open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kemal Kılıçdaroğlu

**Kemal Kılıçdaroğlu**, popularno poznat i samo po inicijalima **KK** (rođen 17. decembra 1948. u Ballıci, Tunceli) je turski ekonomista, funkcioner i socijaldemokratski političar. Od 2010. godine je predsednik Republikanske narodne stranke (CHP) i glavni lider opozicije u Turskoj. Od 2002. do 2015. godine bio je poslanik u Turskom parlamentu za Istanbul i njegovu drugu gradsku izbornu jedinicu. U junu 2015. godine ponovo je izabran za poslanika u Turskom parlamentu za Izmir, za drugu gradsku izbornu jedinicu, a na toj dužnosti je ostao do 2023. godine.

Kılıçdaroğlu, koji je diplomirao na Fakultetu ekonomskih i trgovinskih nauka u Ankari 1971. godine, obavljao je dužnost generalnog direktora Socijalnog osiguranja (SSK) od 1992. do 1996. i od 1997. do 1999. godine, pre nego što je ušao u aktivnu politiku. Učlanio se u CHP 2002. godine i prvi put je izabran u Turski parlament na izborima iste godine, kao poslanik druge istanbulske izborne jedinice. Na izborima 2007. godine ponovo je izabran kao poslanik CHP-a, a tada je preuzeo i funkciju zamenika predsednika CHP-ove poslaničke grupe. Na lokalnim izborima 2009. godine, bio je kandidat za gradonačelnika Istanbula, ali je izgubio protiv kandidata Stranke pravde i razvoja Kadira Topbaşa, osvojivši samo 37% glasova.

Nakon što je 2010. Deniz Baykal podneo ostavku na mesto predsednika partije zbog umešanosti u skandal, Kılıçdaroğlu je izabran za predsednika CHP-a na 33. redovnoj skupštini CHP-a. Na izborima 2011. godine, CHP je povećao svoj udeo glasova za 5,11%. Nakon što je kandidat CHP-a i Nacionalnog pokreta MHP-a Ekmeleddin İhsanoğlu izgubio predsedničke izbore 2014. godine, povećale su se kritike upućene Kılıçdaroğluu u stranci. Kılıçdaroğlu je ponovo izabran za predsednika stranke na skupštinama održanim 2014., 2016. i 2018. godine te je uveo CHP u veliku koaliciju *Millet İttifakı* (*Nacionalna alijansa*). CHP je zadržao status glavne opozicione stranke na predsedničkim i parlamentarnim izborima 2018. godine. Na lokalnim izborima 2019. godine, stranka je pobedila protiv vladajuće AK partije u glavnom gradu Ankari sa kandidatom Mansurom Yavaşom, nakon 17 godina vladavine AK partije. Pobedu su odneli i u najvećem gradu Turske, Istanbulu, s kandidatom Ekremom İmamoğluom. Kemal Kılıçdaroğlu postao je nakon toga predsednički kandidat *Millet İttifakı* za izbore 2023. godine.

## Reference
Predsednički izbori u Turskoj 2023.

**Predsednički izbori u [[Turska|Turskoj]]** zakazani su za 14. maj 2023. godine zajedno sa parlamentarnim izborima. Birači su na izborima birali predsednika na mandat od pet godina. Predsednik Recep Tayyip Erdoğan pozvao je na održavanje ranijih izbora za 14. maj 2023. godine. Međutim, datum je inicijalno u pitanje doveo katastrofalni potres u Turskoj i Siriji 2023. godine koji je podstakao pozive za odgađanje datuma izbora. Erdoğan je potpisao dekret o održavanju izbora 14. maja 2023. godine 10. marta 2023. Procenjivalo se da će ukupno 64 miliona birača glasati na izborima, 60,9 miliona u Turskoj i 3,2 miliona u inostranstvu. Kako nijedan od kandidata nije uspeo osvojiti 50 % + 1 glas, prvi put u istoriji Turske predsednički izbori doveli su i do organizovanja drugog kruga između dva vodeća kandidata.

## Kontektst
Prethodni opšti izbori održani su 24. juna 2018. godine. Izbori su obeležili prelaz zemlje iz parlamentarnog sistema u predsednički, što su usko birači službeno i potvrdili u kontroverznom ustavnom referendumu iz 2017. godine. Ti su izbori rezultirali pobedom aktualnog predsednika Erdoğana, koji se na toj funkciji nalazi od 2014. godine, a vodeći je političar u zemlji od 2003. kada je postao premijer Turske. U međuvremenu, vladajuća Stranka pravde i razvoja (AKP) prvi je put od juna 2015. godine izgubila apsolutnu većinu u Velikoj narodnoj skupštini Turske, prisiljavajući je da se osloni na koalicijskog partnera, nacionalistički Stranku nacionalog pokreta (MHP) Devleta Bahçelija.

## Reference
Franc Ribnikar

**Franc Ribnikar** (Senično, 1840 – Beograd, 1905), liječnik i filantrop.

## Život
Rođen je 1840. u selu na Gorenjskoj u tadašnjem Austrijskom carstvu od oca Jerneja Ribnikara i majke Marije Ahačič. Studirao je medicinu u Gracu, gdje je magistrirao kirurgiju i opstetriciju. Zatim je odselio u Kostajnicu i tu oženio Milicu Srnjić. Godine 1867. otišao je u Srbiju i 1869. postao je pomoćnik u okružnoj bolnicu u Kruševcu. Zatim je nastavio karijeru u Trsteniku (1870) i u Svilajncu (1873). Sa Marijom imao je tri sina: najstariji je bio poznati novinar Vladislav Ribnikar (1871-1914), osnivač *[[Politika (novine)|Politike]]* u 1904. godini; zatim, Slobodan Ribnikar (1873-1924), također liječnik te novinar; treći je bio Davorin Darko Ribnikar (1878-1914), suradnik *[[Politika (novine)|Politike]]* ubijen u borbi na frontu protiv Austrijske vojske u Prvom svjetskom ratu.

Franc Ribnikar je sudjelovao u Srpsko-turskom ratu (1876–1878).

1882. je doktorirao medicinu u Zürichu, pri čemu je imenovan upravnikom okružne bolnice u Jagodini. Godine 1888. je dobio srpsko državljanstvo i preselio se u Beograd, grad u kojem će djelovati kao liječnik do smrti u 1905. u svojoj šesdesetsedmoj godini.

## Reference

## Bibliografija

*
Masaya (vulkan)

**Masaya** (španjolski: *Volcán Masaya*) je kaldera visoka 594 metara u Nikaragvi, u Departmanu Masaya, oko 20 km jugoistočno od glavnog grada Manague.
## Karakteristike i historija
Dimenzije kaldere Masaya su 6,5 x 11,5 km, ona se sastoji četiri kratera; Nindirí, San Pedro, San Juan i Santiago. Krater Santiago je momentalno najaktivniji, on ima malo jezero lave iz kog se stalno izdižu oblaci plina i pare.

Prvi španjolski konkvistadori su 1525. došli do vulkana i zabilježili *Da ima velika vatrena usta, koja nikad ne prestaju gorjeti*.

Prema nikaragvanskom Institutu Ineter, od 1529. Masaya je imala najmanje 19 erupcija, od kojih je nekoliko bilo eksplozivno, a od 1965. do 1979. ima i jezero lave.

Najnovija eruptivna aktivnost počela je u oktobru 2015., a posljednja erupcija dogodila se 15. oktobra 2023. kad je Masaya izbacila manje količine plina i pepela u radiusu od 4 do 6 km.

Teren oko vulkana površine 54 km² proglašen je 1979. *[[Nacionalni park|Nacionalnim parkom]] Caldera del Masaya*.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Masaya''
Niquinohomo

**Niquinohomo** je općina i grad od 16,681 stanovnika na jugu Nikaragve u Departmanu Masaya.

## Geografija
Niquinohomo se prostire po pacifičkoj ravnici, udaljen 40 km jugoistočno od glavnog grada Manague.

## Historija
Niquinohomo je bio dom domorodačkih Chorotega, pa ima ime koje znači *Dolina ratnika*.

U Nikaragvi je poznat kao rodni grad nikaragvanskog heroja Augusta Sandina. Zbog tog je 2002. proglašen nacionalnim spomenikom.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipio de Niquinohomo''
Naomi Klein

**Naomi A. Klein** (Montreal, 1970) kanadska je autorica, društvena aktivistica i filmska producentica poznata po svojim političkim analizama, podršci ekofeminizmu, sindikaliziranom radu, lijevoj politici i kritici korporativnog globalizma,  fašizma, ekofašizma i kapitalizma. Od 2021. predavačica je na kolegiju klimatske pravde na Sveučilištu u Britanskoj Kolumbiji i kodirektorica Centra za klimatsku pravdu.

Međunarodnu je pažnju stekla 1999. godine knjigom *No Logo*. Dokumentarni film o okupaciji argentinskih tvornica *The Take* iz 2004. godine dodatno je skrenuo pažnju na njezin rad, a knjigom *Doktrina šoka* iz 2007. godine u kojoj je pružila kritičku analizu povjesti neoliberalne ekonomije konsolidirala je njezino mjesto značajnog aktivista na međunarodnoj razini. Knjiga je adaptirana i u šestominutni film Alfonsa i Jonása Cuaróna, kao i u dugometražni dokumentarac Michaela Winterbottoma. Knjiga *To mijenja sve: kapitalizam i klima* (2014.) bila je bestseller New York Times-a u kategoriji publicistike, a osvojila je i nagradu *Hilary Weston Writers' Trust Prize*.

2016. godine osvojila je *Sydneysku nagradu za mir* za svoj aktivizam povezan sa klimatskom pravdom. Klein se regularno pojavljuje na međunarodnim i nacionalnim listama najutjecajnijih suvremenih mislioca uključujući *Thought Leaders* listu 2014. godine, listu svjetskih mislioca magazina Prospect kao i Macleanovoj *Power List* iste godine.

## Djela
* 1999: *No Logo: Taking Aim at the Brand Bullies* (Knopf Canada and Picador)
* 2002: *Fences and Windows: Dispatches from the Front Lines of the Globalization Debate* (Vintage Canada and Picador)
* 2008: *The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism* (Knopf Canada)
* 2014: *This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate* (Simon & Schuster)
* 2017: 'No Is Not Enough: Resisting Trump's Shock Politics and Winning the World We Need* (Haymarket Books)
* [[2018]]: *The Battle for Paradise: Puerto Rico Takes on the Disaster Capitalists* (Haymarket Books)
* [[2019]]: *On Fire: The (Burning) Case for a Green New Deal* (Simon & Schuster)
* [[2021]]: *How to change everything : the young human's guide to protecting the planet and each other'' (Penguin Books)

## Izvori
Rugby

***Rugby*** može se odnositi na nekoliko različitih pojmova: 

* *Rugby*, engleski pisani oblik za Ragbi;
** usp. Rugby union;
** usp. Rugby league; 

## Toponim
* Rugby, naselje u Warwickshireu, UK; 
* Rugby Park, stadion u Kilmarnocku, Škotska;
* Rugby, naselje u okrugu Pierce, Sjeverna Dakota, SAD;
* Rugby, neuključeno područje u Coloradu, SAD; 
* Rugby, neuključeno područje u Indiani, SAD; 
* Rugby, neuključeno područje u okrugu Grayson, Virginia, SAD; 
* Rugby, neuključeno područje u Tennesseeju, SAD; 
* Rugby Junction, neuključeno područje u Wisconsinu, SAD; 
* *Rugby* je staro ime gradskom naselja Remsen Village, Brooklyn, New York City, NY, SAD;
* Rugby, naselje u Novom Južnom Walesu, Australija; 

## Ustanove
* Rugby School, javna škola u Rugbyju, Warwickshire;
Velika nagrada Miamija

**Velika nagrada Miamija** utrka je Formule 1.
## Pobjednici
### Po godinama

## Višestruki pobjednici

### Vozači

### Konstruktori
Ometepe

**Ometepe** (što na nahuatlanskom jeziku znači *Dvije planine*) je najveći otok na Jezeru Nikaragva na jugu Nikaragve.

## Karakteristike
Ometepe leži 8 km od obale i otprilike 13 km sjeveroistočno od grada Rivasa. 

Otok ima površinu od 276 km², dug je 33 km (istok-zapad) i maksimalno širok 16 km (sjever-jug). 

Ometepe se zapravo sastoji od dva otoka spojena uskom prevlakom dugom 3 km, Veći sjeverni dug je 19 i širok 16 km. Na njemu se nalazi aktivni vulkan Concepción visok 1,700 metara. Manji južni otok je gotovo kružnog oblika, dijametra 11 km. U njegovom centru je 
stožac Vulkana Maderas visok 1,394 metra. 

Administrativno je podjeljen na dvije općine, na teritorijalno veću Altagraciju na istoku u kojoj živi 22,470 stanovnika i manju Moyogalpu na zapadu koja ima 71,031 stanovnika

Tlo otoka je plodno i uglavnom pošumljeno, kava i duhan su glavni proizvodi. 
Otok je zbog svojih prirodnih i historijskih karakteristika u posljednje vrijeme sve popularnija turistička destinacija.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ometepe Island'' (na portalu Encyclopaedia Britannica)
Concepción (vulkan)

**Concepción** (španjolski: *Volcán Concepción*) je stratovulkan visok 1,700 metara na otoku Ometepe u Jezeru Nikaragva na jugu Nikaragve.

## Karakteristike i historija

Vulkansku aktivnost na Concepciónu od 2007. do 2009. karakterizirale su povremene, eksplozivne erupcije plina i pepela.
Nova aktivnost počela je nizom erupcija od januar 2010. do početka aprila 2010.

Niz eksplozija s vrha Concepcióna dogodio se iznenada 7. mart 2010. slabi potres zabilježen je 8. marta i ukupno 14 eksplozija pepela i plina koje su se uzdigle 1 km iznad kratera, pa je pepeo padao u radiusu od 10 km.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Concepción''
Maderas (vulkan)

**Maderas** (španjolski: *Volcán Maderas*) je stratovulkan visok 1,394 metara na jugoistoku otoka Ometepe u Jezeru Nikaragva na jugu Nikaragve.

## Karakteristike i historija

Građen je od bazalta i trahita ispresijecan brojnim rasjedima i grabenima. Na samom vrhu, nalazi se malo jezero - *Laguna de Maderas* koje zauzima dno 800 metara širokog kratera.

Sve donedavno smatralo se da je posljednje erupcije lave imao prije više od 3000 godina, ali su naknadna istraživanja pokazala da se to dogodilo prije oko 70,000 godina i da je nakon tog bio vjerojatno neaktivan. 
Lahar u septembru 1996. ubio je šestero ljudi, ali povezana vulkanska aktivnost nije potvrđena.

Vulkan i njegova okolica dio su UNESCO-vog rezervata biosfere.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Maderas''
Altagracia

**Altagracia** je općina od 22,470 i grad od 8,112 stanovnika na jugu Nikaragve na otoku Ometepe u Departmanu Rivas.

## Geografija
Altagracia se nalazi na sjevernoj obali otoka, udaljena 45 km od glavne trajektne luke Moyogalpa. i 150&nbsp;km jugoistočno od glavnog grada Manague.

U samom gradu nalaze se hoteli, restorani i arheološki muzej sa artefaktima iz pretkolumbovskih vremena.
U luci *Puerto de Gracia* obavezno pristaju brodovi na liniji Granada-San Carlos.
## Historija

Otok je nastaljen od 4. milenija pne. prvi stanovnici su vjerojatno bili Guatusi, njih su oko oko 800. istisnuli Chorotege a Chorotege Nahue oko 1400.

Španjolski kolonisti stigli su tokom 16 i 17. vijeka, nešto kasnije otok su počeli pljačkati francuski i engleski pirati, pa su se domoroci povukli iz svojih naselja na obali na padine Vulkana Concepción. Tako je nastala *Astagalpa* današnja Altagracia.

Privreda te površinom najveće otočke općine bazira se na poljoprivredi i turizmu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipio de Altagracia''
Područje Dauria

**Pejzaži u Dauriji** su strogi rezervat prirode smješten na južnom dijelu u Zabajkalskom kraju u Sibiru, Rusija, na granici sa Mongolijom. Rezervat je osnovan 1987. godine radi zaštite suhih stepa i močvara južnog Sibira. Graniči sa rezervatom biosfere Dornod Mongol u Mongoliji,  stepskog područja odmah na jugu.

Klima u rezervatu je subarktička, suva i hladna zima s mjesečnim padavinama manjim od jedne desetine najvlažnijeg ljetnog mjeseca i sa blagim ljetom (samo 1-3 mjeseca iznad 10 °C).
## Svjetska baština
Pejzaži u Dauriji su 2017. godine uvršteni su na listu UNESCO-ove svjetske baštine.

Rezervat obuhvata površinu 222.965 hektara, od čega oko 173.201 hektara čini tampon zonu koja pokriva i jezera Barun-Torey i Zun-Torey. Glavna površina je oko 49.764 hektara i podeljena je na 9 dijelova. 

Glavna prirodna vrijednost područja leži u:
* netaknutim stepskim sistemima (uključujući šumske stepe), 
* isprepletenim vlažnim livadama i poplavnim ravnicama, 
* konvergenciji u tri florističke provincije
* kombinaciji ekoloških kompleksa koji proizlaze iz cikličkih klimatskih i hidroloških varijacija tokom godine.
## Izvori
Moyogalpa

**Moyogalpa** je općina od 71,031 i grad od 10,958 stanovnika na jugu Nikaragve na otoku Ometepe u Departmanu Rivas.

## Geografija
Moyogalpa se nalazi na krajnjem sjeverozapadu otoka, udaljena 10 km od kopna i 131 km jugoistočno od glavnog grada Manague.

To je jedno od najstarijih domorodačkih naselja u Nikaragvi i glavna otočka trajektna luka, povezana sa lukom San Jorge kod Rivasa.

## Historija

Ime - Moyogalpa dobio je od nahuatlanske sintagme *moyot*=komarac+*galpa*=mjesto, što znači *Mjesto komaraca*.

Prvi Španjolac koji je kročio na otok bio je konkvistador Gabriel de Rojas - 1529.
Još od 1589. postoji franjevački samostan ali su stanovnici još dugo zadržali indijanske tradicije.

Moyogalpa je 1685. imala samo 52 stanovnika, - 1751. oko 100 da bi do 1856. narasla na 500-tinjak, od kojih su većina bili domoroci.

Oko 1870. u luku su počeli uplovljati prvi parobrodi među njima i "Victoria", koji je darovala britanska kraljica Viktorija. Prvi trajekti počeli su prometovati od 1998.

Privreda općine bazira se na poljoprivredi a grada na turizmu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipio de Moyogalpa''
Zapatera

**Zapatera** je drugi po veličini otok, nakon Ometepea na zapadu Jezera Nikaragva.
Nalazi se u vlastitom arhipelagu u kom oko njega postoji više od 10 drugih otoka i otočića, a najveći su; Isla del Muerte, Jesús Grandes, El Plátano i El Armado. 

## Karakteristike
Zapatera administrativno pripada Departmanu Granada, od kopna ga dijeli plitki kanal, koji na najužem dijelu ima 1 km. 

Otok ima površinu od 52 km², dug je 11 i širok 7 km. 
Na njemu se nalazi mali štitasti vulkan Zapatera visok 629 metara.

Zapatera ima oblik pravokutnika, ali je vrlo razvedena brojnim malim zaljevima i sa tri stijenovita poluotoka koji se protežu na tri njegova ugla. 
Iako je mali ima brojne potoke, termalne izvore pa čak i jezero (*Laguna Zapatera*) dijamentra oko 600 metara, koje je prema hipotezama – ostatak drevnog kratera. 

Na otoku živi 420 stanovnika koji se bave poljoprivredom.

Iako je u prošlosti korišten kao pašnjak i poprilično deforestriran danas je dobro pošumljen gustom tropskom šumom.

Otok je početkom 1983. proglašen nacionalnim parkom.
Zapatera je važno arheološko nalazište zbog brojnih artefakata iz pretkolumbovskih vremena, od skulptura petroglifa do keramike kad je bio važan ceremonijalni centar. 

Skulpture sa Zapatere najčešće su isklesane od crnog bazalta, prosječno su visoke od 1,10 do 2,25 m, dijamentra do 60 cm. Kombinacija su ljudskih i životinjskih formi, pa se pretpostavlja da su to likovi božanstava ili indijanskih poglavica, ratnika i šamana.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Zapatera Island'' (na portalu Vianica)
Zapatera (vulkan)

**Zapatera** (španjolski: *Volcán Zapatera*) je štitasti vulkan visok 629 metara, koji se nalazi gotovo u centru otoka Zapatera na zapadu Jezera Nikaragva, nedaleko od vulkana Mombacho na kopnu.

## Karakteristike i historija

Zapatera ima malu gotovo kružnu kalderu *El Llano*, dijametra 2 km. 
U njenom centru nalazi se konusna kupola lave *Cerro El Llano* visoka 305 m, druge kupole lave nalaze se na južnim i sjeverozapadnim padinama.

Od nekad aktivnog vulkana ostali su najbolje očuvani tragovi maara na malom jezeru *Laguna de Zapatera* na sjeverozapadu otoka, vidljivi u slojevima tufa.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Zapatera''
Crkve u pskovskom stilu

**Crkve u pskovskom arhitektonskom stilu** su skupina od deset vjerskih objekata u istorijskom gradu Pskovu, i duž obale Velike rijeke, na sjeverozapadu Rusije. Predstavljaju ostvarenje Pskovske škole koja se oslanjala na vizantijske, novgorodske i lokalne narodne tradicije uz korištenje lokalnih resursa. 

Pskovska arhitektonska škola je jedna od najuticajnijih ruskih arhitektonskih škola, koja je podsticala kontinuiranu razmjenu ideja i karakterisala razvoj arhitektonskih stilova u Rusiji tokom pet vijekova, što je dovelo do specifičnih arhitektonskih i dekorativnih obilježja poznatih kao Pskovska škola. Arhitekte iz Pskova radili su u nekoliko ruskih gradova, uključujući Moskvu, Kazanj i Svijažsk. 

## Svjetska baština
Škola je koristila ograničen skup dekorativnih tehnika i arhitektonskih elemenata, ilustrirajući sintezu narodnih stilova unesenih u urbani i monumentalni kontekst, kubične zapremine, kupole, tolobate, bočne kapele, trijemove, priprate i zvonike, kao i druge dekorativne karakteristike.

Crkve u pskovskom arhitektonskom stilu su 2019. godine uvrštene na listu UNESCO-ove svjetske baštine. Izgrađene su u periodu od 12. do početka 17. vijeka.

## Izvori
Mount Rainier

**Mount Rainier** (znan i kao *Tahoma*) je stratovulkan visok 4,392 metara, koji se nalazi Američkoj saveznoj državi Washington u Kaskadskim planinama, oko 56 km jugoistočno od Tacome.

Vulkan je centralni dio Nacionalnog parka Mount Rainier i najviša planina u Državi Washington.

## Karakteristike i historija

Rainier je geološki mlada planina, nastala kontinuiranim sljevanjem lave nakon erupcija koje su počele prije otprilike milion godina. Uspavani vulkan zadnji put je eruptirao prije otprilike 150 godina.

Prostire se na površini od 260 km², u kojoj se nalazi dvadesetak glečera, što je najviše u Sjedinjenim Državama izvan Aljaske. 
Jedan od njih je *Nisqually*, njegovo klizanje posljednjih 150 godina pomoglo naučnicima da shvate šemu zemljine kore. 
Planina ima tri glavna vrha; *Liberty Cap*, *Point Success* i *Columbia Crest* (posljednji se nalazi na rubu kaldere). 

Rainier je poznat po gustim crnogoričnim šumama po nižim padinama, i pitoresknim alpskim livadama na visinama, koje su ljeti obrasle cvjećem. Po planini ima puno divljih životinja, vodopada i malih jezera

U septembru 1968. zabilježena je povećana seizmološka aktivnost, koja se od 1 do 3 slabija potresa povećala na 5 u aprilu 1969. do 12 u junu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Rainier''
Mount Rainier (razvrstavanje)

Mount Rainier se može odnositi na;
* Mount Rainier, stratovulkan u Saveznoj državi Washington
* Nacionalni park Mount Rainier u Saveznoj državi Washington pored Tacome
* Mount Rainier, Maryland, grad u američkoj saveznoj državi Merilend
Nacionalni park Mount Rainier

**Nacionalni park Mount Rainier** (engleski: *Mount Rainier National Park*) je nacionalni park na zapadu Američke savezne države Washington u masivu Kaskadske planine.

## Historija i karakteristike
Park je osnovan 1899. radi očuvanja stratovulkana Mount Rainier visokog 4,392 metara. Prostire se na površini od 956,6 km², udaljen oko 56 km jugoistočno od Tacome i nekih 48&nbsp;km sjeveroistočno od vulkana Mount Saint Helens.

Klima u parku je hladna planinska, pa je Mount Rainier zimi prekriven snijegom, a sam vrh - ledom, zbog tog ima dvadesetak glečera.
Najveći od njih glečer Emmons leži na sjeveroistočnoj padini.

Na terenu parka godišnje pada puno padavina, naročito po zapadnim obroncima Mount Rainiera.

Najveći dio napada zimi kao snijeg, koji na većim nadmorskim visinama može pasti u bilo koje godišnje doba. 
Sijega zna napadati u enermnim količinama, tako je meterorolška stanica Paradise, na južnoj padini, zabilježila neke od najvećih količina snijega na svijetu, koje ponekad imaju i po 24 metra.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Mount Rainier National Park'' (na portalu Encyclopaedia Britannica)] 
* ''Mount Rainier, An Icon on the Horizon'' (na portalu National Park Washington)
Manastir u Svijažsku

**Manastir u Svijažsku** nalazi se u selu-ostrvu Svijažsku  na ušću rijeka Svijaž i Ščuka u Volgu,  Republika Tatarstan, Rusija. Svijažsk je kao tvrđavu podigao Ivan Grozni za 4 nedjelje 1551. godine od dijelova napravljenih u Ugliču i transportovanih niz Volgu. Postao je vojna baza ruske vojske odakle je pokrenuto osvajanje Kazanskog kanata. Svijažsk se naziva ostrvom nakon izgradnje akumulacije Kujbišev nizvodno u Toljatiju 1955. godine, ali je u stvari povezano sa kopnom nasipom.
 
U isto vrijeme osnovana je i Kazanska eparhija u Tatarstanskoj mitropoliji  Ruske pravoslavne crkve, kolijevka pravoslavlja u Kazanju i regionu Volge sa manastirom Uspenja Bogorodice, koji je bio glavno obrazovno-prosvetiteljsko središte tokom XVI—XVIII vijeka, u programu ruskog cara Ivana Groznog.

## Svjetska baština
Manastir u Svijažsku je 2017. godine uvršten na listu UNESCO-ove svjetske baštine. Izgražene su u periodu od 12. do početka 17. vijeka.

Manastirska cjelina je jedinstvena istorijska i arhitektonska vrijednost. Njegovi najstariji hramovi - Sabona crkva Uznesenja (1561. god) i Trpezarija Svetog Nikole (1556. god) sa zvonikom od 43 metra - priznata su remek-dijela ruske arhitekture 16. vijeka. To se posebno odnosi na freske nastale oko 1605. godine. Ovo je spomenik u stilu pskovsko-novgorodskih crkava (predloženi arhitekti su Postnik Jakovljev i Ivan Širaj). U 18. vijeku dobila je novu kupolu u ukrajinskom baroknom stilu, ali je njen izgled iz 16. vijeka ostao nepromijenjen. Trpezni hram Svetog Nikole Čudotvorca je najstarija sačuvana kamena crkva u Svijažsku. Njegov četvorospratni zvonik završen je u 17. veku.

## Izvori
Okruzi Belizea

**Okruzi Belizea** (engleski: *Districts of Belize*) kojih ima 6, su administrativne jedinice prvog nivoa 
lokalne samouprave na koje je Belize administrativno podjeljen.

## Lista okruga

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Districts of Belize ''
Belize (okrug)

**Okrug Belize** (engleski: *Belize District*) je jedan od 6 okruga na koji je Belize podjeljen.

## Karakteristike

Belize se nalazi na sjeveru zemlje, sa sjevera graniči sa Okrugom Corozal sa istoka sa okruzima Orange Walk i Cayo, sa zapada sa Karipskim morem i sa juga sa Okrugom Stann Creek.

Okrug ima površinu od 4,307 km², i 131,363 stanovnika.

Administrativni centar okruga je grad Belize City koji ima 66,083 stanovnika.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Belize District'' (službene stranice)
Štitasti vulkan

**Štitasti vulkan** je jedan od osnovnih tri tipa vulkana, ime je dobio zbog sličnosti sa ratničkim štitom koji leži licem prema gore.

## Karakteristike

Karakteristika štitastih vulkana su blage erupcije, u kojima lava niskog viskoziteta teče do velikih udaljenosti od centra erupcije i tako gradi vulkan velike mase blagih padina.

Najčešće su oko 20 puta širi od svoje visine. Donji nagibi su im često blagi (2 do 3°), srednji nešto strmiji (oko 10°), a vrh im je ravan kao kod havajskih vulkana Mauna Loa i Mauna Kea.

Baza Mauna Loe na ocenskom dnu ima dijametar od oko 160 km za razliku od tog Mount Rainier, najviši stratovulkan u Kaskadskim planinama (visok 4,270 m), ima dijametar od samo 16&nbsp;km. Sve u svemu, većina štitastih vulkana ima znatno veću masu od stratovulkana.

Iako su štitasti vulkani najveći vulkani na Zemlji, oni ne formiraju visoke planine sa konusnim vrhovima kao stratovulkani.

Štitasti vulkani najčešće su građeni gotovo u potpunosti od bazaltnih i (ili) andezitskih tokova lave, koji su za erupcije bili vrlo fluidni. Izgrađeni su kontinuiranim erupcijama koje su se povremeno događale u dugom vremenskom periodu (milion godina i više).

## Reference
 
## Vanjske veze

* ''Shield Volcanoes''
Milan Radanović

**Milan Radanović** (Mašić, 1976) je hrvatski historičar srpskog podrijetla koji živi i radi u Hrvatskoj.

## Biografija
Milan je rođen u porodici srpskog porijekla u zapadnoj Slavoniji. Bio je primoran da se sa porodicom kao 15-godišnjak premjesti u Beograd, gdje je 15 godina radio stolarski zanat i završio gimnaziju. Historiju je diplomirao na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Kao korisnik Rosa Luxemburg fondacije bavi se istraživanjem ratnih zločina u Drugom svjetskom ratu u Srbiji, kolaboracionizmom i historijskim revizionizmom. Trenutno radi u Arhivu Srba u Hrvatskoj u Zagrebu pri Srpskom narodnom vijeću i izvršni je urednik časopisa **.

## Bibliografija

* 
* 
* 
* 

## Reference
Cayo (okrug)

**Okrug Cayo** (engleski: *Cayo District*) je jedan od 6 okruga na koji je Belize podjeljen.

## Karakteristike

Cayo se nalazi na zapadu zemlje, sa sjevera graniči sa Okrugom Orange Walk, sa zapada sa Gvatemalom, sa istoka sa okruzima Belize i Stann Creek i sa juga sa Okrugom Toledo.

Okrug ima površinu od 5,196 km² i 105,190 stanovnika.

Administrativni centar okruga je grad San Ignacio koji ima 24,231 stanovnika.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Guide to Cayo, Belize'' (na portalu Belize Adventure)
San Ignacio, Belize

**San Ignacio** nekad znan kao **Cayo**, je grad od 24,231 stanovnika. na zapadu Belizea u Okrugu Cayo u kom je administrativni centar.

## Geografija
San Ignacio se nalazi blizu honduraške granice na Rijeci Macal, koja ga dijeli od grada *Santa Elena* sa kojim formira jedan od najvećih urbanih centara u Belizeu.

## Historija
*Cayo* su osnovali Menoniti iz Meksika 1958. Danas ima vrlo raznolik etnički sastav od Kreola, Majanskih indijanaca, Mestika i ostalih manjih etničkih grupa.

Stanovnici su se isprva bavili peradarstvom i šumarstvom, a danas ratarstvom i stočarstvom i trgovinom sa Gvatemalom.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''San Ignacio Town''
Macal (rijeka)

**Macal** je rijeka na zapadu Belizea duga nekih 108 km koja zajedno sa Rijekom Mopan formira Rijeku Belize.

## Hidrologija

Rijeka izvire u Majanskim planinama u Okrugu Cayo. 
Od tamo teče isprva prema jugozapadu, a nakon tog prema sjeveru preko tropske džungle, protiče kroz grad San Ignacio i nešto sjevernije se spaja sa Rijekom Mopan.

Između 2002 - 2005 na rijeci je 33&nbsp;km južno od San Ignacia podignuta brana Chalillo sa hidroelektranom snage 7 MW. Tako je formirano akumulaciono jezero dugo 35&nbsp;km koje je potopilo majanske nekropole Garapata, Bejuco i Peligroso i stanište tapira, jaguara i gimizne are.

Porječje rijeke prostire se na površini od 1,492 km² po Okrugu Cayo.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Macal River'' (na portalu Mapcarta) 
* ''Macal River'' (na portalu Belize Adventure)
Belize (rijeka)

**Belize** nekad znana kao *Stara rijeka* (Old River) je najveća rijeka u Belizeu duga 290 km.

## Hidrologija

Rijeka se formira sutokom rijeka Mopan i Macal kod grada San Ignacio u Okrugu Cayo. 
Od tamo teče prema istoku uz velike meandre, protiče duž periferije grad Belmopana do ušća kod grada Belize City u Honduraški zaljev.

Rijeka ima porječje od 9,434 km², koje se proteže preko belizejskih okruga Cayo i Belize.

Za pretkolumbovskih vremena rijeka je bila glavna trgovačka arterija Maja indijanaca. I danas je plovna sve do gvatemalske granice ali samo za brodiće plitkog gaza.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Belize River'' (na portalu Mapcarta) 
* ''Belize River river, Guatemala-Belize'' (na portalu Encyclopaedia Britannica)
Mopan (rijeka)

**Mopan** je rijeka na zapadu Belizea i istoku Gvatemale duga nekih 127 km koja zajedno sa Rijekom Macal formira Rijeku Belize.

## Hidrologija

Rijeka izvire u Majanskim planinama u Belizejskom okrugu Cayo. Od izvora teče prema zapadu do Gvatemalskog departmana 
Petén gdje mjenja smjer i teče prema sjeveru pored gvatemalsko-belizejske granice. Zatim ponovno ulazi u Belize gdje se sjeverno od grada San Ignacia spaja sa Rijekom Macal.

Najveće pritoke su rijeke; Chiquibul, Ceiba Grande, Salisipuedes i Delores.

Mopan zajedno sa Macalom i Rijekom Belize ima porječje od 9,434 km².
Zbog tog je važan izvor pitke vode za stanovnike Belizea, Mopan je popularan među kajakašima i ostalim sportovima na vodi.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Mopan River'' (na portalu Mapcarta)
Majanske planine

**Majanske planine** (španjolski: *Montañas Mayas*) je planinski masiv na jugu Belizeu, koji se proteže se u dužinu od nekih 115 km od granice sa Gvatemalom do centra Belizea. 

## Karakteristike
Masiv se naglo spušta u obalnu ravnicu na istoku i sjeveru, ali puno blaže i postepeno na zapadu, gdje se pretapa u Visoravan Vaca, koja se nastavlja do istočne Gvatemale. I masiv i visoravan imaju sličnu nadmorsku visinu.

Najviše planine su *Doyle's Delight* 1,124 metrametra i Victoria Peak 1,122 m koja se nalazi u okomitom kraku masiva Cockscomb, koji se proteže prema moru.

Masiv je dobio ime po Majama, koji su se povukli u planine pred španjolskim konkvistadorima, napuštajući svoje velike centre kao što je Lubaantun.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Maya Mountains'' (na portalu Encyclopaedia Britannica
Crteži u pećini Grotte Chauvet-Pont d’Arc

**Crteži u pećini Grotte Chauvet** nalaze se na krečnjačkom platou rijeke Ardèche u južnoj Francuskoj, Predstavljaju najranije poznate i najbolje očuvane figurativne crteže na svijetu, koji datiraju još iz perioda Aurignačke kulture (30.000–32.000 p.n.e), što ih čini izuzetnim svjedočanstvom paleolitske umjetnosti. Pećina je zatvorena zbog odrona stijene otprilike 20.000 godina prije nove ere i ostala je nepristupačna sve do svog otkrića 1994, što je pomoglo da se održi u netaknutom stanju. 

## Svjetska baština
Do sada je na zidovima registrovano preko 1.000 slika sa različite antropomorfnim i životinjskim motivima. Izuzetnog estetskog kvaliteta, demonstriraju niz tehnika uključujući vještu upotrebu sjenčenja, kombinacije boje i graviranja, anatomsku preciznost, trodimenzionalnost i pokret. Na crtežima su u najvećem broju predstavljene slijedeće vrste: mamut, medvjed, pećinski lav, nosorog, bizon, kao i 4.000 popisanih ostataka praistorijske faune i raznih otisaka ljudskih stopala.

Ono što je tipično za većinu pećinske umjetnosti, je nepostojanje potpunih ljudskih figura, iako postoji jedna djelomična figura "Venera" sastavljena od onoga što izgleda kao vulva pričvršćena za nepotpun par nogu. Iznad Venere, i u kontaktu s njom, nalazi se glava bizona, što je navelo neke da opisuju kompozitni crtež kao Minotaura.

Jedan crtež, kasnije prekriven skicom jelena, podsjeća na vulkan koji izbacuje lavu, što predstavlja najraniji poznati crtež vulkanske erupcije.

Umjetnici koji su izradili slike u ovoj pećini koristili su tehnike koje se rijetko nalaze u drugim pećinskim umjetnostima. Čini se da su mnoge slike nastale tek nakon što su zidovi dobro očišćeni, što se vidi po  znatno svjetlijoj površini. Posebna specifičnost je urezivanje oko obrisa figura, što sugerira pokret.

Crteži u pećini Grotte su 2014. godine uvršteni na listu UNESCO-ove svjetske baštine. 

## Izvori
Taputapuatea

**Taputaputea** je opština i kulturni morski krajolik na jugoistočnoj obali ostrva Raiatea, površine 88&nbsp;km2, Polinezija, Francuska. Čine je tri naselja sa lukom: Avera kao administrativni centar, Opoa i Puohine. Krajem 2017. brojala je 4.792 stanovnika. Dva najviša vrha na ostrvu su, Oropiro (824 m) i Tefatua (1.017 m). 

## Svjetska baština
Opština je dobila ime po velikom arheološkom kompleksu *Taputapuatea marae*, koje je bilo političko, obredno i pogrebno središte koje se odlikuje popločanim dvorištem s velikim uspravnim kamenom u središtu. Kameni kip božanstva visine oko 1 m je poznat kao 'Oro-maro-'ura („'Oro od crvenog pera”). Kako se oko 1000. godine proširio kult štovanja 'Oroa, Taputapuātea je postalo mjesto hodočašća. Tu su se sastajali sveštenici i moreplovci s cijelog Pacifika kako bi prinijeli žrtve bogovima, ali i kako bi podijelili svoja znanja o porijetku svemira i prekomorskim plovidbama.

Marae su rašireni širom cijele istočne Polinezije. Godine 2014. Taputaputea je uvrštena na listu UNESCO-ove svjetske baštine kao „izvanredan primjer hiljadugodišnje mā'ohi civilizacije.

## Izvori
Corozal (okrug)

**Corozal** (engleski: *Corozal District*) je jedan od 6 okruga na koji je Belize podjeljen.

## Karakteristike

Okrug Corozal se nalazi na krajnjem sjeveru zemlje, sa sjevera i zapada graniči sa Meksikom, sa istoka sa Karipskim morem i sa juga sa okruzima Orange Walk i Belize.

Okrug ima površinu od 1,860 km² i 51,561 stanovnika.

Administrativni centar okruga je grad Corozal Town koji ima 13,658 stanovnika.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Corozal District''
Corozal Town

**Corozal Town** je grad od 13,658 stanovnika. na sjeveru Belizea u Okrugu Corozal  u kom je administrativni centar.

## Geografija
Corozal se prostire u Zaljevu Chetumal. Od Belize Citya je udaljen 137 km sjeverno a od meksičkog Chetumala od kog ga razvaja rijeka Hondo samo 25&nbsp;km.

## Historija

Corozal su 1848. godine osnovale Izbjeglice nakon ustanka Maja u susjednom Yucatanu. Taj ustanak poznat kao Rat kasta (od španjolskog castas=rasa), započeo je kao rat protiv Španjolaca, na kraju je postao rat protiv Mestika, koji su postali veliki saveznici Španjolaca (iako su bili napola Indijanci), zbog tog su ih Maje smatrali većim neprijateljima.

Nakon masakra Mestika u meksičkom Bacalaru udaljenom 48&nbsp;km od Corozala, počeo je egzodus Mestika.

Između 1848.-1856. više od 10,000 izbjeglica prešlo je Rijeku Hondo (današnja granica između Belizea i Meksika) koji su potražili utočište u kod Britanaca i povećali populaciju Corozal na 4,500 stanovnika. 
Tadašnji sudac i gradonačelnik *James Blake* pomogao im je da se počnu baviti proizvodnjom šećerne trske.

Današnji Corozal je luka iz koje se izvozi kokos, šećer i kukuruz.
On je industrijski grad sa šećeranom, destilerijom ruma i tvornicom ribljih konzervi.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Corozal Town''
Orange Walk

**Orange Walk** (engleski: *Orange Walk District*) je jedan od 6 okruga na koji je Belize podjeljen.

## Karakteristike

Orange Walk se nalazi na sjeverozapadu zemlje, sa sjevera graniči sa Meksikom, sa zapada sa Gavatemalom, sa sjeveroistoka sa Okrugom Corozal, sa istoka sa Okrugom Belize i sa juga sa Okrugom Cayo.

Okrug ima površinu od 4,636 km² i 54,216 stanovnika.

Administrativni centar okruga je grad Orange Walk Town koji ima 13,660 stanovnika.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Guide to Orange Walk District'' (na portalu Belize Adventure)
Orange Walk Town

**Orange Walk Town** je grad od 13,660 stanovnika. na sjeverozapadu Belizea u Okrugu Orange Walk u kom je administrativni centar.

## Geografija
Grad se prostire na lijevoj (zapadnoj) obali rijeke New. 
Od Belize Citya je udaljen 88 km sjeverno a od Corozal Towna 48&nbsp;km.

Većina njegovih stanovnika su Mestici koji govore španjolski.
## Historija

Orange Walk je osnovan za ranih kolonijalnih vremena, - 1872. opljačkale su ga pobunjene Maje. 
Krajem 19 i početkom 20. vijek  prosperirao je na trgovini mahagonijem.

Kad se smanjila potražnja za mahagonijem, okrenuo se proizvodnji šećerne trske, agruma i destilaciji ruma.
Zbog tog su ga prozvali Grad šećera.

Kad je i potražnja šećerom opala ratari su se okrenuli proizvodnji soje, papaje i luka.

Pored grada nedavno su iskopana arheološka nalazišta Majanske civilizacije koja su datirana od 600. pne. do 50. godine nove ere.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Orange Walk Town'' (na portalu Belizing)
Hondo (rijeka)

**Hondo** (španjolski: *Rio Hondo*=Duboka rijeka) je pogranična rijeka između Belizea i Meksika duga 150 km.

## Hidrologija
Rijeka se formira sutokom potoka Blue i Chan Chich (Rio Bravo) koji izviru u gvatemalskom departmanu Petén, i riječice Booth koja izvire na zapadu belizejskog okruga Orange Walk.  
Rijeka nastavlja teći prema sjeveroistoku duž granice dok ne doteče do ušća u Zaljev Chetumal kod grada Chetumal u meksičkoj saveznoj državi Quintana Roo.

Porječje rijeke prostire sa na površini od 15,075 km²

## Reference

## Vanjske veze

* ''Hondo River'' (na portalu Mapcarta) 
* ''Rivers in Belize''
New (Belize)

**New** (španjolski: *Río Nuevo*) je rijeka na sjeveru Belizea koja je svojom dužinom od 132 km, jedna od najdužih rijeka koja čitavim svojom tokom protiče po Belizeu.

## Hidrologija

Rijeka izvire na sjevernim padinama Majanskih planina u Okrugu Orange Walk. Od tamo teče prema sjeveroistoku, u svom gornjem toku ima istoimeno jezero dugo 23&nbsp;km, koje je najveća površina slatke vode u Belizeu.
Na njegovim obalama nalaze se ostatci majanskog grada Lamanai.

Na svom toku protiče preko grada Orange Walk Town i dotiče do Okruga Corozal gdje se dijeli na dva rukavca i ponovno spaja prije ušća u Zaljev Chetumal.

New ima porječje od 1,864 km², koje se proteže preko belizejskih okruga Orange Walk i Corozal. Porječje je stanište brojnih riba, ptica i krokodila.

## Reference

## Vanjske veze

* ''New River'' (na portalu Mapcarta)
Chetumal (zaljev)

**Zaljev Chetumal** (španjolski: *Bahía de Chetumal*) je zaljev kog od Karipskog mora razvaja veliki poluotok Yucatan u Meksiku i otok Ambergris Caye u Belizeu.

Politički je podjeljen između Meksika na sjeveru i Belizea na jugu.

## Karakteristike
Zaljev ima površinu od oko 2,450 km². dug je nekih 100 km, prosječno širok 18 a maksimalno 45 km.

U zaljev kod grada Chetumala, uvire rijeka Hondo, koja formira granicu Belizea i Meksika, po njemu je zaljev i dobio ime.

U zaljevu koji je stanište ugrožene vrste Lamantina, postoji samo jedan otok *Tamalcab*.

Kuriozum je da u zaljevu nema luke koja bi mogla primiti brodove većeg gaza jer je vrlo plitak, ali u njemu postoji rupa, koja je druga najdublja plava rupa na svijetu. Njeno ime *Taam ja* na majanskom znači duboka voda.

Na površini je to gotovo krug površine 13.690 m² koji se pod kutom od 80 ° strmo spušta do dubine od 274 metara.

## Historija

Za pretkolumbovskih vremena postojao je **Chactemal** (ponekad u ranim evropskim dokumentima navođen kao *Chetumal*), koji je bio prijestolnica istoimene majanske države koja je vladala južnom četvrtinom današnje meksičke savezne države Quintana Roo i sjeveroistokom Belizea. Ona se uspješno odupirala španjolskim konkvistadorima do kraja 16. vijeka, kad je pokorena.

Danas se smatra da je orginalni Chetumal bio na drugoj obali Honda, u današnjem Belizeu, a ne na mjestu današnjeg Chetumala.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Chetumal Bay'' (na portalu Mapcarta)
Afera Bodø

**Afera Bodø** je bio diplomatski skandal koji je izbio između dvojne monarhije Švedske-Norveške i Ujedinjenog Kraljevstva. Trajao je od 1818. do 1821. Afera je nastala zbog nezakonitih trgovačkih djelatnosti jedne engleske tvrtke u norveškoj luci u Bodu, po čemu su norveški dužnosnici u septembru 1818. zaplijenili veliki teret u vlasništvu tvrtke i uhitili njegovog vlasnika Johna Evertha zbog pokušaja krijumčarenja robe u Norveškoj. Everth je zatim organizirao napad u Bodu na carinsku postaju da bi preuzeo zaplijenjenu robu, te konačno uspio pobjeći. Everthov pokrovitelj, britanski brodovlasnik Francis G. Denovan, je prijavio slučaj britanskoj vladi kao napad na britanskog građanina i britansku imovinu, tako da je britanska vlada Roberta Jenkinsona izvršila pritisak na Štokholm putem svoga veleposlanika lorda Strangforda. Švedske i Norveške vanjske poslove je u to vrijeme vodio ministar Lars von Engeström. Njegov postupak je se Norvežanima činio nerazumno naklonjen prema britanskoj verziji događaja, što je razbjesnilo Norvežane i probudilo njihov nacionalizam. Zatim je norveška država, unatoč norveškim prigovorima, godine 1821. morala platiti veliku – za norveški proračun, ukupno 120.000 spesidalera – naknadu britanskoj tvrtki. Iako sam po sebi od male važnosti, incident je doveo do trajnog nepovjerenja Norvežana prema švedskoj vladi. Kasnije istrage su pokazaje da je Francis G. Denovan bio prevarant i da je poslovao sa krivotvorenim dokumentima. Slučaj je 1827. izveden ispred Storting i izazvao je snažno negodovanje, posebno prema švedskoj politici, koja po mišljenju Norvežana nije vodila računa o norveškim interesima.

## Napomene

## Reference

## Bibliografija
* 
** 
**
SPD (razvrstavanje)

**SPD** se može odnositi na:

* SPD – *Serial Presence Detect*, čip montiran na memoriji DDR SDRAM;
* SPD – kratica za shizotipni poremećaj ličnosti (*Schizotypal personality disorder*);
* Spd. – akronim za dansku i norvešku srebrnu kovanicu Spesidaler;
* Spd – kratica za mineral spodumen;
* SPD – kratica za Svoboda a přímá demokracie, češka stranka;
* SPD – kratica za Socijaldemokratsku stranku Njemačke;
* SPD – IATA kod za civilnu zračnu luku u Saidpuru, Bangladeš;
* SPD – kratica odvodnik prenapona, iz engleskog *surge protection device*;
* SPD – vrsta biciklističke pedale opremljene brzim otpuštanjem (*Shimano Pedaling Dynamic*);

## Povezano
* SDP (razvrstavanje)
Kruna (razvrstavanje)

Riječ **Kruna** se može odnositi na nekoliko pojmova: 

* Kruna – pokrivalo za glavu monarha;
* Kruna – naziv za nekoliko europskih valuta;
** Danska kruna – službena valuta Danske, ali i Grenlanda te Farskih otoka;
** Farska kruna – valuta u upotrebi na Farskim otocima;
** Islandska kruna – službena valuta Islanda;
** Norveška kruna – službena valuta Norveške;
** Švedska kruna – službena valuta Švedske;
** Češka kruna – službena valuta Češke;
** Slovačka kruna – bivša službena valuta Slovačke;
** Čehoslovačka kruna – bivša službena valuta Čehoslovačke;
** Austo-ugarska kruna – bivša valuta Austrougarskog carstva od 1892. do 1918.;
** Mađarska kruna – bivša službena valuta Mađarske;
** Engleska kruna – bivša valuta Ujedinjenog Kraljevstva;
** Australijska kruna – bivša valuta Australije;
** Estonska kruna – bivša valuta Estonije;
* Kruna – dio zuba;
Spesidaler

**Spesidaler** (ili *Speciedaler*) je bio naziv u Danskoj i Norveškoj za kovani srebrni talir.

## Historija
Spesidaler je se koristio u Norveškoj od 1560. do 1875. Inače je sadržavao između 25 i 26 grama srebra. U Norveškoj je prvi put iskovan 1628. u Christianiji kao razlomci jedne polovice, kao četvrtina i osmina cijelog dalera. Poznat pod akronimom *Spd*, sadržao je 87,5% (875/1000) čistog srebra. Proizvodnju je nastavila Kraljevska kovnica u Kongsbergu u razdoblju od 1686. do 1873. No, u Srednjem vijeku norveška službena valuta zvala se rigsdaler i osnivala se na talir. Spesidaler je postao službena norveška valuta 1816. godine i ostao je u optjecaju do 1875. Podijeljen je u 5 orta po 24 šilinga. Prve novčanice spesidalera je izdala Norveška centralna banka u 1817. godini. Godine 1873. je uslijedila skandinavska monetarna reforma koju su provele i Švedska i Danska kako bi prešle na novu jedinicu, krunu. Norveška je slijedila primjer i pridružila se monetarnoj uniji 1875. Tijekom prijelaza, jedan spesidaler bio je vrijedio četiri krune.

## Povezano
* Rigsdaler
* Kruna (razvrstavanje)
* Norveška kruna

## Napomene

## Reference

## Bibliografija
*
Britanski Honduras

**Britanski Honduras** (engleski: *British Honduras*) bila je od 1783. do 1981. Britanska krunska kolonija u Centralnoj Americi na tlu današnjeg Belizea.

## Historija

*[[Naselje]] Njegovog Veličanstva u [[Honduraški zaljev|Honduraškom zaljevu]]*, kako se u službenim dokumentima Kraljevine Engleske ono navodilo, svoj nastanak - 1638. duguje drvosječama od kojih su mnogi prije toga bili gusari, koji su se tu naselili.

Njima su se kasnije pridružili agenti kompanije koja je kupovala bisere na Obali komaraca. U to vrijeme česti su bili sukobi sa susjednim španjolskim kolonistima.

Najveći od njih izveli su Španjolci iz Petena u aprilu 1754., koji su napali koloniste sa nekih 1,500 ljudi, ali su ih ovi iako ih je bilo samo 250 uspjeli odbili.
Drvosječe nitko više nije uznemiravao nekoliko godina, položaj im je ojačan ugovorom sklopljenim 1763. kojim su od Španjolske dobili pravo eksploataciju šuma, ali samo unutar određenih i slabo istraženih teritorija. Formalno pravno španjolski kralj je ostao suveren nad tim područjem, koje je Britanija nazivala samo naseljem, a ne kolonijom. Uz to su morali srušiti sve dotad sagrađene utvrde.

Osokoljeni podrškom krune, britanski kolonisti su se osilili i počeli upadati na španjolske teritorije. Zbog tog su ih Španjolci u septembru 1779. iznenada napali i razorili njihovo naselje a stanovnike odveli u zarobljeništvo.

Naselje je obnovljeno 1783. novim kolonistima, iste godine sklopljen je novi sporazum sa Španjolskom kojim im je kolonistima potvrđeno pravo na eksploataciju šuma, uz zabranu da formiraju službenu strukturu vlasti, zbog tog su oni svoj život organizirali na skupštinama na kojima bi birali sudiju. 
Novim ugovorom iz 1786. dobili su pravo na sječu skupog mahagonija, a proširen je i teritorij koji su mogli koristiti.
Počevši od 1786. britanska vlada počela je slati guvernere, koji su postepeno preuzeli izvršnu vlast od kolonista.

Španjolci koji su Britance smatrali uljezima, iskoristili su Rat Prve koalicije i 1796. sklopili savez sa Prvom Francuskom Republikom. Organizirali su napad na Belize skupivši vojsku od 2,000 ljudi u Campechu, i sa 13 brodova isplovili za Belize City do kog su stigli 1798. 
Britanski kolonisti su se utvrdili na malom otoku St. Georges na ulazu u luku i uz pomoć ratnog broda Merlin, odbili napad. 
To je bio posljednji pokušaj Španjolaca da istjera Britance.

Belize je službeno postao britanska kolonija 1862. pod imenom *Britanski Honduras*, a krunska kolonija 1871.

Kad su zemlje Centralne Amerike između 1819.-1822. stekle nezavisnost od Španjolske, počele su tražiti teritorij Belizea, Britanija je osigurala svoj položaj sklapanjem novih ugovora sa Meksikom, Republikom Nova Granada i Saveznom Republikom Centralne Amerike.
Nakon Američkog građanskog rata u koloniju se doselilo dosta američkih konfederalista.

Još dok su trajali pregovori o budućoj nezavisnosti 1977. Gvatemala je zaprijetila invazijom na koloniju, ali je ona spriječena slanjem nosača aviona Ark Royal i njegovih aviona.

Na kraju je 1981. Belize proglašen nezavisnom državom.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Brief History''
Stann Creek

**Stann Creek** (engleski: *Stann Creek District*) je jedan od 6 okruga na koji je Belize podjeljen.

## Karakteristike

Okrug Stann Creek se nalazi na istoku zemlje, sa sjevera graniči sa Okrugom Belize, sa istoka sa Karipskim morem, sa 
zapada sa Okrugom Cayo i sa juga sa Okrugom Toledo.

Okrug ima površinu od 2,554 km² i 47,343 stanovnika.

Administrativni centar okruga je grad Dangriga koji ima 10,803 stanovnika.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Stann Creek District'' (na portlalu Belize)