open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amadeov teatar

**Amadeov teatar** osnovan je 1797. godine i zatvoren 1834. godine. Amadeov teatar dobio je ime po svom osnivaču mađarskom grofu Antonu Amadeu de Varkonyu, velikom županu zagrebačkom. Amadeov teatar nalazio se u u nekadašnjoj Blatnoj i Kazališnoj, a danas Demetrovoj ulici, u zgradi u kojoj se nalazi Hrvatski prirodoslovni muzej, i u kojoj se od 2000. godine ljeti održava Klupska kazališno-glazbena scena Amadeo.

Amadeov teatar bio je javna kazališna dvorana, koju je njen vlasnik iznajmljivao poduzetniku – principalu družine s najboljom ponudom. Za kazališne predstave i druge priredbe tiskani su plakati, ulaznice, oglasi i reklame. Na ovim temeljima Amadeov teatar proglašen je prvim zagrebačkim javnim kazalištem. 

## Jezik izvedbi
U Amadeovu teatru predstave su se izvodile uglavnom na njemačkom jeziku s manjim udjelom latinskog jezika. Godine 1832. i 1833. u Amadeovu teatru njemački su glumci izveli prve javne i profesionalne predstave na hrvatskoj kajkavštini. Dragutin Rakovac (1813.-1854.) preveo je dvije komedije Kotzebuea na kajkavski, a Josef Schweigert, redatelj i glumac njemačke družine koja je tada nastupala u Amadeovu teatru, uprizorio je sljedeće predstave: 
* 2. 10. 1832. *Ztari mladosenja i kosharice* (prema Kotzebueu) 
* 28. 1. 1833. *Vkanjeni Vkanitel* (prema Florijanu) 
* 23. 7. 1833. *Ztari zaszebni kuchish Petra III* (prema Kotzebueu). 
Sve tri predstave izveli su njemački glumci koji nisu bili vični hrvatskoj kajkavštini, pa su se na plakatu zadnje predstave ispričali kako će njihova „ostra marljivozt slomiti“ sve jezične prepreke.

## Repertoar
U Amadeovu teatru odigran je sveukupni njemački repertoar standardnih obilježja tadašnje austrijske provincije: drame, opere, baleti i posebna vrsta lakših komada s pjevanjem koja će se kasnije pretvoriti u operetu pod imenom Singspiel. Početkom 19. stoljeća sve se češće pojavljuju pisci bečkoga kruga koji su svojim djelovanjem obilježili postanak bečkog pučkog teatra, bez kojeg je pak nezamisliva geneza hrvatskoga pučkog igrokaza. U nacionalnoj kazališnoj povijesti Amadeov teatar imao je prvenstveno odgojnu ulogu.

## Izvor
* Batušić, N. *Povijest hrvatskoga kazališta*. Školska knjiga, 1978.

## Vanjske veze
* Povijest Hrvatskoga narodnog kazališta 
* Scena Amadeo
Noncello

**Noncello** (za antike zvan *Naone*) je rijeka na istoku Sjeverne Italije u regiji Furlanija-Julijska krajina, duga 15&nbsp;km koja u cjelosti teče kroz tok Provinciju Pordenone.
## Geografija
*Noncello* ima dva izvora kod Cordenonsa (danas predgrađe Pordenonea) koji se spajaju lijevo od Pordenonea, i teku dalje prema jugu kao *Noncello*. Desetak kilometara dalje kod mjesta Prata di Pordenone (Visinale) Noncello ima ušće u rijeku Meduna kao njegova desna pritoka.
*Noncello* je bio važan za razvoj Pordenonea, koji se i razvio kao riječna luka i trgovište u srednjem vijeku, i čije ime također vuče korijen od Noncella (latinsko ime grada bilo je **Portus Naonis** =luka na rijeci Naone).

Preko Noncella i rijeka Meduna i Livenza iz Pordenonea se moglo doploviti do Venecije i Jadranskog mora.

U srednjovjekovnim dokumentima rijeka se spominje se pod imenima *Naunzel* i *Naun*. Od 12. vijeka postoji luka na Noncellu u Podenoneu, koja je kasnije izmještena oko 3&nbsp;km nizvodno. Od 17. vijeka plovidbu po Noncellu regulira Mletačka Republika, koja je za iskrcavanje brodova iz Pordenonea odredila *ugljenarsku rivu* (riva del carbon) 30. marta 1616. Pred kraj stoljeća 27. januara 1690 dozvolila im je da pristaju na željeznoj rivi kod Rialta puno bliže centru.

Od 1672 brodovi s putnicima su redovito plovili za Veneciju, brod je iz Pordenonea kretao u subotu, a do Venecije koja je udaljena je oko 150&nbsp;km riječnim putem stizao je u utorak u četiri sata ujutro. Čak se je i poštanski promet odvijao rijekom.
Promet Noncellom počeo je jenavati nakon pada Mletačke Republike, još veći udarac bio je dolazak željeznice u Pordenone 1855, od tad se Noncellom prevozio samo teret do polovice 20. vijeka.
Danas je dio rijeke kod Pordenonea *Park prirode*.

## Reference

## Vanjske veze
* Fiume Noncello o Naone (Fiumi Italiani) 
* Fotografije rijeke Noncello
Meduna

**Meduna** je rijeka u regiji Furlanija-Julijska krajina na istoku Sjeverne Italije , duga 85&nbsp;km, glavna pritoka rijeke Livenze koja u cjelosti teče kroz Provinciju Pordenone.

## Geografija
Meduna se formira u furlanskim Dolomitima od više alpskih brzaca. Najveći se zove *Canal grande di Meduna* izvire kod *Planine Burlaton* (2121 m) i teče oko 8&nbsp;km nizvodno da spoja sa brzacem *Canal piccolo di Meduna*, koji ima izvor na *Planini Dosaip* (2062 m) i *Vuar* koji ima izvor na *Planini Caserine Alte* (2306 m). Zatim Meduna teče u pravcu istoka do umjetnog jezera *Lago di Ca 'Zul*.

Meduna zatim teče do visoravni *Tramonti di Sopra*, tu prima lijevu pritoku *Viellia*. Neposredno nakon toga Meduna zavija na jug i tu prima sa lijeva potoke; *Chiarchia*, *Tarcenò* i *Chiarzo*. Nakon toga teče do brane Racli, koja je podignuta 1050-ih godina 20. vijeka za umjetno jezero *Lago di Tremonti* kapaciteta 20 milijuna m³. Meduna zatim kod mjesta Chievolis, prima desnu pritoku *Silisia*, nastavlja teći prema jugu i prima desnu pritoku *Muiè* i ulazi u kotlinu Meduno kod mjesta Monteli. Nakon toga se kod mjesta Ponti di Tremeacque (Prata di Pordenone) ulijeva u Livenzu kao njena lijeva i najveća pritoka.

Već nekoliko desetljeća vode Meduna se koriste za proizvodnju električne energije i za navodnjavanje visoravni Spilimbergo. U tu svrhu, izgrađene su tri akomulacije; *Lago di Tremonti* kod mosta Racli, *Lago di Ca 'Zul* i *Lago di Caselve* na pritoci *Silisia*.

## Reference

## Vanjske veze
* Torrenti - Torrente Meduna carta d'identità (Fiumi Italiani)
Kidan (narod)

**Khitan** (; ), **Khitai** ili **Kidan** su naziv za nomadski mongolski narod, koji je od 4. vijeka živio u današnjoj Mongoliji i Mandžuriji. Od 10. vijeka su preuzeli vlast nad sjevernom Kinom i uspostavili dinastiju Liao, ostavivši za sobom relativno malo tragova. Nakon što je dinastija Liao propala godine 1125, mnogi Khitani su se preselili na zapad i uspostavili državu Kara-Kitaj, koju je konačno uništilo Mongolsko Carstvo godine 1218.

## Reference
Armenski alfabet

**Armensko** ili **jermensko pismo** je alfabet koji se od 405/406. god. koristi za pisanje na armenskom jeziku. Izumio ga je Sveti Mesrop Maštoc, armenski lingvist i crkveni vođa koji je prilikom prevođenja kršćanskih tekstova na maternji jezik zaključio kako se za pojedine riječi ne mogu koristiti pisma susjednih naroda jer im nedostaju glasovi karakteristični za armenski. Zato je izmislio alfabet pod uticajem grčkog alfabeta. Ispočetka se sastojao od 36 slova, kojima su od 10. do 12. vijeka dodana još tri. Armenska slova su se sve do uvođenja arapskih brojki u 8. i 9. vijeku koristila i za pisanje armenskih brojki.

## Alfabet

Poslušajte izgovor slova na  ili na .

## Nematerijalna kulturna baština
Armensko pismo i njegovi kulturni izrazi nalazi se na UNESCO-voj Reprezentativnoj listi nematerijalnog kulturnog nasleđa čovječanstva kao element nematerijalnog kulturnog nasleđa u Armrniji. Odluku o upisu donio je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog nasleđa na zasjedanju koje je održano 2019. god.

### Napomene
U gornjoj tablici tipografski simbol "h" () je dijaktrički znak za aspiraciju u Međunarodnom fonetskom alfabetu.
# Kao inicijalni zvuk *ye* , u ostalom *e* .
# Samo u tradicionalnoj ortografiji na početku riječi i za korijene unutar riječi.
# Kao početni zvuk *vo* , u ostalom *o* .
# Armenski Iranci (ogranak Istočnih Armenaca) izgovaraju ovo slovo kao , kao u klasičnom armenskom.
# U reformiranoj ortografiji ovo slovo je zamijenio digraf  koji predstavlja .
# Obično predstavlja  ali postoje neki izuzeci. U klasičnom armenskom աւ na početku riječi (ako ga prati konsonant) predstavlja  (kao *d*'au*'n)*, npr. աւր (awr, , *dan).*

## Izvori

## Vanjske veze
* Unicode (defincija armenskih znakova)
* Omniglot
* Vodnik po armenski abecedi
Pordenone (provincija)

**Provincija Pordenone** (talijanski: *Provincia di Pordenone*, furlanski: *Provincie di Pordenon*) je bila jedna od četiri provincije u talijanskoj regiji Furlanija-Julijska krajina. Glavni i najveći grad pokrajine bio je Pordenone.

## Geografija
Provincija Pordenone imala je 2178&nbsp;km² i 312.359 stanovnika. Na sjeveru i istoku graničila je s provincijom Udine, te s regijom Veneto (provincija Belluno, provincija Treviso i provincija Venecija) na zapadu i jugu.

## Historija
Provincija Pordenone bila je relativno mlada u odnosu na ostale provincije, a nastala je 1968. kad se je odvojila od provincije Udine.

### Općine (comuni)
Od 51 općine koliko ih je provincija Pordenone imala, najveće su bile:

Najmanja općina bila je Barcis sa 280 stanovnika.

## Galerija

datoteka:Pordenone-Municipio.JPG|Zgrada uprave u Pordenoneu
datoteka:Sacile-Palaces.JPG|Sacile
datoteka:Sacile-Livenza1.jpg|Rijeka Livenza kod Sacilea
datoteka:Polcenigo10.jpg|Rijeka Livenza kod Polceniga


## Reference

## Vanjske veze

* Karta općina u Provinciji 
* Dvorci provincije Pordenone
Spasenje

**Spasenje** (gr: σωτηρια *soteria* - spasenje, oslobođenje) je, prema hrišćanskoj teologiji, čin kojim Bog ponovo čoveka dovodi u stanje zajedništva sa sobom.

Potraga za spasenjem u helenskom svetu nije se oslanjala na iščekivanje uspešnog ishoda istorije, kao što je to bio slučaj kod Izraila, već u iskupljenju čoveka od sila koje su ga držale porobljenim, kao što su sudbina i smrt.

Prema hrišćanskom mitu, nakon prvobitnog greha Adama i Eve, njihovo potomstvo je palo u ropstvo greha. Iz ljubavi prema čoveku, Bog je poslao svog sina Isusa da ovaploćenjem, smrću i vaskrsenjem donese spasenje ljudima, zbog čega je nazvan Spasitelj, Hristos, i da ponovo uspostavi čovekov savez sa Bogom, koji je grehom bio narušen. Spasenje takođe odgovara iskupljenju jer je Hristos preuzeo grehe na sebe da bi iskupio čovečanstvo.

"U tome je ljubav, ne što mi zavoljesmo Boga, nego što On zavolje nas, i posla Sina svojega, kao žrtvu pomirenja za grijehe naše".

## Reference

## Vanjske veze
* Spasenje (pravoslavlje.net)
Pulherija

**Elija Pulherija** (, rođ. 19. januara 399. - umrla 18. februara 453. godine) bila je ćerka istočnorimskog (vizantijskog) cara Arkadija, sestra Teodosija II i supruga Markijana. Nosila je titulu *avguste* od 414. sve do svoje smrti i decenijama je bila jedna od najuticajnijih osoba na carigradskom dvoru. Naročito je bila uporna u podršci pravoslavlju i inicirala je vaseljenske sabore u Efesu 431. i Halkedonu 451. godine. Zbog toga se danas poštuje kao svetica i u Pravoslavnoj i u Rimokatoličkoj crkvi.

## Poreklo i mladost

Elija Pulherija je rođena 19. januara 399. kao druga ćerka i drugo dete istočnorimskog cara Arkadija i njegove supruge Elije Eudoksije, ćerke rimskog vojskovođe franačkog porekla Bautona. Pulherija je već imala stariju sestru Flacilu (rođ. 397), a kasnije je dobila i sestre Arkadiju (400) i Marinu (403) i brata Teodosija (401), budućeg cara. Ime je dobila po Arkadijevoj sestri, ćerki Teodosija I i njegove druge supruge Flacile, koja je umrla kao devojčica. Carica-majka Eudoksija je umrla usled posledica pobačaja 6. oktobra 404. godine, a briga o njenom i Arkadijevom potomstvu poverena je evnuhu Antiohu. Evnuh je ubrzo imenovan za velikog komornika (*praepositus sacri cubiculi*) i važio je za jednog od najuticajnijih dvorana. On je organizovao osnovno obrazovanje za carevu decu koje je obuhvatalo časove i grčkog i latinskog jezika i književnosti. Pulherija je nakon Flaciline smrti postala najstarija među Arkadijevom decom, ali su ubrzo sve četvoro ostali siročići kada je i car umro 1. maja 408. godine u vreme kada je imeo tridesetak godina. Srećom, Teodosijeva dinastija je imala odane i sposobne sluge u liku pretorijanskog prefekta Antemija i evnuha Antioha i mali Teodosije II je nasledio presto bez potresa.

## Avgusta Pulherija
Pulherija je već 412. godine postala vodeći član carske porodice kada je na njeno insistiranje lojalni Antioh otpušten iz službe. Po rečima istoričara crkve, savremenika događaja, Sozomena, Pulherija je postala carev *zaštitnik* (grč: επιτροπος).
406.

__NOTOC__
Godina **406.** (**[[rimske brojke|CDVI]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Arkadija i Proba** (ili, rjeđe, **godina 1159. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 406. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Legije u Britaniji dižu ustanak protiv zapadnorimskog cara Honorija i odabiru Marka za novog cara. Marko je, međutim, ubijen i mijenja ga Gracijan.
* august - Zapadnorimski vojskovođa Stilihona uz pomoć Huna i njihovog poglavice Uldina kod današnjeg Fiesolea uništava vojsku 20.000 barbara pod Radagajstom. Radagajst je nakon toga pogubljen, a njegovi sljedbenici ili regrutirani u rimsku vojsku ili prodani u roblje.
* 31.12. &ndash; Vandali, Alani i Svevi masovno prelaze Rajnu kod Mogoncijakuma i napadaju Galiju, što označava kolaps Limesa i svakog pokušaja da se barbari izbace izvan zapadnorimskih granica (tradicionalni datum).
* U rimskim crkvama se prvi put koriste vitraji.
* Znameniti kineski putnik Fa Xian dolazi u Indiju (približni datum).


## Rođenja
* Car Shao od Liu Songa
* Atila, poglavica Huna (približni datum)

## Smrti
* Godigisel, kralj Vandala
* Gu Kaizhi, kineski slikar (r. cca. 344)
* Zhang Tianxi, posljednji vladar države Raniji Liang
Marko (uzurpator)

**Marko** (*Marcus*, ? - 407) je bio rimski uzurpator koji se 406. u Britaniji proglasio za cara. Na osnovu oskudnih podataka dio historičara smatra kako je bio pripadnik tamošnjih vojnih garnizona te da je pobuna bila usmjerena prije svega protiv Stilihona, *magister milituma* i tadašnjeg *de facto* vladara Zapadnog Rimskog Carstva. Ne zna se da li je povod za ustanak bila Stilihonova namjera da lokalne rimske trupe iz Britanije, tada već ozbiljno ugrožene barbarskim napadima, povuče na Kontinent kako bi branili Limes od germanskih napada ili tada široko rasprostranjene optužbe o tome da Stilihon šuruje sa barbarima. U svakom slučaju, pobunjenici nisu bili zadovoljni sa Markovim vodstvom, i on je nakon samo godinu dana ubijen. Vojska je za novog cara izvikala Gracijana.

## Reference
Gracijan (uzurpator)

**Gracijan** (, ? - 407) bio je rimski uzurpator u Britaniji. Godinu dana ranije je izvjesni Marko podigao ustanak protiv zapadnorimskog cara Honorija i sebe proglasio carem. Međutim, tamošnje rimske trupe nisu bile zadovoljne njegovom vladavinom, te su ga ubile, izvikavši Gracijana za cara. U međuvremenu je nakon masovnog prelaska Rajne od strane germanskih plemena krajem 406. i konačnog kolapsa rimskog Limesa, područje Galije došlo pod njihov udar, a Germani su zauzeli današnji Boulogne na obali La Manchea. Stanovništvo i vojska u rimskoj Britaniji, uplašeni da bi Germani mogli poduzeti pohod na Otok, je tražilo da se izvede preventivni udar na Kontinent, ali Gracijan to nije učinio. Zbog toga je došlo do još jedne pobune u kojoj je Gracijan ubijen, a za novog cara proglašen Konstanin III.

## Reference
Radagajst

**Radagajst** (lat: *Radagaisus*, pogubljen 406. godine) je bio kralj jedne od gotskih skupina koji je krajem 405. izveo neuspešni pohod na Italiju.

Po savremenicima događaja, poput Avgustina, Orosija i Olimpijodora iz Tebe, Radagajst je bio kralj Gota (*rex Gothorum*). Za razliku od gotskih poglavara poput Fritigerna ili Alariha, Radagajst je bio poznat kao pristalica tradicionalne gotske vere i često je prinosio žrtve bogovima.

Tokom 405. Radagajst je u krajevima severno od Dunava okupio šarenoliku varvarsku vojsku čija je brojnost impresionirala savremenike. Po Orosiju, koga su docnije sledili Marcelin Komes i Jordanes, Radagajst je predvodio oko 200 000 ratnika, a Zosim je oko 500. godine zabeležio brojku od 400 000 ratnika. Ukratko, ovakve procene su preuveličane ali svedoče da je Radagajstova varvarska vojska bila neubičajno brojna.

Krajem 405. godine Radagajst je upao u rimsku Italiju gde mu je pružen zanemarljiv otpor. Varvarin je zatim podelio svoju vojsku na tri dela i opseo je Firencu. Grad je već bio pred predajom kada mu je u pomoć pritekao Stilihon, vrhovni zapovednik zapadnorimske vojske. Stilihon je predvodeći odrede koje su pored Rimljana činili i Uldinovi Huni i Skiri razbio opsadu Firence i naterao Radagajsta na povlačenje. Kod Fiesole, nekih 8 kilometara severoistočno od Firence, rimska vojska je najposle opkolila varvare. Kada je ponestalo hrane i vode, Radagajst je napustio svoje ljude i pokušao da nađe spas u bekstvu, ali su ga Rimljani zarobili i javno pogubili pred gradskim kapijama Firence 23. avgusta 406. godine.

Radagajstova epizoda je bila višestruko značajna u svetlu slabljenja Zapadnog rimskog carstva početkom 5. veka. Prvo, gotski vladar je okupio i poveo dotada najveću vojsku na Italiju i ugrozio je gotovo direktno i sam Rim. Drugo, najezda Radagajstovih ratnika odbijena je uz pomoć drugih varvarskih poglavara i plemena čime je jasno istaknuta rimska vojna slabost. Najzad, Stilihon je radi odbrane Italije povukao dobar deo rimske vojske sa Rajne i iz Britanije, tako da je rimska Britanija izgubljena 407. godine, dok su u toku zime Vandali, Alani, Svevi i Burgundi prešli zaleđenu Rajnu i počeli trajno da se naseljavaju unutar rimskih granica. Pobeda nad Radagajstom bila je ujedno i poslednja u impresivnom nizu pobeda rimskog vojskovođe Stilihona koji je zbog svog vandalskog porekla svrgnut i smaknut u leto 408. godine.

## Literatura

* *The Prosopography of the Later Roman Empire II*: A.D. 395-527, ed. J.R. Martindale, Cambridge 1980, str. 934.
407.

__NOTOC__
Godina **407.** (**[[rimske brojke|CDVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Honorija i Teodozija** (ili, rjeđe, **godina 1160. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 407. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Nakon smrti kralja Godgisela novim kraljem asdinških Vandala postaje Gunderik. Pod njegovih vodstvom, Vandali, koje prate Svevi i Alani, prodiru kroz nebranjena rimska područja u Galiji sve do Atlantika te zauzimaju grad Burdigala (današnji Bordeaux.
* Gracijan, rimski uzurpator u Britaniji je ubijen od strane tamošnjih pobunjenih trupa. Vojnici za novog cara izvikuju Konstantina III koji ih vodi preko La Manchea na Kontinent, odnosno u Galiju. Konstantinove trupe prodiru na jug sve do grada Arelate (današnji Arles). Taj događaj se tradicionalno smatra početkom kraja rimske vlasti u Britaniji.


## Rođenja
* Car Wen od Liu Songa

## Smrti
* Jovan Hrizostom, episkop i propovjednik
* Marija, supruga rimskog cara Honorija i kćer vojskovođe Stilihona
* Carica Fu Xunying
* Murong Xi, vladar države Kasniji Yan

## Reference
Carica Fu Xunying

**Carica Fu Xunying** (苻訓英) (? -407) bila je carica kineske/Xianbei države Kasniji Yan, odnosno supruga Murong Xija (Car Zhaowen). Otac joj je bio Fu Mo (苻謨), član carske porodice države Raniji Qin, koji je nakon njene propasti ušao u službu države Kasniji Yan kao gradonačelnik prijestolnice Zhongshan. Za vrijeme vladavine cara Murong Baoa otac i većina porodice su joj pogubljeni u pobuni princa Murong Xianga. Murong Xi ju je oženio godine 401. nakon stupanja na prijestolje. Kineski izvori opisuju da je imala apsolutni uticaj na cara, koji je bio spreman ispuniti sve njene, pa i najbizarnije i najhirovitije želje, a što je značajno financijski iscrpilo državu. Kada je godine 407. umrla car je natjerao njenu sestru da izvrši samoubistvo i naredio svim svojim podanicima da plaču za Fu Xunying. Za vrijeme raskošnog pogreba se protiv Murong Xija pobunila vojska i dovela do stupanja Murong Yuna na prijestolje.
Car Wen od Liu Songa

**Car Wen od Liu Songa** ((劉)宋文帝, **(Liu) Song Wen-di**) (407–453), osobno ime **Liu Yilong** (劉義隆), nadimak **Che'er** (車兒), bio je kineski car iz dinastije Liu Song. Bio je treći sin osnivača dinastije cara Wua (Liu Yu). Nakon očeve smrti 422. je prijestolje preuzeo njegov stariji brat Liu Yifu pod imenom car Shao. Godine 424. su dvorski službenici, uvjereni kako Shao nije dostojan carske titule, izvršili puč, svrgnuli i nešto kasnije ubili cara Shaoa, a na prijestolje doveli Liu Yilonga koji je uzeo ime car Wen. Nedugo potom je, iako zahvalan zbog dolaska na prijestolje, Wen dao pogubiti zavjerenike, smatrajući svojom dužnošću da osveti brata.

Wen je vladao 29 godina, a taj je period kasnije postao poznat "administracija Yuanjia" (元嘉之治), te se smatra dobom kada je južna Kina uživala mir i prosperitet. Wen se istakao kao izuzetno sposoban vladar, koji je inzistirao na moralnim kvalitetama i efikasnosti svojih potčinjenih, a sam pokazao veliku štedljivost, ali i spremnost da brine o dobrobiti svojih podanika. Sa druge strane, Wen se pokazao daleko manje sposobnim u vojnim pitanjima, a njegova sklonost da se iz daleke prijestolnice petlja o detalje vođenja ratnih operacija je dovela do niza neuspjeha u sukobima sa suparničkom državom Sjeverni Wei. Oni su pred kraj Wenove vladavine izazvali velika razaranja. U međuvremenu se protiv Wena okrenula i vlastita porodica, odnosno njegov sin krunski princ Liu Shao, koji je 453. pokušao čaranjem izazvati očevu smrt. Wen mu je pokušao oduzeti titulu, na što je Liu Shao reagirao dvorskim pučem u kome je Wen ubijen. Međutim, manje od godinu dana kasnije je Liu Shao svrgnut od mlađeg brata Liu Juna koji je preuzeo prijestolje kao car Xiaowu.

## Izvori
* *[[Knjiga Songa]]*, vol. 5.
* *[[Historija Južnih dinastija]]*, vol. 2 .
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 127.
Anett

**Anett** je žensko ime. Među ličnostima sa tim imenom su:
* Anett Griffel (1990 -), estonska manekenka
* Anett Györe (1981 -), mađarska vaterpolistica
* Anett Kisfaludy (1990 -), mađarska rukometašica
* Anett Kontaveit (1995 -), estonska teniserka
* Anett Pötzsch (1960 -), njemačka umjetnička klizačica
* Anett Schuck (1970 -), njemačka kanuašica
* Anett Sopronyi (1986 -), mađarska rukometašica
* Hege Anett Pettersson (1973 -), norveška rukometašica
* Marie-Anett Mey (1971 -), francuska muzičarka

## Povezano
* Anet (razvrstavanje)
* Anette
* Annett
* Annette (razvrstavanje)
Propovjednik

**Propovjednik** je osoba koja drži propovijedi, odnosno govore kojim slušatelje nastoje preobratiti na svoju religiju ili ih potaći da se ponašaju u skladu sa njenim naukom. Propovjednik se u tom smislu razlikuje od teologa, s obzirom da mu glavno djelovanje nije razvijanje ili tumačenje religijske doktrine nego njeno neposredno prenošenje. Propovijedi se često, osim čisto religijskih, mogu posredno ili neposredno baviti i svjetovnim, odnosno društvenim i političkim pitanjima.

Propovjednici postoje u mnogim kulturama i raznim religijama; obično su istovremeno i svećenici, iako u nekim religijskim zajednicama propovijedi drže i laici. U Katoličkoj crkvi je svećenički red dominakanaca nastao u svrhu propovijedanja, te još uvijek nosi službeni naziv *Ordo Praedicatorum* (na latinskom "Red propovjednika"). Propovjedništvo se kao djelatnost posebno razvilo u okviru protestantskih vjerskih zajednica, u kojima izraz "propovjednik" nerijetko predstavlja sinonim za izraz "svećenik".

U SAD se u drugoj polovici 20. vijeka razvio poseban tip propovjednika koji za propovijedi koristi medij televizije; za njih se koristi izraz televangelisti. 

## Povezano
* Homilija
Car Shao od Liu Songa

**Car Shao od (Liu) Songa** ((劉)宋少帝) (406–424), koji je posthumno dobio titulu **Princ od Yingyanga** (營陽王), osobno ime **Liu Yifu** (劉義符), nadimak **Chebing** (車兵), bio je kineski car iz dinastije Liu Song. Bio je najstariji sin Liu Yua, carskog regenta koji je 420. osnovao dinastiju Liu Song. Prije toga je mladi Liu Yifu 417. bio oženjen za princezu Sima Maoying, kćer Gonga, posljednjeg cara prethodne dinastije Jin. Na prijestolje je stupio poslije očeve smrti 422. Vrlo brzo su vodeći dvorski službenici došli do zaključka kako mladi car, koga su više zanimali životni užici od državničkih poslova, nije dostojan carske titule. Godine 424. su organizirali puč u kome je Shao svrgnut. Mjesec dana kasnije su ga ubili. Za novog cara je proglašen njegov mlađi brat Liu Yilong, koji je, pak, vrlo brzo osvetio brata pogubivši zavjerenike.

|- style="text-align: center;"

|-

|-
408.

__NOTOC__
Godina **408.** (**[[rimske brojke|CDVIII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Basa i Filipa** (ili, rjeđe, **godina 1161. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 408. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Teodozije II nasljeđuje svog oca Arkadija kao car istočne polovice Rimskog Carstva. S obzirom da je dijete, u njegovo ime Carstvom vlada pretorijanski prefekt, Antemije.
* Huni pod poglavicom Uldinom napadaju Istočno Carstvo, paleći granične utvrde na Dunavu i zauzevši grad Castra Martis. Carska vlast reagira pregovarima i nuđenjem plaćanja danka Uldinu, ali nakon što je Uldin zatražio preveliki iznos, dolazi do oružanog sukoba u kome Rimljani uspijevaju potisnuti Hune preko Dunava.
* ljeto - Rimski uzurpator Konstantin III zauzima Hispaniju, uništivši lokalne trupe odane zapadnorimskom caru Honoriju.
* septembar &ndash; Kralj Alarik na čelu vojske Vizigota prodire u Italiju i stavlja grad Rim pod opsadu.


## Rođenja
* Car Taiwu od Sjevernog Weija

## Smrti
* 1.5. &ndash; Arkadije, istočni rimski car
* 23.8. &ndash; Stilihon, rimski vojskovođa (pogubljen)

## Reference
Castra Martis

**Castra Martis** je bila rimska tvrđava (castrum) u provinciji Dacia ripensis. Smještena u današnjeg grada Kula u Vidinskoj oblasti Bugarske. Godine 408. su je napali, i prema izvještajima tadašnjih historičara, na izdaju zauzeli Huni pod poglavicom Uldinom. Taj je napad predstavljao prvi neposredni sukob Rimljana sa Hunima.
Kula (Bugarska)

**Kula** () je grad u Republici Bugarskoj, u krajnje severozapadnom delu zemlje, sedište istoimene opštine Kula u okviru Vidinske oblasti.

13 kilometara zapadno od Kule se nalazi bugarski granični prelaz ka Srbiji i graničnom prelazu Vrška Čuka.

## Prirodni uslovi
**Položaj**: Kula se nalazi u krajnje severozapadnom delu Bugarske, blizu granice sa Srbijom - 13&nbsp;km zapadno. Od prestonice Sofije grad je udaljen 200&nbsp;km severozapadno, a od oblasnog središta, Vidina grad je udaljen 35&nbsp;km jugozapadno.

**Reljef**: Oblast Kule predstavlja najzapadniji bugarskog Podunavlja. Grad se smestio na prvim padinama, koje južnije relaze u masiv Stare Planine, na oko 200 metara nadmorske visine.

**Klima**: Klima u Kuli je konitnentalna.

**Vode**: U oblasti Kule ima više manjih potoka.

## Historija
Oblast Kule je prvobitno bilo naseljeno Tračanima, a posle njih ovom oblašću vladaju stari Rim i Vizantija. Južni Sloveni ovo područeje naseljavaju u 7. veku. Od 9. veka do 1373. g. oblast je bila u sastavu srednjovekovne Bugarske.

Krajem 14. veka oblast Kule je pala pod vlast Osmanlija, koji vladaju oblašću 5 vekova.

1878. g. grad je postao deo savremene bugarske države. Naselje postoje ubrzo središte okupljanja za sela u okolini, sa više javnih ustanova i trgovištem.

## Stanovništvo
Po procenama iz 2007. g. Kula je imala oko 3.500 st. Ogromna većina gradskog stanovništva su etnički Bugari. Ostatak su mahom Romi. Poslednjih decenija grad gubi stanovništvo zbog udaljenosti od glavnih tokova razvoja u zemlji.

Pretežan veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavna.

## Vanjske veze

* www.kula.hit.bg Zvanična stranica grada Kula
Car Taiwu od Sjevernog Weija

**Car Taiwu od Sjevernog Weija** ((北)魏太武帝) (408–452), osobno ime **Tuoba Tao** (拓拔燾), nadimak **Foli** (佛貍), bio je car Kine, odnosno vladar kineske/Xianbei države Sjeverni Wei. Bio je sin cara Mingyuana, a na prijestolje došao 424. Pokazao se kao vojnički sposobni vladar, koji se uspješno odupro napadima suparničke južnokineske dinastije Liu Song pod carem Wenom, te pokorio države Xia, Sjeverni Yan, i, konačno, Sjeverni Liang čime je 439. konačno ujedinjena sjeverna Kina, okončan period Šesnaest Kraljevstava i započeo period Sjevernih dinastija. Pod uticajem svog premijera Cui Haoa je bio pobožni taoist te je budizam, koji se u njegovo vrijeme širio sjevernom Kinom, smatrao opasnošću pod državu. Godine 444. je tako pod Cui Haovim uticajem pokrenuo veliku kampanju istrebljenja budista na područjima pod svojom vlašću, koju će kineski budisti kasnije nazvati prvom od Tri katastrofe Wua. Pred kraj vladavine je narod postao iscrpljen njegovim ratovima sa Liu Songom, a nezadovoljstvo se prenijelo i na dvor. Tamo je godine 452. ubio dvorski eunuh Zong Ai organizirao puč u kome je car Taiwu ubijen. Zong Ai je nakratko na vlast doveo njegovog sina Tuoba Yua, ali je i on ubrzo ubijen. Tek nakon Zong Aijevog ubistva je na prijestolje došao legitimni vladar u obliku Taiwujevog unuka Tuoba Juna koji će vladati kao car Wencheng.

|- style="text-align: center;"

|-

|-

|-

|-

|-

|-

## Reference

* *[[Knjiga Weija]]*, vol. 4, part 1, part 2.
* *[[Historija Sjevernih dinastija]]*, vol. 2.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/bs01.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 119, 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126.
Antemije (prefekt)

**Antemije** je bio vizantijski državnik i pretorijanski prefekt Istoka (405—415), u doba careva Arkadija (395—408) i Teodosija II (408—450). Tokom vladavine mladog Teodosija II, bio je praktični vladar carstva, a u tom periodu je reorganizovao snabdevanje hranom Carigrada i značajno ga proširio podizanjem velikih kopnenih bedema *[[Dvostruki bedemi Teodosija II|Dvostrukih bedema Teodosija II]]*.

## Život

Antemije je, najverovatnije, egipatskog porekla, a pripadao je jednoj od najuglednijih plemićkih porodica tog doba.

On je 404. godine bio *magister officiorum* i verovatno je učestvovao u svrgavanju Jovana Hrizostoma (''Zlatoustog''), iste godine. Naredne godine je postao pretorijanski perfekt Istoka, da bi 406. godine rukovodio prenosom moštiju proroka Samuila u vizantijsku prestonicu. Prema ocenama njegovih savremenika, on je bio stvarni gospodar Vizantijskog carstva tokom maloletstva Teodosija II. Uspeo je da za vreme svoje vladavine, reši nagomilane probleme vizantijske prestonice, koja se značajno proširila i povećala broj stanovnika, tokom jednog veka postojanja. U celosti je reorganizovao snabdevanje hranom glavnog grada i njegove ogromne potrebe za namirnicama. Na udaljenosti od oko 2.5km od Konstantinovog bedema koji je predstavljao kraj grada, Antemije je izgradio nov sistem bedema, koji su danas poznati kao *[[Dvostruki bedemi Teodosija II]]*. Pored značajnog uvećanja korisne površine grada koji je rastao, bedemi su predstavljali savršen sistem u odbrani grada i do kraja njegovog postojanja su bili gotovo nesavladiva prepreka za njegove osvajače.

Ne zna se kako je okončana njegova vladavine i kada je umro, ali je izvesno da je 414. godine Teodosijeva sestra Pulherija preuzela vlast i postavila novog prefekta.

## Povezano
* Teodosije II
* Dvostruki bedemi Teodosija II

## Reference

## Literatura
*
Ekstremadura

**Ekstremadura** () je autonomna pokrajina Španije koja se nalazi u jugozapadnom delu Iberijskog poluostrva, i sastoji se od dve provincije: Cáceres na severu, i Badajoz na jugu. Glavni grad je Merida.

Ekstremadura se graniči na severu sa Kastiljom i Leonom, na jugu sa Andaluzijom, na istoku sa Kastiljom-La Manchom, i na zapadu sa Portugalom.

## Etimologija imena
Postoji više teorija o nastanku imena Ekstremadura. Jedna je da potiče od latinskog imena Ekstrema Dori (), što bi značilo "krajevi reke Duero", ili "na drugom kraju reke Duero", što bi bila aluzija na položaj ove pokrajine koja se nalazi na jugu reke Duero. Ovo ime je takođe bilo ime kojim su Rimljani nazivali zemlje u južnom delu doline reke Duero i njenih pritoka. Međutim, danas je mnogo prihvaćenija teza da se reč Ekstremadura upotrebljavala u doba Rekonkiste, da označi zemlje smeštene na kraju granice hrišćanskih kraljevina sa severa Iberijskog poluostrva sa Al-Andaluzom. Tako ime Ekstremadura dobijaju teritorije na granici Kraljevine Kastilje, oko današnje Provincije Sorije, što bi bila kastiljanska Ekstremadura. Takođe isto ime dobijaju najudaljenije teritorije u prvoj liniji odbrane od Mavara Kraljevine Leon, koja je podrazumevala veliki deo teritorije današnje Cáceres, koja sep rostirala južno sve do taife Badahoz, i ta teritorija bi bila, leonska Ekstremadura.

Španska autonomna pokrajina Ekstremadura ne bi trebalo da se meša sa starom portugalskom provincijom Ekstremadurom, iako je etimološki koren isti.
409.

__NOTOC__
Godina **409.** (**[[rimske brojke|CDIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Honorija i Teodozija** (ili, rjeđe, **godina 1162. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 409. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* U Hispaniji Geroncije, general u vojsci rimskog uzurpatora Konstantina III, diže ustanak i za novog cara proglašava Maksima.
* Koristeći kaos nastao raskolom u rimskoj pobunjeničkoj vojsci, horde Vandala, Alana i Sveva razbijaju garnizone Konstantina III i prodiru u Hispaniju, gdje teritorije Iberijskog poluotoka počinju dijeliti među sobom - Vandali preuzimaju vlast nad provincijom Hispania Baetica (današnja Andaluzija), Sveci Galeciju (današnja Galicija i sjeverni Portugal) dok Alani preuzimaju Luzitaniju (ostatak suvremenog Portugala i špansku Extremaduru). 
* Vizigotski kralj Alarik I po drugi put stavlja Rim pod opsadu; nakon toga postiže sporazum sa Senatom i postavlja Priska Atala za novog cara Zapadnog Carstva.
* Građanski rat i barbarska puštošenja izazivaju veliku glad na području Hispanije, Galije i Italije.
* Car Mingyuan nasljeđuje Daowua na prijestolju sjeverne kineske dinastije Sjeverni Wei.


## Rođenja
* Liu Yikang, kineski političar

## Smrti
* Serena, nećaka cara Teodozija I, supruga Stilihona (pogubljenje u Rimu)
* Car Daowu od Sjevernog Weija
* Gao Yun
* Carica Li

## Reference
Maksim od Hispanije

**Maksim** (*Maximus*, ? - 422?), također poznat i kao **Maksim Tiran** (*Maximus Tiranus*) bio je rimski uzurpator iz Hispanije. Godine 408. je Hispaniju zauzeo Konstantin, uzurpator koji se pobunio protiv zapadnorimskog cara Honorija. Međutim, već sljedeće godine je Geroncije, Konstantinov general na čelu trupa u Hispaniji, otkazao Konstantinu poslušnost i kao novog cara istakao Maksima. Geroncijeve trupe su iz Hispanije napale Konstantina u Galiji i nanijele mu poraz, ali ga nisu uništile. Vidjevši kako su dvije suparničke pobunjeničke vojske iscrpljene, Honorije je poslao svog vojskovođu Konstancija u protivnapad; on je uspio poraziti obojicu. Nakon Geroncijeve smrti u bitci kod Arlesa 411. Maksim se predao Honoriju; život mu je pošteđen nakon što je pristao da se povuče u samostan.

Godine 420. je još jedan Maksim iz Hispanije sebe proglasio carem; pogubljen je 422. Historičari nisu sigurni da li je riječ o istoj osobi.

## Izvori
* Elton, Huges, "Maximus (409-422 A.D.)", ''De Imperatoribus Romanis''

## Vanjske veze
* Coins of Maximus
Unchained Melody

**Unchained Melody** je pjesma iz 1955 koju su komponirali *Alex North* (muzika) i *Hy Zaret* (stihovi). Ponovno je izdana 1965 u obradi američkog pop dueta The Righteous Brothers, nakon toga postala je jedna od pjesama sa najviše izvedbi u 20. vijeku, sa preko 500 varijanti na stotinjak raznih jezika

Alex North je komponirao tu pjesmu 1955, kao soudtrack za mračni zatvorski film *Unchained* (Neokovan), pjesmu je otpjevao *Todd Duncan*. Nakon njega muzičar *Les Baxter*, izdao instrumentalnu verziju pjesme za Capitol Records, koja se popela na # 2 na američkoj top ljestvici. Pjesmu je izveo i *Al Hibbler* za Decca Records (dosegla je # 3 na Billboard ljestvici), *Jimmy Young* snimio je svoju verziju koja se popela # 1 britanske ljestvice), *Roy Hamilton* snimio je za Epic Records svoju verziju koja je dosegla # 1 na R & B listi i # 6 na pop ljestvici. Nakon njih slijedile su stotine drugih izdanja.

Ipak najslavija verzija je ona iz 1965 u izvedbi Righteous Brothersa (zapravo pjesmu je otjevao samo jedan član tog dua Bobby Hatfield) pjesma je 
postala sastavni dio svakog američkog jukeboxa na kraju 20. vijeka.

Interes za nju ponovno je oživio kad je iskorištena 1990-ih u popularnom filmu Duh.

## Lista poznatih muzičara koji su izveli "Unchained Melody"
* 1956 - Harry Belafonte
* 1965 - The Righteous Brothers (Bobby Hatfield)
* 1968 - Sonny & Cher
* 1969 - Roy Orbison
* 1977 - Elvis Presley
* 1978 - Willie Nelson
* 1989 - U2
* 1997 - LeAnn Rimes
* 2002 - Gareth Gates
* 2005 - Cyndi Lauper
* 2006 - Il Divo
* 2006 - Barry Manilow

Muzički časopis Rolling Stone je *Unchained Melody* 2004, stavio na #365 od 500 
najboljih pjesama svih vremena.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Unchained Melody'' na portalu Last.FM
* stihovi pjesme 'Unchained Melody'
Prisk Atal

**Prisk Atal** je bio jedan od uticajnih senatora u Rimskom carstvu, tj. u Zapadnom rimskom carstvu početkom 5. veka. Bio je gradski prefekt 409. godine. Vizigoti su ga dva puta proglašavali za cara u Raveni, kako bi naterali Honorija, pravog cara, da sklopi sa njima povoljan dogovor. Oba puta Atal Prisk je samo kratko vladao, nekoliko meseci tokom 409. godine i par meseci tokom 414. godine. Prva vladavina Atala Priska se završila kada je Alarik I pomislio da njegov položaj zapravo šteti pregovorima sa Honorijem, a druga se neslavno završila kada su ga zarobili Honorijevi ljudi. Atal je onda proveden u Honorijevoj trijumfalnoj povorci 416. godine, pre nego što je umro u egzilu na Liparskim ostrvima.
Gao Yun (car)

**Gao Yun** (高雲, 고운) (? -409), neko vrijeme sa imenom **Murong Yun** (慕容雲), kurtoazno ime **Ziyu** (子雨), formalno **Car Huiyi od (Kasnijeg)/(Sjevernog) Yan** ((後)/(北)燕惠懿帝), bio je car koga dio historičara, ovisno o različitim kriterijima, smatra posljednjim vladarom kinesek/Xianbei države Kasniji Yan, a dio prvim vladarom njene države-nasljednice Sjeverni Yan. Bio je rodom Korejac i potomak kraljevske kuće Goguryeoa, odnosno njenih članova koje je zarobila država Raniji Yan. Nakon što je caru Murong Baou pomogao ugušiti pobunu svog sina Murong Huija, Murong Bao ga je formalno usvojio. Carem je postao 407. nakon što se narod zbacio tiranskog cara Murong Xija (car Zhaowen). Tokom kratkotrajne vladavine je nastojao uspostaviti savez sa državom Goguryeo. Godine 409. je ubijen u nikada razjašnjenim okolnostima, te ga je naslijedio njegov bliski prijatelj i vojskovođa Feng Ba (car Wencheng).

## Reference
Carica Li (Huiyi)

**Carica Li** (李皇后, osobno ime nepoznato, ? -409?) bila je carica koju dio historičara, ovisno o kriterijima, smatra posljednjom caricom kineske/Xianbei države Kasniji Yan, a dio prvom caricom njene države-nasljednice Sjeverni Yan, odnosno supruga cara Gao Yuna (car Huiyi). O njoj se ne zna gotovo ništa, pa ni to da li je Gaov krunski princ Gao Pengcheng (高彭城) bio njen sin. Umrla je 409. za vrijeme ili nedugo nakon atentata na Gao Yuna, a Gao Yunov nasljednik Feng Ba ju je 410. zajedno sa Gao Yunom dao pokopati uz carske počasti.

|- style="text-align: center;"

|-

|- style="text-align: center;"
Liu Yikang

**Liu Yikang** (劉義康) (409–451), nadimak **Chezi** (車子), bio je kineski princ iz dinastije Liu Song. Bio je sin njenog osnivača cara Wua (Liu Yu), poslije služio kao premijer svom bratu caru Wenu. Prvo je godine 427. bio imenovan za pomoćnika premijeru Wang Hongu, da bi nakon njegove smrti došao na čelo vlade. Kineski historijski izvori ga opisuju kao izuzetno inteligentnu i sposobnu osobu, velikim dijelom zaslužnu za to što je vladavina cara Wena ostala zabilježena kao period mira, stabilnosti i prosperiteta. Međutim, godine 440. je došao u carevu nemilost zbog navodnog sudjelovanja u zavjerama sa ciljem svrgvanja brata. Tada je smijenjen, te mu je pošteđen život samo zahvaljujući uticaju careve sestre princeze Xingdi. Nakon njene smrti 444. je izgubio zaštitu, da bi 445. bio povezan sa zavjerom Fan Yea. Liu Yikang ga je konačno odlučio likvidirati za vrijeme poraza u ratu sa državom Sjeverni Wei. Liu Yikangu je naređeno da izvrši samoubistvo, ali je on to kao budist odbio učiniti, te je zbog toga zadavljen.
Galicija (Španija)

**Galicija** (galicijski: **Galicia** [ɡaˈliθa]  ili **Galiza** [ɡaˈliθja], španjolski: **Galicia** [ɡaˈliθja]), španjolska autonomna zajednica smještena na krajnjem sjeverozapadu Pirenejskog poluotoka. Nalazi se na obali Atlantskog oceana, graniči na jugu s Portugalom, na istoku s Asturijom i Kastiljom i Leónom (provincije Zamora i León).

Galiciji također pripadaju arhipelag Cíes (kojeg čine otoci Faro, Monteagudo i San Martiño), arhipelag Ons (kojeg čine otoci Ons i Onza), i arhipelag Sálvora (kojeg čine otoci Sálvora, Vionta y Sagres), kao i drugi otoci kao Cortegada, Arosa, Sisargas, i Malveiras; većina ih pripada nacionalnom parku *Islas Atlánticas* (Atlantski otoci).

Galicija se dijeli na četiri provincije: La Coruña (galicijski: *A Coruña*), Lugo, Orense (galicijski: *Ourense*) i Pontevedra. Glavni grad je Santiago de Compostela. Galicija je priznata kao povijesna nacija u svom Statutu autonimije iz 1981. godine.

Službeni jezik u Galiciji, pored španjolskog, je i galicijski jezik (galicijski: *galego*, španjolski: *gallego*). Jezik se smatra srodnim portugalskom jeziku, a prema nekim podjelama on je portugalski dijalekt.
Galecija

**Galecija** (također **Galekija**; ; do 4. vijeka **Kalekija** ili **Kalecija**, ) je bila rimska provincija, a kasnije i rano srednjovjekovno kraljevstvo na sjeverozapadu Hispanije čija teritorija otprilike odgovara današnjem sjevernom Portugalu i španskim oblastima Leon, Asturija i Galicija.

Ime je dobila po Galecima, keltskom plemenu koje se prvi put spominje u 2. vijeku kada je Rimljanima pružalo žestok otpor i kasnije služilo kao najamna vojska. Njihova oblast je konačno pokorena u Kantabrijskim ratovima u drugoj polovici 1. vijeka pne. kada postaje dio Rimskog Carstva. Godine 409. su je osvojili Svevi i u njoj osnovali Svevsko Kraljevstvo Galicija, koje su krajem 6. vijeka zauzeli Vizigoti. Kasnije je na njegovom području nastala Kraljevina Galicija.

## Vanjske veze

* Alfonso Carbonell Lombardero, "The Gaels in Gallaecia" 
* Luís Magarinhos Igrejas, "Sobre a origem e significado das palavras Portugal e Galiza" 
* Detailed map of the Pre-Roman Peoples of Iberia (around 200 BC) 
* Rutas Arqueolóxicas do Eixo Atlántico - Roteiro Arqueológico do Eixo Atlântico
410-e

**410-e** su decenija koja je počela 1. januara 410. i završila 31. decembra 419.

## Događaji i trendovi
* 24.8. 410 - Vizigoti pod Alarikom zauzimaju, pljačkaju i razaraju Rim, pri čemu nestaju brojni artefakti dotadašnje rimske civilizacije, a Zapadno Rimsko Carstvo gubi autoritet u Evropi.
* 410 - Zapadnorimski car Honorije donosi odluku o tome da rimske trupe trajno napuste Britaniju.
* Vizigoti se naseljavaju u Hispaniji.

## Reference
Lignano Sabbiadoro

**Lignano Sabbiadoro** (furlanski: *Lignan*) je kupališni grad na obali Jadranskog mora u regiji Furlanija-Julijska krajina u Sjevernoj Italiji. Do 1959. Lignano je bio dio općine (comune) Latisana, nakon čega je samostalan grad i općina.

## Geografija i klima
Lignano leži na zelenom poluotoku udaljenom šesdesetak km od Udina, na polovici puta (90&nbsp;km) između Venecije i Trsta. Lignano Sabbiadoro se nalazi između Lagune Marano, lijeve obale rijeke Tagliamento i Jadranskog mora.

## Historija
Lignano je počeo nicati početkom 20. vijeka kao mjesto u kojem je izgrađeno nekoliko turističkih objekata do kojih se moglo doći samo morem. Godine 1926. izgrađena je cesta do Latisane. Prvi stalni stanovnici naselili su se tek 1931. godine, nakon isušivanja obližnjih močvara. Pridjev *Sabbiadoro* ("zlatni pjesak") dodat je imenu grada 1935. zbog reklamnih razloga.

Za vrijeme Drugog svjetskog rata u završnim operacijama, Treći Reich je u maju 1945. evakuirao dio svojih jedinica i vojnog osoblja iz Istre i Trsta pred nadirućim jedinicama Jugoslavenske armije, tako da je se na ušću Tagliamenta našlo 26 brodova sa 6000 dobro naouružanih vojnika. To je ozbiljno zabrinulo 21. bataljon novozelandske vojske koji je upravo oslobodio taj kraj, jer ih je bilo samo 300. Međutim, demoralizirani Nijemci predali su se 4. maja 1945. godine.

## Privreda
Lignano se nakon Drugog svjetskog rata naglo razvio kao ljetovališno mjesto s puno turističkih objekata i kuća za odmor. Pješčana plaža u Lignanu duga je 8&nbsp;km i podjeljena na tri dijela: *Sabbiadoro*, *Pineta* i *Riviera* uz koju ima puno ugostiteljskih i objekata za zabavu turista. Lingano ima marinu koja je izrasla u jednu od najopremljenijih i najvećih u Evropi, sa 5000 vezova i 8 dokova. Broj turista koji ljetuju u Linganu je vrlo visok, na godinu ga posjeti oko 4,000.000 turista brojnih nacionalnosti. Početkom 21. vijeka, Lignano je nastupao zajednički sa Gradom i Akvilejom kao turistički konzorcij Donje Furlanije koji je trebao potaknuti razvoj privrede.

## Gradovi prijatelji
*  Ketchum

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice komune Lignano  
* Službeni turističko mjesto Lignano Sabbiadoro
* Historical portal of Lignano Sabbiadoro
Suzenje

**Suzenje** je izlučivanje suza.

Kod zdravog oka u fiziološkim uvjetima tokom dana izluči se oko 30 kapi suza. Pojačano, refleksno suzenje nastaje pri podražaju oka stranim česticama ili nadražajnim plinovima. Suzenje može biti pojačano i emocionalnim podražajem ili fiziološkom boli (plakanje).

Kod nekih bolesti suzenje može biti vrlo smanjeno ili odsutno.
Suza (razvrstavanje)

Riječ ili ime **Suza** može biti:
* **suza** ili suze, tekućina koju luče suzne žlijezde;
* Suza (grad), drevni elamski grad, danas ruševine kod mjesta Šuš u Iranu;
* Suza (Kneževi Vinogradi), naselje u općini Kneževi Vinogradi, Hrvatska;
* **Suza**, žensko ime od milja (Suzana); također: Suzanica, Suze, Suzi, Suzica.

## Povezano
* 
*