Radivoje Jovanović Bradonja

**Radivoje Jovanović Bradonja** (Zarube, kod Valjeva, 10. novembar 1918 — Beograd, 22. jun 2000) bio je jedan od vođa srpskih partizana, učesnik narodnooslobodilačke borbe, general-potpukovnik JNA i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 10. novembra 1918. godine u selu Zarube, kod Valjeva, od oca Tiosava i majke Milice. Osnovnu školu završio je u selu Dračiću, a gimnaziju u Valjevu. Posle završetka gimnazije, 1937. stupio je u Vojnu akademiju, iz koje 1940. izlazi kao artiljerijski potporučnik.
 
Posle Aprilskog rata i kapitulacije Jugoslovenske kraljevske vojske, uspeo je da se spase iz zarobljeništva i vratio se u rodni kraj. Kad su počele pripreme za oružanu borbu, priključio se komunistima, i od prvog dana ustanka, jula 1941. godine, svrstao se u partizanske redove.

### Ustanak u Srbiji

Već u julu postao je komandir Kolubarske partizanske čete Valjevskog partizanskog odreda. Njegove podvige dva puta je pohvalio Glavni štab NOP odreda Jugoslavije: avgusta 1941. prilikom uništenja nemačke posade utvrđene u železničkoj stanici u Lajkovcu, i prilikom borbe u Ljigu, 10. septembra, kada su njegovu četu opkolile jake nemačke i kvislinške snage, te iako ranjen, nije napuštao položaj, nego je i dalje komandovao, spasavajući svoju jedinicu od uništenja. Zbog svoje hrabrosti i privrženosti narodnooslobodilačkom pokretu, već u avgustu 1941. primljen je za člana Komunističke partije Jugoslavije.
 
Posle niza uspešno izvedenih akcija, u kojima je pokazao smisao za organizaciju i komandovanje, Bradonja brzo napreduje, i oktobra postaje zamenik komandanta Užičkog partizanskog odreda. Njegovom zaslugom je otkrivena četnička zavera protiv NOP-a u Srbiji, organizovana odbrana, a zatim i protivnapad, 2. novembra 1941. godine, kada su četnici doživeli prvi ozbiljniji vojnički, a i politički poraz u Srbiji.

Bio je komandant prve partizanske vojne parade, održane 7. novembra 1941. godine u Užicu, u čast 24-vorogodišnjice Oktobarske revolucije. Jovanoviću je komandovanje Paradom povereno, kao nagrada za uspešno otkrivanje, opkoljavanje i razbijanje četničke grupacije, koja je napala prestonicu Užičke republike. Naime, on je kao potporučnik, uspeo da napravi neuporedivo svrsishodniji i celishodniji plan odbrane, nego što su četnički generalštabni majori, potpukovnici i pukovnici uspeli da sačine plan napada na Užice.

U toku Prve neprijateljske ofanzive na oslobođenu teritoriju Srbije, novembra 1941. godine, Radivoje Jovanović organizuje odbranu, prelazi s jednog na drugi deo fronta, prikuplja jedinice i sam učestvuje u nizu teških odbrambenih borbi. U bici na Kadinjači, 29. novembra 1941. godine, Bradonja se posebno istakao svojom ličnom hrabrošću i umešnošću. Njegov izbor položaja za jedini partizanski top, pokazao se ispravnim. Nemci ga nisu uspeli pogoditi skoro sve vreme trajanja bitke.

### Nastavak partizanskih borbi

Odstupanjem partizanskih snaga iz zapadne Srbije, krajem novembra 1941, Jovanović se po zadatku Partije vratio s Tare na područje Valjevskog partizanskog odreda, da okupi i organizuje partizanske jedinice i nastavi borbu protiv okupatora, nedićevaca i četnika Draže Mihailovića. U najtežim zimskim uslovima, u periodu terora i represalija okupatora, partizanski odredi u zapadnoj Srbiji su 4 meseca vodili borbe i trpeli velike gubitke. U takvoj situaciji, Jovanović je vešto manevrisao, izbegavao udare i prelazio u protivnapade. Međutim, usled premoći okupatora i njegovih pomagača, kao i instrukcija Glavnog štaba NOPOJ koje nisu bile u skladu sa stanjem na terenu, dolazi do osipanja, razbijanja i uništenja partizanskih jedinica od strane osovinskih snaga. Februara 1942. godine, određen je za komandanta Grupe odreda u zapadnoj Srbiji. Marta 1942. uspeva da se spase iz okruženja. 

Nakon smene Mirka Tomića sa mesta komandanta, u avgustu iste godine Vrhovni štab postavlja ga za komandanta Glavnog štaba NOP odreda Srbije i člana Vrhovnog štaba NOV i POJ. Krajem septembra 1943. godine, postavljen je za komandanta Prve šumadijske brigade, s kojom je, novembra iste godine, posle uspešnih borbi u Srbiji, prešao u Sandžak i priključio se Drugoj proleterskoj diviziji. Formiranjem Treće srpske udarne brigade, 10. februara 1944. godine, Jovanović je postavljen za njenog komandanta, da bi već u martu primio dužnost zamenika komandanta Druge proleterske divizije. Juna 1944. postavljen je za komandanta 25. srpske divizije, koja se istakla u mnogim borbama protiv Bugara, Nemaca i četnika Draže Mihailovića.

Početkom septembra 1944, Radivoje je primio dužnost komandanta 14. srpskog korpusa, koji je uspešno dejstvovao u severoistočnoj Srbiji i prvi došao u vezu s jedinicama Crvene armije na Dunavu. Korpus je uspešno dejstvovao i u rejonu Avale, prilikom oslobođenja Beograda; nastavio borbu u dolini Zapadne Morave, učestvovao u oslobođenju Kraljeva i Čačka i, u sastavu Druge armije, vodio borbe za oslobođenje istočne Bosne, a zatim i Zagreba.

### Posleratni period

Posle završetka rata, Radivoje Jovanović je izvesno vreme bio komandant grada Beograda, a zatim je, početkom 1946. godine, otišao na školovanje u Sovjetski Savez, gde je bio slušalac Artiljerijske akademije „Đeržinski“ u Moskvi.

Iz Moskve se vratio 1948. godine, kada je primio dužnost komandanta artiljerije Jugoslovenske narodne armije (JNA). Bio je tvorac koncepcije ONO (Opšte-narodne odbrane) sa posebnim akcentom na Teritorijalnu odbranu.

Posle završetka Više vojne akademije JNA, 1953. godine, postavljen je za komandanta Korpusa u Ljubljani, zatim u Skoplju, da bi 1958. godine postao načelnik Štaba armije u Sarajevu. Maja 1959. preveden je u rezervu, u činu general-potpukovnika JNA, kada je prešao u civilnu službu, gde mu je poverena dužnost Republičkog sekretara za saobraćaj i veze u Izvršnom veću Narodne Republike Srbije. Penzionisan je 1963. godine.

Preminuo je 22. juna 2000. godine i sahranjen u Aleji narodnih heroja na Novom groblju u Beogradu.

## Priznanja

Nosilac je Partizanske spomenice 1941., kao i mnogobrojnih jugoslovenskih i sovjetskih odlikovanja, među kojima su Orden ratne zastave, Orden partizanske zvezde sa zlatnim vencem, Orden zasluga za narod sa zlatnom zvezdom, Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem i Orden partizanske zvezde sa srebrnim vencem. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 15. decembra 1949. godine.

Od inostranih, odlikovan je sovjetskim Ordenom Otadžbinskog rata prvog reda.

## Napomene

## Povezano
* Kuća narodnog heroja Radivoja Jovanovića-Bradonje

## Reference

## Vanjske veze

* Biografija na ruskoj enciklopediji
* Ratko Martinović — Od Ravne gore do Vrhovnog štaba