open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kostanjevica na Krki

**Kostanjevica na Krki** (njemački:*Landstraß an der Gurk*) je gradić od 711 stanovnika u istočnoj Sloveniji i administrativni centar istoimene občine Kostanjevica na Krki koja broji 2416 stanovnika. Svojevremeno je bila poznata po kiparskom simpoziju *[[Forma Viva]]*.

## Geografija
Kostanjevica na Krki leži na istoku slovenske pokrajine Dolenjske, duž zapadnih obronaka masiva Goranci. Sam historijski centar gradića prostire se na otoku rijeke Krke. Kostnjevica je udaljena 14 km zapadno od Krškog, svega 8&nbsp;km od hrvatske granice, te 26&nbsp;km od Novog Mesta, najvećeg grada tog dijela Slovenije.

## Historija
Kostanjevica je najstarije naselje u Dolenjskoj i u dokumentima se prvi put spominje 1252. zbog samostana kog je negdje početkom 13. vijeka osnovao koruški vojvoda Bernard Spanheim. Od 1456. gradom vladaju Habsburgovci koji preuzimaju vlast od celjskih grofova. Oni vladaju nad tim krajem koji je administrativno bio dio Kranjske sve do propasti Austro-Ugarske.

Nazadovanje Kostanjevice počelo je negdje od druge polovice 18. vijeka, zbog uzastopnih poplava i epidemija. Blagi oporavak otpočeo je od 1786. kad je ukinut cistercitski samostan, a u njegove prostorije uselili su se škola, sud i uprava šumarije, te od 1929. i vinarska zadruga. Od 1956. Kostanjevica više nije bila općina, već je priključena Krškom, ali joj je status vraćen 2006.

## Znamenitosti
Najveća znamenitost grada je Cistercitski samostan kog je 1234. dao izgraditi koruški vojvoda Bernard Spanheim. On se nalazi 2&nbsp;km od centra Kostanjevice, temeljito je obnovljen i preuređen u baroknom stilu. Poznati spomenik je i kartuzijanski samostan Pleterje, udaljen 11&nbsp;km od centra.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada
Antagonist angiotenzin II receptora

** Antagonisti angiotenzin II receptora** (*blokatori angiotensin receptora*, *ARB*, *antagonisti AT<sub>1</sub>-receptora*, *sartani*) grupa su lekova koji modulišu renin-angiotensin-aldosteronski sistem. Oni se prvenstveno upotrebljavaju u tratmanu hipertenzije (visokog krvnog pritiska), dijabetičke nefropatije (oštećenja bubrega usled dijabetesa) i kongestivnog zatajenja srca.

## Medicinska primena
Blokatori angiotensin II receptora se koriste za tretman hipertenzije kod pacijenata koji su netolerantni za terapiju ACE inhibitorima. Oni ne inhibiraju razlaganje bradikinina ili drugih kinina, i stoga retko uzrokuju persistentni suvi kašalj i/ili angioedem. Oni nalaze primenu u tretmanu zatajenja srca kod pacijenata koji ne tolerišu terapiju ACE inhibitorima, posebno kandesartan. Za urbesartan i losartan postoje klinički podaci koji indiciraju da su korisni u tretmanu hipertenzivnih pacijenata sa tipom II dijabetesa, i da mogu da uspore progresiju dijabetičke nefropatije. Kandesartan se eksperimentalno koristi kao preventivni treatman migrene. Za lisinopril je utvrđeno da je manje efektivan od kandesartana u sprečavanju migrene.

Blokatori angiotensin II receptora imaju različitu potentnost u pogledu kontrole krvnog pritiska, sa statistički različitim dejstvima pri maksimalnim dozama.

Neki od ovih lekova deluju kao supstance kojima se povećava ekskrecija urinske kiseline urinom.

## Reference

## Vanjske veze
*
Takeda farmaceutska kompanija

() je najveća farmaceutska kompanija u Japanu i Aziji. Ona je među 15 najvećih farmaceutskih kompanija globalno. Kompanija ima preko 19,000 zaposlenih širom sveta i ostvarila je prihod od USD $15.7 milijardi tokom 2008. fiskalne godine. Fokus kompanije su metabolički poremećaji, gastroenterologija, neurologija, inflamacija, kao i onkologija posredstvom njene podružnice Milenijum: Takeda onkološka kompanija. Sedište kompanije je locirano u Čuo-ku, Osaka. Kompanija posluje na lokacijama Nihonbaši, Čuo i Tokio. Forčun Magazin je januara 2012 rangirao Takeda onkološku kompaniju kao jednu od 100 najboljih kompanija za rad u SAD-u.

## Reference

## Vanjske veze

* Takeda farmaceutska kompanija
* Takeda
Kinin

Termin **Kinin** ima više značenja.

* Kinin (peptid), grupa strukturno srodnih polipeptida iz autakoidne familije
* Kinin (lek), prirodni alkaloid sa antipiretskim, antimalarijskim, analgetskim, antiinflamatornim dejstvom.
Linoleinska kiselina

Termin **Linoleinska kiselina** ima više značenja.

* **[[Alfa-linoleinska kiselina‎‎]] **, ω-3 masna kiselina
* **[[Gama-linoleinska kiselina‎‎]] **, ω-3 masna kiselina
Trombocitička trombocitopenična purpura

**Trombocitička trombocitopenična purpura** ili **Moschcowitzev sindrom** (skraćeno **TTP**) je retka bolest uzrokovana poremećajem koagulacije zbog čega u malim krvnim žilama nastaju krvni ugrušci. Retki nasledni oblik TTP se naziva **Upshaw-Schülmanov sindrom**. Bolest je nazvana prema lekaru Eli Moschcowitz koji je prvi opisao slučaj u bolnici u Njujorku 1925.godine.

## Simptomi

Simptomi koje uzrokuje TTP nisu specifični za bolest, ali postoji kombinacija pet simptoma (tzv. pentada) koja upućuje na bolesti, iako neki simptomi kod TTP mogu i izostati:
* neurološki simptomi, npr. halucinacije, promene ponašanja, promena mentalnog stanja, moždani udar, glavobolja
* zatajenje bubrega
* povišena telesna temperatura
* trombocitopenija
* mikorangiopatska hemolitička anemija (žutica, anemija)

## Uzroci

Do nastanka TTP, kao i ostalih mikroangiopatskih hemolitičkih anemija, dolazi zbog spontane agregacije trombocita i aktivacije koagulacijskog sistema u malim krvnim sudovima. TTP se može u grubo po patogenezi podeliti na:
* idiopatska TTP čiji nastanak se povezuje sa inhibicijom metaloproteinaze ADAMTS13 antitelima. ADAMTS13 je enzim koji razgrađuje von Wilebrandov faktor (-{vWF}-), bjalančevinu koja sudeluje u povezivanju trombocita u krvni ugrušak, te zbog nedostatka toga enzima, povećana količina vWF povećava sklonost zgrušavanju krvi. Ova teorija se naziva Furlan-Tsai hipoteza, a njoj u prilog govore podaci o 80% obolelih od idiopatske TTP kod kojih je aktivnost enzima ADAMTS13 smanjena na manje od 5%, te podatak da je kod 44-56% obolelih od idiopatske TTP utvrđen inhibitor enzima ADAMTS13.
* sekundarni TTP nastaje kada određena stanja (tumor, lijekovi, infekcija virusom HIV, trudnoća) uzrokuju TTP
* Upshaw-Schülmanov sindrom je retki nasledni deficit enzima metaloproteinaze ADAMTS13. TTP simptomi se javljaju tek kada neka druga bolest povisi količinu -{vWF}- (npr. infekcija).

## Lečenje
U lečenju bolesti koristi se plazmafereza, imunospresivna terapija, glukokortikosteroidima, vinkristinom, i ciklofosfamidom. Bolesnici su i splenektomirani.

## Reference

## Literatura
*
TTP

Termin **TTP** ima više značenja.

* Timidin-trifosfat je nukleotid timidin trifosfat.
* Trombocitička trombocitopenična purpura je trombocitička trombocitopenična purpura, oboljenje krvi.
Tienopiridin

**Tienopiridini** su klasa ADP receptor/P2Y12 inhibitora koji se koriste kao antitrombocitni agensi.

## Primeri
Primeri lekova iz ove grupe su:
* Prasugrel,
* Tiklopidin
* Klopidogrel

## Reference
MCM

**MCM** se može odnositi na:

* Metilmalonil-KoA mutaza, enzim
* Kompleks održavanja mini hromozoma, proteinski kompleks
* Microsoft Certified Master
Diazepin

**Diazepin** je sedmočlano heterociklično jedinjenje sa dva atoma azota (e.g., u pozicijama 1 i 2 prtena).

Tipovi diazepina su:
* 1,2-Diazepin
* 1,3-Diazepin
* 1,4-Diazepin

U kombinaciji sa prstenom benzen, on je osnova benzodiazepinske familije jedinjenja. U tim jedinjenjima atomi azota su pozicijama 1 i 5.

## Reference
Hepatička koma

**Hepatička koma** () je posledica poslednjeg stadijuma infusilijencije jetre i obično joj prethodi pojačana uznemirenost i znaci delerijuma. Hepatička koma može da nastane kod obolelih od ciroze jetre. Ova vrsta kome se teško leči i obično se završava smrću obolele osobe.
      Хепатичка кома је посљедица нагомилавања амонијака и њему сличних материја у артеријској крви и њиховог токсичног дејства на централни нервни систем. До повећаних концентрација ових супстанци долази због смањене функције јетре (хепатитис, цироза) и због обилних гастроинтестиналних крварења, када се из цријева ресорбује велика количина уреје и амонијака, које оштећена јетра не може да  детоксикује, па велика количина крви с амонијаком и њему сличним материјама доспијева до централног нервног система.
      Болесник има тремор сличан лепршању птичијих крила, повремено се јављају грчеви , често му је кожа жућкасте боје, има повишену тјелесну температуру и мирише на земљу. Због оштећене функције јетре долази до тачкастих крварења по кожи, већих крвних подлива (хематома), или манифестних крварења из носа или усне дупље. На кожи трбуха се види проширен венски сплет, а на кожи лица и грудног коша пауколика проширења крвних судова и свијетлоцрвена пребојеност дланова.
Прва помоћ
      Иста је као код свих коматозних болесника. Ако постоји крварење из гастринтестиналног тракта, поставити незогастричну сонду за евакуацију из горњих дијелова система, а припремити клизму за евакуацију из доњих дијелова. По потреби дати трансфузију за надокнаду изгубљене крви и предузети мјере за трајно заустављање крварења. Исхрана је парентерална.
Statin

**Statini** (*inhibitori HMG-CoA reduktaze*) su klasa lekova koja se koristi za snižavanje nivoa holesterola inhibicijom enzima HMG-CoA reduktaza, koji ima centralnu ulogu u produkciji holesterola u jetri. Povišeni nivoi holesterola su povezani sa kardiovaskularnim bolestima,, te se statini koriste za sprečavanje tih bolesti. Istraživanja su pokazala da su statini efektivniji u tretiranu kardiovaskularnih bolesti (sekundarna prevencija). Statini imaju retke ali ozbiljne nuspojave, posebno oštećenja mišića, i neki lekari smatraju da se previše koriste.

Statin sa najvećom prodajom je atorvastatin, koji je na tržištu pod imenom Lipitor (Pfizer) i Torvast. Atorvastatin je 2003. postao lek sa najvećom prodajom u istoriji. Pfizer je izvestio da je prodaja 2008. bila USD 12,4 milijarde. Brojni statini su u prodaji (2010): atorvastatin (Lipitor i Torvast), fluvastatin (Leskol), lovastatin (Mevakor, Altokor, Altoprev), pitavastatin (Livalo, Pitava), pravastatin (Pravahol, Selektin, Lipostat), rosuvastatin (Krestor) i simvastatin (Zokor, Lipeks). Nekoliko kombinacija preparata statatina i nekog drugog agensa, kao što je ezetimib/simvastatin, su takođe dostupni.

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze

* Statin page  at *Bandolier*, an evidence-based medicine journal
Krško

**Krško** (njemački: *Gurkfeld*) je grad od 7219 stanovnika i administrativni centar istoimene općine u istočnoj Sloveniji. Krško je poznato po NE Krško, jedinoj nuklearnoj elektrani u bivšoj Jugoslaviji. Ime grada je derivat njemačkog imena za rijeku Krku (*Gurk*).

## Geografija
Krško leži na istoku Slovenije u pokrajini Dolenjskoj, u kraju gdje se rijeka Sava izljeva u istoimenu prostranu dolinu. Krško je udaljeno 100 km istočno od Ljubljane i 50&nbsp;km od Zagreba.

## Historija
Kraj oko Krškog bio je naseljen još od kamenog doba (Ajdovska jama). Za rimskih vremena tu se nalazila riječna luka Neviodunum (lokalitet kod sela Drnove).

Zbog svog strateškog položaja na ulazu u savsku kotlinu, iznad mjesta na brdu Gora u 12. vijeku podignuta je utvrda Grad Krško, koja je još u 17. vijeku bila cijela (tad ju je nacrtao Valvasor), no u 19. vijeku bila je hrpa kamenja. Za protureformacije između 1640. i 1644. izgrađen je kapucinski samostan, pa je Krško ponovno postao katolički kraj, a ne više protestanski kao do tada. Između 1953. i 1964. gradu je promjenjeno ime, pa se zvao Videm Krško.

## Znamenitosti
Najveća znamenitost grada je valvasorova biblioteka i kapucinski samostan iz 17. vijeka.

## Dvorci

Dvorci u općini Krško:
* Dvorac Raka
* Dvorac Šrajbarski turn
* Dvorac Rajhenburg
* Dvorac Reštajn
* Dvorac Turn
* Krški dvorac

## Privreda
Svojevremeno je Krško bilo poznato po tvornici celuloze i papira podignutoj 1937. koja je bila svojevremeno najveća takva tvornica na Balkanu i rasadnik kadrova tog profila za evropski jugoistok. Kako je tvornica bankrotirala, danas je poznato po energetici jer se u njegovoj okolici nalaze Nuklearna elektrana Krško, Termoelektrarna Brestanica i Hidroelektrarna Krško na Savi, izgrađena 2013. godine.

## Poznati sugrađani
* Adam Bohorič, jedan od stvaraoca slovenske pismenosti i jezika iz 16. vijeka.
* Jurij Dalmatin, slovenski protestantski teolog i pisac iz 16. vijeka.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada
Feniltriazin

**Feniltriazini** su klasa molekula koji se sastoje od fenil grupe i triazinske grupe. Ti molekuli su farmakološki važni. Lamotrigin je derivat feniltriazina koji se koristi kao antiepileptik. Bilo je pokazano da je koristan u lečenju epilepsije i manično-depresivne psihoze.

## Reference
Fosfatidilholin

**Fosfatidilholini** (**PC**) su klasa fosfolipida koji sadrže holin kao osnovnu grupu.
Oni su glavna komponenta bioloških membrana i mogu se lako dobiti iz mnoštva raznovrsnih i lako dostupnih izvora kao što je žumance ili soja. Oni se ekstrahuju mehanički ili hemijskim putem koristeći heksan. Fosfatidilholini isto tako pripadaju lecitinskoj grupi žuto smeđih masnoća koje su prisutne u životinjskim i biljnim tkivima.

## Funkcija
Fosfatidilholini su zastupljeniji u spoljašnjem sloju ćelijske membrane. Smatra se da se transportuju između membrana u ćeliji pomoću proteina fosfatidilholinskog transfera (PCTP).

Fosfatidilholini takođe učestvuju u membranom posredovanoj ćelijskoj signalizaciji i PCTP aktivaciji drugih enzima.

## Struktura

 
Fosfolipid se sastoji od holinske čeone grupe i glicerofosforne kiseline sa različitim masnim kiselinama. Među njima su zasićene masne kiseline (e.g. palmitinska, margarinska), kao i nezasićene masne kiseline (e.g. oleinska kiselina).

Fosfolipaza D katalizuje hidrolizu fosfatidilholina do fosfatidinske kiseline i holina.

## Dodatne slike

 Image:Membrane_Lipids.svg|Membranski lipidi
 Image:Choline metabolism-en.svg|Holinski metabolizam
 Image:Phosphatidate_skeletal.svg|Fosfatidat
 Image:Choline-skeletal.svg|Holin


## Reference

## Povezano
* Citikolin
* Lizofosfatidilholin
* Zasićena masna kiselina
* Nezasićena masna kiselina

## Vanjske veze
*
Lecitin

**Lecitin** je organska materija biljnog i životinjskog porekla i spada u lipide. Sastoji se od hidrofilnih fosfatida i lipofilnih masnih kiselina. Savršen je emulgator koji omogućava spajanje inače nespojivih jedinjenja (npr. voda i masti) u relativno stabilne emulzije. Najviše ga ima u soji, žumancetu i telu čoveka. 

Zbog svojih osobenosti, lecitin ima široku primenu u prehrambenoj industriji, farmakologiji i dijetologiji. Za te potrebe se izdvaja iz zrnevlja soje koja sadrži oko 1% lecitina.

Na gotovo svakoj nalepnici nekog prehrambenog proizvoda, leka ili dijetetskog proizvoda u popisu sastojaka nalazi se i lecitin. Neizbežan je sastojak svih namirnica koje se rastvaraju u vodi ili nekoj drugoj tečnosti. Kao lek, lecitin utiče na smanjenje holesterola u krvi, deluje protiv gojaznosti i isušivanja kože. Koristi se čak i u tekstilnoj industriji gde se dodaje vlaknima kako bi tkanina bila što prijatnija za nošenje.

Ima primenu u zaštiti bilja kao fungicid. Deluje protiv prouzrokovača pepelnice i plamenjače, ali i protiv mnogih drugih bolesti.Preparati koji sadrže lecitine formulisani su kao koncentrati za emulziju (**EC**).

## Reference

## Literatura
*
Prehrambena industrija

**Prehrambena industrija** je grana industrije koja se bavi preradom hrane za potrebe ljudi. Najrazvijenija je u bogatim privrednim područjima, kao i u velikim potrošačkim sredinama. Njen glavni zadatak je podmirivanje prehrambenih potreba potrošača.

## Grane
Prehrambena industrija obuhvata nekoliko grana koji se bave različitim delatnostima:
* Mlinsko-pekarska industrija
* Konditorska industrija
* Industrija za preradu i proizvodnju ulja
* Industrija za preradu voća i povrća
* Mlekarska industrija
* Industrija za konzerviranje ribe
* Mesnoprerađivačka industrija i
* Industrija alkoholnih pića

## Literatura
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd

## Vanjske veze
Fosfatidinska kiselina

**Fosfatidinske kiseline** (*PA*) su kiselinske forme fosfatidata, dela običnih fosfolipida, glavnih konstituenata ćelijskih membrana. Fosfatidinske kiseline su najjednostavniji diacil-glicerofosfolipidi.

## Struktura

Fosfatidinska kiselina se sastoji od glicerolne osnove, sa u opštem slučaju zasićenom masnom kiselinom vezanom za ugljenik-1, nezasićenom masnom kiselinom na ugljeniku-2, i fosfatnom grupom na ugljeniku-3.

## Formiranje i degradacija
Pored de novo sinteze, fosfatidinska kiselina se može formirati na tri načina:
* Fosfolipazom D (PLD), putem hidrolize P-O veze fosfatidilholina, čime se formira PA holin.
* Fosforilacijom diacilglicerola (DAG) posredstvom DAG kinaze (DAGK)
* Acilacijom lizofosfatidne kiseline pomoću lizoPA-aciltransferaze (LPAAT); to je najčešći metabolički put.


Fosfatidinska kiselina se razgrađuje konverzijom u DAG dejstvom lipidnih fosfatnih fosfohidrolaza ili u lizo-PA pomoću fosfolipaze A (PLA).

## Reference

## Vanjske veze
* Phosphatidic Acid: From Biophysics to Physiology
PA

Termin **Pa** ima više značenja.

* Protaktinijum, hemijski element.
* Pančevo, registarska oznaka
* Paskal (jedinica), jedinica za pritisak
* Fosfatidinska kiselina, oznaka hemikalije
Biosinteza pirimidina

**Biosinteza pirimidina** je biohemijski proces čiji krajnji proizvodi su purin i urična kiselina, koja je indikator sveukupnog purinskog metabolizma. Kod urikotelnih organizama, pirimidinska biosinteza je glavni put ekstrakcije azota.

## ''De novo'' biosinteza of pirimidina

Za razliku od purina, pirimidini su formirani pre njihovog vezivanja za 5-fosforibozil-1-pirofosfat (PRPP).

Prva tre enzima su kodirana istim genom kod Metazoa (CAD). Kod gljiva postoji sličan protein ali mu nedostaje dihidroorotazna funkcija, jedan drugi protein katalizuje drugi korak.

Kod drugih organizama (Bakterija, Archaea i drugih Eukariota), prva tri koraka izvode tri različita enzima.

## Katabolizam pirimidina
Pirimidini su na kraju degradirani do CO<sub>2</sub>, H<sub>2</sub>O, i ureje. Citozin može biti razložen u uracil koji se dalje razlaže do N-karbamoil-β-alanina. Timin se degradira do β-aminoizobutirata koji se može dalje razložiti u intermedijare koji konačno vode do ciklusa limunske kiselina.

β-aminoizobutirat služi kao grubi indikator stope DNK prometa.

## Farmakoterapija
Farmakološka modulacija metabolizma pirimidina ima terapeutsku upotrebu.

*Inhibitori pirimidin sinteze* se koriste u tretmanu umerenog do teškog reumatoidnog artritisa i psoriatskog artritisa. Primeri uključuju leflunomid i teriflunomid.

## Povezano
* Merck indeks
* Metabolizam pirimidina

## Reference

## Vanjske veze
* Slike metabolizma pirimidina
* Pregled
Cistercitski samostan Kostanjevica

**Cistercitski samostan Kostanjevica** (lokalno **Grad Kostanjevica**, službeno *'Studenec svete Marije*, latinski: *Fons sanctae Mariae*) je bivši samostan u slovenskom gradiću Kostanjevica na Krki. Samostan se nalazi oko 2&nbsp;km od centra Kostanjevice, kod izvora potoka Obrha.

## Historija
Samostan je 1234. dao izgraditi koruški vojvoda Bernard Spanheim. Nova ustanova mu je trebala poslužiti da učvrsti svoju ekonomsku moć, ali i da služi kao porodična grobnica. Zbog toga ga je obdario velikim zemljištem i dugo vremena je bio jedan od najbogatijih subjekata u Kranjskoj. Na vrhuncu je u njemu živjelo do 86 redovnika.

Samostan je temeljno obnovljen u prvoj polovici 18. vijeka u baroknom stilu, kada su mu izgrađene brojne arkade u klaustru, a oslikao ga je Franc Jelovšek. Cistercite je zajedno s drugim redovima 1786. ukinuo car Joseph II. Tada je ugašen i njihov samostan, arhiva je predana državi, inventar prodan na dražbi, a u njegove prostorije se uselio lokalni sud, uprava šumarije i škola, a od 1929. i novoosnovana vinarska zadruga. Samostan je najgore stradao za Drugog svjetskog rata 1942. i 1943. kad je popaljen i djelomično razrušen. Nakon Drugog svjetskog rata prostorije samostana su koristila brojna poduzeća, između ostalog i Agrokombinat, Labod i Iskra. Prvi pokušaj obnove samostana izvršen je 1930-ih, ali je prava restauracija započela tek od 1957. jer se je tad urušio crkveni zvonik. Od 1974. u samostanu stalno djeluje Galerija Božidar Jakac, a od 1989. samostan ima status republičkog spomenika kulture, čiji se rad i održavanje financira iz državnog budžeta. Pored galerije, samostan je poznat i po kiparskom simpoziju Forma Viva koji se održavao u samostanskom parku.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Galerije Božidar Jakac
Potkrepljenje

**Potkrepljenje** je ojačavanje, učvršćivanje ili osiguravanje onoga što je naučeno pomoću određenog aranžiranja nekih draži ili stanja. U klasičnom uslovljavanju, proces pojačavanja veze između uslovne draži i uslovnog odgovora. U operantnom uslovljavanju ili instrumentalnom učenju, proces pojačavanja nekog poželjnog instrumentalnog ili operantnog odgovora, pomoću neke zadovoljavajuće posledice tog odgovora (zadovoljenje motiva, nagrada), odnosno slabljenja i inhibiranja nepoželjnog odgovora pomoću neprijatnih posledica (kazna).

## Literatura
*
Propinil

U hemiji, **propinil** je propilna funkcionalna grupa koja sadrži trostruku vezu. 2-Propinil je poznat kao propargilna grupa sa strukturom HC≡C−CH2- i 1-propinilna grupa sa strukturom CH3-C≡C-.

## Povezano
* Alil
* Vinil
* Etinil

## Reference
Propargil

U organskoj hemiji, **propargil** je alkil funkcionalna grupa 2-propinila sa strukturom HC≡C−CH2−, izvedenom iz alkinskog propina.

Termin **propargilni** se odnosi na zasićenu poziciju (*sp*3-hibridizovanu) u molekulu pored alkinil grupe. Ime je formirano kombinovanjem reči *propen* i *argentum*, što se odnosi na tipčnu reakciju terminalnih alkina sa solima srebra.

Termin **homopropargilni** označava na isti način
* zasićenu poziciju u molekulu pored propargilne grupe i stoga dve veze udaljenu od alkinske grupe; 
* 3-butinilni fragment, HC\equivC-CH2CH2-, ili zasićeni homolog.

## Povezano
* Alil
* Vinil
* Etinil
* Propargil hlorid
* Propargil alkohol
* Propargil bromid

## Reference
Hipolipidemijski agens

**Hipolipidemijski agensi** (*antihiperlipidemijski agensi*) su raznovrsna grupa lekova koji se koriste u tretmanu hiperlipidemija. Oni su lekovi za snižavanje nivoa lipida.

## Klase hipolipidemijskih lekova
Postoji nekoliko klasa hipolipidemijskih lekova. Oni se razlikuju u pogledu njihovog impakta na profil holesterola i nuspojava. Na primer, neki od njih snižavaju „loš holesterol“ lipoprotein niske gustine (LDL) u većoj meri, dok drugi preferentno povišavaju nivo lipoproteina visoke gustine (HDL), „dobrog holesterola“. Klinički izbor agensa zavisi od pacijentovog holesterolnog profila, kardiovaskularnog rizika, i funkcije jetre i bubrega, koji se balansiraju sa rizicima i koristima upotrebe leka.

## Reference

## Povezano
* ATC kod C10
4. dodjela Zlatnog globusa

**4. dodjela "Zlatnog globusa"**

održana 26. februara 1947.


Najbolji film: 
**Najbolje godine naših života**


**4. dodjela "Zlatnog globusa"**, za filmska ostvarenja u 1946. godini, održana je 26. februara 1947. godine u hotelu 
Hollywood Roosevelt Hotel u organizaciji Udruženja holivudskih stranih novinara u Los Angelesu. Dodijeljeno je ukupno 8 Zlatnih globusa u osam kategorija: najbolji film, najbolji režiser, najbolji glumac, najbolja glumica, najbolji sporedni glumac, najbolja sporedna glumica i najbolji film za unapređenje međunarodnog razumjevanja; Ove godine prvi put je dodjeljena posebna amaterska nagrada.

## Dobitnici
### Najbolji film
***[[Najbolje godine naših života]]*** u režiji Williama Wylera;

### Najbolji film za unapređenje međunarodnog razumjevanja
***[[Die letzte Chance|The Last Chance]]*** u režiji Leopolda Lindtberga;

### Najbolji glumac
***[[Gregory Peck]]*** - Proljeće života;

### Najbolja glumica
***[[Rosalind Russell]]*** - Sestra Kenny;

### Najbolji režiser
***[[Frank Capra]]*** - Divan život;

### Najbolji sporedni glumac
***[[Clifton Webb]]*** - Oštri rub;

### Najbolja sporedna glumica
***[[Anne Baxter]]*** - Oštri rub;

### [[Zlatni globus za posebno postignuće|Nagrada za posebno postignuće]]
***[[Harold Russell]] *** - Najbolje godine naših života;

## Reference

## Vanjske veze
* Službena stranica HFPA 
* Zlatni globus 1947.
19. dodjela Oscara

**19. dodjela Oscara** je održana 13. marta 1947. u dvorani Shrine Auditorium u Los Angelesu. Na njoj je losanđeleska Akademija odala priznanje najboljim filmskim ostvarenjima premijerno prikazanim u periodu od 1. januara do 31. decembra 1946. godine. Vodio ju je komičar Jack Benny.

Slično kao i prethodne godine, glasači Akademije su iskazali svoju sklonost prema ozbiljnim i društveno angažiranim ostvarenjima, a što se najviše odrazilo kroz film *[[The Best Years of Our Lives]]* posvećen adaptaciji veterana nedavnog Drugog svjetskog rata na mirnodopski život. Taj je film bio nominiran u osam kategorija, te osvojio njih sedam, uključujući nagradu za najbolji film, što ga čini jednim od najvećih trijumfa u historiji "Oscara".

Prije ceremonije su dodatno adaptirana pravila, tako da se u svim kategorijama moglo nominirati najviše pet naslova, a što je praksa, koja se održala sve do 2009. godine.

## Nagrade

Pobjednici su navedeni prvi i označeni **podebljanim slovima**.

## Počasne nagrade
* Laurence Olivier
* Harold Russell
* Ernst Lubitsch

### Memorijalna nagrada Irving G. Thalberg
* Samuel Goldwyn

### Omladinski Oscar
* Claude Jarman, Jr.

### Najavljivači nagrada
* Lionel Barrymore (najbolja sporedna glumica)
* Douglas Fairbanks, Jr. (nagrade za kratke filmove, naučne i tehničke nagrade, nagrade za dokumentarne filmove)
* Joan Fontaine (najbolji glumac)
* Greer Garson (najbolja scenografija)
* Rex Harrison (najbolja montaža, snimanje zvuka i specijalni efekti)
* Van Johnson (najbolja originalna pjesma)
* Eric Johnston (najbolji film)
* Ray Milland (najbolja glumica)
* Robert Montgomery (scenarističke nagrade)
* Donald Nelson (Počasna nagrada Irving G. Thalberg Memorial)
* Ronald Reagan i Jane Wyman (uvod u ceremoniju)
* Anne Revere (najbolji sporedni glumac)
* Ann Sheridan (najbolja fotografija)
* Shirley Temple (počasne nagrade)
* Lana Turner (nagrade za muziku)
* Billy Wilder (najbolji režiser)

### Izvođači
* Hoagy Carmichael
* Dick Haymes
* Andy Russell
* Dinah Shore

## Višestruke nominacije i nagrade

Sljedeći filmovi su imali višestruke nominacije:

* *8 nominacija:* *The Best Years of Our Lives*
* *7 nominacija:* *The Yearling*
* *6 nominacija:* *The Jolson Story*
* *5 nominacija:* *Anna and the King of Siam*, *It's a Wonderful Life*
* *4 nominacije:* *Henry V*, *The Killers*, *The Razor's Edge*
* *3 nominacije:* *Brief Encounter*
* *2 nominacije:* *Blue Skies*, *Centennial Summer*, *Duel in the Sun*, *The Green Years*, *The Harvey Girls*, *Notorious*, *To Each his Own*

Sljedeći filmovi su dobili više od jedne nagrade:

* *7 pobjeda:* *The Best Years of Our Lives*
* *2 pobjede:* *Anna and the King of Siam*, *The Jolson Story*, *The Yearling*

## Povezano
* 4. dodjela Zlatnog globusa

## Reference

## Vanjske veze
* Academy Awards Database
Caccia tragica

***Caccia tragica*** () je italijanski crno-bijeli film snimljen 1947. u režiji Giuseppea De Santisa. Radnja se odvija neposredno nakon Drugog svjetskog rata i prikazuje kako kamion s novcem za poljoprivrednu zadrugu presretnu i opljačkaju odmetnuti razbojnici na čelu sa nezaposlenim ratnim veteranom Albertom (koga glumi Andrea Checchi) i njegovom djevojkom, nekadašnjom nacističkom kolaboratincom Daniele "Lili Marleen" (koju glumi Vivi Goi) te izazovu potjeru u kojoj policiji pomažu seljaci na čelu sa Micheleom (koga glumi Massimo Girotti čiju su mladu suprugu Giovannu (koju glumi Carla Del Poggio) razbojnici uzeli kao taoce. *Caccia tragica*, koji je u neorealističkom stilu prikazivao kaos, siromaštvo i endemsko nasilje u ratom razrušenoj Italiji je premijerno prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je dobio nagradu italijanske vlade za najbolji domaći film. De Santis je također dobio nagradu Nastro d'Argento za najboljeg režisera, a Vivi Goi za svoju ulogu.
Bernard Spanheim

**Bernard Spanheim** (oko 1180. - Völkermarkt, 4. januar 1256.) bio je koruški vojvoda od 1198. do 1256.
## Biografija
Rođen je u dinastiji Spanheim, kao dijete vojvode Hermana Spanheima i Agneze Babenberg.

Bernard je negdje oko 1198. (negdje se navodi 1202.) zasjeo na vojvodski tron umjesto svog boležljivog brata Ulricha Spanheima. On je bio jedan od prvih austrijskih feudalaca koji je kako tako organizirao svoj dvor, i uveo dvorsku kancelariju, uz to se trudio da u svom vojvodstvu, razvije trgovinu i poboljša ceste. Jezgro njegova vojvodstva bile su zemlje unutar trokuta između gradova Sankt Veit an der Glan - Klagenfurt - Völkermarkt. Kako je značajno sudjelovao u razvoju tih gradova, zbog tog ga se u austrijskoj historiografiji često zove i osnivačem tih gradova.

Bernard je ovladao planinskim prijevojima prema Sloveniji i proširio svoju vlast na jug sve do Kostanjevice na Krki gdje je 1234. izgradio Cistercitski samostan. Na unutrašnjem austrijskom planu nije bio tako uspješan, jer se stalno sporio sa Egbertom Bambergom biskupom iz Villacha.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Bernhard II.''
Donjecka Narodna Republika

**Donjecka Narodna Republika** () je po službenom stavu Ruske Federacije od aneksije 30. septembra 2022 subjekt Ruske Federacije na području prijašnje Donjecke oblasti Ukrajine, a po stavu Ukrajine i većine međunarodne zajednice teritorija Ukrajine većinom pod okupacijom oružanih snaga Ruske Federacije.

Od 2014. do 2022. Donjecka Narodna Republika je bila samoproglašena, međunarodno pretežito nepriznata de fakto država koju su na proljeće 2014. godine, nakon što je ukrajinski parlament svrgnuo sa vlasti ukrajinskog predsjednika Janukoviča, osnovali pripadnici marginalnih lokalnih ruskih nacionalističkih skupina u saradnji sa pripadnicima tajnih službi Ruske Federacije na području Donjecke oblasti na istoku Ukrajine.

Proglašena 7. aprila 2014. od strane aktivista koji su zauzeli zgradu regionalne administracije u Donjecku, a nakon čega su zauzimanja javnih zgrada zabilježena i u drugim područjima oblasti. Nastojanje ukrajinskih vlade da ponovno uspostavi vlast kroz "antiterorističku operaciju" je odmah potom eskaliralo u oružani sukob koji i danas traje. 11. maja su separatisti u Donjeckoj i susjednoj Luganskoj oblasti proveli referendume koji su, prema njihovim tvrdnjama, potvrdili želju lokalnog stanovništva za stvaranjem DNR i Luganske Narodne Republike (LNR). 12. maja 2014 godine Donjecka Narodna Republika proglasila je nezavisnost. 24. maja su predstavnici dvije samoproglašene države sklopile sporazum o udruživanju u konfederaciju pod imenom Federativna Država Novorusija, koja međutim nikad nije provedena u djelo.

Do polovice augusta su ukrajinske vojne formacije uspjele značajno potisnuti separatiste prije nego što su do početka septembra odbačene u separatističkoj kontraofenzivi, u kojoj su sudjelovali pripadnici regularne vojske Ruske Federacije u privremenom dopustu sa statusom plaćenika Donjecke narodne republike. Nakon što je uspostavljeno primirje Minskim sporazumom, snage DNR kontroliraju oko 50 % teritorija Donjecke oblasti. Sa druge strane, pod njihovom vlašću se trenutno nalazi najveći dio predratnog stanovništva, s obzirom da to uključuje vodeća urbana središta uključujući Donjeck.

Tokom primirja su 2. novembra 2014. na područjima pod kontrolom separtista održani izbori za predsjednika, koje je dobio Aleksandar Zaharčenko, odnosno skupštinu DNR, na kojima je većinu zastupnika dobila stranka Donjecka republika.

DNR je gotovo osam godina ostala međunarodno nepriznata. 21. februara 2022 priznala ju je Rusija, a već 24. februara 2022 uslijedila je Ruska invazija cijele Ukrajine. U toku sljedećih mjeseci su je priznale i Sirija i Sjeverna Koreja. Priznale su je i međunarodno nepriznate države Južna Osetija, Abhazija i Luganska Narodna Republika.

30. septembra 2022 Rusija je anektirala Donjecku narodnu republike, istovremeno kao i susjednu Lugansku narodnu republiku i ukrajinske oblasti Herson i Zaporižžja, i proglasila ju je subjektom Ruske Federacije. Međutim, Rusija nije do danas uspjela zauzeti cijelu Donjecku oblasti, oko četvrtine teritorije oblasti ostaje i 2025. godine pod kontrolom ukrajinskih vlasti.

## Reference
Dreams That Money Can Buy

***Dreams That Money Can Buy*** () je američki eksperimentalni film snimljen 1947. u režiji i produkciji nadrealističkog umjetnika i dadaističkog filmskog teoretičara Hansa Richtera. Protagonist, koga tumači Jack Bitnner je čovjek koji otkriva sposobnost da u ogledalo projicira ne samo vlastite, nego i tuđe snove, te u svome stanu otvara radnju za neurotične mušterije koje će liječiti tako stvorenim vizijama. Osim okvirne priče se sastoji od još sedam segmenata koje su osmislili odnosno muzikom popratili neki od tada najpoznatijih avangardnih umjetnika i muzičara. Snimljen je s niskim budžetom u njujorškom studiju, a nekoliko mjeseci nakon premijere prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je dobio specijalnu nagradu za "unaprijeđenje filmske umjetnosti.

## Segmenti

## Uloge
### Navedene na špici
* Jack Bittner ... Joe/Narcissus
* Libby Holman
* Josh White
* Norman Cazanjian
* Doris Okerson
* John La Touche (kao John Latouche) ... Gangster

### Izvan špice
* Louis Applebaum ... Muzička direkcija
* Ethel Beseda ... Mrs. A.
* Samuel Cohen ... Mr. A
* Max Ernst ... Le President
* Jo Fontaine-Maison ... Djevojka
* Bernard Friend ... Policajac
* Bernard Graves ... Muški glas
* Dorothy Griffith ...
* Evelyn Hausman ...
* Anthony Laterie ... Slijepac
* Julien Levy ... Čovjek
* Jo Mitchell ...
* Ray Pippitt ...
* Miriam Raeburn ...
* Arthur Seymour ... Čovjek
* Ruth Sobotka ... Djevojka
* Valerie Tite ... Djevojka 'koja se želi upisati'

## Izvori

## Vanjske veze
* 
*
The Pearl

***The Pearl*** () je pripovjetka (kratki roman) američkog književnika Johna Steinbecka objavljen 1947. godine. Radnja je inspirirana narodnom pričom koju je Steinbeck čuo za vrijeme svog putovanja u mjesto La Paz u meksičkoj državi Baja California Sur. Protagonist je Kino, siromašni seljak koji je pronašao ogromni biser koji namjerava prodati kako bi platio liječenje za svog teško bolesnog sina. Radnja prikazuje kako se njegova novostečena imovina pretvara u prokletstvo, s obzirom da njegovi sumještani, ali i razbojnici ne prezaju od ničega kako bi se dočepali bisera, a sam Kino ne preza ničega da bi sačuvao, što će na kraju dovesti do tragičnih posljedica.

Steinbeck je roman originalno napisao kao filmski scenario 1944. godine, ali ga je potom preradio u novelu pod naslovom *The Pearl of the World*, objavljenu decembra 1945. godine u časopisu *[[Woman's Home Companion]]*. Paralelno s proširivanjem novele u roman, u Meksiku je snimana njegova filmska adaptacija pod naslovom *[[La perla (film)|La perla]]*. Roman, koji je objavljen zajedno sa premijerom filma, postao je jedno od najpoznatijih i najpopularnijih Steinbeckovih djela.

Godine 2001. je snimljena nova ekranizacija pod naslovom *[[The Pearl (film, 2001)|The Pearl]]* koja je završila u direct-to-video distribuciji.

## Literatura
* Sparknotes: for ''The Pearl''
8. venecijanski filmski festival

**8. izdanje [[Venecijanski filmski festival|Međunarodne smotre filmske umjetnosti u Veneciji]]** () je bio filmski festival održan u Veneciji od 23. augusta do 15. septembra 1947. godine, a koji se smatra prvim "pravim" odnosno redovnim izdanjem Venecijanskog filmskog festivala, za razliku od ranijeg festivala održanog u fašističkoj Italiji za vrijeme Drugog svjetskog rata.

Veliku nagradu festivala (preteču današnjeg Zlatnog lava osvojio je čehoslovački film *[[Siréna]]* Karela Steklyja. Nagradu Kup Volpi za najboljeg glumca osvojio je francuski glumac Pierre Fresnay za naslovnu ulogu u filmu u *[[Monsieur Vincent]]*, a Kup Volpi za najbolju glumicu je pripao Anni Magnani za film *[[L'onorevole Angelina]]*. Nagrada za najbolju režiju je pripala Henri-Georgesu Cluzotu za film *[[Quai des Orfèvres]]*.

## Nagrade
* Velika međunarodna nagrada Venecije
** Best Film - *[[Siréna]]* (Karel Steklý)
* Najbolji italijanski film
** *[[Tragic Hunt|Caccia tragica]]* (Giuseppe De Santis) 
* Srebrni lav za najbolju režiju
** *[[Quai des Orfèvres (film)|Quai des Orfèvres]]* (Henri-Georges Clouzot)
* Kup Volpi
** najbolji glumac - *[[Monsieur Vincent]]* (Pierre Fresnay) 
** najbolja glumica - *[[L'onorevole Angelina]]* (Anna Magnani)
* Zlatna Osella
** najbolji originalni scenario - *[[Vesna (film, 1947)|Vesna]]* (Grigorij Aleksandrov, Aleksandr Raskin i Moris Slobodskoj) 
** najbolja fotografija - *[[La perla (film)|La perla]]* (Gabriel Figueroa)
** najbolja originalna muzika - *[[Siréna]]* (E.F. Burian)
* Međunarodna nagrada
** *[[Dreams That Money Can Buy]]* (Hans Richter)
** *[[La perla (film)|La perla]]* (Emilio Fernández)

## Vanjske veze
*  Mostra del Cinema di Venezia 1947 sull'Internet Movie Database
* Sito ufficiale della Mostra del Cinema di Venezia
* L'8ª Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica nell'archivio della Biennale
Sadizam

**Sadizam** je osjećanje zadovoljstva uslijed izazivanja ili zadavanja bola drugima. Kao seksualna devijacija, sadizam je uživanje pri ponižavanju, kažnjavanju i okrutnosti svih vrsta nad nekom osobom, kao i nagon da se na ovaj način dođe do zadovoljstva. U suvremenom tumačenju, sadizam ima šire značenje i odnosi se na opće, a ne isključivo na seksualno zadovoljstvo. Prema Erichu Frommu, sadizam je, uz destruktivnost i nekrofiliju, jedan od oblika maligne agresivnosti, seksualnost nije u prvom planu, već je to strast za apsolutnom i neograničenom vlašću nad drugom osobom.Osim toga sadizam je povezan i sa psihopatijom,sociopatijom.

## Literatura
* 

### Vanjske veze
* Webkontakt o sadizmu
La perla (film)

***La perla*** (); ) je američko-meksički igrani film snimljen 1947. u režiji Emilia Fernandeza. Temelji se na pripovjetci/romanu *[[The Pearl]]* američkog književnika Johna Steinbecka koji je također sudjelovao u pisanju scenarija. Protagonist, koga tumači Pedro Armendáriz, je Kino, siromašni stanovnik ribarskog sela koji je uspio pronaći orijaški biser te se nada kako će njegovom prodajom platiti liječenje svom sinu. Radnja prikazuje kako se biser pretvara u prokletstvo, odnosno kako sumještani, vođeni zavišću i pohlepom, pokušavaju oduzeti biser, a što će sve dovesti do tragičnih posljedica. La perla je iste godine prikazana na venecijanskoj Mostri gdje je dobila posebnu nagradu žirija.

Godine 2001. je snimljen remake pod naslovom *[[The Pearl (film, 2001)|The Pearl]]* koji je završio u direct-to-video distribuciji.

## Uloge
* Pedro Armendáriz as Quino
* María Elena Marqués as Juana
* Fernando Wagner as Dealer 1
* Gilberto Gonzálezas Aid 1
* Charles Rooner as Doctor
* Juan García as Aid 2
* Alfonso Bedoya as Godfather
* Raúl Lechuga as Dealer 2
* Max Langler as Peasant

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* ''La Perla''  at the Cinema of Mexico site of ITESM 
* ''La perla''  at Red escolar 
* ''La perla'' informational site at Classic Film Guide
*
Monsieur Vincent

***Monsieur Vincent*** je francuski crno-bijeli biografski film snimljen 1947. godine u režiji Mauricea Clochea. Naslovni protagonist, čiji lik tumači Pierre Fresnay je katolički svećenik Vincent de Paul, a radnja je smještena u 17. vijek i prikazuje Vincentove napore da pomogne siromašnima koje je teško pogodila kuga. Film je premijerno prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je Fresnay za svoju ulogu dobio Kup Volpi, a godine 1949. je osvojio i Oscar za najbolji strani film.

Godine 1995. ga je Vatikan, povodom 100-te obljetnice filma, stavio na svoj popis 45 važna filma u kategoriji "Religija".

## Vanjske veze
*
Monsieur Vincent (razvrstavanje)

**Monsieur Vincent** (na francuskom "gospodin Vincent") može označavati:

* nadimak koji je nosio Vincent De Paul, katolički svećenik, filantrop i svetac iz 17. vijeka:
* ''Monsieur Vincent'' (film), biografski film posvećen njegovom životu iz 1947. godine.
L'onorevole Angelina

***L'onorevole Angelina*** ( ) je italijanski crno-bijeli snimljen 1947. u režiji Luigija Zampe. Radnja, inspirirana teškim ekonomskim i socijalnim prilikama u ratom razrušenoj Italiji, se događa u rimskom naselju Pietralata, čiji se stanovnici, nakon što su im stanovi poplavljeni, protivpravno naseljavaju u nedovršene stanove koje je sagradio špekulacijama skloni građevinski poduzetnik. Naslovna protagonistica, čiji lik tumači Anna Magnani je žena koja se stavlja na čelo pokreta stanara i zahvaljujući tome bude izabrana u Parlament. Film je premijerno prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je Anna Magnani za svoju ulogu u filmu bila nagrađena Kupom Volpi.

## Uloge
* Anna Magnani - Angelina Bianchi
* Nando Bruno - Pasquale Bianchi
* Ave Ninchi - Carmela
* Ernesto Almirante - Luigi
* Agnese Dubbini - Cesira
* Armando Migliari - Callisto Garrone
* Maria Donati - La signora Garrone
* Maria Grazia Francia - Annetta Bianchi
* Vittorio Mottini - Roberto
* Franco Zeffirelli - Filippo Garrone
* Gianni Musi - Libero Bianchi (kao Gianni Glori)
* Ughetto Bertucci - Il droghiere (kao Ugo Bertucci)
* Anita Angius - Adriana Bianchi

## Reference

## Vanjske veze
*
Fescenij

**Fescenij** (, ) bio je drevni fališćanski grad, koji se nalazio u središnjoj Italiji, na granici između Etrurije i Lacija, možda u blizini današnjeg Corchiana u provinciji Viterbu, gde su otkriveni arheološki nalazi iz 8. veka pne., odnosno oko 10 km severozapadno od grada Civita Castellana. Tuda je prolazila Amerijska cesta *(Via Amerina)*. Na tom lokalitetu iskopane su drevne zidine, ostaci dva mosta i nekoliko bogato opremljenih grobnica.

Prema Dionisiju iz Halikarnasa, Fescenij su osnovali Sikuli, koje su nasledili Pelazgi i, naposletku, Fališćani. Isti istoričar kaže, a potvrđuju ga drugi izvori, da su Fališćani imali dva grada, Fescenij i Falerije *(Falerii)*. Moguće je i da grad Falisko *(Faliscum)*, koji Strabon spominje kao različit od Falerija, zapravo nije ništa drugo do Fescenij. Vergilije spominje fesceninske bojne redove *(Fescenninae acies)* među Turnovim etrurskim snagama koje su se sukobile s Enejom, no Fescenij se ne pojavljuje ni u jednom nezavisnom istorijskim izvoru, pa se čini sigurnim da je taj grad bio zavisan od Falerija i delio njihovu sudbinu. Plinije Stariji spominje "Fesceniju" *(Fescennia)* kao municipalni grad u njegovo vreme, no to je i jedini spomenog tog grada u razdoblju Rimskog carstva.

Gramatičari Servije i Fest iznose mogućnost da su fesceninski stihovi ― neka vrsta pučke farse s podrugljivim dijaloškim stihovima ― nazvani upravo po Fesceniju, i to zato što su potekli iz tog fališćanskog grada. Ta teorija o poreklu fesceninskih stihova najraširenija je i među modernim ispitivačima. Pri tom Fest na tom mestu greškom kaže da je Fescenij grad u Kampaniji, verovatno zato što ga je pomešao s gradom Atelom, u kome je nastala atelanska farsa.

## Reference
Atela

**Atela** (, ) bio je drevni osački grad u Kampaniji koji je ležao između Kapue i Neapolisa, na oko 12 kilometara udaljenosti od oba ta grada. Antički izvori ne spominju Atelu u vezi s ratovima koji su Rimljani vodili sa stanovnicima Kampanije niti u vezi s naseljavanjem Kampanije 336. pne., no može se pretpostaviti da je delio sudbinu Kapue, svog moćnog suseda, premda natpisi na novcu potvrđuju samostalnost Atele. U drugom punskom ratu Atela se među prvim italskim gradovima svrstala uz Kartaginjane nakon rimskog poraza kod Kane. Zato su Rimljani, nakon zauzeća Kapue (211. pne.), vrlo strogo postupili s Atelom: najuglednije stanovnike i vođe pobune protiv Rimljana odmah su pogubili, a ostali stanovnici bili su delom prodati u ropstvo, a delom raseljeni po udaljenim lokacijama. Sledeće godine (210. pne.) nekoliko preostalih stanovnika moralo se preseliti u Kalatiju, a umesto njih u Ateli su naseljeni stanovnici Nucerije, grada je koji je razrušio Hanibal. Nakon toga grad se, kako se čini, brzo oporavio, pa Ciceron spominje Atelu kao tada živ i važan grad, koji se nalazio pod njegovim pokroviteljstvom, premda nam razlozi za taj odnos nisu poznati. U Avgustovo doba u Ateli se naselila kolonija veterana, ali je grad zadržao samo status municipija i Strabon ga kasnije svrstava među manje gradove Kampanije. Atela je sve do 9. veka bila sedište biskupa, ali je tada počela da opada, pa su 1030. stanovnici prešli u susedni grad Aversu, koji je osnovao normanski plemić Rainulf *(Rainulphus)*. Na lokalitetu Atele i danas se mogu videti ostaci zidina i drugih ruševina, a pronađeni su i brojni natpisi, terakota i drugi manji nalazi.

Atela je najpoznatija u vezi s jednom posebnom scenskom vrstom koja je navodno nastala u tom gradu i zato još u antici bila nazvana atelanom *(fabula atellana)*, a koja je uživala veliku popularnost među Rimljanima. Prema nekim vestima iz antike, atelena se isprva izvodila na osačkom dijalektu, a i Strabon kaže da, premda u njegovo doba "Osci više ne postoje kao posebno pleme, njihov se dijalekt održao među Rimljanima, a dramske predstave i farse sastavljene na tom dijalektu i dalje se prikazuju na nekim igrama ustanovljenim u drevna vremena".

## Reference
Quai des Orfèvres (film)

***Quai des Orfèvres*** je francuski crno-bijeli film snimljen 1947. u režiji Henri-Georgesa Cluzota. Po žanru predstavlja kombinaciju drame i kriminalističkog filma te se temelji se na romanu *Légitime défense* belgijskog pisca Stanislas-Andrea Steemana. Protagonistica, koju je tumačila tadašnja Cluzotova životna partnerica Suzy Delaire je kabaretska pjevačica koja postaje predmetom pažnje pohotnog bogataša koga tumači Charles Dullin, a što izaziva ljubomoru njenog kolege i muža (koga tumači Bernard Blier). Radnja prikazuje kako muž odlazi u bogataševu kuću kako bi ga ubio, ali umjesto toga pronalazi njegov leš i postaje osumnjičeni u istrazi koju vodi inspektor Antoine (koga tumači Louis Jouvet).

*Quai des Orfèvres* je Cluzotu predstavljao prvi film napravljen nakon Drugog svjetskog rata, odnosno nakon što mu je neko vrijeme bio zabranjen rad zbog kontroverzi vezanih uz prethodni film *[[Le Corbeau]]* i kolaboracije sa njemačkim okupatorom. Film je premijerno prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je dobio nagradu za najbolju režiju. Nakon francuske premijere je doživio veliki komercijalni uspjeh i povoljne kritike, a danas se smatra jednim od najboljih filmskih ostvarenja svog doba.

## Uloge
* Suzy Delair ... Jenny Lamour
* Bernard Blier ... Maurice Martineau (Jennyn muž)
* Louis Jouvet ... Inspektor Antoine
* Simone Renant ... Dora Monier
* Charles Dullin ... Brignon
* Jacques Grétillat ... Auguste

## Vanjske veze

* 
* 
*
Quai des Orfèvres

**Quai des Orfèvres** () je ulica smještena na obali rijeke Seine na île de la Cité u pariškom 1. arondismanu. Pokriva područje od mosta Pont Saint-Michel do mosta Pont Neuf.
Quai des Orfèvres (razvrstavanje)

**Quai des Orfèvres** može označavati :
* Quai des Orfèvres, stazu na obali rijeke Seine na otoku île de la Cité u Parizu ;
** 36, quai des Orfèvres, sjedište Regionalne direkcije sudske policije Pariške policijske prefekture;
* *[[Quai des Orfèvres (film)|Quai des Orfèvres]]*, francuski igrani film, rež. Henri-Georges Clouzot (1947 ;
* *[[36 quai des Orfèvres (film)|36 quai des Orfèvres]]*, francuski igrani film, rež. Olivier Marchal (2004 ;
* prix du Quai des Orfèvres, francuska književna nagrada stvorena 1946.
Vesna (film, 1947)

**Proljeće** () je sovjetski crno-bijela muzička filmska komedija snimljena 1947. u režiji Grigorija Aleksandrova. Radnja prikazuje kako je filmski režiser (čiji lik tumači Nikolaj Čerkasov) dobio zadatak snimiti igrani film o radu jednog naučnog instituta. Protagonistica, čiji lik tumači Ljubov Orlova, je glamurozna glumica koja tamo dolazi kako bi se pripremila za ulogu, te sreće asketsku naučnicu koja izgleda upravo kao ona (i čiji lik također tumači Orlova), a što izaziva cijeli niz komičnih nesporazuma. *Proljeće*, nastao u produkciji studija Mosfiljm, je djelomično snimano u praškim studijima Barrandov, a poznato je i kao prvi film na čijem početku se pojavljuje znamenita statua *[[Radnik i seljanka]]* kao Mosfiljmov logo. Godine 1947. je prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je primio nagradu za najbolji originalni scenario.

## Vanjske veze
* 
* 
* О процессе создания фильма на сайте kinozapiski.ru
* Постер фильма