiti zato što je bio organizirao ubistvo bratovog izaslanika u Rimu. Dio historičara vjeruje da je bio otac princeze Ake II od Komagene.

## Reference
* Chahin, Mark (2001). The Kingdom of Armenia. Routlege, pp.&nbsp;190-191. .
* http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0203.html 
* http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=fr&u=http://www.cliolamuse.com/spip.php%3Frubrique65&sa=X&oi=translate&resnum=3&ct=result&prev=/search%3Fq%3DcOMMAGENE%26start%3D20%26hl%3Den%26client%3Dfirefox-a%26rls%3Dorg.mozilla:en-US:official%26sa%3DN
James M. McPherson

**James M. McPherson** (11. oktobar 1936) je američki istoričar i profesor istorije na Princeton univerzitetu. Dobitnik je Pulicerove nagrade za svoju najpoznatiju knjigu Battle Cry of Freedom. Bio je predsednik Američkog udruženja istoričara i član uredničkog odbora Enciklopedije Britanike.

## Bibliografija
* *The Struggle for Equality: Abolitionists and the Negro in the Civil War and Reconstruction*. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1964.
* *The Negro's Civil War: How American Negroes Felt and Acted During the War for the Union*. New York: Pantheon Books, 1965.
* *Marching Toward Freedom: The Negro in the Civil War, 1861-1865*. New York: Knopf, 1968.
* *The Abolitionist Legacy: From Reconstruction to the NAACP*. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1975 (1st ed.); 1995 (2nd ed., with a new preface by the author).
* *Ordeal by Fire: The Civil War and Reconstruction*. New York: Knopf, 1982 (1st ed.); New York: McGraw-Hill, c1992 (2nd ed.); c2001 (3rd ed.), c2009 (4th ed.).
* *Lincoln and the Strategy of Unconditional Surrender*. Gettysburg, PA: Gettysburg College, 1984.
* *How Lincoln Won the War with Metaphors*. Fort Wayne, IN: Louis A. Warren Lincoln Library and Museum, 1985.
* *[[Battle Cry of Freedom (book)|Battle Cry of Freedom: The Civil War Era]]*. New York: Oxford University Press, 1988 (1st ed.); 2003 (Illustrated ed.).
* *Abraham Lincoln and the Second American Revolution*. New York: Oxford University Press, 1990.
* *What They Fought For, 1861-1865*. Baton Rouge: Louisiana State University Press, c1994.
* *Drawn with the Sword: Reflections on the American Civil War*. New York: Oxford University Press, 1996.
* *For Cause and Comrades: Why Men Fought in the Civil War*. New York: Oxford University Press, 1997.
* *Is Blood Thicker than Water?: Crises of Nationalism in the Modern World*. Toronto: Vintage Canada, c1998.
* *Crossroads of Freedom: Antietam*. Oxford; New York: Oxford University Press, 2002.
* *The Boys in Blue and Gray*. New York: Atheneum Books for Young Readers, c2002.
* *Hallowed Ground: A Walk at Gettysburg*. New York: Crown Journeys, 2003.
* *This Mighty Scourge*. New York: Oxford University Press, 2007.
* * 'Tried by War: Abraham Lincoln as Commander in Chief*, 2008.
* * 'Abraham Lincoln*. Oxford University Press, 2009.
Laodika od Partije

**Laodika** (, ? - 38/37. pne.) je bila komagenska princeza koja je udajom za kralja Oroda II postala partskom kraljicom. Rodila se kao kći komagenskog kralja Antioha I Teosa i kraljice Izije. Godine 38/37. pne. je zajedno sa mužem ubijena od strane posinka, princa Fraata IV koji je na taj način preuzeo partsko prijestolje. Nakon smrti ju je brat, komagenski kralj Mitridat II dao pokopati u velebnoj grobnici, koju su oko godine 72. opljačkali Rimljani pod carem Vespazijanom.

## Izvori
* http://www.guide-martine.com/southeastern3.asp 
* http://books.google.com.au/books?id=SIYTfTYrs1UC&pg=PA297&lpg=PA297&dq=Aka+of+Commagene&source=web&ots=VOqFRP94xL&sig=qC3IYm3d3U9qU-RFlxksuzH3fr0&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=9&ct=result
Antiohida od Komagene

**Antiohida od Komagene** (, ? - cca. 30. pne.) je bila komagenska princeza. Rodila se kao kćer kralja Antioha I Teosa i kraljice Izije. O njenom životu ima vrlo malo podataka, pa se ne zna ni tko joj je bio muž. Zna se, međutim, da je imala kćer koja je poznata kao princeza Aka I od Komagene. Nakon što je umrla, brat i kralj Mitridat II od Komagene je njoj i kćeri Aki podigao velebni nadgrobni spomenik u blizini Kahte u modernoj Turskoj. Spomenik su opljačkali Rimljani za vrijeme Vespazijanove vladavine godine 72.

## Reference
* http://www.guide-martine.com/southeastern3.asp 
* Campbell-Scott, Roger. "Nimrud Dagh - A Sacred Mountain in Anatolia", in *Vanished Civilizations: The Hidden Secrets of Lost Cities and Forgotten Peoples*, pp.194-197. Reader’s Digest Services P/L, Hong Kong, 1988. .
* http://books.google.com.au/books?id=SIYTfTYrs1UC&pg=PA297&lpg=PA297&dq=Aka+of+Commagene&source=web&ots=VOqFRP94xL&sig=qC3IYm3d3U9qU-RFlxksuzH3fr0&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=9&ct=result
72.

Godina **72.** (**[[rimske brojke|LXXII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Augusta i Vespazijana** ili, rjeđe, **godina 825. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka "72." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

__NOTOC__
== Događaji ==

* Car [[Vespazijan]] i njegov sin [[Tit]] služe kao [[Popis konzula ranog Rimskog Carstva|rimski konzuli]].
* Vespazijan svrgava [[Antioh IV od Sirije|Antioha IV od Sirije]].
* [[Prvi jevrejsko-rimski rat]]: [[Rimska vojska|Rimske]] snage (*Legio X Fretensis*) pod [[Lucilius Bassus|Lucilijem Basom]] opsjedaju [[jevreji|jevrejski]] garnizon [[Machaerus|Maher]] na obali [[Mrtvo more|Mrtvog mora]]. [[Zeloti]] se odlučuju predati, te im Rimljani dozvoljavaju napustiti tvrđavu, koja je pri tome uništena. 
* U Judeji Rimljani osnivaju grad *Flavia Neapolis'' (današnji Nablus).
* Prvi jevrejsko-rimski rat: Rimske snage započinju opsadu Masade, tvrđave koju drži jevrejska frakcija poznata kao Sikariji.
* U Rimu započela izgradnja Koloseuma.

## Rođenja
* Julia Balbilla, pjesnikinja i princeza Komagene

## Smrti
* Apostol Toma (u Indiji)
Aka I od Komagene

**Aka I od Komagene**, poznata i kao **Aka I** (, ? - cca. 30. pne. ?) bila je komagenska princeza. O njenom životu se ne zna gotovo ništa, osim da je bila kćer princeze Antiohide, odnosno unuka kralja Antioha I Teosa. Poznata je prije svega po velebnoj grobnici koju je podigao njen tetak, kralj Mitridat II, a čiji se ostaci nalaze kraj Kahte u današnjoj Turskoj. Dio historičara vjeruje da je bila majka princeze Ake II.

## Reference
* http://www.guide-martine.com/southeastern3.asp 
* Campbell-Scott, Roger. "Nimrud Dagh - A Sacred Mountain in Anatolia", in *Vanished Civilizations: The Hidden Secrets of Lost Cities and Forgotten Peoples*, pp.&nbsp;194-197. Reader’s Digest Services P/L, Hong Kong, 1988. .
* http://books.google.com.au/books?id=SIYTfTYrs1UC&pg=PA297&lpg=PA297&dq=Aka+of+Commagene&source=web&ots=VOqFRP94xL&sig=qC3IYm3d3U9qU-RFlxksuzH3fr0&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=9&ct=result
Aka II od Komagene

**Aka II od Komagene** (, kraj 1. vijeka pne. - početak 1. vijeka) bila je komagenska princeza. Historičari vjeruju da je bila ili kćer smaknutog princa Antioha II od Komagene ili princeze Ake I. U svakom slučaju, Aka se udala za uvaženog grčko-egipatskog astrologa Trazila iz Mendesa, poznatog po dugogodišnjem bliskom prijateljstvu s rimskim carem Tiberijem. Aka je preko njega dobila rimsko državljanstvo. Sa Trazilom je imala dvoje djece: sina Tiberija Klaudija Balbila i kćer Euniju, poznatu kao suprugu pretorijanskog prefekta Nevija Sutorija Makrona.

## Izvori
* http://fabpedigree.com/s005/f082864.htm
* http://nl.wikipedia.org/wiki/Tiberius_Claudius_Balbillus
* Chahin, Mark (2001). The Kingdom of Armenia. Routlege, pp.&nbsp;190-191. .
Eunija

**Eunija** (, , ? - 38), ponegdje navođena i kao Enija (Ennia), odnosno **Enija Neva** (*Ennia Naeva*, po Svetoniju) bila je armensko-grčka plemkinja koja je živjela u Rimu u doba Julijevsko-Klaudijevske dinastije. Rodila se kao kćer grčko-egipatskog astrologa Trazila iz Mendesa i komagenske princeze Ake II. S obzirom da joj je otac bio bliski prijatelj i pouzdanik cara Tiberija, i Eunija je postala jednom od najuticajnijih ličnosti u Rimu. Udala se za Nevija Sutorija Makrona i tako doprinijela padu Sejana, koga je Makron naslijedio na mjestu uticajnog pretorijanskog prefekta. Oko godine 34. je započela ljubavnu vezu sa Kaligulom, koji je obećao kako će je oženiti kada postane car. Kaligula, međutim, to obećanje nije ispunio te su oko godine 38. i ona i suprug pali u nemilost te izvršili samoubistvo.
Mitridat III od Komagene

**Mitridat III Antioh Epifan** (, ? - 12. pne.) bio je kralj Komagene. Rodio se kao sin kralja Mitridata II i kraljice Laodike. Oko godine 30. pne. se oženio za Jotapu, kćer kralja Artavazda I od Medije Atropatene. Oca je naslijedio oko godine 20. pne. Sa suprugom je imao sina Antioha i kćer Jotapu. Nakon smrti ga je Antioh naslijedio kao novi kralj.

## Izvori
* http://www.mavors.org/PDFs/Commagene.pdf
* http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0203.html 
* http://www.tyndale.cam.ac.uk/Egypt/ptolemies/helios.htm 
* http://www.tyndale.cam.ac.uk/egypt/ptolemies/tryphaena.htm 
* http://www.tyndalehouse.com/Egypt/ptolemies/affilates/aff_ptolemies.htm
* The Building Program of Herod the Great, By Duane W. Roller, Published by University of California Press 1998,
Antioh III od Komagene

**Antioh III Epifan** (, ? - 17) bio je kralj Komagene. Rodio se kao sin kralja Mitridata III i princeze Jotape, kćeri kralja Artavazda I od Medije Atropatene. Na prijestolje je došao nakon očeve smrti godine 12. pne. Tokom vladavine se oženio za sestru po imenu Jotapa, i s njome imao dvoje djece - sina Antioha i kćer, koja se također zvala Jotapa. Kada je umro godine 17. oboje su bili maloljetni. To je izazvalo metež u državi, odnosno podjelu na dvije stranke - jednu koja je htjela da se očuva monarhija i nezavisnost Komagene, i druga, koja je htjela stabilnost i direktnu upravu Rimskog Carstva. Obje stranke su poslale svoje izaslanike caru Tiberiju da odluči u sporu. Tiberije je odlučio da se Komagena anektira Carstvu; Antioh IV je, međutim, u dva navrata nakon toga preuzeo vlast nad Komagenom.

## Izvori
* The Building Program of Herod the Great, By Duane W. Roller, Published by University of California Press 1998, 
* Tacit - *Anali*
* http://www.mavors.org/PDFs/Commagene.pdf
* http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0203.html 
* http://www.catholicity.com/encyclopedia/s/samosata.html
* http://www.stoa.org/athens/sites/philopappos/source/d0206120018.html 
* http://www.tyndalehouse.com/Egypt/ptolemies/affilates/aff_ptolemies.htm
* http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=fr&u=http://www.cliolamuse.com/spip.php%3Frubrique65&sa=X&oi=translate&resnum=3&ct=result&prev=/search%3Fq%3DcOMMAGENE%26start%3D20%26hl%3Den%26client%3Dfirefox-a%26rls%3Dorg.mozilla:en-US:official%26sa%3DN
Lucilije Bas

**Lucilije Bas** (*Lucilius Bassus*, ? - 72) je bio rimski vojskovođa u službi cara Vespazijana. Prije toga je u Godini četiri cara bio prefekt Ravenske flote u službi cara Vitelija. Međutim, pred drugu bitku kod Bedrijakuma je prebjegao Vespazijanu. Nakon što je godine 70. Tit osvojio pobunjeni Jeruzalem, Bas je od Vespazijana imenovan legatom za Judeju, te mu je povjereno čišćenje preostalih pobunjeničkih uporišta. Godine 71. i 72. je uništio ustanička uporišta Herodijum i Maheron. Potom je nastavio napredovanje prema Masadi, ali je umro prije početka opsade. Naslijedio ga je Lucius Lucije Flavije Silva.

## Vanjske veze
* Wars of the Jews by Flavius Josephus
* The Histories by Cornelius Tacitus
A. G. Hopkins

**Antony "Tony" G. Hopkins** (21. februar 1938) je britanski istoričar, profesor na Teksaškom univerzitetu i doskorašnji profesor istorije Komonvelta na Univerzitetu u Kembridžu.

## Bibliografija
* A. G. Hopkins, *An Economic History of West Africa*, 1973.
* P. J. Cain and A. G. Hopkins, *British Imperialism, 1688-2000*, 2001. (Formerly published in two volumes in 1993).
* A. G. Hopkins, *Globalization in World History*, W. W. Norton, 2002.
* A. G. Hopkins, *Global History: Interactions Between the Universal and the Local*, Palgrave-Macmillan, 2006.
Maheron

**Maheron** ili **Maheront** , od μάχαιρα, mač,  *Qalatu l-Mishnāqá*, hebrejski **מכוור**) je utvrđena brdska palača u Jordanu, smještena oko 24&nbsp;km jugoistočno od ušća rijeke Jordan na istočnoj obali Mrtvog mora. Najpoznatija je kao navodna lokacija gdje je zatočen i pogubljen Ivan Krstitelj.

Prvi ju je oko godine 90. pne. sagradio hasmonejski kralj Aleksandar Janej. Godine 57. pne. ju je uništio Pompejev vojskovođa Aulo Gabinije. Obnovljena je oko godine 30. pne. pod vlašću Heroda Velikog. Na početku Velikog jevrejskog ustanka su je 66. zauzeli jevrejski pobunjenici. Godine 72. ju je opsjela rimska vojska pod Lucilijem Basom. Prilikom opsade su sagradili rampu te se spremali zauzeti tvrđavu na juriš, ali su se branitelji prije toga predali. Zbog toga im je dozvoljeno da je napuste, a potom je razorena.

## Fusnote

## Povezano
* Gamla
* Masada
Julija Balbila

**Julija Balbila** (, , 72 - iza 130) bila je grčko-rimska plemkinja poznata kao bliska prijateljica i dvorska pjesnikinja cara Hadrijana. Napisala je epigrame koji su uklesani na Memnonove kolose u Egiptu.

## Izvori
* 
* 
* 
* http://www.mavors.org/PDFs/Commagene.pdf
* http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=29061784
* http://blogs.ibibo.com/discovermiracle/Astrology-V.html 
* http://www2.ehw.gr/asiaminor/Forms/fLemmaBody.aspx?lemmaid=9159  
* http://books.google.com.au/books?id=ZexwH4DF8gEC&pg=PA430&lpg=PA430&dq=Julia+Balbilla&source=web&ots=ghBN6Xf7zb&sig=QlgHJOdGyMjsDdKtNGs6eDughkw&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=9&ct=result
* http://books.google.com.au/books?id=d6VXIDjmAcQC&pg=PA298&lpg=PA298&dq=Julia+Balbilla,+granddaughter+of+Balbillus&source=web&ots=S0sOmEVeKH&sig=Vpg9Ntiafullbtr1exiHDLtnGrQ&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=5&ct=result
* http://books.google.com.au/books?id=pPwDo83kCQoC&pg=PT188&lpg=PT188&dq=Claudia+Capitolina&source=web&ots=pXtxksxkD_&sig=ZnVJhkx89LDaE7WeIZg4aN2ETkA&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=7&ct=result#PPT187,M1
* http://books.google.com.au/books?id=rJpGIrUUPPMC&pg=PA151&lpg=PA151&dq=Julia+Balbilla&source=web&ots=ESRmWlIIwL&sig=XuNj9AqEIwzC2TlDu2LWzibdB7c&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=10&ct=result#PPA252,M1
Antioh IV od Komagene

**Gaj Julije Antioh IV Epifan** (, prije 17. &ndash; iza 72.) bio je posljednji kralj Komagene, koji je vladao od 38. do 72.

Rodio se kao sin kralja Antioha III i njegove supruge/sestre Jotape. Kada mu je otac godine 17. umro i on i sestra, također po imenu Jotapa, su bili malodobni. Dio podanika je poslao delegaciju rimskom caru Tiberiju s molbom da se kraljevstvo pripoji Carstvu, dok je dio htio očuvati monarhiju i pronaći regenta. Tiberije je, međutim, odlučio pripojiti Komagenu Carstvu. Mladi Antioh je nakon toga doveden u Rim gdje je odrastao u kući Antonije Mlađe.

Antioh je prijestolje dobio tek nakon dolaska Kaligule na vlast. Novi car je 38. odlučio obnoviti klijentsko kraljevstvo, te je postavio Antioha za kralja. Međutim, iste godine ga je svrgnuo. Antioh je prijestolje preuzeo tek nakon što je 41. novi car postao Klaudije. Kao vladar je Antioh vjerno služio Rimu, sudjelujući u velikom ratu protiv Parta, a za ratne zasluge je nagrađen dijelom Armenije. U Godini četiri cara je podržao Vespazijana, a tokom Velikog jevrejskog ustanka je njegovom sinu Titu pomogao prilikom opsade Jeruzalema.

Dvije godine kasnije, Antioh je pao u carevu nemilost, i to zahvaljujući rimskom guverneru Luciju Cezeniju Petu, koji ga je optužio za šurovanje s Partima. Vespazijan je zbog toga naredio vojni pohod na Komagenu. Antioh je, umjesto da se vojno suprotstavi Rimljanima, pobjegao u Partiju odakle je caru stalno slao pisma pokušavajući ga uvjeriti u svoju vjernost. Vespazijan mu je na kraju dozvolio povratak na teritoriju Carstva, ali mu nije vratio prijestolje. Antioh je umjesto toga živio u Sparti, a potom u Rimu. Njegovi sinovi Epifan i Kalinik su uživali počasti, kao i unuk Filopap, koji je postao rimski senator.

## Vanjske veze
* Coinage of Antiochus IV
Štira

**Štira** je reka koja nastaje od više izvorišnih krakova što dolaze sa padina Glavice (703 m), Belega (692 m) i Lisine (657 m). Dužina Štire sa glavnim izvorišnim krakom Štira potokom iznosi 15,5&nbsp;km. Površina sliva je 43,4&nbsp;km² a prosečan proticaj na ušću u Drinu je 0,5 m³/s. Kroz Loznicu i Lozničko Polje korito Štire je regulisano. Dolina je predisponirana rasednom linijom a sastoji se od dve kratke klisure i tri proširenja. Štira sa leve strane prima 17 a sa desne strane 6 pritoka. Od njih je najduža Suva Reka.
Bob Guccione

**Robert Charles Joseph Edward Sabatini "Bob" Guccione** (17. novembar 1930 - 20. oktobar 2010.) bio je američki izdavač,, najpoznatiji po tome što je pokrenuo i vodio časopis za odrasle *[[Penthouse]]*.

## Vanjske veze
* http://www.vanityfair.com/culture/features/2005/02/guccione200502?currentPage=1
* http://www.biography.com/search/article.do?id=273678&page=1 
* http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D01E2D6173BF93BA25751C0A962958260
* http://www.forbes.com/maserati/billionaires2004/cx_bs_1010home.html
* http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9802E1D6133DF93AA35751C0A961958260
* http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE3DE1039F93AA15752C0A960958260
* http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CEEDD173DF930A3575BC0A963958260
* http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/g/bob_guccione/index.html?offset=10&s=newest
* http://www.forbes.com/2004/08/27/cx_bs_0827movers.html
* http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/uk/2000/newsmakers/1926516.stm
* http://www.bobguccioneart.com/ 
* NYTimes obit.
73.

Godina **73.** (**[[rimske brojke|LXXIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Domicijana i Katula** ili, rjeđe, **godina 826. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka "73." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

__NOTOC__

== Događaji ==

* [[Domicijan|Tit Flavije Domicijan]] služi kao [[Popis konzula ranog Rimskog Carstva|rimski konzul]].
* [[Plinije Stariji]] služi kao [[prokurator]] u [[Hispania Tarraconensis|Tarakonskoj Hispaniji]].
* februar – [[Kina|Kineska]] [[dinastija Han]] pokreće veliki pohod protiv [[Xiongnu]]a kojima pod vodstvom generala [[Dou Gu]]a (u. [[88]]. )nanose poraz u [[bitka kod Yiwulua|bitci kod Yiwulua]] u [[oaza|oazi]] [[Kumul (grad)|Kumul]].
* proljeće – [[Veliki jevrejski ustanak]]: [[Rimsko Carstvo|Rimski]] guverner [[Lucius Flavius Silva|Lucije Flavije Silva]] opjeda [[Masada|Masadu]], posljednje uporište [[jevreji|jevrejskih]] ustanika. [[Rimska vojska]] (*Legio X Fretensis)'' opkoljava tvrđavu s 12&nbsp;km dugim cirkumvalacionim zidom i gradi veliku opsadnu rampu od kamenja i zemlja na zapadnom prilazu. Nakon što postane jasno da se citadela neće moći održati, 960 zelota pod vodstvom Eleazara ben Ya'ira vrši masovno samoubistvo kako ne bi pali živi u ruke Rimljana.
* Rimski car Vespazijan započinje pohod na germanska područje istočno od gornjeg toka Rajne i južno od Majne. Istovremeno reorganizira rimsku obranu na gornjem i donjem Dunavu.
* Kineski vojskovođa Ban Chao (Pan-Ch’ao), nastojeći maksmimalno umanjiti uticaj Xiongnua, nameće kineski protektorat kraljevima Lop Nora i Khotana u Tarimskoj zavali, a sa ciljem da se kontrolira Put svile.
* Rimski pjesnik Marcijal piše satire o "vojničkom kukavičluku".

## Rođenja
*

## Smrti
*
Hrvatski Top Model

**Hrvatski Top Model** je hrvatska reality TV emisija modne tematike koji pripada međurodnoj franšizi* [[Top Model (serija)|Top Model]]*, a emitira se na programu RTL Televizije od 2009. Natjecateljice jedne protiv drugih se natječu u različitim natjecanjima kako bi se utvrdilo tko će osvojiti titulu nove hrvatskog top modela, kao i ugovor s agencijom u nadi da će započeti početak obećavajuće karijere u manekenstvu.

## Ciklusi

## Reference
Saint-Simon

**Saint-Simon** () često nazivan i **Henri de Saint-Simon** (17. oktobar 1760. – 19. maj 1825) je bio francuski rani socijalistički teoretičar čije su ideje uticale na osnivanje brojnih društvenih nauka tokom 19. veka, od kojih je možda najznačajnija marksizam, pozitivizam i sociologija. Iako je rođen u aristokratskoj porodici, političke ideje koje je usvojio ne spadaju u kategoriju aristokratije. Nasuprot feudalnom i militarističkom sistemu zalagao se za formu državno-tehnokratskog socijalizma u formi društvenog ugovora u kojem bi industrijalisti vodili društvo i osnivali nacionalne zajednice bazirane na saradnji i tehnološkom progresu sposobnom da eliminiše siromaštvo nižih klasa. Umesto crkve smatrao je da pravac u kojem će se društvo kretati treba da određuju naučnici. Oni ljudi koju su sposobni da organizuju društvo da bude produktivno bi bili ovlašćeni da upravljaju njime.
Sabina Behlić

**Sabina Behlić** (Rijeka, 30.9. 1988. - ) je hrvatska manekenka, poznata po tome što je 2008. godine pobijedila u prvom ciklusu reality emisije *[[Hrvatski Top Model]]*, ali i po tome što je nakon obavljenih ugovornih obaveza napustila manekensku karijeru.

## Reference

## Vanjske veze

* Profil na celebrity stranici zvijezde.hr
OBN Star Model

***OBN Star Model*** je bosanskohercegovačka reality TV serija modne tematike koja se od 2009. emitira na programu TV kanala OBN i predstavlja bosanskohercegovačko verziju međunarodne TV franšize *[[Top Model (serija)|Top Model]]*. U njoj se sudionici natječu za titulu bosanskohercegovačkog "Star modela", a koja bi im trebala donijeti početak manekenske karijere. U prvoj sezona (2009) su se natjecale isključivo žene, a u drugoj (2010) i muškarci.

## Ciklusi

## Vanjske veze
* Službena stranica
Vedran Pajo

**Vedran Pajo** (Herceg Novi, 24. august 1986. — ) je crnogorski maneken, poznat po tome što je 2010. pobijedio u drugoj sezoni bosanskohercegovačke reality serije *[[OBN Star Model]]*. 

## Vanjske veze
* Vedran Pajo je OBN Star Model by Dejana Rosuljaš (sarajevo-x.com) 
* Intervju na Depo portalu
Jelena Jugović

**Jelena Jugović** (Sarajevo, 1987 - )je bosanskohercegovačka manekenka rodom iz Pala, poznata po tome što je godine 2009. postala prvim pobjednikom reality emisije *[[OBN Star Model]]*.

## Vanjske veze
* "Zasluženo sam odnijela pobjedu" na sarajevo-x.com
* Intervju na modamo.info
Top Model (serija)

***Top Model*** je naziv za međunarodnu franšizu televizijskih reality emisija modne tematike koje se snimaju i prikazuju u nizu zemalja. Ono se sastoji od manekenskog natjecanja čiji pobjednici obično primaju nagradu u obliku eksluzivnog ugovora o agnažmanu sa modnom agencijom i/li naslovne stranice modnog magazina. Format svih tih emisija je stvorila Tyra Banks u TV-seriji *[[America's Next Top Model]]* koja se počela prikazivati 2003. godine.
America's Next Top Model

**America's Next Top Model** (doslovno: "Sljedeći top model Amerike", skraćeno ATNM) je američka televizijska reality emisija modne tematike u kojoj se žene-natjecatelji nastoje izboriti za titulu "sljedećeg modela Amerike", a preko njega i početak vlastite manekenske karijere. Seriju je godine 2003. kreirala i vodila Tyra Banks te se od 2003. do 2006. emitirala na programu mreže UPN, a na programu mreže CW. Serija je stekla veliku popularnost i potakla stvaranje niza sličnih emisija širom svijeta, koje čine televizijsku franšizu *[[Top Model (serija)|Top Model]]*.

## Vanjske veze

* 
* 
*
OBN televizija

**Televizija OBN** (OBN je skraćenica od ) je lokalni komercijalni program iz Bosne i Hercegovine. Sjedište je u Sarajevu.

Do 2000. godine bio je pod upravom Visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu i EU-a.
Tad vlasnikom postaje Ivan Ćaleta, nekadašnji vlasnik Nove TV i Prve TV Ljubljana.

Mnoga poznata imena TV-novinarstva Bosne i Hercegovine rade i radili su ranije za OBN televiziju. Među najpoznatijim izdvajaju se Mato Đaković, Jasminka Šipka i Sabahudin Vugdalić. Najpoznatiji tv voditelji OBN-a su Dejana Rosuljaš, Feđa Fetahagić, Aida Spahić, Mimo Šahinpašić, Maja Munda, Milica Blagojević, Edin Avdić, Adrijana Kurtišaj Bikić, Adis Hadžić, Emerik Gudelj, Mirza Vilić, Igor Kristić, Amna Palata, Rusmir Nefić, Dika Nikšić, Mensud Zorlak, Esad Hećimović, Bakir Hadžiomerović, Marina Pelemiš Riđić, Edis Deljković, Slađana Mandić, Omer Zec,  Zvonko Komšić, Rasim Pavica i Elvisa Muratović.

OBN u svojoj programskoj shemi ima:
* filmove,
* serije: (Princ iz Bel Aira, Kralj Queensa, Mućke, Lude 70-e, Bitange i princeze, Will & Grace, , ...),
* dječji program: (Spužva Bob, Jagodica Bobica, Medvjedići dobra srca, OBEENČIĆI, ...),
* emisije: (Nedjeljno popodne sa Adrijanom Kurtišaj, Lonci i poklopci, Exkluziv, Uđi slobodno, Udri muški, ...),
* reality show: (Big Mama House, Rat bendova, ...)
* sport: (UEFA Europska liga, Serie A, ...),
* informativni program: (OBN Info)

U Hrvatskoj se emitira putem DIGI TV-a, MaxTV-a, Total TV-a, B.net-a i ostalih operatera.

## Vanjske veze
* Službena stranica i tv raspored
Tyra Banks

**Tyra Lynne Banks** (4. decembar 1973 - ) je američka manekenka, glumica, pjevačica, televizijska voditeljica, producentica i poduzetnica. Slavu je stekla kao međunarodni supermodel, ali je posljednjih godina postala poznata i kao voditeljica popularnog televizijskog talk showa *[[The Tyra Banks Show]]*, kao i kreatorica reality emisija *[[America's Next Top Model]]* (ATNM) i True Beauty, od kojih je ATNM utemeljio međunarodnu franšizu *[[Top Model (serija)|Top Model]]*.

## Filmografija

## Reference

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* 
* ''The Tyra Banks Show'' website
* *[http://www.nytimes.com/2008/06/01/magazine/01tyra-t.html The New York Times]* Profile/Interview
Aktinski filamenti

**Aktinski** ili **tanki filamenti** su polimerizovani proteinski molekuli, koji učestvuju u izgradnji miofibrila. Dugi su oko 1µm, a debeli 6-8 nm. Sastoje se od tri vrste proteina: aktina, tropomiozina i troponina.

*Aktin* (filamentozni ili F-aktin) je polimer građen od dva proteinska lanca, koja se spiralno uvijaju jedan oko drugog. Ti lanci su izgrađeni od monomera (globularnog ili G-aktina), a na svakom monomeru se nalazi po jedno aktivno mesto za vezivanje miozina, što je značajno za proces mišićne kontrakcije. F-aktin čini okosnicu tankog filamenta.

*Tropomiozin* je dug i tanak proteinski molekul, sastavljen od dva polipeptidna lanca koja formiraju dvostruki heliks. Tropomiozin naleže na F-aktin i prekriva njegova aktivna mesta. Svaki molekul može da prekrije sedam aktivnih mesta.

*Troponin* je proteinski kompleks koga grade tri subjedinice: troponin T, troponin C i troponin I. On se vezuje za molekule tropomiozina i tako učestvuje u regulaciji procesa kontrakcije.

## Vanjske veze
Lista rijeka u Srbiji

Ovo je lista reka Srbije, a takođe i reka koje protiču kroz Srbiju i druge države, ili su granične reke.

## Dužine
Dužina reke je ukupna dužina, ne samo dužina toka u Srbiji. Reke koje imaju dužinu veću od 50 km su u tabeli 1. Neke reke, zbog istorijskih, tradicionalnih i topografskih razloga su izdvojene i opstaju kao samostalne reke i nalaze se u drugoj tabeli. Lista reka kraćih od 50 km se nalazi ispod ove dve tabele.

## Slivovi

Sve reke Srbije pripadaju slivovima triju mora: jadranskog mora, egejskog mora i Crnog mora.

### Crnomorski sliv

Površina Crnomorskog sliva u Srbiji je najveća, pokriva površinu od 81,261 km² ili 92% teritorije Srbije. Sve veće reke Srbije pripadaju ovom bazenu Tisa, Sava, Velika Morava, Drina i sve se one preko Dunava ulivaju u Crno more.

### Jadranski sliv

Jadranski sliv u Srbiji zahvata površinu od 4,500 km² ili 5% od površine Srbije. Ovaj bazen obuhvata zapadni deo Kosova i Metohije, sa rekom Beli Drim, koja se u Albaniji spaja sa Crnim Drimom i onda se stvarajući reku Drim ulivaju u Jadransko more. Manji deo sliva obuhvaćen je rekom Crni Kamen−Radika u južnom delu Gore. 

### Egejski sliv

Najmanji od tri sliva je Egejski sliv sa površinom od 2,650 km² što je 3% od teritorije Srbije. Egejski sliv pokriva južni deo Srbije do granice sa Makedonijom i Bugarskom. Ovaj sliv obuhvata slivove triju reka Lepenac, Pčinja i Dragovištica. Lepenac i Pčinja se ulivaju u reku Vardar u Makedoniji, a Dragovištica se uliva u reku Struma u Bugarskoj, i naravno, sve tri preko utoka u Egejsko more.

### Zanimljivost

Sva tri sliva se graniče na drmanskoj glavi, vrhu Crnoljeva na Kosovu. Ovo je hidrografski čvor Srbije i jedan od važnijih na Balkanu, zato što deli tri od ukupno četiri sliva. Četvrti je Jonski sliv, pripada jonskom moru.

## Tabela 1

## Spisak reka dužina manjih od 50km

## Literatura
*
Tamiš

**Tamiš** (*[[Rumunski jezik|Rum.]]*: *Timiş*; *[[Mađarski jezik|Mađ.]]*: *Temes*; *[[Nemački jezik|Nem.]]*: *Temesch*) je reka koja izvire u severnim delovima rumunskih Karpata u delu koji se zove Cernei Planine (*Cernei Mountains*). Prolazi kroz ceo Banat a ušće mu je kod Pančeva gde se uliva u Dunav.
	
## Naselja
Tokom vekova duž reka su se osnivala mnogobrojna naselja, tako je i sa Tamišom, na 359&nbsp;km dugom putu Tamiš spaja sela i gradove dveju država. Od većih gradove tu su Karansebeš i Lugoš u Rumuniji i Pančevo u Srbiji. Od sela se mogu nabrojati: Armeniš (rum. *Armeniş*), Slatina Timiš (rum. *Slatina Timiş*), Kavaran (rum. *Căvăran*), i Rudna (rum. *Rudna*) u Rumuniji i Jaša Tomić, Boka, Sutjeska ,Sečanj, Neuzina, Botoš, Uzdin, Tomaševac, Orlovat, Idvor, Farkaždin, Sakule, Baranda, Opovo,Sefkerin, Glogonj i Jabuka u Vojvodini (Srbija).

## Sliv
Ukupna dužina, od izvora pa do ušća, reke Tamiš iznosi 359 km. Od 359&nbsp;km u rumunskom delu se nalazi 241&nbsp;km, a u srpskom delu 118&nbsp;km.
	
Drenažni deo Tamiša obuhvata površinu od 13.085 km², od toga u Rumuniji 8085&nbsp;km², a u Vojvodini (*Srbija*) 5000&nbsp;km². Pošto se uliva u Dunav, Tamiš pripada crnomorskom slivu (*Drenažnom bazenu*).
	
Ulaskom u Banat, Tamiš postaje spora, ravničarska reka koja je tek u zadnjih 60&nbsp;km plovna. Najvažnija luka na Tamišu se nalazi u Pančevu, dok uzvodno postoje mnogi ribnjaci, a najveći su u Banatskom Despotovcu, Uzdinu, Sakulama i Slatini.
	
## Pritoke
Tamiš ima veliki broj malih pritoka. Najveći broj mu je u Rumuniji : Raul Rece (rum. *Râul Rece*), reka Slatina (rum. *Slatina*), Valea Mare (rum. *Valea Mare*), Rugiu (rum. *Rugiu*), Paraul Lung (rum. *Pârâul Lung*), Armeniš (rum. *Armeniş*), reka Sebeš (rum. *Sebeş*), Bistra Reka (rum. *Bistra Sebeş*), Šurgani (rum. *Şurgani*), Timišana (rum. *Timişana*), Poganiš (rum. *Pogăniş*), Timišul Mort (rum. *Timişul Mort*) i Vena Mare (rum. *Vena Mare*). Na svom putu kroz Vojvodinu, Tamiš, ima samo jednu jedinu pritoku a to je Brzava.

## Historija
Još u antičkim, rimskim, vremenima pominje se ime Tamiša kao Tibiskus i Tibisis (*Tibiscus* i *Tibisis*).

Staro ušće Tamiša se nalazilo nekih 40&nbsp;km udaljeno od današnjeg ušća, između današnjih sela Čenta i Surduk. Današnji Kanal Karaš je jedino što je preostalo od starog tamiškog korita. Trougao koji je omeđan Dunavom, starim ušćem Tamiša i današnjim Tamišem je danas poznat kao Pančevački Rit i zahvata površinu od 400 km².


Datoteka:Pancevo Tamis002.JPG|Tamiš kod Pančeva
Datoteka:Pancevo Tamis003.JPG|Tamiš kod Pančeva
Datoteka:Pancevo Tamis004.JPG|Tamiš kod Pančeva
Datoteka:Pancevo Tamis005.JPG|Tamiš kod Pančeva
Datoteka:Jasatomicflood.jpg|Poplava u Jaši Tomiću 2005. godine


## Veze
* Spisak reka u Srbiji

## Reference

* *Mala prosvetina enciklopedija*, treće izdanje (1985); prosveta; 
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo;