Montana (grad)

**Montana** (bugarski: Монтана) je grad na sjeverozapadu Bugarske, upravno je središte Oblasti Montana. Montana se nalazi 50&nbsp;km južno od Dunava, 40&nbsp;km sjeverozapadno od Vrace i oko 30&nbsp;km istočno od granice sa Srbije.

## Ime grada
Kad su se Slaveni naselili u tom kraju nazvali su postojeće bizantsko naselje - **Kutlovica**. Za otomanske vlasti grad su Turci nazvali po slavenskom izvorniku - **Kutlofça**. 
1890 godine, grad je prezvan u **Ferdinand** u čast bugarskog kneza Ferdinanda. 1945 godine komunističke vlasti promjenile su ime grada u **Hristo Mihajlov** (Mihajlovgrad) u spomen na komunističkog lidera Hrista Popmihajlova (umro 1944), inače vođu Septembarskog ustanaka iz 1923 koji je rođen u tom gradu. Međutim 1993 godine, predsjedničkim dekretom (novih demokratskih vlasti) grad je prezvan u *Montana*, najviše zbog blizine starijeg rimskog naselja tog imena u blizini grada..

## Geografija
Montana se nalazi na obalama rijeke Ogoste, sjeverno od Planine Balkan, okružen brdima sa juga i istoka.
Klima u Montani je kontinenatalna, sa hladnim zimama i vrućim ljetima. Prosječna temperatura u januaru je -2&nbsp;°C i 25&nbsp;°C u julu.

## Historija
### Za rimskih vremena
Kraj oko Montane, 29. godine . pne. postao je dio rimske provincije Gornje Mezije. Oko 160. godine, osnovan je rimski vojnički logor na mjestu starijeg Tračkog naselja. Ovo naselje dobilo je status grada pod imenom *Municipio Montanensium*. Najstariji dio grada nalazio se na obroncime planine Montana. Grad se za rimljana razvio u drugo po veličini naselje u cijeloj provinciji, odmah iza Raciarie (današnjeg naselja Arčara). To je bio tipični, pravilno isplaniran i izgrađen rimski grad sa utvrdom na brdu Montana, sa puno javnih zgrada; hramova, kupališta i kazališta.
Montana je bio grad mješanog stanovništva, u kojem su živjeli latinizirano donmaće stanovništvo, sa italskim i anadolijskim naseljenicima.
Privreda se zasnivala na lokalinim veleposjedima, koje su uglavnom posjedovali građani italskog porijekla, i na iskopavanju zlata iz korita rijeke Ogoste. U tom razdolju zaštitnici grada bili su bili rimski bogovi Dijana i Apolon.

### Srednji vijek
Između 440 i 490 godine, sjeverozapad Bugarske poharan je provalama vojske Huna, Gota, Slavena i Avara, na kraju je to dovelo do konačnog sloma dotašnje grčko-rimske tradicije i kulture. U kraj su se naselili Slaveni, koji su grad nazvali - *Kutlovica*. Za vrijeme Prvog i Drugog Bugarskog carstva, grad je obnovljen i postao je sjedište eparhije.

### Otomanska vlast
Nakon osvajanja Kutlovice od strane Turaka, Kutlovica je razorena a stanovništvo pobijeno i raseljeno, a krajina je opustjela.
Između 1450. i 1688 godine Turci su nanovo naselili grad, zbog njegova strateškog položaja i nazvali ga po slavenskom izvorniku "Kutlofça". Kutlofça se razvila u tipično orijentalno naselje, sa džamijama, fontanama i karavan sarajima.
Nakon gušenja Čiprovačkog ustanka protiv Turaka iz 1688 godine, narasla je strategijska uloga Kutlovice u držanju Bugarske, tako da je grad bio naseljen etičkim Turcima, koji su bili većina tokom cijelog 18. i 19. st. Interesantno je da je rimsko kupalište nastavilo raditi dobar dio srednjeg vijeka, i za vrijeme Turaka.

### Za novih vremena

Nakon oslobođenja grada od Turske vlasti pokrenut je val velike migracije stanovnika, muslimansko stanovništvo stalo je napuštati grad i regiju, a na njihovo mjesto dolazilo je bugarsko stanovništvo. Grad se stao ubrzano modernizirati, dobio je električnu centralu, željezničku stanicu, poštu, bolnicu i brojne upravne zgrade.

## Gradovi prijatelji
*  Banská Bystrica
*  Zhytomyr
*  Schmalkalden
*  Pirot
*  Salvatierra/Agurain
*  Dzeržinski
*  Kassel

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice
* Montana Dnes - Novosti
* Oblast Montana
* Povijesni muzej Montana