open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kraljevina Dalmacija

**Kraljevina Dalmacija** je bila austrijska krunska kraljevina unutar Habsburške Monarhije i Austro-Ugarske Monarhija od 1815. do 1918. godine. Glavni grad je bio Zadar.

## Prošlost
Kraljevina Dalmacija formirana je od teritorija koje je Habsburška monarhija uspjela osvojiti od francuske imperije 1815. godine. Kraljevina je ostala u sastavu Habsburške monarhije kao posebna jedinica do 1918. godine, kada većina teritorije, osim Zadra i ostrva Lastovo, ulazi u sastav Države Slovenaca, Hrvata i Srba, kasnije Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (1929. godine preimenovana u Kraljevina Jugoslavija).

## Demografska struktura
Austrijski popis iz 1900. godine, navodi sljedeće podatke u Kraljevini Dalmaciji: 
* 475,000 Hrvati
* 95,000 Srbi 
* 15,300 Italijani http://books.google.hr/books?id=jLfX1q3kJzgC&pg=RA1-PA343&lpg=RA1-PA343&dq=Dalmatia+population+1900&source=bl&ots=tdZSH8mh7C&sig=BBnuzekYf0IPA8AbT1ewTgaMtuY&hl=hr&ei=oLTNS6j4Dp-hOKLk7KgP&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CBMQ6AEwAg#v=onepage&q=Dalmatia%20population%201900&f=false

## Religije
Rimokatolički nadbiskup je imao sjedište u Zadru (Zadru) dok su kotorska, hvarska, raguska (dubrovačka), šibenička i splitska dioceze bile biskupije. Na čelu pravoslavnog stanovništva bio je episkop u Zadru tj. zadarski episkop (biskup). 

Upotreba slovenske liturgije napisane u Glagoljici, stara privilegija koje su imali stari rimokatolici iz Dalmacije i Hrvatske, prouzrokovala je mnogo problema početkom 10-og vijeka.
Postojala je “bojazan” da bi glagoljičke liturgije potpuno uklonile latinske, posebno na sjeverim ostrvima i izvan većih gradova gdje je slovenski elemenat bio veoma jak.
Tako je 1904-te godine Vatikan zabranio upotrebu Glagoljice na proslavama Ćirila i Metodija pod izgovorom da ugrožava jedinstvo rimokatolicizma. 
Nekoliko godina kasnije, arhiepiskop Rajčević iz Zadra, diskutujući “glagoljički spor”, označio je katoličkom sveštenstvu (kleru) pokret kao “inovaciju od strane Panslavizma” da se odvoji od latinskog Rima. 

## Guverneri
* Franjo Tomašić (1813-1831) 
* Venceslav Lilienberg (Wenzeslau Lilienberg Water) (1831-1841)
* Ivan August Turski (I A Turszky) (1841-1847) 
* Matija Rukavina (1847) 
* Josip Jelačić (1848-1859) 
* Lazar Mamula (1859-1865) 
* Franjo Filipović (1865-1868) 
* Ivan Vagner (Ivan Wagner) (1868-1869) 
* Gotfrid (Gottfried) Auersperg (1869) 
* Julius Fluk (J F von Leidenkron) (1869-1870)
* Gavrilo Rodić (1870-1881) 
* Stjepan Jovanović (1882-1885) 
* Ludovik Komaro (Comaro) (1885-1886) 
* Dragutin Blažeković (1886-1890) 
* Emil David (1890-1902) 
* Erasmus Handel (1902-1905) 
* Nikola Nardeli (Nikola Nardelli) (1905-1911) 
* Mario Atems (Mario Attems) (1911-1918)

## Povezano
* Dalmacija
* Istorija Dalmacije
* Kraljevina Slavonija
* Kraljevina Jugoslavija
* Iliri

## Vanjske veze
* Njemački protektorati  
* Mapa
Guvernadurica

**Gubernadurica** (Guvernadurica) je špilja u Cetinjskom manastiru u kojoj su prvi zatočenici bili posljednji crnogorski guvernadur Vukolaj Radonjić i njegov brat Marko Radonjić. Po njima je taj zatvor - špilja prozvana gubernadurica (negdje guvernaturovica) . Od posljedica tamnovanja u gubernadurici u kojoj je tijekom cijele godine temperatura 0°C je umro i gubernadur. Kasnije su u gubernadurici bili zatvarani najteži politički prijestupnici čak do svršetka Drugog svjetskog rata.

## Izvori
Yukio Hatoyama

je japanski političar koji je od 16. septembra 2009. premijer Japana. do 8. juna 2010. bio premijer Japana.

Prvi put je izabran u Predstavnički dom godine 1986. Hatoyama je u maju 2009. godine postao predsjednik Demokratske partije Japana (DPJ), tada glavne opozicijske stranke. Tada je svoju stranku vodio u pobjedu na izborima 2009. godine, smijenivši s vlasti dugo godina vladajuću Liberalnu demokratsku partiju (LDP). U Predstavničkom domu zastupa 9. okrug Hokkaida.

## Napomene

## Literatura
* Itoh, Mayumi. (2003). *The Hatoyama Dynasty: Japanese Political Leadership through the Generations,* New York: Palgrave Macmillan. ; OCLC 248918078

## Vanjske veze

* Official website 
* Yuai Youth Association (Chairperson: Yukio Hatoyama) Official website: "Yuai" for Understanding; Origin of Yuai idea  , 
* Washington Post: Likely Japanese PM Hardly a Natural Politician
* (New York Times) A New Path for Japan by PM Yukio Hatoyama – outlines his party's philosophy of tempering the excesses of market capitalism and of moving towards regional integration and collective security in Asia

|-

|-

|-
Ptolemej XI Aleksandar II

**Ptolemej XI Aleksandar II** (grč. Πτολεμαῖος Ἀλέξανδρος) bio je kralj helenističkog Egipta iz dinastije Ptolemejida. Vladao je samo tokom 80. god. pre n. e.

Ptolemej XI je bio sin Ptolemeja X Aleksandra I, ali nije poznato da li ga je rodila Kleopatra Selena I ili Berenika III. Ptolemej IX Latir je umro 81. ili 80. godine pre n. e. bez zakonitog potomstva, a Egiptom je zavladala njegova sestra Berenika III. Međutim, kako je Ptolemejska kraljevina bila u klijentelskom položaju prema Rimskoj republici, rimski diktator Lucije Kornelije Sula je želeo da Egiptu nametne romanofilskog vladara. Rimljani su u Egipat uputili Ptolemeja XI Aleksandra II, sina Ptolemeja X. Sula je svoju intervenciju opravdao tako što je rimskom senatu pokazao testament Ptolemeja X.

Po odredbama testamenta Ptolemej XI je trebalo da se oženi Berenikom III koja mu je bila maćeha, a pri tom verovatno i polusestra (po nekim antičkim izvorima i majka). Ipak, svega devetnaest dana posle svadbe, Ptolemej je pogubio svoju nevestu. Ubistvo Berenike III, koja je bila veoma popularna kod žitelja Aleksandrije, izazvalo je propast Ptolemeja XI Aleksandra II koji je stradao od ruku pobunjenih Aleksandrinaca.

Nasledio ga je Ptolemej XII Aulet.

## Reference
* Peter Green, *Alexander to Actium* (University of California Pres, 1990), pp.&nbsp;553–554 

## Vanjske veze
* Ptolemej XI Aleksandr II poglavlje u knjizi Malona H. Smita
Meleagar od Gadare

**Meleagar iz Gadare** (; 1. vijek pne.) bio je grčki pjesnik poznat kao autor epigrama. Osim poezije je pisao i satiričku prozu, ali su ta djela izgubljena. Poznat je i po tome što je prikupio djela ranijih grčkih pjesnika u prvu poznatu antologiju poznatu kao *Vijenac*. Iako ni ona nije sačuvana, poslužila je kao temelj za *[[Grčka antologija|Grčku antologiju]]*. Neki izvori ga navode i kao kiničkog filozofa koji je kinička shvaćanja pokušao javnosti prenijeti kroz pjesme.

## Izvori
Cecilija Metela Dalmatika

**Cecilija Metela** (*Caecilia Metella*, ? - cca. 80. pne.) bila je rimska plemkinja iz doba kasne Republike, poznata kao supruga diktatora Sule.

Bila je kći konzula Lucija Cecilija Metela Dalmatika. Prvi put se udala za političara Marka Emilija Skaura. S njim je imala dvoje djece: sina Marka Emilija Skaura, te Emiliju Skauru, koja će poslije postati druga Pompejeva supruga.

Nakon Skaurove smrti 89. pne. se udala za Sulu. Kada su na vlast u Rimu za vrijeme građanskog rata došli marijevci, bila je prisiljena bježati svom mužu koji je u Grčkoj vodio rat protiv Mitridata. Tamo mu je rodila sina Fausta Kornelija i kći Faustu. Nakon muževog trijumfalnog povratka u Rim postala je "prvom damom" Rima.

Nakon što je umrla, Sula je prekršio vlastite zakone protiv luksuza kako bi joj priredio raskošan pogreb.

## Povezano
* Caecilia (gens)
* Caecilius Metellus
* Porodično stablo Caecilii Metelli

## Literatura
* Manuel Dejante Pinto de Magalhães Arnao Metello and João Carlos Metello de Nápoles, "Metellos de Portugal, Brasil e Roma", Torres Novas, 1998
70-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* 73. pne. - 71. pne. Spartak diže ustanak protiv Rimske Republike, najpoznatiji ustanak robova u antičkoj i historiji uopće, a koji će ugušiti Marko Licinije Kras.

## Rođenja
*

## Smrti
*
79. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **79. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Izaurika i Pulhera** (ili, rjeđe, **godina 675. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 79. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Lucije Kornelije Sula se odriče mjesta rimskog diktatora.
* Ciceron putuje u Atenu, a potom na Rodos kako bi nastavio svoje studije filozofije i retorike.

## Rođenja
*

## Smrti
*
78. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **78. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Lepida i Katula** (ili, rjeđe, **godina 676. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 78. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Marko Emilije Lepid izabran za jednog od konzula Rimske Republike, te nakon stupanja na dužnost u Rim vraća izgnane populare te poduzima niz reformi u namjeri da se ponovno uspostavi demokratski poredak.
* Publije Servilije je poslan za prokonzula u Kilikiju dje vodi pohod protiv pirata.
* Započinje Treći dalmatinski rat (78 - 76. pne.).
* Na rimskom Forumu sagrađen Tabularium.

## Rođenja
* Jing Fang, kineski matematičar i teoretičar muzike (u. 37. pne.)

## Smrti
* Lucije Kornelije Sula, rimski diktator (r. cca. 138. pne.)
Hispania Citerior

**Hispania Citerior** (što na latinskom doslovno znači "Bliža Hispanija") bilo je područje rimske Hispanije, odnosno provincija Rimske Republike. Njeno je područje okvirno obuhvaćalo sjeveroistočnu obalu Pirinejskog poluotoka i dolinu Ebra. Južno od nje se nalazila Hispania Ulterior, odnosno "Dalja Hispanija".

## Vanjske veze
* Detailed map of the Pre-Roman Peoples of Iberia (around 200 BC)
Bitka na rijeci Betis

**Bitka na rijeci Betis** se odigrala godine 80. pne. u Hispaniji između rimske vojske pod Lucijem Fulfidom na jednoj, te pobunjenika na čelu s bivšim popularskim vođom Kvintom Sertorijem. U njoj je Sertorije izvojevao pobjedu i stvorio uvjete da se u rimskoj Hispaniji stvori popularski režim koji će optimatske vlasti iz Rima s teškom mukom slomiti u Sertorijevom ratu.
Tabularium

**Tabularium** je bila zgrada arhiva javnih dokumenata izgrađena na obroncima brda Kapitola, iznad Rimskog foruma. Tabularium je bio izgrađen u vrijeme kasne Rimske Republike 78. pne. Zgrada je bila dugačka 80 m i visoka 9 m. Bila je načinjena od 8 m visokih stubova dorskog reda ugrađenih u zid sa lučnim rasponima od 4 m. Tabularium je napravljen s organizacionim stilom edikule. Unutrašnji hodnici su imali bačvaste svodove napravljene od betona. Fasada zgrade je bila izgrađena od tufa i travertinskih blokova.

U srednjem vijeku na temeljima i zidovima Tabulariuma je izgrađena palača Senatorio koja je jedna od tri zgrade koje uklopljavaju Kapitolski trg. Po uzoru na svrhu Tabulariuma mnogi drugi objekti u Rimu koji su služili za svrhe čuvanja javnih dokumenata također su se zvali tabulariumi.
Marko Emilije Lepid (konzul 78. pr. n. e.)

**Marko Emilije Lepid** (*Marcus Aemilius Lepidus*, 120. pne. - 77. pne.) bio je Rimska Republika|rimski političar iz doba kasne Republike.

Za vrijeme građanskog rata se priklonio optimatima i Suli te tako stekao bogatstvo i uticaj. Nakon što je Sula podnio ostavku na mjesto diktatora, Lepid je uz podršku Pompeja izabran za konzula. Na tom se mjestu počeo okretati prema popularima, predloživši niz mjera s ciljem da s ukinu Suline upravne i ustavne reforme. Tako je predložio da se nekadašnjim pobunjenim italijanskim saveznicima vrati konfiscirana zemlja. Te su mjere izazvale duboko nezadovoljstvo optimatskog Rimski Senat|Senata, ali i njegovog kolege Kvinta Lutacija Katula. Neprijateljstvo dvojice konzula je eskaliralo do te mjere da su obojica morala dati zakletvu kako neće ratovati jedan protiv drugog.

Senat je privremeno otklonio napetosti tako što je Lepida poslao da kao konzul upravlja Transalpinskom Galijom. Prije odlaska je predložio da se prognani populari vrate u Rim, što je dodatno uznemirilo Senat. Procijenivši kako u Transalpinskoj Galiji planira novi marš na Rim, Senat ga je odatle opozvao. Lepid se vratio u Rim, ali s vojskom. Međutim, tamo ga je spremno dočekao Katul sa senatskim snagama. Došlo je do bitke u kojoj je Lepid poražen. Nakon nje se sklonio na Sardiniju gdje je umro.

Jedan od Lepidovih pristaša bio je Marko Junije Brut Stariji, otac Cezarovog ubice. On je za vrijeme pobune zauzeo Mutinu, ali se predao nakon vijesti o Lepidovom porazu.

Sam Lepid je imao dvojicu sinova: Lucija Emilija Lepida Paula koji je postao konzul 50. pne. te Marko Emilije Lepid|Marka, poznatog kao člana Drugog trijumvirata.

## Izvori

* http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Pompey*.html
* http://en.wikisource.org/wiki/Epitome_of_Roman_History/Book_2#11
* http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Appian/Civil_Wars/1
* http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Pompey
Jing Fang

**Jing Fang** (, 78&ndash;37. pne.), rođen kao **Li Fang** (李房), kurtoazno ime **Junming** (君明), bio je kineski muzički teoretičar, matematičar i astrolog iz doba dinastije Han. Bio je prvi koji je otkrio kako je niz 53 čistih kvinta blizak 31 oktavi. To će otkriće u 17. vijeku dovesti do otkrića 53 ravnomjerne otkave. Također je promicao teoriju prema kojoj je svjetlost sferičnog Mjeseca (koja se vidi sa Zemlje) u stvari refleksija Sunčevog svjetla.

## Izvori
* Huang, Xiangpeng, "Jing Fang" . *[[Encyclopedia of China]]* (Music and Dance Edition), 1st ed.
* McClain, Ernest and Ming Shui Hung. "Chinese Cyclic Tunings in Late Antiquity," *Ethnomusicology*, Vol. 23, No. 2 (1979): 205-224.
* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth*. Taipei: Caves Books, Ltd.
Istopolni brak u Portugalu

**[[Istopolni brak]] u [[Portugal]]u** postaće legalan 5. juna, 2010. godine. Premijer José Sócrates je predstavio zakon decembra, 2009, a skupštinsko glasanje je održano februara 2010. Na zahtev predsednika Ustavni sud se izjašnjavao o ustavnosti ovog zakona i potvrdio je njegovu validnost aprila, 2010. Predsednik Aníbal Cavaco Silva je ratifikovao zakon 17. maja, 2010, čime je Portugal postao šesta evropska država i osma država u svetu koja omogućuje istopolne brakove na nacionalnom nivou. Zakon je objavljen u zvaničnom glasniku, Diário da Republica 31. maja, 2010. i stupa na snagu 5. juna.

## Vidi dalje
* Položaj LGBT osoba u Portugalu
## Reference
1202.

## Događaji
* 2. 6. - Prvi put se pominje ime grada Peć
* 10. 11. - 24. 11. - Četvrti križarski rat: Križarska opsada Zadra, prilikom koje križari, kako bi Mlečanima platili za prijevoz brodovima u Svetu Zemlju, za njihov račun napadaju, zauzimaju i pustoše grad Zadar pod vlašću Hrvatsko-Ugarske Kraljevine.

## Rođenja

*

## Smrti

*
LGBTQ prava na Madagaskaru

Madagaskar je legalizovao homoseksualnost 2004. godine. Uzrast seksualne saglasnosti je izjednačen na 16 godina za sve. Madagaskar je jedna od zemalja potpisnica Deklaracije Ujedinjenih Nacija o seksualnoj orijentaciji i rodnom identitetu. U zakonodavstvu Madagaskara ne postoje zakoni koji bi LGBT osobe štitili od diskriminacije. 

Prema izveštaju Human Rights Watcha iz 2009. godine govori su česte migracije gejeva i lezbejki sa Madagaskara u Juznoafričku Republiku zbog teskog polozaja u drustvu i odbacivanja od strane porodice.

## Vanjske veze
* UK government travel advice for Madagascar: Local laws and customs
Vienna

**Vienna** ima više značenja:
* engleski naziv za Beč, glavni grad Austrije
* Vienna, Georgia
* Vienna, Illinois
* Vienna, South Dakota
* Vienna, Louisiana
* Vienna, Maryland
* Vienna, Missouri
* Vienna, New Jersey
* Great Meadows-Vienna, New Jersey

## Povezano
* Vienne (razvrstavanje)
Star Trek: The Next Generation

**Zvjezdane staze:Sljedeća generacija** (eng. *Star Trek: The Next Generation*) je američka znanstveno-fantastična serija, koju je osmislio Gene Roddenberry. Serijal **The Next Generation** je, prema mnogim kritičarima i fanovima, najbolji serijal o Zvjezdanim stazama. Poznat je po tome što sadrži dosta duhovnih elemenata, odnosno, nije orijentiran isključivo na akciju. Drugim riječima, bavi se temama koje su u vrijeme snimanja (kraj 80-ih i početak 90-ih) bile veoma popularne među svekolikim gledateljstvom. Serija je na području bivše Jugoslavije emitovala Televizija Sarajevo u okviru noćnog programa *I noć i dan*.

## Kratak sadržaj

Kapetan Jean-Luc Picard (Patrick Stewart) zapovjednik je broda USS Enterprise-D. To je peti federacijski brod koji nosi to čuveno ime. Uz pomoć ostalih važnijih članova posade, prvog časnika Williama T. Rikera (famozni "Number One"), poručnika Date, brodske savjetnice Deanne Troi, šefa strojarnice Geordija LaForgea, poručnika Worfa, poručnice Tashe Yar (umrla 2364.) te doktorice Beverly Crusher, kapetan Picard se suočava sa mnogim problemima koji muče razne interstelarne rase. Kroz 7 sezona Enterprise se suočava sa, možda i najopasnijim neprijateljom u galaskiji, Borgom, koji je u dvodijelnoj epizodi "The Best of Both Worlds" to i dokazao, uništivši čak 39 federacijskih brodova sa samo jednom Kockom. U serijalu postoje i epizode sa raznim vremenskim petljama, skokovima i putovanjima. Primjerice, u epizodi "Yesterday's Enterprise" Enterprise susreće svog prethodnika, Enterprise-C, koji je došao iz prošlosti, i na taj način promijenio sadašnjost (daleko detaljnije u samoj epizodi).

U pilot epizodi, "Encounter at Farpoint", Q iskušava ljudsku rasu. Q je svemoguće biće, koje živi u Q Univerzumu, kojeg ljudski um ne može poimati. Zanimljivo je da se i u zadnjoj epizodi to suđenje nastavlja.

Nova generacija unosi neke zanimljive znanstvene i tehnološke novosti u Zvjezdane staze. U knjizi "The Next Generation Technical Manual" (Michael Okuda) detaljno su objašnjene sve funkcije broda i načini na koje se oni izvode, kao i pokušaji objašnjavanja istih sa relevantnim znanstvenim činjenicama. Primjerice, inercijski prigušnici, prilikom skoka u *warp*, kompenziraju silu inercije tako što proizvode potpuno jednaku silu, ali suprotnog predznaka, pa posada Enterprisea ostaje živa i zdrava.

Prema mnogima Nova generacija predstavlja sam *creme de la creme* Zvjezdanih staza, a i znanstvenofantastičnog žanra uopće.

## Likovi
### Glavni likovi

## Nagrade i nominacije
Između ostalog serija je osvojila i nagradu Saturn za najbolje televizijsko DVD izdanje.

## Vanjske veze
LGBTQ prava u Maliju

**[[LGBT]] osobe u [[Mali]]ju** ne uživaju jednaka prava kao ostali građani i građanke. Homoseksualnost nikada nije bila zakonski zabranjena, ali odnos društva je izrazito negativan.

## Zakoni o homoseksualnosti
Istopolni odnosi nikada nisu bili zabranjeni, niti se pominju u zakonima. Uzrast seksualne saglasnosti jednak je za sve od 1961. godine.

## Društvo
Prema istraživanju koje je Pew Research Center obavio u okviru *[[Pew Global Attitudes Project]]*-a, 2007. godine, čak 98% građana i građanki Malija smatra da homoseksualnost ne bi trebalo prihvatiti, što je najviši procenat odbacivanja u 44 države u kojima je obavljeno ispitivanje.

## Reference
77. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **77. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Bruta i Lepida** (ili, rjeđe, **godina 677. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 77. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.



== Događaji ==

* [[Rimska Republika|Rimski]] konzul [[Marcus Aemilius Lepidus (konzul 78. pne.)|Marko Emilije Lepid]] pokušava s vojskom zauzeti Rim kako bi na vlast vratio u građanskom ratu poražene [[populares|populare]], ali mu njegov kolega [[Quintus Lutatius Catulus (Capitolinus)|Kvint Lutacije Katul]] nanosi poraz izvan grada i tjera u bijeg, a ostatke pobunjeničke vojske uništava [[Pompej|Gnej Pompej]] u [[Etrurija|Etuririji]].
* Pompej maršira u [[Hispanija|Hispaniju]] kako bi zajedno sa [[Quintus Metellus Pius|Kvintom Metelom Pijem]] ugušio ustanak [[Quintus Sertorius|Kvinta Sertorija]], ali u tome nema uspjeha.
* Sagrađen grad [[Tigranakert]].

== Rođenja ==
* [[Liu Xiang (pisac)|Liu Xiang]], kineski učenjak, urednik *Shan Hai Jinga*, kompilator *Lienü zhuana'' i otac Liu Xina (u. 6. pne.)

## Smrti
* Kralj Duttagamani od Šri Lanke
Kvint Lutacije Katul (Kapitolin)

**Kvint Lutacije Katul** (*Quintus Lutatius Catulus*, cca. 120 – 61. pne.), poznat i po nadimku **Kapitolin** (*Capitolinus*) bio je rimski političar iz doba kasne Republike. Bio je sin optimatskog konzula Kvinta Lutacija Katula, ubijenog od strane marijevskih populara u doba građanskog rata. Od oca je naslijedio neprijateljstvo prema popularima. Ono je došlo do izražaja kada je 78. pne. poslije završetka Suline diktature preuzeo dužnost konzula. Njegov kolega Marko Emilije Lepid je prešao na stranu populara i predložio da se u grad vrate političari koje je prognao Sula. Katul se tome najoštrije suprotstavio, a sukob je došao na sam rub nasilja. Nastojeći spriječiti još jedno krvoproliće, Senat je naložio Lepidu da ode voditi Transalpinsku Galiju. Kada je nakon isteka mandata Lepid s vojskom pokušao zauzeti Rim, Katul ga je spremno dočekao i porazio.

60-ih pne. je Katul postao jedan od vodećih optimatskih političara koji su se suprotstavljali Pompeju, a kasnije i Cezaru, koga je optužio za sudjelovanje u Katilininoj zavjeri. Katula je, pak, Cezar optužio da je pronevjerio sredstva za obnovu Jupiterovog hrama na Kapitolu, a zbog čega je dobio nadimak Kapitolin.

## Izvori
Shan Hai Jing

***Shan Hai Jing*** () je kineski klasični tekst koji se smatra starim najmanje 2200 godina. Uglavnom predstavlja bajkovit opis geografije i kulture u periodu prije dinastije Qin kao i zbirku mitoloških priča. Knjiga sadrži 31.000 riječi i podijeljena je u 18 poglavlja; opisuje preko 550 planina i 300 kanala.

## Vanjske veze

* Originalni tekst (na pojednostavljenom kineskom)
LGBTQ prava u Okeaniji

**Položaj [[LGBT]] osoba u [[Okeanija|Okeaniji]]** se razlikuje od države do države, kao što je slučaj i sa drugim kontinentima. Ove razlike se kreću od značajnog društvenog prihvatanja i garantovanja ljudskih prava LGBT osobama u Australiji i na Novom Zelandu, do zabrane homoseksualnih odnosa.
## Pregled zakonskog statusa
### Australazija

#### Australazija




## Melanezija


#### Melanezija




## Mikronezija

#### Mikronezija




## Polinezija


#### Polinezija




## Reference
Tigranakert (Silvan)

**Tigranakert** (, transliteracija "Tigranakert", također se izgovara i kao "Dikranagerd" na zapadnom armenskom; latinski *Tigranocerta*) bio je drevni grad za koga se vjeruje da je bio smješten u blizini današnjeg Silvana, istočno od Diyarbakıra u Turskoj. Osnovao ga je armenski car Tigran Veliki u 1. vijeku pne. Tigranakert je osnovan kako bi služio kao nova prijestolnica Armenskog Carstva, s obzirom da je ima središnju poziciju u odnosu na proširene granice Tigranove države. Bio je jedan od četiri grada u Armeniji nazvanih Tigranakert.

## Povezano

* Bitka kod Tigranocerte

## Vanjske veze
* Ancient and premodern Armenia
* "Armenia's 12 Capital Cities" Exhibition Opened in Paris
Liu Xiang (učenjak)

**Liu Xiang** ( 79-8. pne.) rođen kao **Liu Gengsheng** (劉更生), kurtoazno ime **Zizheng** (子政), bio je kineski konfucijanski učenjak iz doba dinastije Han. Bio je rodom iz Xuzhoua i u dalekom srodstvu s Liu Bangom, osnivačem dinastije. Njegov sin Liu Xin je bio znameniti astronom.

Liu je poznat po tome što je stvorio prvi katalog carske biblioteke (別錄/别录) i prvo izdanje *[[Shan Hai Jing]]a* (knjige koju je dovršio njegov sin). Bio je marljivi sakupljač starih priča, koje je skupio u *[[Zhan Guo Ce]]*, *Xinxu* (新序, "Novi predgovori"), *Shuoyuan* (說苑, "Vrt priča"), *[[Lienü zhuan|Lienü Zhuan]]*, a vjerojatno i *[[Liexian Zhuan]]*.

Godine 26. pne. ga je car Han Cheng ovlastio da reorganizira zapuštenmu carsku biblioteku. U radu mu je pomagao Liu Xin, koji je posao nastavio i nakon smrti. Dva Liua su tako u kulturnoj historiji Hana postali najpoznatije ličnosti nakon Sima Tana i Sima Qiana. Upravo njima se duguju kanonski oblici klasičnih kineskih tekstova, koje nitko nije dovodio u pitanmje otkrića u Guodianu 1993.

## Napomene

## Literatura

* Fei, Zhengang, "Liu Xiang" . *[[Encyclopedia of China]]* (Philosophy Edition), 1st ed.
* Loewe, Michael. (1986). "The Former Han Dynasty," in *The Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220, 103–222*. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. .
LGBTQ prava u Beninu

**[[LGBT]] osobe u [[Benin]]u** nemaju jednaka ljudska prava sa heteroseksualnim osobama. Istopolni odnosi su legalni,ali država ne priznaje nijedan oblik istopolnih zajednica. Transrodnost i cross dressing nemaju određen zakonski status u beninskom zakonodavstvu, ali su česta policijska maltretiranja transrodnih osoba, koje u javnost izlaze u odeći koja je karakteristicna za suprotni pol. Muška homoseksualnost za civilno stanovništvo je legalizovana 1999. godine, brisanjem člana 11, zakona o zaštiti javnog morala. Nikada nisu postojali zakoni koji bi kriminalizovali istopolne odnose među ženama. U beninskom zakonodavstvu ne postoje antidiskriminacioni zakoni, mada u ustavu piše da su svi građani ravnopravni pred zakonom, što ne utiče bitno na položaj LGBT osoba, čija se prava konstantno krše. Vidljiva LGBT zajednica u Beninu ne postoji.

## Vidi dalje
* Ljudska prava u Beninu

## Reference
Telefonka

**Telefonka** je kriptogramno-slikovna zagonetka koja u postavci ima crtež telefonskog brojčanika i jedan telefonski broj na osnovu koga treba pogoditi u koje je mjesto (npr. u Hrvatskoj) upućen telefonski poziv.

## Pravila
* Uz svaku brojku (znamenku) na telefonskom brojčaniku nalaze se tri slova abecede i to uz brojku 1 prva tri slova (a, b, c), uz brojku 2 sljedeća tri slova (č, ć, d) i tako do nule (O), uz koju su tri posljednja slova (v, z, ž).
* Za rješenje se obično uzimaju imena naselja od 5, 6, 7 ili 8 slova da bi broj uz crtež ličio na telefonski broj.
* Telefonka se rješava tako da se prema brojkama kombinuju slova dok se ne dođe do rješenje. Na primjeru sa slike dat je broj **815 811**. Brojci 8 odgovaraju slova **P**, **R**, **S**. Sljedećoj brojci 1 odgovaraju slova **A**, **B**, **C**. Zato traženo ime naselja može počinjati slovima *pa-, ra-* ili *sa-* (dok ostale kombinacije nisu moguće: *pb-, rb-, sb-, pc-, rc-, sc-*). Treća brojka je 5, a njoj odgovaraju slova **I**, **J**, **K**. Dodavanjem tih slova na ranije određene početke nastoji se doći do traženog imena: *paj-, pak-, raj-, rak-, saj-, sak-*. Ostale kombinacije nisu vjerovatne. Vještiji rješavač već će na ovom koraku uvidjeti da najviše obećava početak *pak-*. Preostale brojke i slova koja im pripadaju pokazaće da se radi o imenu Pakrac. Ako se ni nakon tri koraka ne vidi rješenje, na sličan način treba kombinovati s četvrtom, petom itd. brojkom.
* Za rješnje ne treba birati imena potpuno nepoznatih mjesta, iako će vrlo vješti rješavači vjerovatno i njih pronaći.

## Historijat
U hrvatskoj enigmatici telefonku od svojih početnih brojeva objavljuje bjelovarska Osmosmjerka. Ideja i crtež vjerovatno su preuzeti iz neke strane enigmatike. Dosad objavljene telefonke sastavljali su Hrvoje Horvat i Stjepan Horvat.

## Izvori
* Hrvoje Horvat: *"Telefonka"*, "Osmosmjerka", VIII, 180, 31 – Bjelovar, 18. V. 1997.
Lienü zhuan

**Lienü Zhuan** (; "Biografije primjernih žena") je knjiga koju je oko godine 18. pne. sastavio znameniti kineski učenjak Liu Xiang. Ona uključuje 125 biografskih prikaza primjernih žena u ranoj historiji Kine, a koji se temelje na historijskim djelima kao što su Chun Qiu, Zuo Zhuan i Shiji. *Lienü Zhuan* je dva milenijuma služio kao standardni konfucijanski udžbenik za odgoj žena.

## Povezano
* Historiografija
Liu Xin

**Liu Xin** () (cca. 46. pne. &ndash; 23. n.e.), kasnije poznat kao **Liu Xiu** (劉秀), kurtoazno ime **Zijun** (子駿), bio je kineski astronom, historičar, a kasnije i službenik za vrijeme kratkotrajne dinastije Xin (9&ndash;23). Bio je sin znamenitog konfucijanskog učenjaka Liu Xianga (77&ndash;6. pne.) i suradnik mnogih znamenitih mislilaca kao što je Huan Tan (? - 28).

Poznat je, između ostaloga, i po tome što je prvi kineski učenjak koji je broj pi prestao zaokruživati na 3.

Za vrijeme vladavine cara Wang Manga je bio njegov vjerni suradnik, ali ga je pokušao svrgunuti nakon bitke kod Kunyanga. Pokušaj nije uspio i Liu Xin je pogubljen.

## Napomene

## Izvori

* Bielenstein, Hans. (1986). "Wang Mang, the Restoration of the Han Dynasty, and Later Han," in *The Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220*. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. .
* Bin, Hansheng, "Liu Xin" . *[[Encyclopedia of China]]* (Philosophy Edition), 1st ed.
* Crespigny, Rafe de. (2007). *A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)*. Leiden: Koninklijke Brill. .
* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth*. Taipei: Caves Books, Ltd.
LGBTQ prava u Americi

**Prava [[lezbejka|lezbejki]], [[gej]]eva, [[biseksualnost|biseksualnih]], i [[transrodnost|transrodnih]] ([[LGBT]]) osoba u Amerikama** i zakoni koji ta prava reguliraju se uveliko razlikuju od države do države i kreću se od potpunog priznavanja ravnopravnosti, kao što je slučaj u Kanadi do doživotne zatvorske kazne, kao što je slučaj u Gvajani.

Istospolni brakovi zakoniti su u Kanadi (na nacionalnoj razini) od 2005. godine, u Argentini od 2010. godine, u Brazilu (u cijeloj zemlji) i Urugvaju od 2013., u Sjedinjenim Američkim Državama (diljem zemlje) od 2015. i u Kolumbiji od 2016. U Ekvadoru je legalan od 2019., u Kostarici od 2020., u Čileu, u svim saveznim državama Meksika i na Kubi od 2022.

Među zavisnim teritorijima, istospolni brakovi također su zakoniti na Grenlandu, britanskim prekomorskim teritorijima Falklandskih otoka i Južne Georgije i otočja Južni Sandwich, svih francuskih teritorija (Guadeloupe, Martinique, Saint Barthélemy, Francuska Gvajana, Sveti Martin, i Saint Pierre i Miquelon), te na Nizozemskim Karibima, dok su brakovi obavljeni u Nizozemskoj priznati u Arubi, Curaçau i Sint Maartenu. Više od 700 milijuna ljudi živi u nacijama ili podnacionalnim entitetima u Amerikama gdje su dostupni istospolni brakovi.

U siječnju 2018. godine, Interamerički sud za ljudska prava presudio je da Američka konvencija o ljudskim pravima priznaje istospolne brakove kao ljudsko pravo. Time je legalizacija takvih zajednica postala obvezna u sljedećim zemljama: Barbados, Bolivija, Čile, Kostarika, Dominikanska Republika, Ekvador, Salvador, Gvatemala, Haiti, Honduras, Meksiko, Nikaragva, Panama, Paragvaj, Peru i Surinam. Argentina, Brazil, Kolumbija i Urugvaj također su pod sudskom nadležnošću, ali su već imali uvedene istospolne brakove prije donošenja ove presude.

Nadalje, neke druge zemlje imaju zakone koji priznaju registrirano partnerstvo (Bolivija), kao i usvajanje djece od strane LGBT osoba. Međutim, devet zemalja još uvijek u svojim statutima ima upisano homoseksulanost (točnije seks između osoba istog spola) kao zločin. Ovih devet zemalja su Jamajka, Dominika, Barbados, Sveta Lucija, Antigva i Barbuda, Sveti Vincent i Grenadini, Grenada, Sveti Kristofor i Nevis, te Gvajana, od kojih je posljednja na kopnu Južne Amerike. Sve su to bivši dijelovi Britanske Zapadne Indije.

### Severna Amerika

#### Severna Amerika




### Centralna Amerika


#### Centralna Amerika




### Karibi

#### Karibi




### Južna Amerika


#### Južna Amerika




## Reference
Folklor

**Folklor** je naziv za različite aspekte tradicije kulture, najčešće uobičajen u značenju zajedničkog imena za tradicijske oblike književnosti, muzike, plesova, dramskog i likovnog stvaranja. 

Riječ *folklor* dolazi od engleske riječi folk: puk, narod + lore: nauk, znanje. Izraz folklor prvi je put upotrijebio William Thoms 1846. godine u engleskom časopisu The Athenaeum, misleći na narodno znanje. U popularnoj upotrebi folklor označava aspekte koji se u primijenjenim oblicima pojavljuju u gradskoj kulturi, tj. izvedbi scenski adaptiranih pjesama i plesova, izrađenih rukotvorina itd. Znanost koja proučava pojam folklora naziva se folkloristika, a datira iz predromantizma i romantizma. 

Umjetnost bilo kojeg vremena ne može se zamisliti bez folklornih elemenata, premda je njegov udio ponekad jedva zamjetljiv. Vrhunska ostvarenja na području muzičke umjetnosti zasnivaju se manje ili više na elementima folklora, što danas posebice dokazuju sve češći etno festivali. Sve specifične osobine nekog naroda i kraja kao što su ljudska psiha, podneblje, prirodni fenomeni, govor, ritam, pjesme i plesovi skupljeni su u folklor koji samo čeka na umjetnikovu imaginaciju da ga on kroz svoju ličnost doživi i pretvori u umjetničko djelo. Narodna melodija koja se čuje negdje u pejzažu nosi sa svojom melodijom i dio atmosfere krajolika s kojim neposredno živi i od kojeg je autentično izrečen. Dakle, ako se želi emocionalno doživjeti i muzički realizirati jedan kraj te zbivanja u njemu, treba duboko proučiti atmosferu i psihologiju dotičnog kraja, njegovih ljudi i prirode s kojom su oni tako neposredno stopljeni. Folklor ne nameće nikakve dogme i propise, on omogućava potpunu slobodu umjetniku u njegovom stvaranju i interpretiranju. 

## Smotre folklora

U želji da se poboljša i poveća dio folklornog programa najviše su pridonijele nacionalne i međunarodne smotre. Njihov je osnovni cilj prikazati autentičnu sliku narodne umjetnosti. Foklor kao zbir komponenata vezanih uz život i stvaralaštvo seoskog stanovništva nema više svoje vjekovne uvjete razvoja i opstanka i ostaje relativno malo mogućnosti da ga se sačuva kao i što znanost o folkloru ima zapravo jedinu pravu šansu da ostane živa znanstvena disciplina koja neposredno pridonosi društvu u kojem djeluje.

Znanost o folkloru ima veliki zadatak, a to je selekcija onih folklornih vrijednosti koje trebaju ući u djela neprolazne vrijednosti, u opću riznicu nacionalne kulture i umjetničke baštine te da se zaustavi odlazak folklora samo u muzeje i sjećanja te da se zadrži živim. Nestajanje ili naglo smanjenje vrijednih folklornih elemenata zadaje velike brige znanstvenim institucijama koje se bave skupljanjem folklorne tradicije i njezinim interpretiranjem. Nestaju mnogi vrijedni dokumenti i zato Smotra folklora u sadašnjosti, ali i u budućnosti treba potaknuti čuvanje i restauriranje mnogih običaja nacionalne kulturne baštine. Zato svaka Smotra može najbolje usporediti do kakvih je promjena došlo u primjeni narodne umjetnosti, promatrajući njezine izvore i ostvarenja nastala raznim obradama i adaptacijama.
76. pr. n. e.

Godina **76. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Oktavija i Kuriona** (ili, rjeđe, **godina 678. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 76. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
*  Judejski kralj Aleksandar Janej umire u vreme opsade Ragabe/Radžeba na severoistoku današnjeg Jordana.
*  Saloma Aleksandra nakon smrti svog muža Aleksandra Janeja postaje kraljicom hasmonejske Judeje (do 67. pne..) Njeno vreme se smatra zlatnim dobom zemlje.
* Hirkan II nakon smrti oca Aleksandra Janeja postaje prvosvećenik Judeje (do 66. pne.).
* Treći dalmatinski rat završava nakon što je rimski prokonzul Gaj Koskonije osvojio Salonu.
* Sertorijev rat: Bitka kod Laurona u Hispaniiji Citerior (nedaleko od Valencije) pobeda je Kvinta Sertorija nad Pompejem.

## Rođenja
*

## Smrti
* Aleksandar Janej, kralj Judeje
Hirkan II

**Hirkan II** (? - 30. pne.) je bio prvosvećenik i hasmonejski kralj Judeje.

Bio je najstariji sin Aleksandra Janeja, judejskog kralja i vrhovnog svećenika Jeruzalema. Nakon Aleksandrove smrti svjetovnu vlast je preuzela njegova udovica i Hirkanova majka Saloma Aleksandra, dok je Hirkan preuzeo dužnost vrhovnog svećenika. I on i majka su, za razliku od pro-saducejskog oca, podržavali farizeje. Nakon majčine smrti krajem 67. pne., Hirkan je preuzeo i svjetovnu vlast, ali je nakon samo tri mjeseca godine 66. pne. svrgnut u ustanku koji je vodio njegov pro-saducejski brat Aristobul II, a prilikom koga je Hirkanova, uglavnom najamnička, vojska prešla na Aristobulovu stranu.

Hirkanu je brat poštedio život, ali je Hirkanu njegov glavni savjetnik Antipater Idumejac tvrdio kako mu je život u opasnosti te da Aristobul samo čeka priliku da ga smakne. Hirkan se zbog toga sklonio kod Nabatejaca i njihovog kralja Arete III. Odatle je ponovno krenuo na Judeju. Tada započeti građanski rat nije imao pobjednika, sve do intervencije Rimljana, koji su pod vodstvom Pompeja htjeli konsolidirati teritorije stečene na Bliskom Istoku u Trećem mitridatskom ratu.

Godine 63. pne. je Pompej u Judeju poslao Marka Emilija Skaura da posreduje u sukobu. Zahvaljujući mitu od 400 talanata, Skaur je prvo odlučio u korist Aristobula te naredio Areti i Nabatejcima da povuku svoje trupe. Kada je, međutim, u Siriju došao sam Pompej, kod njega su došla izaslanstva tri frakcije - Hirkanove, Aristobulove i anti-hasmonejskih Jevreja. Pompej se, smatrajući Hirkana najslabijim i zato najovisnijim o Rimu, odlučio za njega, ali ga je postavio tek na mjesto vrhovnog svećenika. Antipater je preuzeo *de facto* vlast kao rimski predstavnik.
Godine 47. pne. Julije Cezar je dio svjetovne vlasti dio Hirkanu, imenovavši ga etnarhom.

Godine 40. pne. je, koristeći nestabilnost Rimske Republike uzrokovane sukobom Oktavijana i Marka Antonija, a uz partsku pomoć, protiv Hirkana i Rimljana ustanak digao Aristobulov sin Antigon Hasmonejac. Hirkan je svrgnut, te su mu odsječene uši (prema nekim izvorima odgrizao ih je sam Antigon), a potom je kao zarobljenik poslan u tada partsku Babiloniju. Tamo je proveo četiri godine, uživajući veliko poštovanje među lokalnom jevrejskom zajednicom.

Izgnanstvo je potrajalo četiri godine. Kada je Herod Veliki uz rimsku pomoć preuzeo vlast nad Judejom, pozvao je Hirkana natrag. Iako mu je odavao sve počasti, prava svrha tog poteza je bila spriječavanje novog ustanka kome bi Hirkan kao legitimni vladar mogao biti vođa. Godine 30. pne. ga je pod optužbom za novu zavjeru sa Nabatejcima dao pogubiti.

## Literatura
### Primarni izvori
* Flavius Josephus, Starine Jevreja, knj. XIV, 5-13.
* Flavius Josephus, Jevrejski rat, knj. I, 8-13.

### Sekundarni izvori
* Heinrich Ewald, Geschichte des Volkes Israel, volume IV, p. 524ff.
* Heinrich Graetz, History of the Jews, volume III, p. 167ff.
* Hitzig, Geschichte des Volkes Israel, volume II, p. 500ff.
* Emil Schürer, Geschichte des judischen Volks im Zeitalter Jesu Christi, volume I, p. 338 et seq.
Suntar

**Suntar** (ruski: Сунта́р, jakutski: Сунтаар) jeste selo i glavno naselje Suntarskog rejona Republike Jakutije u Rusiji. Suntar se nalazi na levoj obali Viljuja, koji se uliva u Lenu.

Stanovništvo:
* 6500 (1989.) 
* 8819 (2001.)

Suntar je osnovan 1745. godine Vasilijom Popovom. Od 1930. godine je centar Suntarskog rejona.

Nema železnice, ali postoje luka na Viljuju i aerodrom. U Suntaru se nalaze bolnice, škole, narodno pozorište. Stočarstvo, zemljoradnja (krompiri, povrće).

## Reference
75. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **75. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Oktavija i Kote** (ili, rjeđe, **godina 679. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 75. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* Ciceron služi kao kvestor u Rimu.
* Rimski tribun Kvint Opimije započinje kampanju za ukidanje Sulinih ustavnih reformi, prvenstveno onih koje se tiču ograničenja tribunata. Ti se govori ističu sarkazmom protiv pro-Sulinih konzervativnih optimata.
* Julije Cezar putuje na Rodos kako bi studirao kod Apolonija Molona. Na putu preko Egejskog mora njegov brod napadaju i otimaju kilikijski pirati, te ga zarobljenika vode na dodekaneški otočić Farmakusa. Pirati za Cezara traže otkupninu od dvadeset talanata, a na što Cezar, uvrijeđen, traži da otkupnina bude pedeset talanata. Nakon što je otkupnina plaćena a Cezar pušten, Cezar u Miletu prikuplja flotu, progoni i hvata pirate koji su ga zarobili, te ih daje razapeti u Pergamu.
* Počinje Zlatno doba latinske književnosti.
* Bitinijski kralj Nikomed IV oporukom ostavlja svoje kraljevstvo Rimskoj Republici, Time je razbješnjen pontski kralj Mitridat Veliki te Rimu objavljuje rat i šalje vojsku na Bitiniju, Kapadokiju i Paflagoniju. Tako započinje Treći mitridatski rat (prema nekim izvorima 74. pne. odnosno 73. pne.)
* Treći mitridatski rat: Bitka kod Halkedona u kojoj Mitridat tuče rimsku vojsku pod Markom Aurelijem Kotom.

## Rođenja
* Car Yuan od Hana (u. 33. pne.)

## Smrti
*
Apolonije Molon

**Apolonije Molon** (ili jednostavno **Molon**; ) je bio grčki orator iz prve polovice 1. vijeka pne. Bio je rodom iz Alabande, a retoriku je studirao kod Menekla, prije nego što se nastanio na Rodosu. Ubrzo je stvorio reputaciju jednog od najboljih govornika svog doba, a dva puta je kao ambasador Rodosa posjetio Rim. Njegova slava se pročula širom Mediterana, te je kod njega retoriku došao studirati Ciceron, a potom i Julije Cezar. Prilikom posjeta Rimu mu je rimski Senat|Senat dozvolio da njegovim članovima održi govor na Grčki jezik|grčkom - a što je bila rijetka čast za strane izaslanike.

Flavije Josip, pak, tvrdi da je u svojim govorima kritizirao Židove.

## Reference
* C Müller, *Fragmenta Historicorum Graecorum*, iii.
* Emil Schürer, *Story of the Jewish People*, iii. (Eng. tr. 1886).
Farmakonisi

**Farmakonisi** () je mali grčki otok u prefekturi Dodekanez. Također je poznat po nazivima *Farmakos*, *Farmako* ili *Farmakusa* (http://gnswww.nga.mil/geonames/Gazetteer/Search/Results.jsp?Feature__Unique_Feature_ID=-817260&Diacritics=Yes&reload=1 ). Nalazi se na sredini između glavnog lanca otoka na zapadu te maloazijske (turske) obale na istoku. Na sjeveru se nalazi otok Agatonisi, na zapadu Lipsi, Patmos i Leros, a na jugu otoci Kalimnos i Pserimos. Administrativno pripada općini Leros, prema popisu iz 2001. godine je imao 74 stanovnika.

Farmakonisi ima površinu od 5,2 kvadratna kilometra. Poznat je po bogatoj flori.

U historiji je najpoznatije kao mjesto gdje su kilikijski pirati godine 75. pne. držali Julija Cezara u zarobljeništvu, zarobivši ga na putu po Egejskom moru. Cezar je u zarobljeništvu ostao 38 dana, žaleći se svojim otimačima da su za njega tražili nedostojno nisku otkupninu te im obećavši da će ih, ako ga puste, sve pronaći, uhvatiti i pogubiti. Nakon što je pušten, organizirao je flotu u Miletu i ispunio svoje obećanje.

## Reference

## Vanjske veze
* Official website of Municipality of Leros
Manipulacija

**Manipulacija** je : "Bogdane skreni". Bogdan je skrenuo. Manipulacija na ljudskim bicima je pre svega socijalno eksperimentalna stvar i u nekim slucajevima Manipulacija moze da se tretira kao krivicno delo  Bogdan Tepavcevic je bio manipulisan od vise sile na dan 29.05.2021 i slupao je auto sa 3 saputnika u neduznu nevinu bankinu i umalo ubio troje ljudi. Manipulacija (Manipulatoris Krisis-latinski) je ozbiljno ratno oruzje u pregovaranjima izmedju vecih sila kao sto je Amerika protiv Rusije prikazala u hladnom ratu kad su se ko seljaci boli nozevima.

## Povezano
* Akulturacija
* Indoktrinacija

## Napomene
* Ovaj članak, ili jedan njegov deo, je izvorno preuzet iz knjige Ivana Vidanovića „Rečnik socijalnog rada“ uz odobrenje autora.
Saloma Aleksandra

Jedina (legalna) kraljica u židovskoj povijesti bila je **Saloma Aleksandra**. Rođena 139, umrla 67. pr. Kr.

Žena Aristobula I., a zatim njegovog brata kralja Aleksandra Janaja (vlada 103-76. pr.Kr.). Za njegove vladavine dolazi do građanskog rata, u kojoj Saloma podržava stranku farizeja, koja je inače neprijateljska prema vladajućoj dinastiji Hasmonejaca. Nakon njegove smrti, 76-67. pr.Kr, vlada samostalno. Njezina je vladavina bila mirna.

Nakon njezine smrti, dolazi do građanskog rata između njezina dva sina, Hirkana II i Aristobula II, koji obojica svojataju kraljevsku vlast. Obojici se suprotstavljaju poklonici obnove teokratske vlasti. To vodi do rimskog osvajanja 63.pr.Kr.

## Literatura
* Keller, Werner: *Povijest Židova. Od biblijskih vremene do stvaranja Izraela*, Zagreb: Naprijed, 1992, str. 22. (*Und wurden zerstreut unter alle Völker. Die nachbibliche Geschichte des jüischen Volkes*, Zürich: Buchklub Ex Libris, 1970.)
* Opća enciklopedija JLZ
Car Yuan od Hana

**Car Yuan od Hana** (75. pne.&ndash;33. pne.) bio je kineski car iz dinastije Han. Vladao je od 48. pne. do 33. pne.. Pamti se po svom promicanju konfucijanstva kao kineske državne religije. Imenovao je sljedbenike Konfucija na važne položaje. Kineski historičari ga tradicionalno opisuju kao blagog čovjeka i vladara koji je iskreno brinuo za svoje podanike.

Međutim, usprkos njegovih nastojanja, carska vlast je počela slabiti prije svega zbog njegove neodlučnosti i nesposobnosti da zaustavi frakcijske borbe unutar vlastite administracije, kao i sklonosti da pokloni povjerenje korumpiranim službenicima.

## Izvori
* *[[Knjiga Hana]]*, vol. 9.
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 24, 25, 27, 28, 29.
Ivan Čolović

**Ivan Čolović** je srpski etnolog-antropolog i pisac.  Posebno se bavi izučavanjem političkih mitova.

## Život
Ivan Čolović, rođen 1938. u Beogradu. Na Filološkom fakultetu u Beogradu diplomirao opštu književnost (1961) i magistrirao (1972) romanistiku. Na Filozofskom fakultetu u Beogradu doktorirao etnologiju 1983. godine.

Osnivač je i urednik (1971), a od 1988. i izdavač serije knjiga "Biblioteka XX vek", u koji je dosad objavljeno 240 naslova iz oblasti etnologije, antropologije i srodnih disciplina.

Između 1972. i  1989. godine bio je urednik u beogradskim  izdavačkim kućama "Duga", BIGZ i Prosveta Od 1984. do 1988. bio je lektor za srpskohrvatski jezik na Univerzitetu Gornje Bretanje (Universite de Haute Bretagne) u Rennesu. U Parizu je, zajedno sa Nikolom Milenkovićem, osnovao tromesečni časopis na francuskom jeziku za jugoslovenske književnosti "Migrations littéraires. Revue trimestrielle des lettres yougoslaves" i dve godine bio njegov glavni urednik.  Jedan je od osnivača Udruženja nezavisnih intelektualaca Beogradski krug (februar 1992) i do kraja 1993. godine bio njegov kopredsednik (zajedno sa MIladinom Životićem i Filipom Davidom).

Dobitnik je Herderove nagrade  (2000), nagrade Konstantin Obradović (2006). Godine 2001. odlikovan je francuskim ordenom viteza Legije časti. 2010. godine dodeljena mu je titula počasnog doktora honoris causa Varšavskog univerziteta. Nagradu "Vitez poziva" dobio je 2010, a 2012. odlikovan je medaljom "Konstanin Jiriček". Godine 2018. postao je inostrani član Poljske akademije umetnosti.

## Dela
Među njegovim knjigama najpoznatije su:
 
* “Divlja književnost. Etnolingvističko proučavanje paraliterature” (1985, 2000)
*"Erotizam i književnost. Markiz de Sad i francuska erotska književnost" (1990)
* “Bordel ratnika. Folklor, politika i rat” (1993, 1994, 2000, 2008)
* “Politika simbola. Ogledi o političkoj antropologiji” (1997, 2000)
* “Etno. Priče o muzici sveta na Internetu” (2006)
* “Balkan - teror kulture. Ogledi o političkoj antropologiji, 2” (2008)
* "Vesti iz kulture" (2008)
*“Za njima smo išli pevajući. Junaci devedesetih” (2011)
* “Rastanak s identitetom. Ogledi o političkoj antropologiji, 3” (2014)
* “Smrt na Kosovu polju. Istorija kosovskog mita” (2016, 2017)
*"Slike i prilike. Redom kojim su se ukazivale" (2018).

Neke od njegovih knjiga prevedene su na nemački, engleski, francuski, italijanski, poljski, slovenski, makedonski  i grčki jezik.

## Izvori

## Vanjske veze
* Ivan Čolović (pescanik)
* Ivan Čolović intervju  (BH dani)