open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hiawatha (razvrstavanje)

**Hiawatha** je ime polu-legendarnog indijanskog poglavice i osnivača Irokeške konfederacije. Po njemu su prozvani brojni toponimi, brodovi i umjetnička djela.

## Umjetnost
* Naslovni lik u *[[The Song of Hiawatha]]*, epskoj pjesmi Henryja Wadswortha Longfellowa
* *[[The Song of Hiawatha (Coleridge-Taylor)]]*, trilogija kantata koje je skladao Samuel Coleridge-Taylor na osnovu Longfellowljeve poeme; najpoznatiji je prvi dio*Hiawatha's Wedding Feast*
* *[[Little Hiawatha]]* (a.k.a. *Hiawatha*), animirani film iz 1937. godine u produkciji Walt Disneya
* * [[Hiawatha (film)|Hiawatha]]*, igrani film iz 1952. u kome je naslovnu ulogu igrao Vince Edwards
* "Hiawatha (A Summer Idyl)" popularna kompozicija koju je 1901. napisao Neil Moret.

## Toponimi
**Kanada**
* Hiawatha First Nation, rezervat u Ontariju
**United States**
* Hiawatha, Colorado
* Hiawatha, Iowa
* Hiawatha, Kansas
* Hiawatha, Minneapolis, Minnesota
* Lake Hiawatha, New Jersey
* Hiawatha, Oklahoma
* Hiawatha, Utah
* Hiawatha, West Virginia
* Jezero Hiawatha u Syracuseu u državi New York
* Jezero Hiawatha u Minneapolisu
* Hiawatha Township, Michigan
* Nacionalna šuma Hiawatha u Michiganu
* Hiawathina ruta u Idahou

## Transportne rute
* Hiawatha (putnički vlak), putnički vlakovi koji su spajali Chicago, Milwaukee, St. Paul i Pacific Railroad
* Hiawatha (Amtrak), putnički vlak koji je naslijedio gore navedeni
* Hiawatha Line, šinski koridor u Minneapolisu i susjednom Bloomingtonu
* Hiawatha Avenue, auto-put u Minneapolisu

## Ličnosti
* Hiawatha Bray, koluminst za *The Boston Globe*
* Hiawatha Coleridge-Taylor, sin Samuela Colerdige-Taylora
* Hiawatha Estes (1918-2003), kalifornijski arhitekt

## Događaji
* Muzički festival Hiawatha koji se svake godine održava u Marquetteu u državi Michigan

## Brodovi
* USS ''Hiawatha'', ime nekoliko brodova američke ratne mornarice

## Informatika
* Hiawatha (web server), sigurni webserver za više platformi koji je godine 2002. razvio Hugo Leisink
The Song of Hiawatha

***The Song of Hiawatha*** (doslovno: Pjesma o Hiawathi) je ep koga je 1855. napisao američki književnik Henry Wadsworth Longfellow. Njegova radnja, čiji je protagonist legedarni indijanski poglavica, se temelji na legendama Ojibwea (Chippewa, Anishinaabeg) i drugim etnografskim materijalima koje je u *Algic Researches* i drugim spisima prikupio Henry Rowe Schoolcraft.. Naslovni protagonist se zove Hiawatha, ali u stvarnosti nema gotovo nikakve historijske veze s polulegendarnim osnivačem Irokeške konfederacije. Ep je doživio ogroman uspjeh, i u mnogo čemu uticao na prikaz Indijanaca u američkoj i zapadnoj kulturi od 19. vijeka nadalje.

Između 1898. i 1900. kompozitor Samuel Coleridge-Taylor je napisao tri kantate inspirirane Longfellowljevim epom, a koje čine trilogiju ''Song of Hiawatha''.

## Reference

## Vanjske veze

* The Song of Hiawatha 
* Unabridged audiobook at LibriVox
* 2 short radio segments of Linen's writing from '''California Legacy Project Radio Anthology''' (scripts and audio) including ''San Francisco (in imitation of Hiawatha)''.
Henry Schoolcraft

**Henry Rowe Schoolcraft** (28. mart 1793 – 10. decembar 1864) bio je američki geograf, geolog i etnolog poznat po proučavanju indijanskih kultura kao i po tome što je godine 1832. otkrio izvor rijeke Mississippi. Oženio je Jane Johnston, ženu miješanog Ojibwe i škotsko-irskog porijeklo. Njeno poznavanje Ojibwe jezika i legendi je omogućilo Schoolcraftu da napiše tekstove koji će postati izvor za znameniti Longfellowljev ep *[[The Song of Hiawatha]]*.

## Vanjske veze
* Henry Rowe Schoolcraft, ''Journal of 1818–1819 Tour of the Ozarks'' , Missouri State University
* 
* Free audiobook of ''American Indian Fairy Tales'' from LibriVox
* Chapter XV in "Grey Hawk, Life and Adventures Among the Red Indians,"  Edited by James Macauley, published in 1883 
* "Indians of the United States," Volume 1, The Work of Henry Rowe Schoolcraft , Edited by Francis S. Drake, Published 1883–1884.
Henry Wadsworth Longfellow

**Henry Wadsworth Longfellow** (27. februar 1807 &ndash; 24. mart 1882) bio je američki pjesnik i prosvjetni radnik, najpoznatiji po pjesmama kao što su "Paul Revere's Ride", *[[The Song of Hiawatha]]* i "Evangeline". Bio je prvi Amerikanac koji je preveo Danteovu *[[Božanstvena komedija|Božanstvenu komediju]]* i člank pjesničke grupe Fireside Poets.

Longfellow je rođen u gradu Portland, koji je u to vrijeme bio dio Massachusettsa, te studirao na Bowdoin Collegeu. Nakon što je neko vrijeme boravio u Evropi, postao je nastavnik na Bowdoinu, a kasnije i na Harvard Collegeu. Prve pjesničke zbirke su mu bile *Voices of the Night* (1839) i *Ballads and Other Poems* (1841). Longfellow se povukao s katedre 1854. godine kako bi se u potpunosti posvetio pisanju, te ostatak života proveo u Cambridgeu, u bivšem štabu Georgea Washingtona. Život mu je bio obilježen tragedijama - prva žena Mary Potter je godine 1835. umrla nakon spontanog pobačaja; druga žena Frances Appleton je godine 1861. umrla od opekotina nakon što joj je haljinu zahvatila vatra. Longfellow nakon njene smrti više nije mogao pisati poeziju, pa se posvetio prevođenju. Umro je 1882.

Longfellow je uglavnom pisao lirske pjesme inspirirane mitovima i legendama. Postao je najpopularniji pjesnik svog vremena u SAD, a stekao je uspjeh i u inozemstvu. S druge strane je često bio kritiziran zbog imitacije evropskih autora i povlađivanja ukusu široke čitalačke publike.

## Vanjske veze

**Izvori**
* Poems by Henry Wadsworth Longfellow and biography at PoetryFoundation.org
*  - Plain text and HTML
* Works by Henry Wadsworth Longfellow at Internet Archive - Scanned books, many illustrated and original editions.
* Audio - Hear the Village Blacksmith
* Maine Historical Society Searchable poem text database, biographical data, lesson plans.
**Ostalo**
* Longfellow National Historic Site in Cambridge, Massachusetts
* Wadsworth-Longfellow House in Portland, Maine
* Longfellow's Translation of Dante rendered side by side with that of Cary and Norton
* Famous Quotations by Henry Wadsworth Longfellow 
* Audiobooks--Layne Longfellow Reads H.W. Longfellow
Samuel Coleridge-Taylor

**Samuel Coleridge-Taylor** (15. august 1875 &ndash; 1. septembar 1912) bio je britanski kompozitor porijeklom iz Sijera Leonea, koji je u svoje vrijeme uživao veliki uspjeh i ugled, stekavši nadimak "Afrički Mahler". 

## Reference

## Vanjske veze
* Samuel Coleridge-Taylor: Biographical essays by Robert Clements
* Samuel Coleridge-Taylor  Additional information about the discovery and performances of Coleridge-Taylor's works (especially chamber works) since 1993
* www.blackmahler.com for Coleridge-Taylor and most recent book about him: 
* 
* Soundpost website 
* Four characteristic waltzes. Op. 22. at the Sibley Music Library Digital Scores Collection
* Article on Samuel Coleridge-Taylor by Jeffrey Green
* Five and twenty sailormen at the Sibley Music Library Digital Scores Collection
* Concerto in G minor for violin & orchestra, op. 80 at the Sibley Music Library Digital Scores Collection
* Organ music, Selections at the Sibley Music Library Digital Scores Collection
* Sonata in D minor for violin and piano, op. 28 at the Sibley Music Library Digital Scores Collection
* Variations in B minor for violoncello & piano at the Sibley Music Library Digital Scores Collection
* 
*
Babes in Toyland (bend)

**Babes in Toyland** je bio američki ženski punk rock bend oformljen u Minneapolisu 1987. Između 1990. i 1995. je snimio tri stdijska albuma, a često ga se povezivalo sa grunge muzikom. Činile su ga Kat Bjelland (vokali i gitara), Lori Barbero (bubnjevi) i Michelle Leon (bas), koju je godine 1992. zamijenila Maureen Herman.

## Izvori

## Vanjske veze
* Babes In Toyland at MySpace
* Allmusic: Babes in Toyland
* article on cult cargo To Mother
Badnjevac (Batočina)

**Badnjevac** je naselje u opštini Batočina u Šumadijskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1165 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1272 stanovnika).

## Demografija
U naselju Badnjevac živi 939 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 43,1 godina (40,8 kod muškaraca i 45,5 kod žena). U naselju ima 351 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,32.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Povezano
* Badanj

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija
* Satelitska mapa
* Gugl satelitska mapa
* Plan naselja na mapi
The Song of Hiawatha (Coleridge-Taylor)

***The Song of Hiawatha***, Op. 30 (puni naziv: ***Scenes from The Song of Hiawatha by Henry Wadsworth Longfellow***) je trilogija kantata koje je britanski kompozitor Samuel Coleridge-Taylor napisao između 1898 i 1900. Inspirirana su istoimenim epom američkog pjesnika Henryja Wadswortha Longfellowa, a sastoji se od djela: *Hiawatha's Wedding Feast* (1898), *The Death of Minehaha* (1899) i *Hiawatha's Departure* (1900).
Kantata

**Kantata** je vokalno-instrumentalno djelo za soliste, orkestar i zbor, a sastoji se od glazbenih brojeva, kao oratorij i opera. Lirskog je karaktera i govori o osjećajima i razmišljanjima. U kantati se ne opisuje radnja. Kantate su bile osobito popularne u razdoblju baroka, a izvodile su se u crkvi. Najpoznatije duhovne kantate iz tog vremena bile su one koje je pisao Johann Sebastian Bach. Kantate su pisali i skladatelji kasnijih stoljeća. U 20. stoljeću skladatelji češće pišu svjetovne kantate nego duhovne. Najpoznatija suvremena kantata je *[[Carmina burana]]* Carla Orffa.

## Vanjske veze

*Dolmetsch music dictionary: C–Car
*Multimedia Dictionary: Cantata  at Virginia Tech
John Philip Sousa

**John Philip Sousa** (6. novembar 1854 – 6. mart 1932) bio je američki kompozitor i dirigent kasnog romantičkog, period najpoznatiji kao autor brojnih vojničkih i patriotskih marševa. Zbog njih je stekao nadimak "The March King" (kralj marševa).

## Vanjske veze



U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:
******


* The Sousa Archives and Center for American Music – Provides research-oriented management of band-related collections, including a large portion of Sousa's manuscripts and personal papers, held for use by students, scholars, and performing musicians
* The Works of John Philip Sousa  – Marches in MIDI format; from the The John Philip Sousa Home Page  by David Lovrien, hosted by the Dallas Wind Symphony
* MIDI sequences of public domain piano transcriptions of 112 compositions by Sousa
* Harris, Neil: "John Philip Sousa and the Culture of Reassurance"
* Fennell, Frederick: "The Sousa March: A Personal View"
* 
** *[http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/gutbook/lookup?num=2589 The Experiences of a Bandmaster]* – Project Gutenberg e-text of book by Sousa
** *[http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/gutbook/lookup?num=504 The Fifth String]* – (ditto)
*  (audio recordings)
* The Feast of the Monkeys – the "nonsense verse" that Sousa wrote.
*  Retrieved on 2009-5-15
* Sousa discography
* Victor Records by Sousa's Band from the Encyclopedic Discography of Victor Recordings (EDVR)
* Numerous Sousa photos
* Free Brass Band version of Stars & Stripes Forever
Civil

**Civili** su osobe koje tokom oružanih sukoba ne pripadaju oružanim snagama ili drugim vojnim postrojbama. Za razliku od vojnika nisu odjeveni u uniforme.

Ova razlika je važna u vrijeme rata, jer prema odredbama Ženevske konvencije i Haškom pravilniku tokom oružanog sukoba stupaju na snagu posebna pravila za zaštitu civila. Prema njima se namjerno ciljanje civila smatra ratnim zločinom.

S druge strane, kako bi se spriječile zloupotrebe tih pravila, civilima je izričito zabranjeno sudjelovati u oružanom sukobu. Ukoliko civili sudjeluju u sukobu postaju dobivaju status nezakonitih boraca i može ih se krivično progoniti kao ratne zločince. Iznimka je prema Haaškom pravilniku, primjerice, pravo na samoobranu.

## Povezano
* Franktirer
* Nezakoniti borac
Charles Daniels

**Charles Daniels** može biti:
* Charles Daniels (političar) (1825–1897), američki kongresnik iz New Yorka
* Charles F. Daniels (1849–1932), američki bejzbol sudac
* Neil Moret, američki pisac pjesama koji je koristio pseudonim Charles N. Daniels (1878–1943)
* Charles Daniels (plivač) (1885–1973), američki olimpijac
* Charles Daniels (tenor), engleski klasični pjevač
* Charles W. Daniels, sudac Vrhovnog suda Novog Meksika

## Povezano
* Charlie Daniels (razvrstavanje)
* Charles Daniel (razvrstavanje)
Charles N. Daniels

**Charles N. Daniels** (12. april 1878 &ndash; 23. januar 1943), bio je SAD|američki kompozitor, tekstopisac i direktor diskografskih kuća. Često je koristio pseudonime od kojih je najpoznatiji **Neil Moret**.

## Reference

## Vanjske veze
Bajša

**Bajša** je naselje u opštini Bačka Topola u Severnobačkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 2568 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 2745 stanovnika).
## Demografija
U naselju Bajša živi 2049 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,4 godina (39,2 kod muškaraca i 43,5 kod žena). U naselju ima 996 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,58.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Mađarima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Napomene
→ * - Podaci za površinu i gustinu naseljenosti dati su zbirno za katastarsku opštinu Bajša, na kojoj se nalaze tri naselja, Bajša, Panonija i Srednji Salaš.

## Reference
Two Little Boys

***Two Little Boys*** je pjesma iz 1903. godine za koju je muziku napisao Theodore Morse, a tekst Edward Madden. Opisuje prijateljstvo dvojicu prijatelja koji su zajedno odrasli i zajedno otišli u američki građanski rat gdje je jedan spasio život drugom. Pjesma je doživjela veliki uspjeh u SAD početkom 20. vijeka, ali je bila potpuno zaboravljena sve dok australijski pjevač Rolf Harris nije snimio verziju s kojom je 1970. došao na vrh britanske top-liste.

## Vanjske veze
* BBC article discussing the origin of the song
Edward Madden

**Edward Madden** (New York, 17. jul 1878 - Hollywood, 11. mart 1952.) bio je američki tekstopisac specijaliziran za zabavnu muziku. Pisao je tekstove pjesama za vodviljske zabavljače, a kasnije i broadwayske predstave.
 
## Vanjske veze
* Songwriters Hall of Fame
* By the Light of the Silvery Moon
Theodore F. Morse

**Theodore F. Morse** (13. april 1873 - 25. maj 1924) bio je američki kompozitor zabavne muzike. Bio je oženjen za Theodoru Morse, koja mu je često pisala tekstove za pjesme.

## Najpoznatija djela
* 1902 "Two Little Boys", tekst: Edward Madden
* 1903 "Dear Old Girl", tekst: Richard Henry Buck
* 1903 "Nautical Nonsense (Hurrah for Baffin's Bay!)" from *[[The Wizard of Oz (1902 stage play)|The Wizard of Oz]]*, tekst: Vincent Bryan
* 1903 "It Takes the Irish to Beat the Dutch", tekst: Edward Madden
* 1904 "Blue Bell", tekst: Edward Madden & Theodora Morse
* 1905 "Daddy's Little Girl", tekst: Edward Madden
* 1907 "I Want to be a Merry, Merry Widow", tekst: Edward Madden
* 1908 "Down in Jungle Town", tekst: Edward Madden
* 1908 "I've Taken Quite a Fancy to You", tekst: Edward Madden
* 1908 "The Old Time Rag", tekst: Edward Madden
* 1908 "Stupid Mister Cupid", tekst: Edward Madden
* 1909 "Blue Feather", tekst: Jack Mahoney
* 1911 "Another Rag", tekst: Theodora Morse
* 1911 "Auntie Skinner's Chicken Dinner" koautori: Earl Carroll i Arthur Fields
* 1913 "Down in Monkeyville", tekst: Grant Clarke & Edgar Leslie
* 1913 "Salvation Nell", tekst: Grant Clarke & Edgar Leslie
* 1915 "M-O-T-H-E-R", tekst: Howard Johnson
* 1917 "Sing Me Love's Lullaby", tekst: Theodora Morse (kao Dorothy Terriss)
* 1923 "Cut Yourself a Piece of Cake", tekst: Billy James
* 1924 "Don't Blame It All on Me", tekst: Theodora Morse & Leo Wood
* 1924 "Monkey Doodle", tekst: Theodora Morse & Leo Wood

## Vanjske veze
129. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **129. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Tuditana i Akvilija** (ili, rjeđe, **godina 625. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 129. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.





== Događaji ==
* Nakon što je uz [[kapadokija|kapadokijsku]] pomoć ugušen ustanak samozvanog kralja [[Atal III|Atala III]], [[Rimska Republika]] i faktički preuzima nadzor nad kraljevstvom [[Pergam]], te od njegovih teritorija, uključujući [[Hierapolis|Hijerapolis]], stvara novu provinciju pod imenom *Asia''.
* Bitka kod Ekbatane: Partska vojska pod kraljem Fraat II|Fraatom II nanosi odlučujući poraz seleukidskoj vojsci pod kraljem Antiohom VII Sidetom koji pri tome gine. Seleukidi nakon bitke trajno gube nadzor nad Medijom i Mezopotamijom.
* Han Wudi, kineski car iz dinastije Han, lansira prvu veliku ofenzivu protiv nomada u stepama sjeverno od Kine.
* Hiparh objavljuje svoj katalog zvijezda.
* Gaj Sempronije Tuditan slavi trijumf nad Japodima u Iliriji.
* Slavni rimski državnik Scipion Emilijan postaje žrtvom atentata za koga su optuženi pristaše braće Grakho.
* Nakon što su porazili njegovog prethodnika, Parti odlučuju iz zatočeništva pustiti seleukidskog kralja Demetrija II, koji preuzima prijestolje, ali ne može spriječiti raspad Carstva čija se teritorija svela na današnju Siriju.
* Totalna pomrčina Sunca, koju Hiparh koristi kako bi izračunao udaljenost do Mjeseca.

## Rođenja
*

## Smrti
* Antioh VII Sidet, seleukidski kralj (ubijen u bitci)
* Karnead, filozof i osnivač Treće akademije (r. cca. 214. pne.)
* Scipion Emilijan, rimski vojskovođa i državnik (r. 185. pne.)
Bitka kod Ekbatane

**Bitka kod Ekbatane** se odigrala godine 129. pne. između seleukidske vojske pod kraljem Antiohom VII Sidetom i partske vojske pod kraljem Fraatom II. Predstavljala je posljednji pokušaj Seleukida da povrate teritorije istočno od današnje Sirije, izgubljene dijelom zbog jačanja Partije i Rima, dijelom zbog stalnih dinastijskih sukoba. Antioh je ispočetka u svom pohodu imao uspjeha i od Parta preoteo Mezopotamiju, a potom Mediju, a čemu je pripomogao i pohod Skita na sjeverne granice Partske Monarhije. Fraat II je, međutim, uspio zaustaviti seleukidsku vojsku i poraziti je u bitci, pri čemu je Antioh poginuo. Nakon toga je iz partskog zarobljeništva pušten raniji seleukidski kralj Demetrije II, koji je ponovno preuzeo prijestolje, ali se u međuvremenu Seleukidska Monarhija raspala na nekoliko nezavisnih entiteta, ostavivši mu vlast jedino nad današnjom Sirijom.
Limenije

**Limenije** (2. vijek pne.) bio je starogrčki muzičar rodom iz Atene, poznat po tome što je godine 128. pne. komponirao Drugu delfijsku himnu. Tako je poznao prvi kompozitor u pisanoj historiji čije je djelo sačuvano.

## Izvori
* Anderson, Warren, and Thomas J. Mathiesen. 2001. "Limenius". *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell. London: Macmillan.
* Pöhlmann, Egert, and Martin L. West. 2001. *Documents of Ancient Greek Music: The Extant Melodies and Fragments*. Oxford: Clarendon Press.
Artaban I od Partije

:*Za drugog vladara također poznatog kao Artaban I, v. [[Arsak II od Partije]].*

**Artaban I od Partije** je bio vladar Partskog Carstva od 128. do 124. pne. Naslijedio je vlastitog nećaka Fraata II koji je poginuo nastojeći odbiti najezdu Tohara na sjeverne granice partske države. I sam Artaban je četiri godine kasnije poginuo u borbi s Toharima.

## Izvori
* Justin, *Epitome of Pompeius Trogus*, xli, 2
Liu Ju

**Liu Ju** (tradicionalni kineski: 劉據) (128. pne. - 91. pne.), formalno **Krunski princ Li** (戾太子, doslovno "nepokajnički krunski princ") je bio kineski krunski princ za vrijeme vladavine njegovog oca, cara Wua iz dinastije Han. Usprkos svog posthumnog imena, bio je odan svom ocu, ali su ga dvorske spletke natjerale da pokrene pobunu nakon čijeg je gušenja izvršio samoubistvo.

## Izvori
* *[[Knjiga Hana]]*, vol. 63.
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 18, 19, 22.
I Love You Phillip Morris

***I Love You Phillip Morris*** je komedija/drama iz 2009. godine zasnovana na životu prevaranta koji je nekoliko puta bežao iz zatvora, Stevena Jay Russella. Dok je boravio u zatvoru, Russell se zaljubljuje u Phillipa Morrisa, sa kojim započinje vezu. Nakon Morrisovog izlaska na slobodu, Russell beži četiri puta iz zatvora, kako bi bio sa Morrisom. Film je nastao na osnovu romana *I Love You Phillip Morris: A True Story of Life, Love, and Prison Breaks* pisca Steva McVickera.

## Radnja
Russel (Jim Carrey) se nalazi na samrti i priseća se događaja iz života koji su ga doveli do situacije u kojoj se nalazi. Prisećanje počinje iz ranog detinjstva, kada mu roditelji saopštavaju da je usvojen. Zatim se prikazuje kako je srećno oženjeni policajac, koji svira orgulje u crkvi, moli se svake večeri sa svojom ženom (Leslie Mann) i provodi svoje slobodno vreme u potrazi za svojom biološkom majkom. Međutim, nakon teške saobraćajne nesreće Russell napušta svoju ženu i dete i rešava da živi svoj pravi identitet. Seli se u Miami, nalazi momka (Rodrigo Santoro) i počinje da živi na visokoj nozi. Ubrzo shvata da je luksuzan život skup i počinje da se bavi prevarama kako bi ga mogao priuštiti. Kada je konačno uhvaćen u prevarama, Russell odlazi u zatvor gde sreće Phillipa Morrisa (Ewan McGregor) i momentalno se zaljubljuje u njega. Od tog trenutka počinje ljubavna priča iskomplikovana preprekama zatvorskog života i Russellovim prevarama. Nakon niza prevara pomoću kojih napušta zatvor (nekoliko puta) i pokušava da obezbedi normalan (luksuzan) život za Phillipa i sebe, vrhunac je njegovo simuliranje AIDS-a i falsifikovanje sopstvene umrlice.

## Produkcija
Nakon teškoća da se pronađe distributer za SAD, verovatno zbog jakog gej seksualnog sadržaja, film je ponovo montiran.

## Prikazivanje
Film je počeo sa prikazivanjem u Evropi i Tajvanu između februara i aprila, 2010.

## Kritike
Damon Wise je za *[[The Times]]* dao četiri od pet zvezdica dajući pohvale za Carreyevu glumu. Xan Brooks za *[[The Guardian]]* je takođe napisao pozitivnu kritiku, opisujući film kao "brz, duhovit i prilično smeo." 

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* Philip Morris, volim te  na *kamo.hr*
128. pr. n. e.

Godina **128. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Oktavija i Rufa** (ili, rjeđe, **godina 626. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 128. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__
## Događaji

* Tohari provaljuju u Baktriju i ruše Grčko-Baktrijsko Kraljevstvo, nakon čega se ta oblasti počinje nazivati Toharistan.
* Artaban I postaje novi kralj Partije (približni datum)
* Cn. Octavius i T. Annius Rufus vrše dužnost rimskih konzula.
* Limenije komponira Drugu delfijsku himnu.

## Rođenja
* Liu Ju, kineski princ iz dinastije Han (u. 91. pne.)

## Smrti
* Fraat II od Partije (približni datum)
Jovica Stanišić

**Jovan "Jovica" Stanišić** (30. 7. 1950.) bio je jugoslovenski i srpski obavještajac poznat po tome što je bio načelnik Resora Državne Bezbednosti, odnosno srpske tajne službe između 1991. i 1998. godine. U tom svojstvu on je naoružao i komandirao srpskim paravojnim formacijama Crvene beretke, Arkanovi tigrovi, Škorpioni za vrijeme ratova u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini. Trenutno mu se na haškom Tribunalu sudi zbog ratnih zločina.

## Karijera
Jovica Stanišić rođen u selu Ratkovo, općina Odžaci, AP Vojvodina, 30. 7. 1950. godine. Za Službu državne bezbednosti (SDB) tadašnje SR Srbije je počeo raditi 1975. godine. Postepenim napredovanjem dolazi 1991. godine na poziciju zamjenika šefa Resora Državne Bezbednosti. Iako je bio samo zamjenik on je tada *de facto* preuzeo upravljanje tajnom službom.

Stanišić postaje šef specijalnih operacija među koje spada i upravljanje Milanom Martićem, predsjednikom Republike Srpske Krajine s kojim je za vrijeme rata zajedno gađao hrvatsko selo Lovinac u septembru 1991. godine. U tom svojstvu Stanišić počinje stvaranje paravojnih srpskih formacija . Kao nagradu za uspjehe u Hrvatskoj 31. 12. 1991. godine Jovica Stanišić postaje i *de jure* šef Resora Državne Bezbednosti.

Od 1992. godine Stanišić je stupio kontakt s američkom obavještajnom službom CIA i postao njen doušnik. Tokom posljednjih mjeseci rata u Bosni i Hercegovini shvativši promjenu političke klime Stanišić i Biljana Plavšić će postati glavni zagovornici sklapanja mirovnog sporazuma po kojem tamošnji Srbi dobivaju kontrolu 49% države.

Na položaju šefa RDB-a Stanišić je ostao sve do 27. 10. 1998. godine kada je smijenjen, navodno zbog sukoba s tadašnjim predsjednikom SRJ Slobodanom Miloševićem. Na mjestu čelnika RDB ga je zamijenio Radomir Marković. No i nakon toga je, prije svega zbog svojih ličnih poznanstava, ostao uticajan pripadnik ostati uticajan pripadnik obavještajne zajednice.

Haški tribunal je protiv Stanišića digao optužnicu u kojoj ga se tereti zbog sudjelovanja u kriminalnoj organizaciji koja je organizirala, naredila, izvršila ili na drugi način pomogla pogubljenja i protjerivanja Hrvata, bosanskih Muslimana, bosanskih Hrvata i drugih nesrba s područja takozvane Republike Srpske Krajine (konkretno područje SAO Krajina, Slavonija, Baranja i Zapadni Srijem) i područja u BiH:Bijeljina, Bosanski Šamac, Doboj, Mrkonjić Grad, Sanski Most, Zvornik i drugih. Stanišić je uhapšen od strane srpskih vlasti za vrijeme akcije ''Sablja'' te izručen haškom sudu gdje se nalazi do današnjeg dana. Početak suđenja je godinama odgađan zbog Stanišićevih tvrdnji da je previše bolestan da bi u njemu mogao učestvovati.
  
## Povezano
* Arkanovi tigrovi
* Rat u Hrvatskoj
* Rat u Bosni i Hercegovini

## Reference
Jing Ke

**Jing Ke** (izvoro Jing-Kerh; ) je bio sluga Dana, krunskog princa drevne kineske države Yan poznat po svom pokušaju atentata na Ying Zhenga, kralja države Qin i budućeg ujedinitelja Kine. Taj je događaj detaljno opisan u *Biografiji atentatora* (刺客列傳), poglavlju *[[Zapisi Velikog Historičara|Zapisa Velikog historičara]]*, ili *Shijija*, knjizi koju je napisao Sima Qian.

## U popularnoj kulturi
Zbog dramatičnih okolnosti u kojima je pokušan atentat, ali i detaljnog opisa cijelog događaja, Jing Ke je postao jednom od najpoznatijih ličnosti kineske historije, ali i inspiracijom za brojna umjetnička djela. U moderno doba to uključuje brojne filmove.

Sam atentat neposredno je opisan u kineskom filmu *[[Car i atentator]]* (1999) u kome, između ostalih, nastupa Gong Li. Iako se lik Jing Kea ne pojavljuje u filmovima *[[The Emperor's Shadow]]* (1996) i *[[Hero (film)|Hero]]* (2002), njihova radnja također opisuje atentat na Qin Shi Huanga te je u mnogim detaljima temeljena na stvarnim događajima.

Sam Jing Ke se pojavljuje kao lik ** (2000) gdje ga tumači Donnie Yen. Također se pojavljuje kao lik špijuna u video-igri *[[Civilization IV: Beyond the Sword]]*.

## Vanjske veze
*
127. pr. n. e.

Godina **127. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Ravile i Cine** (ili, rjeđe, **godina 627. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 127. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__
## Događaji
* Skiti prodiru u Mediju gdje nanoze poraz Partima.

## Rođenja
* Kvint Cecilije Metel Pij, rimski političar (u. 63. pne.)

## Smrti
*
LGBTQ prava u Japanu

**Položaj [[LGBT]] osoba u [[Japan]]u** je nešto povoljniji u odnosu na ostale azijske zemlje. Homoseksualni odnosi su legalni, ali zakon ne priznaje istopolne zajednice, niti brakove istopolnih parova.

## Dekriminalizacija
Tradicionalne religije u Japanu ne zabranjuju homoseksualnost, pa su istopolni odnosi prvi put bili stavljeni van zakona 1873. godine pod uticajem Zapadne kulture. Samo sedam godina nakon toga ovaj zakon je promenjen, tako da je homoseksualnost ponovo legalizovana 30. novembra, 1881. Od tada Japan nije imao zakone protiv homoseksualnosti. Uzrast seksualne saglasnosti je jednak za sve.

## Prava transeksualnih osoba
Godine 2008. donet je zakon, koji omogućuje osobama koje završe terapiju korekcije pola da promene svoj zvanični pol.

## Istopolna zajednica
Istopolni brakovi niti drugi oblici istopolnih zajednica nisu priznati u Japanu. Brakovi i zajednice koji su sklopljeni u drugim državama nemaju važenje u Japanu. Ipak, marta, 2009. vlasti su najavile da bi Japan mogao da počne da izdaje potrebna dokumenta svojim građanima za sklapanje brakova i zajednica sa državljanima onih država u kojima su brakovi/zajednice priznati.

## Vidi dalje

* Homoseksualnost u Japanu

## Reference
Kvint Cecilije Metel Pij

**Kvint Cecilije Metel Pij** (*Quintus Caecilius Metellus Pius*, 127. pne. - 63. pne.) bio je rimski političar, poznat kao jedan od najbližih suradnika Lucija Kornelija Sule.

Bio je sin Kvinta Cecilija Metela Numidskog, koga je kao običan vojnik između 109. pne. i 107. pne. pratio na pohodu protiv Jugurte. Godine 97. pne. izabran je za kvestora, godine 92. pne. za tribuna, godine 89. pne. da bi godine 81. pne. postao pontifex maximus. Prije toga je sudjelovao u Savezničkom ratu. Godine 80. pne. je izabran za konzula i poslan u Hispaniju gdje nije imao uspjeha protiv Sertorija prije nego što je isti na prevaru ubijen. Poslije je surađivao s Pompejem.

Njegov usvojeni sin je bio Metel Scipion.

## Povezano
* Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio
Seleuk V Filometor

**Seleuk V Filometor** (? - 125. pne.) bio je seleukidski vladar. Bio je najstariji sin kralja Demetrija II i kraljice Kleopatre Tee. Kraljem je postao nakon što mu je majka organizirala svrgavanje, a potom ubistvo oca. Kleopatra Tea se proglasila regenticom u njegovo ime, a sljedeće godine ga je dala ubiti, navodno kako bi ga spriječila da osveti Demetrija.

## Napomene
125. pr. n. e.

Godina **125. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Hipseja i Flaka** (ili, rjeđe, **godina 629. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 125. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__
## Događaji
* Kleopatra Tea preuzima vlast nad Seleukidskim Carstvom, te imenuje Antioha VIII Gripa kao svog suvladara.
* Rimski političar Marko Fulvije Flak predlaže da se rimsko državljanstvo proširi na stanovnike sjeverne Italije. Rimski Senat to odbija i šalje ga da smiri pobune i nered oko Masilije. Time počinje rimsko osvajanje Transalpinske Galije.

## Rođenja
*

## Smrti
* Demetrije II, kralj Seleukidskog Carstva
* Seleuk V Filometor, seleukikdski kralj (ubijen od Kleopatre Tee)
Marko Fulvije Flak

**Marko Fulvije Flak** (Marcus Fulvius Flaccus) može biti:
* Marcus Fulvius Flaccus (konzul 264. pne.)
* Marcus Fulvius Flaccus (konzul 125. pne.)
Antioh VI Dioniz

**Antioh VI Dioniz** (cca. 148&ndash;138. pne.) bio je kralj Seleukidskog Carstva od 145. pne. do 142. pne. Bio je sin svrgnutog kralja Aleksandra Balasa i kraljice Kleopatre Tee. Koristeći nezadovoljstvo vladavinom novog kralja Demetrija II, vojskovođa Diodot Trifon je digao ustanak, postavivši Antioha - koji je tada bio dijete - kao kralja, a sebe proglasivši regentom. Godine 142. pne. je Diodot i formalno preuzeo prijestolje. Četiri godine kasnije je Antioh, koji se nalazio u Diodotovom skrbništvu, umro, što je Diodot objasnio prirodnim uzrocima. Antički izvori sugeriraju da je bio otrovan.

## Vanjske veze

* Antiochus VI entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith
126. pr. n. e.

Godina **126. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Lepida i Oresta** (ili, rjeđe, **godina 628. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 126. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__
## Događaji
* Grad Tir diže uspješni ustanak nakon koga stiče nezavisnost od Seleukidskog Carstva.
* Seleuk V Filometor nasljeđuje svog oca Demetrija II kao kralj Seleukidskog Carstva. Međutim, zbog njegove mladosti kao regent vlast preuzima maćeha Kleopatra Tea.

## Rođenja

## Smrti
*
Marcus Fulvius Flaccus (konzul 125. pr. n. e.)

**Marko Fulvije Flak** (*Marcus Fulvius Flaccus*, ? - 121. pne.) bio je rimski političar poznat kao jedan od najbližih saveznika braće Grakho. Godine 130. pne. je bio jedan od komesara zaduženih za agrarnu reformu. Godine 125. pne. je izabran za Rimski konzul|konzula. Njegovi prijedlozi da se rimsko državljanstvo proširi na stanovnike sjeverne Italije je nagnalo rimski Senat da ga pošalje u Masiliju pod izlikom pomaganja tamošnjem rimskom savezniku, a zapravo da ga se skloni iz grada. U transalpinskoj Galiji je Flak imao vojnih uspjeha te je nagrađen trijumfom. Po povratku je otišao u Sjevernu Afriku gdje je podigao grad *Colonia Iunona* na ruševinama Kartagine. Flak je godine 122. pne. izabran za tribuna te je pomagao Gaju Grakhu u njegovim reformama. Nakon što je Gaju odbijen novi tribunski mandat, vodio je demonstracije na Aventinu za vrijeme kojih je zajedno s Gajem ubijen.
124. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **124. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Longina i Kalvina** (ili, rjeđe, **godina 630. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 124. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Fregele, grad u Lacijumu, diže ustanak protiv rimske vlasti nakon odbijanja prijedloga da se proširi rimsko državljanstvo.
* Mitridat II nasljeđuje Artabana I kao kralj Partije.
* Egipatska kraljica Kleopatra II se miri sa svojim bratom Ptolemejem VIII.

## Rođenja
*

## Smrti
* Artaban I od Partije, partski kralj
Mitridat II od Partije

**Mitridat II Veliki** (? - 88. pne.) bio je vladar Partskog Carstva. Na prijestolje je stupio godine 124. pne. nakon što je njegov prethodnik Artaban poginuo u sukobu s nomadskim narodom Saka u Baktriji. Mitridat je na samom početku vladavine porazio Sake, uklonivši njihovu prijetnju i tako omogućivši duži period stabilnosti. Zahvaljujući tome je njegova duga vladavina ostala upamćena kao zlatno doba partske države.

Godine 123. pne. i 115. pne. je primio predstavnike kineskog cara Wua čime su ne samo uspostavljeni diplomatski odnosi dvije države, nego stvoreni temelji za stvaranje Puta svile - nove trgovačke rute koja će donijeti veliki prosperitet partskoj državi. Mitridat je i teritorijalno proširio monarhiju, prije svega u Armeniji, čijeg je princa Tigrana uzeo kao taoca. Godine 92. pne. je primio izaslanstvo na čelu sa Lucijem Kornelijem Sulom, rimskim pretorom Kilikije, čime je postao prvi partski vladar koji je uspostavio odnose i sa rimskom državom.

## Izvori
* Junianus Justinus, xlii, 2.
* Strabo, xi, 532.
* Josephus, *Jevrejske starine* xiii, xiv.
Antioh VIII Grip

**Antioh VIII Epifan/Kalinik/Filometor** (? - 96. pne.), poznat po nadimku *Grip* (kukasti nos), bio je seleukidski kralj od 126. pne. do 96. pne. Bio je sin kralja Demetrija II Nikatora i kraljice Kleopatre Tee. Na samom početku vladavine je godine 123. pne. porazio pretendenta Aleksandra II Zabinasa, a 121. pne. je dao pogubiti vlastitu majku nakon što ga je pokušala otrovati. Od 116. pne. do 111. pne. je vodio građanski rat s vlastitim bratom Antiohom IX, a koji je završen sporazumnom podjelom kraljevstva. Nakon toga je uslijedio period relativne stabilnosti, tokom koga je Antioh stekao zbog svoje velikodušnosti stekao popularnost među podanicima, ali i reputaciju da gozbe i druge užitke pretpostavlja ozbiljnim državničkim poslovima. Godine 96. pne. ga je ubio ministar Herakleon. Čak petorica njegovih sinova su kasnije postali kraljevima.
 
## Vanjske veze

* Antiochus VIII Grypus entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith
123. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **123. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Balearika i Flaminina** (ili, rjeđe, **godina 631. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 123. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.



== Događaji ==
* [[Gaius Gracchus|Gaj Grakho]], brat ubijenog [[Tiberije Grakho|Tiberija]], prvi put izabran za [[Rimska Republika|rimskog]] [[tribun]]a. Međutim, u svom prvom mandatu oklijeva s poduzimanjem radikalnih političkih i agrarnih reformi koje je [[133. pne.]] pokušao provesti njegov brat].
* [[Rimski konzul]] [[Gaius Sextius Calvinus (konzul 124. pne.)|Sekstije Kalvin]] na jugu [[Galija (oblast)|Galije]] osniva grad *Aquae Sextiae'', danas poznat kao Aix-en-Provence.
* Lex Acilia repetundarum kojim je nižim klasama rimskog društva dozvoljeno da kao porotnici sude senatorima.

## Rođenja
*

## Smrti
* Aleksandar II Zabinas, seleukidski vladar.
Gaj Sekstije Kalvin

**Gaj Sekstije Kalvin** (*Gaius Sextius Calvinus*, 2. vijek pne.) bio je rimski vojskovođa i političar. Najpoznatiji je po tome što je godine 124. pne. izabran za konzula te se pridružio svom prethodniku Marku Fulviju Flaku koji je vodio pohod protiv Ligura, Sala i Vokontijaca - žitelja južne Galije. Nakon isteka mandat, Kalvin je nekoliko godina ostao služiti na tom području kao prokonzul. U tom svojstvu je uspio poraziti domoroce, te stvoriti kopneni koridor koji je rimskog saveznika Masiliju spajao s rimskom teritorijom u Cisalpinskoj Galiji. Tom prilikom je u poznatim termalnim izvorima sagradio naselje zvano Aque Sextiae (Sekstijeve toplice) koje je danas poznato kao grad Aix-en-Provence. Nakon povratka iz Galije je Kalvinu priređen trijumf.

Godine 92. pne. je izvjesni Gaj Sekstije Kalvin na Palatinu podigao oltar nepoznatom božanstvu. Historičari se spore da li je riječ o konzulu ili njegovom istoimenom sinu.

## Izvori
Aleksandar II Zabinas

**Aleksandar II Zabinas** (grčki ****, ? - 122. pne.) bio je seleukidski vladar, odnosno protivkralj koji je od 128. pne. do 123. pne. vladao dijelovima Sirije, zahvaljujući kaosu nastalom pogibijom kralja Antioha VII Sideta i gubitkom Mezopotamije. Aleksandar je za sebe tvrdio da je Antiohov usvojeni sin, ali antički izvori navode da je njegov pravi otac bio egipatski trgovac po imenu Protarh. Iza Aleksandra je, u stvari, stajao egipatski kralj Ptolemej VIII, koji je nastojao steći kontrolu nad ostacima seleukidske države i spriječiti da njegova sestra i suparnica Kleopatra II koristi usluge legitimnog seleukidskog kralja Demetrija II Nikatora. Aleksandar je uspio preuzeti vlast nad dijelovima Sirije prije svega zbog Demetrijeve nepopularnosti. Nakon što je godine 125. pne. Demetrije ubijen, a Kleopatra i Ptolemej se pomirili, Aleksandar je ostao bez podrške. Demetrijev sin Antioh VIII Grip ga je godine 123. pne. porazio. Aleksandar se nakratko sklonio u Antiohiju, gdje je novu vojsku nastojao stvoriti opljačkavši Zeusov hram. Taj čin je izazvao zgražanje građana koji su se pobunili i izručili ga Antiohu, nakon čega je pogubljen.

## Reference
Aix-en-Provence

**Eks an Provans** () je grad u južnoj Francuskoj, oko 30 kilometara od Marseja. Nalazi se u regiji Provansa i departmanu Ušće Rone. Ima oko 143.000 stanovnika

## Historija
U tom području su u 4. veku pne. živela keltsko-ligurska plemena.
Eks se najpre zvao Akva Sekstija() je osnovao 122. pne. rimski konzul Gaj Sekstije Kalvin, na mestu gde su se nalazili topli izvori i konzul je dao ime izvorima. Tu se 102. pne., odigrala bitka kod Akve Sekstije, u kojoj su Rimljani pod zapovedništvom Gaja Marija pobedili Kimbre i Teutonce. Uhvađene germanske žene su pri tome izvršile masovno samoubistvo, što je ušlo u legendu kao primer germanskog herojstva.

U 4. veku Eks je postao metropola Narbonije Sekunde. Vizigoti su ga zauzeli 477. U sledećem veku naizmenično su ga pljačkali Franci i Lombardi, a Saraceni su ga zauzeli 731. Za vreme srednjeg veka bio je glavni grad Provanse, ali tek u i posle 12. veka dostiže zenit, kada pod kuđama Aragon i Anžu postaje umetnički i intelektualni centar.

Posebno je bio značajan u doba dobrog kralja Renea I od Napulja. Grad je 1409. postao univerzitetski centar u doba kralja Renea. Zajedno sa preostalim delom Provanse postao je deo Francuske 1487. Kralj Luj XII je 1501. osnovao skupštinu Provanse, koja je postojala do 1789.

U Eksu je rođen Pol Sezane (1839-1906), a živeo je i Emil Zola.

## Klima
Nalazi se na jugu Francuske, pa ima toplu klimu. Prosečna januarska temparatura je 5 C, a prosečna julska je 22 C. Ima 300 sunčanih dana i 91 dan sa kišom. Samo delomično je zaštićen od dejstva mistrala.

## Glavne znamenitosti
* Široki **bulevar Mirabo** () sa dvostrukim drvoredom deli grad na dva dela. Sledi liniju starih gradskih zidina.
* **Katedrala Svetog spasioca** () je uglavnom iz 11, 12 i 13. veka, a građena je na bivšem rimskom hramu. Portal katedrale je gotičkog stila sa pomno izrezbarenim vratima, a sa strane se nalazi nedovršeni toranj. U unutrašnjosti se nalaze tapiserije iz 16. veka, drugi umetnički radovi i kada za krštenja iz 4. veka.
* **Nadbiskupska palata** i romanički klostar nalaze se uz katedralu sa južne strane.
* **Gradska većnica** je građevina klasičnog stila iz sredine 17. veka. Ima lepe drvoreze i veliku biblioteku sa mnogim vrednim rukopisima. Sa strane se nalazi toranj sa satom, izgrađen 1505.
* Eks ima termalne banje, po kojima je poznat još od antike. Sadašnje banjsko lečilište izgrađeno je 1705. na mestu antičkih banja.
* Za Eks se često govori da predstavlja **grad hiljada fontana**. Među poznatijima su "Fontana četiri delfina", izgrađena 1667. fontana "Dobri kralj" iz 19. veka i velika fontana Rotonda izgrađena 1860.

## Demografija

## Galerija

Datoteka:Aix- café des deux garçons.jpg|Terasa i braserija des Deux Garçons na bulevaru Mirabo, gde su česti gosti bili Emil Zola i Pol Sezane
Datoteka:Aix-en-pce.JPG|Bulevar Mirabo
Datoteka:Hoteldeville-aix.JPG|Gradska većnica
Datoteka:100 2345.JPG|Kraj gradske većnice
Datoteka:Aix-en-Pce.JPG|Fontana


## Vanjske veze

* Aix en Provence Tourist office website
* Festival website 
* Cyberflag : Flag of Aix-en-Provence
* Official site of the town Aix-en-Provence
* American University Center of Provence 
* IEFEE language school
122. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **122. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Ahenobarba i Fanija** (ili, rjeđe, **godina 632. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 122. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Marko Fulvije Flak i Gaj Grakho postaju rimski tribuni i započinju program radikalnih agrarnih i političkih reformi.

## Rođenja
*

## Smrti
* Liu An, kineski princ. geograf i kartograf (r. 179. pne.)
Fregele

**Fregele** () je bio drevni grad u Italiji, smješten u Lacijumu. Bio je smješten na cesti Via Latina između Akvinuma (suvremeni Aquino) i Frusino (suvremeni Frusinone) na rijeci Liri. U drevna vremena su ga osnovali Oskanci. U 4. vijeku pne. su ga uništili Samniti, ali je, uz Rimska Republika|rimsku pomoć obnovljen godine 328. pne. od strane žitelja obližnjeg Frabaterije Venus te na njemu osnovana latinska kolonija. Godine 320. pne. su ga ponovno zauzeli Samniti, ali su ga potom vratilli Rimljani 313. pne. Imao je važnu ulogu u drugom punskom ratu, gdje je ostao vjeran Rimu. Vijek kasnije, nakon što je odbijen prijedlog Marka Fulvija Flaka da se stanovništvu Italije podijeli rimsko državljanstvo, u Fregelama je izbio ustanak. Njega je ugušio pretor Lucije Opimije pri čemu je grad razoren.
 
## Vanjske veze
* Museo Archeologico di Fregellae (Ceprano)
Lex Acilia repetundarum

***Lex Acilia Repetundarum*** je naziv za zakon donesen u Rimskoj Republici godine 123. pne. Njime je omogućeno da pripadnici viteškog reda kao porotnici sude senatorima. Svrha zakona je bila spriječiti korupciju u vrhovima rimskog društva, koja je predstavljala sve veći problem, pogotovo prilikom upravljanja provincijama. Zakon nije bio popularan. Historičari vjeruju da je predstavljao jednu od reformi Gaja Grakha.

## Povezano
* Rimsko pravo
* Popis rimskih zakona

## Vanjske veze
* The Roman Law Library, incl. ''Leges''
121. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **121. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Opimija i Alobrogika** (ili, rjeđe, **godina 633. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 121. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.





== Događaji ==
* [[Rimski Senat]] se oštro protivi nastojanjima tribuna [[Gaj Grakho|Gaja Grakha]] da provede radikalne reforme, te u tu svrhu donosi *senatus consultum ultimum''. Tu mjeru konzul Lucije Opimije tumači kao primanje neograničenih ovlasti u svrhu očuvanja tadašnjeg republikanskog poretka. Nakon što je prikupio naoružane senatore i njihove pristalice kreće se suprostaviti Grakhu i njegovim pristašama. Unutar samog Rima dolazi do oružanog sukoba u kome Opimije pobjeđuje, a Grakho i mnogi njegovi pristaše su ubijeni.
* Nakon sukoba unutar grada, u Rimu je uspostavljen prijeki sud temeljem čijih presuda je pogubljeno preko 3000 Grakhovih pristaša.
* Rimski konzul Kvint Fabije Maksim, zajedno s keltskim narodom Eduima, poražava plemena Arverni i Alobrozi u Transalpinskoj Galiji, stvorivši preduvjete da ta oblast postane novom rimskom provincijom.
* Kineska vojska pod generalom Ho Chu-pingom tuče Hsiung-nue.

## Rođenja
* Publije Sulpicije Ruf, rimski plebejski tribun (u. 88. pne.)
* Sertorije, rimski vojskovođa (u. 72. pne.)

## Smrti
* Gaj Grakho, rimski političar i reformator
* Marko Fulvije Flak (r. 154. pne.)
* Kleopatra Tea, seleukidska kraljica (r. cca. 164. pne.)
Lucije Opimije

**Lucije Opimije** (*Lucius Opimius*, 2. vijek pne.) bio je rimski političar izabran za konzula 121. pne. i poznat po nasilnom gušenju reformatorskog pokreta braće Grakho.

Prije dolaska na konzulsku dužnost, kao pretor se godine 125. pne. istakao gušenjem pobune u gradu Fregele. Za konzula je izabran zajedno s Kvintom Fabijem Maksimom Alobrogikom. Njegov izbor je koincidirao s nespjehom reformatorski nastrojenih tribuna Gaja Grakha i Marka Fulvija Flaka da osvoje treći uzastopni mandat. Zbog toga su Gaj i Flak okupili pristaše na Aventinu i počeli demonstrirati. Konzervativno nastrojeni Senat je protiv te demonstracije izglasao *senatus consultum ultimum*. Njega je Opimije shvatio kao neograničene ovlasti da zaštiti Republiku, odnosno skrši ustanak svim sredstvima. Okupio je naoružane senatore i njihove pristalice te se sukobio sa Grakhom. U tom sukobu su Grakho, Flak i mnogi njegovi pristaše ubijeni. Poslije završetka sukoba je Opimije formirao prijeki sud koji je ekspresno izdao 3000 smrtnih presuda za sve vodeće Grakhove pristaše. Opimijev čin je izazvao zgražanje, te mu je nakon završetka mandata 120. pne. suđeno. Na suđenju je, oslobođen, prije svega zahvaljujući obrani konzula Papirija Karbona.

Godine 116. pne. je Opimije bio član komisije koja je Numidiju dijelila između Jugurte i njegovog brata Adherbala. Tada je bio optužen da prima mito od Jugurte. Ponižen, Opimije je otišao u egzil u Dirahijum, gdje je i umro.

Opimijev brutalni čin je na kraći rok zaustavio eskalaciju sukoba optimata i populara, ali je stvorio presedan po kome se *senatus consultum ultimum* sljedećih decenija zloupotrebljavao za masovne likvidacije političkih protivnika, stvorivši permanentnu političku nestabilnost i preduvjete za propast Republike.
 
## Reference
Alobrogi

**Alobrogi** () je bio drevni keltski, odnosno galski narod, koji je u antici živio na području između rijeke Rhone i Ženevskog jezera. Glavni grad im je bio današnji Vienne.

Bili su poznati po svom ratničkom umijeću, a prvi put ih spominje Polibije sredinom 2. vijeka pne. navodeći kako su za vrijeme drugog punskog rata bez uspjeha pokušali zaustaviti Hanibala na njegovom pohodu na Italiju. Godine 123. pne. su se sukobili s Rimljanima, odbivši izručiti salijskog poglavicu Tutomotula koji je kod njih pronašao utočište. Zbog toga je na njih pokrenuo pohod konzul Kvint Fabije Maksim, koji će poslije pobjede dobiti nadimak *Alobrogik*. Alobrogi su nakon toga imali važnu ulogu u razbijanju Katilinine zavjere, odavši rimskim vlastima ponudu zavjerenika da ih podrže u zamjenu za rimske teritorije. Kasnije su pomagali Gaj Julije Cezar|Cezaru u galskim ratovima.

## Reference
* Allobroges and Hannibal