open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manethon

**Maneton** je bio istoričar i vrhovni sveštenik u Heliopolisu u 3. veku pne, u doba Ptolemeja.

Za potrebe Ptolemeja II Filadelfa, sastavio je spisak faraona počev od mitskih vremena. Maneton je vladare grupisao prema dinastijama, a same dinastije u šire celine, na carstva.
Napisao je Egiptiku (-{Aegyptiaca}-), delo koje danas nije sačuvano, već ga poznajemo na osnovu spisa pisaca, kao što su Josif Flavije, Julije Afrikanac, Evsevije Cezarejski...

## Manetonova Egiptika
U svom delu Maneton istoriju Egipta deli na vladavinu 30 dinastija i to na osnovu srodstva ili geografske oblasti gde je bilo sedište dinastije.
Kao poslednjeg vladara imenuje Nektaneba iz 4. veka pne.

Maneton je izvršio podelu na
* ranodinastički period (arhajski ili još tinitski),
* Staro carstvo,
* Srednje carstvo,
* Novo carstvo,
* pozno doba

i tri međuperioda.

Ova podela se koristi i danas.

Manetonova podela na periode je zasnovana na političkim kriterijumima, odnosno tokom međuperioda ne postoji jedinstvena država, a u periodima carstva, Egipat je bio ujedinjen.

Postoji potreba da se ova podela promeni ili da bude konvencionalna, jer se kulturni razvoj ne podudara sa političkim razvojem.

## Povezano
* Ptolemejidi

## Vanjske veze
* Manetho's King List
* The Ancient Egypt Site - Manetho, Egypt's Most Famous Historian
573.

__NOTOC__
Godina **573.** (**[[rimske brojke|DLXXIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 573. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* 19.4. - Bizantsko-perzijski rat: Bizantski general Markijan, čije su trupe bile pred pragom osvajanja strateški važne perzijske tvrđave Nisibis, smijenjen od strane cara Justina II, pod optužbom da je pretendirao na prijestolje, a nakon čega se bizantska vojska povlači u rasulu.
* ljeto - Bizantsko-perzijski rat: Perzijske trupe prodiru u Siriju, pustoše okolicu Antiohije, te zauzimaju grad Apameja, prodavši njegovo stanovništvo u roblje.
* 22.8. - Franački historičar Grgur imenovan za biskupa Toursa.
* 11.9. - Guntram, franački kralj Burgundije, organizira sabor u Parizu s ciljem pomirenja svoje braće Hilperika I od Neustrije i Sigeberta I od Austrazije; pregovori završavaju bez rezultata i rat se nastavlja.
* 15.11. - Bizantsko-perzijski rat: Perzijski kralj Hozroje I zauzima strateški važnu bizantsku tvrđavu Dara.
* Bitka kod Arfderydda između Gwenddoleu ap Ceidioa na jednoj, i sinova Eliffera, Gwrgija i Peredura na drugoj strani, u kojoj su snage Gwenddolaua poražene, a koju promatra Gwenddolauov pjesnik Myrddin Wyllt i poludi nakon prizora smrti svojih prijatelja.


## Rođenja
* Abu Bakr, muslimanski kalif
* Chen Yin, kineski princ iz dinastije Chen
* Dou Jiande, kineski gospodar rata i protivnik Li Yuan
* Car Jing od Sjevernog Zhoua

## Smrti
* 28.6. - Alboin, kralj Langobarda i osvajač sjeverne Italije (ili 572).
* Aregunda, franačka kraljica
* Narses, bizantski general
* Wang Lin, kineski vojskovođa

## Reference
Bitka kod Arfderydda

**Bitka kod Arfderydda** se odigrala 573. godine između Gwenddoleu ap Ceidioa, kralja britske države Afderydd na jednoj, i njegovih suparnika sa druge strane. Različiti izvori navode različite Gwenddoleuove neprijatelje - prema jednima su zo bili prinčevi Peredur i Gwrgi, a prema drugima kralj Riderch Hael od Strathclydea. Izvori se slažu da je Gwenddoleu poražen, a njegove snage masakrirane. U oba slučaja je jedan od motiva sukoba bio vjerske prirode; Gwenddoleu je bio pagan, a njegovi neprijatelji kršćani. Bitci je svjedočio Gwenddoleuov bard Myrddin Wyllt, koji je vidjevši smrt svih svojih prijatelja poludio i pobjegao u šumu, gdje će provesti ostatak svog života, ali kasnije postati i podloga za arturijanski lik čarobnjaka Merlina. Kasnija velška mitologija, a pogotovo Velške trijade, ovu bitku nazivaju jednom od "Tri uzaludne bitke otoka Britanija", zajedno sa bitkom kod Camlanna i Bitkom drveća.

Rukopis iz kasnog 15. vijeka, poznat kao 'Lailoken and Kentigern' bitku smješta na ravnicu između Liddela i Carwannok. Vjeruje se da je to Arthuret, kraj Longtown u Cumberlandu (današnja Cumbria).

## Izvori
Gwenddoleu ap Ceidio

**Gwenddoleu ap Ceidio** (? - cca. 573) ili **Gwenddolau** je bio britski kralj koji je vladao kraljevstvom Arfderydd (za koje se vjeruje da se prostiralo u današnjoj jugozapadnoj Škotskoj i sjeverozapadnoj Engleskoj). Na temelju oskudnih podataka, često pomiješanih za srednjovjekovnim mitovima i pseudohistorijom, vjeruje se da je vladao jednim od malih kraljevstva na koje se Britanija raspala poslije odlaska Rimljana početkom 5. vijeka; srednjovjekovne genealogije ga navode kao potomka Coel Hena, vladara južne Škotske i sjeverne Engleske u periodu kada su ta područja bila poznata kao Hen Ogledd ("Stari Sjever"). 

Gwenddoleu je poginuo u bitci kod Arferydda, koju navodi srednjovjekovna kronika *[[Annales Cambriae]]*. U njoj se, prema jednim izvorima, suprotstavio braći Pereduru i Gwrgiju, sinovima kralja Eliffera od Ebrauca. Prema drugim izvorima, neprijatelj mu je bio Riderch I od Alt Cluta, kralj Strathclydea. U oba slučaja je jedan od motiva sukoba bio vjerske prirode; Gwenddoleu je bio pagan, a njegovi neprijatelji kršćani.

Gwenddoleu je kasnijim historičarima postao zanimljiv i zbog Geoffreya od Monmoutha i njegovog teksta *[[Vita Merlini]]*, koji navodi kako je Gwenddoleuv bard i savjetnik bio izvjesni Myrddin. On je sudjelovao u bitci; dijelom zato što je ubio jednog od svog rođaka, a dijelom zato što je svjedočio smrti svih svojih prijatelja, poludio je i pobjegao u šumu. Myrddin se smatra temeljem za legende o čarobnjaku Merlinu, a preko njega i drugim arturijanskim likovima.

## Izvori
* Mike Ashley, *The Mammoth Book of British Kings and Queens*
* Rachel Bromwich (ed.), *Trioedd Ynys Prydein* (University of Wales Press, new ed. 1991).
Chen Yin (6. vijek)

**Chen Yin** (陳胤) (573 -?), kurtoazno ime **Chengye** (承業), bio je krunski princ kineske carske dinastije Chen. Bio je sin princa Chen Shubaoa, kasnije posljednjeg cara dinastije. Majka mu je bila careva konkubina po imenu Supruga Sun; ona je umrla na porodu, pa ga je odgojila prinčeva redovna supruga Shen Wuhua. Nakon što mu je otac 582. preuzeo prijestolje, s vremenom je došao u očevu nemilost te mu je u ljeto 588. oduzeo titulu krunskog princa i dao je Chen Shenu. Sljedeće godine su južnu Kinu napale snage sjeverne dinastije Sui; Chen Yin je tada, zajedno sa svim članovima porodice, zarobljen i odveden u Chang'an. Sa njime se dobro postupalo. Godina njegove smrti nije poznata, ali se pretpostavlja da je umro nedugo poslije toga jer, za razliku od drugih članova porodice, nema podataka da je služio dinastiji Sui.
Dou Jiande

**Dou Jiande** (竇建德) (573 – 3. august 621) bio je vođa kineskih seljaka koji su se pobunili protiv vlasti cara Yanga, odnosno dinastije Sui. Historijski izvori ga opisuju kao najhumanijeg i najsposobnijeg od svih seljačkih vođa svog vremena, a te su mu osobine omogućile da sa svojom ustaničkom vojskom zauzme današnju oblast Hebeija, a da se potom proglasi Princom od Changlea, a potom i princom od Xije. Godine 621. je današnju oblast Henana, kojom je vladao Wang Shichong, car samoproglašene države Zheng, napao Li Shimin, general u službi novoosnovane dinastije Tang. Dou je vjerovao da će, ako država Zheng bude uništena, njegova država Xia doći sljedeća na red, pa je priskočio u Wangu u pomoć, iako su ga od toga nastojali odgovoriti savjetnik Ling Jing (凌敬) i supruga carica Cao. U bitci kod Hulaoa je poražen, a potom zarobljen. Lijev otac car Gaozu od Tanga ga je potom dao pogubiti. Njegovu teritoriju su zauzele trupe Tanga, ali je Douv general Liu Heita digao ustanak i protjerao trupe Tanga, održavši se protiv njih do 623.

## Napomene i reference

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 54 .
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 85 .
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 181, 183, 184, 185, 186, 187, 188, 189.
574.

__NOTOC__
Godina **574.** (**[[rimske brojke|DLXXIV]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 574. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Bizantski car Justin II se odlučuje povući sa prijestolja, odabravši Tiberija II Konstantina za svog nasljednika.
* Nakon smrti kralja Klefa, Langobardi ostaju bez kralja, čime u najvećem dijelu Italije nestaje centralne vlasti, koju zamijenjuju lokalne poglavice i gospodari rata; time počinje period poznat kao vladavina vojvoda.
* 13.7. - Smrću pape Ivana III otpočinje period prazne stolice koji će potrajati nepunu godinu dana.
* Áedán mac Gabráin postaje kralj Dál Riate.
* Vizigoti po kraljem Liuvigildom zauzimaju Kantabriju.
* Car Wu zabranjuje budizam i taoizam u kineskoj državi Sjeverni Zhou.


## Rođenja
* 7.4. - Princ Shotoku, regent Japana
* Xiao Yu, kineski princ iz dinastije Liang, kasnije velikodostojnik u službi dinastija Sui i Tang (u. 647)
* Uthman ibn Affan, kalif (približni datum)

## Smrti
* 7.7. &ndash; Papa Ivan III
* Klef, kralj Langobarda; ubijen od sluge (ili 575)
* Conall mac Comgaill, kralj Dál Riate
* Carica majka Chinu

## Reference
Car Jing od Sjevernog Zhoua

**Car Jing od Sjevernog Zhoua** ((北)周靜帝) (573–581), osobno ime **Yuwen Yan** (宇文衍), kasnije **Yuwen Chan** (宇文闡), bio je posljednji car kineske/Xianbei dinastije Sjeverni Zhou. Otac mu je bio car Xuan, a majka Zhu Manyue, jedna od carevim konkubina. Otac mu je na prijestolje došao 578. a već sljedeće godine iznenada abdicirao u njegovu korist, iako je zadržao titulu umirovljenog cara i stvarnu vlast. Smrt cara Xuana 580. je vlast predala u ruke ministra Yang Jiana, koji se proglasio regentom, a potom porazio generala Weichi Jionga. Yang Jian je 581. preuzeo vlast od osmogodišnjeg monarha, proglasio se carem Wenom i osnovao novu dinastiju Sui. Novi car je ubrzo nakon toga dao pogubiti brojne članove bivše dinastije, uključujući njenog posljednjeg cara.

## Izvori
* *[[Knjiga Zhoua]]*, vol. 8.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/cho1.htm 
* *[[Historija Sjevernih dinastija]]*, vol. 10.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/bs02.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 173, 174, 175.

|-
Peredur

**Peredur** (starovelški: *Peretur*) je naziv za jednu ili nekoliko historijskih, poluhistorijskih i mitskih ličnosti koje se spominju u raznim izvorima vezanim za Britaniju u ranom srednjem vijeku. 

Najpouzdanije reference su vezane uz velšku kroniku *[[Annales Cambriae]]* koja spominje braću Peredura i Gwrgija, sinove britskog kralja Eliffera od Eobraca na današnjem sjeveru Engleske, tada poznatom. Neki ih izvori navode i kao rođake kralja Uriena od Rhegeda. Oni su se 573. borili protiv kralja Gwenddoleu ap Ceidioa u bitci kod Arfderydda. Oba brata su poginula oko 580.

Nekoliko vijekova kasnmije je Geoffrey od Monmoutha učinio Peredura jednim od suvremenika kralja Artura. Isti se lik pojavljuje i u srednjovjekovnim velškim pjesmama.

## Literatura

* 
* 
*
Adolf von Harnack

**Adolf von Harnack** (fonetski *Adolf fon Harnak*, 7. maj 1851 – 10. jun 1930) je bio njemački teolog i istaknuti crkveni istoričar čije je glavno polje istraživanja historija ranog hrišćanstva, s osvrtom na gnosticizam.

Objavio je veliki broj religijskih publikacija između 1873-1912. Harnack prati uticaj helenističke filozofije na ranohrišćanske spise i dovodi u pitanje autentičnost učenja koje je nastalo u okviru rane hrišćanske crkve. On je odbacio historičnost evanđelja po Jovanu u korist sinoptičkih evanđelja, kritikovao apostolski simbol vere, i promovisao socijalno evanđelje.

U 19. veku, više kritika je cvetala u Nemačkoj, uspostavljen je istorijsko-kritički metod, kao akademski standard za tumačenje Biblije i razumevanje istorijskog Isusa (vidi Tübingenska škola). 

Pored njegovog teološkog rada, Harnack je bio istaknuti naučni radnik. On je igrao važnu ulogu u osnivanju društva Kajzer Vilhelm i postavši njegov prvi predsednik .

## Dela
Njegove najpoznatije knjige su:
* *Lehrbuch der Dogmengeschichte* (Istorija dogme). 3&nbsp;Bde. 1886–1890 (4.&nbsp;Aufl. 1909/1910)
* *Die Mission und Ausbreitung des Christentums in den ersten drei Jahrhunderten*. Leipzig 1902, engl. The Mission and Expansion of Christianity in the First Three Centuries
* *Geschichte der altchristlichen Literatur*. 3&nbsp;Bde., Leipzig 1893–1904.
* *Das Wesen des Christentums* (Suština hrišćanstva). Leipzig 1900.
* *Reden und Aufsätze*. 7&nbsp;Bde., Gießen 1904–1930
* *Marcion. Das Evangelium vom fremden Gott*. Leipzig 1921. (online )
* *Kleine Schriften zur Alten Kirche*, hrsg. v. J.&nbsp;Dummer. 2&nbsp;Bde., Leipzig 1980.

## Vanjske veze

* Harnack-Forum (German Website)
* Works by Adolf Harnack at CCEL (English)
* 
*
Carica majka Chinu

**Carica majka Chinu** (叱奴太后, osobno ime nepoznato, ? - 574), formalno **Carica Xuan** (宣皇后, doslovno "odgovorna carica"), bila je carica majka kineske/Xianbei dinastije Sjeverni Zhou, odnosno majka cara Wua (Yuwen Yong). O njenom životu se ne zna mnogo, osim da je po nacionalnosti bila Xianbei, odnosno konkubina generala Yuwen Taija, Wuovog oca i praosnivača dinastije. Godine 572. je Wu, koji je, iako car, tada slovio kao marioneta svog beskrupuloznog strica Yuwen Hua, iskoristio upravo nju kako bi ga likvidirao i tako osvetio svoja dva brata koji su kao prethodni carevi ubijeni čim su pokušali ostvariti stvarnu vlast. Yuwen Huu je rekao kako mu se majka odala piću, te da je potrebna njegova intervencija. Yuwen Hu je došao u njenu palaču, gdje ga je car iznenada uboo nožem u potiljak, a Yuwen Zhi dokrajčio rezanjem glave. Da li je Chinu sudjelovala u zavjeri nije poznato. Umrla je dvije godine kasnije.

## Izvori
* *[[Knjiga Zhoua]]*, vol. 9.
* *[[Historija Sjevernih dinastija]]*, vol. 14.
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 170, 171.
Osman ibn Afan

**Osman ibn Afan** (, navođen i kao Usman ili Utman, cca. 576 – 17. jul 656) bio je jedan od drugova islamskog proroka Muhameda. Igrao je važnu ulogu u ranoj historiji islama kao treći po redu sunitski *[[Rašidun]]* ili Pravedni halifa.

Osman je bio rođen u Taifu ili Meki, u moćnoj porodici unutar plemena Kurejša. Bio je Muhamedov drug koji je preuezo mjesto vođe (kalifa) Muslimanskog Carstva u dobi od 70 godina, a poslije Umar ibn al-Khattaba. Pod njegovim vodstvom se carstvo oko 650. proširilo u Fars (Iran), neka područja Horasan 651. godine, a osvajanje Armenije je započelo 640-ih. Neka od najvećih Osmanovih dostignuća su ekonomske reforme, te konačna kompilacija Kurana u njegov današnji oblik.

Nakon smrti Omera, okupilo se vijeće kako bi izabrali novoga halifu. Bilo je predloženo šest ashaba, da bi nakon rasprave trojica odustala, a ostali su: Osman ibn Affan, Alija ibn Ebu-Talib i Abdurrahman ibn Avf. Abdurrahman ibn Avf je tada rekao: "Ja ću preuzeti na sebe izbor, i odredit ću onoga ko je preči od vas dvojice", pa je ispitivao stanovništvo u nadi da će volja naroda odlučiti. Međutim, kada ni jednom od njih dvojice narod ne ukaza povjerenje, on se odluči da okupi vjernike u džamiji, te sa minbera zatraži od kandidata da se zakunu Allahovom Knjigom i sunnetom Njegovog Poslanika da će raditi kao Ebu-Bekr i Omer ibn el-Hattab. Alija ibn Ebu-Talib odgovori da se ne može zakleti, ali da će uložiti sve od sebe, a Osman izreče zakletvu, te tako postade treći halifa.

Za vrijeme Osmanovog hilafeta nastavljena su osvajanja na istoku. Osvojena je Armenija i Azerbejdžan, a stanovnici Tabaristana i Gruzije su se dobrovoljno predali. Period hilafeta Osmana je period kada su muslimani bili najjači, i kada su živjeli u najvećem blagostanju. To vrijeme je zapamćeno po sljedećem:
* Kovan je novac koji je dopro u sve krajeve hilafeta. 
* Formirana je mornarica koja je izvojevala mnoge pobjede.
* Medina je postala prijestolnica
* Kur'an je sastavljen u jednu zbirku po pravilima koja važe i danas.

Izmjenjivao je namjesnike na visokim položajima i na njihova mjesta postavljao svoje rođake, pa je to izazvalo nezadovoljstvo muslimana. Nagomilani gnjev prerastao je u pobunu. Prvo se pobunio narod Kufe, zatim Basre, a u Egiptu se pripremala pobuna i zavjera o ubistvu halife. Iako je bio svjestan teškoće u kojoj se našao halifa nije htio preći u Šam gdje bi mu bila pružena zaštita, nego je govorio: *"Allah mi je dovoljan, a divan je On zaštitnik"*

Pobuna je prerasla u opsadu Osmanove kuće. Okupili su se stanovnici Egipta, Kufe i Basre, a bilo je i nekolicina muhadžira i ensarija koji su se kasnije razišli zbog obavljanja Hadždža. U petak 8. zul-hidžeta 35.HG pobunjenici su preskočili zidove kuće i sukobili se sa stražarima. U kuću su upali: Muhamed ibn Ebu-Bekr, Kenane ibn Bišr ibn Itab, Sevdan ibn Hamran i Amr ibn el-Hamk. Zatekli su Osmana kako čita Kur'an. Kenane je željeznim štapom udario halifu, oborivši ga na stranu, a Amr ibn el-Hamk mu je sjeo na prsa i devet puta ga udario nožem. Halifa je umro sa riječima: *"Neka je slavljen uzvišeni Allah"*

## Reference

## Vanjske veze

* Biografija Osmana 
* Ubistvo Osmana 
* Pjesma o Osmanu
Crna misa

**Crna misa** (lat. *Missa niger*) je naziv za rituale koje su u srednjem vijeku i kasnije navodno obavljale vještice na svojim okupljanjima. Cilj tih obreda bio je izrugivanje katoličkoj misi, prije svega euharistijskog slavlja. Glavni cilj takve crne mise bilo je skrnavljenje hostije kao simbola tijela Isusa Hrista.

Pojam „crna misa“ spominje se prvi put u Engleskoj 1896. godine, no takvi su se obredi održavali još od 17. vijeka. Hrišćanski autori vjerovali su da se tokom crne mise molitve čitaju naopačke, služi crna hostija, klanja portretu Satane, kao i da se siluju nevine djevojke i žrtvuju djeca i životinje.

## Izvori

## Literatura
* *Knight, Thomas i Faust, Viktoria, Sotonizam, Distri-book, Zagreb, 2003.*
Dinastija Sui

**Dinastija Sui** je bila dinastija kineskih careva, osnovana godine 581. u sjevernoj Kini od strane Yang Jiana, dotadašnjeg službenika, odnosno regenta sjeverne dinastije Sjeverni Zhou, koji je za sebe uzeo ime car Wen. Godine 589. su njegove trupe zauzele južnu Kinu, okončavši vladavinu posljednje južne dinastije Chen te tako ponovno ujedinivši Kinu nakon četvrt vijeka razjedinjenosti. Nastojeći učvrstiti svoje dostignuće car Wen, isto kao i njegov sin i nasljednik car Yang su izveli niz dalekosežnih reformi, prije svega usmjerenih na standardizaciju novca, sistem jednakih polja (koji je trebao smanjiti socijalne razlike među podanicima), obnovu Velikog zida, novi upravni sistem poznat koa Tri odjeljenja i Šest ministarstava, promoviranje budizma, te, što se često smatra najvažnijim, dovršetak Velikog kanala koji je prvi put stvorio prometnu arteriju Sjeverne i Južne Kine, te tako u sljedećim vjekovima omogućio obnovu kulturnih veza i nacionalnog jedinstva.

Wen je sve te reforme provodio s nedostatkom bilo kakvih skrupula i obzira prema podanicima, a što je posebno došlo do izražaja kod njegovog sina i nasljednika Yanga kome su nedostajale njegove političke sposobnosti. Njegovi megalomanski projekti, a posebno katastrofalni pohodi na korejsku državu Goguryeo su financijski, ljudski i materijalno iscrpili njegove podanike, a što se od početka 610-ih odrazilo kroz niz seljačkih ustanaka i pobuna, koji su na kraju doveli do Yangovog ubistva. Kratki period meteža je, međutim, brzo okončan i vlast je preuzela dinastija Tang koja će, temeljeći se na dostignućima Suija, stvoriti dug period mira, blagostanja i napretka. To je razlog zbog kojih kineski historičari vole dinastiju Sui uspoređivati s ranijom dinastijom Qin koja je također kratko trajala, ali stvorila temelj za daleko uspješniju dinastiju Han.

## Literatura
* Bingham, Woodbridge. 1941. *The Founding of the T'ang Dynasty: The Fall of the Sui and Rise of the T'ang*. Baltimore: Waverly Press.
* Wright, Arthur F. 1978. *The Sui Dynasty: The Unification of China. A.D. 581-617*. Alfred A. Knopf, New York. ; 0-394-32332-7 (pbk).
* Ebrey, Patricia. 1996. *The Cambridge Illustrated History of China*. Cambridge University Press, Hong Kong. 

## Vanjske veze

* http://www.mnsu.edu/emuseum/prehistory/china/classical_imperial_china/sui.html 
* History of China: A good catalogue of info
Xiao Yu

**Xiao Yu** (蕭瑀) (574–647), kurtoazno ime **Shiwen** (時文), formalno **Vojvoda Zhenbian od Songa** (宋貞褊公), bio je carski princ kineske dinastije Liang, koji je kasnije postao službenik dinastije Sui, a potom i dinastije Tang, kada je pod vlašću careva Gaozua i Taizonga napredovao do mjesta kancelara.

## Reference
* *[[Knjiga Suija]]*, vol. 79.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/swa9.htm 
* *[[Historija Sjevernih dinastija]]*, vol. 93.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/bs11.htm 
* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 63.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan08.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 101.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan15.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 182, 184, 185, 187, 188, 189, 190, 191, 192, 193, 194, 196, 197, 198, 199.
Vojvodstvo Kantabrija

**Vojvodstvo Kantabrija** ( je bila marka krajina koju su u 6. ili 7. vijeku uspostavili vizigotski kraljevi na sjeveru Iberijskog poluotoka, odnosno kako bi se iz nje branila vizigotska teritorija od eventualnih napada Kantabra i Baska. Točan opseg njene teritorije nije poznat, ali se vjeruje da je sadržavala Kantabriju, sjevernu Kastilju i La Rioju. Među španskim historičarima postoji spor oko toga koji je, zapravo, bio pravi odnos Vojvodstva prema Vizigotskom Kraljevstvu, odnosno da li je ono bilo nezavisno. U svakom slučaju, njena teritorija je u 8. vijeku postala dio Kraljevine Asturije.
Breathe (Prodigy)

**Breathe** je dvanaesti singl britanskog benda Prodidži. Prvo izdanje pojavilo se u obliku 7" vinil ploče 11. novembra 1996. godine. To je bio drugi singl sa albuma *[[The Fat of the Land]]*.

Ova pesma bila je Prodidžijev najveći internacionalni hit. Ponovo je na njoj bio pank vokal Kita Flinta. Ovaj singl izazvao je mnogo manje kontroverze od svog prethodnika, singla *[[Firestarter (Prodigy)|Firestarter]]*, ne spominjući treći singl sa istog albuma — Smack My Bitch Up.

Spot je kao i nekoliko prethodnih režirao Volter Stern (Walter Stern). Radnja spota smeštena je u zapušteni stan koji naseljavaju članovi benda i različite životinje, poput bubašvaba i krokodila.

## Vanjske veze
* Further information about the single
Sord M203 Mark II

**Sord M203 Mark II** (M203 Mark II) je kućni računar, proizvod firme Sord koji je počeo da se izrađuje u Japanu tokom 1980. godine.

Koristio je Zilog Z80 A kao centralni mikroprocesor a RAM memorija računara M203 Mark II je imala kapacitet od 64 KB. 
Kao operativni sistem korišten je Sord OS, CP/M, UCSD Pascal.

## Detaljni podaci
Detaljniji podaci o računaru M203 Mark II su dati u tabeli ispod.

## Reference

## Literatura
* Sord M203 Mark II 

## Vanjske veze
* http://www.old-computers.com/news/default.asp 
* Muzej ličnih računara, Brentford, Kanada  
* Informacije o većem broju starih računara 
* Veb muzej posvećen računarima
Sedisvakancija

**Prazna stolica** ili **sedisvakancija** (od lat. *sede vacante*), izraz kojim se, prema kanonskom pravu Rimokatoličke Crkve, označava vrijeme dok je upražnjena papinska ili biskupska stolica (katedra). Biskupska stolica postaje prazna smrću dijecezanskog biskupa, odreknućem koje prihvati papa, premještanjem ili oduzećem priopćenim biskupu.

U biskupijama gdje postoji biskup koadjutor, on odmah postaje biskup nakon što stolica postane prazna. U biskupijama gdje postoje pomoćni biskup, vlast upravljanja biskupijom nakon što stolica postane prazna ima pomoćni biskup, sve do postavljanja dijecezanskog upravitelja, a kad ih je više, onaj koji je stariji po promaknuću. Ako pak nema pomoćnog biskupa, biskupijom upravlja zbor savjetnika, osim ako Sveta Stolica ne odredi drugačije. U roku od osam dana od primitka obavijest da je biskupska stolica prazna zbor savjetnika treba izabrati dijecezanskog upravitelja (administratora). Za dijecezanskog upravitelja može se valjano odrediti samo svećenik koji je navršio trideset pet godina života i koji nije već izabran, imenovan ili predložen za istu praznu stolicu. Ako dijecezanski upravitelj zbog bilo kojeg razloga ne bude zakonito izabran u propisano vrijeme, vlast da odredi dijecezanskog upravitelja pripada metropolitu; ako je pak prazna sama metropolitanska Crkva ili metropolitanska zajedno sa sufraganskom, sufraganskom biskupu najstarijem po promaknuću. Služba dijecezanskog upravitelja prestaje kad novi biskup preuzme biskupiju u posjed.

## ''Sedisvakancija'' Svete Stolice

Izraz "prazna stolica" (*sede vacante*) također se odnosi i Svetu Stolicu koja postaje prazna nakon smrti pape ili njegovog odreknuća, a praznu stolicu predstavlja katedra u Bazilici sv. Ivana Lateranskog, katedralnoj crkvi biskupa Rima. U tom razdoblju Svetom Stolicom upravlja Kardinalski zbor s ograničenim ovlastima.

## Spisak ''sede vakante'' perioda od 19. veka

## Povezano
* Konklava
575.

__NOTOC__
Godina **575.** (**[[rimske brojke|DLXXV]]**) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. Oznaka 575. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Tardu nasljeđuje Istemija na čelu Zapadnog Turkijskog Kaganata
* Dvije grupe Angla - "Sjeverni narod" i "Južni narod" - osnivaju Istočnu Angliju na području današnjeg Norfolka i Suffolka.
* Nakon ubojstva oca Sigeberta I malodobni Hildebert II postaje kralj Austrazije.
* 2.6. &ndash; Benedikt I nasljeđuje Ivana III kao 62. papa.
* Aleksandar od Tralesa piše djelo *De re medica*.


## Rođenja
* Wen Yanbo, kineski kancelar dinastije Tang (u. 637)
* Heraklije, bizantski car (približni datum)

## Smrti
* Sigebert I, kralj Austrazije, u atentatu koji je organizirala Fredegunda
* Istemi Yabgu od Zapadnog Turkijskog Kaganata

## Reference
Suffolk

**Suffolk** (čita se *Safok*) je historijska, ceremonijalna i nemetropolitanska grofovija na istoku Engleske.

## Geografija
Suffolk leži u regiji Istočna Engleska. Ima površinu od 3802 km², na kojoj živi 728.163 stanovnika. Graniči sa sjevera sa Grofovijem Norfolk, sa zapada sa Grofovijem Cambridgeshire i sa juga sa Grofovijem Essex. Na istoku mu je granica Sjeverno more. Grad Ipswich je administrativni centar Suffolka. Suffolk je administrativno podjeljen na 7 distrikta: Ipswich, Suffolk Coastal, Waveney, Mid Suffolk, Babergh, St Edmundsbury i Forest Heath. Historijska grofovija Suffolk bila je nešto veća u njoj se nalazio i Great Yarmouth, koji je danas dio Grofovije Norfolk.

Suffolk ima vrlo raznolike krajolike, obale imaju duge pješčane plaže, strme klifove (dio nekadašnjeg *Dunwicha* nestao je u moru), duboke estuarije i dugi pješčani sprud Orford Ness. Centar grofovije je kraj niskih brežuljka, a po zapadu se prostire krečnjački greben pokriven širokim poljima. Kraj na sjeverozapadnom rubu Suffolka, koji graniči sa Norfolkom i Cambridgeshirom, dio je Fensa nizine ispod razine mora. Istočno od Fensa leži *Breckland*, područje pijeska, vriština i dugih redova stabala, posađenih da štite od vjetra.

## Historija
U Brecklandu su pronađeni prahistorijski kamenolomi kremena. Kod Mildenhalla je pronađeno više srebrnih tanjura (Mildenhall Treasure) iz rimskih vremena, oni su danas izloženi u Britanskom muzeju. Za anglosaksonskih vremena Suffolk je bio dio Kraljevine Istočne Anglije, bogatstvo njegovih kraljeva vidi se u nekropoli *Sutton Hoo* otkrivenoj pored Woodbridga. Suffolk je zahvaljujući vunenim tkaninama, od srednjeg vijeka pa sve do 18. vijeka bio prosperitetan kraj. Bogatsvo iz tih vremena vidi se u brojnim velikim seoskim crkvama kao što su one u Lavenhamu, Blythburghu i Southwoldu. Po selima Lindsey i Kersey nazvane su određene vunene tkanine.

## Privreda
Poljoprivreda je glavna privredna aktivnost u Suffolku od 18. vijeka. Najvažnije kulture su žitarice, šećerna repa i povrće, tako da je i prehrambena industrija razvijena. Grad Newmarket na zapadu  poznat je po konjičkom sportu, a grofovija po pasmini konja Suffolk punch. Duž obale Sjevernog mora nižu se brojna ljetovališta, tu je i ribarska luka Lowestoft. Nakon ulaska Britanije u Evropsku uniju Felixstowe se razvio u jednu od najprometnijih luka.

## Reference

## Vanjske veze

* Suffolk County Council
Montan

**Montan** (lat. *Montanus*) je bio ranokršćanski propovednik iz 2. vijeka i jedan od začetnika pokreta "Novog proroštva", kasnije po njemu nazvanog montanizam.

Prema predanju, Montan je bio učinjen eunuhom prije obraćenja na kršćanstvo. On se obratio na kršćanstvo kao odrastao čovjek. Po nekim vrelima bio je prije obraćenja svećenik frigijskog kulta Velike Majke (Cibele), što nije sasvim sigurno. Činjenica je da su katolički polemičari prigovarali montanistima da su neke stvari preuzeli iz Cibelina i Izidina kulta. Kao još neofit, Montan je, oko 157. godine, počeo nastupati kao prorok kroz kojega govori paraklet (sveti duh). Montan je govorio: 

Montan je propovedao 160-ih godina u maloazijskoj pokrajini Frigiji, tvrdeći da je primio niz objava od svetog Duha. On je želio da izvuče kršćane iz društvenih odnosa i da osnuje novu zajednicu odvojenu od svijeta, koja će se pripremiti za silazak »gornjeg Jeruzalema«. Montan je selo Pepuza u Frigiji proglasio Novim Jerusalimom. Sa njime su uvek išle dve proročice, Priska (ili Priscila) i Maksimilija, koje su tvrdile da ih sveti Duh pokreće i nadahnjuje. Njih troje su propovedali u ekstatičnim stanjima podstičući ljude da poste i da se mole, kako bi doživeli otkrovenje. Kod Montana nalazimo rani oblik vjere u trojstvo Oca, Sina i svetog Duha:

Montan nije sebe smatrao Parakletom, već je verovao da kao prorok govori u »ekstazi«, odnosno da božansko preuzima njegove moći i govori kroz njega. Ako su ga Parakletom smatrali kasniji montanisti, to je rezultat legendarne divinizacije.

Montan je zastupao eklezialni purizam, shvaćanje po kojem u Crkvi nema mjesta za grešnike, kako nam svjedoči jedan Montanov »oraculum«:

Montan je umro po svoj prilici negdje oko 177.

## Reference

## Vanjske veze
* Montanus (Britannica)
* Montanus (ccel.org)
* Montanus & Montanism (earlychurch.org)
* Montanist fragments
* Montanism (New World Encyclopedia)
Tardu

**Tardu** ili **Tarduš** (staroturski: ), srednjovjekovni grčki: Ταρδου, 達頭可汗/达头可汗, Pinyin: dátóu kěhàn, Wade-Giles: ta-t'ou k'o-han, osobno ime: 阿史那玷厥, āshǐnà diànjué, a-shih-na tien-chüeh), odnosno Kara-Čurin-Turk (, , ? - 603/604?) bio je gokturski poglavica, poznat kao yagbu, a potom i kao kagan Zapadnog Turkijskog Kaganata.

Bio je sin Istemija, prvog yabgua, koji je za račun Bumin Kagana, osnivača gokturske države, upravljao njegovim zapadnim dijelom. Oca je naslijedio 575. a nakon smrti Taspar Kagana 581. vidio priliku za sticanje vlasti. Taspar je pred smrt nasljednikom proglasio Talopiena umjesto vlastitog sina Anluoa, sa čime se nije htjela složiti plemenska skupština, koja je za novog kagana proglasila Ishbaru. Tako je izbio građanski rat u koji se upetljala Kina pod dinastijom Sui.

Tardu je iskoristio kaos na istoku da na zapadu stekne de facto nezavisnost. Prodro je na Kavkaz i uspostavio hegemoniju nad Hazarima. Potom se kod njega početkom 590-ih sklonio prognani perzijski kralj Bahram Chobin. Tardu je 599. uspostavio i formalnu nezavisnost, proglasivši se kaganom obje polovice gokturske države. Međutim pohod na Kinu, s kojim je mislio uspostaviti autoritet, doživio je neuspjeh. Protiv njega su se pobunili podanici, i oko 603. se prestaje spominjati. Većina historičara pretpostavlja da je tada umro.

## Reference
Kraljevina Istočna Anglija

**Kraljevina Istočna Anglija**, također poznata i kao **Kraljevstvo Istočnih Angla** (, ), bilo je anglosakonsko kraljevstvo čija se teritorija prostirala na današnjim engleskim grofovijama Norfolk i Suffolk. Ime je dobilo po Anglima, drevnom germanskom narodu koji se na tom području naselio još sredinom 5. vijeka. Prvi atestirani vladar je Wuffa, po kome je ime dobila dinastija Wuffingas. Njoj je pripadao kralj Raedwald pod čijom je vlašću Istočna Anglija u 7. vijeku ojačala u odnosu na druga anglosaksonska kraljevstva, te Sigeberth pod čijom se vlašću kraljevstvo pokrstilo. U kasnijim je godinama kraljevstvo oslabilo, postavši vazalom susjedne Mercije i Kraljevine Wessex. Njenom slabljenju su kasnije dosta doprinijeli i Vikinzi, odnosno Danci koji su njome vladali od 879. do 917. kada ih je porazio Edward Stariji te područje Istočne Anglije pripojio Kraljevini Engleskoj.

## Literatura
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Bogatstvo

**Bogatstvo** je pojam koji se odnosi na dostupnost materijalnih ili nematerijalnih dobara, koji obogaćuju život. Danas se pojam bogatstvo često odnosi na novac i vlasništvo. 

**Blagostanje** (sh. *blago* + *stanje*) je pojam iz socioloških nauka i najtesnije je povezan sa subjektivnim doživljajem sreće. Blagostanje nastaje od viška vrednosti. Ali, za razliku od ekonomskog gledanja na višak vrednosti (vidi nacionalni dohodak), ovo je višak koji stvara osećaj sreće. Na primer, novac nije blagostanje ali ono što se dobija i kupuje za novac jeste.

Blagostanje nije mjerljivo, upravo zbog niza prefiksa koji se uz taj pojam vežu. Moguće je valorizirati jedino ekonomski i sociološki pojam "životni standard", koji usko korespondira s pojmom "blagostanje" te na temelju dobivenih rezultata analizirati stanje u društvu. U političkom kontekstu se kao indikator za materijalno blagostanje uglavnom uzima u obzir bruto domaći proizvod po stanovniku.

U suvremenom društvu se traži da i drugi aspekti blagostanja budu uključeni u političkom diskursu, primjerice, kvaliteta života kroz ugodan okoliš, mentalni razvoj i duhovnu ravnotežu.
576.

__NOTOC__
Godina **576.** (**[[rimske brojke|DLXXVI]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 576. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Bizantsko-perzijski rat 572-591: Bizantske trupe pod generalom Justinijanom nanose težak poraz perzijskim trupama Hozroja I kod Melitene.
* Vizigoti uspostavljaju prijestolnice svoje države u Toledu.
* Gok Turci stavljaju pod opsadu grad Pantikapej na Krimu.


## Rođenja
* Gao Shilian, kineski kancelar u službi dinastije Tang (u. 647)

## Smrti
* Sveti Germain od Pariza
* Aminah bint Wahb, majka islamskog proroka Muhameda

## Reference
Wen Yanbo

**Wen Yanbo** (溫彥博) (575–637), formalno ime **Wen Dalin** (溫大臨), kurtoazno ime Yanbo, formalno **Vojvoda Gong od Yua** (虞恭公), bio je kineski državni službenik i velikodostojnik dinastije Tang, koji se istakao kao jedan od glavnih savjetnika cara Gaozua i cara Taizonga. Za vrijeme Gaozuove vlasti je 625. bio zarobljen od Tujuea, a iz zarobljeništva je pušten sljedeće godine. Caru je o svemu podnio iscrpan izvještaj, koji je sadržavao dragocjene podatke o životu i navikama Tujuea, a što je pomoglo uspješnom vojnom pohodu 630. Wen Yanbo je poslije služio i kancelar.

## Napomene i reference

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 61.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan08.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 91.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan14.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 186, 191, 192, 193, 194, 195.
Justinijan (general)

**Justinijan** (, , iza 525 – 582) bio je istočnorimski (bizantski) aristokrat i general, odnosno član vladajuće Justinijanove dinastije. Kao vojskovođa se istakao pohodima na Balkanu i na Istoku protiv Sasanidske Perzije. U kasnijim godinama je kovao bezuspješne zavjere protiv regenta i kasnijeg cara Tiberija II.

## Literatura
* 
* 
* 
* 
* 
*
Pantikapej

**Pantikapej**(grčki: Παντικάπαιον, *Pantikápaion*; latinski: *Panticapeum*) bio je drevni antički grad i luka u Tauriki (tzv. Taurički Herson), smješten na zapadnoj strani Kimerijskog Bospora, odnosno tjesnaca koji razdvaja poluotok Krim od kopna. Osnovan je krajem 7. i početkom 6. vijeka pne. od strane grčkih kolonista iz Mileta. Danas je poznat pod nazivom Kerč.

## Vanjske veze
* Perseus Digital Library
* Iconicarchive Photo Gallery 
* Decree honoring Diophantos , general of the Pontic king Mithridates VI
* Similarities between Panticapaeum and the City of Atlantis as described by Plato. Eagle/Wind 2005
* MA in Black Sea Cultural Studies. International Hellenic University-School of Humanities
Amina bint Vahab

**Amina bint Vahb** ( ) (549 -577) bila je majka islamskog proroka Muhammeda.

Bila je član Banu Zuhrah u plemenu Kurejša, koji su sebe smatrali potomcima Ibrahima (Abrahama). Udala se za Abdullah ibn Abdulmuttaliba, koji je umro dva mjeseca prije Muhammedovog rođenja 570. godine. Sina je, u skladu s tadašnjim običajima, poslala u pustinju da se o njemu brine Halima bint Abi Dhuayb, siromašna Beduinka iz plemena Banu Sa'ad.

Muhamed se s majkom ponovno sreo kada je imao pet godina. Tada ga je sa sobom povela u Yathreb (Medina) kako bi ga predstavila rodbini. Tamo su zajedno proveli mjesec dana. Na povratku u Meku se razboljela i umrla te je sahranjena u selu Abwa’. Brigu o Muhamedu je preuzeo njegov djed.

## Reference

* Victory News Magazine 
* Roots Web
Hronologija jugoslovenske monarhije

**Hronologija jugoslovenske monarhije** / **Kronologija jugoslavenske monarhije** je popis događaja, prvenstveno vojno-političkih, značajnih za *[[Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca|Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca]]* tj. *[[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevinu Jugoslaviju]]* u periodu 1918 - 1945, podeljen na dva članka: 
* **[[Hronologija Kraljevine SHS]]** (1918 - 1929)
* **[[Hronologija Kraljevine Jugoslavije]]** (1929 - 1945)
Malatya

**Malatya** (, hetitski: *Malidiya* a možda i *Midduwa*; asirski: Meliddu; urartski: Melitea; ; , *Malat'ya*) je administrativni centar istoimene turske provincije Malatya od 401 705 stanovnika. 
## Geografija
*Malatya* leži na istoku Turske, u brdovitoj unutrašnjosti regije Istočna Anadolija u masivu Taurus.

Grad je udaljen oko 678 km istočno od Ankarae, ima aerodrom i univerzitet Inonu osnovan 1975.
## Historija
Za antičkih vremena Asirci su grad zvali *Meliddu*, a Grci - **Melitene** (grčki: Μελιτηνή).
## Gradovi prijatelji
*  Baton Rouge
## Izvori

## Literatura
*  Alboyajian, Arshag. *Պատմութիւն Մալաթիոյ հայոց* (*The History of Armenian Malatya*). Beirut, 1961.
## Vanjske veze

* Malatya  Malatya RSS
* Arslantepe University of Rome's English and Italian webpages on the excavations
* Malatya Sivil Toplum Örgütleri Birliği Malatya Sivil Toplum Örgütleri Birliği
* Malatyam.com Malatya Haber Portalı - Malatya'nın Güncel Haberleri
* Malatya 3d Malatya - 360 derece malatya - malatya sanal tur
* Malatya Park  Malatya Park Alışveriş Merkezi
* Malatya  Malatya
Benedikt I

**Benedikt I.** bio je papa od 2. lipnja 575. do 30. srpnja 579.

Bio je sin čovjeka koji se zvao Bonifacije, a Grci su ga nazivali *Bonosus*. Divljanja Lombarda bila su uzrok tomu da je komunikacija s bizanstkim carom u Carigradu, koji je sebi pripisivao pravo da potvrdi izbor pape, bila otežana. Stoga je papinska stolica bila ispražnjena gotovo jedanaest mjeseci između smrti pape Ivana III. i pristignuća carske potvrde Benediktova izbora 2. lipnja 675. Vladao je četiri godine, mjesec i dvadeset osam dana.

Benedikt je poklonio jedan posjed, Massa Veneris u području Minturnae, opatu Stjepanu od sv. Marka "blizu zidina Spoleta" (papa Grgur I., Ep. ix, 87, I. al. 30). Lombardi su za sobom ostavili glad, a iz nekoliko riječi u *[[Liber pontificalis]]u* o Benediktu, zaključujemo da je umro usred nastojanja da se uhvati u koštac s tim poteškoćama. Sahranjen je u vestibulu sakristije stare Bazilike sv. Petra. U obredu koji je održan u prosincu, zaredio je petnaest svećenika i tri đakona, te posvetio dvadeset jednog biskupa.
Logaritamske jednačine

U matematici postoje nekoliko **logaritamskih [[jednačina]]**.

## Algebarske jednačine
### Korišćenje jednostavnijih operacija
Ljudi koriste logaritme da bi uprostili račun. Na primer, dva broja mogu biti pomnožena samo koristeći tablicu logaritama i sabiranje.

### Ukidanje eksponenata
Logaritmi i eksponenti (antilogaritmi) sa istom osnovom se poništavaju.

### Promena osnove
:\log_a b = {\log_c b \over \log_c a}

Ova jednačina se koristi za izračunavanje logaritama na elektronskim kalkulatorima. Na primer, većina kalkulatora ima dugmad za ln i za log10, ali ne i za log2. Da bismo našli log2(3), treba izračunati log10(3) / log10(2) (ili ln(3)/ln(2), što je zapravo ista stvar).

Iz ove formule proizilazi nekoliko stvari:

:\log_a b = \frac{1}{\log_b a}

:\log_{a^n} b = \frac{1}{n} \log_a b

:a^{\log_b c} = c^{\log_b a}

### Trivijalne jednačine

## Jednačine matematičke analize
### [[limes|Limesi]]
:\lim_{x \to 0^+} \log_a x = -\infty \quad \mbox{if } a > 1

:\lim_{x \to 0^+} \log_a x =  \infty \quad \mbox{if } a 

:\lim_{x \to \infty} \log_a x =   \infty \quad \mbox{if } a > 1

:\lim_{x \to \infty} \log_a x =  -\infty \quad \mbox{if } a 

:\lim_{x \to 0^+} x^b \log_a x = 0

:\lim_{x \to \infty} {1 \over x^b} \log_a x = 0

Poslednji limes se često shvata kao "logaritam raste sporije od bilo kog stepena ili korena *x*".

### [[Izvod]] logaritamske funkcije
:{d \over dx} \ln x = {1 \over x } = {1 \over x \ln e},\qquad x > 0
:{d \over dx} \log_b x = {1 \over x \ln b},\qquad b > 0, b \ne 1

### [[Integral]] logaritamske funkcije
:\int \log_a x \, dx = x(\log_a x - \log_a e) + C

što se za a=e svodi na
:\int \ln x \, dx = x(\ln x - 1) + C
Germain od Pariza

**Sveti German** ili **German od Pariza** (, također poznat i kao Germanus; cca. 496 – 28. maj 576) bio je biskup Pariza, kanoniziran 754. Poznat je po *[[vita|viti]]* (hagiografiji) u kojoj se opusuje kao *pater et pastor populi*, što znači "otac i pastir naroda", ali se u novije doba prevodi kao "Otac siromašnih".

Rodio se u galorimskoj porodici u današnjem Autunu. Studirao je kod svog rođaka, svećenika Skapiliona, a potom ga je sv. Agripin zaredio. Postao je opat u samostanu Saint-Symphorien kraj Autuna, gdje se pokazao toliko velikodušnim prema okolnom narodu, da su se redovnici protiv njega pobunili, držeći da će sami ostati bez hrane. Godine 555. je došao u Pariz baš u trenutku kada je umro tadašnji biskup Euzebije. Tada ga je uhapsio tadašnji franački kralj Hildebert I i proglasio biskupom.

Prema navodima historičara, Hildebert, koji je kao i većina merovinških vladara, bio sklon nemoralu i razvrata, je pod uticajem Germaina nastojao popraviti svoje ponašanje. Godine 558. je Hildebert podigao crkvu u Parizu, koju je posvetio Germain, a koja će kasnije postati Opatija Saint-Germaine-des-Prés, koja je upravo po Germainu dobila ime. Hildeberta je naslijedio kralj Haribert, koji je bio toliko nemoralan da ga je 580. Germain ekskomunicirao. Posljednje godine života je proveo nastojeći zaustaviti građanski rat između neustrijskog kralja Hilperika I i njegovog brata, austrazijskog kralja Sigeberta I.

Pjesnik Venancije Fortunat je napisao njegovu biografiju u kojom mu pripisuje cijeli niz čuda.

## Napomene

## Vanjske veze

* St. Germain at Catholic Encyclopedia
Gao Shilian

**Gao Shilian** (高士廉) (576 – 14. februar 647), formalno ime**Gao Jian** (高儉) i kurtoazno ime Shilian, formalno **Vojvoda Wenxian od Shena** (申文獻公), bio je kineski plemić i velikodostojnik, najpoznatiji kao kancelar dinastije Tang. Kao tetak carice Zhangsun je ušao u srodstvo sa carem Taizongom i postao jedan od njegovih najpovjerljivijih suradnika.

Gao Shilian je bio u srodstvu sa carevima dinastije Sjeverni Qi. Dvije godine nakon njegovog rođenja, ta je dinastija srušena od strane dinastije Sjeverni Zhou, ali je Gaov otac Gao Mai izbjegao sudbinu većine članova vladajućeg klana, te ne samo preživio, nego ušao u službu Sjevernog Zhoua. Godine 581. je ušao u službu novouspostavljene dinastije Sui, kojoj će služiti i njegov sin.

Gao Shilian je 618. nakon smrti cara Yanga od Suija ušao u službu Xiao Xija, velmože koji je nastojao obnoviti dinastiju Liang. Tri godine kasnije se ta teritorija predala Li Xiagongu i Li Jingu, generalima u službi cara Gaozua. Gao je tada ušao u Gaozuuvu službu gdje je ostao sve do Gaozuve abdikacije 626. Tada je prešao u Taizongovu službu i njoj ostao do smrti, istakavši se brojnim upravnim reformama.

## Napomene i reference

* *[[Book of Tang]]*, vol. 65.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan08.htm 
* *[[New Book of Tang]]*, vol. 95.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan14.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 185, 189, 190, 191, 192, 195, 196, 197, 198.
577.

__NOTOC__
Godina **577.** (**[[rimske brojke|DLXXVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. Oznaka 577. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Trupe dinastije Sjeverni Zhou zauzimaju teritoriju države Sjeverni Qi, čime je ponovno ujedinjena sjeverna Kina.
* Bitka kod Deorhama u kojoj Anglosaksonci pod Ceawlinom od Wessexa nanose odlučujući poraz Britima na današnjem zapadu Engleske.
* Eutihije vraćen na mjestu patrijarha Konstantinopola.


## Rođenja
* Papa Agaton (približni datum)

## Smrti
* 31.8. &ndash; Jovan Sholastik, patrijarh Konstantinopola
* Sveti Brendan (mogući datum)
* Sveti Aldate, britski svetac
* Gao Heng, car dinastije Sjeverni Qi
* Gao Wei, car dinastije Sjeverni Qi
* Gao Yanzong, kineski princ i samozvani car dinastije Sjeverni Qi
* Lu Lingxuan, dvorska dama dinastije Sjeverni Qi
* Mu Tipo, velikodostojnik dinastije Sjeverni Qi
* Xiao Zhuang, pretendent na prijestolje dinastije Liang

## Reference
Bitka kod Deorhama

**Bitka kod Deorhama** ili **Dyrhama** se odigrala 577. između Zapadnih Saksonaca pod kraljevima Ceawlinom i Cuthwineom na jednoj, i Brita iz Zapadne zemlje na drugoj strani. Smatra se kako se Deorham odnosi na današnji Dyrham u Južnom Gloucestershireu. Bitka je predstavljala veliku pobjedu za Zapadne Saksonce koji su nakon nje zauzeli važne gradove Glevum (današnji Gloucester), Corinium (Cirencester) i Aquae Sulis (Bath). Bitka je imala veliku važnost, jer su njome Anglosaksonci osvojili bogata područja i učvrstili se na zapadu današnje Engleske, a što je dovelo do razdvajanja tadašnjih britskih plemena u dvije grupe koje će poslije postati poznate kao Kornvolci i Velšani. Jedini izvor za bitku je *[[Anglosaksonska kronika]]*, ali većina historičara na temelju indicija njene navode smatra autentičnima.

## Izvori
* History of War article
* From the ''Transactions of the Bristol and Gloucestershire Archaeological Society'' "The Battle of Deorham" by T. G. P. Hallett, 1883-84, Vol. 8, 62-73 
* From the ''Transactions of the Bristol and Gloucestershire Archaeological Society'' "The Battle of Dyrham AD 577" by William St. Clair-Baddeley, 1929, Vol. 51, 95-101 
* Everything2 entry for the battle
Aldate

**Aldate**, poznat i kao **Sveti Aldate** (, ? - 577) bio je biskup Gloucestera. Kasnije martirologije navode kako je podsticao kršćanske vjernike Gloucestera da se oružjem suprostave paganskim napadačima. Na temelju toga su historičari pretpostavili da je po narodnosti bio Brit, i da se borio protiv (Zapadnih) Anglosaksonaca pod kraljevim Ceawlinom i Cuthwineom, te da je 577. poginuo u odlučujućoj bitci kod Deorhama nakon koje je Gloucester pao pod anglosaksonsku vlast.

## Povezano
* St Aldate's (Oxford)
Abdulah ibn Abdul-Mutalib

**Abdula ibn Abd el-Mutalib** ili **Abd Alah ibn Abd el-Mutalib** ()‎ (545-570) je bio otac islamskog proroka Muhameda. Bio je sin Šaibe ibn Hašima (također poznatog kao Abdula Mutalib ili Abd el-Mutalib). Kao mladić se oženio za Amina bint Vahab, koja mu je rodila sina Muhameda. Dva mjeseca prije Muhamedovog rođenja je umro na putu između Medine i Meke.

Riječ "Abdula" dolazi od "Abd Alah", a što znači "Božji sluga" ("sluga Alah"ov).

## Povezano
* Muhamed
* Amina bint Vahab
* Abdula (ime)

## Vanjske veze
* http://freepages.family.rootsweb.com/~naqobatulasyrof/prophet/news_prophet_04.html
Mu Tipo

**Mu Tipo** (穆提婆, ? -577), rođen kao **Luo Tipo** (駱提婆), bio je službenik i velikodostojnik kineske dinastije Sjeverni Qi. Bio je sin Lu Lingxuan, dojilje cara Gao Weija, koja je postala jedna od najmoćnijih osoba na dvoru. Zahvaljujući tome je postao jedan od carevih favorita, te zajedno sa Han Zhangluanom i Gao Anagongom dominirao vladom.

Kada je godine 577. suparnička država Sjeverni Zhou napala državu Sjeverni Qi, Mu se odmah predao caru Wuu od Sjevernog Zhoua te je za nagradu postao provincijski guverner. Međutim, krajem iste godine, nakon što je država Sjeverni Qi pokorena, car Wu ga je lažno optužio za zavjeru i dao likvidirati zajedno sa zarobljenim Gao Weijem i drugim članovima njegovog klana.