Drvorezbarstvo u Konjicu

**Drvorezbarstvo u Konjicu** je umjetnički zanat s dugom tradicijom na području opštine Konjic, Bosna i Hercegovina. Počelo se razvijati početkom XX vijeka, nakon što je austrougarska vlast organizovala zanatsko obrazovanje. 
## Historija
Period austrougarske uprave je donio brojne promjene u društvu. Da bi spasila pojedine zanate od direktnog propadanja, austrougarska vlast je preduzela određene mjere. Osnovane su državne radionice u koje su dovođeni obrazovani stručnjaci – arhitekti, likovni umjetnici, razni tehnolozi, hemičari. U Sarajevu je 1885. godine osnovana Zemaljska radionica za umjetne zanate. Radionica je imala šest odjeljenja: za inkrustaciju, tauširanje, cizeliranje, graviranje, galvanoplastiku i emajliranje, te stolarski zanat za finiju obradu drveta. Radionica je, ujedno, bila i škola u kojoj je redovno obrazovanje trajalo četiri godine. Održavali su se i kursevi koji su trajali od četiri do šest mjeseci. Iz te radionice razvila se sarajevska škola koja je u stvari, predstavljala određeni stil u izradi visokokvalitetnog rezbarenog namještaja. Škola je bila uzor i izvor oponašanja tehnika izrade rezbarenih površina mnogim zanatlijama.

Austrougarski državni činovnici, vršeći administrativne poslove po konjičkim selima, zapazili su nadarene rezbare u selu Bijela, čiji su proizvodi primitivnog izraza, ali da se tim proizvodima ne može da porekne važnost, jer svjedoče o velikom talentu. Vještinu drvorezbarenja u konjički kraj, odnosno gornji tok rijeke Neretve (potez od Bijele do Grušče), donijeli su doseljeni zemljoradnici – drvorezbari iz Hercegovine. Putopisac Heinrich Renner u Konjicu je boravio dva puta, tokom 1885. i 1895. godine, i o Konjicu, odnosno konjičkom drvorezbarstvu zapisao:
 
:*Vrijedno je preporučiti i direktni izlet iz Konjica u dolinu Bijele, što smo ju već spomenuli. Tu se izrađuju veoma lijepe drvene rezbarije i sprave, osobito oni sanduci u kojima seljaci spremaju svoje haljine i vrijednije stvari*.

Nakon toga, početkom 1906. godine u Konjicu je počeo i prvi duborezbarski kurs, a 1911. godine, zvanično je registrovana i radionica za obučavanje. Obrazovani stolari su obično otvarali svoje stolarske radionice.
## Tehnika rada
Drvorezbarenje se koristilo pri izradi namještaja. Uobičajena je tehnika sa jednim dlijetom sa drškom. Konjički drvorezbari koriste dlijeta bez drške za nasijecanje i dlijeta sa drškom za kopanje. Upotrebom obje vrste dlijeta postiže se reljefni izgled. Postupak rezbarenja sastoji se od više faza, zavisno od vrste šare i efekta koji se želi postići: 
* *Ocrtavanje ili crtanje* je postupak kojim se željeni motiv prenosi na drvenu podlogu suhom olovkom pomoću linijara i šestara. Svi detalji buduće izrezbarene površine se ne crtaju, već osnovne linije.
* *Šaranje ili natucanje* je tehnika zasijecanja drvene podloge pored ocrtanih linija. Izvodi se pomoću metalnih dlijeta udarcem čekića po okomici alatke.
* *Kopanje* je dubljenje drvene podloge do dubine zasijecanja prilikom šaranja. 
* *Cifranje ili ukrašavanje*

Na osnovu ovakvog rada prilikom ukrašavanja predmeta konjički drvorezbari najčešće su koristili sljedeće vrste šara:
* Bosanska šara
* Arapska šara
* Duboka šara je najteža za obradu i ovdje individualnost obrađivača dolazi do izražaja.

## Nacionalni spomenici
Za nacionalni spomenik BiH proglašene su tri zbirke.

**Zbirka namještaja porodice Nikšić od pet predmeta**, nalazi se u porodičnoj kući i poslovnom prostoru. Porodica Nikšić osnovali su radnju 1928 godine.

**Zbirka namještaja porodice Nikšić od 18 predmeta**, nalazi se u porodičnoj kući i poslovnom prostoru druge porodice, u ulici Varda.

**Zbirka drvorezbarskih predmeta Mulićev rekord od 63 predmeta**, poznata kao Muzej Mulićev rekord, zajedno sa proizvodnom radionicom u vlasništvu je Sejfudina Vile i nalazi se u porodičnoj kući u ulici Varda.

Osnivač Mulićevog rekorda bio je Ismail Mulić (1907-1978) rođen u Konjicu. Nakon što je završio drvorezbarski zanat, 1929 godine otvorio je samostalnu radionicu. Poznat je kao uspješan privrednik, sa stalnim usavršavanjem proizvodnje sa novim asortimanom, uvođenjem savremenih mašina, a njegovi proizvodi su dodatno ukrašavani ženskim vezom. Dobio je veći broj priznanja na sajmovima i izložbama.

Posebnu pažnju pridavao je uređenju enterijera vjerskih objekata svih religijskih zajednica. Desetine džamija u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, Turskoj i šire u potpunosti je oblikovao MULIĆEV REKORD: mihrabi, mimberi, ćursevi, levhe, vrata, prozori, listeri, ograde i dr. Poznat je i po izradi stolica za potrebe Svetog oca pri oba pastoralna pohoda Bosni i Hercegovini.

Prije Drugog svetskog rata radnja je imala 360 radnika koji su radili u 14 zemalja, a nameštaj se izvozio u 40 država. Poslije rata radionica je nacionalizovana i pretvorena u pogon kompanije "Šipad", a Mulić je bio postavljen za direktora.

Tokom rata u Bosni i Hercegovini 1992-1995, kuća Mulić je oštećena, a sanirana je nakon rata.

## Nematerijalna kulturna baština u Bosni i Hercegovini
Drvorezi – koji uključuju namještaj, sofisticirane interijere i male ukrasne predmete – ističu se po svojim prepoznatljivim ručno rezanim motivima i cjelokupnom vizualnom identitetu. Predstavljaju sastavni dio kulture lokalne zajednice, mjerilo ljepote i udobnosti interijera doma te tradicija koja stvara osjećaj zajedništva i pripadnosti. Godine 2017. konjičko drvorezbarstvo uvršteno je na UNESCO-ov Reprezentativni spisak nematerijalne kulturne baštine čovječanstva u Bosni i Hercegovini.  
## Reference

## Vanjske veze
* Muzej Mulićev rekord