Selo

**Selo** (ponekad i **seosko naselje** ili **ruralno naselje**) jedno je od tri vrste ljudskih naselja. To je osnovni oblik teritorijalne, socijalne i ekonomske organizacije stanovništva koje se bavi poljoprivredom.

## Definicija sela
Postoji nekoliko različitih definicija seoskog naselja:
* Pored grada i mešovitog naselja kao polifunkcijskih naselja, selo se može definisati kao monofunkcijsko naselje, tj. naselje u kome je prevashodno zastupljeno samo jedno zanimanje, i to prvenstveno poljoprivreda. Neka sela mogu, pored poljoprivrede kao glavnog zanimanja, imati i nekoliko sekundarnih.
* Selo je naziv za svako naselje s manjim brojem stanovnika.

Stanovnici sela nazivaju se seljacima ili seljanima. Riječ seljak ipak najčešće označava osobu koja se bavi poljoprivrednom proizvodnjom.

* Tradicionalno, selo je zajednica zemljoradničkih, stočarskih i mješovitih domaćinstava na određenoj teritoriji, pri čemu su ta domaćinstva povezana radnim, socijalnim i ekonomskih vezama. *(J. Cvijić)*
* Savremena definicija precizira da je selo naselje u kome se najveći dio stanovništva bavi poljoprivredom, gustina naseljenosti nije veća od 10-20 stanovnika po hektaru, slabo je komunalno opremljeno, u dvorištima se nalazi barem jedan privredni objekat, a spoljne funkcije su slabo razvijene. *(B. Kojić)*

## Seoska teritorija
Seoska teritorija obuhvata određenu površinu koja je iskorištena za potrebe poljoprivredne proizvodnje, kao i za biološku i ekonomsku egzistenciju čovjeka.

U pogledu naseobinsko-proizvodnog sadržaja može se izdvojiti:
* *homogena teritorija* (pravi seoski tip, s izrazitim seljaštvom, udaljena od gradova)
* *nehomogena teritorija* (osim agrarnih, ima i urbano-industrijskih svojstava)

Osnovna podjela seoskih teritorija je na:
* *primarno ruralno područje* (više susjednih naselja i njihovih atara)
* *drugostepeno ruralno područje* (ruralna teritorija koja obuhvata više povezanih seoskih područja)

U administrativnom pogledu seoska teritorija se dijeli na:
* *seoski atar* (teritorija koja pripada nekom selu - naselje s okolnim zemljištem, koje se dijeli na *potese*; službeno se naziva katastarska opština)
* *katastarski srez* (najveća organizaciona jedinica seoske teritorije koja obuhvata više katastarskih opština)

## Tipologija seoskih naselja
Seoska naselja klasifikuju se prema brojnim mjerilima, od kojih treba izdvojiti sljedeće:
* **genetska tipologija**
** *spontano nastala* (heterogena, šarenolika, nepravilna)
** *nastala pod nekom intervencijom* (čitluci, ušorena sela)
** *nastala pod intervencijom vlasti* (sela u Vojvodini)
** *divlja naselja* (u predgrađima većih gradova)
* **demografska tipologija**
** *najmanja sela* (patuljasta – do 100 stanovnika i mala – 101-500 stanovnika)
** *srednja sela* (501-1000 stanovnika i 1001-2000 stanovnika)
** *velika sela* (veća – 2001-3000 stanovnika i najveća – preko 3000 stanovnika)

## Fizionomska tipologija sela
Prema fizionomskoj strukturi sela se mogu podeliti na više načina, ali u našoj literaturi najkarakterističnija je sljedeća:
* *zbijena sela* (gusto koncentrisani stambeni objekti)
* *razbijena sela* (raštrkani stambeni objekti)
* *prelazna* (mješovita)

Prema obliku izdvajaju se tri tipa sela:
* *okruglasta*
* *izdužena* (uz put ili rijeku)
* *zrakasta*

## Povezano
* Grad
* Gradić
* Naselje
* Predgrađe
* Geografija naselja
* Jovan Cvijić

## Literatura
* **Mastilo**, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
* **Stamenković**, Srboljub i Bačević, Milan (1992): *Geografija naselja*, Geografski fakultet, Beograd
* **Cvijić**, Jovan (1987): *Balkansko poluostrvo*, SANU, Beograd

* **Babić**, Darija (2009): urednica