open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prodik

**Prodik sa Keosa** (grč. Πρόδικος, oko 465–415. god. st. e.) bio je antički grčki filozof, koji je pripadao prvoj generaciji sofista, odnosno starijim sofistima.

Prodik je došao u Atinu kao deo izaslanstva sa ostrva Keosa koje se nalazi u Egejskom moru. Za stanovnike toga ostrva govorilo se da su skloni tmurnom raspoloženju, a takve sklonosti pripisivale su se i Prodiku, s obzirom na to da mu se u pseudoplatonovskom dijalogu *Aksioh* pripisuje mišljenje da je smrt poželjna kako bi se ljudi oslobodili svih zala života. Prema Prodiku, strah od smrti je besmislen, jer smrt se ne dotiče živih, jer dok god je neko živ, njega smrt ne dotiče, ali se ne dotiče ni mrtvih, zbog toga što su mrtvi i više ništa ne osećaju (366c sq). Međutim, autentičnost ovih navoda još uvek je predmet sporenja.

Prodik je možda značajniji po svojoj teoriji o nastanku religije. Smarao je da su ljudi u početku kao božanstva poštovali Sunce, Mesec, reke, jezera itd., drugim rečima, ono što im je bilo korisno i što im je donosilo hranu. Kao primer Prodik navodi kult Nila u Egiptu. Nakon ovog prvobitnog oblika obožavanja, usledio je drugi u kome su pronalazači raznih veština – poljoprivrede, vinogradarstva, obrade metala itd. – stekli božansko poštovanje: Demetra, Dionis, Hefest i drugi. Stoga je Prodik smatrao da je molitva izlišna, zbog čega je – kako se čini – imao i problema s atinskim vlastima (fr. 5).

Slično Protagori, Prodik se posebno bavio lingvističkim proučavanjima. U nekoliko Platonovih dijaloga spominju se Prodikove lingvističke teorije i važnost koju je pridavao ispravnom imenovanju predmeta.

## Povezano

* Antička filozofija
* Presokratovci
* Gorgija
Miltijad (razvrstavanje)

**Miltijad** se može odnositi na sledeće istorijske ličnosti:
* Miltijad Stariji (umro oko 524. god. st. e.), bogati Atinjanin, tiranin Hersoneza Tračkog i ujak Miltijada Mlađeg;
* Miltijad Mlađi (oko 550–489. god. st. e.), atinski državniik i vojskođa, učesnik maratonske bitke;
* Papa Miltijad (umro 314. n. e.), afrički svetac i papa.
Aristid

**Aristid** (grč. Ἀριστείδης, oko 530–468. god. st. e.) bio je atinski državnik, poznat i pod nadimkom "Pravedni". Platon ga je nazvao jedinim Atinjaninom kome se vredi diviti. Aristid je rođen kao sin Lizimaha, u srednje imućnoj porodici. O njegovom ranom životu nemamo mnogo podataka: znamo tek toliko da je u mladosti bio Klistenov pristalica, ali se zatim svrstao uz aristokratsku stranku u Atini.

Tokom grčko-persijskih ratova Aristid je pružao jednu od najsnažnijih opozicija Temistoklovom planu koji je predviđao izgradnju jake flote, uzdizanje atinskih pomorskih snaga i njihovo jačanje na uštrb kopnene vojske. U tom sporu Aristid nije istupao samo kao jedan od predstavnika najbogatijih slojeva gradskog stanovništva i zemljopsednika aristokratskog porekla, već je uz njega pristajao i znatan deo atičkog seljaštva, koje se plašilo neprijateljskog napada s kopna i, naravno, zahtevalo da se utvrdi kopnena granica. Aristid je u maratonskoj bici učestvovao kao jedan od atinskih stratega i izgleda da se istakao u borbi, ako je suditi po tome što je bio izabran za jednog od arhonta u narednoj godini (489–488).

Međutim, sukob između Temistokla i Aristida nastavljen je i tokom narednih godina, i Aristid je konačno proteran ostrakizmom 483. godine, a nesporedni povod je možda predstavljalo njegovo protivljenje Temistoklovom predlogu da se srebro iz laurijskih rudnika upotrebi za izgradnju flote. Neposredno pred bitku kod Salamine (480) u Atini je bila proglašena opšta amnestija i svima koji su bili kažnjeni ostrakizmom bilo je dozvoljeno da se vrate u domovinu: jedan od povratnika bio je i Aristid, koji je odmah izabran za jednog od stratega za 480–479. godinu. U bici kod Salamine odano se borio pod Temistoklovim zapovedništvom i predvodio jedan odred atinske pešadije koji je zauzeo ostrvce Psitaliju i isterao odande persijski garnizon.

Godine 479. bio je ponovo izabran za stratega i postavljen za zapovednika atinskih snaga koje su se borile u bici kod Plateje. Tom je prilikom navodno učestvovao i u gušenju zavere koju su u vojsci kovali neki oligarhijski elementi.

Nakon grčko-persijskih ratova Aristid je igrao važnu ulogu u organizovanju Delskog pomorskog saveza i prvi je odredio da ukupan iznos forosa (svojevrsnog poreza koji su članovi saveza morali plaćati Atini) treba da iznosi 460 talenata. Ta njegova procena bila je opšteprihvaćena kao pravična i gotovo tokom celog perioda trajanja Delskog saveza predstavljala je osnovu za izračunavanje godišnjeg iznosa forosa. Izgleda da je Aristid upravo zbog toga dobio nadimak "Pravedni".

Aristid je nastavio da igra važnu ulogu u atinskom političkom životu. Prema nekim izvorima, umro je u Atini, a prema drugima, tokom puta ka Crnom moru. Kornelije Nepot kaže da je umro 468. godine. U svakom slučaju, doživeo je Temistoklovo progonstvo iz Atine putem ostrakizma, ali je umro pre uspona Perikla na vlast.

## Povezano
* Pentekontaetija
Trpimirova darovnica

**Trpimirova darovnica**, poznata i kao **Povelja kneza Trpimira**, jest najstariji sačuvani spomenik hrvatskog prava. Ova isprava, nastala 852. godine na latinskom jeziku, najstarija je isprava s dvora nekog od hrvatskih vladara i ujedno prva domaća isprava u kojoj se spominje hrvatsko ime.

Premda je sačuvana fragmentarno, iz povelje se vidi da vladar ima skoro neograničenu vlast u državi jer Trpimir za sebe kaže da je vladar Hrvata *po [[Bog|božjoj]] milosti*. Povelja dokazuje postojanje Hrvata i prije Trpimira, jer on njome potvrđuje darovnicu što je splitskoj nadbiskupiji podario njegov prethodnik, Mislav, te joj još daruje crkvu sv. Jurja u Putalju i neke posjede s pripadajućim kmetovima. Zatim, pokazuje da je riječ o feudalnoj državi u formiranju i da je hrvatski vladar imao svoj aparat vlasti u koji su spadali i njegovi dvorjani i vojno-upravni funkcioneri (župani, dvorski kapelani i drugi). Trpimir dalje konstituira pravo crkve na ubiranje crkvene desetine. Feudalnu prirodu vladareve vlasti potvrđuje činjenica da Trpimir raspolaže državnim teritorijem i da posjeduje vlastite feudalne domene. Iako se Trpimir ponašao kao stvarni vladar, on nije bio i formalno samostalan. Bio je, naime, u vazalnom odnosu s nasljednikom franačke vlasti u Italiji, lombardijskim kraljem Lotarom. Na osnovu Trpimirove povelje također se može zaključiti da se hrvatska država konačno pojavila u trećem desetljeću 9. stoljeća.
Avijatičarsko naselje

**Avijatičarsko naselje** je gradska četvrt Novog Sada. Naselje se nalazi na ulazu u grad iz pravca Rumenke i Bačkog Petrovca. 

Naselje se nalazi pokraj Detelinare, na prometnom Rumenačkom putu. Naselje je igrađeno 70ih godina mešovita gradnja (na rumenačkom putu je zastupnjena kolektivna gradnja, dok u unutrašnjosti naselja preovlađuje kolektivno stanovanje.
U naselju se nalazi FK Novi Sad, koji igra u drugoj fudbalskoj ligi Srbije. 

Naselje je povezano gradskim autobusima broj: 3, 5 i 14.
Veternička rampa

Veternička rampa je gradska četvrt Novog Sada. Naselje se nalazi na samom rubu grada, na putu prema Bačkoj Palanci, Futogu i Veterniku, iza Novog naselja.

Naziv *"Veternička rampa"* je dobio po železničkoj pruzi ka Somboru koja je prolazila pre otvaranja Žeželjevog mosta 1965 godine. Naselje je pretežno naseljeno od stane izbeglim i prognanih ljudi iz BiH i Hrvatske 1990-tih godina.
Grbavica

**Grbavica** se može odnositi:
* Grbavica (Novi Sad), četvrt u Novom Sadu u Srbiji.
* Grbavica (Sarajevo), četvrt u Sarajevu u Bosni i Hercegovini.
* Grbavica (Šipovo)
* Grbavica (film), film Jasmile Žbanić, dobitnik Zlatnog medvjeda na 56. berlinskom međunarodnom filmskom festivalu godine 2006.
Filozofija nauke

**Filozofija nauke** je grana filozofije čiji je zadatak kritičko ispitivanje i analiza nauke, njenih metoda i krajnjih rezultata. Jedan ogranak filozofije nauke, metodologija nauke, je usko vezana za teoriju saznanja. Istražuje metode putem kojih nauka dolazi do istina koje postulira o svijetu i kritički razmatra pretpostavljene rezone u korist tih metoda. Metodologija se bavi pitanjima kao što su:
* smjer kojim se kreće prihvatanje određene naučne teorije, 
* prirodom odnosa uzajamnog potvrđivanja dokaza i hipoteza,
* i analizira istinitost naučnih afirmacija, tj., kada i kako naučne tvrdnje mogu biti opovrgnute podacima i observacijama sa terena, kao i eksperimentima iz laboratorija. 

Drugi ogranci filozofije nauke se bave samim značenjem i sadržajem postavljenih naučnih rezultata, i usko su vezane za metafiziku, kao i filozofiju jezika. Tipični problemi kojima se bave ti ogranci filozofije nauke su: 
* priroda naučnih zakona,
* kognitivni sadržaj naučnih teorija o onome nevidljivom, 
* i struktura datih naučnih objašnjenja.

Filozofija nauke takođe ispituje specifične probleme (fundamente), koji su rezultat same naučne prakse. Neki od mogućih primjera su:
* metafizičke pretpostavke teorija koje se bave problemom prostor-vrijeme,
* uloga probabiliteta u statističkoj fizici,
* interpretacija mjerenja u kvantnoj teoriji i
* analiza objašnjenja, koja dolaze iz evolutivne biologije.

## Koncepti o kredibilitetu hipoteza
Važniji koncepti koji se nameću kada je riječ o kredibilitetu hipoteza su sljedeći:

Induktivizam je teza po kojoj hipoteze mogu biti potkrijepljene uspjehom predviđanja u određenim slučajevima, tj., kada su isti pod okriljem same hipoteze.

Ako poistvječimo princip induktivne inferencije sa tvrdnjom, da će budućnost biti ista kao i prošlost, suočavamo se sa skeptičkom primjedbom, da takav zakon nema sadržaja i čak je autokondradiktoran, ako se prihvati bilo kakva vrsta »sličnosti«. Da bi joj se vratio sadržaj i čvrstina na samom početku, obično se dodaje da prilikom formulisanja naučnih hipoteza, jedino su prihvatljivi ograničeni skupovi »iskonskih« vrijednosti.
Patrijarh

**Patrijarh** ima više značenja:

* starogrčki patrijarh, u smislu oca porodice ili porodičnog, a kasnije i državnog vođe
* biblijski patrijarsi, ime za trojicu patrijarha starog jevrejstva: Abraham, Isak i Jakov
* patrijarh kao "otac" ili vođa nekoliko kršćanskih crkava
Tesalija

**Tesalija** se može odnositi na:

* , geografski region u Grčkoj
* Antička Tesalija, tradicionalni region antičke Grčke
* Periferija Tesalija, periferija u Grčkoj
Periferija Tesalija

**Periferija Tesalija** (gr: Περιφέρεια Θεσσαλίας / *Peripheria Thessalía*) je jedna od 13 periferija u Grčkoj. Smeštena je na središnjoj Grčkoj i obuhvata veći deo istoimene geografske oblast.

## Povezano

* Larisa
* Meteori
Periferije Grčke

**Periferije** () ili **administrativne oblasti**, su osnovni vid regionalne podele Grčke. Ima ih 13, bez Svete Gore koja čini zasebnu crkvenu državu u okviru Grčke. Svaka od periferija izdeljena je na više prefektura (noma) () tj. okruga.




# Atika
# Središnja Grčka
# Središnja Makedonija
# Krit
# Istočna Makedonija i Trakija
# Epir
# Jonska ostrva
# Severni Egej
# Peloponez
# Južni Egej
# Tesalija
# Zapadna Grčka
# Zapadna Makedonija
Prefekture Grčke

**Prefekture** (grčki: *νομοί,νομός*, nomoi, nomos) su drugostupanjski oblik regionalne samouprave u Grčkoj. Ima ih 54, iz njih se formiraju periferije (grčki: *περιφέρειες*) , kojih ima ukupno 13, i koje su najviši oblik regionalne samouprave u Grčkoj. 

Nakon ustavnih reformi iz 1994 god. mnoge upravne ovlasti prebačene su s prefektura na periferije, ali i pored toga one su zadržale brojne upravne ovlasti, osobito na planu zdravstva i urbanizma. Prefekture su zakonski upravne jedinice centralne države. 

Prvi izbori za prefekte održani su 1994 god., prije toga prefekte je postavljala središnja grčka vlada iz Atene.
Periferija Atika

**Periferija Atika** (gr: Περιφέρεια Αττικής - *Peripheria Attike*) je jedna od 13 periferija u Grčkoj. Smeštena je na jugu zemlje i obuhvata deo istoimenog poluostrva i deo Peloponeza.

## Povezano

* Atina
Racionalizam

**Racionalizam** je gnoseološki pravac (teorija spoznaje), filozofsko učenje, koje smatra da se objektivna stvarnost može spoznati samo mišljenjem, da se temelji na umu, razumu, intelektu. Riječ je latinskog porijekla.

U **općem smislu** racionalizmom nazivamo onaj pravac u teoriji spoznaje koji, bez obzira na to da li osjetilno iskustvo kao jedan od izvora i oblika naše spoznaje stvarnbosti odbacuje ili ne, smatra da je objektivnu stvarnost moguće spoznati samo mišljenjem, to jest da je *spoznaja jedino dana u našem [[um]]u, [[razum]]u, [[intelekt]]u.
Postoje, dakle, istine koje su nezavisno od osjetilnog opažanja i iskustva ne potječu od njega, već su produkt takozvanog *"čistog mišljenja"*, pa su prema tome i te istine i [[spoznaja|spoznaje]] apriorni ili urođeni oblici uma.

Francuz [[René Descartes|Rene Descartes]], nizozemski Židov [[Baruch de Spinoza]] i Nijemac Leibniz dali su *racionalistički* filozofski okvir silnom zamahu [[matematika|matematike]], [[mehanika|mehanike]], [[optika|optike]], revolucionarnom napretku prirodne znanosti uopće u 17. stoljeću.

== Etimologija ==
*'Racionalizam*', -zma *lat''. (ratio - razum, razbor, um, pamet) smjer u teoriji spoznaje koji smatra (protivno od empirizma) da je razum vrelo i kriterij vjerodostojnoga znanja.

## Relevantni članci
* Filozofija
* Gnoseologija
* Empirizam
* Senzualizam
* Intuicionalizam
* Kriticizam
* Iracionalizam
Empirizam

**Empirizam** (grč. *empeiría*, »iskustvo«) je gnoseološki (teorija o spoznaji) pravac, koji zastupa stav da je iskustvo osnovni izvor spoznaje i da joj ono određuje domet, mogućnosti i granice. To je upravo ono što želi reći osnovna deviza empirizma: *Nihil est in intellectu quod non fuerit in sensu* odnosno, da je svaka razumska spoznaja uvjetovana osjetilnom, da je razum u većoj ili manjoj mjeri ograničen samo na asocijativno kombiniranje iskustvene građe. Pojedini empiristi drugačije, uže ili šire određuju iskustvo i ulogu razuma u spoznavanju.

**Empiristi** poriču apriornost u oba smisla, psihološkom i spoznajno-teoretskom (logičkom, noetičkom). Znanje nije urođeno, nego se postepeno stiče putem opažanja (a posteriori). To je jedini izvor znanja - a to je i jedini temelj istine (vrijednosti). Time je postavljena i granica istinitog znanja (spoznaje): samo unutar iskustva.
Nije moguća prekoiskustvena ili metafizička spoznaja (o Bogu, o duši, o slobodi, etc.). Ovu tezu zastupa *pozitivizam* kao ogranak empirizma.
Kant se ne slaže s racionalistima, da bi racionalni a priori sam za sebe bio faktor znanstvene spoznaje, nego u zajednici s osjetima (osjetilnim afekcijama: ovo bijelo, crno, toplo, tvrdo, mirisno, etc.). Apriorna je spoznaja ograničena na empiriju.

## Začetnik empirizma
John Locke (1632-1704) utemeljjitelj je spoznajne teorije kao sustavne filozofske discipline.
U svom "Ogledu o ljudskom razumu" Locke najprije pobija mišljenje da postoje urođene spoznaje (ideje, načela). Oni koji to tvrde pozivaju se na opće slaganje sviju kao svoj najjači argument.

## Društveno uređenje i zbivanja
Engleska empiristička filozofija je razdoblje najsnažnijeg razvoja engleske filozofije od kraja 16. do sredine 18. stoljeća. Slabljenje feudalizma, a jačanje građanskog staleža u doba prvobitne akumulacije kapitala u Engleskoj prati borba za vlast između kralja, građanstva i plemstva, kralja i parlamenta. U filozofiji se stoga postavlja problem države, društvenog ugovora i suvereniteta. U burnim revolucionarnim zbivanjima pogubljenjem Charlesa I *([[1649]])* skršena je apsolutna vlast kralja. Cromwellovom je diktaturom *([[1653]]-[[1658]])* razbijen otpor krajnjih nepomirljivih gledišta, pa je "Slavnom revolucijom" *([[1688]])* ostvaren kompromis između građanske klase i veleposjednika. Uspostavljen je društveni poredak koji je Engleskoj osigurao razvoj proizvodnje i trgovine, a dominacija i primat Engleske traje sve do prvog svjetskog rata.
Predstavnici su engleskog empirizma usredotočeni na dva središnja problema: na pitanje metode prirodoznanstvenog istraživanja i pitanje države.

## Povezano
* Filozofija
* Gnoseologija
* Senzualizam
* Intuicionalizam
* Kriticizam
* Racionalizam
* Iracionalizam
Kritija

:*Za Platonov dijalog, v. članak [[Kritija (dijalog)]]*

**Kritija** (grč. Κριτίας, 460-403. st. e.) bio je atinski političar, književnik i filozof. Bio je Platonov ujak i jedan od vodećih članova tridesetorice tirana koji su preuzeli vlast u Atini nakon njenog poraza od Sparte u peloponeskom ratu. Bio je Sokratov učenik i zatim blizak prijatelj, a to što se pokazao kao jedan od najnasilnijih članova vladajuće oligarhijske grupacije, svakako nije uvećalavalo Sokratov ugled među atinskim demosom.

Kao književnik, Kritija je pisao tregedije, elegije i prozna dela. Prema nekim izvorima, kao što je, na primer, Sekst Empirik, Kritija je autor i Sizifovog fragmenta, sačuvanog odlomka jedne satirske igre.

Kritijin lik pojavljuje se u Platonovim dijalozima *[[Harmid (dijalog)|Harmid]]* i *[[Protagora (dijalog)|Protagora]]*. Kritijin lik u Platonovim dijalozima *[[Timaj (dijalog)|Timaj]]* i *[[Kritija (dijalog)|Kritija]]* verovatno nije identičan s ovim Kritijom, već sa njegovim istoimenim dedom.

## Vanjske veze
* Internet Encyclopedia of Philosophy, s.v. ''Critias''
Slovaci u Hrvatskoj

**Slovaci u Hrvatskoj** (slovački: Slovenská menšina v Chorvátsku) su jedna od 22 priznate nacionalne manjine u Hrvatskoj.

## Historija
Slovaci su na područje Republike Hrvatske doselili još u 19. stoljeću, manji broj u 20. Pretežno su naseljavali Slavoniju i Baranju, no slovačka naselja nalazimo i u ostalim predjelima Hrvatske, primjerice u Rijeci, a u mnogim naseljima živi samo po nekoliko slovačkih obitelji. Svi ovi Slovaci nastanjeni u Hrvatskoj čine slovačku dijasporu. Ovi Slovaci potječu iz pretežno planinskih predjela sjeverne Slovačke koji su bili prenapučeni i ekonomski zaostali. Siromaštvo, nezaposlenost, glad – sve su to čimbenici koji su ih protjerali na raseljeni jug, naime, plodne ravnice bile su opustošene nakon provala Turaka. Ti su teritoriji bili u vlasništvu feudalaca koji su ih dobili kao nagradu za pobjedu nad Turcima. Bili su obrasli šumom, raseljeno stanovništvo poslužilo je kao idealna radna snaga za njihovo krčenje i konačno iskorištavanje plodnog tla. Tako su Slovaci prvo dospjeli u južnu Ugarsku, zatim u Vojvodinu, a tek onda u Slavoniju.

## Naselja
Najveća slovačka naselja u Slavoniji su Josipovac i Jurjevac kraj Đakova; Jelisavac, Markovac i Ledenik kraj Našica; Miljevci kraj Slatine; Antunovac kraj Pakraca i Lipovljani kraj Novske. Osim toga postoji još nekoliko posve malih slovačkih naselja, kao što su: Zokov Gaj kraj Orahovice i Kneževac kraj Požege. Konačno, Slovaci žive i u oko 30 drugih naselja i gradova u Hrvatskoj (Soljani, Ilok, Radoš, Međurić, Rijeka, Zagreb, Osijek). Prema popisu stanovništva iz 2001. Slovaka je u Hrvatskoj tek 4 600, no potomaka Slovaka koji su se izjasnili kao Hrvati ima više, procjenjuje se oko 10 000. Oni se većinom dobro služe slovačkim jezikom ili ga barem razumiju, a njihova svijest o slovačkom podrijetlu nije potpuno nestala. Prema službenoj statistici broj Slovaka u Hrvatskoj opada. Razlozi su uobičajena asimilacija, ali i nestajanjem one nacionalne svijesti koju je donijela prva generacija. Najvećim 'krivcem' za ovo stanje zapravo bismo mogli nazvati nedostatak kulturnih i obrazovnih ustanova koje bi slovačku baštinu sačuvale. Prije su postojale posebne slovačke škole (u Lipovljanima, Jelisavcu, Markovcu…) koje danas više ne djeluju.

Našice: 964 (5.57%)

## Kultura
Ipak, možemo reći da se situacija mijenja. Javlja se sve veća tendencija za učenjem mladih generacija Slovaka o njihovom podrijetlu i kulturi njihovih predaka. Danas se slovački jezik uči fakultativno u Jelisavcu, Markovcu, Našicama, Josipovcu, Jurjevcu, Iloku, Radošu i Soljanima. Kulturno-umjetnička društva djeluju upravo u tim mjestima, s programima folklornih, glazbenih i kazališnih skupina. Godine 1992. osnovan je Savez Slovaka i pokrenut časopis Prameň, a 1998. godine javlja se još jedno sredstvo očuvanja korijena nacionalnih manjina – knjižnica.

U Iloku je KUD Ljudevit Štur.
Borovnica (Slovenija)

**Borovnica** je naselje koje predstavlja sjedište općine Borovnica u Sloveniji.

## Povezano
* Popis naselja u Sloveniji
Borovnica (slovenska općina)

**Općina Borovnica** je jedna od općina u Republici Sloveniji.

## Naselja u općini
Borovnica, Breg pri Borovnici, Brezovica pri Borovnici, Dol pri Borovnici, Dražica, Laze pri Borovnici, Lašče, Niževec, Ohonica, Pako, Pristava, Zabočevo

## Stanovništvo
Prema popisu iz 2001. godine slovenski je bio maternji jezik 3346 (87,1%) stanovnika, hrvatskosrpski 152 (3,9%) stanovnika, srpskohrvatski 112 (2,9%) stanovnika, srpski 90 (2,3%) stanovnika. Za 60 (1,5)% osoba nije poznat odgovor. 2315 ili 60,3% stanovnika su katolici.

## Vanjske veze

* Borovnica, web-stranica općine.
Brda (Slovenija)

**Općina Brda** (slovenski: *Občina Brda*) je jedna od **212** slovenskih općina od 5.734 stanovnika, administrativni centar općine je selo Dobrovo.
## Geografija
Općina Brda leži na krajnjem zapadu Slovenije, sa desne zapadne strane Soče, u rogu okruženom sa tri strane Italijom. To je kraj blagih brežuljaka poznat po odličnim vinima, ima površinu od 72 km² na kojoj leži 45 naselja.
## Naselja Općine Brda
Barbana, Belo, Biljana, Brdice pri Kožbani, Brdice pri Neblem, Breg pri Golem Brdu, Brestje, Brezovk, Ceglo, **[[Dobrovo]]**, Dolnje Cerovo, Drnovk, Fojana, Golo Brdo, Gonjače, Gornje Cerovo, Gradno, Hlevnik, Hruševlje, Hum, Imenje, Kojsko, Kozana, Kozarno, Kožbana, Krasno, Medana, Neblo, Nozno, Plešivo, Podsabotin, Pristavo, Senik, Slapnik, Slavče, Snežatno, Snežeče, Šlovrenc, Šmartno, Vedrijan, Vipolže, Višnjevik, Vrhovlje pri Kojskem, Vrhovlje pri Kožbani, Zali Breg
## Reference

## Vanjske veze

* Službena stranica Općine Brda
Lista filozofa

Ovo je popis najpoznatijih filozofa.

## A
* Maria Gaetana Agnesi (Italija, 1718 - 1799)
* Toma Akvinski (Italija, 1225 - 1274)
* Jean le Rond d'Alembert (Francuska, 1717 - 1783)
* al-Kindi (Kufa, Abasidski kalifat, 801 - 873)
* Amonije Saka
* Amonije iz Aleksandrije
* Amonije iz Atine
* Amonije Hermijin
* Anaksagora (Grčka, 500. pne.. - 428 . pne.. )
* Anaksimandar (Grčka, okoli 610. pne.. - 546. pne..)
* Anaksimen (Grčka, 585. pne.. - 525. pne..)
* Arhita (Tarent, 428. pne.. - 347. pne..) 
* Aristotel (Grčka, 384. pne.. - 322. pne..)

## B
* Francis Bacon
* Jeremy Bentham
* Henri Bergson
* George Berkley
* Francesco Bianchini
* Boetije (Rim, 480 - 524)
* Ludwig Edward Boltzmann
* Franz Brentano
* Filippo Giordano Bruno
* Martin Buber
* Jean Buridan (Francuska, 1300 - 1358)

## C
* Gerolamo Cardano (Italija, 1501 - 1576)
* Rudolf Carnap

## Č

## D
* Demokrit
* Augustus De Morgan
* Joseph Remy Leopold Delboeuf
* René Descartes
* Denis Diderot
* Dikearh (Grčka, oko 350. pne.. - okoli 285. pne..)

## E
* Meister Eckhart
* Erak
* Ralph Waldo Emerson
* Empedoklej
* Friedrich Engels
* Epikur (Grčka, 341. pne.. - 270. pne..)
* Evagrije Pontijski
* Eudem
* Eudoks

## F
* Ferekid sa Sirosa, (oko 550. pne.)
* Johann Gottlieb Fichte
* Filolaj
* Jovan Filopon
* Friedrich Ludwig Gottlob Frege

## G
* Galileo Galilei
* Pierre Gassendi
* William Gilbert
* Grigorije iz Nise

## H
* Omar Hajam
* Georg Wilhelm Friedrich Hegel
* Martin Heidegger
* Heraklit Pontijski
* Heraklit
* Hiketa
* Hipatija
* Tine Hribar
* Hrizip
* David Hume
* Edmund Husserl

## K
* Immanuel Kant
* Karnead
* al-Kindi
* Kleant 
* Konfucije
* Džidu Krišnamurti
* Ksenofan
* Søren Kierkegaard

## L
* Emanuel Lasker
* Gottfried Wilhelm Leibniz
* Leukip (Grčka
* Ramon Llull
* Lukrecije

## M
* Ernst Mach
* Karl Marx
* Philipp Melanchthon

## N
* Friedrich Wilhelm Nietzsche
* Nikomah

## O
* Nicole Oresme

## P
* Panetije (Grčka, 180. pne.. - 110. pne..)
* Papos
* Parmenid
* Blaise Pascal
* Roger Penrose (Engleska, 1931 - )
* Pitagora
* Platon
* Plotin
* Henri Poincaré
* Posejdonije
* Proklo

## R
* Jean Gaspard Felix Ravaisson-Mollien
* Gian-Carlo Rota
* Bertrand Arthur William Russell

## S
* George Santayana
* Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling
* Gregor Schoettl
* Arthur Schopenhauer
* Seleuk iz Seleukije (Selevkija, okoli 190. pne..-???)
* Sokrat
* Oswald Spengler
* Baruch Spinoza
* Strabon (Grčka, 63/64. pne.. - 24. pne.. )
* Straton (Grčka, 340. pne.. - 269. pne..)

## Š
Rudolf Steiner (osnivač antropozofije i autor filozofije slobode Donji Kraljevac,Hrvatska-Dornach,Švicarska)

## T
* Tales
* Teofrast iz Mitilene (oko 372-okoli 287)
* Teon II
* Trazimah Halkedonski (kasni 5. vijek)
* Nasirudin Tusi

## U

## V
* France Veber
* Gianni Vattimo

## W
* Carl Friedrich von Weizsäcker
* William Whewell
* Ludwig Wittgenstein
* Christian Wolff

## Z
* Zenon iz Eleje (Grčka, 495. pne.. - oko 430. pne..)

## Ž
* Slavoj Žižek

## Povezano
* Filozofija

be-x-old:Філёзаф
Hipija

:*Za istoimenog Pizistratovog sina i atinskog tiranina, v. članak [[Hipija (Pizistratov sin)]]*

**Hipija iz Elide** (grč. Ἱππίας) bio je grčki sofista, rođen polovinom 5. veka st. e. i, prema tome, mlađi savremenik Protagore i Sokrata.

Hipija je bio tipičan sofistički mnogoznalac: on nije bio originalni mislilac spekulativne filozofske misli, ali je bio upućen u mnoge oblasti znanja, te je iz svojih raznorodnih istraživanja ipak izvukao nekoliko značajnih etičkih i političkih zaključaka. Od njegovih mnogobrojnih proznih spisa znamo naslove tek malom broju njih: *Trajanski razgovor*, *Imena naroda*, *Popis [[Olimpijske igre|olimpijskih]] pobednika* i *Zbornik* (Συναγωγή). Hipijin značaj ponajviše leži u tome što je on – na osnovu svojih etnografskih i istorijskih proučavanja društvenih ustanova, ali svakako i na tragu Protagorinih postavki – obradio pojam suprotnosti između prirode (φύσις) i zakona (νόμος), i ta suprotnost ostaće kao jedna od najčešćih tema sofističke misli. Za Hipiju društveni običaj nije više – kao za Herodota ili Pindara – legitimni vladalac, nego naprotiv okovi kojih čovek treba da se oslobodi, jer kad se jednima neki običaj čini dobrim, a drugima rđavim, onda se vidi koliko on zapravo vredi sam po sebi i koliko je protivprirodan. Platon u dijalogu *[[Protagora (dijalog)|Protagora]]* pripisuje Hipiji izreku: "Zakon kao tiranin prisiljava ljude da čine mnoge stvari protiv prirode" (337d 2–3). Prema tome, za Hipiju su loši svi ljudski zakoni koji nisu u skladu s prirodom, odnosno s "nepisanim zakonima" (ἄγραφοι λόγοι). Hipija proklamuje ne samo jednakost svih ljudi, nego i samodovoljnost jedinke, pa se i sam trudio da se tako ponaša, pohvaleći se jednom prilikom da je sam napravio svu odeću koju nosi na sebi.

Hipija je bio posebno slavljen zbog svoje svestranosti, jer su u područje njegovog interesovanja ulazili matematika, astronomija, gramatika, retorika, ritmika, harmonija, istorija, književnost, mitologija. Njegov *Popis olimpijskih pobednika* postavio je temelje potonjem grčkom sistemu datiranja pomoću olimpijada, koji je najpre uveo istoričar Timaj.

Dijalozi *[[Hipija Veći]]* i *[[Hipija Manji]]* – koji su sačuvani pod Platonovim imenom, ali im je autentičnost još uvek sporna – sadrže prikaz Hipijine metodologije i, bez obzira na sporno autorstvo i na određeno preterivanje, pokazuju da ih je napisao neko ko je dobro poznavao Hipiju i njegovo okruženje.

Nema sumnje da je Hipija značajan za grčku književnost po svojim proučavanjima značenja reči, vrednosti ritma i harmonije, te književnog stila. Pripisuju mu se važni radovi o Homeru, grčkoj i stranoj književnosti te arheološke rasprave, ali od svega toga nije sačuvano ništa osim sasvim oskudnih fragmenata. Hipija predstavlja prelaz sa prvih velikih sofista, Protagore, Gorgije i Prodika, ka mnogobrojnim erističarima koji su i samom terminu "sofistika" doneli pogrdno značenje.
Diogen iz Apolonije

**Diogen iz Apolonije** (grč. Διογένης Ἀπολλωνιάτης, oko 499–oko 428. god. st. e.) bio je antički grčki filozof, rođen najverovatnije u gradu Apoloniji na Kritu, premda postoji mogućnost i da potiče iz Apolonije u Frigiji.

Prema doksografskim zapisima Diogena Laertija, Diogen je bio "filozof prirode i vrlo poznat Anaksimenov učenik" te, navodeći Demetrija Faleranina, tvrdi da je zbog velike zavisti umalo izgubio život u Atini. To da je bio poznat potvrđuje i činjenica da se njegov lik pojavljuje u Aristofanovoj komediji *[[Oblaci (Aristofan)|Oblaci]]*, koja je u Atini prikazana 423. god. st. e.

Premda je poreklom bio Doranin, Diogen je pisao jonskim dijalektom, kao i svi presokratski filozofi prirode. Nema sumnje da je neko vreme živeo u Atini, gde je u jednom trenutku zapao u veliku opasnost zbog svojih navodnih ateističkih stavova.

Diogen je, kao i Anaksimen, smatrao da je vazduh ono pranačelo iz koga proističu svi drugi elementi i ceo kosmos, i to putem zgušnjavanja i razređivanja. Glavni napredak u odnosu na Anaksimenovo učenje jeste Diogenova tvrdnja da vazduh, kao glavna sila, poseduje inteligenciju: "Vazduh koji se uskomešao u njemu nije samo naterao, nego je i upućivao. Vazduh kao počelo svih stvari nužno je večan i nepropadljiv element, ali kao duša on je takođe nužno obdaren svešću".

Prema tome, Diogen je zapravo pripadao staroj jonskoj školi, čije je učenje modifikovao u skladu s novim teorijama njegovog savremenika Anaksagore, premda je nastojao izbeći Anaksagorin dualizam. Njegovo najznačajnije delo nosi tradicionalni naslov *O prirodi* (Περὶ φύσεως); od toga spisa sačuvani su znatni fragmenti, najviše kod Simplikija. Moguće je da je napisao i dela *Protiv [[Sofisti|sofista]]* i *O prirodi čoveka*, ali su ti spisi možda i samo izvaci iz njegovog dela o prirodi.

## Povezano
* Antička filozofija
Ferekid sa Sirosa

:*Za logografa iz 5. veka st. e., v. članak [[Ferekid Atinjanin]]*

**Ferekid sa Sirosa** (grč. Φερεκύδης) bio je antički grčki filozof, koji se rodio na kikladskom ostrvu Sirosu i živeo u 6. veku st. e.

Ferekid je napisao *Heptamih* *(Pećina sa sedam skrovišta)*, koje je jedno od najranijih proznih dela u grčkoj književnosti i koje predstavlja jedan od važnih prelaza sa mitološke na presokratsku filozofsku misao. U tom spisu Ferekid se služio mitskim predstavama kako bi izložio svoju filozofiju. Premda je delo danas izgubljeno, sačuvani su fragmenti u dovoljnom broju da bi se mogla rekontruisati glavna nit Ferekidova izlaganja. Aristotel u *[[Metafizika|Metafizici]]* (1091b 8) okarakterisao je ovo delo kao mešavinu mitologije i filozofije.

Ferekid izlaže istoriju sveta uz racionalizaciju grčkih božanstava. Kralj bogova nije Zevs, nego Zant (Ζάς = "onaj ko živi"). Njegov je otac Hronos (Χρόνος = "vreme"), a ne Kronos (Κρόνος), i iz njega su potekli voda, zemlja, vazduh i vatra. Izgleda da mitski sukob između oca i sina nije bio obrađen u ovom delu. Hronos i Zas bore se protiv Ofiona ili Ofioneja ("čoveka-zmije"), a Zas svoju pobedu proslavlja pletenjem ogrtača za Htoniju, koja se transformiše u Geju ("površinu zemlje").

U Ferekidovom se delu otkrivaju tragovi kosmogonijskih motiva (sveštena svadba ili hijerogamija, te borba između različitih sila), zatim tragovi sumerskih, babilonskih i feničanskih priča, te najzad misli jonskih kosmologa. Njegov je pripovedački stil jednostavan: narativ teče u jednolikom prezentu, rečenice se nižu parataktički, uvek spojene svezama χαί i δέ, a priče su prožete ponavljanjima.

Glavni Ferekidov doprinos presokratskoj filozofskoj misli sastoji se u tome što je poricao mogućnost nastanka iz ničega *(ex nihilo)*, što je tvrdio da je kosmos nastao sam iz sebe, i što je smatrao da su prva prapočela večna. I Ferekid, sledeći jonske kosmologe, za pranačela u postanku sveta uzima večne nepropadljive elemente, i to u određenom broju. Međutim, za razliku od kolebanja između duha i materije kod Homerovih i Hesiodovih bogova, odnosno žive materije Jonjana, Ferekid precizno sprovodi dualizam duha i materije: najpre postoje duhovna bića (Zant, Hronos i druga), a iz njih nastaje duhovni oganj itd. Istovremeno je sproveden i svojevrsni etički dualizam dobra i zla.

Ciceron i Avgustin smatrali su da je Ferekid bio prvi koji je zastupao učenje o besmrtnosti duše. Diogen Laertije kaže da su neki Ferekida smatrali Pitagorinim učiteljem. Takođe, Ferekid se nalazi među sedam mudraca u nekim varijantama toga popisa.

## Povezano
* Antička filozofija

## Vanjske veze
* Excerpt from Diogenes biography of Pherecydes
Kamen iz Rosette

**Kamen iz Rosette** je kamen koji je omogućio dešifriranje pisma antičkog Egipta, a otkriven je 15. srpnja 1799. pokraj gradića Rosette (današnji Rašid), smještenog u Delti Nila 40-tak milja od Aleksandrije.

Prilikom radova na rekonstrukciji stare tvrđave, koje su izvodili pripadnici Napoleonovog ekspedicionog korpusa (spremajući se za napad britanskih i turskih snaga) u tom području, kapetan Pierre Bouchard vidio je crnu bazaltnu ploču. Zapazio je da ploča sadrži 3 sekcije, a svaka od njih bila je ispisana drugim pismom. Ubrzo je shvatio važnost svog otkrića i poslao tu ploču u Kairo učenjacima koje je Napoleon poveo sa svojom ekspedicijom. Oni su izradili prepise tekstova koje su vidjeli na ploči i to je kasnije omogućilo prodiranje u tajne egipatskog pisma hijeroglifa. To je pismo stoljećima bilo tajna, unatoč pokušajima mnogih da proniknu u nju. Dvije godine kasnije, francuska vojska u Egiptu je poražena i predala se, a svi pronađeni antikviteti u posjedu Francuza (uključujući i kamen iz Rosette) morali su biti predani Britancima. Danas je originalni kamen iz Rosette u British Museumu u Londonu.

## Važnost kamena
Sadržaj teksta na kamenu iz Rosette ima malen značaj, ali kamen je izuzetno važan jer je na vrhu ispisano nekih 14 linija (redaka) hijeroglifa, u sredini 32 linije demotskog pisma, a na dnu 54 linije grčkog pisma. Premda su naučnici gotovo odmah po otkriću kamena preveli ispis na grčkom, ostalo nisu mogli razumjeti.

Međutim, 1808. godine mladi francuski naučnik i lingvist Jean-François Champollion (u dobi od 18 godina) započeo je istraživati natpise s kopije kamena iz Rosette i pismo drevnih Egipćana u naporu da dešifrira misteriozne hijeroglife. Dugo vremena nije bilo rezultata, a onda je pretpostavio da sva tri teksta (na tri različita pisma) imaju isti sadržaj. To se pokazalo ispravnim zaključkom, a s obzirom da je grčki jezik bio dobro poznat, klupko se polako počelo odmotavati. Četrnaest godina kasnije (1822.) Champollion je potvrdio da su neki hijeroglifi bili fonogrami (fonetski ili zvučni), a drugi opet piktogrami (slikovni). U 1824. godini on objavljuje svoju znamenitu knjigu egipatskih hijeroglifa, u kojoj je ustvrdio osnovne temelje kompleksnog sistema hijeroglifskog pisanja.

Bilo je to otkriće - da egipatsko hijeroglifsko pismo primjenjuje kombinacije ideograma i fonetskih znakova - koje je omogućilo proboj u prijevod tog pisma. Konačno, ta sposobnost otvorila je vrata spoznaje kompletne povijesti antičkog Egipta i rađanje nove znanstvene discipline - egiptologije.
Leukip

**Leukip** (grč. Λεύκιππος, 5. vek st. e.) bio je antički grčki filozof, koji se smatra začetnikom antičkog atomizma.

O Leukipovom životu zna se veoma malo. Prema Diogenu Laertiju (IX, 30), još u antici kao mesto njegovog rođenja spominjali su se Milet, Abdera i Eleja, ali sve to mogu biti puke pretpostavke iznete samo na osnovu veće ili manje sličnosti njegove filozoske misli sa učenjima presokratskih filozofskih škola koje se vezuju za spomenute gradove. Milet se kao Leukipovo mesto rođenja čini nešto malo verovatnijim nego ostala dva. Leukipovo stvaralaštvo pada u vreme posle Parmenida, Zenona i Melisa. Prema Diogenu Laertiju (X, 13), Epikur je čak tvrdio da Leukip nikada nije ni postojao, ali toj tvrdnji ne treba pokloniti preveliku pažnju, s obzirom na to da ga Aristotel često spominje.

Od dela koja se pominju u demokritovskom korpusu, koji je prikupio Trasil (Diog. Laert. IX, 45–49), dva se spisa ponekada pripisuju Leukipu: *Veliki svetski poredak* (Μέγας διάκοσμος) i *O [[um]]u* (Περὶ νοῦ). Izgleda da je Teofrast bio prvi koji je tvrdio da je Leukip pravi autor ova dva spisa, i sasvim je moguće da je bio u pravu.

Napravljeno je mnogo pokušaja da se Leukipovo filozofsko učenje razdvoji od mnogo plodnije Demokritove filozofske misli, ali rezultati tih nastojanja ostaju veoma slabi. Od Leukipa je sačuvan samo jedan fragment koji se sa sigurnošću može pripisati njemu: "Ništa se ne događa bez razloga (μάτην), nego sve s razlogom (ἐκ λόγου) i po nuždi" (fr. 2, sačuvan pod Demokritovim imenom).

## Povezano
* Antička filozofija
* Atomisti
* Demokrit

## Vanjske veze
* The Internet Encyclopedia of Philosophy, s.v. ''Leucippus''
Ferekid

**Ferekid** (grč. Φερεκύδης) može se podnositi na sledeće ličnosti iz grčke istorije:
* Ferekid sa Sirosa, presokratski filozof iz 6. veka st. e.;
* Ferekid Atinjanin (poznat i kao *Ferekid sa Lerosa*), logograf iz prve polovine 5. veka st. e.
Hijeroglif

**Hijeroglifi** se može odnositi na sledeće pojmove:
* logogramsko ili ideogramsko pismo ili njihovu kombinaciju, kao što su
** Egipatski hijeroglifi
** Anatolski hijeroglifi
** Kritski hijeroglifi
** Majanski hijeroglifi
** Mí'kmaq hijeroglifi
* u kolokvijalnom govoru, svaki rukom pisani tekst koji je teško pročitati ili rastumačiti.
Katoda

**Katoda** je negativno naelektrisana elektroda, te ispušta anjone i/ili privlači katjone. Katjoni su pozitivno naelektrisani i na katodi primaju jedan ili više elektrona u procesu koji se naziva katodna redukcija. Na primer, slika na ekranu televizora vidi se tako što se sa katodne cevi emituju elektroni, dakle katoda odbija elektrone jer je negativno naelektrisana.

Metali se obično redukuju iz Mn+ do elementarnog stanja, M0. To je osnova za sve procese elektrolitičkog prevlačenja kao što su niklovanje, hromiranje, bakarisanje itd. Katjon metala kojim se katoda presvlači katodnom redukcijom se prevodi u elementarni metal. Na istom principu se zasniva i elektrogravimetrijska analiza. Mrežasta katoda od platine (Vinklerova eletroda) se vagne pa se analizirani rastvor eletrolizuje dok se svi katjoni ne istalože pa se posle eletrolize katoda ponovo (isprana i osušena) izmeri. Koncentracija metala se određuje na osnovu razlike u težinama.

## Povezano
* Jon
Kir Mlađi

**Kir Mlađi** ili **Cir Mlađi**, drugi od četiri sinova Darija II, perzijski princ i satrap Lidije.

Godine 409. pne. Atenjani prodiru u Malu Aziju i pale žito u Lidiji. Tada Kir Mlađi postaje zapovjednik trupa u Maloj Aziji. Kir počinje davati veliku novčanu pomoć Sparti. To omogućuje Sparti da pobjedi i prekine opskrbljivanje Atene žitom iz oblasti oko Crnog mora. Glađu pritisnuta Atena predaje se 404. pne. .

Godine 404. pne. Kirov stariji brat Artakserkso II. postaje vladar, sa čime se Kir Mlađi nikako ne slaže. Kir Mlađi je pokušao organizirati ubojstvo Artakserksa II. Pri tome je uhvaćen, a majka Parisatida traži od Artakserksa II. da ga poštedi, što ovaj i čini.

Kir Mlađi je pomogao Sparti pobjediti Atenu 404. pne. Počeo je koristiti Spartance da bi regrutirao grčke plaćenike i skupljao vojsku da opet krene protiv brata. Kad je sakupio vojsku 401. pne. Kir Mlađi kreće sa svojom vojskom da svrgne Artakserksa II. U bici kod Kunakse 401. pne. Kir Mlađi pogiba.

## Veze
* Perzijska Monarhija
* Bitka kod Kunakse
* *[[Deset tisuća]]*
* Artakserkso II.

## Reference

## Vanjske veze
* Kir Mlađi (VI. poglavlje), enciklopedija Iranica, Rüdiger Schmitt 
* Kir Mlađi (enciklopedija Britannica)
* Kir Mlađi (Livius.org, Jona Lendering) 
* Kir Mlađi (Dialogues-de-platon.org)
* Popis lidijskih satrapa (Livius.org, Jona Lendering)
Milna (Hvar)

**Milna** je udaljena 6&nbsp;km od grada Hvara i u njoj je 2001. živjelo 90 stanovnika.

Smjestila se duž pješčane plaže.  Jedna od posebnosti ovog mjestašca je napušteno malo selo Malo Grablje koje je opasano gudurama, te podsjeća na gusarsko gnijezdo.

U blizini u Maloj Milni je i barokni ljetnikovac Ivanić-Boglić-Božić (s osobinama kaštela) koji je pripadao potomcima obitelji Matije Ivanića. Potječe još iz 17. stoljeća, u njoj se i danas nalazi obiteljski grb.

## Demografija
Iskazuje se kao samostalno naselje od 1991. nastalo izdvajanjem dijela naselja Hvar. Od 1953. iskazivano je kao dio naselja. U 1953. je bez stanovnika.

## Vanjske veze

## Reference
Milna (Vis)

**Milna** je priobalno mjesto i uvala na južnoj obali otoka Visa, udaljeno desetak kilometara od grada Visa.

Uvala ima pješčanu plažu, a desetak minuta pješke od nje nalazi se i pješčana plaža Zaglav.
Veji

**Veji** (latinski: *Veii*) je u drevno doba bio važan etruščanski grad 16 km sjeverozapadno od Rima u Italiji; njegovo nalazište se nalazi u suvremenoj *[[komuna|komuni]]* Formello, u Provinciji Rim.

Veji su bili najbogatiji grad Etrurske lige, na južnoj granici Etrurije. Kao etruščanski grad najbliži Rimu, bio je dugo u ratu s Rimom. Prema rimskoj analističkoj tradiciji, Rim je s Vejima vodio dugačak i težak rat koji je trajao deset godina (406–396. st. e.). Međutim, izgleda da su analistički prikazi ovoga rata modelovani prema mitskom trojanskom ratu. Posle osvajanja Veja, njegova boginja-zaštitnica, "kraljica Junona", bila je svečano pozvana da pređe u Rim. Teritorija grada bila je pripojena Rimu, čime se rimska teritorija uvećala za 84 odsto, zbog čega su u to vreme stvorene četiri nove seoske tribe. Tokom rata sa etrurskim gradom Fidenom (437–426. st. e.) i ovog rata s Vejima Rim je uvećao broj vojnih tribuna s konzulskom vlašću sa tri na četiri, a zatim sa četiri na šest. Rim je 406. god. st. e. uveo vojničku platu, a 403. god. st. e. je uvećao svoju konjicu. Osvajanje Veja otvorilo je Rimljanima put ka južnoj Etruriji.

Mnogo kasnije Livija je, prema Svetoniju, u Vejima imala imanje. Veji su bili poznati po zbirci statua uključujući kip Tiberija (danas u Vatikanu), i Apolonu iz Veja (danas Nacionalnom etrurskom muzeju).

Grad je nakon antičkog doba naputen i postao zaboravljen sve dok ga u 17. vijeku nije otkrio antikvar Raphael Fabretti. Ostaci Veja danas leže u blizini otoka Isola Farnese.

Van ostataka grada se nalaze ostaci građevine za koju se smatra da je hram. Također su pronađeni ''tumuli'' i grobovi uklesani u stijenu. Najpoznatija je Grotta Campana, otkrivena godine 1843, komorni grob s najstarijim poznatim etruščanskim freskama. Uz to postoje dugi tuneli koji vode u gradski humak, što može potvrditi Livijeve navode o rimskoj pobjedi u bitki kod Veja.

## Povezano
* Etrurska civilizacija
* Rimska Republika
* Lars Tolumnius

## Vanjske veze

* Extensive information on Veii from the Lacus Curtius site
Filip II

**Filip II** može se odnositi na ove vladare:
* Filip II Makedonski (382. pne.&ndash;336. pne.), makedonski kralj, otac Aleksandra Velikog;
* Filip II Avgust (1165&ndash;1223), francuski kralj;
* Filip II od Navare (1293-1322), koji je ista osoba kao i francuski kralj Filip V Visoki;
* Filip II Tarantski (1329&ndash;1374), knez Taranta i Ahaje, titularni kralj Carigrada;
* Filip II Burgundijski (1342&ndash;1404), vojvoda Burgundije;
* Filip II Španski (1527&ndash;1598), koji je ista osoba kao i portugalski kralj Filip I;
* Philip II Portugalski (1578&ndash;1621), koji je ista osoba kao i španski kralj Filip III.
Bren

**Bren** (lat: *Brennus*) je bio polulegendarni galski poglavar koji je izveo čuvenu pljačku Rima 390. pne. ili 387. pne.

Tokom 4. veka pne. počela je seoba keltskih (galskih) plemena iz centralne Evrope u južnije, mediteranske krajeve. Računa se da su u tom periodu različita keltska plemena (Boji, Senoni, Insubri...) naselila dolinu reke Po. Godine 390. pne. (ili 387. po grčkom istoričaru Polibiju iz Megalopolja) jedna grupa Senona predvođena Brenom se uputila u pljačkaški pohod južno od Apenina. Gali su zatim opseli Kluzij (Clusium) u Etruriji, a rimski poslanici, koji su trebali da posreduju u mirnom razrešenju situacije, su stupili u borbu na strani Kluzija. Nakon što je jedan od njih ubio keltskog poglavara, Bren je poveo svoje ljude na Rim zahtevajući isplatu odštete (krvnine). Rimska vojska, koja je izašla pred Kelte, razbežala se nakon bitke na Aliji, jednoj od pritoka Tibra. U Rimu je zavladala panika, stanovništvo predvođeno sveštenicima je evakuisano, a preostali vojno sposobni muškarci su se povukli u tvrđavu na bregu Kapitolu. Sam grad je prepušten Brenovim pljačkašima. Posle sedam meseci opsade Kapitola, Kelti su pristali da se povuku pod uslovom da budu isplaćeni u čistom zlatu. Prilikom javnog merenja otkupnine, Rimljani su se požalili na tegove koje su Gali koristili. Bren je tada na tas sa tegovima bacio i svoj mač, demonstrirajući tako svoju nadmoć nad Rimljanima, i izgovorio čuvenu rečenicu :"Vae victis!" (Teško pobeđenima!). Nakon isplate Kelti su se povukli, a Rim se ubrzo oporavio od razaranja i udarca koji je galska pljačka nanela ugledu grada.

Rimska tradicija je kasnije ovoj epizodi dodala čitav niz pojedinosti koji su trebali da ukažu na težinu rimskog položaja i istaknu primere junaštva njihovih predaka. Po tradiciji, galsko osvajanje Kapitola su osujetile svete guske posvećene boginji Junoni koje su razbudile rimsku stražu svojim gakanjem. Drugi važan dodatak je povest o ulozi čuvenog rimskog državnika Marka Furija Kamila. Kamil je naime boravio u gradu Ardeji u progonstvu u vreme galske pljačke, ali su ga Rimljani opsednuti na Kapitolu izabrali za diktatora i pozvali u pomoć. On je u Veji okupio ostatke vojske poražene na Aliji i pojavio se u trenutku isplate danka Keltima. Po ovoj tradiciji, koja je očigledno trebala da ublaži sliku o događajima iz 390./387., Kamil je oduzeo Galima zlato i zatim ih isterao iz Rima. U svakom slučaju, iako arheološka istraživanja ne pokazuju da je Rim stvarno razaran početkom 4. veka, keltska najezda je uzdrmala rimsku dominaciju u Laciju i srednjoj Italiji (Samnitski ratovi).

Istorija pamti još nekoliko keltskih poglavara istog ili sličnog imena sa Brenom, pljačkašem Rima. Izvesni Bren, vođa Galata, opustošio je severnu Grčku 279. godine pre Hr.,a 69. godine naše ere ustanku germanskih Batava protiv rimske vladavine pridružili su se keltski Kaninefati predvođeni Brinonom. Ukratko, ime Bren koje su Heleni i Rimljani pripisivali različitim keltskim poglavarima je pre mogla biti titula pošto reč "***brenin***" na jeziku britanskih Kelta znači "kralj".
Mramorno more

**Mramorno more** (na turskom, *Marmara Denizi*, na grčkom, *Θάλασσα του Μαρμαρά* ili *&#928;&#961;&#959;&#960;&#959;&#957;&#964;&#943;&#948;&#945;*, *Propontida*) je unutrašnje more između Evrope i Azije i predstavlja dio Evroazijske unutrašnje granice. Ovo more je preko Dardanela povezani sa Egejskim morem, kao i Bosporom (*Carigradski prolaz*) sa Crnim morem.

Voda mu je slana, a od Galipolja do Izmita je dugo 282&nbsp;km i 80&nbsp;km široko. U blizini obale je duboko uglavnom samo 50 m, dok je na najdubljim mjestima i više od 1300 m. Površina Mramornog mora iznosi 11.655&nbsp;km², od čega 182&nbsp;km² otpada na otoke. Na istoku je Izmirski zaljev a jugoistoku Mudanjski zaljev. Mramorno more dobilo je ime po otoku koji je u njemu i zove se Mramorni otok (u staro vrijeme *Prokonnesos*). Otok je dugačak 21&nbsp;km i širok 10&nbsp;km, a površina mu je oko 130&nbsp;km². Pored poznatog bijelog mramora (otuda i porijeklo imena) na otoku se proizvodi vino, žitarice i masline.

Mramorno more služi i kao regulator količine vode kojom više moćnih rijeka pune Crno more a kroz Mramorno more te vode neprekidno prolaze u Sredozemno. Razina vode u Crnom moru je viši od onog u Egejskom, zbog čega je prisutno neprekidno strujanje pod površinom kroz sustav turskih tjesnaca.

## Veze
* Crno more
* Egejsko more
* Bospor i Dardaneli

## Literatura
*  Okay, Nilgun; Okay, Aral I. (2002.): ''Tectonically induced Quaternary drainage diversion in the northeastern Aegean'', Journal of the Geological Society, br. 159., London: Geological Society, str. 393.-399., ISSN 0016-7649
*  Lee B.-S.; Bullister J. L.; Murray J. W.; Sonnerup R. E.; ur. Bacon M. P. (2002.): ''Anthropogenic chloroﬂuorocarbons in the Black Sea and the Sea of Marmara'', Deep-Sea Research: I. Oceanographic Research Papers, br. 49., Amsterdam: Elsevier, str. 895.–913., DOI:[10.1016/S0967-0637(02)00005-5](http://dx.doi.org/10.1016/S0967-0637(02)00005-5)

## Vanjske veze
;Sestrinski projekti
Pleistoanakt

**Pleistoanakt** (grč. Πλειστοάναξ) bio je spartanski kralj iz dinastije Agijada, koji je vladao od 455. do 445. godine st. e., te ponovo od 426. do 409. godine stare ere.

On se veoma trudio da se postigne mirovni sporazum tokom prvog peloponeskog rata. Bio je svrgnut s vlasti i proteran iz Sparte 446. god. st. e. pod optužnom da je primio mito da bi se povukao s eleuzinske ravnica u Atici nakon što je tamo bio poveo peloponesku vojsku. Godine 426. st. e. bio je pozvan natrag u Spartu i na presto, po uputstvu delfijskog proročanstva. Njegovi su ga neprijatelji ipak i dalje smatrali krivim za spartanske nedaće, tako da se Pleistonakt sve vreme tokom trajanja peloponeskog rata nastavio zalagati za mir između zaraćenih strana.