Sveti arhijerejski sinod

**Sveti arhijerejski sinod** Srpske pravoslavne crkve je neka vrsta crkvene vlade, odnosno najviša izvršna (upravna i nadzorna), kao i sudska vlast u djelokrugu definisanom Ustavom Srpske pravoslavne crkve.

Predsjednik Svetog arhijerejskog sinoda je Porfirije (patrijarh srpski).

## Sastav

Sveti arhijerejski sinod sastavljaju patrijarh, kao predsjednik i četiri eparhijska arhijereja, kao članovi.

Članove Svetog arhijerejskog sinoda bira Sveti arhijerejski sabor na dvije godine i to svake godine po dvojicu. Biraju se za vrijeme redovnog proljećnog zasjedanja Svetog arhijerejskog sabora u maju, pa im mandat traje do sabora za dvije godine. Do 2005, Sinod je osim patrijarha činilo četiri člana i svake godine su birana po dva nova člana kada starim istekne mandat. Od maja 2005, Sinod čini šest vladika i patrijarh, a 2007. je ponovo vraćeno na četiri člana i patrijarha.

Sveti arhijerejski sinod odlučuje, pod predsjedništvom patrijarha, o redovnom i vanrednom sazivu Svetog arhijerejskog sabora.

Sveti arhijerejski sinod donosi svoje odluke jednoglasno ili većinom glasova. Pri jednakoj podjeli glasova odlučuje glas predsjednika.

## Djelokrug

Sveti arhijerejski sinod:

* održava dogmatsko i kanonsko jedinstvo i stalnu vezu sa ostalim pravoslavnim crkvama;
* čuva i brani čistotu učenja pravoslavne crkve o vjeri i moralu, suzbija svako nepravilno učenje, vjerske i moralne predrasude, praznovjerice i štetne običaje;
* stara se o širenju pravoslavne vjere i rukovodi poslovima unutrašnje i spoljašnje crkvene misije;
* stara se o zbližavanju i ujedinjenju hrišćanskih crkava;
* ocjenjuje, odobrava, i prema nahođenju nagrađuje udžbenike vjeronauke, i knjige vjersko-moralne sadržine uopšte;
* bdi nad životom i radom bogoslovskih i monaških škola, ustanova i zavoda za spremanje i vaspitanje kandidata za sve crkvene službe; bira nastavničko i vaspitačko osoblje, i stara se za njihovu spremu, postavlja ga i razrješava od dužnosti;
* stara se za unapređenje crkvene književnosti; bira stipendiste za izučavanje pojedinih predmeta i, određuje nagrade za pisce;
* bira urednika i upravlja službenim listom Srpske pravoslavne crkve i drugim zvaničnim izdanjima;
* rukovodi poslovima oko prevoda i izdavanja Svetog pisma, djela svetih Otaca i radova vaseljenskih i pomjesnih crkvenih sabora;
* bdi da se svete tajne najtačnije vrše i održava blagoljepije, pravilnost i jednoobraznost u vršenju crkvenog bogosluženja;
* ocjenjuje i izdaje bogoslužbene knjige i njihove prevode;
* ocjenjuje i odobrava izradu ikona za crkvenu i privatnu upotrebu;
* izdaje uputstva za gradnju svetih hramova i manastira;
* daje uputstva za izradu crkvenih utvari, odežda i ostalih crkvenih potreba;
* stara se o jednobraznosti i usavršavanju crkvenog pojanja, osniva i nadzire pojačke škole;
* stara se o čuvanju svetih moštiju svetaca, o ikonama i o drugim sveštenim predmetima;
* stara se o crkvenoj umjetnosti, crkvenim umetničkim spomenicima, starinama i crkvenim muzejima;
* daje objašnjenje po propisima u spornim pitanjima o crkvenom braku, i štiti svetinju crkvenog braka;
* vodi brigu o crkvenim dobrotvornim i vaspitnim zavodima i ustanovama;
* vodi nadzor nad radom arhijereja;
* vodi brigu o udovim eparhijama i postavlja administratore eparhija;
* daje čin arhimandrita i naprsni krst protojerejima, na pismeni obrazložen prijedlog eparhijskog arhijereja;
* rukuje crkvenim fondovima i zadužbinama (zakladama) koje su njegovoj upravi povjerene;
* stara se da se odnos Crkve i Države i interkonfesionalni odnosi u smislu zakona tačno i bez štete po pravoslavnu Crkvu održavaju;
* priprema dnevni red i sprema prijedloge za Sveti arhijerejski sabor, i izvršuje njegove odluke;
* obrazuje odbore (sekcije) stručnih lica radi pripremanja gradiva za rad svoj i Svetog arhijerejskog sabora;
* bira u sporazumu sa patrijarhom činovnike i kancelarijsko osoblje svoje i Velikog crkvenog suda;
* predlaže na odobrenje Svetom arhijerejskom saboru svoj poslovnik;
* raspravlja sve sukobe o nadležnosti crkvenojerarhijskih vlasti, ukoliko Ustavom nije drukčije naređeno;
* vodi vrhovni nadzor nad radom udruženja sveštenstva mirskog i monaškog reda, kao i svih drugih udruženja koja rade na korist vjere i pravoslavne Crkve;
* proučava izvještaj Velikog crkvenog suda i sprovodi ga Svetom arhijerejskom saboru s mišljenjem i predlogom;
* podnosi godišnji izvještaj o svome radu Svetom arhijerejskom saboru;
* konačno rješava o osnivanju, spajanju i razdruživanju manastira;
* vrši i sve druge poslove po ovom Ustavu koje mu Sveti arhijerejski sabor naročito povjeri;
* sudi u prvoj instanciji:
** međusobne nesuglasice arhijereja;
** kanonske krivice arhijereja;
** disciplinske službene krivice svojih organa i presuđuje njihove razmirice;
** u poslednjoj instanciji disciplinske krivice nastavnog osoblja duhovnih škola.

## Članovi

Dosadašnji članovi Sinoda (osim patrijarha) bili su: 

### 20. vek

* Gavrilo Dožić ±1926 (mitropolit crnogorsko-primorski)
* Dositej Vasić ±1928 (episkop niški)
* Maksimilijan Hajdin 193?—1936 (episkop gornjokalovački) 
* Dositej Vasić 193?—193? (mitropolit zagrebački) 
* Emilijan Piperković 19??—1947 (episkop timočki) 
* Jovan Ilić 19??—1947 (episkop niški)
* Josif Cvijović 194?—1947 (mitropolit skopski)
* Nektarije Krulj 194?—1947 (episkop zvorničko-tuzlanski) 
* Venijamin Taušanović 194?—1947 (episkop braničevski) 
* Venijamin Taušanović 1950—1952 ili 1951—1953 (episkop braničevski)
* Makarije Đorđević 1950—1952 ili 1951—1953 (episkop budimljansko-polimski) 
* Nikanor Iličić 1950—1952 ili 1951—1953 (episkop sremski) 
* Vasilije Kostić 1950—1952 ili 1951—1953 (episkop banjalučki)
* Stefan Boca 1966—1968 ili 1967—1969 (episkop dalmatinski) 
* Vladislav Mitrović 1978—1980 ili 1979—1981 (mitropolit dabrobosanski) 
* Sava Vuković 1978—1980 ili 1979—1981 (episkop šumadijski)
* Sava Vuković 1984—1986 ili 1985—1987 (episkop šumadijski)
* Vladislav Mitrović 1985—1987 ili 1986—1988 (mitropolit dabrobosanski)
* Vasilije Vadić 1987—1989 ili 1988—1990 (episkop sremski) 
* Sava Andrić 1987—1989 ili 1988—1990 (episkop vranjski) 
* Stefan Boca 1988—1990 ili 1989—1991 (episkop žički)
* Sava Vuković 1988—1990 ili 1989—1991 (episkop šumadijski)

### 21. vek

* Episkop bački Irinej (2001—2003)
* Episkop vranjski Pahomije (2001—2003)
* Episkop braničevski Ignatije (2003), privremeno zamenjivao episkopa Pahomija 
* Mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije (2002—2004)
* Episkop šabačko-valjevski Lavrentije (2002—2004)
* Episkop niški Irinej (2003—2005)
* Episkop zahumsko-hercegovački Grigorije (2003—2005)
* Episkop šumadijski Jovan (2004—2006)
* Episkop budimljansko-nikšićki Joanikije (2004—2006)
* Mitropolit zagrebačko-ljubljanski Jovan (2005—2007) 
* Episkop zvorničko-tuzlanski Vasilije (2005—2007)
* Episkopp bački Irinej (2005—2007)
* Episkop timočki Justin (2005—2007)
* Episkop bihaćko-petrovački Hrizostom (2006—2009), član zamenik (2009—2011)
* Episkop mileševski Filaret (2006—2009)
* Mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije (2007—2011), zamenik patrijarha (2008—2010)
* Episkop žički Hrizostom (2007—2009), član zamenik (2009—2011)
* Episkop niški Irinej (2009—2010), patrijarh (od 2010)
* Episkop bački Irinej (od 2009)
* Episkop dalmatinski Fotije (2009—2011)
* Episkop zahumsko-hercegovački Grigorije (2009—2011)
* Episkop sremski Vasilije (od 2011) 
* Episkop šumadijski Jovan (od 2011)
* Episkop budimljansko-nikšićki Joanikije (od 2011)

Od maja 2007. sekretar Sinoda je protojerej-stavrofor Savo B. Jović.

## Izvori

## Napomene

## Povezano
* Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve