open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gliptoteka HAZU

**Gliptoteka HAZU** specijalizirani je muzej (umjetnički) s republičkim djelokrugom. Ustanova je po svoj namjeni jedinstvena na području Hrvatske.

## Historija
Gliptoteka je osnovana 1937. godine na inicijativu i zalaganje dr. Antuna Bauera kao Glipsoteka. Ustanova je utemeljena s ciljem prezentiranja javnosti odljeva antičkog kiparstva kao i arhitektonske plastike hrvatske nepokretne spomeničke baštine. Ulaskom u sastav HAZU-a 1950. godine dolazi do promjene naziva u Gliptoteka. Gliptoteka danas čuva i izlaže najveću zbirku skulptura na području Hrvatske.

## Djelatnost

Djelatnost muzeja definirana je zakonskom legislativom vezanom uz muzeje. Muzej radi na sustavnom sabiranju, čuvanju, restauriranju i konzerviranju, prezentaciji te trajnoj zaštiti muzejske građe s područja nadležnosti muzeja.

## Građa
Građa Gliptoteke sastoji se između ostalog od sadrenih odljeva antičkog kiparstva te od gipsanih odljeva fragmenata nepokretnih spomenika hrvatske kulturne baštine od razdoblja 9. do 15. stoljeća. Muzejski fundus je od osnutka tijekom vremena obogaćen relevantnim i vrijednim djelima hrvatskog kiparstva 19. i 20. stoljeća. Stalan muzejski postav podijeljen je u sedam zbirki. Zbirke su pored prethodno dviju navedenih sljedeće: Zbirka sadrenih odljeva stećaka od 13. do 16. stoljeća, Zbirka sadrenih odljeva djela Jurja Dalmatinca, Zbirka kopija fresaka od 11. do 16. stoljeća te Zbirka medalja i plaketa. Muzejski fond je vrlo velik i sastoji se od 13.000 eksponata. U ustanovi se provodi digitalizacija građe po zbirkama.

## Usluge
Pružanje stručne pomoći iz područja djelatnosti muzeja, održavanje predavanja, vršenje stručnog vodstva, pružanje usluge informiranja vezano uz aktivnosti, organiziranje izložbi, objavljivanje stručnih publikacija.

## Izvor
* Ministarstvo kulture 

## Vanjske veze

* Mrežne stranice Gliptoteke HAZU 
* Muzeji Hrvatske na internetu
Padina (Zvezdara)

:*Za vojvođansko mesto videti [[Padina]]*
**Padina** je urbano beogradsko naselje, u opštini Zvezdara.

## Položaj
Padina se nalazi u jugozapadnom delu opštine, oko 6 km jugoistočno od Terazija (u pravoj liniji), na severozapadnim padinama Mokroluškog brda (234 m.n.v.) od čega potiče i njeno ime. U njenoj okolini su naselja Medaković III na severu, te Braće Jerković i Braće Jerković II na zapadu odn. jugu (oba u opštini Voždovac, na nekim kartama je i područje Padine obeleženo kao Braće Jerković II). Prema jugoistoku se preko ulice Cvetanova ćuprija nastavlja u Veliki Mokri Lug.

U administrativnom smislu, ovo je mesna zajednica "Vojvoda Mišić", organizovana tek krajem 1980-tih. Njene približne granice: prema opštini Voždovac - od Autoputa do ul. Braće Srnić, zatim ul. Svetozara Radojčića (bivši Kružni put); prema MZ "Veliki Mokri Lug" - kroz gornji (južni) deo naselja, do Cvetanove ćuprije, pa njome do ul. Milošev kladenac, preko Lastine garaže do Autoputa. Sa druge strane Autoputa je MZ Mali Mokri Lug.

Ovim je osim naselja Padina obuhvaćen i istočni kraj Medakovića III, sa većim stambenim zgradama, kao i slabije urbanizovan kraj i garaža GSP-a "Kosmaj" uz Autoput.

## Karakteristike
Naselje je stambenog tipa, centralna ulica je Veselina Čajkanovića (bivši naziv: Padina) od koje se poprečno odvajaju ostale ulice. Ima oko 400 kuća sa 2000 stanovnika.

## Izvori
* Granice opštine Zvezdara i mesnih zajednica  - .kml fajl, otvara se *Google Earth*om.
* Fotokarta Beograd, *MapSoft & Geokarta*, 2005.
* Plan grada Magic Map
Filatelija u Jugoslaviji

**Filatelija u Jugoslaviji** počinje osnutkom zajedničke države 1918. Raspadom Austro-Ugarske dolazi do ujedinjenja južnoslavenskih država u zajedničku državu, koja se raspada 90-tih godina.

## Izdanja za BiH 1918-1919
### Porto marke
## Izdanja za Hrvatsku 1918-1920
### Porto marke
## Izdanja za Sloveniju 1919-1920
### Porto marke
## Fiume
### Okupaciono podrucje 1918-1920
### Slobodna država Fiume
### Fiume kao dio italijanske Kraljevine
## Kraljevina SHS 1921-1928
### Porto marke

## Kraljevina Jugoslavija 1929-1941
### Porto marke
### Doplatne marke
### Doplatne porto marke
## Izdanja jugoslovenske kraljevske vlade u Londonu 1943
Za vrijeme drugog svjetskog rata, počevši od 1943 godine kraljevska izbjeglička je vlada u Londonu izdavala poštanske marke koje su bile obavezne na svim pošiljkama u službama vlade, kao i na trgovačkim brodovima kraljevske mornarice. 
27.marta 1943 izlazi serija sa likom kralja Petra II od četiri marke u vrijednosti od 2 do 10 dinara u raznim bojama. Kasnije se ponavlja izdanje, ali sa utisnutim žigom Crvenog križa i doplatom od 12,50 dinara. 
1. decembra 1943 povodom 25.godišnjice jugoslavenske države izlazi serija od šest markica na kojima su poznati likovi triju naroda iz Jugoslavije, medu kojima su i slovenački književnik Vodnik, Ljudevit Gaj i Josip Juraj Strossmayer, Petar Petrović Njegoš, Vuk Karadžić i knez Karađorđe.

## Demokratska federativna Jugoslavija 1944-1945
### Porto marke
## FNRJ i SFRJ 1945-1991
### Porto marke
### Doplatne marke
### Doplatne porto marke
## Jugoslavija 1991-2003
### Doplatne marke
## Srbija i Crna Gora 2003-2006
## Lokalne marke
### Izdanja za Istru i slovenačko primorje 1945-1947
#### Porto marke
### Belatinci 1919
1919 godine vojne su vlasti u Belatincima, bez dozvole viših vlasti ručno žigosali preko dvadesetak maraka, koje su ostale za vremena mađarske vladavine. Žig je prilično nečitak i na njemu piše Belatinci i velikim slovima vodoravno SHS. Žig je u zeleno-plavojj boji

### Dubrovnik 1919
Kao i u drugim mjestima u pograničnom području prema Mađarskoj, vojne vlasti 1919 obilježavaju mađarske marke sa trorednim žigom na kojem piše Preko- murje SHS. Žig je u ljubičastocrnoj boji.

### Mursko Središče
### Prelog 1919
### Izdanja četničkog pokreta Draže Mihajlovića 1941
#### Porto marke
### Trst zona B 1948-1954
#### Porto marke
#### Doplatne marke
#### Doplatne porto marke
### Izdanja za Kosovo 2000-2007

## Vanjske veze
* Hrvatska pošta Mostar 
* BH Pošta  
* Srpske pošte Banja Luka 
* Pošta Srbije 
* Pošta Crne Gore 
* Hrvatska pošta 
* Pošta Slovenije
Halid Bešlić

**Halid Bešlić** (Vrapci, 20. novembra 1953. – Sarajevo, 7. oktobra 2025.) bio je bosanskohercegovački pjevač narodne muzike.

## Biografija
Halid Bešlić rođen je 20. novembra 1953. u zaseoku Vrapci kod Knežine u općini Sokolac. Muzikom, odnosno pjevanjem, počeo se amaterski baviti još kao učenik osnovne škole u raznim kulturno-umjetničkim društvima, a najviše vremena proveo je u KUD *Zija Dizdarević*. Time se bavio sve do odlaska na služenje vojnog roka u SFR Jugoslaviji. Nakon povratka iz vojske, svoju muzičku karijeru nastavio je nastupima u restoranima u Sarajevu i drugim mjestima.

Prvu singl-ploču snimio je 1979. godine. U periodu između 1979. i 2003. izdao je šesnaest albuma i dva albuma uživo. Održao je hiljade solističkih koncerata širom svijeta. Bešlić je tokom Rata u Bosni i Hercegovini (1992–1995) održao preko 500 humanitarnih koncerata širom zapadne Evrope. Dobitnik je mnogih nagrada i priznanja za muzička dostignuća. Član je Udruženja muzičara Bosne i Hercegovine.

Dana 10. marta 2009. Bešlić je teško povrijeđen u saobraćajnoj nesreći u naselju Kobilja Glava kod Sarajeva kada je u automobilu sletio s kolovoza.

Umro je 7. oktobra 2025. u Sarajevu.

## Diskografija
* 1981 – *Sijedi starac*
* 1982 – *Pjesma samo o njoj*
* 1984 – *Dijamanti...*
* 1985 – *Zbogom noći, zbogom zore*
* 1986 – *Otrov*
* 1986 – *Zajedno smo jači*
* 1987 – *Eh, kad bi ti rekla mi, volim te*
* 1988 – *Mostovi tuge*
* 1990 – *Opet sam se zaljubio* 
* 1991 – *Ljiljani*
* 1993 – *Grade moj*
* 1996 – *Ne zovi me, ne traži me* 
* 1998 – *Robinja* 
* 2000 – *U ime ljubavi*
* 2003 – *Prvi poljubac*
* 2008 – *08*
* 2013 – *Romanija*
* 2020 – *Trebević*

## Reference

## Vanjske veze

* Službena stranica Halida Bešlića
Gaj Julije Jul

**Gaj Julije Jul** () je bilo ime nekoliko znamenitih rimskih političara iz perioda rane Rimske Republike: 
* Gaius Iulius L.f. Iullus, koji je zajedno s Publijem Pinarijem Mamercinom Rufom bio konzul godine 489. pne.; za njegovog konzulata je došlo do rata s Volščanima pod Koriolanom.
* Gaius Iulius Iullus, sin prethodnog istoimenog konzula, koji je izabran za konzula 482. pne. ; prema Livije|Liviju, njegov izbor je bio svojevrsni kompromis između patricija i plebejaca; vodio je neuspješni pohod protiv Vejanaca koji su se odbili suočiti s rimskom vojskom na otvorenom polju; kasnije je 451. pne. bio decemvir, a 449. pne. je vodio delegaciju patricija koja je pregovarala s plebejcima.
* Gaius Iulius C.f. C.n. Iullus, sin prethodnog konzula; bio je konzulom dva puta - 447. pne. s Manijem Geganijem Macerinom i 435. pne. s Lucijem Verginijem Trikostom. Potonji mandat mu je obilježila kuga zbog koje Rim nije mogao izvesti vojsku protiv Fidenata i Vejanaca.
* Gaius Iulius L.f. Vop.n. Iullus, unuk konzula iz 482. pne. Izabran za konzularnog tribuna 408. i 405. pne. Godine 393. pne. je bio cenzor i umro na dužnosti.
* Gaius Iulius Iullus, nominiran za diktatora 325. pne.

## Izvori
Ahala

**Ahala** je u drevnom Rimu bilo ime patricijske porodice koja je pripadala rodu Servilia. Istom rodu su pripadale i osobe s imenom Structus Aliala, koje su možda bile dio druge porodice od Ahalae; s obzirom da se Ahalae i Structi Ahalae često miješaju, u ovom članku su navedene zajedno.
* Gaius Servilius Structus Ahala, konzul godine 478. pne., umro na dužnosti, prema navodima u Fastima.
* Gaius Servilius Structus Ahala, legendarni rimski junak iz 5. vijeka pne.
* Gaius Servilius Q. f. C. n. Structus Ahala, konzul godine 427. pne..
* Gaius Servilius P. f. Q. n. Structus Ahala, konzularni tribun godine 408. pne. i magister equitum iste godine; potonju dužnost je stekao podupirući Senat protiv svojih kolega, koje nisu htjele da se imenuje diktator. Iz istog razloga je ponovno izabran godine 407. pne. Treći put je za konzularnog tribuna izabran godine 402. pne. kada je pomogao Senatu da nagovori kolege poražene u bitci da podnesu ostavku.
* Gaius Servilius Ahala, magister equitum godine 389. pne., kada je Kamil imenovan za diktatora po treći put. Ahala se navodi kao magister equitum godine 385. pne., kada se sudilo Manliju. Manlije ga je pozvao za svjedoka u njegovu korist, odnosno kao čovjeka koga je spasio u bitci; ali Ahala se nije pojavio. Plinije, koji navodi slučaj, za Ahalu koristi ime "Publius Servilius".
* Quintus Servilius Q. f. Q. n. Ahala, konzul godine 365. pne. te godine 362. pne. U drugom mandatu je imenoao Apija Klaudija diktatorom, nakon što je njegov kolega Lucije Genucije ubijen u bitci. Godine 360. pne. je sam imenovan za diktatora kao posljedica galskog *[[tumultus]]a* te je Gale porazio kraj Kolinskih dveri. Sazvao je skupštinu kao interrex godine 355. pne.
* Quintus Servilius Q. f. Q. n. Ahala, magister equitum godine 351. pne. kada je Marko Fabije imenovan diktatorom kako bi se zaustavio Licinijski zakon, te za konzula godine 342. pne. na početku Prvog samnitskog rata. Sve vrijeme je ostao u gradu, njegov kolega je vodio ratne operacije.

## Reference
Gaj Naucije Rutil

**Gaj Naucije Rutil** (), bio je rimski političar iz prve polovice 5. vijeka pne., dva puta izabran za konzula. Otac mu je bio Spurije Naucije Rutil, izabran za konzula 488. pne.

Za konzula je prvi put izabran godine 475. pne. zajedno s Publijem Valerijem Publikolom.

Konzulom je drugi put postao godine 458. pne. zajedno s Lucijem Minucijem Eskvilinom Augurinom. Za vrijeme mandata je vodio uspješan rat protiv Sabinjana. Iste godine su Ekvi napali saveznički grad *[[Tuskul|Tusculum]]* i porazili njegovog kolegu Minucija. Tada se Rutil vratio u Rim kako bi pod njegovim nadzorom Senat izabrao *[[Rimski diktator|diktatora]]* Cincinata da se obračuna s napadačima.

## Izvori
* Gaius Nautius Rutilus in Smith's ''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology''
Kvint Fabije Vibulan (467. pr. n. e.)

**Kvint Fabije Vibulan** (), bio je starorimski političar iz prve polovice 5. vijeka pne.. Bio je sin nekadašnjeg konzula Marka Fabija Vibulana, koji je konzulom bio 483. pne. Sam je konzulom Rimske Republike bio tri puta:

# 467. pne., zajedno s Tiberijem Emilijem Mamercinom (Tiberius Aemilius L.f. Mamercinus (Mamercus))
# 465. pne., zajedno s Titom Kvincijem Kapitolinom Barbatom (Titus Quinctius L.f. Capitolinus Barbatus)
# 459. pne., zajedno s Lucijem Kornelijem Maluginensisom Uritom (Kosom)

Za vrijeme trećeg konzulta je opsjeo Ancij i pomogao Tusculancima da obrane grad od Ekva. Kada su se Ekvi povlačili iz Tusculuma, napao ih je i mnogo njih pobio kraj Mons Algidusa.

Prema Liviju, bio je jedini muški član svog roda koji je izbjegao pokolj u bitci na Cremeri godine 477. pne., i to zato što je bio premlad da bi ga poslali u rat.
Trazibul od Sirakuze

**Trazibul** je bio tiranin starogrčkog grada Sirakuza u periodu od jedanaest mjeseci godine 466. i 465. pne. Bio je član porodice Deinomenida i brat prethodnog tiranina Hijerona. Na vlast je došao nakon Hijeronove smrti. Međutim, samo nekoliko mjeseci kasnije, njega samog su svrgnuli drugi članovi porodice Deinomenida. Njih je, pak, svrgnuo narod, uspostavivši demokraciju.

## Napomene

|width=25% align=center|**Prethodnik:****[[Hijeron I od Sirakuze|Hijeron I]]**
|width=25% align=center|**[[Popis tiranina Sirakuze|Tiranin Sirakuze]]**466. pne.&ndash; 465. pne.
|width=25% align=center|**Nasljednik:*****[[demokracija]]*** položaj ponovno uspostavioby Dionizije I godine 405. pne.
|-
Sedmorica protiv Tebe

**Sedmorica protiv Tebe** (, *Hēpta epi Thēbas*) je naziv za starogrčki mit opisan u istoimenoj tragediji klasičnog pisca Eshila (467. pne.). U njoj je opisana bitka Sedmorice na čelu s Polinikom i tebanske vojske na čelu s Eteoklom i njegovim pristašama. Ista je priča i zaplet Euripidovih *[[Feničanke|Feničanki]]* (cca. 409. pne.).

Ranije kazivanje iste priče se moglo pronaći i u epskoj pjesmi ''Tebaida'', dijelu Tebanskog ciklusa, koji se svojevremeno bio pripisivao Homeru. Fragmente danas izgubljenog teksta su sačuvali kasniji autori.
466. pr. n. e.

Godina **466. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Priska i Albina** (ili, rjeđe, **godina 288. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 466. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__
## Događaji
* Grčko-perzijski ratovi: Kimon na čelu atenskog Delskog saveza prenosi rat na područje Perzijskog Carstva u Maloj Aziji i postiže veliku pobjedu u bitci na Eurimedonu u Pamfiliji, u kojoj je uništena perzijska flota od 200 feničkih trirema. Atenskom savezu pristupaju mnogi gradovi, uključujući trgovačko središte Faselis na likijsko-pamfilijskoj granici.
* Tiranin Trazibul je protjeran od strane građana Sirakuze koji uspostavljaju demokraciju.
* Stanovnici grčke kolonije Taras u Velikoj Grčkoj, nakon poraza od apulijskih domorodaca svrgavaju monarhiju i uspostavljaju demokraciju.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Faselis

**Faselis** () bio je drevni likijski grad koji se nalazio na mjestu današnje provincije Antalya u Turskoj. Smješten je između planina Bey i šuma nacionalnog parka Olympos, 16&nbsp;km zapadno od turističkog mjesta Kemer i na 57. kilometru ceste Antalya–Kumluca. Faselis i drugi drevni gradovi se također mogu posjetiti i jahtama.

## Historija
Grad su osnovali Rođani oko 700. pne. S obzirom da je smješten na prevlaci između dvije luke, postao je jedan od najvažnijih gradova zapadne Likije odnosno središte trgovine između Grčka, Azije, Egipta i Levanta, iako nije pripadao Likijskoj Ligi. Grad su osvojili Perzijanci zajedno s ostatkom Male Azije, a kasnije ga je osvojio Aleksandar Veliki.

Nakon Aleksandrove smrti, grad je bio u egipatskim rukama od 209. do 190. pne. pod dinastijom Ptolomejevića, da bi ugovorom iz Apameje bio predan Kraljevstvu Rodosa, zajedno s ostatkom Likije. Od 190. do 160. pne. je ostao pod upravom Rođana, da bi nakon 160. pne. došao u Likijsku konfederaciju pod rimskom hegemonijom. Faselis, kao i Olympos, je u 1. vijeku pne. bio pod stalnom prijetnjom pirata, a neko vrijeme ga je čak zauzeo pirat Zekenit dok ga nisu porazili Rimljani. Godine 42. pne. ga je pod rimsku vlast stavio Brut. U bizanstko doba je postaos središte episkopije, a od 3. vijeka n.e. se bilježi propadanje prirodne luke, koju ponovno napadaju pirati. S vremenom je izgubio važnost pod Arapi|arapskim napadima, da bi osiromašio u 11. vijeku. U njemu je postojao hram boginje Atene, a odatle je poticao i znameniti pjesnik i govornik Teodekt. Bio je poznat i po svojim ružama. Napušten je kada su Seldžuci počeli graditi luke Alanya i Antalya.

## Izvori

## Vanjske veze

* Phaselis Pictures 
* Lycian History
* Encyclopaedia of Turkey: Phaselis article 
* Catholic Encyclopedia: Phaselis article
* Turkish Ministry of Culture article
* Herodotus Project: Phaselis
465. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **465. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Vibulana i Barbata** (ili, rjeđe, **godina 289. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 465. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.





== Događaji ==
* [[Perzijsko Carstvo|Perzijski]] kralj [[Kserkso I]] i njegov najstariji sin su ubijeni u zavjeri koju je skovao Kserskov ministar [[Artaban od Perzije|Artaban Hirkanac]], navodno zajedno s vojskovođom [[Megabiz]]om. Artaban kao regent vlada [[Ahemenidi|ahemendiskom]] državom nekoliko mjeseci, ali ga Megabiz izdaje te na prijestolje dolazi Kserskov mlađi sin [[Artakserkso I od Perzije|Artakserkso]].
* Otok [[Tasos]], nakon dugog spora oko trgovine zlatom iz [[Trakija|Trakije]], se ustankom pokušava osloboditi [[Delski savez|Delskog saveza]]. [[Atena|Atenske]] snage pod [[Kimon]]om tuku tasosku flotu a potom stavljaju otok pod opsadu
* Sagrađen [[Tholos]], zapadna strane [[Drevna Agora Atene|Drevne Agore Atene]] (približan datum).
* [[Fidija]] počinje vajanje skulpture poznate kao *Athena Promachos* (*Atena braniteljica'') koja će biti dovršena deset godina kasnije.

## Rođenja
*

## Smrti
* Kserkso I, kralj Perzije (ubijen) (r. cca. 519. pne.)
* Kralj Goujian od Yuea, kralj kineske Države Yue
Artaban od Perzije

**Artaban Hirkanac** je bio perzijski velikodostojnik iz vremena dinastije Ahemenida koji je, prema drevnim navodima, bio regent Carstva u periodu od nekoliko mjeseci (465 - 464. pne.).

Za Artabana se vjeruje da je bio porijeklom iz provincije Hirkanija, te da je služio na dvoru kralja Kserksa, bilo kao njegov vezir bilo kao vrhovni tjelohranitelj.

Prema Aristotelu je Artaban bio odgovoran za smrt krunskog princa Darija. Uplašen da će mu se njegov otac osvetiti, organizirao je atentat na kralja. S druge strane, rimski historičar Junijan Justin navodi kako je Artaban već odranije imao ambicije da zasjedne na prijestolje. Tako je prvo iz potaje ubio Kserksa, a potom princa Darija optužio za paricid, zbog čega je princ pogubljen. U svakom slučaju, bez obzira na redoslijed prethodnih događaja, u trenutku kada je Artaban stupio na vlast, i Kserks i Darije su bili skončali nasilnom smrću.

Što je potom Artaban učinio nije posve jasno. Neki izvori navode da je jednostavno uzurpirao prijestolje. Drugi tzvrde da je imenovao mlađeg Kserskovog sina Artakserksa za kralja, a sebe proglasio regentom kako bi vladao kao siva eminencija. Ovakvo stanje stvari nije potrajalo duže od nekoliko mjeseci. Artakserks je ubio Artabana, prema nekim navodima iznenada, a prema drugima tako što je digao ustanak protiv regenta i porazio ga u bitci. Prema drugim navodima, Artabana je izdao Megabiz, sudionik zavjere protiv ubijenog kralja.

Artaban se nakon toga ponekad navodi na ahemenidskim listama kraljeva. 

S obzirom da je Artakserks poslužio kao inspiracija za lik Ahasvera u židovskoj legendi o Purimu, za Artabana se vjeruje da je poslužio kao inspiracija za lik Hamana u istoj legendi.

## Klasični izvori
* Aristotel, *Politika* 5.131Ib
* Diodor, *Historijska biblioteka* 11.69 http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0084
* Justin, *[[Epitom]] Filipičkih histrorija [[Pompeius Trogus|Pompeja Troga]]* III 1 http://www.tertullian.org/fathers/justinus_03_books01to10.htm http://www.forumromanum.org/literature/justin/english/trans3.html
* Fotije, *[[Epitom]] Persice od [[Ktesija|Ktesije]]* 20 http://www.livius.org/ct-cz/ctesias/photius_persica.html 
* Plutarh, *Život Temistokla* 27
Benetice (Světlá nad Sázavou)

**Benetice** je malo selo koje se nalazi u blizini grada Světlá nad Sázavou u Češkoj.

U tom mestu nekad je postojala fabrika stakla. Iako više ne radi, neka lokalna imena mesta izvedena su od delova fabrike, poput *Na sušírnách* ili *sklárenský rybník*. Postoji i rekreacione centar u Beneticama, koji je korišten kao kamp udruženja pionira iz Češke, ali i iz Mađarske, Poljske i Nemačke.

Benetice imaju župni odbor koji se sastoji od tri člana.

Na trgu stoji Benetička lipa, koji je zasađeno 1945. godine.

U neposrednoj blizini Benetica su dva najviša vrha Světelska i Ledečska na Žebrákovskom brežuljku (601 metar nadmorske visine).

Iz Benetica se može videti i lijepi dvorac Lipnice, u kojem se redovno krajem jula i početkom avgusta održavaju susreti Veloreksa, čehoslovačkih vozila na tri točka.

## Istorija imena
* 1375. - Beneczicze
* 1787. - Benetitz

## Foto

Datoteka:Benetice 1.jpg
Datoteka:Benetice 2.jpg
Datoteka:Benetice 3.jpg
Datoteka:Benetice naves.jpg
Datoteka:Benetice prijezd od Svetle nad Sazavou.jpg
Datoteka:Benetice prijezd od Ledce nad Sazavou.jpg
Datoteka:Benetice tabor.jpg
Datoteka:Benetice pohled na druhy breh Sazavy.jpg


## Vanjske veze

* www.benetice.eu - Službena stranica mesta
Akt

**Akt** u najširem smislu označava nekakvu radnju, čin ili djelo.

Pored toga postoji:
* pravni akt
* akt (umjetnost), korištenje nagog ljudskog tijela na crtežu, skulpturi ili fotografiji

## Povezano
* Čin
Megabiz (razvrstavanje)

**Megabiz** (staroperzijski Baghabuxša) je ime nekoliko perzijskih velikodostojnika:
* Megabiz I, jedan od sedmorice zavjerenika koji su Dariju I pomogli doći na prijestolje (cca. 521. pne.), djed Megabiza
* Megabiz II, znameniti perzijski vojskovođa i državnika iz 5. vijeka pne.
Tolos

**Tholos** je izraz koji se najčešće koristi za **tholos grobnicu**, odnosno alternativni izraz za košničastu grobnicu karakterističnu za kasno brončano doba.

Također služi kao naziv za nekoliko starogrčkih građevina:
* Tholos u Ateni je zgrada u kojoj je bio Prytaneion, ili sjedište vlasti u drevnoj Ateni
* Tholos u Delfima je kružna zgrada koja se nalazi oko 800 m od današnjeg glavnog arheološkog nalazišta
* Tholos u Epidauru je kružna zgrada s astronomskim ukrasima na podu floor design
* Tholos se javlja i u riznici u Petri 

Također se može odnositi i na starorimski tholos, strukturu koja čini dio macelluma.

Također se može odnositi i na kuće halafske kulture Drevnog Bliskog Istoka.
Athena Promachos

**Atena Promahos** (*Athena Promachos*, Ἀθηνᾶ Πρόμαχος "Atena koja se bori na prvoj liniji") bila je kolosalna brončana statua boginje Atene koju je izvajao Fidija, a koja je stajala između Propileje i Partenon na atenskoj Akropoli. Atena je bila boginja mudrosti i ratnika, te zaštitnica istoimenog grada. Fidija je osim ove izvajao još dvije statue Atene, veliki ("chryselephantine") kultni prizor *[[Atena Partenos|Athena Parthenos]]* od zlata i slonovače u Partenonu i *[[Lemnijska Atena|Lemnijske Atene]]*. Izraz *Athena Promachos* se, inače, nije koristio do 4. vijeka n.e.: Pauzanija (1.28.2) ju je tako jednostavno nazivao "velikom brončanom Atenom" na Akropoli.

## Historija
*Athena Promachos* je bila jedno od najranijih Fidijinih djela o kome postoje podaci: postavljena je godine 456. pne. Napravljena je uz pomoć plijena u bitci kod Maratona. Danas su očuvani tragovi mramorne baze; prema sačuvanim natpisima, bila je visoka oko 9 m. Prikazivala je Atenu kako stoji sa štitom naslonjenim na nogu i kopljem u desnoj ruci. Statua je bila tako velika da su se koplje i šljem mogli vidjeti s mora oko Rta Sounion.

Vjeruje se da je statua sagrađena u spomen Kimonove pobjede nad Perzijancima u bitci kod Eurimedona 467. pne. ili Kalijinog mira godine 450/49. pne. (Walsh 1981).

Izgled *Athene Promachos* se može djelomično rekonstruirati na temelju atenskih kovanica izu rimskog perioda.

*Athena Promachos* je stajala  nad svojim gradom 1000 godina sve do 465. n.e. kada je prevezena u Carigrad (glavni grad tadašnjeg Istočnog Rimskog Carstva), i smještena u "Ovalni Forum", gdje su se na dvoru čuvale preostale brončane statue iz antičkog perioda.

Konačno ju je godine 1203. uništila masa praznovjernih kršćana, uvjerena da pomaže križarima osvojiti grad (Jenkins 1947).

Postoje dva očuvana modela za koje se vjeruje da je mogu predstavljati - *Athena Elgin*, mali brončani kipić, danas u Metropolitanu, sa sovom u ruci te torzo zvan *Athena Medici* danas u Louvreu.

## Napomene

## Izvori

* John Boardman and David Finn, *The Parthenon and its Sculpture*
* J. J. Pollitt, 2nd ed., 1990. *The Art of Ancient Greece: Sources and Documents* (Cambridge University Press)
* Jenifer Neils, ed., *The Parthenon: From Antiquity to the Present*
* The Temple of Athena Nike at the Acropolis : Bibliography of the temple and the *Athena Promachos*
* R.J.H.Jenkins, 1947. "The Bronze Athena at Byzantium", *Journal of Hellenic Studies* **67** pp 31–33.
* Roy George, "Athena Promachos (Pheidias)": interpreting documentation of a Roman coin. Reconstructions of urbanistic context.
* The pre-Phidian type of ''Athena Promachos'', armed, striding forward, spear at the ready : votive bronze, ca 480 BCE (Archaeological Museum of Athens)
464. pr. n. e.

Godina **464. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Albina i Fusa** (ili, rjeđe, **godina 290. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 464. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Spartu pogađa razoran potres koji izaziva brojne žrtve. Mesenijski heloti koriste priliku kako bi dignuli ustanak protiv svojih spartanskih gospodara poznat kao Treći mesenijski rat. Spartanski kralj Arhidam II organizira uspješnu obranu, a heloti se utvrđuju na planini Ithome.
* Koristeći zbrku koju je u Perzijskom Carstvu izazvalo ubistvo kralja Kserksa, libijski princ Inar u Egiptu diže ustanak protiv perzijske vlasti.
* Artakserks I postaje novi vladar Perzijskog Carstva.

## Rođenja
*

## Smrti
Treći mesenijski rat

**Treći mesenijski rat** je naziv za ustanak koji su godine 464. pne. protiv Sparte podigli heloti - njeni robovi.

Iako su vijekovima nakon prva dva mesenijska rata bili pod vlašću Sparte, te izvrgnuti izuzetno brutalnim metodama gušenja svakog izraza nezadovoljstva, heloti su odlučili iskoristiti priliku da steknu vlastitu slobodu kada je Spartu godine 464. pne. pogodio veliki potres, te izazvao velika razaranja i ljudske gubitke. Suočena s ustanicima čiji je broj desetorostruko nadmašivao slobodne građane, Sparta se našla u teškoj situaciji, ali ju je svojom prisebnošću spasio kralj Arhidam II, koji je odmah sazvao vojsku na polje ispred grada i tako spriječio pobunjenike da ga osvoje.

Pobunjenici su se kasnije povukli na planina Itomu odakle ih Spartanci, nevješti opsadama, nisu mogli istjerati. Sparta se obratila za pomoć drugim državama, a Atena joj, usprkos tinjajućeg suparništva, poslala kontingent na čelu s Kimonom. Međutim, čak ni uz atensku pomoć se pobunjenici nisu mogli savladati, pa su Spartanci počeli sumnjati u motive svojih saveznika i zatražili od njih da napuste spartansku teritoriju. Itoma je na kraju pala godinu dana kasnije.
Itoma

**Itoma** (Ithome, grčki: Ἰθώμη) je planina u Meseniji u Grčkoj čija je nadmorska visina okoi 800 m. Kao strateški važna i najlakše branjiva točka u teritoriji, bila je ključno mjesto mesenijskog otpora u drugom (6. vijek pne.) i trećem mesenijskom ratu (463. pne.). Zapadne padine Itome su odabrane za grad Messene kada ga je obnovio Epaminonda godine 369. pne.. 

U drevna vremena je na vrhu postojao hram posvećen Zeusu Ithomatasu (Zeus Itomski). Kasnije (oko 17. vijeka) ga je zamijenio (danas zatvoreni) manastir Panagia Voulkanou.

## Napomene
Drevna agora Atene

**Drevna agora Atene**, čiji se ostaci nalaze u Ateni, je najpoznatiji i jedan od najbolje očuvanih primjera agore.

## Zgrade i zdanja klasične agore

# Peristilsko dvorište
# Kovnica
# Enneacrounos
# Južna stoa I i Južna Stoa II
# Heliaea
# Strategeion
# Colonos Agoraios
# Tholos
# Agorski kamen
# Spomenik istoimenim herojima
# Metroon (Stari Bouleuterion)
# Novi Bouleuterion
# Hefestov hram (Hephaestion)
# Hram Apolona Patroosa
# Zeusova Stoa
# Oltar Dvanaest bogova
# Stoa Basileios (Kraljevska stoa)
# Hram Afrodite Uranije
# Hermesova stoa
# Stoa Poikile

### Kasnije zgrade izgrađene u agori

Brojna zdanja su kasnije prirodana agori. Među ona dodana do 2. vijeka n.e. spadaju:
* Srednja stoa koja se nalazila kraj svetišta, ispred Heliaee. 
* Mali rimski hram ispred Srednje stoe. 
* Oltar Zeusa Agoraiosa je dodan ispred Spomenika istoimenim herojima. 
* Aresov hram, posvećen Aresu, bogu rata, dodan je u sjevernoj polovici agore, južno od Oltara Dvanaest bogova. 
* Agripin Odeon i *gymansium* su dodani u središtu agore. 
* Stoa Attalosa je sagrađena na istočnom rubu agore. 
* Niz zgrada je podignut u jugoistočnom dijelu agore: Istočna stoa, Biblioteka Pantainos, Nimphaeum i hram.
* Postoje dokazi da je u 3. vijeku postojala Sinagoga na atenskoj Agori.

## Eksterni linkovi i reference

* Hellenic Ministry of Culture: The Ancient Agora of Athens  - official site with a schedule of its opening hours, tickets and contact information.
* Agora Excavations - American School of Classical Studies Agora excavation project.
* Map of the Agora of Athens in Socrates and Plato's time
* Agora of Athens in 421 BC
Inar

**Inar**, isto tako **Inaros**, **Ienheru** ili **Inarus** (cca. 460. pne.) bio je staroegipatski plemić poznat po tome što je godine digao veliki ustanak protiv Perzijskog Carstva.

Antički izvori navode kako je bio libijskog porijekla, odnosno sin princa Psamtika, zbog čega neki historičari vjeruju da je poticao od Saiske, odnosno posljednje domaće dinastije prije perzijskog osvajanja Egipta u 6. vijeku pne. Vlast mu se pružala u dijelu drevne Libije, kao i Delte Nila oko Saisa.

Ustanak je otpočeo oko godine 465. pne. a za što je priliku pružila zbrka u Perzijskom Carstvu izazvana smrću kralja Kserksa. Inaru je pomoć pružio egipatski princ Amirtej, čija je baza također bila oko Saisa i koji je osvojio sjeverne močvare Delte. Inar je postepeno protjerao perzijske sakupljače poreza i ta sredstva uložio kako bi stvorio veliku najamničku vojsku. Također je ostvario dobre kontakte s Atenom koja je u to vrijeme na čelu Delskog saveza još uvijek vodila rat s Perzijom.

Godine 460. pne. Atenjani su Inaru u pomoć poslali eskpedicijski korpus na čelu s Haritimidom. Njemu se suprostavio perzijski satrap Ahemen koji je poražen u bitci kod Pampremisa. Nakon toga se cijeli Egipat oslobodio od perzijske vlasti, osim Memfisa u čijoj su se citadeli utvrdili ostaci perzijske vojske. U međuvremenu je grčko-egipatska flota, kojoj se pridružio i veliki vojskovođa Kimon, nanijela još jedan veliki poraz perzijskoj floti od 50 brodova. Kako bi Perzijancima dao do znanja da je njegova pobjeda potpuna, Inar je novom kralju Artakserksu poslao glavu njegovog ubijenog rođaka Ahemena.

Perzijski kralj, međutim, nije odustao od Egipta. Nakon višegodišnjih priprema je 456. pne. pokrenut veliki pohod na čelu s perzijskim vojskovođom Megabizom. U teškim borbama je garnizon u Memfisu deblokiran, Haritimid ubijen a Inar ranjen kopljem u bedro te prisiljen povući se u svoja uporišta u Delti. Nakon dvije godine Inarovo uporište je osvojeno, a Inar zajedno s grčkim plaćenicima zarobljen i odveden u Susu.

Inar je nakon toga pogubljen nabijanjem na kolac ili pribijanjem na križ. Antički izvori se razilaze po pitanju kada i kako se to dogodilo. Ktesija navodi da je Megabiz Inara na predaju nagovorio obećavši njemu i grčikim najamnicima život. Međutim, na dvoru je kralja Artakserksa kraljica majka Amestris stalno nutkala da pogubi Inara i njegove pristaše, što je Artakserks nakon nekoliko godina učinio, izazvavši revoltiranog Megabiza da sam digne kratkotrajnu pobunu protiv svog vladara. Tukidid, pak, sugerira kako je Inar pogubljen godine 454. pne. odnosno neposredno nakon gušenja ustanka.

Iako nije uspio u cilju da oslobodi domovinu od perzijske vlasti, Inar je, prema Herodotovim navodima, Perzijancima učinio "više štete nego ijedan čovjek prije njega".

## Reference
463. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **463. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Priska i Helve** (ili, rjeđe, **godina 291. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 463. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Atenska flota pod Kimonom nakon dvogodišnje opsade osvaja otok Tasos, te prisiljava njegove stanovnike da razore svoje zidove, predaju sve brodove i ubuduće plaćaju danak Ateni.
* U Ateni demokratski državnik Efijalt i mladi Periklo pokušavaju oligarhiji sklonog Kimona podvrći ostracizmu pod optužbom da je primio mito i tako propustio napasti makedonskog kralja optuženog za pomoć Tasosu. Pokušaj ne uspijeva, ali je Kimonov autoritet bitno smanjen.
* Bivši atenski državnik Temistoklo u egzilu od perzijskog kralja Artakserksa moli perzijsku pomoć da povrati vlast u Ateni. Artakserks mu nije voljan pomoći, ali ga umjesto toga imenuje satrapom Magnezije u Maloj Aziji.

## Rođenja
*

## Smrti
*
462. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **462. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Triciptina i Kikurina** (ili, rjeđe, **godina 292. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 464. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Treći mesenijski rat: Nakon neuspjelih pokušaja da osvoje Itoma|Itomu, planinsko uporište pobunjenih helota, Spartanci za pomoć mole Atenu, svoje saveznike iz vremena grčko-perzijskih ratova. Atenski državnik Kimon, usprkos protivljenja svog suparnika Efijalta, nagovara Atenjane da ipak pomognu Sparti i vodi 4.000 hoplita na Itomu. Nakon neuspjelog juriša, Spartanci postaju nepovjerljivi i šalju Kimonovu ekspediciju natrag, što u Ateni jača Efijaltov položaj.
* Efijalt donosi zakon kojim je ustanovljena ecclesia, kojim je Areopag - glavno uporište oligarhijske struje u Ateni - reformiran a njegova nadležnost svedena na suđenje za slučajeve ubistva i vjerskih prekršaja. 
* Arg koristi zauzetost Sparte trećim mesenijskim ratom kako bi osvojio Mikenu, a nakon čega su stanovnici grada raspršeni sve do Makedonije.
* Periklo postaje najutjecajniji političar Atene.
* Grčki filozof Anaksagora dolazi u Atenu kako bi tamo počeo poučavati.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Eklesija

**Eklesija** (grčki **) je naziv za narodnu skupštinu u antičkoj Atini. Nju su činili svi slobodni atinski građani. U najstarijem periodu nije imala značajniju ulogu u upravljanju Atinom. Od Periklovog vremena, eklesija preuzima odlučujuću ulogu u političkom životu Atine. U njoj je svako mogao da iznese svoje mišljenje o bilo kom pitanju ili da predloži neki zakon. Glasalo se javno, dizanjem ruke, a tajnom glasanju se pribegavalo u retkim slučajevima. Birala je svake godine 10 stratega, dodeljivala je građanska prava i sudila u slučaju teških prestupa.
Areopag

**Areopag** ili **Areios Pagos** (grčki ) je 'Aresovo brdo', koje se nalazi sjeverozapadno od Akropole u Ateni, poznato kao sjedište istoimenog tijela koje je u klasičnom periodu služilo kao žalbeni sud u krivičnim i građanskim slučajevima.  

Grčka mitologija navodi kako su na tom brdu Aresu sudili drugi bogovi za ubistvo Posejdonovog sina Alirotija (što se navodi kao tipičan primjer etiološkog mita). U slične svrhe je brdo poslužilo Eshilu koji u *[[Oresteja|Eumenidama]]* (458. pne.) navodi Areopag kao mjesto gdje se sudilo Orestu za ubistvo majke (Klitemnestre) i njenog ljubavnika (Egista). 

Areopag kao atenska institucija je u pred-klasična vremena bio rezerviran isključivo za bivše arhonte i druge velikodostojnike, odnosno predstavljao svojevrstan ekvivalent rimskom Senatu. Smatrajući ga glavnim uporištem oligarhije, radikalni demokratski političar Efijalt mu je 462. pne. srezao ovlasti na suđenje za ubistva i vjerske prekršaje. Areopag je u 4. vijeku pne. stekao pravo da istražuje slučajeve korupcije, ali je u njima sudske odluke donosila eklesija.

U počast drevnom Areopagu taj naziv danas nose neke institucije, uključujući Kasacioni sud u suvremenoj Grčkoj.

## Reference

## Vanjske veze

* Acts 17:16-34
Bule (antička Grčka)

U gradovima antičke Grčke, **bule** ili ***boule*** (, plural βουλαί or *boulai* od starogrčkog glagola βούλομαι (*boulomai*) *htjeti* (nakon rasprave); latinski: *volo*) je bio savjet građana (zvan βουλευταί ili *bouleutai*) imenovan za vođenje svakodnevnih gradskih poslova. Ispočetka savjet plemića koji je pomagao kralju, *boulai* evoluirao je u skladu s ustavom svakog grada; u oligarhijama su mjesta u *boule* bila nasljedna, dok su se u demokracijama članovi birali lutrijom i služili godinu dana. 
Malo je podatak o većini *boulai*, s izuzetkom Atene, o čijoj *bule* postoje brojni zapisi.
Organizacija za evropsku bezbjednost i saradnju

**Organizacija za evropsku bezbjednost i saradnju** (, OSCE) (**OSCE**) je najveća svjetska međudržavna organizacija orijentirana za pitanje bezbjednosti. Mandat joj uključuje oblasti kao kontrola naoružanja, ljudska prava, sloboda štampe i pošteni izbori. Većina personala, koji broji oko 3.500 ljudi, je angažiran na terenu, a samo 10% u sjedištu.

OSCE je *[[ad hoc]]* organizacija osnovana temeljom Povelje Ujedinjenih naroda (Poglavlje VIII), te se bavi ranim upozoravanjem, spriječavanjem konflikata, vođenjem kriza i post-konfliktnom obnovom. Njenih 57 zemalja učesnica su iz Evrope, Kavkaza, Centralne Azije i Sjeverne Amerike te pokrivaju najveći dio sjeverne hemisfere. Stvorena je za vrijeme hladnog rata kao forum za dijalog Istoka i Zapada pod nazivom Konferencija za evropsku bezbjednost i saradnju (KEBS).

### Države-sudionice

## Vanjske veze

* Official website of the OSCE
* OSCE Handbook  (full version with hyperlinks to key documents)
* OSCE The U.S. Mission to the OSCE
* OSCE The OSCE Mission to Bosnia and Herzegovina
* OSCE POLIS  Policing OnLine Information System
* Open Directory Project - OSCE directory category
* [[United States Institute of Peace] online training course for OSCE]  required for U.S. citizens hired by the Organization. Provides a detailed outline of the OSCE, with additional modules on each major area that it is involved in. Website freely available, but tests only given to those who have submitted applications.
* ODIHR OSCE's Office for Democratic Institutions and Human Rights
* OSCE Representative on Freedom of the Media 
* OSCE eLearning unit  created by ISRG - University of Innsbruck
* Official OSCE account on Twitter
Jelen bez srca

**Jelen bez srca** je drevna basna koja se pripisuje Ezopu. Ona govori o jelenu koga je čagalj nagovorio da se uvuče u jazbinu bolesnog lava kako bi ga utješio i tako stekao njegovu naklonost. Lav je umjesto toga ubio jelena. Čagalj je, pak, koristeći priliku, ukrao i pojeo jelenovo srce. Kada ga je lav optužio za krađu, čagalj je rekao kako jelen nije ni mogao imati srce, jer nitko razuman ne bi ušao u lavlju jazbinu. 

Basna potječe iz vremena kada se vjerovalo kako je srce, a ne mozak, središte nečijih intelektualnih sposobnosti. Iz tog razloga danas nije tako poznata kao druge Ezopove basne.
Dinar

Svetski **Dinar** (arapski: i persijski: دينار) vodi poreklo od rimskog novca denariusa (, množina: *denarii*), što označava 10 ara (arius).

Spisak država koje danas koriste *Dinar* kao kao ime njihovog sredstva plaćanja:
* Alžir: videti Alžirski dinar
* Bahrein: videti Bahreinski dinar
* Iran: dinar je zvanično stoti deo iranskog riala
* Irak: videti Irački dinar
* Jordan: videti Jordanski dinar
* Kuvajt: videti Kuvajtski dinar
* Libija: videti Libijski dinar
* Makedonija: videti Makedonski denar
* Srbija: videti Srpski dinar
* Tunis: videti Tunižanski dinar

Spisak država koje su svojevremeno koristile dinar kao sredstvo plaćanja:
* Abu Dabi: videti Abu Dabi dinar
* Bosna i Hercegovina: videti Bosansko-hercegovački dinar
* Hrvatska: videti Hrvatski dinar
* Republika Srpska Krajina: videti Reformisani dinar Krajine
* Republika Srpska: videti Dinar Republike Srpske
* Federacija Južne Arabije: videti Južnoarabijski dinar
* Južni Jemen: videti Južnojemenski dinar
* Jugoslavija: videti Jugoslovenski dinar
* Sudan: videti Sudanski dinar (formalno se koristi funta)
## Povezano
* Zlatni dinar
Marko Martinović

**Marko Martinović - Car** (Polje kod Travnika, 8. ožujka 1933. - 23. listopada 2003.) bio je hrvatski pjesnik i pisac iz BiH. Pokopan je u Vitezu.

Uvršten je u antologiju 
"*Hrvatska proza u BiH od Matije Divkovića do danas*" (1995.) priređivača Veselka Koromana.

Prema riječima kritičara Željka Grahovca: "Izuzimajući književno djelo pokojnog Vitomira Lukića, doista bi se teško mogao pronaći u novijoj književnosti bh. Hrvata pripovjedač ravan Martinoviću". http://arhiv.slobodnadalmacija.hr/20020306/bih02.asp

Smatra ga se predvodnikom "viteškog novog književnog naraštaja" (kamo se ubrajaju Ivo Totić, Željko Kocaj, Ivica Maros, Đurđica Čilić-Škeljo, Ante Zidrum i drugi).

## Nagrade
Zlatna povelja Matice hrvatske 1995. za zbirku priča "*Isus u podrumu*".

Po njemu se zove i književna nagrada "Marko Martinović Car"http://www.sarajevo-x.com/clanak/070918039, utemeljena 2007.

## Djela
* *Zvona i tišine* (pjesme, 1962.)
* *Tražio sam Augusta* (priče, 1981.)
* *Ljudi u vremenu* (reportaže, 1987.)
* *Ljubav i smrt u dolini Lašve* (proza i poezija, 1989.)
* *Vitez i lov* (1990.)
* *Isus u podrumu* (priče, 1995.)
* *Zvona i tišine* (pjesme, 1996. - ponovljeno i dopunjeno izdanje)
* *Propitivanje: post scriptum* (književne kritike i eseji, 1998.)
* *Gutači žaba* (priče, 1999.)
* *Prosinačke kiše* (priče, 2002.)
* *Salon namještaja* (priče, 2003.)

## Vanjske veze
* Matica Hrvatska - sjećanje 
* Vitez info - kultura
461. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **461. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Gala i Kornuta** (ili, rjeđe, **godina 293. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 464. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* U Ateni Efijalt i Periklo konačno uspijevaju izglasati ostracizam Kimona koji je postao nepopularan zbog pro-spartaske politike.
* Efijalt uz Periklovu pomoć smanjuje ovlasti atenskog Areopaga, koji je, napunjen bivšim arhontima, bio uporište oligarhije, te ih prenosi na obični narod odnosno na Savjet Pet stotina, skupštinu i narodne sudove. Ustanovljena je funkcija plaćenog suca koji se imenuje s liste na koju može doći svaki građanin.
* Efijalta iz zasjede ubija Aristodik iz Tanagre u Beotiji.
* Nakon ostracizma Kimona i ubistva Efijalta, Periklo ostaje najveći i najuticajniji orator u Ateni.

## Rođenja
*

## Smrti
* Efijalt, vođa radikalnih demokrata u Ateni (atentat)
Savjet pet stotina

**Savjet Pet stotina** (***Conseil des Cinq-Cents***), ili jednostavno **Pet stotina** bio je donji dom parlamenta Francuske u kasnom revolucionarnom periodu poznatom kao Direktorij (*Directoire*) (22. august 1795 - 9. novembar 1799). Gornji dom je bio poznat kao Savjet drevnih (*Conseil des Anciens*). 

Osim kao zakonodavno tijelo, Savjet je sastavljao liste kandidata od kojih su Drevni birali petoricu direktora sa izvršnom vlašću.

Napoleon Bonaparte je s grupom grenadira istjerao članove Savjeta iz njihovog sjedišta a sebe proglasio Prvim konzulom Francuske u državnom udaru 18. brimera.
Zlatan Bajramović

**Zlatan Bajramović** (12. kolovoza.1979; Hamburg, Njemačka) je bosansko-hercegovački nogometaš.

Za reprezentaciju Bosne i Hercegovine nastupio je 30 puta te zabilježio dva gola. Bajramović nakon početka karijere u FC St. Pauliu, 2002. odlazi u SC Freiburg i FC Schalke 04 . Međutim, od sezone 2008/2009 Bajramović igra u Bundeslizi za Eintracht Frankfurt.
Saša Skenderija

**Saša Skenderija** (isto tako poznat i kao **Sasha Skenderija**) (Vitez, Bosna i Hercegovina, bivša Jugoslavija, 4. jul 1968) je bosanski pjesnik koji trenutno živi u gradu Ithaca u američkoj državi New York. Poeziju, prozu i književnu kritiku je počeo objavljivati u jugoslavenskoj književnoj periodici krajem 1980-ih, a diplomirao je svjetsku kniževnost i bibliotekarstvo na sarajevskom Univerzitetu godine 1991. Nakon što je preživio šest mjeseci opsade Sarajeva, pobjegao je u Prag, gdje je doktorirao informatiku na Karlovom univerzitetu (1997). Prije nego što se preselio u SAD, radio je kao znanstveni asistent na LIS Institutu  Karlovog univerziteta, odnosno sistemski bibliotekar u Češkoj državnoj bibliotrci nauke i tehnologije u Pragu. Godine 1999. se uz pomoć Waylesa Brownea, prevoditelja i profesora lingvistike na Cornell University, preselio u Ithacu, gdje radi kao koordinator za istraživačke tehnologje u Pravnoj biblioteci Cornella. Kao gostujući profesor nastavlja surađivati s magistarskim Programom za studije novih medija Karlovog univerziteta, čije je osnivanje inicirao te sudjelovao u izradi curriculuma.

## Djela
Knjige poezije na bosanskom uključuju:



*Golo O (Naked O)*


*Kako naslikati žar-pticu (How to Draw a Phoenix)*


*Ništa nije kao na filmu (Nothing's Like in the Movies)*


*Praški fraktali (Prague Fractals)*


*Zašto je patuljak morao biti ustrijeljen (Why the Dwarf Had to be Shot)*




Sažetak djela na engleskom je dostupan kao *Why the Dwarf Had to be Shot.*

Poezija mu se nalazi u nekoliko bosanskih i hrvatskih antologija te je prevedena na češki, engleski, makedonski i slovenski:


*Prague Tales: A Collection of Central European Contemporary Writing*, 


*Absinthe, New European Writing*,

*There is Less and Less Space: Panorama of the Newest Bosnian Poetry (in Bosnian)*, 


*Scar on the Stone: Contemporary Poetry from Bosnia*, 


*Conan Lives Here: Young Bosnian Poetry 1992-1996 (in Croatian)*, 


*Messages from the Bottom of the Night: Literature of Bosnia and
Herzegovina under Siege and in Exile (in Czech)*, 


*The Passion of Difference/Dark Sound of Emptiness: Croatian Poetry of
the 1990s (in Croatian)*



Engleski prijevodi pjesama su uključeni u:



*Balkan Visions and Silver Visions II,* 

*Witness: Exile in America*

*Like a Fragile Index of the World: Poems for David Skorton,*

*Spirit of Bosnia,*



Skenderija je također napisao stihove za pjesme na tri albuma sarajevskog kultnog tehno-industrijskog benda SCH  (*[http://www428.pair.com/skenders/discography01.html#6 VRIL] *, 2002; *[http://www428.pair.com/skenders/discography01.html#7 Eat This!] *, 2004; and *[http://www428.pair.com/skenders/discography01.html#10 Dance] *, 2007).

## Reference

## Povezano
* Author's web site
* SCH Official Site 
* Why the Dwarf Had to be Shot at Black Buzzard Press 
* Reading excerpt from Prague Fractals (link to video)
* Sasha Skenderija on Google Scholar