43. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **43. pne.** je bila redovna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Panse i Hircija** ili, rjeđe, **godina 711. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 43. pne. za ovu godinu je u upotrebi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.





== Događaji ==

* [[Rimska Republika|Rimskom Republikom]] počinju upravljati novoizabrani [[konzul]]i [[Gaius Vibius Pansa Caetronianus|Gaj Vibije Pansa Cetronijan]] i [[Aulus Hirtius|Aulo Hircije]]. [[Rimski Senat]] mladog [[Oktavijan August|Oktavijana]] imenuje [[propraetor|propretorom]] i daje mu ovlasti da vojnom silom skrši "odmetnutog" prokonzula [[Marko Antonije|Marka Antonija]]. Hircije i Oktavijan mobiliziraju trupe i marširaju prema Mutini, dok Pansa nastavlja s regrutacijom. U pokušaju da se izbjegne [[mutinski rat|rat]], poslano je izaslanstvo s mirovnom ponudom Antoniju.
* [[Mutinski rat]]: Kod [[Dirahijum]]a [[Marcus Junius Brutus|Marko Junije Brut]] tuče trupe [[Gaj Antonije|Gaja Antonija]], a potom konsolidira svoju vlast nad [[Trakija|Trakijom]] i [[Macedonia (rimska provincija)|Makedonijom]]. Istovremeno [[Gaius Cassius Longinus|Gaj Kasije Longin]] vodi pohod u [[Sirija|Siriji]] i kod [[Latakia|Laodiceje]] tuče nekadašnjeg cezarovca [[Publius Cornelius Dolabella|Publija Kornelija Dolabelu]]
* [[Mutinski rat]]: Vibije Pansa iz Rima, gdje je radi obrane ostavio jednu legiju - legio urbana - s četiri [[rimska legija|legije]] kreće na sjever kako bi se spojio sa snagama Hircija i Oktavijana.
* [[14.4.]] – [[Bitka kod Forum Galloruma]]: Marko Antonije, koji je u [[Mutina|Mutini]] pod opsadom držao [[Julije Cezar|Cezarovog]] ubicu [[Decimus Brutus|Decima Bruta]], tuče snage konzula [[Gaius Vibius Pansa Caetronianus|Panse]], koji pri tome gine, ali ga odmah nakon toga napada i tuče [[Hircije]], koji je u bitci smrtno ranjen.
* [[21.4.]] – [[Ciceron]] sastavlja 14. i posljednju *Filipiku*.
* [[21.4.]] – Bitka kod Mutine u kojoj je Antonije ponovno poražen, ovaj put od konzulske vojske te snaga Oktavijana i Decima Bruta.
* [[Mutinski rat]]: Antonije se iz Italije povlači preko [[Parma|Parme]] (koju je opljačkao) i [[Piacenza|Placentije]]. Potom prelazi [[Ligurijske Alpe]] i dolazi u [[Vada Sabatia|Vada Sabaciju]], 50&nbsp;km jugozapadno od [[Genova|Genove]]. Antonije se tamo, ubrzo nakon vijesti da su Decima Bruta ubili razbojnici, spaja sa snagama [[Lepidus|Emilija Lepida]].
* [[Mutinski rat]]: Ohrabren uspjesima konzularnih vojski, rimski Senat proglašava Antonija *hostisom*, odnosno neprijateljem rimskog naroda i države. Dotada odmetnuti pompejanski pirat [[Sekst Pompej]] je proglašen komandantom [[rimska mornarica|rimske mornarice]] a Gaj Kasije [[prokonzul]]om Sirije.
* jul-august – Dok je Antonije uz Lepidovu pomoć ponovno okupio veliku vojsku, Oktavijan na čelu vlastite vojske bez otpora ulazi u Rim. Ciceron postaje svjestan da njegov plan da razdvoji Oktavijana i Antonija nije uspio.
* septembar – Oktavijan, dan prije svog 20. rođendana preuzima dužnost konzula i ubrzo nakon toga uspijeva donijeti *lex Pedia* - zakon temeljem koga je Cezarovo ubistvo retroaktivno proglašeno kaznenim djelom čiji se počinitelji imaju osuditi na smrt.
* [[26.11.]] – Oktavijan se u [[Bononia|Bononiji]] sreće sa Antonijem i Lepidom gdje sklapaju formalni petogodišnji sporazum o podjeli vlasti zvan [[Drugi trijumvirat]], dan kasnije potvrđen sa zakonom poznatim kao *lex Titia*.
* Nastojeći ojačati Trijumvirat, Oktavijan se ženi za [[Clodia Pulchra|Klodijom]], Antonijevom pokćerkom (kćerkom supruge [[Fulvia|Fulvije]] i njenog bivšeg muža [[Publius Clodius Pulcher|Klodija]]).
* kraj novembra – Trijumviri sastavljaju [[proskripcija|proskripcije]], odnosno popis 130 senatora i 2.000 *vitezova'' koji su proglašeni odmetnicima od zakona i lišeni imovine.
* Osnovan Lugdunum (današnji Lyon)
* Osnovan Cularo (današnji Grenoble).
* Prema predaji Nagasena u Patni stvara Smaragdnog Budu.
* 7.12. – Ciceron je prilikom puta prema moru u mjestu Formiae, dok su ga držali u nosiljci, presretnut i ubijen od strane grupe vojnika na čelu s tribunom Popilijem Lenasom. Njegova odrezana glava i ruke su potom postavljeni na Rostru Foruma.

## Rođenja
* 20.3.–Publije Ovidije Nazon, rimski pjesnik (u. 17/18)
* Princeza Jotapa od Medije

## Smrti
* jun/jul – Porcija Katonis, supruga Marka Junija Bruta (r. 70. pne.)
* 7.12. – Ciceron, rimski političar i književnik (ubistvo) (r. 106. pne.)
* Atia Balba Caesonia, nećaka Julija Cezara i majka Oktavijana (r. 85. pne.)
* Decim Brut, rimski političar i vojskovođa (ubijen) (r. cca. 85. pne.)
* Publius Cornelius Dolabella, suffect konzul nakon atentata na Julija Cezara (r. 70. pne.)
* Hirtius, rimski političar i vojskovođa (ubijen u bitci) (r. cca. 90. pne.)
* Pansa, rimski političar (ubijen u bitci)
* Trebonije, rimski političar i atentator na Julija Cezara (ubijen od Publija Kornelija Dolabele)
* Ver, rimski političar poznat po korupciji (r. cca. 120. pne.)
* Antipater Idumejac (atentat)