open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Egzodus

**Egzodus** ili **Yetsi'at Mitsrayim** (hebrejski: יציאת מצרים, tiberijski: , "izlazak iz Egipta") je izraz kojim se opisuje Egzodus Izraelita iz Egipta. Riječ je o hebrejskim ratnicima koji su u Egiptu postali radnici, a često se opisuju kao robovi. Oni su Egipat napustili pod vodstvom Mojsija i Aarona kako bi se vratili u Zemlju Izrael, što je opisano u biblijskoj Knjizi Izlaska. Ti događaji služe kao podloga za židovski blagdan Pashu.

## Povezano

* Exodus Decoded

## Vanjske veze
* The Population of Israel in the Exodus: A statistical look at the census figures of the Exodus as recorded in the Old Testament.
* The Red Sea Crossing
* Exodus 
* Amazing Bible discoveries: Unlocking the Greatest Mysteries of All Time; The Real Mt. Sinai and Exodus Highlights  
* Traditional Route of the Exodus
* The Exodus Decoded .
* ''Those Amazing Biblical Numbers: Taking Stock of the Armies of Ancient Israel'' 
* ''Playing the Numbers Game A Critique of Attempts to Rationalize the Population Numbers of Exodus'' Revised 2005.
* ''Me'am Loez on Beshallach IV'' : *Me'am Loez on Beshallach IV: 50 Miracles*, no. 7, says that the Israelites crossed the Red Sea in twelve paths, one for each of the tribes, and cites Ps. 136:13 which has it that the Red Sea was divided into parts during the Exodus.
* ''The Book of Jasher'': The midrashic Book of Jasher is a candidate for being the "*Book of Jasher*" mentioned twice in the Jewish Bible, and while this seems unlikely, at least in its present form, it does seem to have been available as rabbinic literature for some centuries. While it is not shy to relate rather embellished-sounding versions of early biblical tales, *Jasher* 81:38 has it that the Red Sea was divided into 12 parts and the Israelites crossed as if on dry land, but this version of the crossing is, remarkably, lacking in other miraculous embellishment - which would tend to be preferred, to apply usual methods of textual analysis, except that the rabbinical sources are of unknown antiquity. It seems an unusual innovation for a rabbi to strip the biblical story of its miraculous trappings, had not a text of great renown at some point been the tradition's origin.
* ''Rashi's Commentary'': The regarded eleventh century Talmud scholar called 'Rashi' made the comment that the Red Sea had been split "asunder in twelve pieces for the twelve tribes" to his commentary on the Psalms. *Rashi's Commentary*, Rabbi Shlomo Yitzchaki or Rabbi Shlomo Yarchi, commentary on Ps. 136:13.
* Evidence for the Early Date of the Exodus
* ''Pharaoh of the Exodus'' article  The Kings Calendar
* ''Book of Exodus'' article (Jewish Encyclopedia)
* The Exodus chabad.org
* Is Bryant Wood's chronology of Jericho valid? A recent refutation of Wood's attempt redate an early fall of Jericho to the traditional Exodus date.
* The Megiddo Expedition  Israel Finkelstein's site on the excavation.
* Reading the Old Testament  discusses many of the same issues discussed here from a mainstream, scholarly point of view.
Arnuwanda I

**Arnuwanda I** bio je kralj Hetitskog Carstva (Nove kralejvine) u periodu cca 1400. pne.&ndash;1360. pne..

## Vanjske veze
* Reign of Arnuwanda I
Izobare

**Izobare** (grč. *isos* = jednak, *baros* = težina) su linije koje na kartama povezuju mjesta istog tlaka zraka.

## Vidi:
* izolinije
Knosos

**Knosos** ( [*Knōsós*]) je najveće arheološko nalazište iz brončanog doba na Kreti, koje je vjerojatno predstavljalo ceremonijalno i političko središte Minojske civilizacije i kulture. Danas predstavlja popularno turističko odredište, jer se nalazi u blizini glavnog grada Herakliona, a masovno, a ponekad i kreativno je "nadograđen", kako bi se učinio pristupačnim povremenim posjetiteljima na način koji to polje neoznačenih ruševina ne mogu biti.

Grad Knosos je očuvao važnost u klasičnom i rimskom periodu, ali mu se stanovništvo za vrijeme 9. vijeka preselilo u novosagrađeni arapski grad Ḫandaq (suvremeni Heraklion). U 13. vijeku se zvao Makryteikhos 'Dugi zid'; episkopi Gortyna su sebe nastavili zvati episkopima Knososa do 19. vijeka. Danas se, pak, naziv koristi isključivo za arheološko nalazište smješteno u predgrađu Herakliona.

## Svjetska baština
U Knososu su ostaci jedne od šest palača na Kritu, važno svjedočanstvo Minojske kulture. Služila je kao administrativno, ekonomsko i vjersko središta, s naprednom arhitekturom, urbanističkim planiranjem i živopisnim freskama. Termin "palača" uveo je Arthur Evans, koji je Knosos protumačio kao rezidenciju "Sveštenika-kralja". Termin je uglavnom zadržan uprkos tome što su kasniji istraživači uglavnom odbacili Evansovo tumačenje. Međutim, predloženi su alternativni termini, uključujući "zgrada suda" i "zgrada sa središtem suda", koji karakteriziraju zgrade u smislu njihovog oblika, a ostaju neutralni u pogledu njihove funkcije.

Minojske palače 2025. god. uvrštene su na listu UNESCO-ove svjetske baštine. Odluka je donešena na 47-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 6-16 jula 2025. god. u UNESCO-om sjedištu u Parizu. Nalaze se u Knososu, Festu, Maliji, Zomintosu, Zakrosu i Kidoniji.

## Literatura

* Benton, Janetta Rebold and Robert DiYanni.*Arts and Culture: An introduction to the Humanities*, Volume 1. Prentice Hall. New Jersey, 1998. [Pages 64–70]
* Bourbon, F. *Lost Civilizations* Barnes and Noble, Inc. New York, 1998. [Pages 30–35]
* CALENDAR HOUSE: Secrets of Time, Life & Power in Ancient Crete's Great Year. 2007: researched/written/published (CD) by Dr. Jack Dempsey.

## Reference

## Vanjske veze
* Hellenic Ministry of Culture 
* British School at Athens Knossos Pages . This site contains an Activex tour with moving panoramas through the palace.
* Aegean Prehistory Online at Dartmouth
* Knossos on Wikimapia
Lavlja kapija

**Lavlja vrata**, **Lavlja kapija** ili **Lavlje dveri** je naziv za gradska vrata u sljedećim drevnim gradovima:
* Mikena u Grčkoj;
* Hattushash u Turskoj.
Tughra

**Tughra** (arapski i turski: **طغراء; Tuğra**), u daljem tekstu **tugra**, je kaligrafski amblem ili potpis sultana Osmanlijskog carstva koji se nalazio na svim zvaničnim dokumentima i prepisci. Takođe je bila urezana na njegov pečat i utisnuta na novčiće iskovane tokom njegove vladavine. Tugra bi bila oblikovana početkom sultanove vladavine i dvorski kaligraf, ili *nişancı* (/nišandži/), bi ju je iscrtavao na pisane dokumente. Prva tugra je pripadala sultanu Orhanu I (vl. 1324-1359), drugom vladaru Otomanske carevine. Ona se zatim razvijala i dostigla klasičan oblik tugrom sultana Sulejmana Veličanstvenog (vl. 1520-1566). Tugre su imale sličnu funkciju kao kartuš u starom Egiptu. Svaki osmanlijski sultan je imao sopstvenu tugru.
## Vizuelni elementi tugre
Tugra ima karakterističnu formu: dve petlje na levoj strani, tri okomite crte u sredini, odozdo ispis u vidu stoga i dva produžetka zdesna. Svaki element ima svojstveno značenje a zajedno čine oblik koji se lako prepoznaje kao tugra. 

Sultanovo ime se ispisuje u donjem delu, koji se zove *sere*. U prvom periodu ovo je moglo biti jednostavno kao “Orhan, sin Osmanov” u prvoj tugri iz 1326. U sledećim periodima se imenu nosioca i njegovog oca dodaju i počasne titule i molitve.

Petlje na levoj strani tugre se zovu *beyze*, od arapske reči za jaje. Neka tumačenja tvrde da su bejze predstavljale dva mora nad kojima su vladali sultani: spoljna, veća, petlja za Mediteran i unutrašnja, manja, za Crno more.

Okomite crte na vrhu tugre se zovu *tug*, tj. “motka za zastavu”. Tri tuga označavaju nezavisnost. Linije S-oblika koje prelaze preko tugova se zovu *zülfe* i one, uz vrhove tugova koji takođe gledaju udesno, označavaju da vetrovi duvaju sa istoka na zapad, što je tradicionalan pravac kretanja Osmanlija.

Crte na desnoj strani tugre se zovu *hancere* (/handžere/) i označavaju mač (“handžar”), simbol vlasti, moći i snage. 
## Tugre osmanlijskih sultana

Image:Tughra Orhan I.jpg|Prva tugra - tugra Orhana I (1326)
Image:Tughra Suleiman.jpg|Tugra Sulejmana Veličanstvenog (1520)
Image:Tughra of Selim III.JPG|Tugra Selima III (1789)
Image:Tugra Mahmuds II.png|Tugra Mahmuda II (1808)
Image:Abdul Hameed II Sign.svg|Tugra Abdulhamida II (1876)
Image:Gallipoli-star-unadorned.jpg|Tugra Mehmeda V (1909) upotrebljena na ordenu Galipoljska zvezda
Image:Gate of Felicity Topkapi Istanbul 2007 detail 003.jpg|Tugra na Kapiji sreće Palate Topkapi
Image:Port Gate tughra.jpg|Tugra iznad Pristanišne kapije u Beogradu


## Upotrebe tugre van otomanskog konteksta
Iako je tugra uglavnom poistovećena sa osmanskim sultanima, one su ponekad korišćene i u drugim turkofonim državama, poput Kazanskog kanata. Kasnije su tugre korišćene i među Tatarima carske Rusije.
## Moderna tumačenja tugre
Neki današnji kaligrafi koriste karakteristični oblik tugre. Primeri su tugre ruskog predsednika Vladimira Putina i japanskog cara Akihita.

## Vanjske veze

(na engleskom)
* Tugre osmanskih sultana
* Tugra osmanskog sultana Mahmuda II 
* Još tugri osmanskih sultana 
* Umetnost u duhu tugre na ''King's University College, Western Ontario''
Linear A

**Linear A**, jedno od dvaju linearnih pisama koje se koristilo na drevnoj Kreti (treće pismo su kretanski hijeroglifi). Otkrio ih je i ime im je dao Arthur Evans. Linear B dešifrirao je 1952. Michael Ventris s obzirom da se njime pisao mikenski grčki. Linear A je, međutim, daleko od toga da bude potpuno dešifrirano, ali se djelomično razumije s obzirom da se može čitati kroz vrijednosti lineara B.

Iako dva pisma dijele mnoge simbole, korištenje slogova vezanih uz linear B na natpisima lineara A stvara riječi nevezane ni uz jedan danas poznati jezik. Taj se jezik naziva minojski ili eteokretanski, a korespondira s periodom kretanske historije prije serije najezdi mikenskih Grka oko 1450. pne.

## Vanjske veze

* DAIDALIKA - Scripts and Languages of Minoan and Mycenaean Crete 
* Linear A Texts 
* Bibliography 
* Omniglot
Alquerque

**Alquerque** (također poznata i kao **quirkat**) je igra na ploči za koju se vjeruje da je nastala na Bliskom Istoku. Smatra se drevnom pretečom dame i fanorone.
Kurna

**Kurna**, **Gourna**, **Qurna** ili **Qurnah** (što označava "predbrežje" ili "rt planine") je naziv za tri sela koja se nalaze u blizini Tebanskih brežuljaka na zapadnoj obali rijeke Nil nasuprot suvremenom gradu Luxor u Egiptu. Tri sela su **Qurna**, **[[Sheikh Abd el-Qurna|Sheikh ‘Adb el-Qurna]]** i **Nova Qurna**.

## Qurna

Qurna je malo selo oko 100m istočno od Hrama Setija I. Do sredine 19. vijeka naselje je obuhvaćalo i dijelove samog Hrama. 
Neki putnici, kao Richard Pococke ilči Sonnini de Manoncourt navode čak i šeika od Qurne. Edward William Lane godine 1825. navodi da je selo u potpunosti napušteno. Isabella Frances Romer sugerira da se selo ponovno počelo naseljavati 1840-ih. Danas je naseljeno.

## Vanjske veze
* New Gourna
* New Gourna
 
## Reference
El-Lahun

**Kahun** (arapski: كاهون), smješten Faiyumu, je naselje radnika koji su zidali piramidu egipatskog faraona Senusreta II. Nalazi se u blizini suvremenog sela el-Lahun (arapski: لاهون), i često se spominje pod njegovim imenom.

Radnici su stvorili i bilio dio zagrobnog kulta koji je morao održavati kralja u zagrobnom životu.

Naselje se nalazi oko 800m od piramide, na rubu poljoprivrednog zemljišta. Od zgrada je ostalo malo tragova, jer su sagrađene od blatnih opeka, a poslije ih je prekrio pijesak. Neke su zgrade, pak, uklonjene kako bi kroz područje prošla željeznica.

Naselje je iskopao Petrie (1888-90 i 1914). Njegova su iskopavanja pronašla kućne predmete (i alate), koji danas daju dobar uvid u život starog Egipta. U blizini su pronađeni *[[Kahunski papirus]]i*, koji se sastoje oko 1000 fragmenata posvećenih pravnim i medicinskim pitanjima.

Nalazište je bilo naseljeno do doba Trinaeste dinastije, zatim ponovno u Novom egipatskom kraljevstvu, kada su se vršili irigacijski radovi u blizini.

## Vanjske veze

* Virtual Kahun
Egipatski muzej u Berlinu

**Egipatski muzej Berlina** (njemački: *Ägyptisches Museum und Papyrussammlung)* sadrži jednu od najvažnijih zbirki staroegipatskih artefakata na svijetu.

Muzej je nastao u okviru umjetničkih izbrke pruskog kraljeva. Alexander von Humboldt je preporučio da se stvori egipatska sekcijaEgyptian , a prvi eksponati su dovedeni u Berlin godine 1828. pod vladom Friedricha Wilhelma III.

Najpoznatiji eksponat je dobro očuvana bista kraljice Nefertiti. Zbirka je godine 2005. preseljena iz Charlottenburga u novouređeni Altes Museum.

## Povezano
* Egipatski muzej (u Kairu)
* Veliki egipatski muzej
* Egipatski muzej u Torinz
* Karl Richard Lepsius

## Vanjske veze

*
Matrijarh

**Matrijarh** je izraz kojim se označava žena koja se nalazi na čelu nekog klana, roda, plemena, šire ili uže porodice. 

U širem smislu se označava ženu koja drži najveći položaj ili autoritet u rodu, klanu ili plemenu, bilo u odnosu na sve njegove članove, ili samo ženske članove. 

Uz pojam matrijarha je vezan i pojam matrijarhat.
Erehtej

U grčkoj mitologiji, **Erehtej** je bio rani kralj Atene. Rani pisci su ga često poistovjećivali s Erihtonijem, koji je njegov djed, ili s bogom Posejdonom, s kojim je dijelio mnoge značajke, a čiji su obredi na Akropoli bili sličnim Posejdonovom. Erehtej se naziva 'rođenim od Zemlje' u *[[Ilijada|Ilijadi]]*, koja također tvrdi da ga je odgojila božica Atena.

## Mitologija
Kasniji autori Erehteja navode kao Erihtonijevog unuka, odnosna sina Pandiona. Erehtej je oženio Praksiteju, kći Frazima i Diogenije. Među njegovom brojnom djecom su bili Kekrop, Pandor, Metion, Prokris, Oreitije, Htonija i Kreusa. Kada je Erehtej bio kralj Atene, izbio je rat s obližnjim gradom Eleuzinom. Eleuzinci su zatražili pomoć od tračkog kralja Eumolpa. Erehtej je posjetio proročište koje mu je reklo da će pobijediti jedino ako žrtvuje jednu od kćeri. On je to poslušao, ubivši Htoniju, nakon čega su ostale također izvršile samoubojstvo. Neki autori tvrde da su kćeri napravile pogodbu da umru zajedno. Demosten, međutim, piše da je Erehtej žrtvovao nekoliko kćeri, a da su Kreusa, Proklris i Oreitija preživjele. Erehtej je pobijedio u bici i ubio Eumolpa. Pauzanije piše da je Erehtej i sam poginuo u bici. Ostali pisci naavode da ga je ubio ili Zeus ili Posejdon, kako bi Posejdon osvetio smrt svog sina Eumolpa - pri čemu je ili proboden Posejdonovim trozupcem  ili Zeusovom munjom. U atenskom popisu kraljeva piše kako je Ksut, Erehtejev zet, upitan da odabere kralja među Erehtejevim nasljednicima. On je odabrao Kekropa II., nazvanom po mitskom kralju-osnivaču Kekropu. Na Akropoli u Ateni je izgrađen Erehtejev hram.

## Napomene
Marina Perazić

**Marina Perazić** (Rijeka, 29. svibnja 1958), jugoslavenska i hrvatska pjevačica. Samostalno i u duetu Denis & Denis, Marina Perazić je predvodila talas elektronske muzike osamdesetih godina i bila je seks simbol pop scene SFRJ.

Nakon povratka iz Njujorka, sredinom 1990-ih se vraća u Beograd gdje snima novi album. Nakon početka NATO bombardovanja SR Jugoslavije, odlazi iz Beograda za Rijeku.

## Zanimljivosti
Ima srpsko poreklo; Marinin čukundeda bio je Stjepan Mitrov Ljubiša (1824–1878), jedan od vodećih srpskih književnika svog vremena, po kome jedna ulica u Beogradu nosi ime (kao i ulice u drugim gradovima u Srbiji, Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini).

Studirala je i diplomirala je na Građevinskom fakultetu u Rijeci 1982. godine.

## Diskografija
### Denis & Denis
#### Studijski albumi
* 1984. - Čuvaj se (Jugoton)
* 1985. - Ja sam lažljiva (Jugoton)
* 1988. - Budi tu (Jugoton)
* 2013. - Restart (Dallas Records)

#### Kompilacije
* 1987. - Jas i Zvezdite (MakFest 87 RTSkopje Production) 
* 1995. - Program Tvog Kompjutera (Croatia Records)
* 2006. - The Best Of Denis & Denis (Croatia Records)
* 2010. - 2 na 1 Collection (Croatia Records)

#### Singlovi
* 1984. - Program tvog kompjutera / Noć (Jugoton)
* 1985. - Oaze snova / Voli me još ovu noć (Jugoton)

### Solo
* Marina, album, Jugoton, 1987.
* Ista kao more, Siti rekords, 1998.
* Sex bez dodira, CD, singl, Dancing Bear, 2004

## Reference

## Vanjske veze

* Marina Perazić na discogs.com
* Rock intervju onlajn – 3.12.1997
*Kolačići - spot
Egtvedska djevojka

**Egtvedska djevojka** (cca. 1390&ndash;1370. pne.) bila je nodijska djevojka iz brončanog doba čiji su vrlo dobro očuvani ostaci pronađeni u Egtvedu () u Danskoj godine 1921. Umrla je u dobi od 16&ndash;18 godina, a bila je mršava, visoka 160 cm, imala dugu plavu kosu i dobro manikirane nokte. Grob joj je pomoću dendrokronologije datiran u godinu 1370. pne. Otkrivena je u grobnom humku širokom oko 30 metara i visokom 4 metra.

## Vanjske veze

* National Museum of Denmark

## Izvori
* Barber, E.W. *The Mummies of Ürümchi*. Macmillan, London, 1999. 
* Michaelsen, K.K. *Politikens bog om Danmarks Oldtid*. Politiken, Denmark, 2002.
Terminator 2

Terminator (eng.The Terminator) je izmišljeni lik koga glumi Arnold Švarceneger (Arnold Schwarzenegger) – kiborg okarakterisan kao programirani ubica i vojna jedinica za infiltraciju. Lik Terminatora se prvi put pojavio u istoimenom filmu iz 1984. godine, režisera i scenariste Džejmsa Kamerona (James Cameron), a kasnije u njegovim nastavcima. U prvom filmu iz serijala pojavljuje se samo jedan kiborg – onaj koga igra Švarceneger. U oba nastavka Švarcenegerov terminator sukobljava se sa drugim terminatorima.

Terminator 2 je nastavak prvog filma Terminatora snimjenog 1984.godine. U Terminatoru 2 ( Sudnji dan ) pored Arnolda Švarcenegera i Linde Hamliton i glumac Edward Furlong, koji tumači malog Džona Konora,

Terminator je ime Švarcenegerovog lika na odjavnoj špici sva tri filma. U zavisnosti od situacije, liku su date preciznije karakteristike poput modela i serijskog broja, kako bi se Švarcenerov lik jasno razdvojio od ostalih terminatora. Međutim, to je urađeno uz par nedoslednosti. Ne postoji kanon prisutan u sva tri filma koji objašnjava šta različiti brojevi pripisani liku zaista predstavljaju.
Erihtonije od Dardanije

**Erihtonije** () bio je, u grčkoj mitologiji, sin kralja Dardana i Bateje, kćerke kralja Teukra, ili Arizbe, najbogatiji među ljudima i rodonačelnik trojanske kraljevske kuće. Prema Homeru, na svojim je poljima imao 3.000 kobila, koje su bile takve ljepote da se u njih zaljubio i oplodio ih Boreja. Bio je oženjen Astiohom ili Skamandrovom kćerkom Kalirojom, koja mu je rodila Asarka i Troja, eponimnog heroja Troje. Spominje se i među kraljevima Krete.

## Genealogija

## Reference

## Literatura
* March, J., *Cassell's Dictionary Of Classical Mythology*, London, 1999. 
*
*

## Vanjske veze
* Greek Mythology.
* Komentar uz Pseudo-Apolodora III, 12, 2, ur. Sir James George Frazer.
* Perseus Encyclopedia, s.v. Erichthonius.
__NOTOC__
Terminator 2: Judgment Day

***Terminator 2: Sudnji dan*** (engl. **Terminator 2: Judgment Day**, uobičajena kratica **T2**) je nastavak *[[The Terminator|Terminatora]]* snimljen 1991., a film je kao i njegovog prethodnika režirao James Cameron, dok glavnu ulogu opet igra Arnold Schwarzenegger.

## Radnja

Film govori o povratku Terminatora T-800 iz budućnosti u sadašnjost, ali za razliku od prvog filma, ovaj put je poslan s zadatkom da zaštiti Saru Connor i njezinog desetogodišnjeg sina Johna od novog unaprijeđenog prototipa T-1000, sačinjenog od tekućeg metala.

## Glumci
* **[[Arnold Schwarzenegger]]** kao **[[The Terminator|Terminator]]**
* **[[Linda Hamilton]]** kao **[[Sarah Connor]]**
* **[[Edward Furlong]]** kao **[[John Connor]]**
* **[[Robert Patrick]]** kao **[[T-1000]]**
* **[[Earl Boen]]** kao Dr. Peter Silberman
* **[[Joe Morton]]** kao Dr. Miles Bennett Dyson
* **[[S. Epatha Merkerson]]** kao Tarissa Dyson
* **[[Castulo Guerra]]** kao Enrique Salceda
* **[[Danny Cooksey]]** kao Tim
* **[[Jenette Goldstein]]** kao Janelle Voight
* **[[Xander Berkeley]]** kao Todd Voight
* **[[Ken Gibbel]]** kao Douglas

## Muzika
Guns N' Roses su za film napravili pjesmu You Could Be Mine i snimili videospot s brojnim efektima iz filma i Arnoldom Schwarzeneggerom s bendom.

## Nagrade
### [[Oscar]]
* Oscar za najbolju montažu zvuka
* Oscar za najbolju šminku
* Oscar za najbolje vizualne efekte
* Oscar za najbolji zvuk
### [[BAFTA]]
* Nagrada za najbolje vizualne efekte
* Nagrada za najbolji zvuk

### [[Nagrada Saturn]]
* Nagrada za najbolje specijalne efekte
* Nagrada za najbolju režiju
* Nagrada za najbolju izvedbu mladog glumca/glumice
* Nagrada Saturn za najbolju glumicu (na filmu)
Tushratta

**Tushratta** je bio kralj Mitanija na kraju vladavine egipatskog faraona Amenhotepa III i kroz vladavinu Akhenatena -- otprilike na kraju 14. vijeka pne. Bio je sin Shuttarne II, a kći Tadukhipa se udala za egipatskog faraona Amenhotepa III, a zatim za Akhenatena koji je preuzeo očev kraljevski harem. 

Smješten je na prijestolje nakon ubojstva brata Artashumare. U to doba je bio mlad i vjerojatno predodređen da bude tek simbolička figura. Međutim, uspio je poraziti bratove ubice.

Tushratta je bio neprijatelj Hetita i njihovog kralja Suppiluliume I, koji je u svojim arhivama detaljno dokumentirao vojne pohode poduzete protiv države Mitani. U prvom je opljačkao okolinu mitanskog glavnog grada Washukanni, a u drugom osvojio veliki dio države Mitani. Na kraju je uspio osvojiti Karkemiš, nakon čega je Tusratta ubijen od strane svojih sinova.
Ashur-uballit I

**Ašurubalit I** (ili Asurubalit) je bio kralj Asirije (1365-1330 ili 1353-1318. pre Hrista). Nakon pobede nad Šutarnom II Asirija je postala potpuno nezavisna od kraljevine Mitani. Taj period označava pojavu Asirije kao moćnog carstva. Asirija je započela prvu intervenciju u Vavilonu, u kome se pojavio nered nakon smrti kasitskog kralja Burnaburiaša II. Ašurubalit je postavio Kurigalzu II na vavilonski tron.

## Pisma iz Amarne
Amarna pisma predstavljaju seriju diplomatskih pisama, koje su različiti srednjoistočni vladari slali egipatskim faraonima Amenhotepu III i Akhenatenu. Dva pisma su bila od Ašurubalita I . U njima on navodi Ašurnadinahea II kao svog oca, a ne pravoga oca Eribaadada I. To je neke naučnike, kritičare uobičajene egipatske hronologije navelo da tvrde da Ašurubalit iz tih pisama nije Ašurubalit I. Međutim postoje slučajevi kada su vladari toga doba svoje prethodnike nazivali očevima, iako im nisu bili pravi očevi. Ašurubalit I se u pismu verovatno pozivao na jednog od svojih prethodnika, koji su se za razliku od njegovog pravog oca dopisivali sa faraonima.

## Ratovi u Vavilonu
Kada je uspostavio jako Asirsko carstvo Ašurubalit je započeo kontakre sa velikim državama. Njegova poruka egipatskom faraonu razljutila je kralja Vavilona Burnaburiaša II. Burnaburiaš II je pisao faraonu 

Ipak Vavilon nije mogao dugo negirati moć Asirije, tako da se čak Burnaburiaš II oženio ćerkom asirijskog kralja. Njega je nasledio sin iz toga braka prestolonaslednik Karahardaš. U Vavilonu je izbila pobuna, jer su Asirci bili nepopularni i narod Vavilonije nije želeo kralja delomičnoga asirijskoga porekla. Ašurubalit I se umešao, jer nije mogao dozvoliti da njegov unuk bude svrgnut sa trona Vavilona. Izvršio je invaziju. Ipak tokom pobune Ašurubalitu I su ubili unuka Karahardaša. Asirci su na tron postavili izvesnog Kurigalzu II, koji je možda bio Burnaburiašev sin ili unuk. Asirci su se nadali da će valadati Vavilonijom kao marionetskom državom. Međutim Kurigalza nije slušao Asirce, nego je napao Asiriju. Ašurubalit je jedva zaustavio vavilonsku invaziju u Sugagu, ne tako daleko od prestonice Ašura.

## Izvori
## Vanjske veze
* [2 Letters by Assur-uballit I to [Faraon|Pharaoh], EA 15, 16.]
Tirint

## 
**Tirint** (starogrčki Τίρυνς i novogrčki Τίρυνθα) je mikensko arheološko nalazište u grčkoj nomi Argolis na poluotoku Peloponez, nekoliko kilometara sjeverno od Naupliona.

Tiryns je bila utvrda na brežuljku naseljena gotovo sedam tisuća godina, s početkom bronzanog doba. Svoj vrhunac je doživjela između 1400. i 1200. pne.. Najznačajniji detalji su palača, kiklopski tuneli, a posebno zidovi, zbog kojih je grad dobio homerovski epitet "Tirint moćnih zidova". U doba antike, grad je povezan uz mitove koji se tiču Herakla, a neki izvori ga citiraju kao njegovo rodno mjesto https://web.archive.org/web/20020807190348/http://homepage.mac.com/cparada/GML/Tiryns.html.

Slavni megaron palače Tirinta ima veliku halu za primanje, glavnu odaju s prijestoljem smještenim na zid zdesna i središnje ognjište koje okružuju četiri drvena stupa u minojskom stilu koja su pridržavala vrh. Dva od tri zida megarona su u poslužili za arhajski hram Here.

Grad je počeo slabiti pred kraj mikenskog perioda, te je bio potpuno napušten kada ga je Pauzanija posjetio u 2. vijeku n.e. Nalazište je iskopavao Heinrich Schliemann 1884-1885, a dan-danas je predmet iskopavanja od strane Njemačkog arheološkog instituta u Ateni i Univerziteta u Heidelbergu.

Godine 1999. Tirint je priznat kao dio Svjetske baštine.

## Povezano
* Mikena
* Nacionalni arheološki muzej u Ateni
## Izvori
FlatOut 2

**Flat Out 2** je akciona/auto udaračka razbijačka kompjuterska igra u kojoj je igraču cilj pobiti sve suparnike. U igrici postoje tri moda carrer/debrby/stunt. U carrer modu postoje navedena dva moda derby and stunt. Derby je udaranje auta dok ne eksplodiraju i izgube svu energiju. Auta u derby su slabija nego u race and street auta, ali derby auta su mnogo jača. Takođe ova igrica ima online mode tako da se može igrati i preko interneta i udariti odnosno trkati se s ostalim ljudima iz svijeta. Race cars su auta koja imaju veliku brzinu/speed a malu snagu/strenght. Street cars ulična auta su egzotična po svojim nitroom bojama šarama i ostalim čudima.

## Vanjske veze
* Official ''FlatOut'' website
* Konami ''FlatOut 2'' site
* ''FlatOut 2'' PC review by IGN 
* FlatOut Joint - a *FlatOut* community development website
* FlatOutVideos - FlatOut and FlatOut 2 videos
Tadukhipa

**Tadukhipa**, na huritskom *Tadu-Hepa*, bila je kći Tushratte, kralja Mitannija (vladao cca. 1382. pne.&ndash;1342. pne.) i njegove kraljice Juni.

Relativno malo se zna o mitanijskoj princezi. Vjeruje se da je rođena oko 21. godine vladavine egipatskog faraona Amenhotepa III, (cca. 1366. pne.). Petnaest godina kasnije Tushratta je dao udati svoju kćer za svog saveznika Amenhotepa III u 36. godini vladavine Amenhotepa III (1352. pne.). Amenhotep III je umro dvije godine kasnije (1350. pne.), nakon vladavine od trideset osam godina. Harem mu je naslijedio sin i nasljednik Amenhotep IV (Akhenaten). Što se dalje dogodilo s Tadukhipom nije poznato.

Neki naučnici špekuliraju da je Tadukhipa bila Kiya, Akhenatenova kraljica.

Tadukhipa se spominje u sedam od trinaest Tushrattinih pisama iz Amarne, 1350-1340. pne..

## Reference
Dardanija (grad)

**Dardanija** ( [*Dárdanos*] – Dardanos) u grčkoj mitologiji označava grad osnovan na planini Idi od Dardana po kome je oblast i narod dobili ime. Leži na Helespontu, te je korijen današnjeg naziva *[[Dardaneli]]*.

Od Dardanovog unuka Trosa narod je dobio novo ime *Trojanci*, a oblast dobila novi naziv *[[Troada|Troad]]*. Trosov sin Il je sagradio novi grad *[[Troja|Ilij]]* na ravnici, a koji je danas poznatiji kao *[[Troja]]*. Tada se kraljevstvo podijelilo između Ilija i Dardanije.
Tamgha

**Tamgha** ili **tamga** (na modernom turskom *damga*; jedna pripovetka Radoja Domanovića se zove "Danga", što označava žig za stoku) označava apstraktni žig ili amblem koji su koristili Evroazijski nomadi i kulture pod njihovim uticajem. Tamga je obično bila amblem pojedinačnog plemena, klana ili familije. Često su ih koristili Skiti, Sarmati, Gök Turci, Hazari, Ujguri i Alani. Ponekad su i susedni sedelački narodi prihvatali simbole nalik tamgi. Npr. tamga (ili žig) u vidu stilizovanog trozupca koju su koristili kasniji ruski vladari poput Jaroslava I Kijevskog, možda potiče od sličnih plemenskih amblema koje su koristili Hazari. Arheolozi cene tamge kao prvorazredne izvore za proučavanje nestalih kultura. 

## Tamga među turskim (turkičkim) narodima

Među modernim turskim narodima, tamga je crtež kojim se označava koja goveda pripadaju kom klanu, obično u vidu žigosanja ili pečata.

Kada su turski klanovi zauzeli više urbanih i ruralnih krajeva i naselili se, zaboravljen je stočarski način života, tako da su i tamge izašle iz upotrebe. Ovo se najbolje vidi kod turskih klanova koji su zauzeli zapadnu i istočnu Anadoliju posle Bitke kod Manzikerta. Turci su u zapadnoj Anadoliji osnovali Sultanat Rum i postali aristokrate u rimskom stilu. Nakon što se sultanat raspao u gomilu zaraćenih gazijskih država (npr. Čandaroglu, Karaman), većina ih je usvojila (tada) muslimanski znak Solomonov pečat. Tamgu je zadržala samo osmanlijska država (kasnije carevina) i to vrlo stilizovanu, tako da se streljački luk na kraju pretvorio u polumesec. 

Ali oni Turci u istočnoj Anadoliji i Iranu, koji su ostali stočarski i nomadski kraljevi, su i dalje koristili tamge svojih klanova, koje su postale izrazito "nacionalistički" simboli. Klan Ak Koyunlu ("bela ovca") je stavljao svoju tamgu na zastave i novac. 

Onim Turcima koji nikada nisu ni napuštali svoju domovinu Turkestan, tamga je i danas ono što je prvobitno bila: stočni žig i oznaka klana.

## Fusnote


## Reference izvornika
* Brook, Kevin Alan. *The Jews of Khazaria.* 2d ed. Rowman and Littlefield, 2006.
* Christian, David. *A History of Russia, Mongolia and Central Asia.* Blackwell, 1999.
* Franklin, Simon and Jonathan Shepard. *The Emergence of Rus 750-1200.* London: Longman, 1996.
* Pritsak, Omeljan. *The Origins of the Old Rus' Weights and Monetary Systems.* Cambridge, MA: Harvard Ukrainian Research Institute, 1998.
Qurnet Murai

**Qurnet Murai** je nekropola smještena na zapadnoj obali Nila kraj Tebe u Egiptu, južno od nekropole Sheikh Abd el-Qurna.

Služila je kao groblje za službenike uprave Novog egipatskog kraljevstva u Tebi.

## Povezano
* Popis tebanskih grobnica
Kekrop II

**Kekrop II.** bio je legendarni ili kralj Atene. Bio je sin Pandiona I te naslijedio prijestolje od svog brata Erehteja. Naslijedio ga je sin Pandion II., iako neki izvori navode da je Pandion bio njegov nećak, odnosno Erehtejev sin.
Lijes

**Lijes** (ijek.) ili **les** (ek.), odn. **mrtvački sanduk** ili **mrtvački kovčeg**, pogrebna kutija koja se koristi za izlaganje, odnosno držanje posmrtnih ostataka jedne ili (rjeđe) više osoba prije ukopa ili kremiranja.

Kutija, odnosno posuda u kojoj se nalaze ostaci kremirane osobe se naziva urna.

Tipovi lijesova se značajno razlikuju od kulture do kulture, u skladu s različitim vjerskim shvaćanjima ili pogrebnim običajima. Ortodoksni judaizam, tako, na primjer, propisuje da lijes mora biti isključivo od drva bez ikakvih metalnih dijelova.

Najjednostavniji i najjeftiniji lijesovi jesu kartonski, koji služe za privremeno držanje pokojnika prije kremacije.

Nasuprot tome postoje raskošno opremljeni i ukrašeni lijesovi. Jedan od najpoznatijih primjera je *[[Kiss Casket]]* koga je rock grupa KISS dala izraditi za svoje najvjernije poklonike. U jednom od njih je sahranjen Dimebag Darrell, gitarist grupa *[[Pantera (grupa)|Pantera]]* i *[[Damageplan]]*.

## Povezano

* Grob
* Cenotaf
* Osuarij
* Sarkofag
* Grob
* Viseći lijesovi
* Lijes od debla
Sarkofag

**Sarkofag** je kamena grobnica ili lijes za sahranjivanje kovčega ili tela umrlog. Reč σαρκοφαγος (starogrčki *sarx* = meso; *phagos* = jesti) znači "*jedač mesa*". Herodot je pogrešno verovao, da su sarkofazi isklesani od posebne vrste kamena, koja može da pojede meso leša unutar sarkofaga.

Sarkofag može biti od kamena, metala, pečene gline ili drva, redovito oslikan ili ukrašen reljefima u koji su se u antici pokapali mrtvaci. Poklopac mu je ili ravan, ili u obliku krova na dvije vode s »rogovima« na uglovima. Stranice su mu gotovo redovito bogato ukrašene figuralnim prikazima portreta pokojnika i scena iz njegova života, ili pak mitološkim scenama. Od antike upotrebu sarkofaga preuzelo je i kršćanstvo, ali mu mijenja ikonografski sadržaj reljefne dekoracije. Isprva središnje mjesto zauzima križ, a kasnije biblijske scene koje simboliziraju ili neposredno govore o uskrsnuću i zagrobnom životu.

Reč 'sarkofag' se u skorije vreme koristi kao naziv za veliku betonsku strukturu, koja je nakon Černobilske nesreće podignuta oko ostataka Nuklearne elektrane u Černobilu kako bi se izolovala od okoline.
Xiao Xin od Shanga

**Xiao Xin** (kineski: 小辛, rođen kao **Zi Song**, kineski: 子颂) bio je kralj Kine iz dinastije Shang.

U *[[Zapisi Velikog Historičara|Zapisima Velikog historičara]]* Sima Qian ga navodi kao dvadesetog kralja Shanga, odnosno nasljednika starijeg brata Pan Genga (kineski: 盤庚). Na prijestolje je došao u godini Jiawu (kineski: 甲午) u gradu Yin (kineski: 殷) kao prijestolnici. Vladao je 3 godine, dobio posthumno ime Xiao Xin a naslijedio ga je mkađi brat Xiao Yi (Chinese: 小乙).

Natpisi proročkog pisma na kostima iskopanima u Yinxuu pak navode da je bio devetnaesti kralj Shanga. 

## Izvori, reference, eksterni linkovi, citati
Vajsmanova barijera

**Vajsmanova barijera** je princip da se nasledne informacije mogu prenositi samo sa gene na ostatak ćelija, a nikad obrnuto.

Tokom osamdesetih pojavila su se mišljenja da je moguć i obrnut proces, tj. da je moguće da se stečene prednosti (poput pojačanog imuniteta) prenesu na sledeće generacije.
## Vanjske veze

* Edward J. Steele - Research site 
* The implications of Steele's soma-to-germline feedback for the safety of somatic gene therapy in humans.
Wilde (film)

***Wilde*** je film iz 1997. godine o Oscaru Wildeu. Scenario za film napisao je Julian Mitchell po Wildeovoj biografiji Richarda Ellmanna. Julian Mitchell je pre ovog filma pisao scenario za film *[[Another Country]]* koji se takođe bavi homoseksualnošću britanske elite sa početka 20. veka. Uloge u filmu tumače Stephen Fry, Jude Law, Vanessa Redgrave, Tom Wilkinson, Jennifer Ehle, Michael Sheen i Ioan Gruffudd. U kratkoj ulozi muške prostitutke pojavljuje se tad još nepoznati glumac Orlando Bloom.

## Sadržaj

Film počinje 1882. godine u toku Wildeove ture predavanja po Americi. Film prikazuje njegov brak, homoseksualnost i popularnost pre njegovog pada i suđenja za "gross indecency" i vremena provedenog u zatvoru.

## Uloge
 

|- align=center
|align=left|Stephen Fry||align=left|Oscar Wilde||
|- align=center
|align=left|Jude Law||align=left|Lord Alfred Douglas||
|- align=center
|align=left|Vanessa Redgrave||align=left|Lady Speranza Wilde||
|- align=center
|align=left|Jenniffer Ehle||align=left|Constance Lloyd Wilde ||
|- align=center
|align=left|Tom Wilkinson||align=left|Marquess of Queensberry||
|- align=center
|align=left|Iaon Gruffudd||align=left|John Gray||
|- align=center
|align=left|Michael Sheen||align=left|Robbie Ross||
|}

## Nagrade

Stephen Fry je dobio Golden Space Needle Award za najboljeg glumca. Maria Đurković je dobila Evening Standard British Film Award za najbolji tehnički/umetnički učinak, a Jude Law je dobio istu nagradu za najboljeg mladog glumca.

Za muziku koju je napisala za film Debbie Wiseman je dobila Ivor Novello Award.

## Vanjske veze
* 
* Zvanični sajt
* Wilde na Rotten Tomatoes
* Wilde , kritika Rogera Eberta
Enlil-nirari

**Enlil-nirari** bio je asirski kralj (1330. pne. - 1319. pne. ili 1317. pne. - 1308. pne.)

Borio se protiv Kurigalzua, kralja Babilona i praunuka Ashur-uballita I, u bitci kod Sugagua. Namjera mu je bila ustanovit granicu između obje države.
Pandion II

U grčkoj mitologiji **Pandion II.** bio je sin i nasljednik Kekropa II., kralja Atene i njegove supruge Metijaduze. Bio je prognan iz Atene od sinova svog strica Metiona koji su htjeli Metiona staviti na prijestlje. Pandion je pobjegao u Megaru gdje se oženio za Piliju, kći kralja Pilasa. Kasnije je Pilas otišao u dobrovoljno izgnanstvo u Meseniju zbog toga što je ubio strica Biasa. Pilas je zatim uredio da mu zet postane kralj Megare.

## Život
Pilija mu je rodila četiri sina - Egeja, Palasa, Nisosa i Lika. Kada je Pandion umro u Megari, Nisus ga je naslijedio kao kralj. Dobio je herojski oltar u Megari kraj Stijene Atene. Nakon smrti njegovi sinovi su se vratili u Ateni i protjerali sinove Metiona, ustoličivši Egeja na prijestolje. Neki znanstvenici vjeruju da je Pandion II. izmišljen kako bi se ispunila praznina u kronologiji mitskih atenskih vladara. Pauzanije ga naziva ocem Prokne i Filomele, a koje su kćeri Pandiona I., što je jedan od dokaza u prilog te teze.
Metion

U grčkoj mitologiji **Metion** je bio sin kralja Erehteja od Atene ili Eupalama, sina kralja Erehteja.

Njegovi sinovi su kasnije otjerali kralja Pandiona II iz Atene u progonstvo. Među tim sinovima su bili Eupalam, Sikion i Dedal, mada im neke tradicije daju drugo porijeklo.

Uzurpatorske sinove su, pak, svrgnuli Pandionovi sinovi.
Khan tengri

**Han Tengri** ili **Kan Tengri** (na Ujgurskom znači "Gospodar duhova" ili "Gospodar neba", a na turskom "Vladar nebesa" ili "Vladar Tengri (bog neba)") je planina iz planinskog lanca Tien Šan. Nalazi se na granici Kirgistana, Kazahstana i Kine, istočno od jezera Ysyk-Köl. Geološka visina joj je 6995 m.n.v. a sa glečerskom kapom dostiže 7010 m.n.v. Zbog toga se u planinarskim krugovima, uključujući kriterije za sovjetsku nagradu Snežni leopard, smatra vrhom od 7000 metara. Poznata je još i kao: *Khan Tangiri Shyngy*, *Kan-Too Chokusu*, *Pik Khan-Tengry*, *Hantengri Feng*.

Han Tengri je druga najviša planina u okviru Tien Šana, prevazilazi je samo Džengiš Čokusu (7439 m), nekoliko kilometara južnije. U Kazahstanu je najviši vrh a u Kirgistanu treći, posle Džengiš Čokusua i Vrha nezavisnosti na Pamiru (7143 m).

## Odlike
Han Tengri je masivna mramorna piramida, pokrivena snegom i ledom. U zalazak sunca mermer sija crvenilom, zbog čega je Kazasi zovu "Kan Tau" (krvava planina). Smešten odmah preko puta glečera Južni Ingelček (ili Inilček), 16&nbsp;km severno od Džengiš Čokusua, prvo se za Han Tengri mislilo da je najviši vrh Tien Šana, zbog njegovog dramatičnog oblika – za razliku od Džengiša koji deluje zdepastije. Han Tengri je najviši vrh u krajnjem delu podlanca Tengri Tag, poznatom i kao Mustag, u kome se nalaze i vrhovi Čapajeva i Gorkog. Anatolij Bukrejev je smatrao Han Tengri za valjda najlepši vrh na svetu, zbog njegovih geometrijskih grebena i simetrije.

## Historija

Iako je 450 metara niži od svog južnog suseda, verovalo se da je Han Tengri najviši vrh u gorju, sve dok 1946. nije otkriven Džengiš Čokusu.

Semenov je 1847. bio prvi Evropljanin koji je video lepu panoramu Tengri Taga i njegov najlepši vrh, kolosalni Han Tengri.

Ukrajinski tim Mihaila Pogrebeckog se 1931. prvi popeo na vrh, s juga, duž zapadnog grebena. Kuzminov tim se 1964. prvi popeo sa severa. Han Tengri je bio jedan od pet vrhova na koji se sovjetski planinar morao popeti da bi dobio prestižnu nagradu Snežni Leopard. Na njemu se 2004. dogodila tragedija – velika lavina je ubila više od tuceta planinara na najpopularnijoj stazi.

## Fusnote

## Vanjske veze

(na engleskom)
* Han Tengri na ''SummitPost''-u
* Han Tengri na ''Peakware''-u
* Kirgiske informacije o penjanju 
* Ekspedicija Aleksa Gavana 2004 (jedna od najboljih ličnih stranica u vezi s planinom)
Mamertinci

**Mamertinci** (**Mamertini** "sinovi Marsa") bili su najamnici italijanskog porijekla unajmljeni iz svog doma u Kampaniji od strane Agatoklea, kralja Sirakuze. Nakon što je Sirakuza izgubila treći sicilijanski rat, grad Mesena je predan Kartagi godine 307. pne.. Kada je Agatokle umro 289. pne. ostavio je mnoge od tih najamnika besposlene u Siciliji. Većina njih se vratila kući, ali dio je zbog blage klime i prilike za pustolovinu ostao na stranoj zemlji. Igrali su važnu ulogu u događajima pred prvi punski rat.

## Vanjske veze
* Mamertines  by Jona Lendering
* Mamertine Coins
Kralj Xiao Yi

**Xiao Yi** (kineski: 小乙, rođen kao **Zi Lian**, kineski: 子敛) bio je kralj Kine iz dinastije Shang.

U *[[Zapisi Velikog historičara|Zapisima Velikog historičara]]* Sima Qian ga navodi kao dvadesetprvog kralja Shanga, koji je naslijedio starijeg brata Xiao Xina (kineska: 小辛). Na šprijesto je stupio u glavnom gradu Yin (kineski: 殷). U šestoj godini vladavine naredio je sinu Wu Dingu (kineski: 武丁) da živi u Heu (Chinese: 河) i studira u Ganpanu (Chinese: 甘盘). Vladao je 10 godina, dobio posthumno ime Xiao Yi, a naslijedio ga je sin.

Natpisi proročkog pisma na kostima iskopanima u Yinxu bilježe kako je bio dvadeseti po redu kralj Shanga. 

## Izvori, reference, ekstreni linkovi, citati
Wu Ding

**Wu Ding** (kineski: 武丁, rođen kao **Zi Zhao**, kineski: 子昭) bio je kralj Kine iz dinastije Shang.

Smatra se prvim kineskim vladarom čije je ime potvrđeno u dokumentima iz njegovog života. Dugo vremena se smatralo kako su zapisi kasnijih historičara bili ništa drugo do legende, ali su zapisi iz doba njegove vladavine na proročkom pismu pronađeni na kostima iskupanim u ruševinama glavnog grada Yinxu 1899. godine.

Njegov otac kralj Xiao Yi ga je u šestoj godini svoje vladavine iz prijestolnice poslao da živi u Heu (kineski: 河) i uči kod Ganpana (kineski: 甘盘). U tim ranim godinama provedenim među običnim narodom Wu Ding se dobro upoznao s njihovim svakodnevnim problemima. 

U *[[Zapisi Velikog historičara|Zapisima Velikog historičara]]* Sima Qian kao navodi kao dvadesetdrugog kralja Shanga, nasljednika Xiao Yija (kineski: 小乙). Na prijesto je stupio u godini Dingwei (kineski: 丁未) a Gan Pan (kineski: 甘盘) je postao njegov premijer. Živio je u Yinu (kineski: 殷) kao svojoj prijestolnici.

Savezništvo sa susjednim plemenima je jačao tako što se vjenčavao za žene iz svakog od njih. Njegova omiljena supruga Fu Hao je u kraljevsku palaču ušla kroz takav brak te se dobro okoristila pravilima polumatrijarhalnog robovlasničkog društva kako bi se probile do položaja generala vojske i velike svećenice.

U trećoj godini vladavine Wu Ding je počeo sanjati o načinima kako da bolje vlada kraljevstvom. Tri godine kasnije je svog premijera natjerao da promijeni knjigu pravila vladavine, a također zapovijedio narodu da štuje svoje starije članove. U 12. godini vladavine je Shangjiaweija promaknuo kako bi vladao narodom Qi (kineski: 契) people.

U 25. godini vladavine njegov Zu Ji (kineski: 祖己) je umro u izgnanstvu.

U 29. godini vladavine je u Kraljevskom hramu održao velike rituale u počast svog pretka kralja Tanga, osnivača dinastije. Tom prilikom su ga razbjesnile divlje kokoši koje su stajale na jednoj od cermeonijalnih brončanih posuda, zbog čega je kritiziraio svoje vazele.

Tri godine kasnije poslao je trupe na Guifang (kineski: 鬼方) a tri godine kasnije ga je osvojio. Barbari iz naroda Di (kineski: 氐) i Qiang (kineski: 羌) su odmah nakon toga poslali emisare da pregovaraju. Njegove vojske su u 43. godini vladavine osvojile Dapeng (kineski: 大彭) in the 43th year of his reign, a sedam godina kasnije Tunwei (kineski: 豕韦).

Svi izvori navode da je umro u 59. godini vladavine. Smatra se jednim od najboljih vladara dinastije Shang. Dobio je posthumno ime Wu Ding (kineski: 武丁) a naslijedio ga je sin Zu Geng (kineski: 祖庚).

Natpisi na kostima za proricanje iskopani u Yinxuu navode da je bio dvadesetprvi kralj Shanga. 

## Izvori, reference, eksterni linkovi, citati
Bitka kod Egatskih ostrva

**Bitka kod Egadskog arhipelaga** je pomorska bitka, koja se odigrala 10. marta 241. pne. između Kartage i Rimske Republike u Prvom punskom ratu. To je bila konačna bitka Prvog punskog rata u kojoj Rim uništio flotu Kartage. Kako ona nije više imala sredstava da gradi novu flotu, ubrzo je kapitulirala.
## Uvod
Godine koje su prethodile bici bile su relativno mirne. Rim nije imao flote, jer mu je ona bila uništena u bici kod Drepane 249. pne., a nešto kasnije oluja uništava i drugu rimsku flotu. Neprijateljstva između Rima i Kartage koncentrirala su se više oko Sicilije, gde je Hamilkar Barka vodio kopnene operacije. U Kartagi je postojala frakcija koja se protivila konfliktu. Vodio ju je veliki zemljoposednik Hanon Veliki, koji dolazi na vlast 244. pne. . Smatrao je da je rat gotov, pa je počeo sa demobilizacijom flote, dajući Rimljanima šansu da ponovo budu superiorni na moru.
## Rim gradi novu flotu

Rim je izgradio novu flotu 242. pne. pomoću donacija svojih bogatih građana. 
Rimska Republika dobija 200 novih brodova, sagrađenih i opremljenih prilozima svojih bogatih građana. Novu rimsku flotu predvodi konzul Gaj Lutacije Katul. Rimljani su na porazima i nesrećama u prošlosti stekli iskustvo. Izgradili su brodove, koji mogu bolje izdržati oluje, a korvus napuštaju. Posade brodova uvežbavaju i dobijaju flotu sa odlično uvežbanim posadama.

U Kartagi takođe na vest da se u Rimu gradi flota i oni počinju sa gradnjom nove flote od oko 250 brodova pod komandom Hanoa, koji je pobedio u bici kod Agrigenta i bici kod Eknoma. Izgleda da posade nisu bile dovoljno uvežbane i da je bilo nedovoljno posade.

## [[Egadski otoci]]
Prvi potez konzula Katula je bio da opseda Lilibaj na Siciliji, blokirajući luku i vezu sa Kartagom. Namera je bila da se preseče snabdevanje i komunikacija Kartage sa Hamilkar Barkom. Kartažanska flota dolazi da deblokira Lilibaj. Hanon Veliki je naredio zaustavljanje kod Egada, da bi pričekao povoljan vetar, koji će ga dovesti do Lilibaja. Rimski izviđači primećuju kartažansku flotu, pa Katul prekida blokadu Lilibaju i kreće da se sretne sa neprijateljem.

## Bitka
Povoljan vetar je duvao 10. marta, pa Hano odlučuje da krene. Katul sa rimskom flotom nije bio u povoljnoj poziciji, jer mu je vetar duvao u pramac.
Rizik je bio da Hanon deblokira Lilibaj. Zato se konzul Katul ipak odlučuje na bitku, iako je vetar duvao prema njima.
Hanon nije uspio iskoristiti prednost povoljnog vetra i gubi bitku, možda zbog dodatne težine snabdevanja ili zbog neiskustva na brzinu pripremljenih posada. Oko pola kartažanske flote je potopljeno ili zarobljeno, a ostatak je pobegao.

## Kraj Prvog punskog rata
Nakon pobede nad kartažanskom flotom konzul Katul osvaja Lilibaj i time izolira Hamilkar Barku sa armijom na Siciliji.
Bez sredstava da izgradi novu flotu ili da pošalje pojačanja svojim kopnenim trupama, Kartagina priznaje poraz i potpisuje mirovni sporazum sa Rimom, čime završava Prvi punski rat.

## Povezano
* Prvi punski rat
* Rimska Republika
Hamilkar Barka

**Hamilkar Barka** (270. pne. – 228. pne.) je bio kartaginjanski general i državnik. Poznat je kao Hanibalov otac.

## Nepobediv na Siciliji
Istakao se tokom Prvog punskog rata 247. pne., kada preuzima glavnu komandu nad Sicilijom u doba kad je ostrvo bilo potpuno u rukama Rimljana. Iskrcava se na severozapadnom delu Sicilije sa malom plaćeničkom vojskom i zauzima važnu poziciju na jednom vrhu kraj Palerma. Ne samo da je odoljevao svim napadima, nego je izvodio napade sve do obala juga Italije.

Godine 244. pne. pomiče svoju armiju na sličnu poziciju na obroncima Mont Eriksa, odakle je mogao podržavati opsednuti garnizon u gradu Drepane( Trapane). Po odredbama mira iz 241. pne. nepobedive snage Hamilkara Barke mogu napustiti Siciliju bez da se predaju.

## Plaćenički rat
Vrativši se u Afriku, njegove trupe započinju rat zvan Plaćenički rat, kada im Hamilkarovi protivnici odbijaju da isplate ono što im je bilo obećano. Dotad su ti plaćenici bili držani pod Hamilkarovom ličnom komandom i pod obećanjem dobre plate. Kartagina se plaćeničkim ratom našla u teškoj situaciji. Vlada nije imala druge nego da Hamilkara Barku stavi na čelo vojske. Koristećii osobni uticaj i na plaćenike i na okolna afrička plemena, te moćnom strategijom uspeva da skrši pobunu 237. pne.

## Osvajanja po Španiji
Posle toga uspeha, Hamilkar Barka je bio izuzetno popularan, da protivnici nisu mogli sprečiti njegov uspon skoro do samovlašća. Da bi kompemzirao gubitak Sicilije i Sardinije u Prvom punskom ratu on regrutira i trenira novu armiju, koju vodi na svoju vlastitu odgovornost u ekspediciju u Španiju 236. pne.. U Španiji namerava da stvori novu imperiju i novu bazu, odakle će jednom krenuti u kampanju osvete protiv Rima.

## Značaj
Tokom osam godina oružjem i diplomatijom osigurao je velike teritorije u Španiji, ali prerana smrt (228. pne. ) sprečava ga da završi osvajanja.
Hamilkar je bio daleko iznad svih u Kartagini i vojno i diplomatski i po patriotizmu. U tome ga je nadmašio samo sin Hanibal, kojega je zadojio mržnjom prema Rimu i trenirao ga da postane njegov naslednik.

Ponekad ga zamenjuju sa drugim Hamilkarom, isto generalom iz Kartagine.

## Povezano
* Prvi punski rat
* Rimska Republika
Trazimensko jezero

**Trazimensko jezero** (italijanski: **Lago Trasimeno**) je najveće jezero na italijanskom poluotoku s površinom od 128&nbsp;km², nešto manjoj od Jezera Comio. Rijeka Tiber teče nekih trideset kilometara istočno od jezera, ali jezero i rijeka su odvojeni brežuljcima: u jezero i iz jezera ne teče nijedan važniji vodotok, a razina vode se tokom godine mijenja u skladu s kišnicom i potražnjom vode iz obližnjih gradova, sela i farmi.

## Povezano

* Bitka kod Trazimenskog jezera

## Vanjske veze
* Lake Trasimeno
* Lake Trasimeno 2 
* Lake Trasimeno 3
* PDF file about climatic changes and Lake Trasimeno 
* Lake Trasimeno and hidrology 
* Trasimeno hidrometric level 
* Trasimeno recent idrometric changes 
* Trasimeno recent hidrometric level changes-2