Bitka na Brdici

**Bitka na Brdici** je vojni sukob koji se odigrao 8/9. februara (26/27. januara po starom) 1913. godine, između Kraljevine Srbije i Osmanskog carstva. Bitka se odigrala u Prvom balkanskom ratu, zarad pomoći crnogorskoj vojsci oko opsade Skadra.

Srpska vojska je poražena u ovom bitci, ali je njome potpomognut zetski odred, koji je uspeo da zauzme položaj Bardanjolt, jer su turske rezerve bile privučene Brdici. Posledice vojnog neuspeha bile su upućivanje na Skadar celog primorskog kora srpske vojske.

## Pozadina
Brdica () je brdo u Albaniji (169 m) u močvarnoj niziji 4&nbsp;km južno od Skadra, koje služi kao utvrđeni položaj u vanjskom utvrđenom pojasu skadarske tvrđave. Nalazi se oko 4 kilometra južno od Skadra između rijeka Drinca i Bojane. Bojište se nalazilo na prostoru između Bojane, Drima, Melguškog i Brdičkog visa. Brdički vis je sačinjavao deo glavne obrane utvrđenog Skadra.

Turska odbrana je imala 4 bataljona nizama i redifa, sa oko 20 artiljerijskih oruđa, odnosno 2-3 bataljona, sa 14 brdskih i 2 poljska topa. U borbi su učestvovale i sve turske rezerve sa Velikog Bardanjolta i 8 topova sa Malog Bardanjolta. Imali su dobro utvrđene položaje, celo bojište je bilo opasano sa 3 reda bodljikave žice, a pojedine, značajnije tačke i sa 5-6 redova. Prilaz je bio vrlo težak zbog neprohodnog močvarnog zemljišta.

Posle zauzimanja Bušatskoga visa 25. januara, srpske primorske trupe su imale zadatak da produže napad na Brdicu radi olakšanja glavnog napada, koji je vršio crnogorski zetski odred na Bardanjolt.

## Tok bitke
8. februara (26. januara po starom) 1913. je započeo opšti združeni srpsko-crnogorski napad na Skadar. Srpske Primorske trupe su napale položaj Berdicu, a crnogorske Bardanjolt.

Srbijanci su napali na Brdicu sa 1 eskadronom, 2 pešadijska puka drugog poziva, 2 bataljona prvog poziva, polovinom bataljona pionira, 8 brzometnih i 8 sporometnih topova s najvećim dometom od 5,5&nbsp;km, a u boju nije učestvovalo (leva kolona) 3 bataljona prvog poziva i 3 bataljona crnogorske vojske, kao i 2 sporometna topa. 9. februara umorne jedinice Drinske divizije požrtvovano su krenule u juriš na Brdicu u "nepripremljenom i lakomisleno izvedenom noćnom napadu", na nepoznatom močvarnom zemljištu, bez podrške svoje artiljerije, lišene međusobnog sadejstva kolona, kidajući lopatama i bajonetima žičane prepreke, ali su doživele pravu katastrofu. Čitava dva dana su vođene teške borbe ali položaj nije zauzet, a gubici su bili ogromni, pa su dalji napadi prekinuti do dolaska pojačanja.

Narodna enciklopedija (1927) navodi da su gubici srpske vojske bili: poginulo i nestalo 16 oficira i 475 vojnika, ranjeno i evakuisano 14 oficira i 606 vojnika, zarobljeno 4 oficira i 477 vojnika. Vojna enciklopedija (1970) navodi da su srpski gubici bili oko 1000 mrtvih, ranjenih i nestalih. Dr Borislav Ratković, urednik Vojnog leksikona (1981), navodi da su jedinice Drinske divizije izgubile blizu 1.800 ljudi, skoro petinu od ukupno poginulih u prvom balkanskom ratu (Srbija je izgubila 22.000 poginulih ili umrlih usled bolesti).

Dok su pojačanja u vidu novoformiranog Primorskog kora stigla, Velike sile su u Londonu već definitivno odlučile da Skadar pripadne novoformiranoj Albaniji. Zbog ovoga se odustalo od daljih napada na Berdicu.

## Reakcije

Kada su vesti o brdičkoj katastrofi stigle do Srbije, beogradska »Štampa« je u članku »Bitka na Brdicama« napala strahovitu pogibiju rečima:

Nakon nekoliko dana u istom listu anonimni »stručnjak« (Tucović smatra da je u pitanju neki oficir), piše u članku »Jedan zločin«:

Kao odgovor na gornje optužbe, vladin organ "Samouprava" je saopštila kako je »*pred zoru, 26 januara, komandant primorskoga odreda dobio izrično naređenje od crnogorske Vrhovne Komande da vrši napad na Brdicu*«, odnosno svalila je odgovornost za pogibiju na Crnogorce. Napadu na Brdicu se ima blagodariti, po pisanju vladinoga lista, što je položaj Brdanjola pao Crnogorcima u ruke.

Komandant Primorskih trupa pukovnik Damjan Popović i komandant Drinske divizije pukovnik Pavle Paunović bili su smenjeni zbog ovog teškog neuspeha koji je ogorčio srpski narod.

## Povezano
* Bitka kod Bardanjolta
* Opsada Skadra
* Prvi balkanski rat

## Izvori

## Literatura
* Vojna enciklopedija, Beograd, 1970., knjiga prva, strana 579.