Super jedinica

**Super jedinica** (poljski: *Superjednostka*) je stambena zgrada u Aleji Wojciecha Korfantego 16-32, u blizini kompleksa arene Spodek, Katowice, Šlesko vojvodstvo,  Poljska. U vrijeme kada je izgrađena 1972. godine bila je najveći stambeni objekat u Poljskoj i otuda potiče njeno ime. Ključevi su dijeljeni postepeno, kako je izgradnja pojedinačnih jedinica postepeno završavana. Neki stanovnici su se uselili 1968. godine, drugi kasnije.

## Arhitektura
Zgradu je projektovao moderni arhitekt Mieczysław Król, a kao uzor poslužila mu je poznata zgrada Unité d'Habitation, tip stambene zgrade koji je arhitekt Le Corbusier projektovao za Marselj i još 4 grada u Evropi. Zbog nestašice čelika Le Corbusier je upotrebio lijevani neobrađeni prirodni beton - (*béton brut*). Unité d'Habitation se pokazala izuzetno utjecajnom i često se navodi kao početna inspiracija za brutalistički arhitektonski stil i filozofiju. U Poljskoj je također izgrađeno mnogo zanimljivih projekata u ovom stilu, posebno tokom 1960-ih i 1970-ih (npr. željezničke stanice, neki stambeni blokovi, akademske zgrade).

Uprkos sličnoj arhitekturi, stambeni blok u Katowicama, zbog nedostatka dvospratnih i dvostranih stanova i krovne bašte sa bazenom, predstavlja siromašniju verziju Le Corbusierovih francuskih implementacija njegovih ideja. Le Corbusier je u svoje stambene blokove uvijek ugrađivao balkonska vrata koja su se namjerno otvarala samo prema van, tj. prema balkonima (ili je koristio još modernije klizne terasaste prozore u svom posljednjem bloku u Firminyju, koji je izgrađen istovremeno sa Superjednostkom) kako ne bi zauzimali prostor u dnevnim sobama stanara, te ih nije ugrađivao s mogućnošću otvaranja krila prema unutra, kao u Superjednosti Katowice.

Zgrada je oslonjena na tlo preko 72 armiranobetonska, antropomorfna stuba u obliku slova"V". Između njih se nalaze 28 poslovnih prostora, a ispod zgrade je pristupni put sa 175 garaža (u prosjeku za svaki četvrti stan). Temelji zgrade su od armiranog betona, nosivi zidovi su od prefabrikovanih armiranobetonskih elemenata ispunjenih PSG blokovima, a unutrašnji zidovi su od gaziranih betonskih blokova i perforirane cigle. Fasada Superjednostke je zadržana u sivo-čeličnim bojama – prvobitno je bila završena štukaturama.

Arhitekt je prvobitno projektovao velika, dvoetažna ostakljenja prizemlja na oba kratka sprata u arkadama ispod stubova, ali nakon renoviranja ostala su samo siva vrata uz sive zidove. Balkoni su ojačanim staklom kako bi se stanari međusobno odvojili, ali i ovo rješenje je promijenjeno prilikom obnove.

### Podaci
* Lokacija: Avenija Korfantego
* Tip: Stambena zgrada
* Arhitekt: Mieczysław Król
* Dužina:187 metara
* Visina: 58 metara
* Broj spratova: 15
* Godina završetka: 1972
* Korisna površina: 37.349 m²
* Površina objekta: 9.817 m²
* Zapremina: cca. 150.000 m³
 
Zgrada sadrži 762 stambene jedinice, 17 poslovnih jedinica i 175 garaža. U njoj živi otprilike 1.300 ljudi. Zgrada ima 9 stepeništa, uključujući 3 glavna ulaza. Mali stanovi s kuhinjama bez prozora bili su namijenjeni parovima bez djece i samcima. Grijanje u stanovima je integrirano u zidove, bez vidljivih radijatora. 

Danas je unutrašnjost zgrade dobro održavana, za razliku od predhodnih vremena. Prije interfona i osiguranja, zgrada je prolazila kroz poznata krizna stanja kolektivnog stanovanja. Labirintni hodnici Superjednostke služili su kao sklonište brojnim pijancima i narkomanima koji su se ovdje slijevali iz cijele Šleske i šire.

O katovičkoj Superjednostki, jednoj od najvećih stambenih zgrada u Poljskoj snimljen je 2014. više puta nagrađivani dokumentarni film od 20 min. režiserke Terese Czepiec, pod motom - . Dizajnirana je kao "mašina za život". Kamera se kreće kroz lavirint stepenica i hodnika, zavirujući u neke od stanova i snimajući život koji se odvija unutra.
## Izvori