1981. na filmu

**[[1981]]. godina bila je značajna za filmsku umjetnost** te je uključivala neke hvaljene filmove, kao što su *[[My Dinner with Andre|Moja večera s Andreom]]*, *[[The Evil Dead|Zla smrt]]*, *[[Mephisto (1981 film)|Mephisto]]*, *[[Američki vukodlak u Londonu]]*, *[[Excalibur (film)|Excalibur]]*, *[[The Fox and the Hound|Lisica i pas]]*, *[[Blow Out|Pucanj nije brisan]]*, *[[Das Boot|Podmornica]]*, *[[La Femme d'à côté|Žena preko puta]]*, *[[Gallipoli (1981 film)|Galipolje]]*, *[[Reds (film)|Crveni]]*, *[[Heavy Metal (film)|Heavy Metal]]*, *[[Diva (1981 film)|Diva]]*, *[[Otimači izgubljenog kovčega]]*, *[[Pixote]]*, *[[Człowiek z żelaza|Čovjek od željeza]]* i *[[Arthur (film, 1981)|Arthur]]*.

Značajniji anime film bio je *[[The Sea Prince and the Fire Child|Morska princeza i vatreno dijete]]*. Na području Jugoslavije, značajniji filmovi bili su *[[Ritam zločina]]*, *[[Gosti iz galaksije]]*, *[[Sjećaš li se Dolly Bell?]]*, *[[Erogena zona (film)|Erogena zona]]* i *[[Samo jednom se ljubi]]*.

## Događaji
* 19. januar - Metro Goldwyn Mayer od tvrtke Transamerica Corporation preuzima United Artists, jedan od dotada najvećih i najuglednijih hollywoodskih studija, koji je prethodne godine doveden do bankrota katastrofalnim fijaskom filma *[[Heaven's Gate (film)|Heaven's Gate]]*.
* 20. januar - Ronald Reagan preuzima dužnost predsjednika SAD, postavši prvi glumac koji je došao na tako visoku dužnost; iako su njegovi konzervativni i desničarski stavovi u opreci sa većinski liberalnim i ljevičarskim stavovima njegovih bivših kolega u Hollyoowdu, bliske veze koje je bio stvorio za vrijeme glumačke karijere omogućavaju stvaraju dotada najčvršće veze između američke vlade i filmske industrije, koje će se odraziti na sadržaj brojnih hollywoodskih filmova, bilo kroz njihovo čišćenje od sadržaja koji nisu po volji Reaganovim konzervativnim glasačima, bilo kroz agresivno, ali izuzetno efikasno promoviranje američkog militarizma, vanjske politike i ideologije koje će imati značajan uticaj na pobjedu Zapada u Hladnom ratu.  
* 11. mart - U Francuskoj premijerno prikazan *[[Diva (1981 film)|Diva]]*, kriminalistički film u režiji Jean-Jacquesa Beineixa; ostvarenje koje kombinira priču o slavnoj opernoj pjevačici sa miljeom pariškog podzemlja ispočetka ne doživljava uspjeh u domovini, ali su strani kritičari oduševljeni njegovim ambicioznim art "bajkovitim" stilom nasuprot realističkih trendova 1970-ih; uspjeh *Dive* će potaći druge francuske sineaste da snimaju slične filmove i stvore pokret kasnije poznat kao *[[cinéma du look]]*.
* 27. maj - Na Kanskom festivaliu premijerno prikazan *[[Čovjek od željeza]]*, film Andrzeja Wajde, politički angažirana drama koja predstavlja nastavak njegovog, isto tako angažiranog, filma *[[Čovjek od mramora]]* iz 1976. godine; za razliku od prethodnog filma, koga su zbog kritičkog prikaza staljinističke ere, ali i naznaka da se represija nastavila i kasnijim periodima, komunističke vlasti bile podvrgle cenzuri, novi je film napravljen u vrijeme kratkog "otapanja" koje je omogućilo naglo jačanje antikomunističkog pokreta Solidarnost čiji se vođa Lech Walesa pojavljuje u filmu tumačeći samog sebe; iako će komunističke vlasti nekoliko mjeseci kasnije nastojati ugušiti Solidarnost uvođenjem vojnog stanja, *Čovjek od željeza* će biti službeni predstavnik Poljske u utrci za Oscar za najbolji strani film.
* 9. jun - Švedski parlament donosi zakon kojim se zabranjuje prikazivanje nasilnih video filmova djeci mlađoj od 15 godina, a također preporučuje odvraćanje odraslih gledatelja od gledanja filmova sa "brutalnim i sadističkim nasiljem"; iako će njegova primjena zbog ustavnog spora biti odgođena sljedećih devet mjeseci, taj zakon predstavlja prvi pokušaj da se uvede cenzura sadržaja na video-formatima.
* 12. jun - Premijerno prikazan *[[Otimači izgubljenog kovčega]]*, pustolovni film u režiji Stevena Spielberga i produkciji Georgea Lucasa; ostvarenje koje je zamišljeno kao posveta klasičnim B-serijalima iz 1930-ih, a koje je isprva odbio producirati svaki važniji studio, postiže izuzetan uspjeh, stekavši naklonost kritike, ali i postavši najkomercijalniji film godine; Indiana Jones postaje jedan od najprepoznatljivijih uloga koje je tumačio glumac Harrison Ford, a taj uspjeh potiče snimanje još nekoliko nastavaka, učinivši *Otimače izgubljenog kovčega* jednim od najuticajnijih i najvažnijih filmova svog vremena.
* 12. jun - Premijerno prikazan *[[Clash of the Titans (1981 film)|Sukob titana]]*, spektakularni film fantastike temeljen na grčkim mitovima, koji doživljava solidan komercijalan uspjeh, ali koji je danas poznat kao posljednje ostvarenje za koje je specijalne efekte napravio znameniti majstor Ray Harryhausen.
* 2. jul - Premijera *[[Gosti iz galaksije]]*, science fiction filma u režiji Dušana Vukotića; napravljen u koprodukciji sa Čehoslovačkom, film o SF-piscu koji protiv volje dovodi vanzemaljce na zemlju predstavlja jedan od rijetkih primjera SF-žanra u historiji jugoslavenske kinematografije.
* 24. jul - Premijera filma *[[Blow Out|Pucanj nije brisan]]*, trilera u režiji Briana de Palme sa Johnom Travoltom i Nancy Allen u glavnim ulogama; ostvarenje čiji je zaplet inspiriran klasičnim Antonionijevim filmom  *[[Blow-Up]]* ne doživljava uspjeh kod publike, ali ga zato hvale kritičari, posebno zbog manirističkog stila režije i vještine u stvaranju napetosti, pa de Palma stiče neslužbenu titulu Hitchcockovog nasljednika. 
* 1. august - Sa emitiranjem počinje MTV, američki televizijski kanal specijaliziran za emitiranje muzičkih sadržaja; srž programa predstavljaju muzički videospotovi koji, u nastojanju da kroz sliku promoviraju kratke pop i rock pjesme, počinju koristiti inovativne tehnike izuzetno brze montaže; njih će relativno brzo preuzeti hollywoodski i drugi svjetski sineasti, učinivši MTV-jev stil montaže jednim od najdominantnijih trendova svjetskog filma.
* 7. august - Premijera *[[Heavy Metal (film)|Heavy Metal]]*, kanadsko-američkog animiranog filma u režiji Geralda Pottertona; napravljen kao omnibus temeljen na science fiction pričama i stripovima objavljenim u istoimenom časopisu i uz soundtrack koji izvode  tada popularni heavy metal bendovi i izvođači, film se ističe scenama eksplicitnog nasilja i seksa, učinivši ga dotada najpoznatijim i najuspješnijim animiranim filmom za odraslu publiku.
* 2. septembar - U Veneciji prikazan *[[Sjećaš li se Dolly Bell?]]*, cjelovečernji debi mladog jugoslavenskog režisera Emira Kusturice; sentimentalno-humorna drama o odrastanju u Sarajevu 1960-ih osvaja stranu kritiku, omogućivši Kusturici početak uspješne međunarodne karijere.   
* 17. septembar - Premijerno prikazan *[[Das Boot (film)|Podmornica]]*, zapadnonjemački ratni film u režiji Wolfganga Petersena; izuzetno spektakularan, ali mračan prikaz bitke za Atlantik u Drugi svjetskom ratu iz perspektive njemačkih podmorničara doživljava brojne pohvale i komercijalan uspjeh, postavši jednim od najuspješnijih ostvarenja poratne njemačke kinematografije, odnosno najpoznatiji podmornički film svih vremena.
* 11. oktobar - Premijerno prikazan  *[[My Dinner with Andre|Moja večera s Andreom]]*, eksperimentalni film Louisa Mallea koji se u potpunosti sastoji od scene u kojoj dva glumca -- Wallace Shawn i Andre Gregory—koji razgovaraju tijekom jedne večere; film koji je Roger Ebert proglasio svojim petim najdražim filmom 1980-ih postaje najpoznatiji art film svog vremena.

## Rođenja

## Smrti

## Najkomercijalniji filmovi u američkim kinima

## Nagrade

**[[Zlatna palma]], Cannes:**
:***[[Człowiek z żelaza|Čovjek od željeza]]***, Andrzej Wajda, Poljska

**[[Festival igranog filma u Puli|Zlatna arena]], Pula:**
:*[[Pad Italije]]*, Lordan Zafranović

## Reference

## Vanjske veze

* 1981.  na Internet Movie Database
* 1981. na filmu  na Numbers
* 100 najhvaljenijih filmova 1981. na Rotten Tomatoes
* Najbolji filmovi 1981.  prema Films101