open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mike Leigh

***Mike Leigh*** (20.2. 1943., Brocket Hall, Welwyn, Hertfordshire, Engleska - ) britanski je filmski i kazališni redatelj i scenarist. Pohađao je Royal Academy of Dramatic Art, Camberwellsko sveučilište umjetnosti i Središnju školu umjetnosti i dizajna. Karijeru je započeo kao kazališni scenarist i redatelj sredinom 1960-ih, dok se u 1970-ima i 1980-ima polako počeo primicati filmskoj karijeri za BBC Television. Njegove socijalne drame poznate su po realizmu i prikazu života radničke klase i običnih, malih ljudi.

Leigh započinje projekte bez scenarija: prvo dobije početni koncept priče koju onda razvije zahvaljujući improvizaciji sa glumcima, sa kojima radi pojedinačno u razvijanju svakog filmskog lika. Tek nakon mjeseci priprema i rasprava, Leigh počinje pisati scenarij. Njegovi filmovi pobrali su pohvale kritičara te ga mnogi smatraju jednim od važnijih autora europske kinematografije u drugoj polovici 20. stoljeća.

Osvojio je četiri nagrade BAFTA (*Nagrada Michael Balcon*, nagrada za najbolji scenarij i britanski film za *[[Tajne i laži]]*, nagradu za najboljeg redatelja za *[[Vera Drake|Veru Drake]]*), tri nagrade na filmskom festivalu u Cannesu (najbolji redatelj za *[[Naked (film)|Goli]]*, nagrada ekumenskog žirija i Zlatna palma za *Tajne i laži*, nagrada ekumenskog žirija za *[[Another Year|Još jednu godinu]]*) te je nominiran za sedam nagrada Oscar.

## Filmografija
* *[[Bleak Moments]]* (1971)
* *Hard Labour* (1973)
* *The Permissive Society* (BBC)
* *[[Knock for Knock (TV)|Knock for Knock]]* (BBC)
* *[[Nuts in May]]* (BBC)
* *[[Abigail's Party]]* (BBC)
* *[[Kiss of Death (1977 film)|Kiss of Death]]* (1977)
* *[[Who's Who (film)|Who's Who]]* (1978)
* *[[Grown-Ups]]* (1980)
* *[[Home Sweet Home (1982 film)|Home Sweet Home]]* (1982)
* *[[Meantime (film)|Meantime]]* (1983)
* *[[Four Days in July]]* (BBC1)
* *[[The Short and Curlies]]* (1987) – kratki film
* *[[High Hopes (1988 film)|High Hopes]]* (1988)
* *[[Life Is Sweet (film)|Life Is Sweet]]* (1990)
* *[[A Sense of History]]* (1992) – kratki film
* *[[Naked (1993 film)|Naked]]* (1993)
* *[[Secrets & Lies (film)|Secrets & Lies]]* (1996)
* *[[Career Girls]]* (1997)
* *[[Topsy-Turvy]]* (1999)
* *[[All or Nothing (film)|All or Nothing]]* (2002)
* *[[Vera Drake]]* (2004)
* *[[Happy-Go-Lucky]]* (2008)
* *[[Another Year (film)|Another Year]]* (2010)
* *[[A Running Jump]]* (2012) – kratki film
* *[[Mr. Turner (film)|Mr. Turner]]* (2014)

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* Mike Leigh o filmu ''Happy-Go-Lucky''
Rumejsa

**Rumejsa** je bila kćerka Hajedin-paše Barbarosa i žena Šehzade Mustafe. Rodila mu je sina Šehzade Mehmeta. Bila je i ujedno pomajka sultanije Nergisšah, prve kćerke Princa Mustafe. Nakon smrti Princa Mustafe njenog šestogodišnjeg Mehmeta dade Sultan Sulejman I dade pogubiti kako nebi došlo do pobune oko prijestolja. Sultanija je umrla dve godine poslije princa. Sahranjena je u turbama princa Mustafe.

## Popularna kultura
U TV seriji Muhteşem Yüzyıl njen lik glumi Berrak Tuzuntač

## Izvori
* http://www.omnilexica.com/?q=Rumeysa+Sultan#f53cf79e3d04a3ec67921726c232583b
* Meraklısına: Şehzade Mustafa’nın Karısı – Cariyesi Dilefruz- Rümeysa Sultan Kimdir?
Major League Baseball on NBC

***Major League Baseball on NBC*** () je bila američka sportska televizijska emisija koja se od 1947. do 1989. te od 1994. do 2000. godine emitirala na programu mreže NBC. Sadržaj joj je predstavljao direktan prijenos bejzbolske utakmice Major League Baseballa. Od 1947. do 1956. godine (i nakratko 1965. godine) su se prenosile isključivo *[[Major League Baseball All-Star Game|All-Star]]* utakmice, dok su se od 1957. do 1989. godine prenosile subotnje utakmice pod naslovom *[[Major League Baseball Game of the Week|Game of the Week]]* (). Od 1994. do 1995. su se utakmice prenosile u okviru kratkotrajne mreže The Baseball Network. Od 1996. do 2000. su se, pak, utakmice prenosile isključivo u post-sezoni (odnosno play-offu za naslove prvaka Američke i Nacionalne lige, odnosno World Series). *Major League Baseball on NBC* se prestao emitirati nakon što je MLB potpisao ugovor sa Foxom.

## Izvori

## Vanjske veze
* Baseball – MSNBC.com
* NBC Baseball (1983, video) 
* NBC Tracer 
* Baseball's Best 
* NBC's Major League Baseball theme music circa 1986.
* Major League Baseball Standings History, 1901 – current
Americana (TV igra)

***Americana*** je bio američki televizijski kviz koji se emitirao na programu mreže NBC od 1947. do 1949. Emitirao se jednom tjedno (ponedjeljkom naveče) u trajanju od po 30 minuta. Sponzor mu je bila *[[Encyclopedia Americana]]*, a slogan "Vaša emisija o vašoj zemlji". U svakoj epizodi je sudjelovalo po pet učesnika (kasnije srednjoškolaca) koji su imali zadatak odgovoriti na pitanja iz američke historije koje su bili postavili gledatelji. Emisija je također prikazivala i troje glumaca koje bi izvodilo kratki skeč ili scenu sa ciljem da pomognu učesnicima dati ispravni dogovor. *Americana* je bila među prvim TV-emisijama čije su se epizode snimale pomoću Kinescopea, ali i jedna od prvih koja je postala žrtvom *[[wiping]]a*, odnosno tada uobičajene prakse brisanja arhivskih snimaka. Sačuvana je jedino epizoda emitirana 14. marta 1949. godine koja se danas čuva u Filmskoj i televizijskoj arhivi UCLA. Ona predstavlja drugu najstariji snimku televizijskog kviza u historiji; najstarija je snimka kviza *Party Line* iz sredine 1947. godine koju je vodio Bert Parks (a koja se čuva u Kongresnoj biblioteci).

## Izvori

## Vanjske veze
*
Jenna Brooks

**Jenna Brooks** (rođena 16. april 1983) je američka porno glumica.

## Karijera
Duval je debitovala kao glumica u industriji pornografije 2001. kada je imala 18 godina. Nastupila je u preko 40 porno filmova.

## Galerija slika

Jenna Brooks at Alexis Amore Party 5.jpg|
Quincy, Jenna Brooks at Alexis Amore Party 1.jpg|


## Vanjske veze

* 
* Jenna Brooks na Internet Adult Film Database
* Jenna Brooks na Adult Film Database
Howdy Doody

***Howdy Doody*** je američka televizijska emisija za djecu koja se prikazivala od 1947. do 1960. godine na programu mreže NBC, poznata kao jedna od najpopularnijih i komercijalno najuspješnijih u prvim godinama američke televizije.

Seriju je osmislio njen voditelj Bob Smith na osnovu lika "Howdy Doodyja", koga je prije toga bio koristio u radio-emisijama. Naslovni lik je bio pjegavi dječak po imenu "Howdy Doody", koji je živio na američkom Zapadu i upadao u niz pustolovina karakterističnih za žanr vesterna. Njega je predstavljala lutka koju je dizajnirao lutkar po imenu Frank Paris. Smith je, pak, emisiju vodio odjeven u kauboja, te je zbog toga dobio nadimak "Buffalo" Bob Smith (a što je bila referenca na Buffalo Billa.

Serija je nedugo nakon emitiranja postigla tako veliki uspjeh da su se počele proizvoditi komercijalne lutke sa Howdy Doodyjevim likom. To je, pak, dovelo do spora oko autorskih prava i tantijema između Smitha i Parisa. Bijesni Paris je jednostavno odnio originalnu lutku iz studija i odbio sudjelovati u snimanju. N akon neuspjelih pokušaja da se spor izgladi (a u međuvremenu je Howdy Doodyjev izostanak gledateljima objašnjen službenim putovanjem), producenti su problem riješili tako da je novu verziju lutke dizajnirala lutkarica Velma Wayne Dawson. Njen novi izgled je objašnjen "plastičnom operacijom".

Emisija se nakon toga nesmetano prikazivala, a njen uspjeh je potakao NBC da je od 1955. godine, među prvima, emitira u boji nastojeći potaći prodaju televizora u boji. S vremenom se njen uspjeh pokušao iskoristiti i izvan američkih granica. Napravljena je verzija na španskom pod imenom *Chiltrin* namijenjena latinoameričkom tržištu, ali je prikazana tek na Kubi sve do 1959. godine. Od 1954. do 1959. se u Kanadi na programu CBC Television emitirala domaća verzija pod naslovom *The Canadian Howdy Doody Show*, poznata, između ostalog, i zato što su u njoj nakraktko nastupali i buduće zvijezde *[[Star Trek]]a* James Doohan i William Shatner. Snimanje serije nije spriječio ni srčani udar koga je Smith doživio u septembru 1954. i zbog koga se neko vrijeme morao oporavljati kod kuće.

Iako je emitiranje konačno završeno 1960. godine, Howdy Doody je ostao zapamćen kao važan dio američke popularne kulture 1950-ih. To se odrazilo i na kasniju TV-seriju *[[Happy Days]]* čija je epizoda *The Howdy Doody Show*, emitirana 18. februara 1975. godine, posvećena upravo toj seriji i u kojoj se Smith pojavljuje tumačeći sam sebe.
 
## Literatura
* 

## Vanjske veze

* 
* ''Howdy Doody and his Magic Hat'' (Little Golden Books adaptation)
* ''Howdy Doody and the Magic Lamp'' (a Tell-a-Tale book)
*
Café Continental

***Café Continental*** je britanska zabavna TV-emisija varijetetskog tipa koja se od 1947. do 1953. godine emitirala na programu BBC Television Service. Vodio ju je fiktivni maître d'hôtel (ceremonijal-majstor) koji je gledatelje, poput gostiju u hotelu, vodio u noćni klub gdje se izvodio program. Emisije su se izvodile uživo iz studija u Alexandra Palaceu subotom u 20 sati. Trajale su po 45 minuta, a u njima su nastupali neki od tada najpoznatijih zabavljača. Jedan od najpoznatijih emisija je emitirana 26. juna 1948. godine kada je nastupila Josephine Baker. Vjeruje se da postoje samo tri snimljene epizode.

## Literatura
* Vahimagi, Tise. *British Television: An Illustrated Guide*. Oxford. Oxford University Press / British Film Institute. 1994. .
Télé-Paris

**Télé-Paris** je bila francuska televizijska emisija posvećena kulturi koja se redovno emitirala na programu mreže RDF Télévision française (kasnije RTF Télévision) od 1947. do 1959. godine. Nastala je kao svojevrsna adaptacija radio-emisije *Paris-Cocktail* koju su bili osmislili novinari Roger Féral i Jacques Chabannes. Emitirala se svakog radnog dana od 13 do 13:20 sati, a sadržaj su predstavljali razgovori o najznačajnijim kulturnim događajima u Parizu, koje bi ponekad pratile i muzički brojevi pojedinih izvođača u studiju, a koje je obično na klaviru pratio pijanist François Babault. Za izvođače je bilo karakteristično da nisu primali honorare za svoje nastupe; usprkos toga u njoj su tokom dvanaest godina gostovala brojna slavna imena kao što su Edith Piaf, Pierre Benoit, André François-Poncet, Pierre Bourdan, Salvador Dalí, Eleanor Roosevelt, Pierre Mendès France, Raymond Léopold Bruckberger, Eddie Constantine, Gina Lollobrigida, Maureen O'Hara, Louis Aragon, Brigitte Bardot, Roger Vadim, Francoise Sagan, Joséphine Baker i Francois Perrier. Kao izvođači su, pak, svoje debije imala neka buduća slavna imena kao Gilbert Bécaud i Johnny Hallyday.

1959. ju je na programu zamijenila nova emisija pod naslovom *[[Paris-Club]]*.
Robert Bresson

**Rober Breson** (; Bromon Lamot, 25. septembar 1901 – Pariz, 18. decembar 1999) je bio francuski filmski reditelj, poznat po svom spiritualnom i asketskom stilu, kao i snažnom uticaju na francusku i svetsku kinematografiju u drugoj polovini 20. veka. Poznat je i kao istaknuti filmski teoretičar pri čemu se ističe njegova knjiga „Beleške o kinematografu“ iz 1975. godine.

## Biografija

Breson je rođen u Bromon Lamotu. Malo se zna o njegovom detinjstvu i godine rođenja, variraju između 1901. godine i 1907. godine u zavisnosti od izvora. Pohađao je u Parizu gimnaziju „Lakanal So“, da bi nakon završetka postao slikar.

Rođen u centralnom delu Pariza, gde se i školovao, Bresonova želja je bila da postane slikar. U njegovoj mladosti tri uticaja su imala ulogu u formi njegovih filmova - rimokatoličanstvo, slikarstvo i ratno zarobljeništvo.

U početku kao slikar i fotograf, Breson je napravio svoj prvi kratki film, „Les affaires publiques (Public Affairs)“ 1934. godine. Za vreme Drugog svetskog rata je pripadnik francuske vojske proveo je godinu dana u zarobljeništvu, a što se odrazilo na njegov film *[[Un condamné à mort s'est échappé]]*.

U svojoj pedesetogišnjoj karijeri, Breson je napravio samo 13 dugometražnih filmova. Zbog njegovog podrobnog pristupu pravljenju filmova i njegovoj nekomercijalnoj preokupaciji. Teškoće nalaženja fondova je takođe bilo od velikog uticaja.

## Stil i teme

Bresonov rani umetnički fokus se ogledao u tome da razdvoji jezik filma od pozorišta, čto je često uticalo na glumčev nastup. Sa njegovim tehnikama "glumac-model", Bresonovi glumci su morali da ponavljaju viće kadrova svake scene sve dok se svaka sličnost sa pozorišnim izvođenjem neutrališe, ostavljaući pritom efekat koji je ujedno istančan i neizvežban, i onaj koji se može naći na filmu.

Neki veruju se u temama većine Bresonovih filmava oseti uticaj rimo-katoličkog odgoja Bresona i njegovih verovanja.
Neprestano ponavljanje tema pod ovom interpretacijom podrazumeva, spasenje, iskupljnje, otkrivanjem i spoznavanjem ljudske duše itranscedentalna metafizika ograničavajućeg i materijalnog sveta.
Primer je njegov film iz 1956. godine "A Man Escaped", gde naočigled veoma jednostvan plan bekstva ratnog zarobljenika se može protumačiti kao metafora za misteriozan proces spasenja.

Bresonovi filmovi se takođe mogu tumačiti kao kritika francuskog društva i sveta.
Nutrijent

**Nutrijent** je hemikalija koja je potrebna organizmu za život i rast, ili supstanca koja se koristi u metabolizmu organizma i koja se unesi iz okoline. Nutrijenti se koriste za formiranje i popravku tkiva, regulaciju telesnih procesa i kao izvor energije. Metodi unosa nutrijenata variraju, dok životinje i protisti konzumiraju hranu i vare je sistemom za varenje, većina biljki unosi nutrijente direktno iz zemljišta kroz korenje ili iz atmosfere.

Organski nutrijenti obuhvataju ugljene hidrate, masti, proteine (ili njihove gradivne blokove, aminokiseline), i vitamine. Neorganska hemijska jedinjenja kao što su dijetarni minerali, voda, i kiseonik se takođe smatraju nutrijentima. Nutrient se smatra „esencijalnim“ ako je neophodno da se unese iz spoljašnjih izvora, bilo zato što organizam ne može da ga sintetiše ili ga formira u nedovoljnim količinama. Nutrijenti koji su potrebni u veoma malim količinama su mikronutrijenti, dok su oni potrebni u velikim količinama makronutrijenti. Dejstvo nutrijenata je zavisno od doze.

## Povezano
* Ishrana
* Nutricionizam

## Reference

## Literatura
* 
*
Laboratorijsko posuđe

**Stakleno posuđe** (laboratorijsko) je oprema napravljena od stakla, pomoću koje se izvode eksperimenti u hemijskim, fizičkim ili biološkim laboratorijama. Pojedina oprema se danas izrađuje od plastike, koja je jeftinija i izdržljivija.

Pipeta, Petrijeva šolja i epruveta su primeri laboratorijskog posuđa. Ovaj laboratorijski pribor se koristi za čuvanje materijala, merenje zapremine, pravljenje smeša ili rastvora, kao i za izvođenje hemijskih reakcija.

## Reference

## Vanjske veze
Manastir Kumanica

**Manastir Kumanica** koji je posvećen prazniku: Sabor Svetog Arhangela Gavrila, nalazi se na granici između Republike Srbije i Republike Crna Gora, u opštini Sjenica na teritoriji Republike Srbije. Smešten je na desnoj obali reke Lim, u jugozapadnoj Srbiji i pripada Eparhiji mileševskoj.

Manastir Kumanica se prvi put pominje 1514. godine, u očuvanim delovima ploče koja je pronađena u ruševinama. Tako da se može pouzdano tvrditi da manastir potiče iz perioda od kraja 13. do sredine 15. veka. Severna strana manastira sa portom je uništena u toku izgradnje pruge Beograd-Bar, tako da pouzdanije datiranje izgradnje crkve nije moguće. Pretpostavlja se da je zlatno doba manastira bilo u drugoj polovini 16. i tokom 17. veka, a da je manastir pretrpio urušavanje u drugoj polovini 18. veka. Posle dugo vremena nakon što je devastiran i napušten, zalaganjem Narodnog muzeja u Prijepolju na čelu sa direktorom Slavoljubom Pušicom, manastir je obnovljen i osvećen 12. novembra 2000. godine.

Aleksandar Deroko je 1926. godine, u okviru projekta "Na Svetim vodama Lima", zatekao manastirsku crkvu u ruševinama. Tada su izvršena prva ozbiljnija snimanja kada je napravljen i crtež osnove crkve, a kasnije, 1933. godine je dopunio Đorđe Bošković, pretpostavljajući da crkva potiče iz 16-17 veka..

## Reference

## Literatura
* Aleksandar Deroko,* Na svetim vodama Lima*, Glasnik skopskog naučnog društva XI (Skoplje, 1932) 132 
* J. Medojević,* Manastir Kumanica*, Bijelo Polje, 1997

## Vanjske veze
 
* Zagonetni kamen Kumanice ("Politika", 7. jun 2011)
* O manastiru na sajtu Manastiri-Crkve
* Snimak iz vazduha, opština Sjenica
Put mevalonata

**Mevalonatni put** (*HMG-CoA reduktazni put*, *[[Mevalonska kiselina|mevalonat]]-zavisni (MAD) put*, *[[izopren]]oidni put*) je ćelijski metabolički put prisutan kod svih viših eukariota i mnogih bakterija. On je važan za formiranje dimetilalil pirofosfata (DMAPP) i izopentenil pirofosfata (IPP), koji služe kao biosintetička polazna tačka u mnoštvu procesa: sinteza terpenoida, proteinska prenilacija, održavanje ćelijske membrane, sinteza hormona, ankerisanje proteina, i ''N''-glikozilacija. On je takođe deo steroidne biosinteze.

## Regulacija i povratna sprega
Nekoliko ključnih enzima može da bude aktivirano DNK transkripcionom regulacijom nakon SREBP aktivacije (sterolni regulatorni element-vezivanja protein-1 i -2). Taj intraćelijski senzor detektuje niske nivoe holesterola i stimuliše endogenu produkciju putem HMG-CoA reduktaznog puta, kao i povećavanjem unosa lipoproteina povišenjem izražavanja LDL-receptora. Regulacija ovoj puta se isto tako ostvaruje kontrolisanjem stope translacije iRNK, degradacije reduktaze i fosforilacijom.

## Farmakologija
Mevalonatni put je biološka meta brojnih lekova:
* Statini (koriste se za snižavanje nivoa holesterola);
* Bisfosfonati (koriste se za lečenje raznih bolesti koštane degeneracije)

## Reakcije

## Reference

## Literatura

* Berg JM, Tymoczko JL, Stryer L. *Biochemistry*. 5th ed. New York: W.H. Freeman. xxxviii, 974, [976] (various pagings). .
* Swanson KM, Hohl RJ. Anti-cancer therapy: targeting the mevalonate pathway. *Curr Cancer Drug Targets* 2006;6:15-37. .

## Vanjske veze
* Sinteza holesterola
Inhibitor preuzimanja adenozina

**Inhibitor preuzimanja adenozina** (*AdoRI*) je tip leka koji deluje kao inhibitor preuzimanja za purinske nukleozide i neurotransmiter adenozin putem blokade dejstva jednog ili više ekvilibrativnih nukleozidnih transporter‎‎a. To zatim dovodi di povišenja ekstracelularne koncentracije adenozina i stoga do povećane adenozinergičke neurotransmisije.

## Lista inhibitora

## Reference

## Povezano
* Adenozin
* Inhibitor preuzimanja
Ekvilibrativni nukleozidni transporter

**Ekvilibrativni nukleozidni transporter** (*ENT* familija, *SLC29*) je grupa membranskih transportnih proteina koji transportuju nukleozidne supstrate poput adenozina u ćelije. Poznata su četiri ENT proteina: ENT1, ENT2, ENT3, i ENT4. ENT proteini se blokiraju inhibitorima preuzimanja adenozina kao što su dipiridamol i dilazep, lekovima sa kliničkom primenom kao vazodilatatori.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 

## Povezano
* Nukleozidni transporter
Endocitoza posredovana receptorom

**Endocitoza posredovana receptorom** (RME, *endocitoza posredovana [[klatrin]]om*) je proces kojim ćelije internalizuju (endocitiraju) molekule putem pupljenja usmerenog ka unutrašnjosti ćelijske membrane. Time se formiraju vezikule koje sadrže receptorske proteine.

## Reference

## Povezano
* Pinocitoza
* Fagocitoza
* Endocitoza

## Vanjske veze
* Receptorom posredovana endocitoza
RME

Termin **RME** ima više značenja.

* Endocitoza posredovana receptorom, biološki proces
* Bogato medijsko okruženje (), specifikacija za mobilni softver.
Hidrazinoftalazin

**Hidrazinoftalazini** su klasa lekova koja obuhvata:
* Hidralazin
* Dihidralazin
* Kadralazin
* Endralazin

## Reference
Arteriola

**Arteriole** su krvni sudovi malog prečnika koje polaze iz arterija i završavaju kapilarima, tako da predstavljaju završna grane arterijskog sistema.. Imaju ulogu kontrolnih ventila kroz koje se krv propušta u kapilare. Arteriole imaju u svom zidu dobro razvijeni mišićni sloj pomoću kojeg se može potpuno zatvoriti ili nekoliko puta proširiti njihov lumen. Na ovaj način arteriole regulišu dotok krvi u kapilarima i krvni pritisak.

**Metarteriole** su arteriole koje ne završavaju kapilarima (obilaze kapilarni sistem), već se spajaju direktno na venski sistem (venule).

## Reference
Fetalni hemoglobin

**Fetalni hemoglobin** (*hemoglobin F*, *HbF*, *α2γ2*) je glavni kiseonični transportni protein u ljudskom fetusu tokom zadnjih sedam meseci razvića u materici i u novorođentu do oko 6 meseci starosti. Funkcionalno se fetalni hemoglobin uglavnom razlikuje od hemoglobina odrasle osobe po tome što ima sposobnost vezivanja kiseonika sa većim afinitetom, što daje fetusu bolji pristup kiseoniku iz majčinog krvotoka.

Kod novorođenčadi, fetalni hemoglobin je skoro potpuno zamenjen hemoglobinom odraslih nakon 6 meseci starosti. Izuzetak su jedino pojedini slučajevi talasemije kod kojih HbF može da zadrži do uzrasta od 3 - 5 godina. Kod odraslih, produkcija fetalnog hemoglobina se može farmakološki reaktivirati, što je korisno u tretmanu bolesti kao što je srpasta anemija.

## Reference

## Vanjske veze
* Hemoglobinopathies
* Transport across the placenta 
* American Sickle Cell Anemia Association
Gamaglobulini

**Gamaglobulini** su belančevine krvi koje pružaju visok nivo odbrane od zaraznih bolesti. Gamaglobulini su klasa globulina. Oni su identifikovani na osnovu njihove pozicije nakon elektroforeze serumskih proteina. Najznačajniji gamaglobulini su imunoglobulini (*Ig*), poznati kao antitela, mada neki Ig proteini nisu gamaglobulini, i neki gamaglobulini nisu imunoglobulini.

Oni se daju se bolesnicima kada je potrebno pojačati njihov imunitet, na primer kod žutice, boginja i zaušaka.

## Povezano
* Antitelo

## Literatura

## Vanjske veze
*
Pfizer

**Pfizer, Inc.** () je američka multinacionalna farmaceutska korporacija. Upravno sedište kompanije je Menhetn, Njujork, dok je sedište za naučna istraživanja Grotonu, Konektikat, SAD. Pfizer proizvodi Lipitor (atorvastatin, koji se koristi za snižavanje krvnog holesterola); lek za neuropatski bol/fibromialgiju Lirika (pregabalin); oralni antifungalni lek Diflukan (flukonazol), antibiotik Zitromaks (azitromicin), Vijagra (sildenafil) za impotenciju, i antiinflamatorni Celebreks (celekoksib) (takođe poznat kao Celebra u nekim zemljama).

Pfizerove deonice su postale komponenta industrijskog indeksa Dau Džounsa 8. aprila, 2004.

Pfizer je priznao krivicu 2009. za najveću zdravstvenu proneveru u istoriji SAD-a i kažnjen je najvećim kriminalnom kaznom ikad presuđenom za nelegalnu proju četiri svoja leka: Bekstra, Geodon, Zivoks, i Lirika. To je bila Pfizerova četvrta nagodba takve vrste sa Ministarstvom pravde Sjedinjenih Država u prethodnih deset godina.

## Reference

## Literatura

* “Nigeria: Court Adjourns Killer Drug Case Against Pfizer”. All Africa Global Media. October 3, 2007.
* “Value of Black Bodies”. BlackWomb: History, Culture, and Power. June 6, 2007.
* “Double Standards in Nigerian Health”.  The American. June 26, 2007.
* “Nigeria Sues Pfizer Over Child Drug Trial”.  West Africa Review. June 10, 2007.
* “Pfizer Faces $8.5&nbsp;billion Suit Over Nigeria Drug Trial”. Yahoo News. October 24, 207.
* “Pfizer Statement Concerning 1996 Nigerian Clinical Study”  Pfizer.
* “Pfizer Settlement Related to Off-Label Marketing”  K & M.

## Vanjske veze

* Pfizer UK
* Pfizer SAD
H1 antagonist

**H<sub>1</sub> antagonist** je histaminski antagonist za H<sub>1</sub> receptor koji redukuje ili eliminiše dejstvo histamina, endogenog hemijskog posrednika koji se otpušta tokom alergijskih reakcija. Agensi čije glavno terapeutsko dejstvo je posredovano negativnom modulacijom histamiskog receptora se nazivaju antihistaminima. Postoje agensi koji mogu da imaju antihistaminsko dejstvo ali nisu neposredni antihistaminici.

## Farmakoloija
Kod alergijske reakcije tipa I hipersenzitivnosti, alergen formira interakciju sa i unakrsno povezuje površinu IgE antitela na mastocitima i bazofilima. Nakon formiranja mastocit-antitelo-antigen kompleksa, dolazi do kompleksne serija događaja koji konačno dovodo do ćelijske degranulacije i otpuštanja histamina (i drugih hemijskih posrednika) iz mastocita ili bazofila. Jednom otpušten, histamin može da reaguje sa lokalnim ili daljim tkivima putem histaminskog receptora.

Histamin, kad deluje na H1-receptore, izrokuje pruritus, vazodilataciju, hipotenziju, crvenjenje, glavobolju, tahikardiju, bronhokonstrikciju, povećanje vaskularne permeabilnosti, potencijaciju bola, i druge efekte.

Dok H1-antihistamini pomažu protiv tih efekata, oni deluju jedino ako se koriste pre dolaska u kontakt sa alergenom. Kod jakih alergija, kao što su anafilaksa ili angioedem, ti efekti mogu da budu toliko jaki su da su opasni po život. Dodatno doziranje epinefrina, često u obliku autoinjektora (Epi-pen), je neophodna kod ljudi sa takvom hipersenzitivnošću.

## Reference

## Vanjske veze
*
Hipomanija

**Hipomanija** je ponašanje slično maničnom ali znatno blaže. Pojedinac u stanju hipomanije izgleda euforično, energizovano i „kreativno”, nestrpljiv je i loše rasuđuje.

Hipomanija se definira kao psihićki poremećaj.

## Literatura
*
Hipoglikemija

**Hipoglikemija** je pad šećera u krvi usled slabog funkcionisanja jetre, dužeg neunošenja hrane, kao i prevelikog fizičkog i psihičkog zamora ili snažne anksioznosti. Hipoglikemija se manifestuje u vidu otežanog disanja, bledila, znojenja, osećanja gladi i pomućenja svesti.

## Izvori
Insipidni dijabetes

**Insipidni dijabetes** () je bolest, koja nastaje usled neodgovarajuće sekrecije antidiuretskog hormona iz hipofize ili poremećaja na nivou bubrega koji ne mogu adekvatno da odgovore na sekreciju ovog hormona. Poznat je i pod nazivom centralni, kranijalni ili neurogeni, odnosno u drugom slučaju kao nefrogeni dijabetes.

U uzročnike ovog poremećaja ubrajaju se traume glave (posebno hirurške intervencije u hipotalamusno-hipofiznoj regiji), tumori, zapaljenski procesi (encefalitis, meningitis, tuberkuloza), sudovne lezije, granulomske bolesti, genetički faktori, a postoje i urođeni oblici ove bolesti. U oko 30-40% slučajeva uzrok bolesti je nepoznat, pa se govori o idiopatskom insipidnom dijabetesu.

## Klinička slika

Osnovni simptomi su: *poliurija* (prekomerno lučenje mokraće), *nokturija* (učestalo noćno mokrenje) i *kompenzatorna polidipsija* (pojačana žeđ). Kod dece se može pojaviti i *enureza* (nevoljno mokrenje).

Količina izlučene mokraće može iznositi 5-20 litara za 24 sata. Urin je svetle boje, male specifične težine i osmolarnosti, a bolesnik mokri svakih 30-60 minuta u toku dana i noći. Teška dehidracija se javlja u slučajevima kada je mehanizam žeđi oštećen ili ako bolesnk odbija da unosi tečnost. U slučajevima dehidracije u krvi je prisutna povećana koncentracija natrijuma, a klinički se pojavljuju simptomi: glavobolja, muka, povraćanje i konfuzija. Pacijenti se žale na stalan osećaj umora i pospanosti, a često pate i od opstipacije (zatvora) zbog skoro potpune resorpcije vode iz digestivnog trakta.

Mogu postojati i drugi znaci oštećenja hipotalamusa (polifagija - pojačana glad, hipersomnija - pospanost, hipertermija i dr), a u slučaju tumorske etiologije i odgovarajuća simptomatologija.

## Dijagnoza

Standardni test za dokazivanje insipidnog dijabetesa je test dehidracije, a definitivna dijagnoza postavlja se merenjem odgovora hormona vazopresina u plazmi na osmotsku stimulaciju ostvarenu infuzijom rastvora natrijum hlorida. Kod kranijalnog insipidnog dijabetesa određuje se lokalizacija mogućeg oštećenja pomoću kompjuterizovane tomografije ili nuklearne magnetne rezonance.

## Lečenje

Tokom lečenja se uglavnom koristi dezmopresin — dugodelujući sintetski analog vazopresina. Terapijski odgovor je varijabilan, pa se sprovodi pažljiva kontrola, merenjem diureze i osmolarnosti plazme i natrijuma.

## Reference
Osmoza

**Osmoza** predstavlja difuziju molekula rastvarača kroz polupropustljivu membranu koja propušta molekule rastvarača ali ne propušta molekule rastvorene supstance. Osmoza se javlja kad su koncentracije rastvora sa dve strane membrane različite. Pošto polupropustljiva membrana propušta samo molekule rastvarača, ali ne i rastvarene supstance... dolazi do difuzije rastvarača kroz membranu tj. molekuli rastvarača prolaze kroz membranu kako bi se izjednačile koncentracije sa obe strane membrane. Molekuli rastvarača se kreću iz sredine sa manjom koncentracijom u sredinu sa većom koncentracijom rastvorenih supstanci. Predstavlja vrstu pasivnog transporta.

Pri difuziji molekula rastvarača kroz membranu dolazi do porastva nivoa tečnosti na jednoj strani membrane i smanjenja nivoa tečnosti na drugom nivou. Porast nivoa tečnosti na jednoj strani stvara hidrostatički pricak koji se suprotstavlja osmozi tj. osmotskom pricku koji djeluje na membranu. Kada se ova dva pricka izjednače doći će do upostave ravnoteže i proces difuzije će se završiti tj. neće više doći do podizanja nivoa tečnosti.

Pritisak pri kome se uspostavlja ova ravnoteža se naziva efektivni osmotski pritisak. 
Osmotski pritisak je veći što je koncentracija rastvora veća i obrnuto.

U prirodi postoji više primjera osmoze, kao što je uzimanje vode iz zemljišta od strane biljaka ili ulaženje vode u ćeliju itd. 
Ako se ćelije nalaze u vodenom rastvoru, voda (koja u ćeliji vrši funkciju rastvarača) će težiti da prođe kroz ćelijsku membranu u cilju da se izjednače koncentracije sa obe strane membrane. Tako, ako ćeliju stavimo u hipotoničan rastvor (rastvor koji je manje koncentracije u odnos na samu ćeliju) doći će do ulaženja šećera u ćeliju, do njenog bubrenja i prskanja. U hipertoničnom rastvoru (koncentrovaniji od rastvora u samoj ćeliji), voda će izlaziti iz ćelije i ona će se smežurati. Zbog toga je veoma važno da se održava stalan osmotki pritisak, odnosno količina vode u organizmu što se naziva osmoregulacija. Kod sisara se osmoregulacija vrši preko bubrega – višak vode iz krvi prelazi u mokraću.

## Povezano
* ćelija (biologija)
* difuzija.

## Literatura
* Šerban, M, Nada: Ćelija - strukture i oblici, ZUNS, Beograd, 2001
* Grozdanović-Radovanović, Jelena: Citologija, ZUNS, Beograd, 2000
* Pantić, R, V: Biologija ćelije, Univerzitet u Beogradu, beograd, 1997
* Diklić, Vukosava, Kosanović, Marija, Dukić, Smiljka, Nikoliš, Jovanka: Biologija sa humanom genetikom, Grafopan, Beograd, 2001
* Petrović, N, Đorđe: Osnovi enzimologije, ZUNS, Beograd, 1998

## Vanjske veze

* BioNet škola 
* Biologija ćelije
Pasivan transport

**Pasivan transport** je vrsta transporta materija kroz ćelijsku membranu. Vrši se iz sredine sa većom u sredinu sa manjom koncentracijom bez potrošnje energije (vidi:Ćelija (biologija)).

## Vanjske veze
* BioNet škola
Boniva

**Boniva** se može odnositi na:

* Ibandronsku kiselinu, aktivni ingredijent leka Boniva, koji se koristi u tretmanu osteoporoze. 
* Boniva (softver), od kompanije SSA Globalna Tehnologija, koji se koristi za planiranje resursa preduzeća.
Karboksimidat

**Karboksimidati** (ili manje specifično *imidati*) su organska jedinjenja koja se mogu smatrati estrima formiranim između *karboksimidinske kiseline* (R-C(=NR')OH) i alkohola. Oni imaju opštu formulu R-C(=NR')OR". 

Karboksimidati su takođe poznati kao imino etri, pošto su oni imini (>C=N-) sa atomom kiseonika vezanim za atom ugljenika.

## Imidat/amidat anjoni

**Amidatni** anjoni su ekvivalentne rezonantne strukture imidatnih anjona. Oni su analogni sa amid - enol strukturama, sa formulom R-N=C(O-)R. Imidat/amidat anjoni nalaze primenu kao ligandi.

## Reference
Histaminski agonist

**Histaminski agonist** je lek koji uzrokuje povećanu aktivnost jednog ili više tipova histaminskog receptora.

Betahistin je primer histaminskog agonista. On se koristi za tretiranje vrtoglavice. Betazol i impromidin su primeri histaminskih liganda sa primenom u dijagnostici.

## Povezano
* Histaminski antagonist

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
JAK-STAT signalni put

**JAK-STAT signalni put** prenosi spoljašnje hemijske signala kroz ćelijsku membranu i citoplazmu, sve do promotora gena u ćelijskom jedru, koji uzrokuju transkripciju DNK. JAK-STAT sistem je glavna signalna alternativa sistemu sekundarnih glasnika. JAK-STAT sistem se sastoji od tri komponente: receptora, JAK i STAT. JAK je oznaka za **Ja**nus **K**inaza, a STAT za **S**ignal **T**ransducer i **A**ktivator **T**ranskripcije.

Receptor se aktivira signalom interferona, interleukina, faktora rasta, ili nekim drugim hemijskim glasnikom. To uzrokuje aktivaciju JAK kinaze, koja se autofosforiiliše (fosfatne grupe dejstvuju kao "on" i "off" prekidači proteina). STAT protein se zatim vezuje za fosforilisani receptor. STAT se fosforiliše i translocira u ćelijsko jedro, gde se vezuje za DNK i promoviše transkripciju gena. 

Kod sisara postoji sedam STAT gena, svaki od koji se vezuje za zasebnu DNK sekvencu. STAT se vezuje za DNK sekvencu zvanu promotor, koja kontroliše ekspresiju drugih DNK sekvenci. Time se utiče na osnovne ćelijske funkcije, kao što su ćelijski rast, diferencijacija i smrt.

JAK-STAT put je evoluciono očuvan, od buđi i crva do sisara (ali ne kod gljiva i biljki). Poremećaj ili deregulacija JAK-STAT funkcije (kao posledica naslednih ili stečenih genetičkih defekata) može da dovede do sindroma imune deficijencije i raka.

## Reference

## Literatura

* Schroder, K., P. J. Hertzog, T. Ravasi & D. A. Hume (2004) "Interferon-&gamma;: an overview of signals, mechanisms and functions". *Journal of Leukocyte Biology* **75**:163-189.
* O'Shea, J. J., M. Gadina & R. D. Schreiber (2002) "Cytokine Signaling in 2002: New Surprises in the Jak/Stat Pathway". *Cell* **109**, S121-S131.
Interferon gama receptor 2

**Interferon gama receptor 2**, takođe poznat kao **IFNGR2**, je protein koji je kod ljudi kodiran genom *IFNGR2*.

## Funkcija
Ovaj gen (IFNGR2) kodira beta lanac gama interferon receptora koji ne vezuje ligand. Ljudski interferon-gama receptor je heterodimer IFNGR1 i IFNGR2.

## Klinički značaj
Defekti u IFNGR2 are uzrok autozomno recesivne mendelovske podložnosti mikobakterijskim bolestima (MSMD), takođe poznatim kao familijarno diseminovana atipična mikobakterijska infekcija.

## Literatura
Dijabetesna nefropatija

**Dijabetesna nefropatija** je jedna od mnogobrojnih komplikacija šećerne bolesti i predstavlja vodeći pojedinačni uzrok terminalne bubrežne insuficijencije. Javlja se kod 30-40% bolesnika sa dijabetesom. S obzirom da je dijabetes tip 2 mnogo češći, veći broj bolesnika sa terminalnom bubrežnom insuficijencijom čine oboleli od ovog tipa šećerne bolesti.

Pored nespecifičnih nefropatija (nefroangioskleroza, pijelonefritis, akutna tubulska nefroza i dr) koje se mogu javiti i kod nedijabetičnih osoba, za šećernu bolest je karakteristična nefropatija interkapilarna glomeruloskleroza. Ovaj tip nefropatije se naziva i Kimelstil-Vilsonova bolest. Histološki je karakteriše prisustvo loptastih hijalinih telašaca, koja se nalaze na periferiji kapilarnih petlji bubrežnih glomerula i zadebljanje bazalne opne kapilara.

Dijabetesna nefropatija u svom razvoju prolazi kroz pet stadijuma (faza):

* faza glomerulske hiperfiltracije,
* faza normoalbuminurije,
* faza incipijentne nefropatije (koju karakteriše mikroalbuminurija),
* faza manifestne proteinurije,
* faza bubrežne insuficijencije.

Prva dva stadijuma se za sada dijagnostikuju u istraživačke svrhe, dok su ostala tri od velikog kliničkog značaja. Klinička dijabetesna nefropatija se karakteriše stalnom proteinurijom (povećanim prisustvom proteina u urinu od preko 0,5 g na dan), i obično je prati povišeni krvni pritisak i retinopatija.

## Dijagnoza

Dijagnoza nefropatije se najčešće postavlja u stadijumu manifestne proteinurije (kliničke nefropatije) kada se pregledom urina test trakom utvrđuje prisustvo proteina u mokraći. Ne mora svaka proteinurija kod dijabetičara biti znak nefropatije, jer ona može biti posledica i nekog drugog bubrežnog oboljenja, teške hipertenzije, srčane insuficijencije i dr. U prilog dijabetesne nefropatije ide i istovremeno postojanje retinopatije, trajanje dijabetesa tip 1 preko 10 godina, povećanje alfa2-, beta- i gama-globulina u krvnom serumu itd.

## Lečenje

Dijagnostikovanjem mikroalbuminurije (povećanje urinarnog izlučivanja albumina 30–300&nbsp;mg na dan) otpočinju se i određene terapijske mere koje se nazivaju i preventivnim, s obzirom da im je osnovni cilj prevencija nastanka kliničke nefropatije. Poseban značaj ima striktna regulacija glikemije (nivoa glukoze u krvi) čime se značajno smanjuje rizik od napretka bolesti, a sličan efekat se postiže i striktnom regulacijom krvnog pritiska.

Ukoliko je došlo do razvoja kliničke (manifestne) nefropatije terapija podrazumeva pre svega striktnu kontrolu arterijskog pritiska, zatim kontrolu glikoregulacije, čime se usporava progresija bolesti ka hroničnoj bubrežnoj insuficijenciji. Kada dođe do razvoja terminalne bubrežne insuficijencije primenjuje se stalna ambulatorna peritonealna dijaliza (), hemodijaliza ili transplantacija bubrega. Idealna mera lečenja bi podrazumevala simultanu transplantaciju bubrega i pankreasa.

## Reference
Fatma Sultanija

**Fatma** (; 1500, Trabzon — 1573, Bursa) bila je sultanija Osmanlijskog carstva i ćerka sultana Selima I i njegove supruge Hafse Hatun. Njen brat je bio sultan Sulejman. Bila je poznata pod nadimkom: Sultanija sreće i zabave (), jer kako se pričalo nije skidala osmeh sa lica, a volela je i često da priređuje zabave. Njen prvi muž bio je Mustafa-paša, ali se od njega razvela, zbog čestih svađa. Posle toga se udala za Kara Ahmed-pašu (kara-crn), koji je 1553. postao veliki vezir Osmanlijskog carstva. Međutim na njegovo mesto je ubrzo došao Damat Rustem-paša Opuković, koji je i pre njega bio veliki vezir već 9 godina. Mnogi smatraju da je imala jako loš odnos sa sultanijom Hurem.
Tahifilaksija

**Tahifilaksija** (, brz, i φύλαξις, zaštita) je medicinski termin koji opisuje akutno (iznenadno) smanjenje responsa na lek nakon njegove administracije. Tahifilaksija se može javiti nakon inicijalne doze leka ili nakon inokulacije serijom malih doza. Povećanje doze potencijalno može da povrati originalni respons. Ova pojava u nekim slučajevima može da bude uzrokovana iscrpljenjem ili znatnim redukovanjem količine neurotransmitera odgovornog za omogućavanje dejstva leka, ili iscrpljivanjem dostupnog receptora za koji se lek ili neurotransmiter može vezati. Ovo isrpljivanje je uzrokovano ćelijskom redukcijom broja receptora u responsu na njihovo zasićenje.
Primeri lekova koji indirektno deluju putem oslobađanja neurotransmitera su amfetamin, efedrin, i MDMA.

## Povezano
* Desenzitizacija (medicina)
* Tolerancija leka

## Reference

## Vanjske veze
*
Gilbertov sindrom

**Gilbertov sindrom**, poznat kao i **Gilbert-Meulengrachtov sindrom**, je nasljedni poremećaj metabolizma bilirubina. Glavni simptom bolesti je žutilo uzrokovano povišenom koncentracijom nekonjugiranog bilirubina u krvi. Bolest je česta i zahvaća oko 5% populacije (prema nekima i do 10%).

Uzrok hiperbilirubinemije je smanjena aktivnost enzima glukuronoziltransferaze (bilirubin-uridin-difosfat-glukuronozilltransferaza, B-UGT), koji konjugira bilirubin i još neke molekule. Konjugacijom bilirubin postaje vodotopljive, te se izlučuje putem žuči u dvanaesnik.

Gilbertov sindrom je u većini slučajeva bezopasna bolest koja ne zahtijeva liječenje, a manifestira se žutilom usljed povišenja bilirubina u krvi (što može biti povezano sa stresom npr. gladovanje, fizički napor, infektivna bolest) i nespecifičnim simptomima kao što su mučnina, umor, proljev, glavobolja, smanjenje apetita, kojima se za sada ne može utvrditi pravi uzrok.

Neki lijekovi se metaboliziraju djelovanjem enzima B-UGT, zbog čega može doći do povišene koncetracije tih lijekova ili njihovih razgradnih produkata u krvi.

Sindrom je nazvan prema znanstvenicima Nicolasu Augustinu Gilbertu i Jensu Einaru Meulengrachtu, te se u njemačkoj literaturi susreće i naziv Morbus Meulengracht.

## Reference

## Vanjske veze
* GilbertsSyndrome.com  – collection of information on Gilbert's Syndrome, including symptom survey
* Gilbert's Syndrome Fact Sheet at AllRefer Health
* Children's Liver Disease Foundation
* Gilbert's Syndrome  BMJ Best Practices monograph
Desenzitizacija (medicina)

**Desenzitizacija** je smanjenje ili uklanjanje negativne reakcije organizma na neku materiju ili podsticaj.

## Medicina
Na primjer, ako osoba sa šećernom bolešću ima lošu alergijsku reakciju za uzimanje pune doze goveđeg insulina, lekar daje osobi vrlo malu količinu insulina u početku. Vremenom se daju sve veće doze, sve dok osoba ne postane tolerantna na pune doze. Ovo je jedan od načina navikavanja tela na punu dozu i izbegavanja alergijske reakcije.

Na ćelijskom nivou, primjena malih doza od toksina proizvodi IgG odgovor koji na kraju nadjačava hipersenzitivnost IgE odgovora. Drugačiji mehanizam je odgovoran za desenzitizaciju na antibiotike, koji se izvodi tokom kraćeg vremenskog perioda od desenzitizacije na druge alergije. U ovom obliku desenzitizacije, pacijent se polako izlaže na nivou antibiotika koji proizvodi slabe anafilaksije. Na kraju postupka, pacijentovi mastociti su iscrpeli njihov granulirani sadržaj, a pacijent ne može podleći alergijskoj reakciji dok ove ćelije ne povratite te sadržaje.

## Farmakologija
U farmakologiji, desenzitizacija je gubljenje odziva na produženu ili povećanu dozu leka. Takođe se naziva tahifilaksija, ili tolerancija leka. To je jedan od važnih aspekata dizajna lekova.

## Povezano
* Fiziološka tolerancija
* Reverzna tolerancija
* Imunoterapija alergenima

## Reference
Desenzitizacija

**Desenzitizacija** se može odnositi na:

* **[[Desenzitizacija (medicina)]]**
* **[[Desenzitizacija (psihologija)]]**
* **[[Desenzitizacija (telekomunikacije)]]**
Afrodizijak

**Afrodizijak** su brojna jela, pića ili druge supstance koje subjektivno podstiču seksualnu želju ili objektivno pojačavaju seksualni nagon. Mogu biti psihofiziološki (pobuđuju čula vida, dodira, mirisa ili sluha) ili interni (jelo, pića, lekovi, ljubavni napici, medicinski preparati). Mnoga od ovih jela i pića podstiču i pojačavaju seksualnu potentnost pre na osnovu autosugestije, nego organski, fiziološki. 

## Reference

## Vanjske veze

* Discovery Channel o afrodizijacima
Nagrada Laurence Olivier za najbolju glumicu u mjuziklu

**[[Nagrada Laurence Olivier]] za najbolju glumicu u mjuziklu** () je godišnja nagrada koju Društvo londonskog teatra () dodjeluje za najbolja postignuća na polju komercijalnog teatra u Britaniji. Nagrade su uspostavljene 1976. godine, a godine 1984. su dobile sadašnje ime kako bi se njima odala počast Sir Laurenceu Olivieru.

Nagrade Olivier se smatraju najprestižnijim teatarskim nagradama u Ujedinjenom Kraljevstvom, odnosno britanskim ekvivalentom američkih nagrada Tony. Godine 1977. i 1978. su nagrade Olivier imale jedinstvenu kategoriju za najbolju izvedbu mjuzikla, i oba puta su pobijedili ženski izvođači. Pobjednica 1977. godine je bila Anna Sharkey za *Maggie*, a godine 1978. Elaine Paige za *[[Evita (mjuzikl)|Evitu]]*. Sljedeće godine je stvorena kategorija za najbolju glumicu u mjuziklu.

## Pobjednice i nominacije
### 1970-e

### 1980-e

### 1990-e

### 2000-e

### 2010-e

## Reference

* 

## Vanjske veze
* Laurence Olivier Awards official website
Nick Cave and the Bad Seeds

**Nick Cave and the Bad Seeds** je australska alternativna rock grupa koju su 1983. godine u Melbourneu osnovali frontmen Nick Cave, multiinstrumentalist Mick Harvey i gitarist Blixa Bargeld. Tokom više desetljeća postojanja, u bendu su svirali brojni međunarodni glazbenici, a od originalnog sastava danas je preostao samo Cave. Do 2013. godine, bend je snimio 15 albuma i održao nekoliko međunarodnih turneja. 

Bend je osnovan nakon raspada Caveovog i Harveyjevog ranijeg benda, The Birthday Party, članovi kojeg su se upoznali u internatu u Victoriji. Udaljavajući se od noise rock stila svojih suvremenika, bend je počeo stvarati alternativni rock koji je utjecaj crpio od cijelog niža žanrova, poput punk rocka, gothic rocka, no wavea i bluesa. Prvi albumi benda obilježeni su post-punk zvukovima, dok su u kasnijim radovima sve više eksperimentirali; dobar primjer je garage rock album *[[Dig, Lazarus, Dig!!!]]* iz 2008. godine. 

## Diskografija

### Studijski albumi
* *[[From Her to Eternity]]* (1984)
* *[[The Firstborn Is Dead]]* (1985)
* *[[Kicking Against the Pricks]]* (1986)
* *[[Your Funeral... My Trial]]* (1986)
* *[[Tender Prey]]* (1988)
* *[[The Good Son (album)|The Good Son]]* (1990)
* *[[Henry's Dream]]* (1992)
* *[[Let Love In (album Nicka Cavea and the Bad Seedsa)|Let Love In]]* (1994)
* *[[Murder Ballads]]* (1996)
* *[[The Boatman's Call]]* (1997)
* *[[No More Shall We Part]]* (2001)
* *[[Nocturama]]* (2003)
* *[[Abattoir Blues/The Lyre of Orpheus]]* (2004)
* *[[Dig, Lazarus, Dig!!!]]* (2008)
* *[[Push the Sky Away]]* (2013)
* *[[Push the Sky Away|Skeleton Tree]]* (2016)
* *[[Ghosteen]]* (2019)
* *[[Wild God]]* (2024)

## Vanjske veze

* Official website 
* Nick Cave and the Bad Seeds on MySpace
William Henry Bragg

**Sir William Henry Bragg** (Wigton, 2. srpnja 1862. - London, 10. ožujka 1942.) je bio britanski fizičar, kemičar i matematičar te dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1915. godine zbog rada na analizi strukture kristala pomoću X-zraka. Nagradu je podijelio sa sinom, Williamom Lawrenceom Braggom, što je jedinstven slučaj u povijesti Nobelove nagrade. U njegovu je čast imenovan mineral braggit. Godine 1920. proglašen je vitezom.
Raini Rodriguez

**Raini Rodriguez** (Bryan, Texas, SAD, 1. jula 1993) je američka glumica, koja je glumila u seriji *[[Austin & Ally]]* Austinovu menadžerku Trish.

## Reference

## Vanjske veze
* Raini Rodrigues Trish
Dimitrije Dimitrijević

**Dimitrije Dimitrijević** (1881. Đakovica – 1917. Niš), poznat kao **pop Mita komita**, bio je sveštenik i jedan od vođa Topličkog ustanka u okupiranoj Srbiji.

## Toplički ustanak

Nakon što je vojvoda Kosta Pećanac napustio ustanike i pritajio se, Dimitrije Dimitrijević mu je 28. juna 1917. godine uputio pismo u kojem mu preti narodnim sudom:

Vojvoda Dimitrije Dimitrijević je poginuo pri pokušaju da prodre do Solunskog fronta.

## Reference

## Povezano
* Toplički ustanak
* Srbija u Prvom svetskom ratu
Transformacija (genetika)

U molekularnoj biologiji **transformacija** je genetička promena ćelije koja proističe iz direktnog unosa, inkorporacije i ekspresije stranog genetičkog materijala iz njenog okruženja unesenog kroz ćelijsku membranu. Transformacija se javlja prirodno kod nekih vrsta bakterija, ali se isto tako može proizvesti veštačkim sredstvima u drugim ćelijama. Bakterije koje imaju sposobnost transformacije, bilo prirodno ili veštački, se nazivaju kompetentnim.

Transformacija je jedan od tri procesa kojim se spoljašnji genetički materijal može uvesti u bakterijsku ćeliju, druga dva su konjugacija (transfer genetičkog materijala između dve bakterijske ćelije u direktnom kontaktu) i transdukcija (injekcija strane DNK bakteriofagnim virusom u bakterijski domaćin). „Transformacija“ se isto tako može koristiti za opisivanje unosa novog genetičkog materijala u nebakterijske ćelije, uključujući životinjske i biljne ćelije. Međutim, pošto "transformacija" ima specijalno značenje u kontekstu životinjskih ćelija, kod kojih indicira progresiju stanja kancera, termin se ređe koristi u smislu uvođenja stranog genetičkog materijala. Uvođenje strane DNK u eukariotske ćelije se obično naziva „transfekcija“.

## Reference

## Vanjske veze
* Bakterijska transformacija  
* “Ready, aim, fire!”