open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Džavi

**Jawi** (Jawi:  *Jawi*; Pattani: *Yawi*; ačinski: *Jawoë*; fonetski: **Džavi**) je oblik arapskog pisma prilagođen malajskom, ačinskom, banjar, minangkabau, tausug i još nekoliko jezika jugoistočne Auije.

Jawi je jedno od dva službena pisma u Bruneju, a koristi se i kao alternativno pismo u Maleziji. Dugo vremena je bio standardno pismo za malezijski jezik ali ga je zamijenilo latinično pismo zvano *[[Malajska abeceda|Rumi]]*, te se Jawi danas koristi uglavnom za religijske i kulturne svrhe. Svakodnevna upotreba Jawija se održala u konzervativnijim oblastima sa malajskim stanovništvom kao što su Pattani u Tajlandu i Kelantan u Maleziji.

## Slova

* Slova bez inicijalnog i završnog oblika koriste izolirani oblik, jer se ne mogu spajati s drugim slovima (, , , , , , , )
* Slovo *hamzah* u malajskom postoji samo u izoliranom obliku.

## Izvori

## Vanjske veze

* Omniglot article about written Malay
* eJawi.net 
* Jawi writing for PC 
* softwares and articles related to Jawi
* DOWNLOAD Papan Kekunci Jawi Fonetik (Jawi Phonetic Keyboard)
* Unicode Font for Jawi Writing
* Transliteration of rumi to jawi 
* Transliteration of rumi to jawi
Ačinski jezik

**Ačinski jezik** (aceh, atjeh, atjehnese, achinese, achehnese; ISO 639-3: ace), jezik ačinsko-čamske skupine malajičkih jezika, koji se govori u provinciji Aceh na Sumatri, Indonezija.

Postoji nekoliko dijalekata: banda aceh, baruh, bueng, daja, pase, pidie (pedir, timu) i tunong. 3,000.000 govornika (1999 WA) pripadaju etničkoj grupi Ačeha.

## Izvori

## Vanjske veze
* Ethnologue (14th)
* Ethnologue (15th)
Antoni Grabowski

**Antoni Grabowski** (Nowe Dobra, kraj Chelmna, 11. jun 1857 – Varšava, 4. jul 1921) bio je poljski kemičar i rani esperantistički aktivist, poznat po prijevodima koji su značajno uticali na razvoj esperanta kao književnog jezika.

## Izvori

* Online readable works of Grabowski
Arsen Kocojev

**Arsen Kocojti** (), također poznat i kao **Arsen Borisovič Kocojev** (, Gizelj, 15. januar 1872 - Ordžonikidze, 4. februar 1944) je bio osetski pisac, publicist i novinar koji je djelovao u carskoj Rusiji i Sovjetskom Savezu te koji se smatra jednim od očeva suvremene osetske književnosti. Poznat je kao suradnik i urednik nekih od prvih časopisa na osetskom jeziku. 

## Bibliografija
Na osetskom jeziku:
* Радзырдтæ. Цхинвал, 1924;
* Радзырдтæ. Мæскуы, 1927.
* Радзырдтæ. Цхинвал, 1929;
* Радзырдты æмбырдгонд. 1-аг чиныг, Орджоникидзе, 1934.
* «Фыдбылыз», «Цæукъа æмæ фыркъа», «Ханиффæйы мæлæт», «Джанаспи». Орджоникидзе, 1940.
* Уацмыстæ, фыццаг том. Дзæуджыхъæу, 1949.
* Уацмыстæ. Орджоникидзе, 1971.

Na ruskom jeziku (uglavnom prijevodi):
* Избранные рассказы, М., 1952;
* Саломи. Избранные рассказы, М., 1959.

## Vanjske veze
* "Ювелир осетинского слова". Об Арсене Коцоеве  
* Коцойты Арсен. "Цыппар туалладжы"  
* A Collection of Russian translations of the stories by Kotsoyev
Penza

**Penza** (ruski: *Пенза*), je grad na zapadu Rusije, administrativni centar Penzjaske oblasti i istoimenog rajona od 509 997 stanovnika.
## Geografske i klimatske karakteristike
*Penza* leži na zapadu Rusije na ušću rijeka Penza i Sura. udaljena 709&nbsp;km jugoistočno od Moskve. 
## Historija

*Penza* je osnovana oko 1684., kao vojna utvrda Carske Rusije na njenim tadašnjim južnim granicama. Nju su višekratno napadali i opsjedali Krimski Tatari, pa je teško stradala za njihovog posljednjeg napada 1717.

Nakon smirivanja prilika kraj je postao velika žitnica, a ono se do Moskve prevozilo rijekom Surom, a nakon 1870. željeznicom.
Vremenom se *Penza* razvila i kao snažni industrijski centar - mašinogradnje. 
## Privreda
*Penza* je veliki industrijski centar sa tvornicama dieselskih strojeva, kompresora, bicikla, satova, papira i prerade drva.
## Obrazovanje
*Penza* je značajni obrazovni centar tog dijela Rusije sa univerzitetom koji ima pedagoški, agronomski, tehnički i politehnički fakultet i nekoliko istraživalačkih instituta.

## Gradovi prijatelji

## Značajne osobe
* Vsevolod Meyerhold, 
* Alexsandr Medvedkin,
* Andreï Makine, 
* Nikolai Ishutin, 
* Aristarkh Lentulov, 
* Ivan Mozzhukhin, 
* Lavrenty Zagoskin,
* Mikhail Lermontov,
* Aleksandr Golikov, 
* Vladimir Golikov, 
* Yuri Moiseev, 
* Vasily Pervukhin, 
* Sergei Yashin, 
* Aleksandr Kozhevnikov, 
* Sergei Svetlov,
* Natalia Lavrova,
* Sergey Andronov, 
* Alexander Melentyev,

## Izvori

## Vanjske veze
* Penza na portalu Encyclopædia Britannica Online
Jawi (razvrstavanje)

**Jawi** se može odnositi na:
* Jawi (narod), australski aboridžinski narod
* Jawi Peranakan, elitna zajednica južnoazijskog, arapskog i malajskog porijekla u Penangu i Singapuru.
* Jawi jezik, australski aboridžinski jezik pred izumiranjem 
* Jawi (Penang), grad u malezijskoj državi Penang
* Jawi pismo, malajska varijanta arapskog pisma
* Jawi (woreda), woreda (distrikt) u etiopskoj regiji Amhara
Daigo Fukuryū Maru

bio je japanski ribarski brod, poznat po tome što je bio izložen i kontaminiran nuklearnim padavinama izazvanim američkom pokusnom eksplozijom termonuklearne bombe na atolu Bikini 1. marta 1954. (operacija Castle Bravo). Posada se od posljedica kontaminacije razbolila, a radio-operater Aikichi Kuboyama umro 23. septembra 1954. Stradanje posade, ali i nastojanje američke vlade da zataška cijeli slučaj, značajno je pridonijelo stvaranju antinuklearnog pokreta u Japanu. Pet godina kasnije je o tim događajima snimljen igrani film *[[Lucky Dragon No. 5 (film)|Sretni zmaj br. 5]]*.

## Vanjske veze

* Stranice muzeja 
*
Albireo

**Albireo** (β Cyg, β Cygni, Beta Cyg, Beta Cygni) je peta najsjajnija zvijezda u sazvježdu Labud (Cygnus). Iako je po Bayerovoj dezignaciji *beta*, slabijeg je sjaja od Gamma Cygni, Delta Cygni i Epsilon Cygni. Albireo golom oku predstavlja jednu zvijezdu magnitude 3, ali se korz teleskop, čak i na niskom povećanju, pretvara u dvostruku zvijezdu. Sjajnija žuta zvijezda (zapravo binarni sistem) čini veliki kontrast u boji sa svojom manje sjajnom plavom zvijezdom suputnicom.

## Imenjaci
USS Albireo (AK-90) je bio američki teretni brod klase Crater nazvan po zvijezdi.

## Vanjske veze

* Albireo as a Triple Star
* Photo by Richard Yandrick; August 30, 2005
* A picture of Albireo by Stefan Seip 
* NightSkyInfo.com - Albireo 
* Albireo  at Alcyone Software's Star Data Pages
Tatljinov toranj

**Tatlinov toranj** ili **Spomenik Trećoj Internacionali** (ruski: Памятник III Интернационалу) bio je avangardni projekt sovjetskog kipara Vladimira Tatljina napravljen 1920.
## Historija i opis projekta
Vladimir Tatljin dobio je narudžbu 1919. za izradu budućeg Sjedišta Treće Internacionale i spomenika Oktobarske revolucije - koji se trebao podići u Lenjingradu.

*Tatlin* je sa svojim timom *Kreativnim kolektivim* u kom su bili; Josif Merzon, Pavel Vinogradov i Tevel Marković, napravio model visok 6,7m svog nebičnog tornja - prve potpuno geometrijske arhitektonske forme, koja je izložena za vrijeme *8. Sveruskog kongresa [[sovjet]]a* održanog u decembru u Moskvi i Lenjingradu 1920.

Taj konstruktivistički toranj trebao je biti visok 396 m, dakle najviša građevina na svijetu (Eiffelov toranj koji je tad bio najviši - ima samo 300 m). Čelična spiralna konstrukcija - trebala je biti nosač za njegovu unutrašnjost; od stakla i čelika; koja bi imala tri etaže u obliku kocke, piramide i cilindra, koje bi se okretale oko svoje osi - svaki u svom pravcu, i različitom brzinom.

Prva etaža u formi kocke, trebala se je rotirati oko svoje osi ravno godinu dana (u njoj su trebale biti konferencijske dvorane i biblioteke), slijedeća etaža u formi piramide, rotaciju bi izvela za jedan mjesec. To je trebao biti prostor za Centralni izvršni komitet, sekretarijat i sva ostala vodeća tijela Treće Internacionale. Završni prostor u obliku cilindra, bio je namjenjen - novinarima i informacionom centru, on se trebao okretati oko svoje osi za jedan sat.
## Reakcije
Reakcije na izloženi model bile su različite Majakovskom se projekt dopao, ali se kolegama iz struke Lisickom i Gabou nije, kao ni Trockom koji je rekao da nije praktičan.

Kako se ekonomsko stanje u Sovjetskom Savezu 1921. pogoršalo, projekt je zaboravljen, i nikad izveden.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Tatlin’s new art for a new world'' (na portalu World Socialist Web Site) 
* ''Tatlin's Tower and the World''  
* ''Monument to the Third International | Vladimir Tatlin'' (na portalu Arkinet)
Vojislav Kecmanović

**Dr Vojislav Kecmanović — Đedo** (1881 — 1961), lekar, učesnik Balkanskih ratova i Narodnooslobodilačke borbe i prvi predsednik NR Bosne i Hercegovine.
 
## Biografija
Rođen je 1881. godine u Čitluku kod Prijedora. Gimnaziju je pohađao u Sarajevu, Reljevu i Sremskim Karlovcima. Studirao je medicinu od 1905. do 1911. godine u Pragu gde je i diplomirao. Kao lekar radio je u Tuzli, odakle je za vreme Balkanskog rata prešao u Srbiju i učestvovao u njemu kao dobrovoljac.

Posle rata vratio se u Tuzlu, a zatim živeo u Sarajevu. U banjalučkom veleizdajničkom procesu osuđen je na pet godina robije, koju je izdržavao u Banja Luci i Zenici. Od 1918. godine bio je lekar u Bijeljini. Bio je predsednik kulturno-prosvetnog društva i čitaonice „Filip Višnjić“ i istaknuti kulturni radnik.

Uključivši se u Narodnooslobodilačku borbu, prebacio se juna 1943. godine na oslobođenu teritoriju. Iste godine bio je izabran za člana Antifašističkog veća narodnog oslobođenja Jugoslavije i za predsednika ZAVNOBiH-a.

Od 26. aprila 1945. do novembra 1946. godine bio je predsednik Prezidijuma Narodne skupštine NR Bosne i Hercegovine.

Umro je 25. marta 1961. godine u Sarajevu.

## Literatura
* *[[Enciklopedija Jugoslavije]]* (knjiga peta). „Jugoslavenski leksikografski zavod“, Zagreb 1962. godina.
* *[[Srpski biografski rečnik]]* (knjiga peta). „Matica srpska“, Novi Sad 2011. godina.
Severski Donjec

**Severski Donjec** (ruski: *Северский Донец*, ukrajinski: *Сіверський Донець*) je velika rijeka na jugozapadu Rusije i istočne Ukrajine, a duga je 1050&nbsp;km.

Severski Donjec je četvrta po veličini rijeka Ukrajine, velika desna pritoka Dona važna za transport uglja iz Donbaskog bazena.

## Hidrografija
Severski Donjec izvire na Centralnoruskoj visoravni u Belgorodskoj oblasti, nakon tog teče prema jugu. Nakon što prođe grad Belgorod ulazi u Ukrajinu, kad dotoče istočno od Harkova, naglo zavija prema jugozapadu i gotovo se ponovno vraća u Rusiju, zatim ponovo pravi veliki luk i teče na jugoistok uz velike meandre preko istočne Ukrajine.

U svom donjem dijelu nekih 50&nbsp;km, rijeka formira granicu između Ukrajine i Rusije, sve do grada Donjeck kod kojeg ulazi u Rusiju da se kod mjesta Ust-Donjecki u Rostovskoj oblasti ulije u rijeku Don.

*Severski Donjec* sa svojim pritocima ima porječje od oko 100.00 km², koje se proteže od Belgorodske oblasti u Rusiji, preko istočne Ukrajine do Rostovske oblasti.

Zbog pomanjkanja voda u ljetnim mjesecima duž rijeke izgrađeno je puno akumulacionih jezera, a 1970-ih izgrađen je sistem kanala do Dnjepra, kojim se dio voda prebacuje u *Severski Donjec*.

Rijeka se ledi od decembra do kraja marta. Izgradnjom 6 ustava plovna je do ukrajinskog grada Sjeverodonjeck nekih 220&nbsp;km od svog ušća u Don.

## Povezano
* Don
* Lista najdužih rijeka na svijetu

## Reference

## Vanjske veze

* ''Donets River'' na portalu Encyclopædia Britannica
Ekosistem

**Ekosistem** je naziv za komplesno jedinstvo živih bića (**[[biocenoza]]**) i prostora u kom oni žive (**[[stanište|biotop]]**).

## Karakteristike
Svaka životna zajednica u prirodi mora zauzimati neki prostor u kome članovi te zajednice zadovoljavaju svoje potrebe: kreću se, uzimaju hranu, dišu, nalaze zaklon, zaštitu i slično... Taj prostor se naziva biotop i njega naseljavaju pripadnici odgovarajuće biocenoze. Oni uspostavljaju vrlo složene međusobne odnose i istovremeno se, određenim odnosima, povezuju sa okolinom u kojoj žive. Na taj način biocenoza i biotop zajedno čine ekološki sistem višeg reda - **ekosistem**.

Različiti ekosistemi u jednoj klimatskoj zoni grupiraju se u veće cjeline - **[[biom]]e**.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Ecosystem'' na portalu Encyclopædia Britannica 
* Teaching about Ecosystems
Seleuš

**Seleuš** () je naselje u Srbiji u opštini Alibunar u Južnobanatskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1340 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1499 stanovnika).

## Historija
Istorijski naziv naseljenog mesta Seleuš spominje se ime: Szölös -1456. godine. Seleush -1746. godine. Kevi-Szölös-1888. godine. Seleuš od 1912. godine.

Seleuš je postojao već 1456. godine. Posle isterivanja Turaka bio je naseljen. 1746. godine naseljen je Rumuniima iz Germania, Doklina, Klopodije i Šanja. 1773. godine imao je 93 kuće 1774. godine dodeljen je Ilirsko-banatskoj, a 1776. godine Nemačko-banatskoj regimenti. 1782. godine brojao je 1023 pravoslavna stanovnika. 1809. godine podignuta je sadašnja rumunska crkva. 1827. godine imao je 7 rimokatolika i 1400 pravoslavnih; 1837. godine bilo je 14 rimokatolika i 2645 pravoslavnih stanovnika. 1847. godine rimokatolika 4 i 2720 pravoslavnih stanovnika.

Seleuš je 1845. g dodeljen Srpsko-banatskoj regimenti, a od 1849. je i sedište graničarske kompanije kojoj su pripadale Ilanxa i Padina. 1854. godine selo je brojalo 2713 stanovnika, a kompanija 8249 stanovnika. 1873. godine u selu je vladala kolera. 1873. godine, Seleuš je pripojen alibunarskom srezu Torotalskog komitata.

25. novembra 1898. godine Seleuš je dobio železničku stanicu.
1908. godine bio je propisan državni porez 20.272 Kruna, a opštinski prirez nije razrezan. Ukupni tereti iznosili su 40.159 Kruna, odnosno 14,.3 Kruna. Po glavi stanovnika

Brojno stanje stanovništva poslednjih decenija je; 1869.godine 2494 stanovnika ; 1880.godine 2659 stanovnika; 1890. g 2902 stanovnika ; 1900. g 2801; 1910. g 2664 stanovnika. Po popisu od 31. januara 1921. bilo je 2522 stanovnika, od kojih Srba – 19; Slovacia – 8; ostalih Slovena 12; Rumuna 2388; Nemaca – 23; Mađaria – 19; ostalih – 53.

## Demografija
U naselju Seleuš živi 1039 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,4 godina (39,8 kod muškaraca i 43,0 kod žena). U naselju ima 412 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,25.

Stanovništvo u ovom naselju veoma je nehomogeno, uz relativnu rumunsku većinu, a u poslednja četiri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Reference

# **Literatura**
# Letopisi opština u južnom Banatu napisao Filiks Mileker 
# Letopis Period 1812 – 2009 g. Peščari Napisao „M. Marina“http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d7/MMarina_Predsenik_MZ._perid_1982-1993_g.jpg M. Marina:(Beč 2009) Sastavio od Pisanih tragova, Letopisa, po predanju o selu Seleuša nastanak sela ko su bili Dosenjenici čime se bavili meštani: http://www2.genealogy.net/privat/flacker/omos.htm

## Vanjske veze

* Zvanična prezentacija Seleuša 
* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Kubni metar u sekundi

**Kubni metar u sekundi** je izvedena SI mjerna jedinica za volumni protok. Najčešće se koristi za mjerenje protoka vode, ali se koristi i za mjerenje protoka količine raznih materijala poput kamena, pijeska, granulata i sličnih materijala, kod kojih se mjeri protok zraka. Ona je jednaka volumenu (kocke čije su stranice 1 m), koji protiče u 1 sekundi, dakle;
**1 m<sup>3</sup>/s** = **1000 [[litra|litara]]** u sekundi ili formulom: 
:Q = \frac{V}{t} = \left[ \frac{m^3}{s}\right]

ili

:Q(t) = \frac{dV(t)}{dt} = \dot V(t)

(Q volumni protok, V volumen, t vrijeme, dV/dt derivacija volumena u vremenu)

## Povezano
* Kilogram po metru kubnom
* Metar kubni
Mihai Eminescu

**Mihai Eminescu** (; rođen kao **Mihail Eminovici**; 15. januar 1850 &ndash; 15. jun 1889) bio je rumunjski romantički pjesnik, romanopisac i novinar, koji se često navodi kao najslavniji i najuticajnijih od svih rumunjskih pjesnika. Eminescu je bio aktivan član književnog društva Junimea te je kao urednik radio za novine *[[Timpul]]* ("Vrijeme"), službeno glasilo Konzervativne stranke (1880–1918). Prve pjesme su mu obavljene kada je imao 16 godina, a u dobi od 19 godina je otišao studirati u Beč. Njegovi rukopisi, koji su sadržavali 46 tomova sa oko 14.000 stranica teksta, ponuđeni su od Titua Maiorescua kao poklon Rumunjskoj akademiji 25. januara 1902. Njegova znamenita djela su *[[Luceafărul (pjesma)|Luceafărul]]* ("Zvijezda danica"), *Odă în metru antic* (*Oda u drevnom stihu*) i pet *Pisama* (*Epistole/Satire*). U svojim pjesmama se često bavio metafizičkim, mitološkim i historijskim temama. 

## Izvori
### Napomene


### Literatura
* George Călinescu, *La vie d'Eminescu*, Bucarest: Univers, 1989, 439 p.
* Marin Bucur (ed.), *Caietele Mihai Eminescu*, Bucureşti, Editura Eminescu, 1972

## Vanjske veze

* Gabriel's Web Site - Works both in English and Original
* Romanian Poetry - Mihai Eminescu (english)
* Romanian Poetry - Mihai Eminescu (romanian)
* Institute for Cultural Memory: Mihai Eminescu - Poetry 
* Mihai Eminescu Poesii (bilingual pages English Romanian)
* Mihai Eminescu poetry (with English translations of some of his poems)
* MoldData Literature 
* Year 2000: "Mihai Eminescu Year"  (includes bio, poems, critiques, etc.)
* The Mihai Eminescu Trust 
* The Nation's Poet : A recent collection sparks debate over Romania's "national poet" by Emilia Stere
* Eminescu - a political victim : An interview with Nicolae Georgescu in ''Jurnalul National'' (in Romanian) 
* Mihai Eminescu: Complete works (in Romanian) 
* Mihai Eminescu : poezii biografie (in Romanian) 
* The Mihai Eminescu Poems published in Revista Familia
Pritoka

**Pritoka** je vodotok (reka ili potok) koja se uliva u veći vodotok ili glavni (matični) tok reke ili jezera. Pritoka se ne uliva direktno u more ili okean. Pritoke zajedno sa svojim glavnim vodotokom odvode sve površinske i podzemne vode svoga sliva, do mora ili okeana.

U ušću, gde se dve ili više vode sastaju zajedno, obično se odnosi na spajanje pritoka.

Suprotnost pritoci je rukavac, vodotok koji se odvaja i teče od glavnog vodotoka. Rukavci se najčešće mogu naći u rečnim deltama.

## Terminologija

„Desna pritoka” i „leva pritoka (ili „pritoka desne obale” i „pritoka leve obale”) su pojmovi koji ukazuju na orijentaciju pritoke u odnosu na tok glavne reke, a definišu se iz perspektive gledanja nizvodno (u smeru vodene struje glavnog vodotoka).

U SAD, gde pritoke ponekad imaju isto ime kao reka u kojoj se slivaju, nazivaju se **forke**. One se obično označavaju smerom kompasa. Na primer, *Američka Reka* ima severnu, srednju i južnu forku. Severni rukavac *Reke Čikago* ima istočnu, zapadnu i srednju forku, dok južni rukavac ima južnu forku, a smatra se da ima i zapadnu forku).

Forke se ponekad označavaju kao „desne” i „leve”. Posmatrač rukom određuje forku okrenut uzvodno. Na primer, *Stir Krik* ima levu pritoku koja se naziva desna forka Stir Krika.

## Redosled i način nabrojavanja
Pritoke se ponekad nabrojavaju počevši od onih koje su najbliže izvoru reke, a završavajući se onim koje su najbliže ušću reke. Stralerov sistem označavanja pritoka ispituje raspored pritoka u hijerarhiji, gde postoje pritoke prvog, drugog, trećeg i viših redova, s tim da su pritoke prvog reda obično najmanje po veličini.

Na primer, pritoka drugog reda bi bila rezultat dve ili više pritoka prvog reda koje se spajaju u istu.

## Povezano
* Rukavac (*rastoka*, *otoka*)
* Estuar

## Reference

## Literatura
* *Makkaveev N. I.* Ruslo reki i эroziя v eё basseйne – M., Izd-vo AN SSSR, 1955. – 346 s.
* *Čebotarev A. I.* Gidrologičeskiй slovarь – L, Gidrometeoizdat, 1978 – 308 s.
Porječje

**Porječje** (ijek.) ili **porečje** (ek.), područje je sa kojeg svi vodotoci teku prema jednoj rijeci. 

Porječja svih rijeka koja teku prema istom moru, jezeru ili oceanu čini sliv.
Esad Midžić

**Esad Midžić** (1917 – 1942) student prava, politički komesar Krajiškog proleterskog bataljona i narodni heroj Jugoslavije.

Rođen je 1917. godine u Prijedoru. Esad je ponikao u siromašnoj prijedorskoj porodici. Teško se školovao, ali se svojom upornošću uvijek svrstavao u red najboljih među mladim ljudima iz gimnazijskih klupa u Prijedoru i Bihaću pa do Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Živog duha i znatiželjan, nastojao je što više da sazna i bude neposredan učesnik akcije.

Pomogao je rudarima Ljubije za vrijeme njihovog štrajka septembra 1940. godine. Tada postaje član KPJ. Rat je dočekao kao član MK KPJ za Prijedor. Odlukom Partije odlazi u sela i učestvuje u pripremama ustanka. Odmah po ustanku, a naročito u borbama kozarskih partizana u Podgradcima, Turjaku i Mrakovici, došli su do punog izražaja oni Esadovi kvaliteti s kojima se probio na čelo Kozarčana.

9. februara 1942. godine Esadu Midžiću je povjerena dužnost političkog komesara Kozarske proleterske čete. Kad je od najboljih boraca Bosanske krajine formiran Proleterski bataljon Bosanske krajine, Esad je postao politički komesar tog bataljona. Krajiški proleteri vodili su bitke u centralnoj Bosni protiv četnika, ustaša i Nijemaca. Kada je bataljon na Motajici bio desetkovan Esad Midžić se sa 20 drugova probio prema Čemernici, ali je pao u četničku klopku i tu je zarobljen. Predat je ustašama, a ovi ga odvode u Banju Luku, u zloglasnu Crnu kuću.

Odbio je predlog ustaša da pređe u njihovu službu, da će biti pomilovan kao »zavedeni partizan«. Navodno, Esad im je odgovorio: »*Da, tačno je da sam partizan, ali prije svega ja sam komunista i još nešto: komesar proleterskog bataljona. Prema tome, nisam, »zavedeni partizan, već svjestan borac i rukovodilac. Znam sve veze, ali vam neću reći ni jednu, jer to rade samo izdajnici, a nikada komunisti*.«

Ustaše su ga mučile. Nije ništa priznao. Kada mu je prije strijeljanja prišao hodža da ga blagoslovi, prezrivo ga je odbio i rekao da je to glupo i nedostojno komuniste. Prije nego što je streljački vod pucao, Esad je klicao Komunističkoj partiji i vikao da mu nije žao što gine, jer će narodna borba uroditi plodom. Strijeljan je 17. jula 1942. godine.

Esad Midžić spada u red najboljih junaka Kozare iz perioda NOB-a. Prijedorska gimnazija je nakon Drugog svjetskog rata nazvana njegovim imenom, a od 1992. godine, gimnazija nosi naziv "Sveti Sava".

Za narodnog heroja proglašen 5. jula 1951. godine.

## Literatura
* Korišćena knjiga „Kozara“ dr. Ljube Mihića i 
* Narodni heroji Jugoslavije, „Mladost“ Beograd, 1975. godina
Sliv

**Sliv** ili **slijev**, ukupna kopnena površina s koje voda otječe prema određenom oceanu, moru ili jezeru. Obično se sastoji od nekoliko *[[porječje|porječja]]* (*riječni bazen*, *riječni sliv*), dijela površine što ga odvodnjava neka tekućica sa svojim pritocima. Granica između dvaju slivova zove se vododjelnica ili razvođe, a čini je neko brdo, greben ili planina.

## Najveći slivovi na Zemlji

### Oceanski slivovi
* Atlanski ocean - u njega otječe oko 48,7% svih kontinentalnih voda na svijetu iz zapadne Evrope, istočnog dijela Sjeverne i Južne Amerike i zapadne Afrike. Unutar tog sliva su dva podsliva:
** Karipsko more i Meksički zaljev
** Sredozemno more sa Crnim morem
* Arktički ocean u kog se slijevaju vode sjeverne Kanade, Aljaske, Skandinavije i svjeverne Rusije.
* Tihi ocean u kog otječe 13% voda i to iz Kine, jugoistočne Rusije, Japana, Korejskog poluotoka, većeg dijela Indonezije i Malezije, Filipina i svih otoka Tihog oceana, sjeveroistočne Australije i zapadne Sjeverne i Južne Amerike.
* Indijski ocean u njega otječe 13% voda iz Istočne Afrike, Arapskog poluotoka, Indijskog potkontinenta, Burme i dobrog dijela Australije.
* Južni ocean u njega otječu vode Antarktika, koji ima oko 8 % zemljine površine.

### Najveća porječja
* Amazona
* La Plata
* Kongo
* Nil
* Mississippi, ali po količini voda koje donese tri najveća sliva su; Amazona, Ganges i Kongo.

### Zatvoreni slivovi
Zatvoreni slivovi su oni iz kojih vode ne otječu u oceane, oko 18% voda na zemlji završava u takvim zatvorenim jezerima ili isparava po pustinjama. Najveća takva jezera su Kaspijsko i Aralsko, a među poznatijima je i Mrtvo more. Veliki zatvoreni bazeni su i pustinje Sahara, Kalahari), unutrašnjost Australije i Arapskog poluotoka.

## Povezano
* Lista najdužih rijeka na svijetu
* Porječje

## Reference

## Vanjske veze

* ''Drainage basin'' na portalu Encyclopædia Britannica
10. slovenska (ljubljanska) brigada

**10. slovenska udarna brigada »Ivan Gradnik«** (takođe **Ljubljanska brigada**) je bila partizanska brigada u sastavu NOVJ u drugom svetskom ratu.

## Pripadnici
; Komandanti brigade
* Rudolf Hribernik - Svarun: 11. september - 16. september 1943
* Franc Rojšek - Jaka: 16. september 1943 - 27. junij 1944
* Gliša Raca - Raco: 4. julij 1944 - 11. februar 1945
* Miro Svoboda: 27. marec - 15. maj 1945

; Politički komesari brigade
* Janko Rudolf: 11. september - 18. december 1943
* Zvone Černe: 18. december 1943 - 23. januar 1944
* Jože Kodelič - Jure: 23. januar 1944 - 5. marec 1944
* Ignac Ferfila - Nace: 5. marec 1944 - 16. september 1944
* Martin Ocvirk: 16. september 1944 - 9. november 1944
* Marko Vrhunec: 9. november 1944 - 15. maj 1945

; Zamenici komandanta brigade
* Lado Fajdiga: 16. september 1943 - 4. oktober 1943
* Zvone Černe: 19. oktober 1943 - 18. december 1943
* Matevž Šivec: 22. januar 1944 - december 1944
* Jože Goličič - Lister: 18. april 1945 - 15. maj 1945

; Zamenici političkog komesara brigade
* Franc Stegnar - Kolumb: 16. september 1943 - december 1943
* Anton Trček - Gorazd: 16. januar 1944 - 3. november 1944
* Ibro Bajraktarević: 5. november 1944 - 15. maj 1945
2. udarni korpus NOVJ

**Drugi udarni korpus NOVJ** formiran je 5. oktobra 1943. godine od Druge proleterske i Treće udarne divizije i osam partizanskih odreda sa teritorije Crne Gore, Boke, Hercegovine i Sandžaka. Prvi komandant korpusa bio je Peko Dapčević, narodni heroj, a politički komesar Mitar Bakić, narodni heroj.
 
U sastavu korpusa nalazile su se i 29. hercegovačka divizija (od 21. novembra 1943), Primorska operatibna grupa (od 23. februara 1944) i 37. sandžačka divizija (od 4. marta 1944). U operativnom smislu korpusu su povremeno potčinjavane Peta krajiška i 17. istočnobosanska divizija.

Štab Drugog udarnog korpusa je od kraja januara 1944. godine preuzeo funkciju Glavnog štaba NOV i PO Crne Gore i Boke i imao je zadatak da dejstvuje na teritoriji Crne Gore, Hercegovine i Sandžaka.

Korpus je rasformiran 25. aprila 1945. godine, a njegove jedinice su ušle u sastav Druge i Treće armije JA.

## Komandni sastav korpusa
* Komandanti korpusa:
** Peko Dapčević – od formiranja korpusa do jula 1944.
** Radovan Vukanović – od jula 1944. do rasformiranja korpusa
* Politički komesari korpusa:
** Mitar Bakić – od formiranja korpusa do jula 1944.
** Radoje Dakić – od jula 1944. do novembra 1944.
** Vojo Nikolić – od novembra 1944. do aprila 1945.
** Boško Đuričković – od aprila 1945. do rasformiranja korpusa
* Načelnici Štaba korpusa:
** Rudolf Primorac – od formiranja korpusa do jula 1944.
** Rade Hamović – od jula do oktobra 1944.
** Veljko Žižić – od oktobra 1944. do februara 1945.
** Milutin Dapčević – od februara 1945. do rasformiranja korpusa

## Literatura

* **[[Vojna enciklopedija]]**, Beograd 1975. godina
* Radovan Vukanović: '''Drugi udarni korpus''', Vojnoizdavački zavod, Beograd 1982.
Fenomen 21. decembra 2012.

**Fenomen 21. decembra 2012.** obuhvata niz eshatoloških verovanja prema kojima će se kataklizmički ili transformativni događaji dogoditi 21. decembra 2012. godine. Ovaj datum se smatra kao krajnji datumom 5.125 godina dugog ciklusa u mezoameričkom kalendaru dugog brojanja. Predstavljeni su različiti rasporedi astronomskih tela i numerološke formule koje se odnose na ovaj datum, ali nijedno objašnjenje nije prihvatila zvanična nauka.

Tumačenja pokreta Novo doba u vezi ovog datuma je da on obeležava početak doba u kome Zemlja i njeni stanovnici mogu da prođu kroz pozitivan fizički ili duhovni preobražaj i da 2012. godina može označavati početak nove ere. Drugi sugerišu da ovaj datum predstavlja smak sveta ili sličnu katastrofu. Scenariji predloženi za kraj sveta uključuju dolazak sledećeg solarnog maksimuma, interakcija između Zemlje i crne rupe u centru galaksije, ili sudar Zemlje sa hipotetičkom planetom po imenu Nibiru.

Naučnici iz raznih disciplina su odbacili ideje o takvim kataklizmičnim događajima u 2012. kao pseudonauku. Naučnici koji istražuju kulturu Maja tvrde da predviđanja o nadolazećem smaku sveta ne postoje ni u jednom od majanskih tekstova i da ideja da se kalendar dugog brojanja završava 2012. predstavlja pogrešno tumačenje kulture i istorije Maja. Astronomi i drugi naučnici su odbacili sve predloge kao pseudonauku, pošto se oni ne slažu sa prostim astronomskim osmatranjima.

## Reference

### Literatura

* 
* 
* 
*
Alachua County, Florida

**** () je okrug u američkoj saveznoj državi Florida. Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 247.336.

## Demografija
Prema popisu stanovništva iz 2010. u okrugu je živelo 247.336 stanovnika, što je 29.381 (13,5%) stanovnika više nego 2000. godine.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
Istjek (hidrologija)

**Istjek** ili **odtok** (protok) je količina (volumen) vode u određenoj jedinici vremena (obično je to m<sup>3</sup>/s) koji protekne kroz poprečni presjek nekog vodotoka.

*Istjek* se obično mjeri na ušću rijeka.

### Faktori koji utiču na istjek
Istjek ovisi o mnogo faktora a najvažniji su vezani za samu količinu vode koja je raspoloživa na mjernom mjestu. U te faktore spadaju;
* količina oborinskih voda u određenom vremenskom razdoblju te njihov dotok u riječni tok
* količina podzemnih voda te njihov dotok u riječni tok
* veličina slivnog područja rijeke
* veličina drenažnog područja rijeke te njegova poroznost
* neprirodne modifikacije riječnog toka kao što su brane, ustave i melioracijski sistemi (kanali)
* prirodne modifikacije terena kao što su jezera, slapovi, kaskade i nagib terena (brzaci i mirne vode)
* količina naplavnog materijala kojeg rijeka nosi sa sobom nizvodno te njegovo taloženje.

Veličina istjeka najviše varira tokom godišnjih doba i kišnih sezona u određenom području a važan faktor je i slivno područje rijeke jer što ima veći bazen, veća je i količina oborinskih voda koje se slijevaju u njene pritoke.

### Izračun istjeka
Mjera koja se upotrebljava za istjek je obično Kubni metar u sekundi (m3/s).

On se izračunava pomoću formule:
:Q=A\,\bar{v}

s time da:
* Q označava istjek izražen u kubnim metrima u sekundi (m3/s)
* A označava mjernu površinu izraženu u kvadratnim metrima (m2)
* \bar{v} označava brzinu protjecanja vodene mase izraženu u metrima po sekundi (m/s)

### Lista rijeka po mjerenjima istjeka
Rijeke koje imaju najveće istjeke na svijetu:

Napomena: primjetno je da u ovoj tablici nema nekih od najvećih svjetskih rijeka kao što su Nil, Dunav, Volga, Ind i Rajna, a razlog tome je što se te rijeke nalaze u područjima gdje količina padalina na slivnom području daleko od prosječne količine padalina tropskih i subtropskih područja te područja zahvaćenih djelovanjem monsuna.

## Veze
* Lista najdužih rijeka na svijetu

## Reference

## Vanjske veze
* ''Расход воды'' na portalu Большая советская энциклопедия
Garaško jezero

**Garaško jezero** se nalazi u srcu Šumadije, obodima Bukulje desetak kilometara od Aranđelovca na putu Aranđelovac-Belanovica-Ljig na nadmorskoj visini od oko 400 m a nastalo je 1976. godine pregrađivanjem reke Bukulje i nekoliko njenih pritoka za potrebe vodosnadbevanja Aranđelovca i okoline. Površina varira od vodostaja ali se najčešće kreće oko 65 ha. Sastoji se od tri kraka Milićevići, Lekići i Vrbe, koji su dobili nazive po potopljenim zaseocima sela Garaši i Jelovik. Karakterišu ga strme obale sa jedne i pristupačne sa druge strane. Dno je tvrdo (ilovača) sa blagim kanjonima duž nekadašnjih rečnih tokova. Najveća dubina je preko 20 m. Riblji svet je raznolik pa su od bele ribe prisutni klen, crvenperka, bodorka, krupatica, babuška a od plemenite šaran, smuđ, som, amur a štuka drži nezvanični državni rekord sa najvećim primerkom od 19,6 kg. Nedaleko od jezera nalazi se bazen sa ugostiteljskim objektom i sportskim terenima za odbojku na pesku i mali fudbal.
Kockica (zgrada)

**Kockica** je dvodjelna višekatnica u Zagrebu, Hrvatska, izgrađena za sjedište Centralnog komiteta Saveza komunista Hrvatske 1968. godine. Odluka o izgradnji sjedišta vladajuće stranke donesena je početkom šezdesetih godina. Natječaj za zgradu, u sklopu koje je i velika dvorana za sastanke, raspisan je 1961. godine. Prva nagrada nije dodijeljena, ali su dodijeljene dvije druge nagrade. Za izvedbu je odabran projekt arhitekte Ivana Vitića, a u konkurenciji su bili i Boris Čipan i Petar Muličkoski iz Skoplja.

S izgradnjom se započelo 1963. godine, prekinuta je zbog poplave Save 1964., te je dovršena 1968. godine. Površina zgrade je 14.500 kvadrata. 

Zbog oblika jednog dijela zgrade nalik kocki, obloženog staklom, visine 10 katova, Zagrepčani su je spontano počeli nazivati *Kockica*, dok je službeno ime bilo *Zgrada društveno-političkih organizacija*. U višem dijelu nalaze se uredi, dok je horizontalna zgrada napravljena u razini savskog nasipa i u njoj se nalaze dvorana, restoran i knjižnica. U originalnim planovima predviđen je i treći dio kompleksa s velikom dvoranom za konferencije. Taj dodatak nikad nije sagrađen – no i danas su vidljivi potpornji za most čija je namjena bila povezati novu dvoranu sa središnjom zgradom.

Kockica" ima status zaštićenog spomenika kulture. Unutrašnjost zgrade uredili su mnogi umjetnici tog vremena. Kongresna dvorana ukrašena je zidnim slikama Zlatka Price i golemim metalnim relefom Stevana Luketića, a njezino je predvorje oslikao zidnim slikama Edo Murtić - mozaik na limenim kvadratima.

Danas su u zgradi smješteni Ministarstvo mora, prometa i infrastrukture i Ministarstvo rada i mirovinskoga sustava Republike Hrvatske.

## Literatura
* *Zagrebački leksikon (A-LJ)*. "LZMK", Zagreb 2006. godina, 531. str.

## Izvori
Sunčeva peć

**Sunčeva peć** je struktura koja koristi energiju Sunčeve svjetlosti da bi stvorile visoke temperature, obično za industrijske potrebe. To se obično ostvaruje sa zakrivljenim ogledalima (ili mrežom ogledala), najčešće parabolična zrcala, koja koncentriraju sunčevu energiju u žarište, gdje se stvaraju visoke temperature, čak i do 3 500 °C. Takve visoke temperature se mogu iskoristiti za dobijanje električne energije, za topljenje čelika, za proizvodnju vodika ili nanomaterijala. 

Najveća Sunčeva peć se nalazi u mjestu Odeillo, u francuskom dijelu Pirineja, koja je puštena u pogon 1970. Ta peć koristi mrežu ravnih ogledala, koja fokusiraju Sunčevu svjetlost u žarište i može dostići temperature i do 3 500&nbsp;°C. Pirineji su odabrani jer imaju i do 300 sunčanih dana u godini. 

Jedan prototip **Schefflerovog reflektora** je konstruiran u Indiji i koristi se kao krematorij. Reflektor ima 50 m<sup>2</sup>, a može stvoriti temperature i do 700&nbsp;°C, čime može zamijeniti 200-300 kg ogrjevnog drva, koje inače koristi krematorij.

## Izvori
Sorbonne

**Sorbonne** je zgrada rektorata nekadašnjeg Univerziteta u Parizu koja se nalazi u Latinskom kvartu na lijevoj obali Sene u Parizu.

Danas je u njoj rektorat  nekoliko pariških univerziteta, a to su:
* Univerzitet Panthéon-Sorbonne (Pariz I)
* Univerzitet Sorbonne-Nouvelle (Pariz III)
* Univerzitet Paris-Sorbonne (Pariz IV)
* Univerzitet René Descartes (Pariz V)
* 2 fakulteta École pratique des hautes études i École nationale des chartes i Biblioteka Sorbonne

## Historija
Sorbonnu je osnovao 1257. teolog Robert de Sorbon i po njemu se zove Collège de Sorbonne, teološki fakultet za siromašne učenike. Uskoro je Collège de Sorbonne skraćeno Sorbonne postao toliko slavan da je postao sinonim za Univerzitet u Parizu, iako je zapravo bio samo jedan od njegivih fakulteta, na kome su se vodile slavne filozofske i političke rasprave onog vremena, oscilirajući između konzervativizma i liberalizma. Tokom 17. vijeka zgradu Maison de Sorbonne obnovio je u baroknom stilu arhitekt Jacques Lemercier i na zahtjev kardinala Richelieu u njoj je 1622. smješten rektorat.

Za vrijeme Francuske revolucije Sorbonna je 1791. zatvorena, a 1801. postaje umjetnički atelje. Nakon napoleonske restauracije ponovno se koristi u univerzitetske svrhe. Za kralja Louis XVIII, u nju se smješta 1821. Académie de Paris i École des Chartes. Krajem 19. vijeka Treća Francuska Republika ponovno je obnavlja i osniva Sorbonne-Nouvelle kao svetište duha i znanja. Sorbonna je bila centar masovnih studentskih demonstracija i protesnih akcija tokom maja 1968. godine. Nakon tog je stari Univerzitet u Parizu reorganiziran i podjeljen na više autonomnih univerziteta.

## Reference

## Vanjske veze

* La Chancellerie des Universités de Paris
Kockica

**Kockica** se može odnositi na:

* Kockica (zgrada), u Zagrebu, nekadašnje sjedište SK Hrvatske;
* Kocka kocka kockica, popularna dječja emisije Radiotelevizije Beograd 
** Branko Radivojević Kockica, njen voditelj
Bitka na Bosanskim visoravnima

**Hrvatsko-Bugarska bitka** (27. svibnja 927. godine) u bosanskim visoravnima u kojoj je hrvatski vladar Tomislav porazio bugarsku vojsku pod vodstvom kneza Alogobotura.

Godine 924. Bugari su napali Srbiju i porazili župana Zahariju, koji je potom pronašao sklonište u Hrvatskoj. Ovo je bio povod napadu kojeg je bugarski car Simeon izvršio na Hrvatsku poslavši jednog od svojih knezova.

Poraz bugarske vojske, u to doba jedne od najjačih u Europi, pokazuje moć hrvatskih vojnih snaga u to doba.

Car Simeon je, naime, umro istog dana.

Prema Konstantinu Porfirogenetu, Hrvatska je u to doba mogla podići kopnenu vojsku 100 000 pješaka i 60 000 konjanika što se smatra nepouzdanim i pretjeranim. Na primjer, vrela slično govore i o Fridriku Barbarossi, koji je tokom Trećeg Križarskog rata podigao vojsku od 100 000 vojnika i 20 000 viteza, što povjesničari također odbacuju.

## Povijesni izvori
* Theophanes Continuatus

:*Na 27 mjeseca Maja, tokom 15. indikcije, Symeon, vladar Bugara, vodio je vojsku protiv Hrvata u bitci dok se borio s njima, biva poražen i svi pod njim bijahu pobijeni ... i Symeon umire u Bugarskoj, što svršava njegov život, nadvladan tugom i slomljena srca ... I čuvši o Simeonovoj smrti, susjedni narodi, Hrvati, Mađari i ostali, odluče napasti Bugare ...*

* Georgius Cedrenus

:*U mjesecu Svibnju, tokom 15. indikcije, Symeon, vladar Bugara, napadne Hrvate, i, u borbi s njima, biva poražen u neprohodnoj regiji i izgubi svu vojsku ... Symeon umire od infarkta u Bugarskoj ... Zatim, čuvši o Simeonovoj smrti, susjedni narodi, Mađari, Srbi, Hrvati i ostali odlučiše napasti Bugare*

* Georgius Hamartolus

:*Na 27 dan u mjesecu svibnju, tokom 15. indikcije, Symeon, Bugarski knez, vodio je bitku protiv Hrvata, i, boreći se, biva poražen, i svi pod njim mrtvi. Zatim napadnut od neizlječivog infarkta, nestade, biva u svemu griješan čovjek ... Postavio je Petra, svog sina, kao kneza ..."*

* Konstantin Porfirogenet

:*Sada, u tom vremenu ti isti Bugari pod Agoboturom uđu u Hrvatsku za rat, i tamo bivaju svi pobijeni od Hrvata*

* Joannesa Zonare:

:*Ali bugarski vladar Simeon, krvožedan i nemiran čovjek, napadne hrvatski narod i, poražen u neprohodnoj regiji, izgubi svu vojsku... Simeon umire slomljenog srca (infarkt).*

* Nestorova kronika (Povijest prošlih vremena):
:*I god 6430 (942). Simeon hodil na horvatov, i pobedili ego horvaty, i umer, ostaviv Petra, svoego syna, knyazem nad bolgarami.*

## Poveznice

* https://web.archive.org/web/20040705170658/http://homepage.mac.com/paulstephenson/trans/theocont5.html
* Bakalov, Istorija na Bǎlgarija, "Simeon I Veliki".
Muzej hrvatskih arheoloških spomenika

**Muzej hrvatskih arheoloških spomenika** (**MHAS**), muzejska ustanova smještena na predjelu Meja u Splitu.

Muzej je izvorno osnovan u Kninu 1893. godine. Poslije Drugog svjetskog rata preseljen je u Split, a od 1976. godine nalazi se u sadašnjoj zgradi.

U fondu muzeja nalazi se bogata i vrijedna zbirka ranosrednjovjekovnih kamenih spomenika, zbirke oružja i oruđa, nakita, novca i drugih predmeta. Osobito su važni epigrafski spomenici 9.-12. stoljeća na kojima se nalaze uklesana imena hrvatskih narodnih vladara i drugih visokih dostojanstvenika.

U MHAS-u je kao konzervator i crtač radio hrvatski slikar Bartol Petrić.

## Izvori

## Vanjske veze
*
Neven Budak

**Neven Budak** (Zagreb, 3. svibnja 1957.), hrvatski povjesničar.

Na *Odsjeku za povijest* Filozofskog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu zaposlen od 1980. Bio je posljednji sekretar komunističke partije na istom fakultetu. Doktorirao je 1991. Sudjelovao na brojnim znanstvenim skupovima u zemlji i inozemstvu. Od 1995. do 2002. održava nastavu iz urbane povijesti na Srednjoeuropskom sveučilištu u Budimpešti. Dobitnik je stipendije Alexander von Humboldt, stipendije Max Planck Instituta i dr. Od 2000. do 2004. godine bio je dekan Filozofskog fakulteta. Od 1999. predsjednik *Hrvatskog nacionalnog odbora za povijesne znanosti*.

## Djela
* Prva stoljeća Hrvatske - Zagreb, 1994.
* vidi Bibliografija na Hrvatskoj znanstvenoj bibliografiji 

## Vanjske veze
* Central European University 
* InfoStudent
* Tko je tko u hrvatskoj znanosti
Viasat History

**Viasat History** je televizijski kanal u vlasništvu Modern Times Group. Emitira dokumentarne filmove o povijesti, kulturi i društvu. Ističu se emisije o prapovijesti, antičkim kulturama, povijesnim bitkama, povijesnim lekcijama, povijesti mora, povijesnim dramama, o događajima i ličnostima koji su mijenjali prošlost.

Dostupan je u skandinavskim zemljama, zemljama istočne i jugoistočne Europe.

U Hrvatskoj se emitira putem DIGI TV-a, Total TV-a, i kabelskog operatera B.net, i to lokaliziran na hrvatski jezik.

## Vanjske veze
* Modern Times Group 
* Viasat History 
* TV raspored za područje Hrvatske
Muzičko školstvo u Srbiji

**Muzičko školstvo** () **u Srbiji** predstavlja aktuelni presek stanja delovanja svih muzičko-obrazovnih ustanova specijalizovanih da prepoznaju i pripremaju nadarenu decu (mlade) za sticanje znanja, pojmova i umeća iz oblasti muzike, uz sistematičnu i kontinuiranu ''nastavu'' (obuku) od strane stručnog ''nastavnog kadra'', a sve to im omogućava dalje muzičko školovanje i napredovanje, ako to žele.

## Nivoi muzičko-obrazovnih ustanova
Muzičko školstvo u Srbiji (slično je stanje i u zemljamljama bivše Jugoslavije) ima četiri osnovna nivoa muzičko-obrazovnih ustanova i to su:

:1. Pripremna muzička škola

::* Muzički vrtić
::* Pripremni razred

:2. Osnovna muzička škola

:3. Srednja muzička škola

:4. Muzički fakultet, akademija ili univerzitet
* Upisu učenika u bilo koji od pomenutih nivoa prethodi provera muzičkih sposobnosti - *[[prijemni ispit]]* (audicija).

## Kakve muzičko-obrazovne ustanove postoje
* Muzičko-obrazovne ustanove mogu biti:
:- državne ili privatne
:- samostalne ili pri nekoj drugoj obrazovnoj ustanovi ili instituciji
:- za slepu i slabovidu decu
:- za decu ometenu u razvoju

## Povezano
* Muzička škola Kosta Manojlović
* Muzička produkcija i snimanje zvuka

## Izvori

## Vanjske veze
* Muzičke i baletske škole Srbije 
* Muzičke škole Srbije
4. krajiška divizija NOVJ

**Četvrta krajiška divizija** NOVJ je formirana 9. novembra 1942. godine u Glamočkom polju, naredbom Vrhovnog štaba. U sastva divizije tada su ušle: Druga, Peta i Šeste krajiške brigade. Od decembra 1942. u sastavu divizije je i Osma krajiška udarna brigada. Tokom 1943. godine iz divizije su izuzete Druga i Peta brigada, tako da su sastav divizije do kraja rata činile Šesta, Osma i Jedanaesta krajiška udarna brigada.

## Borbeni put Četrvrte divizije
Nakon formiranja divizija kao celina učestvovala je krajem novembra i tokom decembra 1942. godine u ofanzivnim operacijama protiv Nemaca i ustaša u dolini Sane i Une. Tokom Operacija „Vajs I“ uspela je da zaustavi i opkoli nemački 737. puk 717. divizije, kojeg je prodor 7. SS divizije i 369. legionarske divizije spasio od uništenja.

Tokom rata divizija je uglavnom delovala na području zapadne i srednje Bosne, sa izuzetkom pohoda u srednju Dalmaciju u septembru 1943. godine. Među uspešnim ofanzivnim operacijama ističu se Napad na Bosansku Dubicu i Napad na Sanski Most oktobra 1943. godine Divizija je učestvovala u Prvoj i Drugoj banjalučkoj operaciji, i u šestomesečnim borbama za Travnik, tokom kojih je poginuo prvi komandant divizije Josip Mažar Šoša.

Tokom završnih operacija divizija je učestvovala u Sarajevskoj operaciji i oslobođenju Karlovca. Zajedno sa Trećom i Desetom divizijom 12. maja 1945. godine, kod Zidanog Mosta, zarobila je nemačku 7. SS diviziju „Princ Eugen“ i 373. legionarsku diviziju.

## Literatura

* Drago Karasijević: ČETVRTA KRAJIŠKA NOU DIVIZIJA, Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd 1988.
* **[[Vojna enciklopedija]]**, Beograd 1975. godina
Čedo Kapor

**Čedo Kapor** (1914 – 2004), učesnik španskog građanskog rata i Narodnooslobodilačke borbe i društveno-politički radnik SFR Jugoslavije.

Takođe je tokom rata bio i fotograf Prvoga udarnog hercegovačko-crnogorskog bataljuna.

## Biografija
Rođen je 7. aprila 1914. godine u Trebinju. Posle završene osnovne škole, izučio je grafički zanat u Beogradu.

Kao mladi radnik pristupio je radničkom pokretu, a 1936. godine je primljen u članstvo Komunističke partije Jugoslavije. Zbog revolucionarnog rada više puta je hapšen, a 1936. je odgovarao i pred Državnim sudom za zaštitu države.

Godine 1936. godine, otišao je u Španiju gde se u redovima Internacionalnih brigada borio za odbranu Španske republike i protiv fašizma. U Španskoj republikanskoj armiji je bio politički radnik u četi, bataljonu i brigadi. Godine 1939. posle pada Barselone i poraza Španske republike, zajedno sa drugim borcima Internacionalnih brigada, odlazi u Francusku. U Francuskoj se sve do kraja 1941. godine nalazio u koncentracionim logorima Sen Siprijen i Girs, gde su bili zatočeni borci Internacionalinh brigada.

Januara 1942. godine uspeo je da se preko Nemačke prebaci u okupiranu Jugoslaviju, gde se odmah uključio u Narodnooslobodilačku borbu. Tokom rata bio je na dužnostima:

* instruktora Operativnog štaba NOP odreda Hercegovine
* zamenika političkog komesara Južnohercegovačkog partizanskog odreda
* sekretar Okružnog komiteta KPJ za Hercegovinu
* političkog komesara Desete hercegovačke udarne brigade
* sekretar Oblasnog Narodnooslobodilakog odbora za Hercegovinu

Bio je član Zemaljskog antifašističkog veća narodnog oslobođenja Bosne i Hercegovine (ZAVNOBiH) i Antifašističkog veća narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ).

Posle oslobođenja Jugoslavije, 1945. godine, nalazio se na raznim odgovornim društveno-političkim funkcijama. Bio je sekretar Oblasnog komiteta KPJ za Hercegovinu; ministar saobraćaja u Vladi Narodne Republike Bosne i Hercegovine; pomoćnik ministra saobraćaja u Vladi FNRJ; predsednik Saveta za lokalnu industriju i lokalne poslove Vlade NR BiH; direktor Direkcije mašinogradnje i metalne industrije BiH; predsednik Narodnog odbora Trebinjskog sreza; član Izvršnog veća NR BiH; sekretar za saobraćaj i puteve BiH i predsenik Odbora za industriju i saobraćaj Skupštine Bosne i Hercegovine.

Bio je član Centralnog komiteta Saveza komunista Bosne i Hercegovine i član Predsedništva CK SK BiH. Više puta je biran za poslanika skupštine BiH i poslanika Savezne skupštine SFRJ. Bio je predsednik Auto-moto saveza Jugoslavije, predsednik Matice iseljenika Bosne i Hercegovine i predsednik Saveznog odbora SUBNOR-a Jugoslavije (do 1974. godine kada ga je na ovoj funkciji nasledio Kosta Nađ).

Umro je 20. marta 2004. godine u Sarajevu. Sin njegovog rođenog brata Gojka, bio je književnik Momo Kapor.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja, među kojima su Orden narodnog oslobođenja i Orden bratstva i jedinstva.

## Literatura

* **[[Vojna enciklopedija]]** (knjiga četvrta). Beograd 1972. godina.
* **Jugoslovenski savremenici - Ko je ko u Jugoslaviji**. Hronometar, Beograd 1970. godina.