open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Močvarni krokodil

**Močvarni krokodil** (lat. *Crocodylus palustris*, poznat i kao **indijski** ili **perzijski krokodil**) je gmaz iz reda krokodila. Ovaj krokodil prisutan je u Pakistanu, Indiji, Iranu, Nepalu i Šri Lanci. Možda je izumro u Bangladešu. Stanište su mu slatkovodna područja, kao što su rijeke, jezera i močvare. Jedan je od tri krokodila koji žive u Indiji, drugi su gavijal i morski krokodil.

## Opis

Mužjaci su veći od ženki. U prosjeku, ženke su duge 2,45 metara, a mužjaci 3 metra. Najveća dosad zabilježena duljina je 3,6 metara. Stariji, zreliji mužjaci su dosta dulji, pa mogu dosegnuti 4-5 metara, a najveći izmjeren bio je dug 5,12 metara. Težina ovog krokodila je oko 450 kilograma. Kod mladunaca, boja kože općenito je preplanulo svjetla, s crnim prugama po tijelo i repu, a odrasli su sive do smeđe boje s tamnim prugama. Ima najširu njušku od svih članova roda Crocodylus.

## Ishrana
Veliki je mesožderni gmaz, stoga jede ribe, druge gmazove i manje sisavce, kao što su majmuni i vjeverice. Ustvari, većina kralježnjaka koji budu u blizini močvarnog krokodila, njegov su potencijalni plijen. Odrasle jedinke često mogu kao plijen odabrati velike sisavce, kao što su jeleni, uključujući sambara koji je težak 225 kilograma, te azijskog vodenog bivola koji je težak 450 kilograma. Ovaj krokodil općenito se smatra opasnim za ljude, ali nije toliko ozloglašen kao morski krokodil.

## Razmnožavanje
Mužjaci mlate svojim repovima i podižu njuške, pa tako stječu dominaciju prije udvaranja i parenja. Kao gnijezda služe rupe iskopane u razdoblju od prosinca do veljače. Lokacija gnijezda varira (ponekad se čak i nalaze na netipičnim mjestima, kao što su jazbine. Ženka obično polaže 25-30 jaja. Međutim, primjerci u zatočeništvu su se parili dva puta godišnje, ali rituali kod razmnožavanja još nisu promatrani u prirodi. Jaja se izlegnu nakon relativno kratkog razdoblja, 55-75 dana, a mladi krokodili dugi su oko 30 centimetara. Spol mladunaca određuje temperatura tijekom inkubacije. Na 32,5&nbsp;°C nastaje mužjak, a ako je temperatura viša ili niža, nastaje ženka.

## Izvori
* www.iucnredlist.org
* Hiremath, K.G.. Recent advances in environmental science. Discovery Publishing House, 2003. , 9788171416790.
* www.answers.com
* www.flmnh.ufl.edu
* www.eol.org

## Vanjske veze
;Ostali projekti
Sjeverozapadni prolaz

**Sjeverozapadni prolaz** (engleski: *Northwest passage*, francuski: *Passage du Nord-Ouest*), je naziv za pomorski put između brojnih otoka Kanadskog arktičkog arhipelaga u Arktičkom oceanu, od Atlantika do Pacifika. Međunarodna hidrografska organizacija klasificira Sjeverozapadni prolaz kao zasebno more.

## Hidrografija
Sjeverozapadni prolaz je jedna od najtežih i najriskatnijih pomorskih ruta duga 1450&nbsp;km, od Baffinovog otoka do Beaufortova mora, kod Aljaske. Kako se nalazi samo 1930&nbsp;km od Sjevernog pola, 800&nbsp;km sjeverno od Arktičkog kruga u Arktičkom oceanu u kom vlada polarna klima, na tom putu između tjesnaca brojnih otoka ima prosječno oko 50.000 santi leda, od kojih su neke visoke i do 90 m, već na samom ulazu između Grenlanda i Baffinovog otoka. Gotovo je slična situacija i na zapadnom izlazu iz Sjeverozapadnog prolaza kod Beringova prolaza jer i tu pomorce čekaju sante koje plutaju između Sibira i Aljaske.

## Istraživanja
Istraživanja mogućeg pomorskog puta prema Indiji, što je tad bila glavna engleska preokupacija, počela su još u 16. vijeku ekspedicijama koje su poduzeli Giovanni Caboto (John Cabot) (1497) i Martin Frobisher (1576, 1577. i 1578). Nakon njih i brojni drugi pomorci pokušali su pronaći i preploviti taj opasni put, pritom su i mnogi poginuli. Na kraju je to tek nakon četiri vijeka uspjelo Norvežaninu Roaldu Amundsenu koji je Sjeverozapadni prolaz preplovio između 1903. i 1906. godine.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Northwest Passage'' na portalu Encyclopædia Britannica
Grobnica narodnih heroja na Kalemegdanu

**Grobnica narodnih heroja** na Kalemegdanu, nalazi se u produžetku Velikog savskog šetališta, pod samim bedemom Beogradske tvrđave. Izgrađena je 1948. godine.

## Opšti podaci
U grobnici su sahranjeni:
* **[[Ivan Milutinović]]** (1901-1944), član Politbiroa CK KPJ, član VŠ NOV i POJ, general-lajtant NOVJ i narodni heroj
* **[[Đuro Đaković]]** (1886-1929), sindikalni radnik i organizacioni sekretar CK KPJ
* **[[Ivo Lola Ribar]]** (1916-1943), sekretar CK SKOJ-a, predsednik USAOJ-a, član VŠ NOV i POJ i narodni heroj
* **[[Moša Pijade]]** (1890-1957), društveno-politički radnik i narodni heroj

Posmrtni ostaci Ive Lole Ribara i Ivana Milutinovića, preneseni su 27. marta 1948. godine. Posmrtni ostaci Đura Đakovića preneseni su, na dvadesetogodišnjicu njegove smrti 29. aprila 1949. godine. Moša Pijade je ovde sahranjen marta 1957. godine.

Poprsja Ive Lole Ribara, Ivana Milutinovića i Đura Đakovića izradio je 1949. godine akademski slikar i vajar iz Beograda, Stevan Bodnarov, a poprsje Moše Pijade akademski vajar iz Beograda, Slavoljub Stanković, 1959. godine. Na zidu na kojem se nalaze biste, stoji natpis „Smrt fašizmu - sloboda narodu“.

Grobnica narodnih heroja utvrđena je za spomenik kulture odlukom Skupštine grada Beograda iz 1983. godine.

## Galerija

Datoteka:Mosa Pijade-Kalemegdan.jpg|Bista Moše Pijade
Datoteka:Lola Ribar spomenik.JPG|Bista Ive Lole Ribara
Datoteka:Bista Djure Dajkovica Kalemegdan.jpg|Bista Đure Đakovića
Datoteka:Bista Ivana Milutinovica 1.JPG|Bista Ivana Milutinovića


## Povezano
* Grobnica narodnih heroja u Zagrebu
* Grobnica narodnih heroja u Ljubljani
* Grobnica narodnih heroja u Sarajevu
* Spisak spomenika NOB u Srbiji

## Izvori

## Vanjske veze
Grobnica narodnih heroja u Ljubljani

**Grobnica narodnih heroja u Ljubljani** (slo: *Gróbnica národnih herójev v Ljubljani*) izgrađena je 1949. godine i nalazi se u parku ispred Narodnog muzeja Slovenije.

Grobnica se nalazi pod zemljom, a nad njom je spomenik u oblikiku sarkofaga. Autori grobnice i sarkofaga su arhitekta Edo Mihevc i vajar Boris Kalin.

Godine 1983, grobnica je proglašena kulturnim spomenikom Slovenije.

Na istočnoj i zapadnoj strani sarkofaga nalaze se bronzani reljefi s motivima iz Narodnooslobodilačke borbe. Na gornjem rubu sarkofaga ispisani su stihovi Otona Župančiča:

:*Domovina je ena nam vsem dodeljena, in eno življenje in ena smrt.

:*Svobodi udani za borbo smo zbrani, in kaj je življenje in kaj je smrt?
:*Bodočnost je vera, kdor zanjo umira, se vzdigne v življenje, ko pade v smrt.*

:"Svima nam je dodeljena jedna otadžbina, i jedan život i jedna smrt.

:"Predani slobodi, spremni smo za borbu, i šta je život i šta je smrt?
:"Budućnost je vera, onaj ko umire za nju, uzdiže se u život kada pada u smrt."

## Spisak sahranjenih u grobnici
U grobnici su sahranjeni narodni heroji:

* zapisani na severnoj strani spomenika
** Anton Tone Tomšič (1910-1942), organizacioni sekretar CK KP Slovenije
** Slavko Šlander (1909-1941), sekretar PK KPS za Štajersku
** Miloš Zidanšek (1909-1942), član GŠ NOV i PO Slovenije
** Franc Rozman Stane (1911-1944), general-lajtant NOVJ, komandant GŠ NOV i POS
** Ivan Kavčič (1913-1943), zamenik političkog komesara GŠ NOV i POS
* zapisani na prednjoj strani spomenika
** Miha Marinko (1900-1983), društveno-politički radnik
** Stane Semič Daki (1915-1985), društveno-politički radnik
* zapisan na zadnjoj strani spomenika
** Edvard Kardelj (1910-1979), društveno-politički radnik
* zapisani na južnoj strani spomenika
** Milovan Šaranović (1913-1943), pukovnik NOVJ, načelnik GŠ NOV i POS
** Predrag Jeftić (1913-1943), komandant Petnaeste divizije NOVJ
** Ljubomir Ljubo Šercer (1915-1941), komandir Mokreške partizanske čete
** Janko Premrl Vojko (1920-1943), komandant Prve primorske brigade „Andrej Lahnar“
** Majda Šilc (1923-1944), sekretarica SKOJ-a u partizanskoj brigadi
** Boris Kidrič (1912-1953), društveno-politički radnik
** Dušan Kveder (1915-1966), društveno-politički radnik
** Vinko Simončič (1914-1944), zamenik komandanta Četrnaeste divizije NOVJ

## Izvori

## Povezano

* Grobnica narodnih heroja na Kalemegdanu
* Grobnica narodnih heroja u Zagrebu
* Grobnica narodnih heroja u Sarajevu
Grobnica narodnih heroja u Sarajevu

**Spomen-kosturnica narodnih heroja grada [[Sarajevo|Sarajeva]]** podignuta je 1949. godine i nalazila se u Velikom parku, a novembra 1981. godine je prenesena u novoizgrađeni spomen-park Vraca, na Vracama.

Nakon ekshumacije grobova, na Vracama iznad grobnice je postavljeno novo obiležje u vidu granitne prizme u centru kruga, a stare nadgrobne ploče su deponovane u Istorijski muzej Bosne i Hercegovine. U grobnici je sahranjeno 26 narodnih heroja, a njihova imena su uklesana na granitnim gromadama poredađanim kružno oko centralne prizme uz spomen-kosturnicu.
 
# **[[Janko Balorda]]** (1917–1942), za narodnog heroja proglašen 23. jula 1952. godine. 
# **[[Aleksa Bojović Brko]]** (1906–1943), za narodnog heroja proglašen 20. decembra 1951. godine. 
# **[[Adem Buć]]** (1914–1943), za narodnog heroja proglašen 26. jula 1949. godine. 
# **[[Mahmut Bušatlija|Mahmut Bušatlija Buš]]** (1914–1941), za narodnog heroja proglašen 26. jula 1945. godine. 
# **[[Slaviša Vajner|Slaviša Vajner Čiča]]** (1903–1942), za narodnog heroja proglašen 25. septembra 1944. godine 
# **[[Mustafa Dovadžija]]** (1921–1942), za narodnog heroja proglašen 27. jula 1951. godine. 
# **[[Ilija Engel]]** (1912–1944), za narodnog heroja proglašen 24. jula 1953. godine. 
# **[[Pavle Goranin Ilija]]** (1915–1944), za narodnog heroja proglašen 15. maja 1944. godine.
# **[[Gliša Janković]]** (1913–1944), za narodnog heroja proglašen 27. novembra 1953. godine. 
# **[[Ravijojla Janković Rava]]** (1919–1944), za narodnog heroja proglašena 20. decembra 1951. godine. 
# **[[Boriša Kovačević Šćepan]]** (1908–1943), za narodnog heroja proglašen 22. jula 1949. godine. 
# **[[Radojka Lakić]]** (1917–1941), za narodnog heroja proglašena 8. juna 1945. godine. 
# **[[Omer Maslić]]** (1913–1942), za narodnog heroja proglašen 27. novembra 1953. godine.
# **[[Branko Milutinović Obren]]** (1918–1942), za narodnog heroja proglašen 5.07.1951. godine. 
# **[[Vaso Miskin Crni]]** (1918–1945), za narodnog heroja proglašen 26. jula 1945. godine. 
# **[[Dušan Pajić-Dašić]]** (1912–1943), za narodnog heroja proglašen 27. novembra 1953. godine. 
# **[[Vladimir Perić Valter]]** (1919–1945), za narodnog heroja proglašen 24. jula 1953. godine.
# **[[Slobodan Princip|Slobodan Princip Seljo]]** (1914–1942), za narodnog heroja proglašen 6. septembra 1942. godine. 
# **[[Miladin Radojević]]** (1914–1941), za narodnog heroja proglašen 20. decembra 1951. godine. 
# **[[Ahmet Fetahagić]]** (1913–1944), za narodnog heroja proglašen 10. septembra 1949. godine.
# **[[Avdo Hodžić]]** (1921–1943), za narodnog heroja proglašen 5. jula 1951. godine. 
# **[[Miljenko Cvitković]]** (1914–1943), za narodnog heroja proglašen 22. jula 1949. godine.
# **[[Jusuf Džonlić]]** (1920–1944), za narodnog heroja proglašen 20. decembra 1951. godine. 
# **[[Branko Šurbat Bane]]** (1920–1943), za narodnog heroja proglašen 27. novembra 1953. godine.

## Povezano

* Grobnica narodnih heroja na Kalemegdanu
* Grobnica narodnih heroja u Zagrebu
* Grobnica narodnih heroja u Ljubljani
Petrova gora

**Petrova gora** je planina na Kordunu, u Hrvatskoj.
Prema nastanku spada u starije geološke formacije. Bogata je šumom i vodom, relativno niska, ali sa brojnim brdima, usjecima i potocima.

## Ime
Prije godine 1097. ime planine je bilo Gvozd, po željezu (gvožđe) koje se moglo tamo naći. Godine 1097. došlo je do bitke između mađarskog kralja Kolomana i hrvatskog kralja Petra Svačića, u kojoj je Svačić poginuo, a Hrvatska izgubila samostalnost za idućih 900 godina. Po poginulom kralju narod je planinu prozvao Petrova gora.

## Drugi svjetski rat

U Drugom svjetskom ratu, planina je postala sklonište srpskom narodu koji je bježao ispred ustaškog terora, a poslije i partizanska baza. Ustaše i okupator su sproveli niz ofanziva na planinu, u kojima je uglavnom stradalo civilno stanovništvo. 

Najteže je bilo u proljeće 1942., kada se manji dio ljudi spasio iz neprijateljskog obruča, dok je oko 10000 ubijeno. Ukupno je na Kordunu, čija je Petrova gora centralni dio, stradalo oko 27000 ljudi u ratu (30% predratnog stanovništva). Kao uspomena na te događaje, nastala je pjesma „Na Kordunu grob do groba“.

Međutim, partizanski otpor nikad nije uništen, dijelom zahvaljujući i sistemu zemunica i skrovišta koje je bilo teško otkriti. Centralna partizanska bolnica je radila od 1941. do 1945, zajedno sa štamparijom lista „Vjesnik“, radionicama, skladištima i drugim objektima. U blizini je i partizansko groblje.

## Spomenik na vrhu Petrovac

Spomenik na najvišem vrhu Petrovac je sagrađen kao uspomena na stradanje srpskog stanovništva i partizanski otpor u Drugom svjetskom ratu. To je bilo i poprište jedne od očajnih epizoda Drugog svjetskog rata, kada je oko 300 Srba naoružanih samo roguljama, izginulo napadajući ustaše utvrđene na vrhu Petrovac, za vrijeme proboja obruča na Petrovoj gori 1942. godine.

Sa vrha spomenika može se ponekad vidjeti Zagreb, koji je udaljen oko 70 km.

## Najviši vrhovi
* Mali Petrovac, 512 -{m}-
* Veliki Petrovac, 507 -{m}-, mjesto spomenika
* Mali Velebit, 325 -{m}-

## Biljke i životinje
Od drveća najviše je zastupljena bukva, zatim hrast kitnjak, obični grab i pitomi kesten. Još se javljaju brijest, javor, jasen, klen, divlja trešnja, crna jova, cer i druge vrste drveća.
 
Od životinja, česte su srna, divlja svinja, divlja mačka, jazavac, kuna zlatica, kuna bjelica, lasica, lisica, zec, puh i vjeverica.
Među pticama su česti jastreb kokošar, kobac ptičar, šumska sova, svraka, šojka kreštalica, fazan, ćuk, divlja grlica, siva vrana i druge.

Veliki broj jestivih pečurki (gljiva) je prisutan, i branje istih donosi dodatni prihod stanovnicima.

## Zanimljiva mjesta
* Centralna partizanska bolnica. Kompleks drvenih brvnara iz 2. SR, u Pišinom gaju. Tu je bila partizanska bolnica, štamparija lista Vjesnik, zemunice i groblje.
* Muljava, motel na prilazima vrhu Petrovac iz pravca Vojnića.
* Mali Petrovac, ostaci temelja katoličkog manastira iz 14. vijeka.
* Kraljev grob, navodno mjesto groba hrvatskog kralja Petra Svačića.
Operacija Zenica – Zavidovići

**Operacija Zenica – Zavidovići** je bila udružena osovinska operacija protiv partizana u NDH, koju su zajednički vodili Wehrmacht, ustaše i četnici u oblasti istočno od Zenice i južno od Zavidovića, od 3. do 22. juna 1942. godine.

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Anti-Partisan Operations in Croatia: Operation "Zenica – Zavidovići"
Operacija Kreševo

**Operacija Kreševo** je bila zajednička osovinska operacija Vermahta i domobrana protiv partizana u NDH (oblast Kreševa), od 3. jula do 3. avgusta 1942. godine.

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Anti-Partisan Operations in Croatia: Operation "Kreševo"
Operacija Albia

**Operacija "Alba"** ili **"Albia"** je bila operacija italijanske vojske protiv dalmatinskih partizanska na planini Biokovo, vođena između 12. avgusta i 2. septembra 1942. godine.

U vremenu od 29. avgusta do 3. septembra 1942. godine za operaciju je angažovano i 680 hercegovačkih četnika iz kvislinških formacija MVAC.

## Pozadina

Posle oslobođenja Livna, Vrhovni štab je, da bi pružio neposrednu pomoć dalmatinskim jedinicama, ostavio delove 1. proleterske brigade da zajedno sa jedinicama Srednjedalmatinskog NOP odreda i bataljonima »Vojin Zirojević« i »Starac Vujadin« dejstvuju na području Livna, Imotskog i Duvna, što je dovelo do priliva novih boraca i formiranja Duvanjskog bataljona, iako je taj kraj dotada bio pod velikim uticajem ustaša.

## Tok operacije

Zbog ofanzivnih dejstava ovih jedinica, naročito bataljona »Jozo Jurčević«, koji je dejstvovao u rejonu Biokova, Štab 2 italijanske armije bio je prinuđen da sa delovima divizija »Mesina« i »Bergamo« u sadejstvu sa ustaško-domobranskim i četničkim jedinicama sa tog područja preduzme operaciju »Albija« na partizanske jedinice na prostoriji Baška Voda, Zagvozd, Vrgorac, Metković i Ploče. Na Biokovu se tada nalazio bataljon »Jozo Jurčević«, oko Lovreča – Srednjedalmatinski odred, dok su delovi 1. proleterske i 4. crnogorske brigade vodili borbe na području Aržano, Studenci, Posušje, Lovreč.

Italijani su 12. avgusta otpočeli nastupanje sa linije Metković – Ploče u pravcu linije Vrgorac – Zaostrog, paleći sela i ubijajući nevino stanovništvo. U drugoj polovini avgusta oni su preneli težište napada na Biokovo i prisilili bataljon »Jozo Jurčević« da se odatle prebaci u rejon Aržana. Pošto su smatrali da su »očistili« područje Biokova, Italijani su se 2. septembra povukli u polazne garnizone, ali su naneli veliku štetu tome kraju time što su u toku napada popalili desetine sela i pobili i zatvorili nekoliko stotina ljudi.

## Ratni zločini

6. septembra 1942. godine komandant istočne Bosne i Hercegovine Petar Baćović je izvestio četničkog vođu Dražu Mihailovića o paljenju čitavih sela u jadranskom zaleđu:

Potom u izveštaju od 5. septembra 1942, major Petar Baćović dodaje nove pojedinosti o jezivim zločinima u izveštaju Dragoljubu Mihailoviću:

General Dragoljub Mihailović je bio veoma zadovoljan njegovim pokretom i zapovedio mu nova "čišćenja": 

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Anti-Partisan Operations in Croatia: Operation "Alba" or "Albia" or "Albija"
Kanadski arktički arhipelag

**Kanadski arktički arhipelag** (engleski: *Canadian Arctic Archipelago*), je naziv za skupinu od 36 563 kanadskih otoka smještenih na krajnjem sjeveru, u Arktičkom oceanu unutar Arktičkog kruga.

## Geografija
Kanadski arktički arhipelag ima površinu od 1,424.500 km², koja je administrativno podjeljena između dve kanadske teritorije Nunavut (kome pripada najveći dio) i Sjeverozapadni teritoriji.
 
Arhipelag se proteže u dužinu nekih 2400 km, od Beaufortova mora na zapadu do Grenlanda na istoku, i oko 1900 km od kanadskog kopna na jugu do najsjevernije točke na otoku Ellesmere rta Columbia. Otoci su međusobno i od kopna, razdvojeni nizom kanala koji su poznati kao Sjeverozapadni prolaz. Jugoistočni otoci arhipelaga geološki pripadaju Kanadskom štitu.

Čitav teritorij karakterizira Arktička nizina na jugu i Innuitske planine na sjeveru, to je najveća arktička kopnena masa na svijetu nakon Grenlanda. Klima po arhipelagu je polarna, nema šuma već je teren u nizini uz more pokriven tundrom. Većina otoka je nenaseljena, a oni koji jesu uglavnom leže na jugu. 

### Lista otoka većih od 10 000 [[km²]]
*&nbsp;ST = Sjeverozapadni teritoriji, NU = Nunavut

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Arctic Archipelago'' na portalu Encyclopædia Britannica
All I See

"**All I See**" je pop i R&B pjesma australske pjevačice Kylie Minogue, objavljena je kao singl sa njenog desetog studijskog albuma *[[X (album Kylie Minogue)|X]]* u 11. marta 2008. godine u izdanju diskografske kuće Parlophone.

## Izdavanje singla i promocija
Pjesmu su napisali Jonas Jeberg, Mich Hedin Hansen, Edwin Serrano i producirali je Jeberg i Cutfather. Izdata je formatu za digitalno preuzimanje u Severnoj Americi u 11. marta 2008. Pjesma je objavljena na američkim radio stanicama u 15. aprila 2008. godine. Verzija koja uključuje repera Mimsa objavljena je na radijskim stanicama i kao bonus pesma na američkom izdanju albuma *[[X (album Kylie Minogue)|X]]*.
 
Da promoviše singl i album u SAD, Minogue se pojavila u nekoliko televizijskih emisija. U 31. marta 2008. godine pojavila se u NBC programu *Today Show* da je intervjuiše Matt Lauer. U 1. aprila 2008. godine Minogue je izvela "All I See" uživo u američkoj verziji emisije *Dancing with the Stars*.

## Popis pjesama
;Američki promotivni CD singl 1
# "All I See" – 3:04
# "All I See" (instrumental) – 3:04

;Američki promotivni CD singl 2
# "All I See" (s Mims) – 3:51
# "All I See" – 3:04

;Australijsko izdanje za digitalno preuzimanje
# "All I See" (s Mims) – 3:51
# "All I See" (albumska verzija) – 3:04
# "In My Arms" (Spitzer Dub) – 5:05

## Top ljestvice

## Istorija objavljivanja

## Reference

## Vanjske veze
* "All I See" na službenoj stranici
Santa leda

**Santa leda** (engleski: *iceberg* iz germanskog: *ijsberg*, *Isbjerg*, *eisberg*, *Isberg* doslovno prevedeno **ledeno brdo**) je plutajuća masa slatkovodnog leda koji se odvalio sa glečera ili ledenog pojasa i pluta po moru.

Sante leda nalaze se u oceanima blizu Antarktika, u morima Arktika i sub Arktika, u arktičkim fjordovima, ali i po jezerima koje pune glečeri. 

## Karakteristike
Od sante lede se obično vidi samo 10 do 12% od njenog stvarnog volumena iznad vodene linije, jer je njen najveći dio u moru. Zbog tog su one velika opasnost za brodove, tako je uostalom nastradao i Titanic kad se očešao u naizgled bezazlenu santu.

Tjerane morskim strujama, sante mogu putovati po 10 - 12 km dnevno, a da se u potpunosti rastope treba im po nekoliko godina, što ovisi o njihovoj masi. Voda otopljenih santi je čista i može se koristiti za piće. Pojedine veće sante imaju osim leda i materijal odlomljenih stijena u svojoj masi. 

Pojedine zabilježene sante leda imaju duljinu do 295 km i površinu do , tako da mogu plutati oceanima 6 do 12 godina, dok potpuno ne isčeznu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''iceberg'' na portalu Encyclopædia Britannica 
* Iceberg Finder Service (for east coast of Canada) 
* Icebergs of The Arctic and Antarctic
1056.

__NOTOC__
Godina **1056.** (**[[rimske brojke|MLVI]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru.

## Događaji
* Anselmo napušta Italiju.
* jesen &ndash; Smrću carice Teodore u Bizantu prestaje Makedonska dinastija.
* jesen &ndash; Malodobni Heinrich IV nakon smrti oca postaje kralj Njemačke.
* Muslimanske vlasti protjeruju 300 kršćana iz Jeruzalema i donose odredbu kojom je evropskim kršćanima zabranjen pristup bazilici Svetog groba.
* Ottokar, grof Steyra, postaje markgrof Karantanske marke koja će kasnije postati poznata kao Štajerska.
* Dinastija Liao gradi pagodu hrama Fugong u današnjoj sjevernoj kineskoj provinciji Shanxi. Istovremeno u provinciji Shandong dinastija Song započinje rad na Pizhi pagodi u okviru hrama Lingyan.

## Rođenja

## Smrti
* 31. 8. &ndash; Teodora, carica Istočnog Rimskog Carstva (r. 981)
* 5. 10. &ndash; Heinrich III, sveti rimski car (r. 1017)
* Abu L'Ala al-Ma'arri, sirijski pjesnik

## Reference
Steyr

**Steyr** je grad na sjeveru Austrije od 38,287 stanovnika
, on je administrativni centar Okruga Steyr-Land i vlastitog okruga jer 
je jedan od 15 statutarnih gradova Austrije.

## Geografija

Steyr leži na sjeveru Gornje Austrije, na ušću rijeka Steyr u Enns, udaljen 25 km južno od Linza.

## Historija

Steyr je izrastao u naselje oko zamka, prvi put je spomenut u dokumentima negdje između 985. - 991. pod imenom **Stirapurch**.

Od 1170. ima epitet urbsa, što je značilo i status grada, u to vrijeme njime je vladala moćna feudalna porodica Otakare.

Oni su njime vladali do 1192. kada je podpao pod Babenbergovce, kao dio njihovih dominiona sjeverno od rijeke Enns. Steyru je 1287. ponovno potvrđen status grada, i proširena pravom na 
trgovinu željezom i drvom. Od tad je grad izrastao u centar metalurške industrije Austrije.

Steyr je za Drugog svjetskog rata kao Industrijski grad pretrpio teška bombardiranja od strane savezničke avijacije.

## Znamenitosti

Od znamenitosti Steyr ima gotičku parohijsku crkvu (1443. - 1522., 1630. - 1636.), nekadašnju dominikansku crkvu, obnovljenu u baroknom stilu (1642.-1647.) sa rokoko enterijerom.

Pored tog tu je i palača gradske vijećnice (1765. - 1778., jedna od najljepših rokoko građevina u Austriji, i palača Innerberger Stadel (1612.) nekadašnje skladište trgovaca željeznom robom, koja je danas pretvorena u muzej takve robe.

Centar grada karakteriziraju trokatne kasnogotičke građanske kuće sa arkadama u prizemlju, čije su fasade kasnije renovirane u baroknom ili rokoko stilu. Od njih su najljepše; Schoenthanhaus, Madlsederhaus, gotička 
Bummerlhaus (oko 1497.), Sternhaus i Dunklhof (1520.-1525.)

Steyr ima ostatke starih gradskih fortifikacija; vatrogasni toranj, vrata; Schnallentor (1613) i Neutor (1573), vodotoranj(Izgrađen za snabdjevanje grada vodom 1572) i renesansne dvorce Engelhof i Engelsegg.

Gotički zamak Lamberg, pretvoren u barokni nakon požara - 1727. i srednjovijekovni toranj - Roemerturm.

## Privreda

Od 24,051 zaposlenih u 1991. 54 % je radilo u Industriji i to metalnoj. Najveće tvornice tog tipa su Steyr-Nutzfahrzeuge AG 
i Steyr-Daimler-Puch AG koje proizvode vozila, dijelove za njih i motore, a tu je i BMW Motoren GmbH koji također proizvodi 
motore.

Pored tog grad je i turistički centar za jednodnevne izlete.

## Gradovi prijatelji

* , Betlehem
* , Eisenerz
* , Kettering
* , Plauen
* , San Benedetto del Tronto

## Galerija slika

Datoteka:Oberoesterreich Steyr Stadtpfarrkirche 20061226 a.jpg|Parohijska crkva
Datoteka:Steyr rathaus nacht.jpg|Gradska vijećnica
Datoteka:Steyr Town 02.jpg|Dvorac Lamberg
Datoteka:Steyr Stadtplatz-6623.jpg|Centralni trg


## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada Rohrbacha''
Ottokar I od Štajerske

**Ottokar I** od Steyra (? - 1064) bio je srednjovjekovni velmoža poznat kao osnivač dinastije Otakara. Od 1056. je do smrti je služio kao markgrof Karantanske marke, koja je kasnije postala poznata kao "Štajerska marka" () ili Štajerska, odnosno ime dobila po Ottokarovom sjedištu gdje je služio kao grof. Za vrijeme njegove vladavine je okončan rat sa Mađarskom. Markgrofovi Adalbero i Ottokar II su mu bili sinovi.
Sakayamuni pagoda

**[[Sakyamuni]] pagoda hrama Fogong** () je drvena kineska pagoda smještena u okrugu Ying kineske provincije Shanxi. Sagrađena je 1056. pod vlašću kitanske dinastije Liao, odnosno od strane cara Daozonga (Hongji) na mjestu gdje je ranija bila rezidencija porodice njegove bake. Pagoda je uspjela preživjeti niz zemljotresa kroz vijekova, te s vremenom dosegla takvu slavu u Kini da uživa nadimak "**Muta**" (). 

Pagoda se nalazi na 4&nbsp;m visokoj platformi, ina 10&nbsp;m (33&nbsp;ft) visoki zvonik, te ukupnu visinu od 67,31&nbsp;m; smatra se najstarijom do danas sačuvanom potpuno drvenom pagodom u Kini. Najstarija pagoda u Kini je Songyue pagoda sa budističkim hramovima na planini Wutai koja potiče iz 7. vijeka, odnosno iz doba dinastije Tang.

## Izvori

## Vanjske veze

* Yingxian Wooden Pagoda at China.org.cn
Operacija Velika Kapela

**Operacija "Velika Kapela"** je bila udružena osovinska operacija Italijana, NDH i četnika protiv partizana u NDH (oblast Velika Kapela), vođena tokom septembra 1942. godine.

## Tok operacije

Štab 2. italijanske armije naredio je 20. avgusta, 5. armiskom korpusu da napadne i uništi 1. primorsko-goranski odred na području Velike Kapele. Za napad su predviđene znatne snage: divizije »Granatieri di Sardenja«, »Re« i »Lombardija«, 14. obalska brigada, artiljeriske i inžinjeriske jedinice 5 armiskog korpusa, dva bataljona 11. korpusa (za obezbeđenje prelaza na Kupi), delovi 5 grupacije granične straže i ustaško-domobranske i četničke jedinice sa tog područja. Izvršivši pripreme, neprijatelj je, 16 septembra, sa kružne osnovice Prokike, Žuta Lokva, Brinje, Jezerane, Plaški, Josipdol, Ogulin, Gomirje, Mrkopalj, Lokve, Fužine, Crikvenica, Novi i Senj, otpočeo da prodire na slobodnu teritoriju, težeći ka Drežnici i Jasenku. Iako su se na toj prostoriji zatekla svega tri bataljona 1 primorsko-goranskog odreda, ipak je neprijatelj sporo nadirao i tek je 20 septembra uspeo da zauzme Drežnicu.

Da bi izbegao okruženje na prostoru između Stalka, Ledenica i Brinja, Stab 5 zone prebacio je bataljon »Matija Gubec« preko pruge Ogulin – Sušak sa zadatkom da dejstvuje oko Liča i Fužina, a bataljone »Marko Trbović« i »Ljubica Gerovac« na prostoriju između Jezerana i Modruša da napadaju neprijatelja na komunikacijama Jezerane – Drežnica i Modruš – Jezerane. Istovremeno je naredio 2 primorsko-goranskom odredu da aktivnijim dejstvom na području Delnice, Lokve i Brod Moravice za sebe veže što jače italijanske snage. Krajem septembra sa Korduna su hitno vraćeni 1 i 2 udarni bataljon 1 primorsko-goranskog odreda, koji su 28 septembra izvršili napad na sela Tisovac, Josipovac (na komunikaciji Ogulin – Jasenak) i tom prilikom ubili i ranili oko 180 neprijateljskih vojnika. Isto tako je i 2 primorsko-goranski odred, 2 oktobra na putu Brod na Kupi – Delnice, razbio jednu italijansku kolonu jačine 300 vojnika.

## Rezultat

Ovladavši slobodnom teritorijom, Italijani su se početkom oktobra počeli povlačiti u polazne garnizone. A pošto su u toku napada popalili gotovo sva sela oslobođene teritorije i opljačkali i poslednje zrno žita, oni su doveli u težak položai i 1 primorsko-goranski odred i narod, naročito u pogledu ishrane i stanova.

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation VELIKA KAPELA
Pizhi pagoda

**Pizhi pagoda** () je kineska pagoda iz 11. vijeka, smještena u hramu Lingyan u Changqingu, kraj Jinana u kineskoj provinciji Shandong. Iako je originalna pagoda bila sagrađena 753. za vrijeme vladavine cara Xuanzonga od Tanga ( 712&ndash;756), današnja pagoda predstavlja rekonstrukciju koja je izgrađena u doba dinastije Song, odnosno posljednjim godinama vladavine cara Renzonga od Songa (1022&ndash;1063). Posjeduje oktogonalnu bazu i devet katova, a izgrađena je od opeke i kamena; ukupno je visoka 54 m.

## Izvori

## Vanjske veze

* Pizhi Pagoda at China.org.cn
Hram Lingyan

:*Ne zamijeniti za [[Lingyin (hram)|Hram Lingyin]].*

**Hram Lingyan** () je budistički hram snješten u distriktu Changqing u Jinanu u kineskoj provinciji Shandong, oko 20 km sjeverno od grada Tai'an. Zemljište hrama se nalazi u dolini na zapadnom rubu gorja Taishan. Hram Lingyan ima izuzetno dugu i bogatu historiju, te je bio jedan od glavnih budističkih hramova u Kini u doba dinastija Tang i Song. Njegovi najpoznatiji objekti su Pizhi pagoda iz 11. vijeka, te Dvorana hiljadu Buda u kojoj se nalazi Budina statua iz doba dinastije Ming, kao i 40 glinenih statua luohana iz doba dinastije Song.

## Izvori

## Vanjske veze

* Lingyan Temple at ChinaCulture.org 
* Huichong Pagoda at China.org.cn
1057.

__NOTOC__
Godina **1057.** (**[[rimske brojke|MLVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru.

## Događaji
* 22. 3. &ndash; Normandijski vojvoda Guillaume (Vilim Osvajač) na ušću rijeke Dives tuče francusko-anžuvinsku vojsku u bitci kod Varavillea.
* Beduinska plemena Banu Hilal zauzimaju grad Kairouan u Ifrikiji prisilivši ziridske emire da se presele u Mahdiju.
* 2. 8. &ndash; Stjepan IX (ponekad navođen i kao Stjepan X) nasljeđuje Viktora II kao 154. papa.
* 15. 8. &ndash; Kralj Macbeth od Škotske gine u sukobu sa princom Malcolmom; kao kralj Škotske ga nasljeđuje njegov posinak Lulach.
* Burmanski kralj Anawrahta zauzima Thanton u današnjem sjevernom Tajlandu, što za posljedicu ima jačanje theravda budizma u zemlji.
* Kralj Ferdinand I od Kastilje osvaja Lamego i Viseu od kršćanskih feudalaca u savezu sa muslimanskim taifama.

## Rođenja
* Hugo I, vojvoda Burgundije (u. 1093)

## Smrti
* Jōchō, japanski kipar
* 1. 3. &ndash; Ermesinde od Carcassonnea, grofica i regentica Barcelone (r. 972)
* 28. 7. &ndash; papa Viktor II
* 15. 8. &ndash; Kralj Macbeth od Škotske
* kraj augusta &ndash; Edward Izgnanik, sin engleskog kralja Edmunda II
* 31. 8. &ndash; Leofric, earl od Mercije

## Reference
Edward Izgnanik

**Edward Izgnanik** (; 1016 – kraj augusta 1057), također poznat i kao *Edward Ætheling*, bio je engleski (anglosaksonski) princ i prijestonasljednik. Rodio se kao sin kralja Edmunda Željeznobokog i njegove supruge Ealdgyth. Nedugo nakon rođenja Englesku mu je otac umro, a Englesku osvojili Danci pod kraljem Knutom Velikim koji je preuzeo englesko prijestolje, a Edwarda i njegovu majku dao protjerati na evropski Kontinent.

Edward, koji je imao samo nekoliko mjeseci, došao je zajedno sa bratom u Švedsku na dvor kralja Olofa Skötkonunga. Knut je Olofu naložio da ih likvidira, ali su dječaci umjesto toga krišom odvedeni u Kijev gdje je Olofova kćer Ingigerd vladala kao kneginja. Oko godine 1046. se Edward pojavio u Mađarskoj, gdje je najvjerojatnije došao u sviti Ingigerdine kćeri, te podržao Ingigerdinog zeta Andriju I u borbi za mađarsko prijestolje.

Kada su vijesti o tome da je Edward živ doprle do engleskog kralja Edwarda Ispovjednika, on je, s obzirom da nije imao djece, odlučio upravo Edwarda Izgnanika proglasiti za svog nasljednika i tako omogućiti da dinastija Wessex nastavi vladati Engleskom. U tome je dobio podršku Witenagemota (skupštine) te je ishodio dozvolu da Edward (koji se nalazio pod paskom rimsko-njemačkog cara Heinricha III) dođe u Englesku. Edward je stigao krajem augusta 1057. ali je samo dva dana po odlasku umro. Kronike ne navode okolnosti ni uzroke smrti, iako su među historičarima česte špekulacije da je bio žrtvom atentata ili trovanja, pri čemu se kao najvjerojatniji počinitelji i podstrekači spominju ambiciozni sinovi earla Godwina od Wessexa na čelu sa Haroldom kao i normandijski vojvoda Guillaume (Vilim Osvajač).

Edward je bio oženjen za ženu po imenu Agatha, čije je porijeklo predmet spora među historičarima. Sa njome je imao sina Edgara (Edgar Aetheling) te kćeri Margaret (buduću škotsku kraljicu) i Cristina. Njegov sin Edgar je bio jedan od kandidata za nasljednika Edwarda Ispovjednika, ali se godine 1066. kao kralj nametnuo Harold Godwinson (mada je Edgar neko vrijeme poslije Haroldove smrti u bitci kod Hastingsa pokušavao pružati otpor normanskim osvajačima kao legitimni engleski kralj). Edwardova unuka Edith od Škotske, također poznata kao Matilda, se kasnije udala za engleskog kralja Henryja I, te je na taj način anglosaksonska loza nakon normanskog osvajanja ponovno postala dio engleske vladarske porodice.

## Preci



## Literatura

* Gabriel Ronay, *The lost King of England : the East European adventures of Edward the Exile*, Woodbridge, Suffolk ; Wolfeboro, N.H., USA : Boydell Press, 1989, , pp.&nbsp;109–121 http://books.google.co.uk/books?id=8sTuaN3OnNMC&pg=PA95&dq=terra+britanorum&hl=en&ei=MHvQTODGKcrGswa40YisAg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&q=terra%20britanorum&f=false

## Vanjske veze

*
Lamego

**Lamego** () je poznati grad u Portugaliji, smešten u njenom severnom delu. Grad je drugi po značaju u okviru okruga Vizeu, gde čini jednu od opština.

Lamego je jedan od 8 najstarijih gradova u Portugaliji.

## Prirodni uslovi
Grad Lamego se nalazi u severnom delu Portugalije. Od glavnog grada Lisabona grad je udaljen 380 kilometara severno, a od Portoa grad 110 kilometara istočno.

**Reljef**: Lamego se nalazu u oblasti visoravni, na znatnoj nadmorskoj visini od 500-540 metara. Grad je smešten na grebenu iznad dubokih dolina okolnih rečica.

**Klima**: Klima u Lamegu je izmenjena umereno kontinentalna, sa dosta padavina i oštrijim zimama zbog znatne nadmorske visine.

**Vode**: Lamego se nalazi na grebenu iznad reke Varoza, koja je blizu grada ustavljena i obrazovano je veštačko jezero.

## Historija
Područje Lamega naseljeno još u vreme praistorije. Grad je postojao još u starorimsko vreme, a u vreme od 7. do 11. veka grad je naizmenično prelazio iz hrišćanskih u mavarske ruke. Konačno je grad postao hrišćanski 1057. g., a kao važno središte Lamego je odmah naselje je odmah imalo gradski status. Od 15. veka, sa jačanjem trgovine preko Atlantika, grad postepeno gubi značaj u odnosu na primorske gradove. Grad uskoro pada u stagnaciju, iz koje se ni danas nije izvukao.

## Stanovništvo
Po poslednjih procenama iz 2008. g. opština Lamego ima oko 27 hiljada stanovnika, od čega oko 9 hiljada živi na gradskom području.

## Zbirka slika

Datoteka:Lamego Castelo.jpg|Toranj zamka u Lamegu
Datoteka:Catedral de Lamego.jpg|Saborna crkva u Lamegu
Datoteka:Lamego Paraiso.jpg|Novi deo grada
Datoteka:Carnaval de Lazarim 07.jpg|Narodna svetkovina Lažarim u Lamegu


## Vanjske veze

* www.cm-lamego.pt Zvanična stranica grada Lamega
Bitka kod Varavillea

**Bitka kod Varavillea** se odigrala 1057. u Normandiji između snaga normandijskog vojvode Guillaumea (Vilim Osvajač) na jednoj, i snaga francuskog kralja Henrija I i anžuvinskog grofa Geoffroya II Martela na drugoj strani. Do nje je došlo prilikom pokušaja saveznika da zauzmu normanske gradove Bayeux i Caen. Guillaume je okupio vojsku u Falaiseu, ali se, ispočetka nesklon otvorenom sukobu sa svojim sizerenom Henrijem, ustručavao napasti savezničke snage. Međutim, kada je njihova vojska krenula prelaziti rijeku Dives na ušću kraj Varavillea, Guillaume je iskoristio plimu zbog koje je polovica savezničke vojske ostala odsječena od druge polovice. Guillaume je iznenada napao sa svojim snagama i razbio saveznike. Kasnije kronike su te događaje opisali kao masakr, iako su današnji historičari prema tim navodima skeptični. Tom je bitkom razbijen posljednji pokušaj da se Normandiji nametne tuđa vlast, a to područje neće biti predmetom invazije za Guillaumeovog života. Novostvorena ravnoteža snaga je omogućila Guillaumeu da normandijsku hegemoniju proširi na područje Mainea.
Lulach

**Lulach mac Gille Coemgáin** (moderni gelski: *Lughlagh mac Gille Chomghain*, na engleskom jednostavno **Lulach** i sa nadimkom **Tairbith**, "Zlosretni" i **Fatuus**, "Slaboumni" ili "Budalasti"; prije 1033 – 17. mart 1058) bio je kralj Škota od 15. augusta 1057. do smrti.

Bio je sin Gruoch i njenog prvog muža Gille Coemgáina, mormaera (gospodara) Moraya. Nakon što joj je muž ubijen, Gruoch se udala za Macbetha, koji mu je postao očuh, a nakon smrti Duncana I i škotski kralj. Godine 1057. Macbeth je ubijen u sukobu sa Duncanovim sinom, princom Malcolmom; usprkos toga, Lulach je u augustu okrunjen za novog kralja od strane Macbethovih pristaša.

Historičari, na temelju njegovih nadimaka, vjeruju da je bio slab i nesposoban vladar. Nakon nekoliko mjeseci je pao žrtva atentata, te je Malcolm konačno preuzeo prijestolje kao Malcolm III.

Usprkos kratke vladavine, Lulach je važan kao prvi škotski vladar čiji je datum krunidbe poznat. Njegov sin Máel Snechtai je naslijedio titulu mormaera. 

|-

## Izvori
Hugues I od Burgundije

**Hugues I** (*Hugo*; 1057 &ndash; 29. august 1093) bio je vojvoda Burgundije od 1076. do 1079. Hugues je bio sin Henrija od Burgundije i unuk vojvode Roberta I. Burgundiju je naslijedio od djeda, jer mu je prije toga umro otac. Ubrzo nakon toga je abdicvirao u korist svog brata Eudesa I. Neko vrijeme je otišao na Iberijski poluotok gdje se borio protiv Maura pod Sanchom od Aragona. Hugues se poslije povukao u samostan kao benediktinski redovnik, da bi poslije postao opat Clunyja. Bio je oženjen za Sybil od Neversa, koja je umrla 1078. Nije imao poznatih potomaka.

## Reference
Sahalin

**Sahalin** je izduženi otok na ruskom dalekom istoku u sjevernom Pacifiku. Zajedno s Kurilskim otocima čini teritorijalnu jedinicu Sahalinska oblast s glavnim gradom Južno-Sahalinskom. Proteže se u smjeru sjever-jug otprilike 700&nbsp;km. Na otoku se počinju iskorištavati velika nalazišta nafte i plina.

U 17. stoljeću otkrili su ga nizozemski pomorci. 1855.–'75. pod rusko-japanskom upravom. 1875. pripao Rusiji. 1905. južni dio otoka pripao Japanu, koji je okupirao cijeli Sahalin 1920. 1925. povukao se sa sjevernog dijela. Po kapitulaciji Japana u Drugom svjetskom ratu, cijeli Sahalin je pripao SSSR-u.

Površina otoka je 72.492&nbsp;km2, što ga čini najvećim otokom Rusije, te ima oko 580.000 stanovnika 2005. godine.
## Vanjske veze

* Sahalin na hrvatskom leksikonu
* Sahalin na Encyclopaedia Britannica
Tvrđava Bahla

**Tvrđava Bahla** (arapski: قلعة بهلاء‎, *Qal'at Bahla*) je najpoznatija od četiri povijesne utvrde na gorju Džebel Ahdar ("Zeleno gorje") u pokrajini Unutrašnji Oman, oko 200 km južno od glavnog omanskog grada, Muskata. 

Bahla oaza je izvanredan primjer srednjovjekovne utvrđene islamske oaze s okruglim tornjevima iz vremena prije ratovanja barutom u kojoj je zajednica poljoprivrednika, pod vodstvom vladajuće elite, organizirala sustav navodnjavanja i obrane. Cijelo naselje s utvrdom, sokakom (trgovište), labirintom nastambi od glinenih opeka, podzemnim sustavom navodnjavanja (afladž) i vrtom palmi je okruženo adobe zidinama dugima 12 km. Ona je još početkom 9. vijeka bila jedno od uporišta Haridžita koji su se opirali "normalizaciji" koju je u islamu provodio kalif Harun al-Rašid. 

Utvrda u Bahli je izgrađena na temeljima starije utvrde, u 13. i 14. vijeku kada je Bahla cvala pod vladavinom plemena Banu Nebhan (Nabahini, do 15. vijeka). Bahla je bila središte ibadizma na kojemu su omanski imami temeljili svoju vlast, a čiji se utjecaj osjetio širom Arabije, Afrike i dalje. 

Ruševni adobe zidovi i tornjevi njihove prijestolnice se uzdižu više od 50 metara iznad temelja od pješčenjaka. Utvrda nije obnavljana sve do 1987. godine i tada je izgledala poprilično jadno s dijelovima zidina koji su sve više rušili sa svakom kišnom sezonom. Odmah nakon što je utvrda Bahla upisana na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Aziji 1987. godine, slijedeće godine je upisana na popis ugroženih mjesta svjetske baštine. Nakon što je tijekom obnove od 1993. do 1999. godine Omanska vlada potrošila skoro 9 milijuna $, i nakon što je godinama bila pokrivena skelama i nepristupačna turistima, godine 2004. skinuta je s popisa ugrožene svjetske baštine.

Jugozapadno od utvrde nalazi se stara "Džamija petka" s izrazito plastičnim mihrabom iz 14. vijeka koja je također dio zaštićenog lokaliteta.

Grad je još uvijek nadaleko poznat po svojoj Bahla lončariji. 

## Vanjske veze

* Virtualni obilazak Utvrde Bahla
Arheološki lokaliteti Bat, Al-Khutm i Al-Ajn

**Arheološki lokaliteti Bat, Al-Khutm i Al-Ajn** su zaštićeni arheološki lokaliteti iz brončanog doba koji se nalaze u šumi palmi u Omanu, na području koje se proteže od Perzijskog zaljeva do Omanskog zaljeva. Zahvaljujući zabačenosti ovi lokaliteti su opstali u gotovo nedirnutom stanju posljednjih 1000 godina. Oni su upisani na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Aziji i Oceaniji 1988. godine kao "najpotpunija naselja i nekropole iz 3. milenija pne. u svijetu".

## Odlike

**Bat** se nalazi unutar zasada palmi i oko 3000. pne. tu se vadio bakar i diorit kojima se nadaleko trgovalo. U sumerskim tekstovima, poput Epa o Gilgamešu, spominje se pod imenom *Dilmun*. God. 1972., danski arheološki tim koji je vodila Karen Frifelt je dokazao kako je Bat bio naseljen punih 4000 godina. Oni su sjeverno od doline Uadi al Hidžr iskopali stambeno naselje s kvadratičnim kućama i pet kamenih oblih tornjeva promjera do 20 metara. Potpuno su iskopali samo jedan i došli do zaključka kako je izgrađen od 2595. do 2465. pr. Kr. Ove građevine su imale vanjske otvore i dvostruke paralelne prostorije i duboki zdenac između njih, te iako njihova uloga nije potpuno jasna, postoji pretpostavka kako su služile kao silosi ili cisterne. U nekropoli, koja se proteže sjeverno niz brijeg putem do Al Uaraha, se nalazi više od 100 kružnih od suhozida u obliku košnica (tumulus). Južne su monumentalnije, ponekad s dvije ili četiri grobne komore u kojima je moglo biti sahranjeno više pokojnika.

**Al-Khutm** su zapravo ostaci kamene utvrde koja se nalazi 2&nbsp;km zapadno od Bata. Njezin toranj ima promjer od 20 metara.

**Al-Ajn** je maleno kameno groblje koje se nalazi oko 34&nbsp;km jugoistočno od Bata. Ono je od sva tri lokaliteta u najboljem stanju, a sastoji se od 21 kamene grobnice u obliku košnica koje su poredane u nizu na vrhu brda Kubur Džuhhal, ispod planine Džebel Mišt.

## Vanjske veze

* Panoramske fotografije lokaliteta
Zemlja tamjana

**Zemlja tamjana** je naziv za zaštićene lokalitete na putu tamjana u pokrajini Zofaru u Omanu. Oni uključuju nasade stabala tamjana u dolini Wadi Dawkah, ostatke utvrde Šisr, i pripadajuće utvrđene luke Khor Rori (slika desno) i Al-Balid, koji zajedno slikovito dočaravaju trgovinu tamjanom koja je stoljećima cvala u ovom području. Trgovina tamjanom je bila jedna od najvažnijih trgovina antike i srednjeg vijeka, a rasprostirala se od Zemlje tamjana prema Mezopotamiji, Sredozemlju, Indiji i Kini. Zbog toga su zajedno upisani na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Aziji i Oceaniji 2000. godine.

## Odlike

Park tamjana **Wadi Dawkah**, u kojemu još postoje zasadi tamjanova drva, je bio naseljen još u neolitu kada se ovdje vadio i diorit, te su stanovnici ove doline (*wadi*) trgovali tamjanom i dioritom s Mezopotamijom i Egiptom oko 3000. pne.

**Šisr** (*Wubar*) je utvrđena karavanska oaza koja se nalazi u pustinji 180&nbsp;km sjeverno od Salalaha. Ona se nalazi na putu od Nedžda gdje se skupljao tamjan do luke Sumhuram, a izgrađena je na mjestu stare utvrde iz željeznog doba. Od nje su danas ostali samo urušena kupola od vapnenca, izgrađena kako bi se pokrila špilja s izvorom vode, te ostaci kamenih zidina koji su okruživali utvrdu u obliku nepravilne zvijezde čiji su kraci bili usmjereni prema ključnim točkama u kompasu; svojevrsna tradicija u južnoj Arabiji.

Luka **Sumhuram** ili **Hor Rori**, poznata i kao *Moscha* u antičkim geografskim tekstovima, nalazi se 40&nbsp;km istočno od Salalaha na brdu iznad uvale (*khor*). Utvrdio ju je kralj Hadramauta, Il`azz Jalut, u 1. stoljeću kako bi kontrolirao trgovinu tamjanom. Ona je postala središtem trgovine još u 1. i 2. vijeku pne., a zahvaljujući bliskim vezama s kraljevstvom Šabua ova luka je postala iznimno bogatom. Ostaci njezinih zidina s tornjevima su najbolje sačuvani na sjevernom ulazu koji se sastoji od troja vrata u nizu na strmom uzlaznom putu.

**Al-Balīd** (poznat i kao Zofar, Zufar ili Zafar) je lokalitet urušene srednjovjekovne utvrde na uzvišenju iznad uvale kroz koju je dolazila voda s planina. Njena propast je započela arapskim i perzijskim pustošenjima u 12. i 13. vijeku, a dovršena je utvrđivanjem portugalskih trgovačkih putova u 15. stoljeću kojima je zaobiđena. Od arheoloških nalaza najznamenitiji su ostaci "Velike džamije" koja je okružena velikom terasom s tri strane. Ona ima unutarnje dvorište i temelje kvadratičnog minareta promjera 4 m na sjeveroistočnom kutu. Središnja molitvena dvorana je imala mrežu od 144 osmerokutna stupa koji su nosili krov.

## Povezano
* Put tamjana
* Gradovi na putu tamjana u pustinji Negev

## Literatura
* Thomas J. Abercrombie, *Arabia's Frankincense Trail*, National Geographic, kolovoz 1985., str. 474.-513. 

## Vanjske veze

* Panoramske fotografije lokaliteta 
* Tony Walsh, *[http://www.omanholiday.co.uk/FRANKINCENSE-Trail-by-Tony-Walsh-for-Abode-Magazine.pdf Put tamjana] * na omanholiday.co.uk (PDF)