Bora Baruh

**Bora Baruh** (Beograd, 19. 11. 1911 - Jajinci, 4. 7. 1942) je bio beogradski pravnik, akademski slikar i učesnik Narodnooslobodilačke borbe. 

Kao borac Suvoborskog partizanskog odreda je marta 1942. godine zarobljen od četnika, te predat Nemcima koji su ga streljali. Čitava njegova porodica (*petoro braće i sestara Baruh*) je stradala u drugom svetskom ratu i Holokaustu.

Bora Baruh je jedan od značajnih predstavnika socijalnog realizma u jugoslovenskoj umetnosti između dva Svetska rata. 

## Biografija

Bora Baruh je rođen u Beogradu 19. 11. 1911. u jevrejskoj porodici. Detinjstvo je proveo na dorćolskoj kaldrmi, a koje je 1914. prekinuo Prvi svjetski rat. Otac Ilija je zatvorio krojačku radnju, te otišao sa srpskom vojskom u rat, dok je majka Bulina sa decom, Borom, Isidorom i Josifom, roditeljima u bugarski grad Vidin. Dečaci su u Vidinu dobili sestru Rašelu-Šelu i započeli svoje školovanje u jevrejskoj osnovnoj školi. 

Po završetku Prvog svetskog rata, 1918. godine, Baruhovi su se vratili u Beograd, gde su na mestu svog nekadašnjeg doma našli samo veliko zgarište. Odlazak u Požarevac bio je privremeni spas za porodicu Baruh, gde se Bora 1921. godine upisao u prvi razred "Državne realne gimnazije" i otkrio svoju ljubav prema slikarstvu. Ipak život Baruhovih iz dana u dan je bivao sve teži, rodile su se još dve devojčice, Simha-Sonja i Berta-Bela. Kako bi prehranio porodicu Borin otac je prihvatio novi posao, a što je značilo i preseljenje u Niš. Borina želja da uči slikarstvo nije jenjavala, te je najviše vremena provodio u svom improvizovanom ateljeu, a korisne pouke mu je davao i profesor slikanja "Prve niške gimnazije" Moša Šaomović.

### Revolucionarni rad

Bora se priključio Naprednom omladinskom pokretu u gimnaziji. Po diplomiranju na Pravnom fakultetu u Beogradu otišao je u Pariz, gde je studirao slikarstvo. U Parizu se uključio u grupu studenata komunista i 1935. primljen za člana Komunistička partija Jugoslavije (KPJ). Te godine izabran je i u "Studentsko jugoslovensko partijsko rukovodstvo" u Parizu. U vreme građanskog rata u Španiji učestvovao je u prihvatanju jugoslovenskih dobrovoljaca za špansku republikansku armiju i organizirao njihovo prebacivanje u Španiju. Godine 1938. pariška policija je otkrila njegov rad i deportirala ga u Kraljevinu Jugoslaviju. 

Po povratku iz Pariza Bora Baruh pristupio je grupi „Život“, koju između ostalih čine Đorđe Andrejević Kun, Mirko Kujačić, Radojica Živanović Noe, Danijel Ozmo, Baja Beraković i Vinko Grdan, čiji je cilj da okupi što veći broj umetnika na osnovama antifašističkog programa. U Jugoslaviji je nastavio ilegalni rad i bio više puta hapšen od policije, a 1940. i zatvoren u koncentracioni logor u Bileći.

### Drugi svetski rat

Avgusta 1941. pristupio je u Narodnooslobodilačku vojsku (NOV) kao komesar Kosmajskog partizanskog odreda. Tokom ustaničkih dana u kosmajskom kraju je organizovao slikarske izložbe, i bio omiljen među meštanima.

Po oslobođenju Užica Bora je radio u Agitpropu u tom mestu. Sa partizanskim jedinicama povukao se u toku 1. neprijateljske ofanzive za Sandžak i u Sjenici 15. 12. 1941. učestvovao na savetovanju PK KP Srbije na kojem je doneta odluka, da se Bora sa ostalim partizanima vrati u Srbiju radi aktiviranja partizanskih jedinica. 

Po povratku u zapadnu Srbiju, Bora Baruh i kosmajski partizani se priključuju Suvoborskom partizanskom odredu, sa kojim su prošli teške marševe i borbe tokom zime 1941/1942. u Srbiji. Tokom boravka sa partizanima, ilegalcima je pravio lažne legitimacije sa nemačkim pečatom radi kretanja po okupiranoj teritoriji.

U martu 1942. godine je zarobljen od četnika, koji su ga predali Nemcima. Poslat je u banjički logor, a zatim streljan 4. VII 1942. godine na strelištu u Jajincima.

## Nasleđe
Jedna ulica u Beogradu od 1946. godine nosi naziv Ulica braće Baruh. Na taj način odata je počast stradanju jedne revolucionarne beogradske porodice, iako je u nazivu ulice izostavljena asocijacija na sestre Baruh. Pored ulice otvorena je i osnovna škola na Dorćolu pod nazivom Braća Baruh i kojoj se nalaze biste Isidora, Josifa i Bore Baruha a na mnogim spomen pločama u glavnom gradu uklesana su imena članova porodice Baruh. Na Novom groblju u Aleji Narodnih heroja sahranjeni su samo posmrtni ostaci Isidora i Josifa Baruha preneti iz Užica posle završetka Drugog svetskog rata.

## Reference

## Literatura

* Mirjana Belić Koročkin, Radivoje Davidović, Povest o braći Baruh, 
* 
* 
* 
* 
* 
* Davidović Radivoje (2024) Od Vajsa do Vinavera-ulice beogradskih Jevreja, Čigoja štampa, Beograd, ISBN 978-86-531-1007-9

## Povezano
* Porodica Baruh
* Jevreji u Narodnooslobodilačkoj borbi