open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rachel Carson

**Rachel Louise Carson** (27.5. 1907. - 14.4. 1964.) je američka zoologinja i biologinja koja se smatra jednim od pokretača modernog pokreta za zaštitu okoline.

Nakon studija je radila u federalnom Birou za ribarstvo, te je, kako bi popravila financijsku situaciju, pisala popularne naučne knjige. Mnoge od tih knjiga su doživjele veliki uspjeh, zbog čega se Carson mogla osamostaliti, pa čak i kupiti kuću u Marylandu gdje se brinula za malodobnog nećaka. Tamo je uočila prve negativne posljedice upotrebe DDT-a na lokalnu floru i faunu. Zbog toga je napisala knjigu *[[Tiho proljeće]]* u kojem je detaljno opisala štetne posljedice DDT-ja i sličnih pesticida na zdravlje ljudi i prirodu. Knjiga je stekla veliku popularnost i ubrzo nakon njene smrti američke federalne vlasti su zabranile DDT.

Dok američki borci za zaštitu okoliša Rachel Carson smatraju svojom najvećom ikonom, u Trećem svijetu se *Tiho proljeće* smatra krivcem za širenje malarije i drugih bolesti. Američke lezbijke također Rachel Carson smatraju svojom ikonom, iako njena seksualna orijentacija nikada nije bila javno poznata niti za nju postoje jasni historijski dokazi.
Germaine Greer

**Germaine Greer** (29. 1. 1939. – ) je australska spisateljica poznata kao jedna od najvećih ikona modernog feminizma.

Rođena je i odrasla u Melbourneu, gdje je završila Univerzitet. Od početka 1970-ih živi u Londonu gdje je napisala i svoje najvažnije djelo *Ženski eunuh*. U njemu tvrdi da žene, žele li uistinu dosegnuti ravnopravnost, moraju radikalno odbaciti monogamiju, tradicionalnu obitelj i druge institucije koje su muškarci, svjesno ili nesvjesno, ustanovili kako bi žene držali u podređenom položaju. S takvim i sličnim stavovima se feminizam počeo izjendnačavati u popularnoj kulturi.

Germaine Greer uživa titulu javne ličnosti, zbog čega je sudjelovala u specijalnom izdanju britanskog reality showa *[[Veliki brat|Big Brother]]*, a godine 2003. bila je predmetom napada umobolne čitateljice.

Godine 2006. je njena kolumna u kojoj žestoko kritizira nedavno umrlog TV-dokumentarista Stevea Irwina izazvala ogorčenje australske javnosti.

## Vanjske veze

* ''On Rage'': Video of Germaine Greer delivering keynote address at Melbourne Writers Festival on SlowTV 
* Philm Freax: Germaine Greer, "A Groupie in Women's Lib" Interview for *[[Rolling Stone]]* by Robert Greenfield.
Šumadijski okrug

**Šumadijski okrug** se nalazi u centralnom delu Srbije. Obuhvata opštine: 
# Opština Aranđelovac mesto Aranđelovac 
# Opština Topola mesto Topola 
# Opština Rača mesto Rača 
# Opština Aerodrom mesto Kragujevac
# Opština Pivara mesto Kragujevac 
# Opština Stanovo mesto Kragujevac 
# Opština Stara Varoš mesto Kragujevac 
# Opština Stragari mesto Stragari 
# Opština Batočina mesto Batočina 
# Opština Knić mesto Knić 
# Opština Lapovo mesto Lapovo

Ima ukupno 312.160 stanovnika. Sedište okruga je u gradu Kragujevcu.

U okolini Kragujevca nalaze se manastiri iz Srednjeg veka, kao što su: 
* Blagoveštanski manastir Divostin iz XVIII veka, 
* manastir Svetog Nikole, za koga se veruje da je postojao i u vreme Kosovskog boja (1389), 
* manastir Drača (ne zna se pouzdano kada je nastao).

U Kragujevcu je 1833. godine osnovana, prva srpska gimnazija južno od Save i Dunava.

Već više od 50 godina taj grad srpske učenosti ima tužan simbol: u spomen parku Šumarice spomenik streljanim đacima i profesorima ove gimnazije. U nameri da stvore zastrašujući primer za čitavu Srbiju, nemački fašisti su 21.10 1941. godine za samo jedan dan streljali u Kragujevcu oko 7.000 građana, a među njima i oko 300 đaka i 18 profesora Kragujevačke gimnazije, kao i 15 dečaka od 8 do 15 godina starosti. Kragujevac je danas moderan industrijski centar Srbije.

## Povezano
* Šumadija

## Vanjske veze
* Sajt Šumadijskog upravnog okruga
Tim Berners-Lee

**Timothy John (Tim) Berners-Lee** (London, 8. juna 1955.), znan i kao **TimBL**, izumitelj World Wide Weba i čelnik World Wide Web Consortiuma.

Krajem 1980-ih, tokom svojih studija na univerzitetu CERN, Geneva u Švicarskoj, Tim Berners-Lee je kombinovanjem različitih tehnika usavršio ovo što danas zovemo *World Wide Web*, sistem koji omogućava linkovanje, pregledanje i sortiranje svih mogućih informacija preko kompjutera povezanih telefonskom mrežom. Zbog toga, on se danas naziva ocem interneta.

Za svoje zasluge, ovaj Britanac rođen 1955. godine u Londonu a sada živi u SAD-u, odlikovan je i nagrađen plemićkom titulom od strane britanske kraljevske kuće.

Sir Tim Berners-Lee je takođe osnivač i čelnik World Wide Web Consortium-a.

## Vanjske veze
Linus Torvalds

**Linus Torvalds** (28.12. 1969. - ) je finski informatičar poznat po svojoj ulozi u razvoju Linuxa.

Odrastao je u komunističkoj familiji, a od djetinjstva se počeo zanimati za kompjutere i programiranje. Godine 1991. je stvorio operativni sistem Linux. Taj je sistem s vremenom stekao veliku popularnost među informatičarima i svima kojima smeta monopol Microsofta i njegovih operativnih sistema. Torvalds, iako je u privatnom životu skroman i povučen, među sljedbenicima Linuxa uživa popularnost koje se može usporediti s idolopoklonstvom.

## Relevantni članci
Bill Gates

**William Henry** "**Bill**" **Gates III** (rođen 28. 10. 1955.) američki je biznismen, filantrop, investitor i računalni programer. Zajedno s Paulom Alenom 1975., osnovao je tvrtku Microsoft, koja je postala najveća tvrtka računalnog softvera na svijetu. Tijekom svoje karijere u Microsoftu, Gates je obavljao dužnost predsjednika upravnog odbora, predsjednika tvrtke i glavnog softverskog arhitekte, te je posjedovao najviše Microsoftovih dionica sve do svibnja 2014. Također je autor i koautor nekolicine knjiga.

Počev od 1987., Forbes ga je plasirao na popis najbogatijih ljudi na svijetu, te je bio na prvom mjestu od 1995. do 2007., ponovno 2009. i drži prvo mjesto od 2014. U razdoblju od 2009. do 2014., udvostručio je svoje bogatstvo s 40 milijardi dolara na nešto više od 82 milijarde dolara. U razdoblju od 2013. do 2014., povećao je bogatstvo za 15 milijardi dolara. Gates je trenutno najbogatiji čovjek na svijetu.

Jedna je od najpoznatijih poduzetnika u revoluciji osobnog računalstva. Gatesa su kritizirali zbog njegovih poslovih taktika, za koje su neke osobe smatrale da su antikonkurentne; ove su kritike dovele i do nekoliko sudskih sporova. Kasnije se odlučio za filantropičan način života donirajući velike sume novca u dobrotvorne svrhe i finacirajući programe znanstvenih istraživanja preko zaklade Bill & Melinda Gates, osnovane 2000.

U Microsoftu je podnio ostavku s mjesta direktora u siječnju 2000. U tvrtci je ostao na mjestu predsjednika upravnog odbora, te je sebi stvorio poziciju glavnog softverskog arhitekte. U lipnju 2006. objavio je da će, umjesto stalnog radnog vremena, odsad raditi u skraćenom radnom vremenu u Microsoftu, dok će stalno raditi za zakladu Bill & Melinda Gates. Svoje dužnosti postepeno je predao glavnom softverskom arhitektu, Rayu Ozzieu i predsjedniku istraživanja i strategije, Craigu Mundieju. Ozzie je kasnije napustio tvrtku. Gatesov posljednji radni dan (u stalnom radnom odnosu) u Microsoftu bio je 27. lipnja 2008. U veljači 2014. podnio je ostavku s mjesta predsjednika upravnog odbora kako bi radio kao tehnološki savjetnik novoodabranom predsjedniku Satyi Nadelli.

## Privatni život
Rođen je u Seattleu u familiji advokata. S obzirom na svoj utjecaj i bogatstvo, Bill Gates je jedna od najkontroverznijih figura današnjice.

Bill Gates je od 1. 1. 1994. oženjen za Melindu French, s kojom ima dvije kćeri i sina.

## Izvori

## Vanjske veze

* Biography of Bill Gates at Microsoft.com
* Time Magazine Profile
* Bill Gates before Microsoft
* Entrepreneurs and American Economic Growth: William H. Gates
* Bill & Melinda Gates Foundation
* Interview with Bill Moyers 
* BBC: Bill Gates profile
* Bill Gates House Pictures
* Bill Gates speaks with Peter Jennings of ABC
* BBC Interview with Bill Gates
* Biography of Bill Gates
* Forbes: World's Richest People
* Timeline of Bill Gates  and Quotes 
* Salary & Compensation of Bill Gates 
* Bill Gates Net Worth Page 
* Bill Gates Net Worth, Photos & Quotations 
* Bill Gates Wealth Index
* 10 Richest People in Tech
Richard Stallman

**Richard Matthew Stallman** (rođen 16. 3. 1953) je američki informatičar i politički aktivist, poznat kao osnivač pokreta za slobodni softver.

Za kompjutere se počeo zanimati u srednjoj školi, a kao student na Harvardu je postao jedan od prvih hakera. Od godine 1984. je radio na projektu GNU. Poznat je po svojoj izreci da "softver hoće biti slobodan".

## Povezano
* Linux
* Linus Torvalds

## Reference
Magna Carta

**Magna Carta Libertatum** je povelja koju je 15.6. 1215. izdao engleski kralj John Lackland nakon što je izgubio rat s pobunjenim barunima. Povelja predstavlja svojevrsni ugovor između kralja i njegovih plemića u kojemu su potonjima garantirana prava koja se više ne mogu ograničiti vladarevom samovoljom. Magna Carta je predstavljala prvi pisani ustavni dokument u engleskoj historiji i presedan kojim je ustanovljen princip ljudskih i građanskih prava u anglosaksonskoj pravnoj tradiciji.

Velika Britanija nema ustav kao jedinstven, svečano donesen dokument, povijesno joj nesumnjivo pripada prvenstvo u razvitku ustavnosti i ustavne vladavine. u Engleskoj se još u 12 stoljeću smatralo da se vladar mora pokoravati Bogu i zakonima koje je u to vrijeme sam donosio. ta vladareva obveza potvrđena je Velikom poveljom sloboda iz 1215. godine - MAGNA CARTA LIBERTATUM.
Leviathan

***Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Common Wealth Ecclesiasticall and Civil*** ili, skraćeno, ***Leviathan*** je naslov knjige koju je godine 1651. napisao engleski filozof Thomas Hobbes i koja predstavljaju jedan od najvažnijih i najuticajnijih spisa u historiji političke misli.

U knjizi je Hobbes opisao prirodno stanje ljudskog društva kao "rat sviju protiv sviju" koji se može prekinuti jedino društvenim ugovorom kojim ljudi, u cilju zaštite života i imovine, svoja prava prenose na suverena tj. državu. Hobbes je, pod snažnim utiskom nedavnog građanskog rata, kao idealno društveno uređenje vidio apsolutnu monarhiju.

Hobbesova doktrina društvenog ugovora je kasnije imala veliki uticaj na liberalne političke teoretičare u 18. vijeku.

## Vanjske veze

* 
* ''Leviathan'', complete text and PDF.
* Full text online
* Leviathan  RSS Version of the Text
* A fairly complete and much more easily readable version of Parts 1 and 2 of Leviathan
* Explication and analysis of the text for students.
Zakon

**Zakon** je normativni akt države koji po točno određenom postupku u donosi zakonodavni organ, najčešće skupština (parlament). Zakon je nakon ustava najviši i najvažniji pravni akt i svi drugi pravni akti u državi moraju biti s njime u skladu.

## Povezano

* Zakonik
* Zakoni Republike Srbije
Kvasija

**Kvasija** (lat. *Quassia*, engl. Suriman quassia, njem. Quassie) je rod biljaka s nekoliko vrsta drveća i grmlja iz tropske Amerike i Afrike. Pripada biljnoj porodici Simar(o)ubaceae. Naziv je nastao po imenu crnca Quassija (po *[[Izvori#Webster|Websteru]]*) odnosno *Coassija* (po *[[Izvori#Klaić|Klaiću]]*), roba u Holandskoj Gvajani (danas Surinam), koji ga je otkrio u 18. stoljeću.

Gorka kvasija ili surinamsko gorko drvo (lat. *Quassia amara*), također južnoamerički gorkun i samo gorko drvo, daje blijedožuto drvo gorkog okusa. Ekstrakt iz drva upotrebljava se u medicini kao amarum (lijek za apetit), kao insekticid i kao nadomjestak za hmelj. Nekad se od njega spravljalo dobro sredstvo za liječenje želudačnih oboljenja (aperitiv i tonik).

## Vrste
Botaničari se ne slažu po pitanju broja vrsta roda *Quassia*. Neki smatraju da je jedina vrsta *Quassia amara*, dok drugi tu svrstavaju veći broj vrsta:
* *[[Quassia africana]]*
* *[[Quassia amara]]*
* *Quassia arnhemensis*; Craven & Dunlop - Australija
* *[[Quassia bidwillii]]*
* *[[Quassia indica]]*
* *[[Quassia sp. 'Moonee Creek']]* - Australija
* *[[Quassia sp. 'Mount Nardi']]* - Australija
* *[[Quassia undulata]]'

== Izvori ==
* *"Opća enciklopedija"*, [[JLZ]], Zagreb, 1977-1988.
* Bratoljub Klaić: *"Rječnik stranih riječi", Zagreb, 1978.
* *"Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika"* (knjiga IX), SANU, Beograd, 1975.
Raž

**Raž** () je jednogodišnja, retko trajna biljka iz porodice trava (). Često se kultiviše kao žitarica, a s obzirom da uspeva na severnim geografskim širinama u severnoj Evropi se od nje proizvodi hleb. Smatra se da poreklo vodi od korovske biljke *[[Secale anatolicum]]*, čije je kultivisanje počelo u jugozapadnoj Aziji. U istočnu Evropu stigla je tek u bronzanom dobu. Raž je član plemena žita (*[[Triticeae]]*) i bliko je srodna sa ječmom (rod *Hordeum*) i pšenicom (*Triticum*). Zrna raži se koriste za brašno, ražani hleb, ražano pivo, dvopek, neke vrste viskija, neke vodke, i kao krmno bilje. Raž se isto tako može jesti cela, bilo kao kuvana ražana zrna ili u valjanom obliku, slično valjanom ovsu.

Raž je žitarica i treba je razlikovati od biljke *[[Lolium]]*, koja se koristi za travnjake, pašnjake, i seno za stoku.

## Historija

Raž je jedna od brojnih vrsta koje rastu u divljini u centralnoj i istočnoj Turskoj i susednim oblastima. Do domestikacije raži je došlo u malim razmerama na više Neolitskih mesta u Maloj Aziji, kao što su neolitički Kan Hasan III u blizini Čatal Hojuka, ali je inače odsutna u arheološkim zapisima sve do bronzanog doba centralne Evrope, c. 1800–1500 p. n. e. Moguće je da je raž preneta na zapad iz Male Azije kao manja primesa u pšenici (možda kao rezultat Vavilovske mimikrije), i da je kasnije kultivirana kao zasebna kultura. Mada postoje arheološki dokazi za pristvo ove žitarice u rimskim kontekstima duž Rajne, Dunava, i u Irskoj i Britaniji, Plinije Stariji je imao odbojan stav prema raži, pišući da je to „veoma loša hrana i da se jedino koristi za sprečavanje gladovanja“, kao i da se krupnik meša s njom „kako bi ublažio njen gorak ukus, pa da je čak i tada veoma neugodna za želudac“.

Od Srednjeg veka ljudi su kultivirali raž širom centralne i Istočne Evrope. Ona služi kao glavna hlebna žitarica u većini područja istočno od francusko-nemačke granice i severno od Mađarske. U južnoj Evropi, ona je marginalno kultivirana.

Tvrdnje o mnogo ranijem uzgoju raži, na epipaleolitskoj lokaciji Tel Abu Harejra u Eifratskog dolini severne Sirije su kontroverzna. Kritičari ukazuju na nedoslednosti u radiougljeničnom datiranju, i identifikacijama koje su isključivo bazirane zrnu, umseto na plevi.

## Agronomija
Zimska raž je bilo koja vrsta raži koja se seje u jesen da bi se obezbedio zemljišni pokrivač tokom zime. Ona raste tokom toplijih dana zime kad sunčeva svetlost privremeno zagreje biljku iznad temperature smrzavanja, čak i dok je pod snežnim pokrivačem. Zimska raž se može koristiti za sprečavanje rasta korova otpornih na hladnoću, i može se žeti kao bonusna kultura ili se može zaorati u proleće da bi se obezbedilo više organskih materija za predstojeći letnji usev. Ona se ponekad koristi u zimskim baštama i često je korišteni pomoćni usev.

Nematod *[[Ditylenchus dipsaci]]*, listojedi, voćne mušice, *[[Chlorops pumilionis]]*, žitarični gundelj, *[[Mayetiola destructor]]*, i *[[Apamea sordens]]* su među insektima koji mogu znatno da utiču na prinos raži.

## Povezano
* Glavnica raži

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
*  Schlegel provides a 2011 updated version online.

## Vanjske veze

* 
* 
*
Ječam

**Ječam** (*Hordeum sativum*) je jednogodišnja biljka iz porodice trava (*Graminae*). 

Dijeli se u tri podvrste: 

1) dvoredni (*Hordeum distichum*), koji najčešće služi za proizvodnju piva

2) višeredni (*Hordeum polystichum* i *Hordeum vulgare*);

3) prijelazni (*Hordeum intermedium*)

Ječam se smatra jednom od najstarijih žitarica u Evropi. Sijao se još u kameno doba, kultivirao u drevnom Egiptu, Mezopotamiji i području evropskih sojenica. U Babiloniji se od njega pravila kaša i pivo, a u Starom vijeku je prženi ječam bio važna živežna namirnica.

Ječam je žitarica koja uspijeva u hladnijim krajevima.

Koristi se za proizvodnju hleba, slada, piva, kavovina, stočne hrane i dr.
Pravoslavni hrišćanin

**Pravoslavni hrišćanin** je bilten za vjeru i kulturu Srpske pravoslavne parohije u gradu Vinkovcima. Izlazi dvomjesečno. Urednik i priređivač je protojerej Predrag Azap, paroh vinkovački.
Pogledajte Časopis "Pravoslavni hrišćanin" u PDF formatu: http://www.vinkovci.ovde.com/PHriscanin_12.pdf
Voće

Voće spada u posebnu grupu namirnica koje se, sa pojedinim izuzecima odlikuju:
* malom energetskom vrijednošću
* velikim sadržajem vode
* malom količinom proteina i masti
* znatnim sadržajem ugljenih hidrata i celuloze
* bogatstvom mineralnih sastojaka i vitamina, kao i sadržajem drugih hranjivih sastojaka kao što su enzimi, organske kiseline, antocijani, tanini i dr.

Zbog ovakvog sadržaja, prije svega, mineralnih sastojaka, vitamina, celuloze, enzima i drugih koji imaju prevashodno zaštitnu ulogu u organizmu, kao i sadržaju voćnih šećera koji predstavljaju vrlo pogodne izvore energije, voće i povrće ima veliki značaj za ljudsko zdravlje.

## Značaj voća u ishrani
Osnovne zajedničke odlike voća su:
* relativno mala energetska vrednost, osim kod nekih vrsta, kao što su: banane, kesten, orah, lješnjak, badem. Isto vrijedi i za sušeno voće: suve šljive, suve smokve, suvo grožđe);
* visok sadržaj vode, s tim što se izuzimaju ljuskasto i sušeno voće;
* znatan sadržaj ugljenih hidrata, a naročito voćnih šećera glukoze i fruktoze;
* mali sadržaj proteina i masti, izuzimajući ljuskasto voće;
* bogatstvo mineralnim sastojcima i vitaminima;
* znatan sadržaj celuloze (biljna vlakna), organskih kiselina i drugih sastojaka (pektini, antocijani i drugi ).

Voće je bogat izvor vitamina, mada ih, u poređenju sa povrćem, **voće** sadrži manje. Od vitamina voće sadrži najviše vitamina -{C}- i karotina. Njihova količina zavisi od vrste voća, sorte kao i niza drugih činilaca. Vitamin -{C}- nije podjednako raspoređen u cijelom plodu. Najviše ga ima u ljusci i ispod nje. Drugi vitamin po važnosti i količini je karotin. Najviše ga sadrže: kajsija, ananas, suva šljiva, breskva, lubenica itd. U manjim količinama voće sadrži i druge vitamine: -{K}-, -{E}-, vitamine -{B}- grupe.

## Napomena
U biologiji podela na voće i povrće ne postoji, jer se u ishrani koriste raličiti biljni organi (plodovi, semena, korenje, podzemna i nadzemna stabla, listovi i cvetovi) pa ih nije moguće klasifikovati u iste kategorije.

## Povezano
* Voćka
Malus

**Jabuka** () je rod drvenastih biljaka iz porodice *[[Rosaceae]]* kao i ime za njihov plod (naučno ime ploda je *pomum*). Postoji između 25 i 50 vrsta u ovom rodu i preko 7500 kultivara domaće jabuke.

Domaća jabuka je listopadno drvo visine i do 12 m, sa gustom krošnjom. Listovi su naspramno raspoređeni, ovalni sa izraženim vrhom i nazubljenom ivicom. Cvetovi su bijele boje (početkom cvetanja rozikasti), sa 5 kruničnih i 5 čašičnih listića. Plod sazrijeva krajem leta i tokom jeseni.

## Porijeklo domaće jabuke
Domaća jabuka (*Malus domestica*) je vjerovatno hibridnog porijekla, a nastala je u centralnim dijelovima Azije. Njoj najsrodnija vrsta, *Malus sieversii*, se još uvijek može naći na planinama u Kazahstanu, Kirgistanu, Tadžikistanu i nekim dijelovima Kine, na nadmorskim visinama između 1200 i 1800 m. Kako su kroz ovaj predeo prolazili putni pravci koji su povezivali Kinu sa Bliskim Istokom i Evropom, vjerovatno su putnici ti koji su doprinijeli rasprostiranju jabuke van svoje domovine. Postoje arheološki primerci jabuka iz Anadolije koji su stari nekih 85000 godina, mada se još uvijek sa sigurnošću ne može govoriti otkuda tu jabuke i da li su ih ljudi uzgajali. Prvi podaci o kultivaciji jabuke govore o uzgoju u Anadoliji i sjevernoj Mezopotamiji u drugom milenijumu pne. Do 500. pne. jabuka je vjerovatno bila uzgajana širom Perzijske Monarhije. Kada je Aleksandar Makedonski zavladao tim područjima oko 330. pne. uzgoj jabuke se proširio kroz grčki (helenski) svijet. Teofrast je razlikovao slatku domaću jabuku i kiselkaste divlje.

Usponom Rimskog Carstva razvilo se i voćarstvo, a domaća jabuka se proširila prema Zapadnoj i Sjevernoj Evropi. Sa širenjem svog areala, domaća jabuka je dolazila u kontakt sa divljim vrstama roda Malus i često je hibridima obogaćivala svoj genotip. Isto tako je jako brzo zamijenila ove divlje vrste u životu ljudi, tako da su one najpre potisnute a potom i vjerovatno iščezle. Ovo bi značilo da jabuke koje su jeli Kelti, Franci, Gali i druga germanska plemena, kao i stari Slaveni, više ne postoje na planeti.

Od 13. vijeka jabuke su postale veoma uzgajana vrsta širom Evrope. Tokom 16. i 17. vijeka evropski kolonisti prenose jabuku u Amerike, sredinom 17. vijeka prenose je u Južnu Afriku, a krajem 18. vijeka počinje uzgoj jabuke u Australiji i na Tasmaniji. Tako domaća jabuka može zahvaliti napretku civilizacije na širenju areala.

## Vanjske veze

* Jabuka, opis 
* Slike poznatijih sorti jabuka 
* Opis nekih sorti jabuke
Šljiva

**Šljiva** (*Prunus domestica*) je voćka iz porodice šljiva (*prunoidae*) koja naraste do 8 m, a čiji plod predstavlja voće. Plodovi se jedu svježi, ili se prerađuju u pekmez i rakiju (šljivovica).

## Sistematika šljiva

Filogenetski posmatrano, šljiva pripada istom rodu (*Prunus*) u koji spadaju i badem, breskva, kajsija, višnja, trešnja, lovorvišnja i džanarika, a koji kao plod imaju koštunicu. Rod *Prunus* sadrži nekoliko podrodova, među kojima je i podrod *Prunus*, koji se dalje deli na tri sekcije: *Prunus* (šljive Starog Sveta), *Prunocerasus* (šljive Novog Sveta) i *Armeniaca* (kajsije).

* **Genus ''Prunus***
** Subgenus *Prunus*
*** Sect. *Prunus*
*** Sect. *Prunocerasus*
*** Sect. *Armeniaca*

Podrod *Prunus* se od ostalih podrodova razlikuje po tome što ima usamljene terminalne i lateralne pupoljke, kao i glatku košticu. Ovakvo čisto morfološko razlikovanje podrodova ima praktični značaj, ali se u novijim filogenetskim istraživanjima pokazala mala taksonomska vrednost takvih karaktera u rodu *Prunus*. Iz sekcije *Prunus* na prostorima Balkana široko su rasprostranjene šljiva (*P. domestica* L.), [[domaća šljiva]] (*P. domestica subsp. domestica*), [[džanarika]] (*P. cerasifera* Ehrh.*) i trnjina (*P. spinosa* L.'').

## Galerija - plodovi i cvetovi šljiva


Datoteka:Red Plums on tree.jpg
Datoteka:Prunus domestica pruim 'Opal' flowers.jpg


Datoteka:Closeup of blackthorn aka sloe aka prunus spinosa sweden 20050924.jpg
Datoteka:Prunus spinosa 130403.jpg


Datoteka:Prunus cerasifera branch fruits bgiu.jpg
Datoteka:Prunus cerasifera1.jpg


## Informacije o hranljivosti plodova šljive

Izvor: EU Nährwertkennzeichnungsrichtlinie (EU NWKRL 90/496/EWG) & REWE Nährwerttabelle

Izvor: EU Nährwertkennzeichnungsrichtlinie (EU NWKRL 90/496/EWG)

## Reference


## VIdi još
* Domaća šljiva

## Vanjske veze
* Plum nutrition information 
* Prune nutrition information 
* Deutschlands Obstsorten  , ein etwa 100 Jahre altes antiquarisches Fachbuch, in dem mehr als 300 Äpfel-, Birnen-, Pflaumen-, Erdbeeren-, Aprikosen- und Weinsorten mit Abbildungen beschrieben werden
Smokva

**Smokva** (*Ficus*) je rod od oko 800 vrsta biljaka. Najpoznatija vrsta je obična smokva (*Ficus carica*). Raste u tropskim i toplim predelima. Smokva je relativno nisko drvo s jako razgranjenom krošnjom. Starije grane sive su boje, a mlade tamnozelene. Listovi su naizmenični, veliki i nepravilno usečeni. Na mladim granama pri dnu se nalaze zalisci. 

Cvetovi smokve zatvoreni su omotaćem kruškastog oblika. Od tog cveta posle nastaje sočni plod s mnoštvom semenih koštica. Oplodnju vrše insekti u unutrašnjosti cvetnog omotača. ..

## Vanjske veze

*  Smokva na na herbateci 
*  Figweb Major reference site for the genus *Ficus*
*  Fig Fruit Information
*  Fruits of Warm Climates: Fig
*  California Rare Fruit Growers: Fig Fruit Facts 
*  North American Fruit Explorers: Fig 
*  GodHatesFigs.com (spoof site)
Zob

**Ovas** ili **zob**(*Avena*) je rod skrivenosemenica koja pripada familiji trava (Poaceae). Poseduje veliki privredni značaj. Koristi se za ishranu ljudi i domaćih životinja. Površine pod ovsom u svetu iznose oko 14 miliona ha. Najveći značaj ima vrsta *Avena sativa* - gajeni ovas (on poseduje 2n=42 kromosoma). Koren mu je dobro razvijen i klija sa tri primarna korenčića. Stablo je člankovito, i otpornije na poleganje od ostalih strnih žita. Prosečne visine oko 80–120&nbsp;cm. List je lancetast, paralelne nervature i bez roščića (aurikula). Cvetovi su smešteni u cvast metlicu. Ovas je tipično samooplodna biljka, plod je krupa, najčešće plevičasta. Postoji ozima i prolećna forma ovsa.

## Lekovito delovanje
Ovas je neobicno važan u dijetalnoj ishrani bolesnika. U sebi sadrži sve važnije vitamine i minerale. Koristi se za lečenje malokrvnosti, raznih katarnih upala probavnih organa, a deluje na regeneraciju celokupnog organizma. Kupelji pripremljeni od zobne slame veoma su korisne u bolestima bubrega, bubrežnih kamenaca i gihta, zatim kod svih reumatičnih poteškoća, kod krstobolje, kočenja svih vrsti te kod bolesne jetre.
Kukuruz

**Kukuruz** () je jednogodišnja biljka-žitarica iz porodice trava (*[[Graminae]]*). Sve do Cortesovog osvajanja Meksika postojala je jedino u Sjevernoj Americi, nakon čega se proširila u Evropi. U Evropu je donesen 1493. a po nekim izvorima 1535. Na Balkan je stigao u 17. stoljeću. Razvile su se različite sorte sa širokom primjenom u prehrambenoj industriji.

## Opis
Korijen mu je žiličast, a stablo visoko i člankovito s odvojenim muškim i ženskim cvjetovima. Plod mu je klip sa zrnjem koje je uglavnom žuto ili bijelo. Također je uzgojen veliki broj raznih vrsta hibrida.

Upotrebljava se za ishranu ljudi i domaćih životinja i za industrijsku proizvodnju.

Mljevenjem zrna kukuruza (slično kao što se melje pšenica – žito) dobija se brašno (kukuruzno brašno). Od kukuruznog brašna ili miješanjem sa pšeničnim brašnom se za ljudsku ishranu priprema: hljeb, proja, pura, kačamak, ljevača, kolači i dr.

Od kukuruza se dobija škrob koji se koristi u razne svrhe. Proizvodi se i farmaceutski škrob (*Maydis amylum*) koji ima različitu primjenu u medicini i farmaciji.

Od klica izvađenih iz zrelog kukuruza spravlja se vrlo hranljivo i ljekovito ulje (*Maydis oleum*) veoma bogato gliceridima nezasićenih masnih kiselina (linolne, oleinske i sl.) i fitosterolima (sitosterol, stigmasterol); sadrži i liposolubilne vitamine (posebno vitamin A).

U kukuruznim klicama ima oko 28% masnog ulja, 1% lecitina, inozitofosforne kiseline, belančevina, gvanidina, glutamina, šećera i drugih biološki vrlo važnih materija, zbog čega se klice cene kao veoma jaka, koncetrovana hrana. Interesantno je da se kukuruzna svila, uz ostale sastojke, koristi za pravljenje cigareta protiv bronhijalne astme.

## Proizvodnja kukuruza
Najveći proizvođač kukuruza, prema podacima iz 2009, bile su Sjedinjene Američke Države, koje proizvode preko 333 miliona tona godišnje, što čini 43% svjetske proizvodnje kukuruza. Slijedi Kina sa 163 milijuna tona, na trećem mjestu je Brazil s 51 milijun tona, a Srbija je na 17. mjestu s 6,4 miliona tona godišnje (0,815% svjetske proizvodnje)., kolači i dr.

## Izvori
Riža

Riža je rod žitarica iz pretežno tropskih i suptropskih predjela Azije i Afrike. Kinezi koriste ljudski izmet za proizvodnju riže.

## Opis biljke
Pripada botanički među širokolisne trave. Jednogodišnja je biljka, naraste do visine od 1.8 m.

Ovaj rod sadrži dvije vrste: *[[Oryza sativa]]* i *[[Oryza glaberrima]]*, s varijetetima i sortama.

Prirodno područje rasprostiranja riže je tropsko i suptropsko područje Afrike i Azije, no raste i u sredozemnoj Europi, npr. u Italiji, Španiji i na Balkanu te u Americi.

Za uzgoj je potrebno puno vode i ljudskog rada. Kultiviranje riže započelo je već prije više od 6500 godina u više država. Godišnja proizvodnja riže u svijetu iznosi oko 600 milijuna tona. Glavni proizvođači su Kina (31%), Indija (20%) i Indonezija (9%).

Generalna skupština UN-a proglasila je 2004. g. za godinu riže.

## Zlatna riža

Tijekom 1999. godine genetskim manipulacijama dolazi do stvaranja sorte Zlatna riža. Osnovna njena razlika od uobičajenih vrsta riža je dodavanje karotena koji se pretvara u vitamin A. Prvobitno zamišljeno tržište za uzgoj i prodaju ove vrste riže su bile države u razvoju. Bez obzira na propagandne materijale koji govore o visokoj kvaliteti ove vrste riže proizvođač je odbio pružiti javnosti podatke i o najjednostavnijim stvarima kao što je koliko karotena ostane u riži nakon što je kuhana. Pokušaj testiranja Zlatne riže na djeci u Kini je propao zbog zabrane tamošnje vlade, a proizvođač ima također problema u Europi koja se protivi genetski modificiranim biljkama.

## Energetska vrijednost riže na 100 grama

* Bjelančevine (g) 6,23
* Ugljikohidrati (g) 75,28
* Dijetalna vlakna (g) 1,35
* Masti (g) 0,67
* Kolesterol (mg) 1,1

## Povezano
* Rižoto

## Izvori
Repa

**Repa** (Brassica rapa) je biljka koja dobro uspijeva u umjerenoj klimi. Korijen joj se koristi za ljudsku prehranu, odnosno za prehranu stoke. Posebna sorta zvana šećerna repa služi za proizvodnju šećera.
Култивисана бела репа, beta vulgaris saccharifera, пореклом је од врсте beta maritima, дивље биљке која расте на топлим морским обалама Европе. Шећерна репа је двогодишња биљка из фамилије chenopodiaceac. У првој години израсте из семена само корен тежине од 0,3 – 1 кг, кратко стабло и лишће тежине 0,5 кг. У другој години из корена израста стабло високо и до 2 метра на коме се образују цветови и семе. За производњу шећера користи се искључиво корен после прве године развитка. Корен шећерне репе је издужен, вретенастог или крушкастог облика.
На корену шећерне репе уочавају се четири дела:
-глава,
-врат,
-тело и
-реп.

## Галерија гајених сорти

File:Brassica rapa turnip.jpg|Репа
File:ChineseCabbage.jpg|Кинески купус
Povrće

**Povrće** je zajednički naziv za kultivirane biljke, odnosno njihove dijelove koji služe u ljudskoj prehrani. Povrće je bogato ugljikohidratima i bjelančevinama i kao takvo neizostavni dio prehrane. Za jelo se koriste razni dijelovi povrtnih biljaka: plod, cvijet, lišće, korijen, stabljika, lukovica, podanak i gomolj. Upotrebljava se svježe ili konzervirano, odnosno priprema se za jelo na različite načine.

Uobičajena je podjela povrća na više grupa:

* **lisnato** (kupus, spanać, kelj, blitva...) 
* **korjenasto** (krumpir, mrkva, peršun, celer, repa, ...) 
* **lukovičasto** (sve vrste luka)
* **cvjetno** (karfiol, brokula, artičoka, ...) 
* **plodno povrće** (rajčica, paprika, krastavac, tikva, patlidžan, mahuna, grašak...)

Povrće, zahvaljujući svom visokom sadržaju vitamina, minerala, celuloze, te niskom udjelu masnoće, ima u prehrani neprocijenjivu ulogu. Količina vitamina i minerala različita je od vrste do vrste, kao i podneblja u kojem povrće uspijeva. Svoj ukus duguju sadržaju eteričnih ulja.

## Povezano

* Spisak povrća
Pšenica

**Pšenica** (*Triticum*) je biljni rod jednogodišnjih biljaka iz porodice trava (*Graminum*). Predstavlja najstariju kultiviranu biljku u historiji čovječanstva i najrašineriju i najvažniju žitaricu u današnjem svijetu.

## Historija
Poreklom je iz jugozapadne Azije iz oblasti poznate kao plodni luk. Istraživanja su pokazala da je najverovatnije mesto odomaćivanja pšenice Dijarbekir u Turskoj. Širenje uzgoja pšenice van plodnog luka počelo je tokom neolitskog perioda, da bi se pre 5000 godina mogla naći u Etiopiji, Indiji Irskoj i Španiji. Milenijum kasnije stigla je i u Kinu. Pre 3000 godina upotreba plugova koje su vukli konji povećala je proizvodnju žitarica koja je nastavila da raste usled upotrebe modernijih mašina i metoda kao i proširivanja obradivog zemljišta.

## Privreda

Pšenična zrna se klasifikuju prema osobinama zrna za namenu na tržištu proizvoda. Kupci pšenice upotrebljavaju klasifikacije da im pomognu pri odluci koju pšenicu kupiti, jer svaka klasa ima svoju upotrebu. Proizvođači pšenice određuju koje klase su najprofitabilnije za proizvodnju u određenom sistemu proizvodnje. Pšenica je široko uzgajana jer daje dobar prinos po jedinici površine, dobro raste i u umereno kratkim sezonama i daje visoko kvalitetno bršno koje se koristi u pekarstvu. Hleba se uglavnom pravi od pšeničnog brašna, ali i od drugih žitarica kao što su raž i zob. I mnoge druge vrste hrane se izrađuju od pšeničnog brašna, što rezultuje velikom potražnjom za žitaricama čak i u zemljama sa znatnijim viškom hrane.

## Fusnote


## Reference
* Bonjean, A.P., and W.J. Angus (editors). The World Wheat Book: a history of wheat breeding. Lavoisier Publ., Paris. 1131 pp. (2001). .
* Ears of plenty: The story of wheat, The Economist, Dec 24th 2005, pp.&nbsp;28–30
Duhan

**Duhan** ili **duvan** (*Nicotiana*) predstavlja biljni rod iz porodice pomoćnica (*Solanaceae*). Izrastu do 2 m, a listovi su 70&nbsp;cm dužine. Dozreli listovi duhana se suše i prepuštaju fermentaciji kako bi se tako pripremljeni koristili za pušenje, šmkranje i žvakanje. Duhanski proizvodi služe i kao insekticid, a od sjemenaka se ekstrahira tehničko ulje.

Sve do otkrića Amerike duhan nije bio poznat u Evropi. 

## Upotreba duvana
Pored pušenja duhan se i žvaće, ušmrkava. Duhan se koristi i u farmaceutskoj industriji jer je bogat nikotinom.

Cigaretni dim se sastoji od kapljica smole, nikotina, ugljen monoksida i drugih gasova. Osnovni aktivni farmakološki sastojak duhana je nikotin i on uzrokuje naviku i ovisnost. Jedna cigareta sadrži oko 2&nbsp;mg nikotina, a smrtonosna doza za čoveka iznosi 0,05 g. Nikotin prodire u krvotok i resorbuje se dok pušač uvlači dim u pluća, a količina resorbovanog nikotina varira od 20-90%. Pod uticajem nikotina nestaje osećaj umora, smanjuje se potreba za hranom, stežu se vene, ubrzava rad srca, povišava krvni i srčani pritisak, a istovremeno se povisuju masnoće i šećer u krvi. Pola sata nakon pušenja funkcije se vraćaju na normalu. Pušenje smanjuje osećaj mirisa i ukusa.

## Galerija

Datoteka:Tobacco.jpg|Polja duvana.


## Reference
Cola (piće)

**Cola** ili **kola** vrsta slatkog gaziranog pića, koji obično sadrži kofein i obojan je karamelom. Ostali sastojci razlikuju se od jednog proizvođača do drugog, no osnovni su voda, ugljični dioksid i šećer. Proizvodi se preko sto godina i poznata je širom svijeta.

U 20. vijeku je cola postala jedna od najpopularnijih bezalkoholnih pića.

Postoje razne vrste cola, od kojih su najpoznatije Coca-Cola i Pepsi Cola.
21. SS brdska divizija Skenderbeg

**21. SS oružana brdska divizija "Skenderbeg"** (*21. Waffen-Gebirgs-Division der SS Skenderbeg*) ili **1. albanska** (*Albanische Nr. 1*) formirana je nakon kapitulacije fašističke Italije, tokom proleća 1944. godine, od nemačkih oficira i podoficira, i albanskih regruta, većinom sa Kosova i Metohije. U sastav te SS-divizije uključeno je i više hiljada bivših pripadnika nemačke mornarice čiji su brodovi potopljeni u borbama sa zapadnim saveznicima.

Divizija se uglavnom borila protiv jugoslovenskih i albanskih partizana. Od maja 1944, divizija je u sastavu 21. armijskog korpusa Druge oklopne armije. Tokom Andrijevičke operacije divizija je demonstrirala malu borbenu vrednost. U direktnom sukobu sa snagama NOVJ njene formacije su poražene i razbijene, a veliki broj albanskih regruta je dezertirao. Veliki postotak dezertera (gotovo 3.500 u samo dva mjeseca) doveo je do raspuštanja te jedinice, a ostatak je nazvan *Kampfgruppe Skenderbeg* i uključen u sastav 7. SS dobrovoljačke gorske divizije Prinz Eugen. Preformirana borbena grupa "Skenderbeg" ušla je u sastav obnovljene 7. SS divizije kao 14. SS puk "Skenderbeg".

Tokom Andrijevičke operacije jula 1944. ova divizija zajedno sa delovima 7. SS divizije počinila je masakr u selu Velika kod Plava u kojem je ubijeno preko 500 civila. Komandant divizije August Šmithuber osuđen je 1947. u Beogradu na smrt za počinjene ratne zločine i pogubljen.

## Literatura
* Gordon Williamson: THE WAFFEN-SS (3) 
* *"Vremeplov"*, *"Nedjeljni Glas Slavonije"*, 85 (3!), 125, 33 - Osijek, 11. IX. 2005.
* *[[Izvori#HER|Hrvatski enciklopedijski rječnik]]*

## Reference

## Vanjske veze
* '''21. SS Waffen-Gebirgs-Division der SS Skanderbeg (albanische Nr. 1)''' - Axis History Factbook
Južna Amerika

**Južna Amerika** je kontinent preko kojeg prolazi Ekvator, sa većinom svog tla na južnoj polulopti. Južna Amerika se nalazi između Tihog okeana i Atlantskog okeana. U geografskom smislu se sastavila sa Sjevernom Amerikom tek nedavno. Andi, isto relativno mladi u geografskom smislu i seizmički nemirni, se nalaze na zapadnom rubu kontinenta. Prostor istočno od Anda je uglavnom tropska šuma, korito rijeke Amazon.

Južna Amerika je četvrti najveći kontinent što se tiče veličine, poslije Azije, Afrike, i Sjeverne Amerike. Ona je peta najveća u stanovništvu, poslije Azije, Afrike, Evrope, i Sjeverne Amerike.

Smatra se da su prvi ljudi u Južnoj Americi došli nakon prijelaza Beringovog prolaza, ali postoje i druge teorije kao naprimjer da su se ljudi doselili u Južnu Ameriku iz Južnog tihog Okeana.

Od 1530ih godina, Evropljani iz Španije i Portugala su napali Južnu Ameriku, pokorili Američke starosjedioce, i podjelili kontinent u nekoliko kolonija. U devetnestom vijeku, ove kolonije su postigle nezavisnost i postale države.

Južna Amerika isto ima nekoliko ostrva, većina od kojih pripadaju raznim zemljama na kontinentu. Područje Karipskog mora pripada Sjevernoj Americi. Južnoameričke zemlje koje graniče sa Karipskim morom su poznate kao Karipska Južna Amerika.

Najveća Južno Američka država u veličini područja i stanovništva je Brazil. Neke regije Južne Amerike su Andi Države, Gujana brdsko-planinske zemlje, i Istočna Južna Amerika.

## Političke podjele Južne Amerike

## Povezano
* Centralna Amerika
Latinska Amerika

**Latinska Amerika** ili **Latinoamerika**, sastoji se od država Severne Amerike (Meksiko), Centralne Amerike (od Gvatemale do Paname), pojedinih ostrva u Karibima i Južne Amerike čiji stanovništvo govori romanskim jezicima iako se u istim zemljama govore i izvorni američki jezici. Veoma rijetko se tu svrstava i kanadska pokrajina Kvebek, u kojoj je francuski jedini zvanični jezik. Najčešće se pod pojmom Latinske Amerike podrazumevaju države u kojima se govore španski i portugalski, rijetko francuski.

## Države Latinske Amerike
Latinska Amerika se sastoji od 33 države i 13 političkih entiteta, od kojih je Brazil najveća država.

* Argentina
* Bolivija
* Brazil
* Čile
* Kolumbija
* Kostarika
* Kuba
* Dominikanska Republika
* Ekvador
* El Salvador
* Gvatemala
* Haiti
* Honduras
* Meksiko
* Nikaragva
* Panama
* Paragvaj
* Peru
* Urugvaj
* Venecuela

## Povezano
* Iberoamerika
* Hispanoamerika
* Hispanija
* Hispano
* Latino
* Latinska unija

## Vanjske veze

* Andean Community official webpage 
* BBC - South America Creates Single Market
* Council on Hemispheric Affairs
* Latin American Studies 
* Latin American Spanish
* Latin America Working Group
* Washington Office on Latin America
* Latin American Design 
* Latin American News
Manila

**Manila** (tagalog: *Maynila*) je glavni ali ne i najveći grad 
Filipina (to je susjedni Quezon) od 1 660 714 stanovnika,

U metropolitanskom području grada - *Regija glavnog grada* koja je velika konurbacija sa 16 spojenih gradova (Manila, Caloocan, Las Piñas, Makati, Malabon, Mandaluyong, Marikina, Muntinlupa, Navotas, Pasay, Pasig, Parañaque, Quezon, San Juan, Taguig, Valenzuela) živi čak 11 553 427 stanovnika.

## Geografija
Grad leži uz obale istoimenog Zaljeva Manila na ušću rijeke Pasig na istočnoj obali otoka Luzon u Južnokineskom moru udaljen 1 100&nbsp;km jugoistočno od Hong Konga.

Rijeka Pasig dijeli grad na dva dijela, na južnoj strani leži stari dio grada opasan zidinama, dok se na sjevernoj strani rijeke prostire novi dio grada.

*Manila* ima veliki međunarodni aerodrom, i nekoliko univerziteta, od kojih je najstariji Santo Tomas osnovan 1611.
## Historija
*Manilu* su osnovali španjolski kolonizatori 10. juna 1571. kao utvrdu. Pod španjolskom upravom ostao je puna tri vijeka sve do španjolsko-američkog rata nakon kojeg je pripao Sjedinjenim Američkim Državama.

Japanci su ga, za vrijeme drugog svjetskog rata, okupirali 1942. Teško je stradao kada su ga oslobađali Amerikanci godine 1945. Nakon rata postao je glavni grad nezavisnih Filipina.
## Znamenitosti, kultura i školstvo

Najveća atrakcija grada je barokna crkva Sv. Augustina, koja je 1993. uvrštena na UNESCO-vu listu Svjetske baštine u Aziji i Oceaniji.

Grad ima puno muzeja od kojih je najveći - *Nacionalni muzej Filipina*.

## Privreda
*Manila* je najveći privredni i industrijski centar filipinskog arhipelaga, sa razvijenom metalnom, prehrambenom, tekstilnom, duhanskom i kemijskom industrijom.

## Transport
*Manila* ima odličnu dobro zaštićenu prirodnu luku, pa je i najveća pomorska luka u tom dijelu svijeta, sa brodskim linijama prema svim otocima filipinska arhipelaga. Grad je povezan sa par željezničkih linija sa gradovima na sjeveru i jugoistoku otoka Luzon. Ceste po otoku su prilično loše, i teško prohodne za velikih kiša.

Javni prijevoz po gradu je kaotičan i vrlo slabo organiziran, i vrši se jedino autobusima i bezbrojnim ekscentrično obojenim privatnim taksi vozilima, tako da su česti veliki zastoji, naročito ujutro i predveče. U fazi izgradnje su linije lake gradske željznice, koja bi trebala poboljšati prilike u javnom transportu
## Gradovi prijatelji
*Manila* ima ugovore o prijateljstvu sa slijedećim gradovima; 

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada 
* ''Manila'' na portalu Encyclopædia Britannica
Džakarta

**Džakarta** (indonezijski: *Jakarta*) službeno **Specijalna regija glavnog grada Džakarta** (indonezijski: *Daerah Khusus Ibu Kota Jakarta*) je glavni i najveći grad Indonezije od 8,347.083 stanovnika. Džakarta se do stjecanja nezavisnosti 1949. zvala **Batavija**.

## Geografija
Grad leži na sjeverozapadu otoka Java na ušću rijeke Ciliwung, na površini od 661 km².

## Historija
Grad je osnovan početkom 16. vijeka kao Sunda Kalepa. Od 1527. grad se nalazi pod vlašću sultanata Bantem, tad je i dobio ime Džakarta. Krajem 16. vijeka na Javu dolaze Holanđani koji su 1619. godini osvojili grad i osnovali tvrđavu Bataviju. Jak potres je uništio grad 1699. godine. U periodu od 1942. do 1945. godine grad je bio zauzet od Japanske vojske. Odmah po završetku Drugog svetskog rata, Indonezija je proglasila nezavisnost, ali je grad je zauzela holandska vojska i držala ga pod svojom kontrolom sve do 1949. Nakon odlaska holandske vojske Džakarta je proglašena glavnim gradom Indonezije.

## Znamenitosti, kultura i školstvo

* Stari grad
** Trg Indonezija
** zamak iz 18. vijeka 
* džamija Istiqlal
Grad ima puno muzeja od kojih je najpoznatiji Nacionalni muzej Indonezije. Grad ima više desetaka univerziteta s brojnim fakultetima.

## Privreda
Džakarta je najveći privredni i industrijski centar zemlje, s puno tvornica čelika, aluminija, tekstila, obuće i prehrambenih proizvoda. Džakarta je velika luka Indonezije s brodskim vezama prema gotovo svim otocima indonežanskog arhipelaga. Grad ima više aerodroma i dva internacionalna, noviji Aerodrom Sukarno-Hatta (IATA: **CGK**, ICAO: **WIII**) udaljen 20&nbsp;km u pravcu zapada kod mjesta Cengkareng, i stariji Aerodrom Halim Perdanakusuma (IATA: **HLP**, ICAO: **WIHH**) na istoku grada.

## Gradovi prijatelji
Džakarta ima ugovore o prijateljstvu sa slijedećim gradovima; 

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada  
* ''Jakarta'' na portalu Encyclopædia Britannica
Nairobi

**Nairobi** je glavni i najveći grad afričke države Kenije od 3,133.518 stanovnika.

Nairobi je istovremeno i jedna od osam provincija Kenije.

## Geografija
Nairobi leži na visoravni od 1680 m nadmorske visine, točno u sredini zemlje, malo pomaknut prema jugu. Od Nairobija do najveće kenijske luke Mombasa na Indijskom oceanu ima 480&nbsp;km.

## Historija
Nairobi je osnovan kasnih 1890-ih u vrijeme kad su Britanci gradili željezničku prugu od Mombase do Ugande kao naselje za radnike koji u gradili prugu, koju su oni nazvali Nairobi, po izvoru koju su lokalni Masai zvali **Enkare Nairobi** (*hladna voda*).

Kad je pruga stigla do grada 1899., britanska kolonijalna uprava, premjestila je središte svoje Provincije Ukamba iz tadašnjeg centra Machakos u Nairobi. Od 1900. u gradu se naselila mala kolonija Indijskih trgovaca, ubrzo je bazar u Nairobiju postao značajni trgovački centar tog dijela Afrike.

Od 1907. Nairobi je postao glavni grad kolonije Britanska Istočna Afrika. Kao administrativni centar zemlje, Nairobi je ubrzo počeo privlačiti brojne nove stanovnike iz ruralnih dijelova Kenije, i ubrzo je postao jedan od najvećih gradova ekvatorijalne Afrike. Nairobi je dobio status općine 1919. godine, a 1954. i status grada. Kad je Kenija postala nezavisna država 1963. godine, Nairobi je ostao njen glavni grad. Novi ustav nezavisne Kenije povećao je teritorij grada i proglasio grad samostalnom administrativnom jedinicom kojom upravllja Gradsko vijeće (Nairobi City Council).

## Gradovi prijatelji
* , Denver

## Reference

## Vanjske veze

* City Council of Nairobi  
* ''Nairobi'' na portalu Encyclopædia Britannica
Sydney

**Sydney** je najveći i glavni grad australske države Novi Južni Wales. Grad ima 3,997.321 stanovnika i najstariji je i najveći grad u Australiji.

## Historija
Sydney je osnovan 1788. godine. Prvi stanovnici bili su regrutirani iz 759 zatvora i 211 pripadnika pomorskog pješaštva koji su bili zaduženi čuvati ih. Godine 1851. Sydney je imao 60.000 stanovnika. Današnji Sydney je metropola Australije najveći financijski, transportni, trgovački i kulturni centar zemlje, dok je na drugom mjestu Melbourne.

Sydney je značajno globalno odredište turista iz cijeloga svijeta, pa ga redovno proglašavaju jednim od najljepših i najživljih gradova cijele planete, koji je ponosan na svoju luku, prekrasne obale, toplu i ugodnu klimu, te kosmopolitsku kulturu. Svoj svjetski nivo posljednjih godina grad je značajno podigao organizacijom Olimpijskih igara 2000. godine. Sydney ce također biti domaćin Svjetskog dana mladih 2008. godine.

Stanovnik Sydneya se u slengu popularno naziva "Sydneysider".

Najvažnija crkva u Sydneyu je katolička katedrala posvećena svetoj Mariji. Prvi katolički svećenici, Irci John Therry i Phillip Conolly, stigli su u koloniju u svibnju 1820. godine. Kamen temeljac za kapelu posvećenu Majci Božjoj položen je godinu kasnije. Godine 1835. imenovan je prvi katolički biskup i crkva je postala katedrala, a 30 godina kasnije sasvim je izgorjela. Nadbiskup Polding položio je kamen temeljac za novu crkvu 1868. Arhitekt je bio William Wardell (prethodno projektirao *St. John's College*), a građevina je bila u neogotičkom stilu sa šiljasto zaobljenim prozorima te vanjskim i unutarnjim kontraforima. Nedovršena crkva posvećena je 1905., a 23 godine kasnije potpuno dovršena.  Godine 1930. papa Pio XI. dodijelio joj je status *basilica minor*, a Pavao VI. propovijedao je u njoj četrdeset godina kasnije. Ivan Pavao II. posjetio ju je dvaput. Crkva je sagrađena od australskog pješčanika, ima pročelje s dvostrukim tornjevima koji su visoki 74.5 m. Toranj iznad križišta niži je za oko 30 m, a građevina je duga 107 m. U unutrašnjosti je uobičajeno visoka dvorana s galerijama s arkadama, a pod je prekriven mozaicima. Jedna od kapela posvećena je irskim svecima. Svjetlost ulazi kroz šareno obojene staklene prozore. Glavni oltar je od mramora, a među kipovima je oličena Madona koja je vrlo elegantna i očaravajuća. U kripti je pokopan katolički biskup Sydneya.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Sydney'' na portalu Encyclopædia Britannica