Basijana

**Basijana** (Bassianae) je naziv antičkog grada iz rimskog perioda. Ostaci grada otkriveni su na lokalitetu Grad kod naselja Donji Petrovci, opština Ruma, Srbija. Na Tabuli Peutingeriani Basijana je locirana između Surčina (Idiminium) i Sremske Mitrovice (Sirmium). 

Oblast (ager) Basijane poklapao se sa teritorijom plemena Skordiska i Amantina. Smatra se da je i naziv Basijana keltskog porijekla i da su ga Rimljani prihvatili od starosjedilaca.

Grad je osnovan u I vijeku kao autonomni civitas i trajao je sve do VI vijeka kada je propao tokom Seobe naroda (Huni, |Goti). Status municipijuma dobio je 124. godine, za vrijema cara Hadrijana, a kao kolonija se prvi put pominje 214. god. *Notitia dignitatum* navodi da se prokurator basijanske tkačnice u Panoniji Sekundi premješta u Salonu. Isti izvor navodi podatak o premeštanju kohorte I Tračke u predgrađe Basijane.  Vizantijski gramatičar Hierokle, iz prve polovine 6. vijeka, u svojim spisima navodi Basijanu kao sjedište episkopije.
## Arheologija
Prva nepotpuna arheološka istraživanja na lokalitetu obavljena su 1882. Zaključeno je da je na Petrovačkoj gradini bio vojni logor i da se ne može očekivati lociranje Basijane na ovom prostoru.

God 1935. obavljena su naredna istraživanja u organizaciji Istoriskog društva iz Novog Sada i rukovođenje Miodraga Grbića. Tada je otkrivena konstrukcija bedema sa kulama i tri zgrade građene od kamena i opeke. Na osnovu avionskog snimka „Grada“ došlo se do zaključka da ovo utvrđenje ima izgled nepravilnog petougla, dimenzija 550 sa 350 metara. Rezultati ovih istraživanja i iskopavanja S. Ljubića iz 1982. god. doveli su izrade  rekonstruisanog urbanističkog plana Basijane.
### Nalazi
Grad je bio opasan bedemima sa kulama kvadratne osnove. Na krajevima glavnih ulica pravilnog rasporeda (*cardo i decumanus*) nalazile su se kapije. Postojale su četvrti sa kompleksima građevina javnog karaktera, kao i stambeni dio u čijem sastavu su se nalazile i radionice za snabdjevanje grada. Iz istorijskih izvora saznaje se da su u gradu postojale tekstilne radionice (gynaecium Bassianense) koje su se najverovatnije bavile izradom vunenih proizvoda. 

Pronađeni su:
* vodovod dužine 70m koji čine olovne cijevi postavljene u pravcu utvrđenog dijela grada sa dovodom vode iz jednog od fruškogorskih izvora  
* grijanje 
* kanalizaciona mreža  
* podni mozaici   
* freske na zidovima 
* epigrafski spomenici posvećeni Jupiteru i Junoni, 
* miljokazi  
* opeke sa pečatima.
* keramičke i staklene posude 
* nakit 
* novac
* kameni votivni spomenici i 
* skulpture.
* rimski prsten (u muzeju u Rumi) predstavlja slučajan nalaz sa teritorije municipijuma Basijana. Riječ je o ženskom nakitu od bronze, sa latinskim natpisom koji glasi *Veni – Amica* (dođi prijateljice). Prsten je prečnika 1,9 centimetara, težine dva grama, sastoji se od trakaste elipsaste alke sa naglašenim ramenima. Slova su pravilno otisnuta. Prsten iz Rume najverovatnije je bio vjerenički, i pripadao je nekoj mladoj ženi. Datira iz 3. ili 4. vijeka, a značajan je u toliko što njegova poruka do tada nije poznata među natpisima na nakitima i to ga čini jedinstvenim.

U ataru obližnjeg sela Dobrinaca, na lokalitetu Solnok,  otkriveni su dijelovi temelja bedema rimskog vojnog logora sa kulama (CAPVT BASSIANENSE), ostaci građevina i grobovi.

Lokalitet ima status - arheološko nalazište od izuzetnog značaja, šifra: AN0105.  

## Reference