Ogab (raketa)

**Ogab** (, dosl. "orao") je iranski raketno-artiljerijski sistem razvijen 1980-ih godina na temelju kineske izvozne inačice sistema Tip 83 (WM-40). Ogab predstavlja jedno od prvih domaćih oružja takve vrste u Iranskim oružanim snagama i korišten je u zadnjoj fazi Iransko-iračkog rata (1980–1988), te kasnije u arapsko-izraelskim ratovima 21. vijeka.

## Razvoj
Sistemi Ogab i Nazeat prvi su iranski projektili iz raketno-artiljerijske domene razvijeni nakon Iranske revolucije iz 1979. godine. Program razvoja domaće raketne artiljerije bio je motiviran Iransko-iračkim ratom (1980–1988) odnosno potrebom za efikasnim i jeftinim oružjem kojeg će masovno proizvoditi na svom tlu, a njegovi počeci datiraju se u 1983. kada je testiran autohtoni inercijalni sistem navođenja. Međutim, nije poznato rabi li se isti kod Ogaba, Nazeata ili nekog trećeg projektila. Preliminarne verzije Ogaba nastale su 1985. na temelju kineskog sistema Tip 83 (WM-40). i njegova proizvodnja bila je jedan u nizu ugovora koje je sklopio tadašnji parlamentarni glasnogovornik A. H. Rafsandžani prilikom posjete službenom Pekingu. Kineska tehnološka pomoć uključivala je transfer mašinerije, tehnologije i ekspertize potrebnih za pokretanje domaćeg razvoja, iako nije poznato jesu li direktno sudjelovali i u lokalnoj proizvodnji.

Glavne obrambene kompanije uključene u projektiranje, organizaciju i proizvodnju bile su Organizacija obrambene industrije (DIO) kao krovni vojni konglomerat, te njegove podružnice Industrijska grupacija Šahid Bageri (SBIG) i Organizacija avijacijsko-astronautičkih industrija (AIO). Na razvoju je sudjelovalo više hiljada domaćih stručnjaka odnosno najmanje stotinu individualnih postrojenja diljem zemlje, među kojima su bitnija ona u Sirdžanu i kod Semnana. Također, poligon za testiranje izgrađen je kod Rafsandžana, dok je uz sjeverni rub Dašt-e Kavira (zajedno sa spomenutim proizvodnim kapacitetima) izgrađen i veliki Semnanski raketodrom. Prema zapadnjačkim analizama, izgradnja raketodroma na ovoj lokaciji inicirana je 1985. i dovršena 1986. ili 1987. godine. Prvi operativni primjerci Ogaba bili su spremni u decembru 1986. godine, no masovna serijska proizvodnja započela je godinu kasnije i proizvodni pogoni kod Semnana 1987. imali su kapacitet proizvodnje od 1000 komada godišnje. Krajem 1989. u proizvodnju je pušten i napredniji sistem Fadžr-3, razvijen na temelju Ogaba.

## Tehničke karakteristike
Tehničke karakteristike Ogaba slične su kineskom sistemu Tip 83 (WM-40) – dužina rakete je 482 cm, dijametar mu ovisno o izvorima iznosi 230 ili 320 mm, a ukupna masa (uključujući bojevu glavu) 360 kg. Projektil je pogonjen na kruto gorivo i domet mu iznosi od minimalno 34 do maksimalno 45 km. Raketa nema vanjsko navođenje, no postoje indicije da je implementiran inercijalni sistem odnosno da se u letu stabilizira vrtnjom. Udarna brzina projektila iznosi  (), a najveća mana mu je relativna nepreciznost koja pri najvećem dometu iznosi oko 500 m. Bojeva glava ima masu od 70 kg i nosi visokoeksplozivno punjenje, a može nositi i kemijsko oružje (kojim se Iran za razliku od Sadamovog Iraka nije služio za vrijeme rata). Ogab stoga pri maksimalnom dometu nema mogućnost gađanja mobilnih i manjih neprijateljskih meta.

Tijelo projektila izrađeno je od čelika i najčešće je obojano bijelom bojom s crvenim vertikalnim stabilizatorima, dok bojeva glava nosi zelene, bijele i crvene pruge. Lansirna platforma Ogaba je mobilni lanser (TEL) koji nosi do tri projektila, za razliku od izvorne kineske inačice koja nosi četiri komada. Primarni korišteni model vozila je Havar (6x6/4x4), licencirana verzija Mercedes-Benza koju proizvodi iranska kompanija Iran Hodro Dizel. Ovo vozilo koristi se i za Nazeat-6/10, a vizualno je sličan transportnom sistemu za ruske rakete 9K52 Luna. Prema procjenama iz ranih 2010-ih, Iran raspolaže sa 250 takvih mobilnih lansera. Američki izvori navode da je Iran razvio i modificiranu verziju Ogaba koja se ispaljuje s borbenih aviona F-4 Phantom II i F-14 Tomcat. S druge strane, gerilske organizacije poput Hezbolaha i Hamasa služe se primarno simplificiranim metalnim lansirnim rampama.

## Operativna historija
Ogab je prvi put korišten u decembru 1986. godine tokom zadnjih faza Iransko-iračkog rata, kao prvi operativni raketno-artiljerijski sistem u iranskoj službi. Tokom 1987. godine ispaljeno je između 55 i 70 projektila, a do kraja rata (august 1988) iskorišteno je ukupno od 250 do 270 komada. Iako je Ogab u naravi taktičko oružje, Iran ga je koristio pretežito u strateške svrhe odnosno artiljerijsko bombardiranje vojnih postrojenja razasutih po iračkim urbanim sredinama. Ogab je ostao u iranskoj operativnoj upotrebi i tokom 1990-ih godina, a korišten je i prilikom vojnih vježbi Veliki poslanik 3 u julu 2008. godine. Sistemom danas raspolažu artiljerijske jedinice regularne kopnene vojske (Arteš) i elitne Revolucionarne garde (Pasdaran). Osim iranske vojske, Ogab se još nalazi u službi libanonskog Hezbolaha koji ga je koristio u izraelsko-libanonskom ratu (2006), te palestinskog Hamasa koji ga je rabio prilikom rata u Gazi (2008–2009).

## Srodni sistemi
*  Fadžr-3, sofisticiranija i preciznija verzija Ogaba koja se proizvodi od kraja 1989. godine
*  Nazeat-6/10 (ili Iran-130), rabe iste mobilne platforme i potencijalni inercijalni sistem navođenja
*  Tip 83 (WM-40), kineski raketno-artiljerijski sistem na temelju kojeg je razvijen iranski Ogab
*  WM-80, naprednija verzija sistema Tip 83 (WM-40)

## Korisnici
* 
*  Hezbolah
*  Hamas

## Reference

## Vanjske veze
*  ''Iran's Artillery Rockets'' na stranicama Global Security (skice raketno-artiljerijskih sistema)
*  ''Iranian Artillery Rockets''  na stranicama FAS-a (osnovne informacije)
*  ''Type 83/WM-80'' na stranicama FAS-a (opis kineskog sistema na čijoj se inačici temelji iranski Ogab)
;Ostali projekti