1. lička proleterska udarna brigada

*Alternativni nazivi*:**Udarna brigada Prve operativne zone Hrvatske<br />Prva udarna brigada Hrvatske<br />Prva udarna brigada Šeste ličke divizije
----
**Prva lička proleterska narodnooslobodilačka udarna brigada „Marko Orešković“** je formirana [[8. jula]] [[1942]]. godine u selu Toboliću kod [[Slunj]]a, na [[Kordun]]u, kao Prva udarna brigada Prve operativne zone [[Hrvatska|Hrvatske]], od ličkih bataljona "[[Marko Orešković]]" i "[[Vuksan Pekiša]]", Drugog bataljona Prvog kordunaškog NOP odreda i Udarnog bataljona Banijskog NOP odreda. Tada je imala nešto preko 1.100 boraca.

Prvi komandant brigade bio je [[Stevan Opsenica]], [[narodni heroj]], a [[politički komesar]] [[Uroš Krunić]], [[narodni heroj]].

Prva lička brigada, udarna i [[Proleterske brigade|proleterska]], iako je ime teritorijalno određuje, nije samo lička. Lika je u tu brigadu, kad je osnivana, u junu [[1942]]. godine, dala svoja dva bataljona. U prvoj fazi borbenih dejstava 1. brigade, koja je najpre bila 1. brigada 1. operativne zone, a zatim 1. hrvatska brigada, do formiranja divizija u Hrvatskoj, od juna do novembra [[1942]]. godine, u njenom sastavu su bili i po jedan batljon iz Banije i sa Korduna.

U završnim operacijama, posle borbe za Valjevo, septembra 1944. godine, sastav brigade je gotovo izmenjen: najpre dobrovoljci (do decembra 1944.), a zatim novomobilisani borci iz Srbije, čine oko 90 procenata sastava starih ličkih bataljona - "[[Marko Orešković]]", "[[Pekiša Vuksan]]", "[[Božidar Adžija]]" i "[[Matija Gubec]]", a brigada je imala i Peti bataljon, makedonski, „Jane Sandanski“. Pre toga je u dva navrata imala po pet bataljona - od decembra [[1942]]. do sredine maja [[1943]]. Peti mitraljeski i u proleće [[1944]]. Peti ruski.

Prva lička narodnooslobodilačka udarna brigada, je u drugoj fazi rata preuzela ime od svog 1. bataljona ime slavnog ličkog revolucionara i junaka [[Marko Orešković|Marka Oreškovića Krntije]]. Delovala je od [[Karlovac|Karlovca]] do [[Sisak|Siska]] na severu, od [[Senj]]a i [[Karlobag]]a na zapadu, do [[Knin]]a na jugu. Osiguravala je i Prvo i [[Drugo zasedanje AVNOJ-a]].

Od [[22. novembar|22. novembra]] [[1942]]. godine pa do kraja rata **Prva lička brigada** bila je u sastavu [[Šesta lička divizija|Šeste ličke divizije]].

U sastavu [[Šesta lička divizija|Šeste ličke proleterske divizije]] "[[Nikola Tesla]]" izvela je pohod od [[Drvar]]a do [[Zlatibor]]a. Oslobađala je zapadnu Srbiju, [[Valjevo]] i [[Beograd]], prva prešla [[zemun]]ski most [[20. oktobra]] [[1944]]. godine i krenula na [[Sremski front]]. Od početka ofanzive [[5. aprila]] [[1945]]. do oslobođenja [[Zagreb]]a, nije imala ni dana odmora.

Tokom rata u **Prvoj ličkoj brigadi** borilo se oko 12.000 boraca, od kojih je preko 2.500 poginulo, a 28 boraca brigade odlikovano je [[Orden narodnog heroja|Ordenom narodnog heroja Jugoslavije]].

[[19. mart]]a [[1944]]. godine Prva lička brigada je proglašena **proleterskom**.

Povodom tridesetpetogodišnjice formiranja [[Šesta lička divizija|Šeste ličke proleterske divizije „Nikola Tesla“]], [[21. jul]]a [[1977]]. godine odlikovana je [[Orden narodnog heroja|Ordenom narodnog heroja Jugoslavije]].

== Narodni heroji Prve ličke proleterske brigade ==
* [[Milan Antončić Velebit]]
* [[Bogdan Bolta]]
* [[Uroš Krunić]]
* [[Stevan Opsenica]]

== Literatura ==

* **Vojna enciklopedija**, Beograd 1975. godina
* **Narodni heroji Jugoslavije''', „Mladost“ Beograd, 1975. godina
* Jovo Popović: PRVA LIČKA PROLETERSKA BRIGADA „MARKO OREŠKOVIĆ“, Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd 1988.