Mizar (grupa)

**Mizar** je makedonska rok grupa nastala 1981 godine u Skoplju i jedna je od pionira dark zvuka (darkvejv) na prostoru bivše Jugoslavije. Rasformirali su se početkom devedesetih, ali su se članovi grupe ponovo okupili početkom 2003 godine. Sredinom 2004 godine objavljuju album ''Kobna ubavina'', da bi tokom 2005 godine napravili veći broj koncerata širom bivše Jugoslavije. Posle toga objavili su album ''Pogled kon cvetnata gradina'', krajem 2007 godine, a 2010 godine su objavili album ''Deteto i beloto more'', napravljen u saradnji sa muškim horom *Harmosini*, koji izvodi vizantijsku duhovnu muziku.

## Naziv
Grupa je nazvana po zvezdi Mizar iz sazvežđa Velikog medveda (Velikih kola) koja je putnicima u pustinji bila zvezda vodilja.

## Zvuk Mizara
Iako se Mizar svrstava u rok muziku, kroz njihov zvuk se provlače nekada jači nekada slabiji prizvuci balkanskog (makedonskog) etna i vizantijskih tradicija u dosta mračnoj atmosferi kojoj posebno doprinose pevači svojim glasom koji je zasnovan na crkvenoslovenskom pojanju. Zbog toga je bend često svrstavan u dark muziku, gotik-rok, pa čak i gotik.

Na svom poslednjem albumu, umesto pevača, pesme Mizara izvodi muški hor Harmosini, koji peva vizantijsku duhovnu muziku.

## Prošlost grupe
### Prvo otkrovenje - Risto Vrtev

Grupa je nastale 1981 godine, ali prvi samonazvani album objavljuje tek 1988 godine. Prvu postavu činili su Gorazd Čapovski (gitara), Risto Vrtev (pevač), Ilija Stojanovski (bas-gitara) i Panta Džambazovski (bubnjevi).

### Drugo otkrovenje - Goran Tanevski

Do promene i grupi dolazi 1985 godine kada umesto Riste Vrteva kao pevač dolazi Goran Tanevski, a grupi se priključuje i Slobodan Stojkov kao klavijaturista. Ova promena se odražava i na njihov zvuk koji je do tada bio čist rok, da bi od tada počeli da stvaraju sopstveni samo njima karakterističan zvuk, a od tada nastupaju pod imenom *Mizar - Vtoro Otkrovenie* (*Drugo Otkrovenje*). Risto Vrtev je kasnije osnovao grupu Arhangel, jednu od najboljih makedonskih rok grupa tokom devedesetih, koja je često nazivana i *rok Mizar*, zbog toga što je, iako bez vizantijskih i balkanskih (makedonskih) uticaja, imala mračnu atmosferu toliko karakterističnu za Mizar. U to vreme je klavijature u Mizaru svirao i Goran Trajkoski (vođa nekadašnjeg Padot na Vizantija), koji je sa Čapovskim i Tanevskim sarađivao prilikom stvaranja pesama (npr. Gradot E Nem).

1986 godine snimaju nekoliko demo snimaka i sviraju kao predgrupa na jugoslovenskoj turneji Lajbaha i Discipline kičme. 1987 godine osvajaju publiku na festivalu mladih i neafirmisanih bendova u Subotici (po nekima najznačajniji festival tog tipa u ondašnjoj Jugoslaviji) svojim potpuno drugačijim zvukom iako je većina publike bila okrenuta mnogo tvrđem zvuku (te godine su pobedili KUD Idijoti, tada još uvek malo poznat pank sastav iz Pule).

Svoj prvi album nazvan *[[Mizar (album)|Mizar]]* objavljuju 1988 godine u sastavu: Goran Tanevski (pevač), Goražd Čapovski (gitara), Boris Georgijev (bubnjevi), Sašo Krstevski (bas-gitara) i Katerina Veljanovska (klavijature), dok je album producirao Goran Lisica Foks. Pored njihovih pesama na albumu se našla i obrada makedonske narodne pesme *Zajdi, Zajdi* pod imenom *Zlatno Sonce* (*Zlatno Sunce*), a kao jedna od najboljih pesama ističe se *Devojka od Bronza*, po kojoj su i postali poznati široj publici.

Drugi album objavljen 1991 godine, nazvan je po naslovnoj numeri *[[Svjat Dreams (album)|Svjat Drims]]* koja je obrada tada čuvenog hita Juritmiksa *Lepi Snovi* (*Sweet Dreams*). Na albumu se pored njihovih pesama opet našla jedna makedonska narodna pesma *1762*, kao i pesma *Dom* koju je napisao Risto Vrtev, prvi pevač grupe.

Nakon snimanja ''Svjat Drimsa'' grupu napušta pevač Goran Tanevski na čije mesto dolazi pevačica Nora, ali već krajem 1991 godine, Mizar prestaje sa radom. Tanevski se okreće organizaciji koncerata, Kaevski obnavlja svoj sastav *Kiborg*, dok Čapovski odlazi u Australiju u kojoj 1993 godine osniva Kismet, kao nastavak Mizara, da bi se 1999 godine vratio u Makedoniju.

### Treće otkrovenje - Goran Trajkoski
2001 godine se pojavljuje kompilacija *Tribjut tu Mizar* (*„Tribute To Mizar“*) na kome su se pojavile obrade nekih pesama Mizara, koje su uradili alternativni makedonski sastavi (*Majakovski*, *Sinijak*...). Dve godine kasnije pojavljuje se reizdanje prva dva albuma na kompakt-diskovima, koji su se na razne načine pojavili u svim delovima bivše Jugoslavije. Prvi disk, pod nazivom ''Svedožba'', sadržao je prvi album ''„Mizar“'', sa nekoliko demo snimaka, živih izvođenja i neobjavljenih pesama.

Grupa se ponovo okuplja početkom 2003 godine, sa svojim nekadašnjim klavijaturistom i pevačem Anastasije, Goranom Trajkoskim u ulozi pevača i jednog od stvaralaca muzike, uz Čapovskog. Kao najavu novog albuma izbacuju singl *[[Počesna strelba]]* (*Počasna paljba*) i sviraju na novosadskom Egzitu i u zagrebačkoj Močvari na kojoj su posetioci uz kartu dobijali novi singl *[[Počesna strelba]]* na ploči. Sredinom sledeće godine svetlost dana je ugledao novi album ''Kobna Ubavina''. Mizar je tokom 2005 godine napravio nekoliko koncerata širom bivše Jugoslavije, a početkom novembra imali su mini turneju po Srbiji nastupivši u Pančevu, Beogradu i Kragujevcu.

Tokom leta 2006 godine došlo je do promene u grupi i umesto Trajkoskog novi-stari pevač grupe je ponovo Tanevski koji se posle pauze od 15 godina vratio aktivnom bavljenju muzikom. Grupa je početkom novembra iste godine nastupila u Beogradu sa Tanevskim, a tada je i najavljen rad na novom albumu koji se pojavio krajem 2007 godine pod nazivom ''Pogled kon cvetnata gradina'' - ''A View to a Flower Garden''.

Svoje poslednje izdanje ''Deteto i beloto more'', grupa je objavila 2010 godine, u saradnji sa muškim horom Harmosini. Pored Čapovskog, postavu Mizara na ovom albumu čine Zlatko Oriđanski (nekadašnji član Kismeta i Anastasije) i Pece Kitanovski.

## Diskografija
* 1988 - ''Mizar''
* 1991 - ''Svjat Drims''
* 1997 - *[[Svedožba]]*
* 2004 - ''Kobna Ubavina'' - ''Terrible Beauty (is born)''
* 2007 - ''Pogled kon cvetnata gradina'' - ''A View to a Flower Garden''
* 2010 - ''Deteto i beloto more'' - ''The Boy and the White Sea
* 2014 - *[[Šarena Krava]]*
* 2022 - *[[Večna Praznina]]*

## Članovi
### Današnja postava
* Gorazd Čapovski (gitara)
* Pece Kitanovski (bas-gitara)
* Zlatko Oriđanski (bubnjevi)

### Bivši članovi
* Risto Vrtev (pevač) 1982-1985
* Panta Džambazovski (bubnjevi) 1981-1987
* Goran Tanevski (pevač) 1985-1991, 2006-2010
* Goran Trajkoski (pevač) 2003-2006
* Ilija Stojanovski (bas-gitara) 1982-1986
* Žarko Serafimovski (bubnjevi) 1987-1991
* Vlatko Kaevski (klavijature)