James Dean

**Džejms Bajron Din** () (Marion, 8. februara 1931. - Šolam, 30. septembra 1955.) je američki filmski glumac. Ostaće upamćen po jednoj od najkraćih i najspektakularnijih filmskih karijera u istoriji Holivuda. Za samo nešto više od godinu dana i sa samo tri snimljena filma dostigao je svetsku slavu i postao simbol nemirnih i nezadovoljnih generacija američke omladine s kraja pedesetih godina XX veka. I danas, šezdeset godina posle smrti, njegov lik predstavlja svojevrsnu kulturnu ikonu, oličenje buntovnika, autsajdera i usamljenika i ima veliki broj obožavaoca širom sveta. 

## Biografija
**Džejms Bajron Din** je rođen 8 februara 1931. godine u Merionu u Indijani. Kada je Džejms imao šest godina, zbog posla njegovog oca koji je bio zubni tehničar, porodica Din se seli u Kaliforniju. Samo nekoliko godina kasnije Dinova majka umire od raka, a njegov otac odlučuje da je za Džejmsa najbolje da živi kod rođaka na farmi u Ferimontu. Po završetku srednje škole 1949 godine Din se vraća u Kaliforniju gde najpre upisuje pravo na Santa Monika koledžu, ali ubrzo prelazi na "UCLA" gde studira dramu. Istovremeno pohađa i glumačku radionicu glumca Džejmsa Vajtmora i pokušava da ostvari neki značajniji uspeh kao glumac.

1951 godine definitivno napušta studije i po nagovoru Džejmsa Vajtmora seli se u Njujork kako bi se ozbiljnije posvetio svojoj glumačkoj karijeri. Počinje da radi na parkingu ispred "CBS" televizijskog studija kako bi se izdržavao. Njegov prvi profesionalni angažman bio je u reklami za "Pepsi kolu" , a dobija i nekoliko vrlo malih uloga u pozorištu i na filmu. Pojavljuje se i u nekoliko televizijskih šou programa koji su bili veoma popularni pedesetih godina XX veka. Uskoro dobija i svoju prvu pozorišnu ulogu na Brodveju u predstavi *See the Jaguar* i postaje član prestižne glumačke škole "*Actors Studio*" koju su u to vreme pohađali i Marlon Brando, Džuli Haris, Artur Kenedi i drugi poznati glumci tog vremena. 

1954 godine dobija ulogu u pozorišnoj predstavi *The Immoralist* zahvaljujući kojoj ga reditelj Elija Kazan i filmski studio Vorner Braders angažuju za ulogu Kala Traska u filmskoj adaptaciji romana Džona Stajnbeka "Istočno od raja". Veoma brzo dobija ulogu u filmu *[[Buntovnik bez razloga]]* reditelja Nikolasa Reja, gde tumači lik problematičnog tinejdžera Džimija Starka pored Natali Vud i Sala Minea. Po završetku snimanja filma *[[Istočno od raja]]* Džejms Din, koji je bio pasionirani ljubitelj automobilskih trka, kupuje svoj prvi sportski automobil Porsche 356 Speedster i počinje da se takmiči na trkama. Bio je drugi u Palm Springsu marta 1955. godine, treći u Bekersfildu maja iste godine, a u Santa Moniki je morao da odustane zbog kvara na automobilu. Za vreme snimanja filma *[[Buntovnik bez razloga]]* Din kupuje automobil Porsche 550 Spyders (jedan od samo 90 proizvedenih te godine) koji je zvao "mala bitanga". Po dobijanju uloge naftnog bogataša u filmu *[[Div]]* u kome je glumio sa Elizabet Tejlor i Rokom Hadsonom odlazi u Teksas na snimanje i u tom periodu ne učestvuje u automobilskim trkama jer mu je to bilo zabranjeno filmskim ugovorom.

Po završetku snimanja filma *[[Div]]*, 30. septembra 1955. godine, Džejms Din kreće na trke u Salinasu i gine u saobraćajnoj nesreći u svojoj dvadeset četvrtoj godini. Nije doživeo premijere svojih filmova *[[Buntovnik bez razloga]]* i *[[Div]]* i jedini je glumac u istoriji Holivuda koji je dva puta posthumno bio nominovan za nagradu "Oskar".

Džejms Din je sahranjen na "Park" groblju u Ferimontu, a 1977. godine blizu mesta gde je poginuo u Šolamu (Kalifornija) podignut je spomenik ovom glumcu.

## Filmografija
* "Fixed Bayonets" (1951)
* "Sailor Beware" (1952)
* "Has Anybody Seen My Gal?" (1952)
* "East of Eden" ("Istočno od raja", 1954)
* "Rebel Without a Cause" ("Buntovnik bez razloga", 1954)
* "Giant" ("Div", 1955)

## Televizijske emisije
* *Father Peyton's Family Theatre*, "Hill Number One" (1. april, 1951)
* *The Web*, "Sleeping Dogs" (20. februar, 1952)
* *Studio One*, "Ten Thousand Horses Singing" (3. mart, 1952)
* *Lux Video Theater*, "The Foggy, Foggy Dew" (17. mart, 1952)
* *Kraft Television Theater*, "Prologue to Glory" (21. maj, 1952)
* *Studio One*, "Abraham Lincoln" (26. maj, 1952)
* *Hallmark Hall of Fame*, "Forgotten Children" (2. jun, 1952)
* *The Kate Smith Show*, "Hounds of Heaven" (15. januar, 1953)
* *Treasury Men In Action*, "The Case of the Watchful Dog" (29. januar, 1953)
* *You Are There*, "The Capture of Jesse James" (8. februar, 1953)
* *Danger*, "No Room" (14. april, 1953)
* *Treasury Men In Action*, "The Case of the Sawed-Off Shotgun" (16. april, 1953)
* *Tales of Tomorrow*, "The Evil Within" (1. maj, 1953)
* *Campbell Soundstage*, "Something For An Empty Briefcase" (17. jul, 1953)
* *Studio One Summer Theater*, "Sentence of Death" (17. avgust, 1953)
* *Danger*, "Death Is My Neighbor" (25. avgust, 1953)
* *The Big Story*, "Rex Newman, Reporter for the Globe and News" (11. septembar, 1953)
* *Omnibus*, "Glory In Flower" (4. oktobar, 1953)
* *Kraft Television Theater*, "Keep Our Honor Bright" (14. oktobar, 1953)
* *Campbell Soundstage*, "Life Sentence" (16. oktobar, 1953)
* *Kraft Television Theater*, "A Long Time Till Dawn" (11. novembar, 1953)
* *Armstrong Circle Theater*, "The Bells of Cockaigne" (17. novembar, 1953)
* *Robert Montgomery Presents the Johnson's Wax Program*, *Harvest* (23. novembar, 1953)
* *Danger*, "The Little Women" (30. mart, 1954)
* *Philco TV Playhouse*, "Run Like A Thief" (5. septembar, 1954)
* *Danger*, "Padlocks" (9. novembar, 1954)
* *General Electric Theater*, "I'm A Fool" (14. novembar, 1954)
* *General Electric Theater*, "The Dark, Dark Hour" (12. decembar, 1954)
* *U.S. Steel Hour*, "The Thief" (4. januar, 1955)
* *Lux Video Theatre*, "The Life of Emile Zola" (10. mart, 1955) - pojavio se u promotivnom intervjuu za film *[[Istočno od raja]]* koji je prikazan nakon emisije
* *Schlitz Playhouse of Stars*, "The Unlighted Road" (6. maj, 1955)

## Pozorišne predstave
* "See the Jaguar" (1952)
* "The Metamorphosis" (1952)
* "The Scarecrow" (1953)
* "The Immoralist" (1954)
* "Women of Trachis" (1954)

## Vanjske veze

* Zvanična prezentacija 
* Muzej u Ferimontu
* Biografija i foto-galerija