Kraljevina Juda

**Kraljevstvo Juda** (heb. מַמלְכת יְהוּדָה *Maml<sup>e</sup>kut J<sup>e</sup>huda*) bilo je ime za kraljevstvo što su tvorila plemena: Juda, Šimun i Benjamin, a nastalo je nakon podjele Kraljevstva Izrael na Sjeverno i Južno kraljevstvo. Kraljevstvo Juda bilo je smješteno na jugu, dok je prijestolnica grad Jeruzalem.

## Biblijski izvještaj
Prema biblijskom izvještaju, predstavlja nastavak Davidova i Salomonova kraljevstva, a prvi je kralj bio Salomonov sin Roboam. U početku su kraljevi Kraljevstva Jude nastojali proširiti svoju vlast i na sjever, a onda su, skupa sa sjevernim Kraljevstvom Izrael nastojali obraniti svoja područja od Arama.

Odražalo se kao neovisno kraljevstvo, ili u poluvazalskom odnosu sad prema Egiptu, sad prema Asiriji, sad prema Babiloniji sve do 587. pne., kada je konačno palo pod vlast Babilonije u vrijeme babilonskog kralja Nabukodonosora. Posljednji kralj Jude bio je Sidkija, koji je odveden u Babilon.

Najveći procvat ovo je kraljevstvo doživjelo u doba kraljeva Ezekije (716.-687. pne.) i Jošije (640.-609. pne.), koji su uspjeli centralizirati državnu vlast, obilno se pritom služeći i centraliziranim kultom u Jeruzalemu. Nakon pada Sjevernog Kraljevstva pod asirsku vlast (721. pne.), kralj Ezekija širi svoja područja prema sjeveru.

## Pisani izvori i arheologija
Početkom Kraljevstva Jude, egipatski faraon Šešonk I. (945.-925. pne.) provaljuje u ovo područje i pljačka Hram, a u Megidu će ostaviti svoju stelu (spomenik s natpisom) u kojem opisuje svoj pohod.

Istovremeno postoje aramejski izvori o kraljevima u Damasku. Osobito je značajan Hazael (nakon 850. pne.) koji je bio u sukobu s oba židovska kraljevstva. O tome govori stela iz Tel Dana iz toga doba.

### Sukobi s Asircima

Asirci sredinom 8. st. pne. koriste slabost Arama i egipatske nutarnje borbe, te osvajaju široka područja Bliskog istoka i postaju stvarna opasnost i za Južno kraljevstvo, osobito u doba asirskoga kralja Sargona (kraj 8. st. pne.). Sargon 711. pne. osvaja grad Ašdod, a njegov nasljednik Sanherib (oko 704.-681. pne.) judejskom kralju Ezekiji oduzima 46 gradova i nameće mu plaćanje danka. Na povratku iz Arabije osvaja i značajan utvrđeni grad Lakiš u srcu Jude, o čemu postoje zapisi židovskih branitelja, kao i reljef u Ninivi, asirskoj prijestonici, koji prikazuje osvajanje grada, ali bez navedenog datuma.

U takvoj je situaciji Ezekija radio na utvrđivanju grada: podigao je nove zidine i proveo podzemni tunel kojim je vodu s izvora Gihon doveo unutar gradskih zidina, a zatvorio pristup vodi eventualnim osvajačima. U tom je tunelu nađen uklesan natpis iz toga doba, koji opisuje kako su radnici počeli kopat prolaz s obje strane da bi se na koncu našli u sredini.

Zapisi asirskoga kralja Asarhadona (680.-669. pne.) spominju da je primao danak od zapadnih kraljeva, među kojima i od judejskoga kralja Manašea (oko 687.-642. pne.). Isti se judejski kralj nalazi i u popisu vladara koji plaćaju danak Asurbanipalu (oko 669.-630. pne.). Sačuvana je Asurbanipalova biblioteka u Ninivi.

### Babilonska opasnost
Od 625. pne. raste moć Babilonije, a Nabukodonosor već kao prijestolonasljednik pobjeđuje faraona Neka i osvaja Asiriju, a potom i Siriju. Krajem 7. st. pne. osvaja i Aškelon, dok od 597. pne. opsjeda Jeruzalem, nakon čega vladari Judeje postaju njegovi vazali. Nebuzaradinian, koji se u Bibliji spominje kao rušitelj jeruzalemskog Hrama, ali i čitavoga grada (kolovoz 587.), u babilonskom se popisu kraljevih službenika spominje na samom vrhu.

To je razaranje označilo i kraj Kraljevstva Jude.

## Kraljevi Jude
Za ovaj period većina historičara koristi ili starije kronologije koju je ustanovili William F. Albright odnosno Edwin R. Thiele, iili noviju kronologiju Gershona Galila, a koje su seve dolje navedene. Sve godine su prije nove ere.

## Povezano
* Povijest Izraela i Palestine
* Popis židovskih vladara
* 12 izraelskih plemena
* Kraljevstvo Izrael

## Reference