open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bitka kod Lomnica

**Bitka kod Lomnica** ili **Bitka kod Lomnica nad Lužnicí** se odigrala 9. novembra 1618. godine u Češkoj za vrijeme Tridesetogodišnjeg rata između češke protestantske vojske pod komandom Jindržiha Matijaša Turna na jednoj, i carke katoličke vojske pod komandom grofa od Bucquoya na drugoj strani. Do nje je došlo nekoliko mjeseci nakon Praške defenestracije, odnosno ustanka u kome je protestantsko plemstvo tadašnje Češke s prijestolja svrgnulo katoličkog vladara Ferdinanda Štajerskog, a koji je istovremeno bio i rimsko-njemački car. Ferdinand je na ustanike iz svoje baze u današnjoj Austriji poslao vojsku pod grofom Bucqoyem. Ona se prilikom marša na Prag zaustavila pred ustaničkom vojskom kod Časlava, kada je Bucqoy shvatio da je brojčano inferioran. Nastojeći dobiti pojačanja, naredio je povlačenje na jug, ali se kretao presporo te ga je Thurnova ustanička sustigla kod mjesta Lomnice, gdje je bio prisiljen primiti bitku. Carska je vojska zauzela položaj između dva ribnjaka, ali je svejedno poražena, najviše zahvaljujući koncentriranom djelovanju ustaničke artiljerije. Borbu je zaustavila noć, a što je omogućilo Bucqoyevoj vojsci da napusti bojno polje i pronađe utočište u Budjeovicama. Thurn je nije htio goniti, te je tako propuštena prilika da se carska vojska uništi, a zbog čega će češki pobunjenici tokom sljedeće dvije godine pretrpjeti sudbonosne poraze. 
 
## Reference

## Literatura
* Jitka Lenková a Václav Pavlík. *Nejdůležitější bitvy v Českých dějinách*. Nakladatelství Alpress. 2007.  p.&nbsp;173-174 <
Bitka kod Dolnjih Vjestonica

**Bitka kod Dolnjih Vjestonica** () se odigrala u Moravskoj 5. augusta 1619. godine za vrijeme Tridesetogodišnjeg rata između moravske protestantske vojske pod Friedrichom von Tiefebanchom na jednoj, i carske katoličke vojske pod grofom Heinrichom von Dampierreom na drugoj strani. Do nje je došlo nakon što je car Ferdinand II poslao Dampierreovu vojsku u Moravsku čiji je južni dio, za razliku od Češke, ostao vjeran caru. Dampierrova vojska je spalila Mikulov, a potom se kod Dolnjih Vjestonica prešla rijeku Dyje, gdje su joj se suprotstavile moravske snage pod komandom Tiefenbacha. Carska vojska je imala izrazitu brojčanu premoć, ali se Tiefenbach iskazao kao bolji taktičar, vješto koordinirajući djelovanje pješadije i konjice koja se istakla izuzetnom agresivnošću, s kojom je kontranapadima sedam puta odbila carske juriše. Bitka je bila izuzetno duga i iscrpljujuća, i na njenom kraju su obje strane ostale bez municije, a riješio ju je udar konjičke rezerve koju je Tiefenbach pripremio upravo za tu priliku. Carske su snage poražene i natjerane na povlačenje iz Moravske, ali bitka nije imala odlučujući karakter, s obzirom da će se sljedeće snage carske snage oporaviti i ugušiti Češki ustanak.

## Izvori

## Literatura
*
Villa Trissino (Meledo di Sarego)

**Villa Trissino** je vila u Saregu pokraj sjevernotalijanskog grada Vicenze. Vilu je projektirao Andrea Palladio.

## Historija i karakteristike
Palladio u svojoj knjizi Četiri knjige o arhitekturi navodi da je počeo graditi seosku vilu za istaknute vičenske aristokrate i mecene, braću Ludovica i Francesca Trissina, kao i to da za njih 1558. gradio palaču u centru Vicenze.

Gravura u knjizi prikazuje impozantnu višekatnu građevinu, očito inspiriranu rimskom arhitekturom. Ipak, nije sigurno da li je on taj projekt doista i mislio realizirati. S druge strane, na vili se vide jasni tragovi paladijskog jezika u impozantnim kamenim temeljima zgrade na strani rijeke, kao i na fontu sa odličnim toskanskim stupovima. Najvjerojatnije da je Palladio za Villu Trissino napravio projekt, ali da to možda i nije onaj kog je objavio u knjizi. Eliodoro Forbicini, slikar iz Vicenze koji je inače bio stalni Palladijev suradnik, dekorirao je toranj fantastičnim freskama.

Villa Trissino je 1994. (odnosno 1996.) uvrštena na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi kao jedan od objekata lokaliteta Historijski centar Vicenze i Palladijeve vile.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Barchesse di Villa Trissino, Sarego (VI)'' (na portalu Palladio museum)
Dolní Věstonice

**Dolnji Vjestonjice** () je naseljeno mjesto sa administrativnim statusom seoske opštine () u okrugu Breclav, u Južnomoravskom kraju, Češka Republika.

## Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2014. godine naselje je imalo 322 stanovnika.

## Povezano
* Bitka kod Dolnjih Vjestonica

## Reference
Rakovica (Ilidža)

**Rakovica** je naseljeno mjesto u općini Ilidža, Bosna i Hercegovina. Smještena je na magistralnom putu Sarajevo-Kiseljak. Vjeruje se da je mjesto dobilo naziv po istoimenoj rijeci, a ona po rakovima, koji su živjeli u njoj. Područje mjesne zajednice Rakovica, pored istoimenog obuhvata i sljedeća naselja: Ša(h)min gaj, Stanjevac, Kobiljača, Rudnik, (Đugumija) Vela, Gornja Rakovica, (Skenderpašino) Kakrinje, Zenik, Božići i Buhotinu.

### Historija Rakovice
Rakovica je tokom srednjeg vijeka bila važno naselje za transport ruda iz Kreševa i Fojnice prema istočnoj Bosni. Prema Popisu Krajišta Isa-bega Ishakovića 1455. Rakovica je bila pusta mezra. Znači, selo koje je imalo jasno definisane ostatke ranijeg života i postojanja, ali je bilo napušteno. Već 1535 Benedikt Kuripešić spominje Rakovicu kao naseljeno mjesto u kojem je noćio prije susreta sa Gazi Husref-begom.

Potom, u popisu imovine Skender-paše navodi se Kakrinje, kao Skenderpašino Kakrinje je dato Vlasima (kršćanima stočarima) iz Varoši na današnjoj Skenderiji u zamjenu za mjesto gdje je podigao svoju džamiju. Hamdija Kreševljaković navodi da je bogata i ugledna porodica begova Đugumija živila u Rakovici, nišani sa begovskim turbanima su vidljivi i danas. Na Veli se nalazila velika kula od kamena i odžak begova Đugumija. Jedna od kćerki bega Đugumije zvala se Šahma pa je po njoj i Šahmin gaj, po drugoj verziji ime je nastalo po starom nazivu za vrstu tetrijeba Šama, budući da je gaj bio pun tetrijebova nastalo je ime Šamin Gaj.

Kobiljača je dobila ime po hanu koji su tu nalazio. U Rudniku je bio kameni majdan kao i danas.

## Stanovništvo

## Reference

## Vanjske veze
* ''Zvanična stranica općine Ilidža''
Bitka kod Humenja

**Bitka kod Humenja** ili **Bitka kod Humennéa** (mađarski: *Homonnai csata*, poljski: *bitwa pod Humiennem*) se odigrala od 22. do 23. novembra 1619. godine u današnjoj Slovačkoj za vrijeme Tridesetogodišnjeg rata između transilvanske protestantske vojske pod komandom Györgyja I Rakoczija na jednoj, i katoličkih snaga pod komandom Walentija Rogowskog na drugoj strani. Do nje je došlo nakon što se rimsko-njemački novoizabrani katolički car i mađarski kralj Ferdinand II našao u teškoj situaciji, s obzirom da je transilvanijski princ Gabor Bethlen bio iskoristio njegovu zauzetost gušenjem protestantskog ustanka u Kraljevini Češkoj kako bi digao ustanak u Mađarskoj, proglasio se za kralja, zauzeo najveći dio Mađarske, a na kraju i samu carsku prijestolnicu Beč stavio pod opsadu. Ferdinand je poslao poziv za pomoć svom rođaku, poljsko-litvanskom kralju Sigismundu III; iako je simpatizirao katolike, Sigismund iz političkih razloga nije htio intervenirati, te je umjesto toga osnovao najamničku vojsku, pretežno sastavljenu od *[[Lisowczycy|lisowczyka]]*, znamenitih lakih konjanika kojoj je formalni zapovjednik postao mađarski katolički velmoža Drugeth, a stvarno zapovijedao Walentin Rogawsky. Te su snage prešle granicu, te je Bethlen, kako bi im se suprotstavio poslao vojsku pod komandom budućeg princa Rakoczyja. Transilvanci su Poljake 22. novembra iznenadili kod mjesta Humenje u Karpatima i ispočetka ih uspjeli razbiti; kada je Rakoczy sljedeći dan poslao pješadiju da zauzme poljski logor, reorganizirana poljska konjica ih je razbila i natjerala na povlačenje. Taj je poraz natjerao Bethlena da odustane od opsade Beča. Bitka, jedina u Tridesetogodišnjem ratu u kojoj su poljske trupe samostalno odigrale važnu ulogu, je kasnije dobila mitske elemente u poljskoj historiografiji, te dobila ime **prvo spašavanje Beča** (), odnosno usporedbe s bitkom kdo Kallenberga kojom su 1683. godine Poljaci razbili osmansku opsadu Beča.

## Reference

## Literatura

* 
*
Žan Kranjec

**Žan Kranjec** (rođen 15. 11. 1992. u Ljubljana u Sloveniji) je slovenski alpski skijaš.

## Karijera
Prvi put je osvojio bodove 22. 12. 2013. kada je u utrci veleslaloma u Alta Badiji bio 23.
### Pobjede
*1 pobjeda – 1 u veleslalomu
*2 postolja - 2 u veleslalomu

## Reference

## Vanjske veze

* zankranjec.com - Zvanični sajt
Arijanski baptisterij

**Arijanski baptisterij** (talijanski: *Battistero degli Ariani*) je jedan od ranokršćanskih spomenika u Ravenni u Centralnoj Italiji koji je 1996. zajedno sa ostalim uvršten na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi kao 
lokalitet Ranokršćanski spomenici u Ravenni.

## Historija i karakteristike
Baptisterij je podignut krajem 5. vijeka, na malom trgu ispred crkve Santo Spirito koja je u to vrijeme bila arijanska katedrala, u vrijeme kad je Teodorik već učvrstio svoju vlast a Arijanstvo postalo službena dvorska religija.

To građevina oktogonalnog tlocrta sa četiri male vanjske apside, danas je utonula je oko 2,3 metra u tlo. 
Od nekadašnjih fresaka i štukatura po zidovima nije ništa ostalo, ali je zato mozaik u kupoli ostao gotovo potpuno isti. Na njemu je procesija Dvanaest apostola i Kristovo krštenje, čije je golo i mlado tijelo uronjeno u vodu do bokova.

Iako prikazuje istu ikonografsku strukturu kao i stariji Neonov baptisterij, koji je poslužio i kao model za njegovu gradnju - mozaici Arijanskog baptisterija su ipak drukčiji i svjedoče o vjerskim uvjerenjima Teodorikova dvora baziranim na Isusu kao zemaljskoj i božanskoj figuri.

Dok u Neonovom baptisteriju u centralnom medaljonu Dvanaest apostola slave pojavu Krista kao Božjeg sina, u Arijanskom baptisteriju odaju počast velikom tronu ukrašenom draguljima sa križem na vrhu, prekrivenim  [ljubičastom [tkanina|tkaninom simbolom Kristove tjelesnosti i ljudske patnje.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Arian Baptistery''
Abraham Scultetus

**Abraham Scultetus** (26. august 1566 - 24. oktobar 1625) bio je njemački kalvinistički svećenik i teolog, poznat kao dvorski propovjednik falačkog izbornog kneza Friedricha V.

Rodio se u Grünbergu u Šleskoj (današnja Zielona Góra u Poljska) u luteranskoj porodici. Studirao je u Wittenbergu i Univerzitet u Heidelbergu. Godine 1595. je ušao u službu falačkog kneza Friedricha IV, a nastavio je kod njegovog sina Friedricha V. Sa vremenom je postao jedan od najznačajnijih kalvinističkih teologa, te je 1619. sudjelovao na Dordrechtom sinodu gdje su kalvinističke crkve nastojale uspostaviti svoj kanon. 

Po povratku je u ljeto 1619. godine, doznavši da su pobunjeni češki protestanti Friedricha proglasili za svog kralja, inzistirao da Friedrich prihvati krunu, iako je Friedrich oklijevao, bojeći se da će zbog toga doći u sukob sa svojim sizerenom, habsburškim katoličkim njemačkim carem Ferdinandom II. Scultetus ga je na kraju uspio nagovoriti, te je Friedrich došao u Prag. Ubrzo se, uspostavilo, da Scultetusovi tvrdi kalvinistički stavovi ne nailaze na plodno tlo kod Friedrichovih novih luteranskih podanika. To je najviše došlo do izražaja kada je, nastojeći "očistiti" prašku Katedralu sv. Vida, od "idola"  dao uništiti neka od najvrednijih umjetničkih djela. To je Scultetusa, a samim time i Friedricha, udaljilo od dijela češkog plemstva koje mu sljedeće godine nije dalo podršku u kritičnom trenutku i tako doprinijelo da Ferdinand zauzme Češku, brutalno uguši ustanak, a na kraju i iskorijeni protestantizam u Češkoj.

Scultetus je neko vrijeme pratio Friedricha u bijegu pred carskim i katoličkim trupama, ali je na kraju došao u Emden gdje je ostatak života proveo kao propovjednik.
Katedrala sv. Vida u Pragu

**Katedrala svetog Vida**, službeno Katedrala svetog Vida, Vaclava i Adalberta Praškoga (češ. Katedrála svatého Víta, Václava a Vojtěcha) je dominantna građevina na Praškom starom gradu. 

To je trobrodna gotička katedrala sa tri tornja i sjedište praškog nadbiskupa. Suvremena građevina je građena u nekoliko etapa u godinama 1344.–1419., 1490.–1510., 1556.–1593. i 1873.–1929. (zapadni dio). Do godine 1997. bila je posvećena samo Sv. Vidu i zbog toga se koristi uglavnom skraćeni naziv „Katedrala svetog Vida“.

Ova katedrala je izvrstan primjer gotičke arhitekture te je najveća i najvažnija crkva u Češkoj. Smještena je u Praškom dvorcu i sadrži grobove mnogih čeških kraljeva i careva Svetog Rimskog Carstva. katedrala je u vlasništvu češke vlade kao dio kompleksa Praškog dvorca.  Proporcije katedrale su 124 × 60 metara, glavni toranj je visok 96,5 metara, prednji tornjevi 82 m, a visina luka je 33,2 m.

## Galerija

Datoteka:Interior of St. Vitus Cathedral Prague 01.jpg|Glavni brod katedrale
Datoteka:Vít - vitráž.JPG|Vitraj
Datoteka:Jan Nepomuk (js).jpg|Grob sv. Ivana Nepomuka
Datoteka:Saint_Vitus_Cathedral,Prague,night.jpg|Noćni snimak


## Izvori
I quattro libri dell'architettura

**I quattro libri dell'architettura** (prevedeno: *Četiri knjige o arhitekturi*) je traktat Andrea Palladia kog je objavio Dominico de' Francheschi 1570. u Veneciji. Traktat je bio je kulminacija njegova života, njime je taj dotad malo poznati arhitekt koji je počeo karijeru kao skromni klesar iz Padove postao jedna od najznačajnijih ličnosti Cinquecenta.

## Karakteristike
Iako je Palladio dotad već izveo brojne palače, vile i crkve koje su vremenom postale vrhunski spomenici Veneta, tek je *Quattro libri* učinio njegovu arhitekturu svjetski poznatom. Palladio se koristio klasičnom antikom kao vodičem za izgradnju zgrada. Njegov traktat se razlikuje od dotad izdanih udžbenika po tom što je on u njega uvrstio vlastite projekte, i po tome što se koristio terminologijom koju su dobro poznavali onovremeni arhitekti i zanatlije. Pisana jednostavnim razumljivim jezikom uz mnoštvo ilustracija u drvorezu, s tlocrtima, presjecima, fasadama i dimenzijama, omogućavala je čitaocima da shvate svaki projekt do kraja.

Traktat je objavjavljen u četiri toma (knjige). U prvoj knjizi se bavi redovima klasične arhitekture, građevinskim materijalima i konstrukcijama. U drugoj privatnim vilama koje je projektirao i podigao, u trećoj se bavi javnim zgradama, cestama i mostovima a u četrvtoj antičkim hramovima.

Kao jedan od posljednjih velikih arhitekata visoke renesanse, Palladio je jezik klasične antike preveo u fleksibilan specifičan vokabular koji su arhitekti često koristili sve do kraja 19. vijeka. Njegovo djelo je teorijski i praktički bilo je jedno od najkompletnijih dotad napisanih.

Drvorezi kojima je ilustrirao traktat bili su kvalitetom gotovo jednaki Vignolinim gravurama. Pored toga što je dotad već bio priznati arhitekt, upoznat sa najnovijim dostignućima građevinarstva i arhitekture, on je bio i kompletni. humanist, dobro upoznat sa Vitruvijevim traktatom *[[De architectura]]* i arheološkom baštinom Rima, kog je više puta posjetio.

## Povezano
* Andrea Palladio
* Paladijanizam

## Reference

## Vanjske veze

* ''I quattro libri dell'architettura, ne' quali, dopo un breue trattato ...'' (na portalu Library of Congress)
Tačkasti skelar

**Tačkasti skelar** () vrsta je leptira iz porodice skelara (lat. Hesperiidae).

## Opis vrste
Donekle sličan riđem skelaru, ovaj leptir se najlakše razlikuje po belim ili srebrnastim tačkama sa donje strane krila.

## Rasprostranjenje i stanište
Sreće se krajem sezone, na toplim staništima. Široko je rasprostranjen u Evropi.

## Biljke hraniteljke
Ovoj vrsti su biljka hraniteljka vijuk (*Festuca ovina*).

## Reference

## Literatura
* 
* Tolman,T.; Lewington, R.(2008), Collins butterfly guide

## Vanjske veze

* Barnett LK and Warren MS. Species action plan. Silver-spotted Skipper ''Hesperia comma''. Butterfly conservation October 1995.
* Captain's European Butterfly guide 
* European Butterflies and Moths
* Hesperia comma page  The Butterflies of Norway site
* Cirrus Digital Imaging Silver-spotted skipper aka Epargyreus clarus: reference photographs - North America
* Article from ''The Times'', 15 May 2006
Sacro macello

**Sacro macello di Valtellina** (), skraćeno **Sacro macello**, je naziv za masovne pokolje protestantskog stanovništva u Valtellini, alpskoj dolini na sjeveru današnje Italije, a koje su u julu 1620. izveli lokalni katolici na čelu sa Giacomom Robustellijem uz podršku španske vojske iz susjedne Lombardije. Do tih je događaja došlo u kontekstu eskalacije vjerskih sukoba u tadašnjoj Evropi, koji su koincidirali sa izbijanjem Tridesetogodišnjeg rata, a posebno došli do izražaja u istočnom švicarskom kantonu Graubünden, koji je preko Lige Božje kuće bio povezan sa susjednim oblastima, uključujući Valtellinu. Do masakra je došlo nedugo nakon što je švicarski protestantski vođa Jörg Jenatsch počeo progoniti katolike u Graubündenu, uključujući uglednu porodicu Planta u Valtellini. Zbog toga su lokalni katolici organizirali ustanak uz podršku španske vojske, te su 18. jula zauzeli grad Tirano u pobili sve protestante koje su mogli naći. Računa se da je tokom sljedeća četiri dana ubijeno između 400 i 600 ljudi, te su protestanti praktički bili istrijebljeni u toj oblasti. Međutim, već sljedeće godine je Jenatsch upao u Valtellinu i zauzeo je, a što je pokrenulo niz borbi za prevlast u Valtellini gdje je protestante podržavala Richelieuova Kraljevina Francuska, a koji su okončani tek 1639. godine.

Naziv *Sacro macello* potiče iz 1853. godine kada je italijanski pisac Cesare Cantù o tim događajima napisao knjigu *Il Sacro Macello di Valtellina*.

## Povezano
*Graubindenski ratovi
Graubindenski ratovi

**Graubindenski ratovi** (; , , ; doslovno "Graubindenske nevolje") je naziv za borbe koje su bile vođene između 1618. i 1637. godine između Austrije, Francuske i Španije oko švajcarskog kantona Graubinden, koji je zbog svog geografskog položaja bio značajan, naročito u Tridesetogodišnjem ratu.

Verske suprotnosti između protestanata i katolika u Graubindenu pogodovale su stranoj intervenciji. Kada je 1618. godine u Graubindenu došlo do verskih pokolja, zauzele su ga Španija i Austrija. Francuska ga je zauzela 1624. godine, ali su ga ubrzo Austrijanci povratili. Mirom u Kerasku 1631. godine kojim se završio rat za mantovsko nasleđe ~ koji je trajao od 1627. godine ~ između Francuske s jedne, i Austrije i Španije sa druge strane, Austrija je morala da se odrekne Graubindena. Do toga nije došlo, pa je Francuska 1635. godine, kada je stupila u Tridesetogodišnji rat uputila u Graubinden Roana Anrija koji je potukao Špance i Austrijance u bici kod Livinja 27. juna, Macoa 3. jula, u Val Frealeu 31. oktobra i kod Morbenja 10. novembra 1635. godine, ali je 1637. godine morao da se povuče iz Graubindena, kada su stanovnici ove oblasti odlučili da se priključe Austriji.

## Povezano
* Sacro macello (1620)

## Reference

## Vanjske veze

* Swiss History
Jedan dan

**Jedan dan** može označavati:

*''Jedan dan'' (Dubrovački trubaduri), pjesma sa kojom su Dubrovački trubaduri predstavljali SFRJ na Eurosongu 1968. godine
*''Jedan dan'' (TV drama), rež. Branko Pleša, 1977.
*''One Day'' (roman), roman David Nicholsa iz 2009. godine
**''One Day'' (film, 2011), njegova ekranizacija
**[[1 Day]]*, britanski film iz 2009. godine
* ''Jedan dan'' (film, 2010), tajvanski film, ul. Chang Shu-hao
* ''Jedan dan'' (film, 2016), tajlandski film, rež. Banjong Pisanthanakun
* ''Jedan dan'' (film, 2017), južnokorejski film, rež. Lee Yoon-ki
Jedan dan (pjesma, Dubrovački trubaduri)

***Jedan dan*** je pjesma koju je godine 1968. na natjecanju za Pjesmu Eurovizije izveo bend Dubrovački trubaduri predstavljajući tadašnju Jugoslaviju. Tekst za pjesmu je napisao Stijepo Stražičić, a komponirali Đelo Jusić i Stipica Kalogjera.. Pjesma je po stilu kombinirala tadašnje pop trendove sa elementima renesansne muzike. Pjesma je na natjecanju osvojila 7. mjesto, a potom postala najpopularnija i najpoznatija u historiji benda.

## Izvori
Jedan dan (TV drama)

***Jedan dan*** je jugoslovenska TV drama u produkciji RTV Beograd emitovana 1977. godine. Režirao ju je Branko Pleša, a scenario je pisala Vesna Janković.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Villa Saraceno

**Villa Saraceno** je vila u Agugliaru pokraj sjevernotalijanskog grada Vicenze, koju je projektirao Andrea Palladio.

## Historija i karakteristike
Krajem 1540-ih vičenski plemić i političar Biagio Saraceno angažirao je Palladija da mu u Agugliaru na imanju koje je već dugo vremena pripadalo njegovoj porodici uredi postojeću zgradu.

Moguće je da je projekt uključivao kompletno restauraciju zgrade jer je Palladio u svom traktatu *[[I quattro libri dell'architettura|Quattro Libri]]* objavio građevinu između dvije velike štale pod pravim kutom. Činjenica je da kompletna rekonstrukcija nikad nije izvedena i da se Palladijeva intervencija ograničila na centralni dio vile iz 15. vijeka, dok su štale podignute početkom 19. vijeka.

U svakom slučaju, vila je ispala jedna od njegovih najuspjelih kreacija iz 1540-ih. To je objekt vrlo jednostavnih, gotovo asketskih formi, podignut od cigle s fasadom od morta bez dekorativnih elemenata. Od klesanog kamena su jedino napravljeni okviri prozora i vrata. I pored toga, ova jednostavna zgrada izgleda kao drevni rimski hram zbog portika s lokovima i trokutastog timpana na glavnoj fasadi.

Villa Saraceno je 1994. (odnosno 1996.) uvrštena na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi kao jedan od objekata lokaliteta Historijski centar Vicenze i Palladijeve vile.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Villa Saraceno, Agugliaro (VI)'' (na portalu Palladio museum)
Bill English (glumac)

**William Andrew "Bill" English** (8. april 1980 -) je američki glumac najpoznatiji po ulozi Joela u televizijskoj seriji *[[Cavemen (TV serija)|Cavemen]]*.

## Vanjske veze

*
Inferiornost (TV drama)

***Inferiornost*** je jugoslovenska TV komedija u produkciji RTV Beograd emitovana 1977. godine. Predstavlja adaptaciju istoimenog pozorišnog komada Itala Zveva. Režirao ju je Paolo Mađeli.

## Uloge

## Vanjske veze
*
67. sastanak Skupštine Kneževine Srbije

***67. sastanak Skupštine Kneževine Srbije*** je jugoslovenska TV drama u produkciji RTV Beograd emitovana 1977. godine. Po žanru je dokudrama, odnosno u njoj se rekonstruisana sednica Skupštine Kneževine Srbije održana 1875. godine u kome se odlučivalo o državnom budžetu, uključujući finansijsku pomoć beogradskom Narodnom pozorištu, a što je izazvalo žestoku raspravu. TV-dramu je režirao Arsenije Jovanović koji je napisao i scenario a sve po stenografskim beleškama Jovana Đorđevića i po arhivskim materijalima.

## Sadržaj filma

Mesto radnje je u sali Rektorata Beogradskog univerziteta gde su se ovi događaji i odigrali. Radnja filma prati polemiku narodnih poslanika koji odlučuju da li će Kneževina Srbija dati Narodnom pozorištu 52.200 groša poreskih. Rasprava se rasplamsava i dovodi se u pitanje da li je pozorište potrebno Srbiji. Jedna grupa poslanika tvrdi da je pozorište bitan faktor u kulturnom prosvećenju Srbije (Milan Kujundžić, Vuja Vasić, Petar Srećković) kako bi ona pratila druge evropske zemlje i svoje susede, ali i počela ulaganje u svoju kulturnu istoriju. Druga grupa poslanika smatra da je pozorište luksuz (Nikola Krupežević, Adam Bogosavljević, Božić) u kome uživaju bogati, da trenutno nisu prilike da se razbacuje narodni novac na takve stvari i da u njega narod uopšte i ne ide iako ono u sebi nosi ime „narodno“. Nosioci rasprave su ministar Stojan Bošković koji obrazlaže svoje napore da se pozorište očuva i Pop Đuričković koji se protivi ulaganju u pozorište. Ovu skupštinsku polemiku uporedo prati intervju sa upravnikom pozorišta Milanom A. Simićem. Na kraju rasprave predsednik skupštine stavlja na glasanje da li će se određeni novac dati pozorištu.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Milan Kujundžić Aberdar

**Milan Kujundžić Aberdar** (Beograd, 28. februar 1842 — Beograd, 26. novembar 1893) je bio srpski filozof i političar.

## Biografija
Rođen je u Beogradu kao **Janićije** ali je svoje ime posrbio u Milan. Nadimak Aberdar je dodao imenu i prezimenu po svojoj prvoj zbirci pesama.

Roditelji su mu bili zanatlija Jovan Kujundžić „Valjevac” (1813-1877) i Anastasija - Nasta, ćerka predsednika suda Maksima Rankovića (1790-1843) i Stane (1788-1878). Njegova sestra Jelena - Jela (1844-1908) bila je udata za Stojana Novakovića Brat po ocu bio je lekar i medicinski pisac Vojislav Kujundžić (1872-1946).

Gimnaziju je učio u Beogradu i Pančevu, a upisao se na pravni odsek Liceja u Beogradu. Zbog turskog bombardovanja Beograda 1862. prekinuo je studije i postao konjički desetar. Nakon toga dobija stipendiju srpske vlade i odlazi da studira filozofiju u Beču, Minhenu i Parizu, a onda i na Oksfordu. Pre nego što je završio studije, 1866. ministar prosvete ga vraća u Srbiju da preuzme katedru filozofije na Velikoj školi.

Bio je profesor filosofije na Velikoj školi, sekretar Srpskog učenog društva (od 1873. do 1882.), predsednik Narodne skupštine (od 1880. do 1885.), ministar prosvete (1886-1887), poslanik u Rimu, urednik Mlade Srbadije i pesnik.

Kao ministar prosvete i crkvenih dela, izdejstvovao je 1886. godine ukidanje dvaju srpskih pravoslavnih eparhija, Šabačke i Negotinske, što je bilo suprotno željama Svetog arhijerejskog sinoda i potrebama Pravoslavne crkve u Kraljevini Srbiji.

Kada je 5. aprila 1887. kralj Milan Obrenović imenovao prvih 16 akademika Srpske kraljevske akademije, među njima je bio i Milan Kujundžić Aberdar.

Učestvovao je u srpsko-turskim ratovima 1876-1878. i zbog toga unapređen u majora, a kasnije i potpukovnika. Od brojnih odlikovanja koja je dobio, najznačajnija su: medalja obnovioca Srpske kraljevine, Takovski krst III stepena, orden Belog orla III stepena i Takovski krst IV stepena sa mačevima.

Njegova najznačajnija filozofska dela su: *Kratki pregled harmonije u svetu, Filozofija u Srba, Šta je i koliko u nas urađeno na lođici?* i *Ide li svet na bolje ili na gore?*.

## Reference

## Literatura
* 
* 

## Vanjske veze
* Biografija na sajtu SANU
* Mira Sofronijević: Milan Kujundžić Aberdar (1995)
Opekotine (TV drama)

***Opekotine*** je jugoslovenska TV komedija u produkciji RTV Beograd emitovana 1977. godine. Režirao ju je Kamenko Kaluđerčić, a scenario je napisao Milenko Vučetić.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Rezidencije savojske dinastije

**Rezidencije Savojske dinastije** (talijanski: *Residenze della Casa Reale di Savoia*) je ime za kompleks kraljevskih rezidencija u Torinu i Pijemontu koje su na zajedničkoj listi 1997. uvrštene na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi.

## Historija
Kad je vojvoda od Savoje Emanuele Filiberto 1562. preselio svoju prijestolnicu u Torino, započeo je i izgradnju čitavog niza objekata (koje su nastavili njegovi nasljednici) kako bi pokazao moć svoje dinastije. Rezultat je izvanredan kompleks palača i dvoraca, koje su projektirali i dekorirali vodeći arhitekata i umjetnici onog vremena.

Kompleks tih palača i dvoraca prostire se na površini od 6931 hektara, a podignut je tokom 17. i 18. vijeka.

### Lista rezidencija u [[Torino|Torinu]]

### Lista rezidencija u [[Piemonte|Pijemontu]]

## Reference

## Vanjske veze

* ''Residenze Reali di Torino e del Piemonte''
Milan Simić

**Milan Simić** (Beograd, 17. III 1827 – Beograd, 14. VII 1880) je bio pravnik, upravnik Narodnog pozorišta u Beogradu.

Redovni je član Društva srpske slovesnosti od 3. I 1851. Kaznačej DSS 1856, 1857, 1858 (do 25. IX). Počasni je član Srpskog učenog društva naimenovan 29. VII 1864.

## U fikciji
Pojavljuje se kao lik u TV-drami *[[67. sastanak Skupštine Kneževine Srbije]]* gde ga je tumačio Miloš Žutić.

## Povezano
* Simići (porodica)
* 67. sastanak Skupštine Kneževine Srbije

## Literatura
* Narodna enciklopedija srpsko – hrvatsko – slovenačka, Beograd, 1924.4 (R. Odavić). 
* V. Aleksijević: Savremenici i poslednici Dositeja Obradovića i Vuka Stef. Karadžića : bio-bibliografska građa. Rukopis se čuva u Odeljenju posebnih fondova Narodne biblioteke u Beogradu. Ρ 425/12 (V. Aleksijević). 
* Teatron 89 (1994) 152.
* R. Ljušić: Licej. 
* R. Jovanović i dr.: 125 godina Narodnog pozorišta u Beogradu. SANU 1994 (Galerija 77).

## Vanjske veze
* Kraća biografija na sajtu SANU
Vladimir Andrić

**Vladimir Andrić** (Obrenovac, 25. oktobar 1944 — Beograd, 16. februar 2021) bio je srpski pisac, dramaturg, reditelj i dugogodišnji urednik Dečjeg i školskog programa Radio-televizije Beograd. Autor je televizijskih serijala za decu *[[Laku noć, deco]]* i *[[Pustolov]]*, šest pozorišnih drama, dvadesetak radio-drama i više filmskih scenarija. Režirao je prvu verziju filma *[[Šešir profesora Koste Vujića]]*. Dobitnik je brojnih nagrada za svoja književna dela (nagrada *[[Politikin Zabavnik|Politikinog zabavnika]]*, *[[Zmajeve dečje igre|Zmajevih dečjih igara]]*, *[[Neven (nagrada)|Neven]]*, *[[Zlatni ključić]]*, i drugih.) Živi i radi u Obrenovcu.

## Biografija
Vladimir Lale Andrić se rodio 25. oktobra 1944. godine u Obrenovcu. Osnovnu školu je završio u Obrenovcu, a gimnaziju u Valjevu. Diplomirao je filmsku režiju na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu, u klasi profesora Huga Klajna. Od 1968. je radio u redakciji Dečjeg programa Radio-televizije Beograd.

## Književni rad
Još kao gimnazijalac je objavljivao pesme u valjevskim novinama *Napred*, beogradskom *Studentu* i šabačkom časopisu *Ustvari*. Pesme i pripovetke je najčešće objavljivao u časopisima *Mali Neven*, *Neven*, *[[Mons Aureus (časopis)|Mons Aureus]]*, *[[Detinjstvo (časopis)|Detinjstvo]]*, *Ulaznica* i *[[Politika (novine)|Politike]]*. Objavio je trinaest knjiga poezije i proze, od kojih su neke doživele i više izdanja, a najpoznatije su: *[[Daj mi krila jedan krug]]*, *Večernji slon*, *Srce na zidu*, *Zamalo da me popiju mačke*, *Napred plavi smeđi i crni*, *[[Pustolov]]* i *Kroz gudure Obrenovca*.
Napisao je dvadesetak radio-drama. Najpoznatije su: *Veliko leto*, *Kuća sa verandom*, *Sveska nad sveskama*, *Zmaj Ognjen*, *Ima li brdskih slonova*.

## Rad na televiziji

## Bibliografija

* *Sveska nad sveskama*, 1975.
* *Novogodišnji pokloni*, 1975.
* *Napred plavi smeđi i crni*, 1981.
* *Večernji slon*, 1987.
* *Srce na zidu*, 1988.
* *Pisma iz peršuna*, 1997.
* *Dve obale*, 1997.
* *Pustolov*, 2001.
* *Kroz gudure obrenovca*, 2004.
* *Daj mi krila jedan krug*, 2006.
* *Zamalo da me popiju mačke*, 2006.
* *Berba ušiju*, 2007.
* *Čitaj vetru omiljene knjige*, 2010.
* *Pustolovne priče*, 2012.
* *Lale Rašin usred sveta*, 2012.

## Nagrade
* Nagrada *Politikinog zabavnika*
* Nagrada *Zmajevih dečjih igara*
* Nagrada *Neven*
* Nagrada *Zlatni ključić*

## Reference

## Literatura
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* 
* http://riznicasrpska.net/knjizevnost/index.php?topic=1067.0
Bahaudin Nakšband

**Muhamed Bahaudin Nakšband Buhari** (; Buhara, 1318. – Buhara, 2. marta 1389), u Turskoj poznat kao **Šah-e Nakšband** (), sufijski islamski učitelj, poznat kao eponimski osnivač nakšibendijskog tarikata. Detalji njegovog života slabo su poznati i temelje se uglavnom na nepovezanim anegdotama. U mladosti su ga školovali duhovni učitelj Baba Samasi i njegov sljedbenik Amir Kolal, a kasnije se družio s turkijskim jasavijama Kotamom-šejhom i Halilom Atom. Halil je vjerojatno drugo ime Kazan-kana, vladara Čagatajskog Kanata od 1335. do 1347. godine. Cijeli život boravio je u Buhari, s izuzetkom tri putovanja, jednog hadža i dvije posjete Heratu. Izvorni Bahaudinovi sljedbenici bili su iz miljea perzijskog građanstva, međutim, tri generacije nakon njegove smrti nakšibendijski red počeo se masovno primati i kod turkijskog stanovništva diljem Centralne Azije. A. Ahmad pisao je da red vuče korijene od mahajanske škole budizma, ali historičari su kasnije odbacili tezu kao neosnovanu. Bahaudinu se pripisuju razne pjesme i rasprave, najčešće upitnog autorstva, izuzimajući jednu litaniju o kojoj pak ne postoje reference u ranim nakšibendijskim tekstovima. Godine 1544. u Buhari mu je podignut mauzolej.

## Vanjske veze

* The official website of Shaykh Zulfiqar Ahmad Naqshbandi the patron of Naqshbandi-Mujaddidi Order in East and West.
* The official website of the Naqshbandi-Haqqani Sufi Order of America
* Naqshbandia Owaisiah
* Ghazwat ul-Hind 
* The official website of the Naqshbandiyya-Mujaddidiyya Order of the USA and Europe
Vučari Donje i Gornje Polače

***Vučari Donje i Gornje Polače*** je jugoslovenski televizijski film snimljen 1978. godine u produkciji RTV Beograd i režiji Zdravka Šotre po scenariju Jovana Radulovića.
Radnja se događa iza Drugog svjetskog rata u Dalmatinskoj zagori, odnosno prikazuje sukob dva mjesta oko lokalnog običaja vučarenja koji će dovesti do tragedije. Sniman uu selu Polača kod Knina, isticao se izuzetnom autentičnosti u prikazu narodnih običaja.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Sinful Davey

***Sinful Davey*** () je britanska pustolovna filmska komedija snimljena 1969. godine. Inspirirana je životom, odnosno autobiografijom škotskog odmetnika Daveya Haggarta, te radnjom smještena u 1820-e. Naslovni protagonist, čiji lik tumači John Hurt, je mladić koji dezertira iz vojske te se odaje kriminalu i izvodi sve smjelije pljačke, dok ga djevojka (čiji lik tumači Pamela Franklin), pokušava vratiti poštenom životu. Film koji je sniman na lokacijama u Irskoj je doživio neuspjeh u kino-dvoranama, a za što je Huston krivio producente koji su ga navodno isjekli do neprepoznatljivosti.

## Uloge
*John Hurt ....  Davey Haggart
*Pamela Franklin ....  Annie
*Nigel Davenport ....  Richardson
*Ronald Fraser ....  MacNab
*Robert Morley ....  Duke of Argyll
*Fidelma Murphy ....  Jean Carlisle
*Maxine Audley ....  Vojvotkinja od Argylla
*Fionnula Flanagan ....  Penelope
*Donal McCann ....  Sir James Campbell
*Allan Cuthbertson ....  Kapetan Douglas
*Eddie Byrne ....  Yorkshire Bill
*Niall MacGinnis ....  Boots Simpson
*Noel Purcell ....  Jock
*Judith Furse ....  Mary
*Francis de Wolff ....  Andrew
*Paul Farrell ....  Pristav

## Reference

## Vanjske veze
*''Sinful Davey'' at Rotten Tomatoes
* sung by Esther Ofarim
*
David Haggart

**David Haggart** (24. jun 1801 - 18. jul 1821) bio je škotski kriminalac, poznat po tome što je tokom svoje relativno kratke karijere džepara i kradljivca nekoliko puta uspješno bježao iz zatvora. Prilikom posljednjeg bijega je počinio ubistvo čuvara, a zbog čega je, nakon što je uhvaćen, osuđen na smrt i pogubljen. Prije samog pogubljenja je poznatom pravniku i frenologu Georgeu Combeu izdiktirao autobiografski tekst *The Life of David Haggart*, koji je kasnijim historičarima postao vrijedan izvor podataka o životu i supkulturi tadašnjih škotskih kriminalaca. 

Godine 1969. je o njegovom životu snimljen film *[[Sinful Davey]]*, gdje je njegov lik tumačio John Hurt.
Where It's At (film)

***Where It's At*** je američki igrani film snimljen 1969. godine u režiji Garsona Kanina. Po žanru je drama, a radnja je smještena u Las Vegas gdje protagonist, čiji lik tumači David Janssen drži kazino Caesars Palace, te mu u posjet dolazi mladi i buntovni sin (čiji lik tumači Robert Drivas.

## Uloge
*David Janssen ... A.C.
*Rosemary Forsyth ... Diana
*Robert Drivas ... Andy	
*Brenda Vaccaro ... Molly 
*Don Rickles ... Willie
*Edy Williams ... Phyllis
*Anthony Holland ... Henry
*Vince Howard ... Ralph 	
*Warrene Ott ... Betty Avery 
*The Committee ... sami sebe

## Vanjske veze
*
Pod starost

***Pod starost*** je jugoslovenska TV komedija u produkciji RTV Beograd emitovana 1977. godine. Režirao ju je Nikola Lorencin a scenario je napisao Novak Novak.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Le Grand Soir (film, 1976)

***Le Grand Soir*** () je švicarsko-francuski igrani film snimljen 1976. godine u režiji  Francisa Reussera. Protagonist, čiji lik tumači Niels Arestrup, je čuvar iz Lausannea koji se sticajem okolnosti okolnosti upozna sa grupom radikalnih lenjinista. Film je premijerno prikazan na Lokarnskom filmskom festivalu gdje je osvojio nagradu Zlatni leopard.

## Uloge
* Niels Arestrup: Léon
* Jacqueline Parent: Léa
* Arnold Walter: Raoul
* François Berthet: René
* Roland Sassi: Policajac
* Marina Bucher: Marina
* Jacques Roman: Félix

## Vanjske veze
*
Usvajanje (film)

***Örökbefogadás*** () je mađarski crno-bijeli igrani film snimljen 1975. godine u režiji Márte Mészáros. Po žanru je drama, a protagonistica, čiji lik tumači Katalin Berek, je 43-godišnja tvornička radnica koja žudi za time da dobije dijete, a s čime se ne slaže njen oženjeni ljubavnik (čiji lik tumači László Szabó. Radnja prikazuje kako zbog toga odluči postati svojevrsna alternativna majka mladoj djevojci (čiji lik tumači Gyöngyvér Vigh), a potom usvojiti dijete iz sirotišta. *Örökbefogadás* je premijerno prikazan na berlinskom filmskom festivalu gdje je osvojio Zlatni medvjed.

## Uloge
* Katalin Berek – Csentesné – Kata (as Berek Kati)
* Gyöngyvér Vigh – Bálint Anna
* Péter Fried – Sanyi
* László Szabó – Jóska
* István Szőke
* Flóra Kádár – Erzsi, Jóskina supruga
* Janos Boross – Anna apja
* Erzsi Varga – Anna anyja
* István Kaszás – Intézetigazgató
* Anikó Kiss
* Zsófi Mészáros
* Judit Felvidéki
* Irén Rácz
* Erika Jozsi – (kao Józsa Erika)
* András Szigeti

## Vanjske veze
*
Pleocitoza

**Pleocitoza** *(od [[Grčki jezik|grč.]] reči pleion-više)*, () je povećanje ukupnog broja ćelija, najčešće belih krvnih zrnaca-leukocita u cerebrospinalnoj tečnosti-likvoru, *(i do 10.000 npr kod [[Bakterija|bakterijskog]] [[meningitis]]a)*. Normalan broj ćelija u kičmenoj tečnosti je ≤ 5 µL (uglavnom 70-100% su limfociti, a 0-30% monociti) Pleocitoza se ne odnosi na povećan broj belih krvnih zrnaca u krvi, koji nosi naziv leukocitoza.
## Značaj pleocitoze
Pleocitoza je jedan od dijagnostičkih znakova koji ukazuje na zapaljenjska, zarazna ili maligna stanja u nervnom sistemu (npr encefalitis ili meningitis). Pleocitosis kod pacijenata za koje se sumnja da imaju Gijen Bareov sindrom (sa akutnom poliradikuloneuropatijom) treba da podstakne razmišljanje u diferencijalnoj dijagnozi  o, infekcijama HIV-om, Herpes simpleks virusom, virusom Zapadnog Nila i drugim virusima izazvanim infekcijama koje (endemski) vladaju u odgovarajućem okruženju, Lajmskoj bolesti (neuroborelioze), i drugim zaraznim ili zapaljenjskim procesima.

## Karakteristike likvora u pleocitozi
# Broj leukocita >200/μL , broj eritrocita >400/μL
# Prisustvo mikroorganizama
# Povećana koncentracija proteina i lipida
## Patološka stanja koja mogu biti praćena pleocitozom
* Lajmska bolest
* Sarkoidoza
* Neurosifilis
* HIV-om izazvan meningo-encefalitis
* Behčetova bolest
* Deviceva bolest (neuromijelitis očnog živca i kičmene moždine)
* Toksoplazmoza
* Encefalitis
* Meningitis
* Rubeola
* Herpes
* Streptokokni meningitis
* Virusom Zapadnog Nila izazvan encefalitis 
* Meningoencefalitis kod vanplućne tuberkuloze

## Povezano
* Pleocitoza limfocita

## Reference

## Literatura
*
Istočna Makedonija

**Istočna Makedonija** se može odnositi na: 
* Periferija Istočna Makedonija i Trakija, administrativna jedinica u Grčkoj
* Istočna oblast (Makedonija), administrativna jedinica u Severnoj Makedoniji

## Povezano
* Makedonija (razvrstavanje)
* Zapadna Makedonija (razvrstavanje)
* Severna Makedonija (razvrstavanje)
* Južna Makedonija (razvrstavanje)
* Pirinska Makedonija
Giacomo Barozzi da Vignola

**Giacomo (Jacopo) Barozzi da Vignola** (zvan *Giacomo Barozzi* ili *Giacomo Barozio*; Vignola, 1. oktobar 1507. – Rim, 7. jul 1573.), bio je bolonjski arhitekt, koji je zajedno sa Palladio i Giuliom Romanom dominirao manirističkom arhitekturom svoga vremena i anticipirao barok.

## Biografija
Nakon školovanja u Bologni Vignola je 1530-ih otišao u Rim gdje je radio na crtežima za reizdanje Vitruvijevog traktata o arhitekturi (*De architectura*). 
Između 1541-43 proveo je 18 mjeseci na Dvoru Françoisa I u pariškom Fontainebleau, gdje se vjerojatno susreo svog bolonjskog kolegu arhitekta Sebastiana Serlia i slikara Primaticia.

Po povratku u Italiju podigao Palazzo Bocchi u Bologni, a nakon tog je na poziv pape Julija III otišao u Rim (oko 1550.), gdje je kao arhitekt zajedno sa Giorgiom Vasarijem i Bartolommeom Ammannatijem od 1551. do 1555. radio na izgradnji papine Ville Giulia. To je bila ljetna vila, bazirana na antičkim tipovima vila, onakvim kakvim ih je opisao Plinije Mlađi, relativno mali objekt sa raskošnim parkom.

Nakon tog je 1554. u nedalekoj ulici Via Flaminia, podigao crkvu San Andrea, to je bila prva crkva s eliptičnom kupolom, iako je tlocrtno bila pravokutna. U novoj crkvi Sant'Anna dei Palafrenieri, koju je započeo graditi oko 1572. Vignola je proširio ideju sa elipsom na tlocrt, pa je tema sa elipsom postala je omiljena kod arhitekata baroka 17. vijeka. Ipak Vignolin najvažniji projekt ispala je crkva Il Gesù u Rimu, sjedište jezuita, koju je započeo graditi 1568.

Vignola je umro prije nego što je ona dovršena, ali je ona manje više podignuta po njegovom projektu, sa brodovima proširenim bočnim kapelama kako bi se proizvela iluzija puno većeg enterijera. Jer je veliki enterijer poslužio kao odlična scena za dramatične mise, pa su tu ideju kopirali po čitavoj Evropi u borbi protiv Reformacije.

Nakon što je 1555. umro njegov mecena i zaštitnik papa Julije III, Vignola je uglavnom radio za porodicu Farnese, za koju je dovršio golemu Villu Farnese u Caprarolu pored Viterba, po projektu koji su već ranije napravili Antonio da Sangallo i Baldassarre Peruzzi.

Vignola se okušao i na teorijskom planu 1562. objavio je knjigu *Regola delli cinque ordini d’architettura*, koja je nakon tog čak tri vijeka bila standardni udžbenik o arhitektonskim redovima. Također se bavio i perspektivom – knjiga *Le due regole della prospettiva pratica*, koja je objavljena posthumno 1583. nije dugo uživala podršku čitatelja, već je brzo zaboravljena.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Giacomo da Vignola''
Citotoksičnost

**Citotoksičnost** je svojstvo toksičnosti za ćelije. Primeri toksičnih agenasa su imunske ćelije ili neki tipovi otrova, e.g. iz zmija vrste *[[Bitis arietans]]* ili pauka vrste *[[Loxosceles reclusa]]*.

## Ćelijska fiziologija
Tretiranje ćelija citotoksičnim jedinjenjem može da dovede do različitih ishoda. Ćelije mogu da podlegnu nekrozi, pri čemu gube membranski integritet i brzo umiru usled ćelijskog liziranja. Ćelije mogu da prestanu sa aktivnim rastom i deobom (dolazi do umanjenja ćelijske održivosti), ili može da dođe do aktivacije genetičkog programa kontrolisane ćelijske smrti (apoptoze).

Ćelije koje podležu nekrozi tipično ispoljavaju brzo oticanje, gubitak membranskog integriteta, zaustavljanje metabolizma i dolazi ispuštanja njihovog sadržaja u okolinu. Ćelije koje podležu brzoj nekrozi *[[in vitro]]* nemaju dovoljno vremena ili energije da aktiviraju apoptotičku mašineriju, te ne izražavaju apoptotičke markere. Apoptozi je svojstven dobro definisani niz citoloških i molekularnih promena uključujući promenu indeksa refrakcije ćelije, sažimanje citoplazme, nuklearna kondenzacija i presecanje DNK u fragmente regularne veličine. Ćelije u kulturi koje podlegnu apoptozi nakon toga bivaju podvrgnute sekondarnoj nekrozi. One zaustavljaju metabolizam, guve membranski integritet i liziraju se.

## Reference

## Vanjske veze
* 
*Cytotoxicity Assays, Promega Corporation
Otoplastika

**Otoplastika** ili **korekcija ušiju** (od grčkih reči **οὖς**, — *uvo* + **πλάσσειν** — *formiranje*) estetski je hirurški zahvat kojim se rešava problem klempavih ušiju. U celoj hirurgiji ne postoji ni jedna operacija koja ima toliko metoda i toliko raznih modifikacija kao otoplastika. Iskusni hirurg će iz svake metode izdvojiti ono najbolje kako bi prilagodio tehniku operacije svakom individualnom pacijentu i njegovoj otopostazi. Ova korektnivna operacija može se izvesti već posle pete godine života. U najvećem broju slučajeva izvodi se kod dece starosti od 4-14 godina ali se radi i kod starijih. 
## Opšta razmatranja
Deformiteti ušne školjke, odnosno njen nepravilan položaj otopostaza, u donosu na glavu poznat je od davnina i popularno se u narodu naziva „klempave uši”.

Oblik ušne školjke upotpunjuje opšti izgled glave i lica, pa zato „klempave uši” mogu da budu uzrok nezadovoljstva sopstvenim izgledom i uzrokom nastajanja kompleksa manje vrednosti.

Otoplastika se prema konačnom cilju deli na:
* **Estetsku** — promena oblika ušiju.
* **Rekonstruktivnu** — stvaranje potpuno ili delimično nedostajućih delova ušiju.

## Indikacije
* Klempave uši
* Deformacije ušne školjke
* Povećane ušne školjke
* Hipertrofirane ušne školjke.
* Povrede ušne školjke

## Način izvođenja
Pre nego se počne operacijom, potrebno je izvršiti vrlo pažljivo merenje širine i visine ušne školjke, ugao njena otklona, kao i zadnju distancu od ivice ušne školjke, kako bi rez koji se nalazi iza uha bio simetričan na obe strane glave.

Sama operacija radi se u lokalnoj (eventualno na zahtev pacijenta u opštoj) anesteziji, u trajanju do jednog sata, u najvećem broju slučajeva.

Nakon operacije vrši se imobilizacija ušne školjke, zavojem u trajanju od 24-48 časova. Redovno previjanje i toaleta rane obavlja se svaki drugi dan, a šavovi se uklanjaju nakon 7 dana. Oteklina i eventualni krvni podlivi povlaće se nakon 10 dana, a osetljivost ušne školjke na dodir vraća se nakon nekoliko nedelja. Postoperativni ožiljci su skriveni iza uva i ne vide se. Stariji pacijenti se mogu vratiti poslu nakon pet dana, dok deca moraju malo duže da se čuvaju naročito u igri sa drugom decom.

## Reference

## Vanjske veze

* Otoplasty  — Animacija
Schirmerov test

**Širmerov test** jedan je od najpraktičnijih testova za utvrđivanje količine izlučenih suza koji se danas koristi u oftalmologiji. Test je jednostavan za izvođenje kako u kliničkim tako i ambulantnim uslovima. Osmislio ga je 1904. godine dr Oto Širmer *(Otto Schirmer 1864—1918)* nemački oftalmolog.. Testom se odreređuje količina vodenog sloja prekornealnog suznog filma.

## Primena
Kako bi se dobio objektivne dokaze o smanjenoj sekreciji suza, nakon, od pacijenta dobijenih detaljnnih anamnestičkih podataka iz istorije bolesti o nedovoljnom ili otsutnom izlučivanju suza i fizičkim pregledom bolesnika ustanovljenog „suvog simptoma“ očiju pristupa se izvođenju Širmerovog testa.

Širmerov test, koji je u sledećim stanjima (bolestima) pozitivan, ukazuje na otsustvo lučenja suza ili suvoću u očima:
* Starenje 
* Dehidracija organiozma
* Čirevi (erozije) i infekcije rožnjače 
* Infekcije oka (na primer konjuktivitis) 
* Nedostatak vitamina 
* Sjogrenov sindrom. 
* Sekundarne bolesti oka povezana sa poremećajima u stvaranju suza, kao što su: limfom, leukemija, reumatoidni artritis. 
* Kao privremena ili trajna nuspojava nakopn laserom izvedena operacije na oku.
* Nakon izvršenih transplantacija na oku. 
* Začepljenje suznog kanala, kada nastaje poremećaj u odvođenju suza u nos.

## Način izvođenja

Test se izvodi veoma lako u kliničkim i ambulantnim uslovima, bez anestezije ili sa lokalnom anestezijom oka (i tada nosi naziv „osnovni Širmerov test“), tako što se 5&nbsp;mm duga traka sterilnog filter papira „uranja“ u forniks bočne trećine donjeg očnog kapka, a 25&nbsp;mm ostavlja da visi sa spoljne strane. *(vidi sliku dole levo)*.

Kvašenje traka filter papira suzama u dužini većoj od 15&nbsp;mm posle 5 minuta je normalan nalaz, a kvašenje manje od 5&nbsp;mm nakon 5 minuta smatra se „pozitivnim“ nalazom *(vidi sliku dole desno)*.

Nakon izvedenog testa treba savetovati pacijentu da najmanje 30 minuta nakon izvedenog testa ne trlja oči. Takođe kontaktna sočiva pacijent može postaviti najmanje 2 sata nakon testa.

## Pouzdanost testa
Iako se Širmerov test u praksi primenjuje više od 100 godina, nekoliko studija pokazuju da on nepravilno identifikuje veliku grupu pacijenata sa suvim očima, npr:
* Nedavna studijska procena dijagnostičkih kriterijuma Širmerovog testa dala je osetljivost od 42% i specifičnost od 76% u Sjogrenovom sindromu.
* Kod starijih osoba, rezultate Širmerovog testa ponekad je teško protumačiti, što potvrđuje studaja u kojoj je od 62, naizgled zdravih starijih osoba, u 22% ispitanika utvrđen pozitivan nalaz Širmerovog testa.

Imajući u vidu napred navedene nedostatke Širmerovog test, danas se sve više razvijaju novi sve bolji testovi. Tako, npr. jedan od novijih testova meri količinu molekula laktoferina. Pacijenti sa niskom produkcijom suza i suvim okom imaju nizak nivo molekula laktoferina.

## Izvori

## Vanjske veze
* Prikaz izvođenja Širmerovog testa na oba oka