open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nezavisna lista mladih

**Nezavisna lista mladih** je politička stranka registrirana sa sjedištem u Solinu, no najviše aktivna i uspješna u nekoliko općina južnog djela Splitsko-dalmatinska županija. Određuje ju fokus na razvoj, politike promjena u općoj kvaliteti lokalnog života i sprječavanje iseljavanja mladih. U 9. sazivu Sabora ima li su klub od 3 zastupnika koju je predvodio, tada saborski zastupnik i gradonačelnik Vrgorca Ante Pranić.

Među ključnim načelima ističu:
* Eko i samoodrživi razvoj (podizanje stručnosti u vođenju investicija)
* Mladi za mlade (zaustavljanje iseljavanje mladih)
* Obitelj je temelj svakog društva (populacijska politika)
* Demokracija i transparentnost (sudjelovanje građana)
* Borba protiv korupcije
* Javno dobro (protiv privatnih interesa)

Na lokalnim izborima 2021. su polučili uspjeh i u novo-organiziranim stranačkim ograncima, poput općine Podgora (načelnica Petra Radić).

## Izvori

## Vanjske veze
* https://nlm.hr/
Nacionalna biblioteka Alžira

**Nacionalna biblioteka Alžira** ili **Narodna biblioteka Alžira** (, , ber. ⵜⴰⴳⴻⵣⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵏ ⵍⴻⵣⵣⴰⵢⴻⵔ / *Tagezdayt Taɣerfant n Lezzayer*) najveća je javna biblioteka u Alžiru sa sedištem u istoimenom glavnom gradu Alžir u četvrti El Hamma. Zbirke Narodne biblioteke obuhvataju rukopise, knjige, novine i časopise, karte i atlase, akademske i društvene spise, zvanične publikacije, muzičke dokumente, književne fondove, audio zapise i arhive autora. U njoj se nalaze stari i retki rukopisi iz 11. i 12. veka. Depozitorna je biblioteka Alžira formalno osnovana nakon nezavisnosti na temeljima velike administrativne biblioteke koju su 1835. godine osnovali francuske kolonijalne vlasti. Centralna zgrada biblioteke ima površinu od 67.000 m2 i dizajnirana je na način da može da smesti više od 10 miliona knjiga. Biblioteka može da ugosti više od 2.500 čitalaca istovremeno.

## Historija
Biblioteku je u kolonijalnom periodu 1835. godine osnovao francuski arheolog i filolog Louis-Adrien Berbrugger. Tokom stotinu i pedeset godina postojanja, doživela je različite statusne i druge promene i bila smeštena na nekoliko lokacija. Na početku je koristila državno imanje da bi se 1838. godine zbog rasta zbirke preselila u kasarnu poznatu kao *Kasarna Janjičara*. Biblioteka i muzej u to se vreme bili grupisani pod istom upravom.

1848. biblioteka se ponovo seli, ovog puta u kuću u maurskom stilu koja nije bila dobro prilagođena za neophodne funkcije. To nameće potrebu novog preseljenja 1863. u staru rezidenciju Deya Mustafe Paše, smeštenu u srcu Kasabe. Međutim, ni ova palača nije ispunjavala zahteve moderne biblioteke tog vremena ali je tek 1947. godine doneta odluka o izgradnji moderne biblioteke. Ova odluka je konačno i usvojena i realizovana tek 1954. godine, a četiri godine kasnije, 12. maja 1958. godine, *Narodna biblioteka Alžira* se seli u dovršenu novu zgradu koja je bila osmišljena u skladu sa funkcionalnim standardima, kombinujući stil i modernost. Njena nova adresa bila je na brdu Tagarins, na bulevaru Frantza Fanona, sa pogledom na zaliv Alžira.

Nakon požara koji je uništio univerzitetsku biblioteku, a koji je podmetnuo Organisation armée secrète 7. juna 1962. godine, Nacionalna biblioteka je morala sačuvati i sačuvani deo kolekcije univerzitetske biblioteke. Dolazak modernih tehnika i rast fonda vremenom je postavio zahtev izgradnje nove primerene zgrade. Tako je početkom osamdesetih godina 20. veka pokrenut projekat izgradnje nove biblioteke, koji je započet tek 1986. godine. Nova Narodna biblioteka Alžira je otvorena 1. novembra 1994. godine ali su svi njeni prostori postali otvoreni za javnost tek 16. aprila 1998. godine.

## Reference

## Vanjske veze
*  biblionat.dz
Nacionalna biblioteka Jemena

**Nacionalna biblioteka Jemena** je centralna depozitorna biblioteka u Jemenu. Adresa biblioteke nalazi se u centru jemenske prestonice Sane, blizu trga *Tahrir*. Institucija je u glavnom gradu Severnog Jemena osnovana 1968. godine. Biblioteka poseduje raznovrsnu građu uključujući i materijale vezane za istoriju islama.

U decembru 2010. godine izveštavalo se o sporazumu prema kojem će, uz početno finansiranje od 40 miliona dolara od strane Kine, biti izgrađena nova zgrada nacionalne biblioteke. Radovi na izgradnji trebali su početi u januaru 2011. i trajati najviše 30 meseci. Međutim, kasnije su se radovi odugovlačili, a potreba za finansiranjem projekta je porasla na 50 miliona dolara. Otvaranje nove zgrade bilo je planirano za 2015. godinu, ali se taj datum nije ostvario. Internet stranice nacionalne biblioteke i vazdušne fotografije iz 2017. i 2018. godine pokazivale su da je izgradnja nove nacionalne biblioteke već dosta odmakla.

## Reference
Eten (Peru)

**Eten** je grad i luka od 10,896 stanovnika na sjeverozapadu Perua u Departmanu Lambayeque.

## Karakteristike
Eten se nalazi na Pacifiku, udaljen samo 17 km od svog administrativnog centra Chiclaya.
## Historija

Eten je nastao kao ribarsko predgrađe Chiclaya, tokom 19. vijeka postao je luka za izvoz poljoprivrednih proizvoda.

Status ville dobio je 1888., a gradska prava [1954]].

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Distrital de Ciudad Eten'' (službene stranice)
Chavín de Huántar

**Chavín de Huántar** (španjolski: *Sitio arqueológico de Chavín de Huántar*) je arheološko nalazište na zapadu Peruu, u Departmanu Áncash, koje je 1985. uvršteno na UNESCO-vu Listu svjetske baštine.

## Karakteristike

Nalazište se prostire na površini od 14.79 hektara, na nadmorskoj visini od 3,177 metara, u kotlini Anda, nedaleko od grada Huaraza.

Po tom nalazištu je ime dobila i Kultura Chavín koja je ezistirala između 15. i 5. vijeka pne. u peruanskim Andama. 
Chavin je bio ceremonijalni i hodočasnički centar u Andama, koji je okupljao vjernike od Pacifika, do peruanskih tdžungli.

Chavin je jedno od najranijih i najpoznatijih pretkolumbovskih nalazišta i predstavlja važan spomenik dekorativnih i građevinskih tehnika 
svog vremena. 
Ceremonijalna priroda mjesta vidi se u njegovoj arhitekturi, koju karakteriziraju građevine od lomljenog kamena i umjetne terase oko trgova, koje sadrže 
unutarnji sistem galerija sa zamršenom mrežom otvora i odvoda, jedinstvenih u Južnoj Americi.
Zgrade i trgovi bili su ukrašeni raskošnom antropomorfnom i zoomorfnom simboličkom 
ikonografijom, isklesanom u plitkom reljefu na nadgrobnim spomenicima, stupovima, gredama i monolitnim skulpturama; 
Chavin Lanzón, Raimondi Stela, Tello Obelisk, Falconidae Portico i Circular Plaza.

Centralna građevina je masivni hramski kompleks (Castillo), izgrađen od pravokutnih kamenih blokova.

Arheološko nalazište Chavin se štiti zakonom od 1929., poprilično je stradalo za poplave 1945., od tad se provode se radovi na zaštiti, čišćenju i preventivnom očuvanju.

## Reference

## Vanjske veze

*''Exploring Chavín de Huántar''
La ricotta

***La ricotta*** (sh. *Rikota*) je kratki film koji je napisao i režirao Pier Paolo Pasolini 1963. godine i deo je omnibus filma *[[Ro.Go.Pa.G.]]*

## Radnja
Film se bavi filmskom produkcijom Muke Isusove s režiserom koji predstavlja Pasolinija, a kojeg igra Orson Welles. Najoštrija društvena kritika prikazana je kroz glavnog lika Straccija („krpa”). Stracci je siromašan i izgladneli čovek koji radi kao statista (ironično, „dobri lopov”). Stracci pokušava sve kako bi dobio nešto za jelo i konačno uspeva. Nažalost, rikota koju on žudno ždere, u kombinaciji s neugodnim položajem u koji je prisiljen dok je „razapet” pred kamerom, predstavlja fatalnu kombinaciju i on umire od loše probave. Stracci predstavlja siromašne i marginalizovane ljude, „one koji su gladni hleba" koje, prema Pasoliniju, zanemaruje društvo koje sebe navodi kao hrišćansko. Stoga, prema ovom gledištu, rimokatolicizam Italije se više bavi statusom i istaknutošću nego pomaganjem siromašnima, što je Hristovo učenje kojem se Pasolini divio.

Produkcija Pasije, urađena izvan Rima, predstavlja iskvareno društvo koje je zainteresovano za površnu lepotu, a ipak poseduje iskvareno jezgro. Ovo je demonstrirano nedostatkom interesa statista za sam film, koji radije plešu uz twist muziku, izležavaju se za vreme pauze i muče Straccija. To je takođe demonstrirano u razrađenim pozama koje je režiser postavio, evocirajući veliku italijansku renesansu, posebno slike Pontorma i Fiorentina, koja se ipak ne poštuje.

## Kontroverza
Pasolini, u odricanju od odgovornosti na početku filma, naglašava da je događaj o kome se priča, Stradanje, najveći događaj koji se ikada dogodio, i kao u *[[Il Vangelo secondo Matteo|Jevanđelju po Mateju]]*, naglašava da izuzetno poštuje hrišćansko nasleđe. Uprkos ovoj tvrdnji, Pasolini je optužen za nepoštovanje državne vere i osuđen je na četiri meseca osude, što je izbegao plaćanjem novčane kazne. Apelacioni sud je kaznu kasnije proglasio nevažećom.

## Povezano

* *[[Ro.Go.Pa.G.]]*

## Izvori


## Literatura
Film je lakše dostupan kao dodatak na DVD-u *[[Mamma Roma]]* koji je dostupan preko zbirke Criterion.

* "Pasolini, *Mamma Roma* and 'La ricotta'" Gary Indiana
* *Pasolini* od Enza Sicilijana
* *Pasolini o Pasoliniju*, intervjui Oswalda Stacksa
* *Linguaggi e metalinguaggi ne La ricotta di Pier Paolo Pasolini.* *Il cibo,* Erminia Passannanti, Brindin press, Salisbury, UK, (2005);
* *Pasolini, La ricotta.* *Il sacro trasgredito,* Erminia Passannanti, Brindin press, Salisbury, UK, (2007);
* *La nudità del sacro nei film Pier Paolo Pasolini* Erminia Passannanti, Brindin press, Salisbury, UK, (2019);

## Vanjske veze

*
Predsjednik Surinama

**Predsjednik Republike Surinam** (nizozemski: *President van de Republiek Suriname*) je, prema Ustavu Surinama iz 1987. godine, državni poglavar i predsjednik vlade Surinama, odnosno nositelj izvršne vlasti, te vrhovni zapovjednik Vojske Surinama. Funkcija predsjednika utemeljena je 1975. godine kada je Surinam stekao nezavisnost od Nizozemske, a do ustavnih promjena 1987. godine funkcija je bila mahom ceremonijalne prirode. Inauguracijski obnašatelj ove dužnosti bio je Johan Ferrier, učitelj i veteran u politici koji je od 1968. godine bio nizozemski guverner Surinama. Nakon njegove ostavke 1980. godine, predsjednici su - sve do 1988. godine - mahom bili tek marionete koje je imenovao *[[de facto]]* državni poglavar, potpukovnik Dési Bouterse, koji je vladao gotovo bez ikakvih ograničenja. Uloga i ovlasti predsjednika konačno su definirane u Ustavu iz 1987. godine, međutim demokratski izbor predsjednika ustalio se tek od 1991. godine zbog internih političkih nemira.

Predsjednik Surinama danas se bira u Narodnoj skupštini na petogodišnji mandat, zajedno sa svojim potpredsjednikom. Za izbor je potrebna dvotrećinska većina. Za vrijeme obnašanja mandata, predsjednik se mora odreći svih drugih političkih ili poslovnih funkcija. Predsjednik je nositelj izvršne vlasti, ali obavlja i niz ceremonijalnih dužnosti. Predsjednikom može postati svaki državljanin Surinama koji ima prebivalište u Surinamu najmanje šest godina i minimalno 30 godina.

Aktualna je predsjednica Jennifer Geerlings-Simons, koja je na dužnosti od 16. srpnja 2025. godine kao prva žena u historiji Surinama na toj poziciji.

## Povezano
* Lista predsjednika Surinama
* Potpredsjednik Surinama
* Premijer Surinama

## Vanjske veze
*  Kabinet van de President van de Republiek Suriname 
*  Constitution of the Republic of Suriname, 1987
Hi, Mom!

***Hi, Mom!*** (sh. *Zdravo, mama!*) je američka crna komedija iz 1970. koju je napisao i režirao Brian De Palma, i jedan je od prvih filmova Roberta De Nira. De Niro ponavlja svoju ulogu Jona Rubina iz *[[Greetings]]* (1968). U ovom filmu, Rubin je novopečeni „stvaralac filmova za odrasle” koji ima ideju da postavi kamere na svoj prozor i snima svoje komšije.

## Radnja
Vijetnamskog veterana i ambicioznog kinematografa Jona Rubina unajmljuje producent Joe Banner da snimi pornografski film. Rubin, koji je špijunirao svoju komšinicu Judy Bishop, koristi priliku da je zavede i potajno snimi sebe i nju u seksualnim odnosima pomoću kamere postavljene na prozoru njegovog stana. Kamera se naginje tokom snimanja, kvari rezultate, a nezadovoljni Banner povlači svoju ponudu.

Rubin se zatim pridružuje afroameričkoj eksperimentalnoj glumačkoj trupi koju vodi još jedan njegov komšija. Grupa montira produkciju pod nazivom  „Be Black Baby!” Kasnije, grupa belih pozorišnih mecena prisustvuje predstavi trupe. Prvo su prisiljeni da jedu tradicionalnu hranu afroamerikanaca. Bela publika je tada podvrgnuta nošenju crnog laka za cipele, dok afroamerički glumci nose belu boju na licu i terorišu ljude u „blekfejsu”. Bela publika pokušava da pobegne iz zgrade i u liftu upadaju u zasedu trupe. Dok dvojica crnih glumaca napastvuju jednog od belih članova publike, Rubin dolazi prerušen u policajca NYPD-a i hapsi članove bele publike pod izgovorom da su crnci. Sekvenca se završava pretučenom i zlostavljanom publikom koja ipak oduševljeno priča o nastupu na javnoj televiziji.

Rubin odlučuje da se zadrži u gradu i ostane s trupom. Oženi se Judy i nađe posao kao prodavac osiguranja. Film se završava tako što Rubin postavlja bombu u zgradi u kojoj živi sa Judy i ruši je. Sa ulice gleda urušavanje i razgovara sa TV reporterom.

## Uloge

* Robert De Niro: Jon Rubin
* Charles Durning: nadzornik
* Allen Garfield: Joe Banner
* Lara Parker: Jeannie Mitchell
* Bruce D. Price: Jimmy Mitchell
* Ricky Parker: Ricky Mitchell
* Andy Parker: Andy Mitchell
* Jennifer Salt: Judy Bishop
* Paul Bartel: ujak Tom Wood
* Gerrit Graham: Gerrit Wood
* Floyd L. Peterson: John Winnicove
* Paul Hirsch: Avery Gunnz

## Prijem
Roger Greenspun iz *[[The New York Times]]a* napisao je da se film „ističe svojom duhovitošću, ironičnim humorom, sofisticiranošću na više nivoa, tehničkom genijalnošću, tenzijom i posebnom sposobnošću da senzibilitet predgrađa dovede do unutrašnjosti grada." *[[Variety]]* je naveo da je film „tri četvrtine smešne, privlačne dramedije o 'peep art' filmskom stvaraocu i urbanom gerilcu u New Yorku. Nažalost, četvrtina koja ne uspeva je finale koje bukvalno i figurativno propada, ostavljajući publici neispunjeno kreativno obećanje."  Kevin Thomas iz *[[Los Angeles Times]]a* je napisao: „Satira je prirodno atraktivan oblik izražavanja za mlade filmske stvaraoce, ali malo njih pokazuje stepen neprekidnog humora, energije i kontrole koje je De Palma postigao u 'Greetings', a sada još više u opširnijem 'Hi, Mom!' Zaista, njegova sposobnost da spoji veselje i bes, spontanost i disciplinu, nije ništa drugo do briljantna."

## Izvori

## Vanjske veze

* 
*
Chimbote

**Chimbote** (kečuanski *Chimputi*) je lučki grad od 186,923 i aglomeracija od 395,100 stanovnika. na zapadu Perua u Departmanu Áncash, Provinciji Santa u kojoj je i administrativni centar.

## Geografija
Grad se prostire po istoimenom zaljevu, 15 km južno od ušća rijeke Santa u Pacifik, udaljen 422 km sjeverno od glavnog grada Lime.

## Historija
Chimbote je izrastao još za Pretkolumbovskih vremena kao ribarsko naselje domoradačkih Močika.
U lučki grad se počeo transformirati nakon izgradnje željezničke pruge do Huaraza koja je dovršena 1872.

Status grada dobio je 1895., tad je postao administrativni centar Provincije Santa.
Sve do 1940. demografski rast grada bio je spor, tad se ubrzao povećanjem prometa iz luke iz koje se počeo izvoziti guano, šećer i antracitni ugljen..
Njegov rast je postao eksplozivan nakon osnivanja tvornice ribljih konzervi, ulja i brašna 1950. i čeličane 1958.

Nakon potresa koji je pogodio grad 1970., dobar dio stanovnika preselio se nešto južnije u naselje iz kojeg je nikao *Nuevo Chimbote*.

## Privreda i transport

Današnji Chimbote je industrijski grad i luka iz koje se izvozi riblje brašno i ulje, rasute rude, mašinski djelovi, lijevano željezo, šećerna trska, pamuk i riža a uvozi; željezna ruda, koks i mašine.

Kako se nalazi na trasi Panameričkog autoputa, a ima i aerodrom (IATA: **CHM**, ICAO: **SPEO**) odlično je povezan sa ostalim gradovima u zemlji.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial del Santa'' (službene stranice provincije)
Praznici u Azerbejdžanu

U Azerbejdžanu postoji nekoliko državnih praznika. Državni praznici su prvi put regulisani ustavom Azerbejdžanske SSR 19. maja 1921. godine. Oni su sada regulisani Ustavom Azerbejdžana.

## Praznici

### Glavni praznici

### Ostali praznici i blagdani
Praznici i blagdani u Azerbejdžanu koji se praznuju radno su:

* 30. januar – Dan azerbejdžanskih običaja
* 2. februar – Dan mladosti u Azerbejdžanu 
* 11. februar – Dan službe prihoda
* 26. februar – Dan sjećanja na masakr u Hodžaliju
* 5. mart – Dan fizičke kulture i sporta
* 23. mart – Dan Ministarstva životne sredine i prirodnih resursa
* 28. mart – Dan nacionalne sigurnosti
* 10. april – Dan graditelja
* 10. maj – Festival cvijeća
* 2. jun – Dan civilnog vazduhoplovstva
* 5. jun – Dan melioracije
* 18. jun – Dan ljudskih prava
* 20. jun – Dan gasnog sektora
* 2. jul – Dan azerbejdžanske policije
* 9. jul – Dan službenika diplomatske službe
* 22. jul – Dan državnog štampe u Azerbejdžanu
* 1. august – Dan azerbejdžanskog jezika i pisma.
* 2. august – Nacionalni dan azerbejdžanske kinematografije
* 15. septembar – Dan znanja
* 18. septembar – Dan narodne muzike
* 20. septembar – Dan azerbejdžanske nafte / Dan naftnih radnika 
* 27. septembar – Dan sjećanja
* 1. oktobar – Dan tužilaca u Azerbejdžanu 
* 13. oktobar – Dan azerbejdžanske željeznice
* 18. oktobar – Dan obnove nezavisnosti
* 6. novembar – Dan zaposlenih u metrou Baku
* 12. novembar – Dan Ustava
* 17. novembar – Dan narodnog preporoda
* 22. novembar – Dan pravde Azerbejdžana
* 6. decembra – Dan Ministarstva komunikacija i informacionih tehnologija Azerbejdžana
* 12. decembra – Dan sjećanja na Hejdara Alijeva
* 16. decembra – Dan azerbejdžanskog Ministarstva za vanredne situacije

### Vjerski praznici
Samo praznici Ramazan i Kurban ostaju kao neradni vjerski dani u Azerbejdžanu jer je zemlja izrazito sekularna i nereligiozna. Vjersko stanovništvo zemlje, uglavnom u Nardaranu i nizu drugih sela i regija, slavi Noć Ašure, šiitski dan žalosti u islamskom kalendaru. Vjerske manjine u zemlji – uglavnom pravoslavni kršćani i jevreji – također slave značajne vjerske dane svoje vjere. Uprkos činjenici da praznik Novruz vuče korijene iz religije zoroastrizma, gotovo svi Azerbejdžanci ga slave kao praznik proljeća.

## Povezano
* Lista praznika po državi

## Izvori

## Vanjske veze
* Praznici Azerbejdžana
Brucoš

**Brucoš** je student prve godine univerziteta. Termin se primjenjuje na studente prve godine prije nego što prođu kroz neformalni proces inicijacije nazvan "brucovanje", što ih čini "stvarnim" studentima.

## Reference

## Vanjske veze
Nacionalni park Huascarán

**Nacionalni park Huascarán** (španjolski: *Parque Nacional Huascarán*) je nacionalni park i rezervat biosfere koji se nalazi u masivu Cordillera Blanca u peruanskim Andama.

Park se nalazi na sjeverozapadu Peruua u Departmanu Áncash, nedaleko od grada Huaraza, on je 1985. uvršten na UNESCO-vu Listu svjetske baštine.

## Karakteristike

Park je osnovan 1975. godine kako bi se zaštitila fauna i flora karakteristična za ovo područje Anda, prostire na površini od 3367 km², što ga čini sedmim po veličini u zemlji.

Smješten u najvišem tropskom planinskom masivu na svijetu - Cordillera Blanca, u kom se uzdiže planina Huascarán visoka 6,768 metara (najviša u zemlji. Duboki kanjoni premreženi brojnim brzacima, glacijalnim jezerima i raznovrsnom vegetacijom čine ga neobično lijepim mjestom.

Park se prostire na nadmorskoj visini od oko 2,500 m sve do 27 snijegom prekrivenih vrhova iznad 6,000 m među kojima je i Huascarán nazvan tako po kralju Inka iz 16. vijeka Huáscaru.

Zbog tog ima raznovrsne ekosisteme i veliku bioraznolikost, od džepova tropskih šuma do adskih pašnjaka. 
Nacionalni park Huascaran je stanište vikunje, koja je 1960-ih bila blizu izumiranja, ali se do danas oporavila, što je jedan od najspektakularnijih uspjeha očuvanja u Južnoj Americi. 
Od drugih sisavaca valja spomenuti sjevernoandskog jelena (*Hippocamelus antisensis*), kolokola (*Leopardus colocolo*) i ugrožene medvjede naočare i andske planinske mačke (*Leopardus jacobita*).

Ptičjih vrsta ima više od 100, među kojima su andski kondor i golemi kolibri (*Patagona gigas*).

Flora sadrži oko 800 biljnih vrsta, a najpoznatija je ugrožena puya raimondii kraljica Anda, poznata po svom divovskom cvjetnom klasu, koji naraste do 15 m.

U parku se nalazi više od 600 glečera, gotovo 300 jezera, 41 vodotoka i 3 važne rijeke; Santa, Pativilca i Marañón.

Geološka historija parka seže do mezozoika, kad je počelo izdizanje sedimenata, koji su naborani krajem krede i vulkanskim erupcijama tokom pliocena i pleistocena. 
I danas postoji jaka seizmička aktivnost u tom području, veliki potresi 1945., 1962. i 1970. bili su podsjetnici na ta vremena. 
Glacijacija je glavni element u geomorfologiji i hidrologiji parka. Procjenjuje se da je čak 1/4 volumena glečera u Cordilleri nestala od kraja 1960-ih, proces koji će vjerojatno dodatno promijeniti vizualno lice Nacionalnog parka Huascaran.

## Reference

## Vanjske veze

*''Huascaran National Park''
Yungay (Peru)

**Yungay** je grad od 7,852 stanovnika na zapadu Perua u Departmanu Áncash, u Provinciji Yungay u kojoj je i administrativni centar.

## Geografija
Grad se prostire u dolini rijeke Santa, udaljen 30 km sjeverno od svog administrativnog centra Huaraza.
Petnaest km istočno od grada nalazi se najviša planina u zemlji Huascarán visoka 6,768 metara.

## Historija
Mjesto su osnovali španjolski kolonisti pod imenom *Santo Domingo de Yungay* u 16. vijeku.

Status grada dobio je 1868., tad je postao administrativni centar Provincije Yungay.

U maju 1979. snažan potres potresao je planinu Huascarán, uzrokujući klizišta, u toj katastrofi stradalo je 22,000 stanovnika.
Godinu dana nakon tragedije 1971., osnovan je Nuevo Yungay (Novi Yungay) na obroncima brda Atma.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial del Yungay'' (službene stranice provincije)
Huascarán

**Huascarán** (španjolski: *Nevado Huascarán*, kečuanski *Waskaran*) je najviša planina u Peruu, visoka 6,768 metara, koja se nalazi u Andama 
u masivu Cordillera Blanca. 

## Karakteristike
Prostire se na zapadu centralnog Peruua, istočno od grada Yungaya.
Huascarán je omiljen među alpinistima i planinarima. 
Naglo topljenje snijega 1962. uzrokovalo je lomljenje dijela strmog sjevernog vrha i lavinu koja je uništila nekoliko sela i pobila oko 3,500 ljudi. 
Snažan potres 1970. izazvao je klizišta koja su zatrpala 10 sela i dobar dio Yungaya, pritom je poginulo desetak hiljada ljudi u jednoj od najgorih prirodnih katastrofa 20. vijeka.

Planina je dio Nacionalnog parka Huascarán (Parque nacional del Huascarán).  
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Nevado Huascarán, Peru'' (na portalu Peakbagger)
Cordillera Blanca

**Cordillera Blanca** je planinski masiv - istočni dio Cordillere Occidental (Zapadnih Kordiljera) odnosno peruanskih Anda. 

## Karakteristike
Snijegom pokriveni vrhovi masiva protežu se u smjeru jugoistok-sjeverozapad u dužinu od nekih 180 km, po Departmanu Áncash na zapadu zemlje.
Najviši vrh masiva je planina Huascarán visoka 6,768 metara.  
Cordillera Blanca je najviši tropski masivu na svijetu.   

Masiv od susjednog Masiva Cordillera Negra na zapadu razdvaja rijeka Santa i njena dolina Callejón de Huaylas.

Dobar dio masiva je dio Nacionalnog parka Huascarán. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Cordillera Blanca mountains, Peru'' (na portalu Encyclopaedia Britannica)
Barranca (provincija)

**Provincija Barranca** (španjolski: *Provincia de Barranca*) je jedna od 10 provincija peruanske Provincije Lima.

## Karakteristike

Provincija se prostire na zapadu zemlje duž pacifičke obale na površina od 1,356 km², u kojoj živi 155,025 stanovnika.

Administrativni centar provincije je grad Barranca koji ima 63,275 stanovnika

Barranca je administrativno podjeljena na 5 distrikta to su; Barranca (74,630), Paramonga (21,633), Pativilca (18,171), Supe (26,709) i Supe Puerto (13,882).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Barranca'' (službene stranice)
Barranca

**Barranca** je lučki grad od 63,275 stanovnika na zapadu Perua u Provinciji  Lima i vlastitoj provinciji u kojoj je i administrativni centar.

## Karakteristike
Barranca se nalazi južno od ušća rijeke Pativilca u Pacifik, udaljena 175 km sjeverozapadno od glavnog grada Lime.
## Historija

Za španjolskih kolonijalnih vremena bila je selo zvano *Karanza*, tokom vremena to se pretvorilo u Barranca. Još 1813. imala je samo 1150 stanovnika. 
Nakon nezavisnosti 1823. postala je administrativni centar distrikta i općina, 1909 dobila je status ville, a od 1984. kad je osnovana Provincija Barranca je 
njen administrativni centar.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Barranca'' (službene stranice)
Pativilca

**Pativilca** (španjolski: *Río Pativilca*) je rijeka u sredini Perua, duga 174 km.

## Hidrologija
Pativilca izvire na istoku Departmana Áncash, na obroncima planine Pastoruri u Masivu Cordillera Blanca.  
U gornjem dijelu toka protiče kroz Nacionalni park Huascarán i dalje prema zapadu do ušća u Pacifik kod grada Barranca.

U donjem dijelu toka formira granicu između Departmana Áncash i Provincije Lima.

Rijeka ima porječje od 4,837 km² koje se prostire po Departmanu Áncash i Provinciji  Lima, u njenom porječju živi 126,716 stanovnika i to većina (79,1%) u Provinciji Lima.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Pativilca River'' (na portalu Mapcarta)
Chiclayo (provincija)

**Provincije Chiclayo** (španjolski: *Provincia de Chiclayo*) je jedna od 3 provincija peruanskog Departmana Lambayeque.

## Karakteristike

Provincija se prostire na sjeverozapadu zemlje duž pacifičke obale na površini od 3,288 km², u kojoj živi 876,841 stanovnika.

Administrativni centar provincije je grad Chiclayo koji ima 277,627 stanovnika.
Provincija je administrativno podjeljena na 20 distrikta to su; Cayaltí (15,365), Chiclayo (288,360), Chongoyape (19,629), Eten (13,118), José Leonardo Ortiz (165,355), Lagunas (10,829), 
La Victoria (99,183), Monsefú (35,323), Nueva Arica (2,538), Oyotún (8,359), Pátapo (25,022), Picsi (14,726), Pimentel (52,505), Pomalca (27,016), Pucalá (9,022), Puerto Eten (2,439), Reque (17,794), Saña (12,497), Santa Rosa (13,856) i Tumán (29,773).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Chiclayo'' (službene stranice)
Túcume

**Túcume** je arheološko nalazište iz pretkolumbovskih vremena, koje se nalazi na sjeverozapadu Perua u 
Departmanu Lambayeque, 33 km sjeverno od grada Chiclayoa u tropskoj šumi.

## Karakteristike i historija

Túcume se počeo graditi prije hiljadu godina kao najvažniji urbani centar svog vremena, podigli su ga domorodci koja danas zovemo Sicán.

Po legendi Túcume je osnovao - * Naymlap* , mitski junak osnivač dinastije, koji je doplovio sa oceana sa flotom brodova, dvorom, slugama i vojskom i zavladao dolinom La Leche i organizirao moćnu državu. Túcume se sastoji od 26 piramida i desetaka manjih građevina okupljenih oko Cerro la Raya, velikog kamenog brda koje dominira ravnicom.

Iskapanja koja su proveli arheolozi (naročito Alfredo Narváez) otkrila su da su te piramide bile rezidencije zemljoradničke aristokracije koja je vladala dolinom i pretvorila je sistemom kanala vrlo plodnom.

Piramide izgrađene od adobe cigle sastoje se od niza, terasa (katova) i prostorija ukrašenih reljefima i freskama. Kretanje po njima omugućeno je sistemom rampi (za uspon sa jednog nivoa na drugi) i hodnika. Pored prostorija za spavanje, urede i religiju otkrivene su i kuhinje.

### Huaca Larga

Ta piramida kolosalnih dimenzija, rasla je tokom pet stotina godina, od perioda Sicán kulture (1000.), preko Kraljevstva Chimú (1375-1470.) sve do Civilizacije Inka. Kroz generacije i nove vladare, Huaca Larga je rasla u visinu, dužinu i širinu, zatrpavajući stare prostorije, formirajući tako nove etaže sa novim prostorijama, hodnicima i rampama.

U centalnom i najvišem dijelu Huaca Large ističe se građevina iz perioda Carstva Inka (1470.-1532.) nazvana *Hram svetog kamena* (Templo de la Piedra Sagrada). 
Iskapanjem je otkrivena grobnica tukumanskog vladara, odjevenog u  karakterističnu odjeću. Alfredo Narváez pretpostavlja da je on bio glavni magistrat toga grada nekoliko godina prije dolaska španjolskih konkvistadora 1532. Pokopan je ispod poda hrama, uz dva muškarca i 19 žena u susjednom ograđenom prostoru. Svi su bili mladi i izgleda da su bili žrtvovani.

## Reference

## Vanjske veze

*''Túcume Archaeological Site''
Ralf Hütter

**Ralf Hütter** (20. avgust, 1946.) je nemački muzičar i kompozitor, najpoznatiji kao pevač i klavijaturista elektronske grupe Kraftwerk koju je osnovao sa Florianom Schneiderom 1970. godine. Kraftwerk je 12. maja 2021. proglašen za jednog od upisnika u kuću slavnih rokenrola.

## Biografija
Hütter je rođen 20. avgusta 1946. u Krefeldu. Upoznao je Floriana Schneidera dok je studirao muzičku improvizaciju na Robert Schumann Hochschule. Izjašnjava se kao vegetarijanac. Tokom 2009. godine je živeo u blizini Diseldorfa. Hütter ima ćerku, Elsu Hütter, koja takođe pravi muziku.

### Interesovanje za biciklizam
Hütter je obožavatelj biciklizma, što se odražava u nekim od radova benda. Naširoko se tvrdi da je, kada je bio na turneji, autobus grupe odbacio Hüttera 160 milja dalje od sledećeg mesta i da je on ostatak puta prešao biciklom, priča koju je Hütter kasnije potvrdio. Članovi benda su se bavili biciklizmom kada su snimali album *Die Mensch Maschine* kasnih 1970-ih. Ralf Hütter je tražio novi oblik vežbanja. Singl "Tour de France" uključuje zvukove koji prate ovu temu, uključujući lance za bicikle, mehanizme zupčanika i disanje biciklista. U vreme izlaska singla Ralf Hütter je pokušao da ubedi ostatak benda da snime ceo album baziran na biciklizmu. U to vreme to se nije dogodilo, ali je projekat na kraju objavljen kao *Tour de France Soundtracks* 2003. godine.

Hütter je bio doživeo tešku biciklističku nesreću u maju ili junu 1982. godine , tokom početnog perioda snimanja za album *Electric Café* iz 1986. godine. Zbog toga je bio u komi. Karl Bartos je izjavio da je prva stvar koju je Hütter rekao kada se probudio iz kome bila „Gde je moj bicikl?”, priča koju je Hütter kasnije osporio u intervjuu za *[[The Guardian]]* u junu 2009. godine.

## Izvori
Potpredsjednik Surinama

**Potpredsjednik Republike Surinam** (nizozemski: *Vicepresident van de Republiek Suriname*), drugi je najviši politički dužnosnik u Surinamu, odmah iza predsjednika. Institucija potpredsjednika stvorena je Ustavom iz 1987. godine, kada je ujedno i ukinuta funkcija premijera. Potpredsjednika Surinama bira, zajedno s predsjednikom, Narodna skupština, na petogodišnji mandat. Potpredsjednik odgovara predsjedniku, a zadužen je za organizaciju dnevnih aktivnosti Vijeća ministara.

Aktualni potpredsjednik je Gregory Rusland, koji je na funkciji od 16. srpnja 2025. godine.

## Povezano
* Lista potpredsjednika Surinama
* Predsjednik Surinama
Manu (rijeka)

**Manu** (španjolski: *Río Manu*) je rijeka na jugu Perua, duga 356 km, lijeva pritoka rijeke Madre de Dios (pritoka Amazone).

## Hidrologija
Manu izvire na istočnim padinama Anda, u Departmanu Madre de Dios. Od tamo teče uz velike meandre prema jugozapadu do ušća u Madre de Dios kod sela Boca Manu.

Čitavo porječje rijeke površine 19,098 km², koje se prostire po Departmanu Madre de Dios je dio Nacionalnog parka Manu. 
Park je UNESCO 1987. godine proglasio rezervatom biosfere i lokalitetom svjetske baštine.
U  porječju živi vrlo malo ljudi, to su isključivo domorodački indijanci.

U porječju vlada tropska prašumska klima, temperatura varira između 20 °C noću i 35&nbsp;°C  danju. Godišnja količina padavina između januara i marta  je preko 1,000 mm, iako kiša može pasti bilo kad.

U porječju živi 222 vrsta]] sisavaca, 155 vodozemaca, 132 reptila i više od 1,005 vrsta ptica.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Manu River'' (na portalu Mapcarta)
Boca Manu

**Boca Manu** je naselje od 171 stanovnika na jugoistoku Perua u Departmanu Madre de Dios.

## Karakteristike
Boca Manu se nalazi na ušću rijeke Manu u Rijeku Madre de Dios, udaljena 180 km zračne linije jugoistočno od 
Cusca.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Boca Manu'' (na portalu Mapcarta)
Lista krajnjih tačaka u Azerbejdžanu

Ovo je spisak **krajnjih tačaka [[Azerbejdžan|Azerbejdžana]]**: tačke koje su najdalje na severu, jugu, istoku, zapadu, više ili niže od bilo koje druge lokacije.

## Širine i dužine
* Sever: Hačmaški rejon ()
* Jug: Astarinski rejon ()
* Zapad: Sadarački rejon ()
* Istok: Džilov, Baku ()

## Nadmorska visina
* Najviša tačka: Bazardüzü, 4 485 m
* Najniža tačka: Kaspijsko more, −28 m

## Veze
* Geografija Azerbejdžana

## Izvori
Nacionalni park Manú

**Nacionalni park Manú** (španjolski: *Parque Nacional del Manú*) je nacionalni park i rezervat biosfere koji se nalazi na jugoistoku Perua u 
Departmanu Madre de Dios i manjim dijelom u Departmanu Cuzco.

Park  je 1987. uvršten na UNESCO-vu Listu svjetske baštine.

## Karakteristike

Park se prostire na površini od 17,162 km² u porječju rijeke Manu i njezinih pritoka.
On je mjesto gdje se susreću tropske Ande i sliv Amazone, od planinaa iznad 4,000 metara do ravnicaa na 350 m 
nadmorske visine.

Vegetacija parka je raznolika, zastupljena sa više od 20,000 vrsta, samo u posljednjih 10 godina otkriveno je 1,147 do tada nepoznatih biljaka.
Tropske šume pokrivaju oko 40% parka.
U parku živi oko 200 vrsta sisavaca od jaguara, do 13 vrsta majmuna, među njima i ugroženi Goeldijev marmozet (*Callimico goeldii*), Sivi vunasti majmun (*Lagothrix cana*) i Peruanski majmun pauk (*Ateles chamek*). Više od 100 vrsta šišmiša), 12 vrsta reptila, 77 vrsta vodozemaca, 210 vrsta riba, 800 vrsta ptica i preko 2.500 vrsta insekata.

Park je podijeljen je u tri zone; *Osnovnu zonu* u koju mogu ući samo naučnici i istraživači, *Tampon zonu* koju može posjetiti ograničen broj turista i otvorenu
*Kulturnu zonu* u kojoj po malim selima žive lokalni indijanci.

## Historija
Park je službeno osnovan 1973., zahvaljujući angažmanu peruanskog prirodoslovca Celestina Kalinowskog i njegovog britanskog kolege Iana Grimwooda, koji su 
uspjeli da peruanska vlada 1968. proglasi dobar dio porječja rijeke Manu rezervatom prirode.
Osnovan je da se zaštiti njegova bioraznolikost, koja se održala zahvaljujući njegovoj izolaciji, do njega i dan danas ne vodi nijedna cesta.

Svojevremeno je legenda o Paititiju - *Izgubljenom gradu [[Inke|Inka]]*, za kog se vjerovalo da se nalazi unutar današnjeg parka, privukla brojne istraživače i pustolove u taj rijetko 
naseljeni kraj u kom žive samo domorodački indijanci.

Danas se u njegovim granicama nalazi Rezervat indijanaca Kugapakori i Nahua.

## Reference

## Vanjske veze

*''Manú National Park''
Paititi

**Paititi** ili **Gran Paitití** (španjolski: *Veliki Paitití*) je mitski grad Inka izgubljen u amazonskoj prašumi, negdje istočno od 
Cusca.

## Historija

Legende Inka govore o izgubljenom gradu skrivenom u udaljenim prašumama jugoistočnog Perua, sjeverne Bolivije ili sjeverozapadnog Brazila u koji se povukao mitski **Inkarri**, koji se nakon smrti posljednjeg vladara Inka - Atahualpe, zakleo da će se jednog dana vratiti i osvetiti.

Za španjolske konkvistadore to je bio izgubljeni grad nezamislivog bogatstva, sličan El Doradu pa su mnogi krenuli u potragu za njim.

Legendu o Paititiju podgrijao je misionar Andres Lopez, koji je krajem 16. vijeka pisao papi u Rimu, prepričavajući priče domorodaca koji su opisali kao velik grad bogat zlatom, srebrom i draguljima. Nakon tog su se između 16 i 18. vijeka počeli pojavljivati drugi dokumenti koji bi se odnosili na Paititi i njegove moguće lokacije 
i ekspedicije u potrazi za njim.

Tako su nastali izvještaji o Paititiju; Juana Álvareza Maldonada 1570., Gregorija Bolivara 1676., Juana Recia de Leóna (1623. - 1627.), Juana de Ojede 1676. i Diega de Eguiluza 1696.

Ta legenda inspirirala je Arthura Conana Doyla da napiše *Izgubljeni svijet*.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Paititi, The Lost City Of Gold'' (na portalu Areasgrey)  

Paititi
Goeldijev marmozet

**Goeldijev marmozet** (latinski: *Callimico goeldii*) je mali južnoamerički majmun koji živi u gornjem slivu Amazone u Boliviji, Brazilu, Kolumbiji i 
Peruu gdje ih ima najviše. 
To je jedina vrsta klasificirana u rod **Callimico**, pa se ponekad naziva i *kalimiko*.
Ime je dobila po svom otkrivaču, švicarsko-brazilskom prirodoslovcu Emilu Augustu Goeldiju

## Karakteristike
Goeldijev marmozet je mali primat, obrastao gustim, kratkim i glatkim krznom po tijelu, a pahuljastim oko vrata i repa, prosječne dužine dlake 2 cm. 
Boja krzna je najčešće crna, ali se kreće od srebrne do tamnosmeđe. Varijacije boja obično su ograničene na krzno na repu, leđima i  vratu, ali nemaju dlake na licu, rukama i nogama, tu se vidi da imaju crnu kožu.

Ima male kandže. Od glave do repa je dug od 210 do 230 mm, a sam rep ima od 255 do 324 mm. 
Teže između 393 i 860 grama, a mužjaci su u prosječno teži od ženki.

### Stanište
Goeldijevi marmozeti imaju tri glavna tipa staništa, netaknute šikare kišnih šuma, bambuse i sekundarne šume, povremeno se u potrazi za hranom penju i na krošnje. 
Nadmorska visina staništa kreće se od 144 do 300 metara.

Žive po rupama u amazonskoj prašumi, a većinu vremena provode u vegetaciji oko 5 metara iznad tla. 
gdje se u potrazi za hranom kreću skačući prosječno po 2 m.

Smatra se ugroženom vrstom pa je 2020. stavljen na crvenu listu Međunarodne unije za zaštitu prirode.

## Reference

## Vanjske veze

*''Callimico goeldii / Goeldi's marmoset''
Premijer Surinama

**Premijer Surinama**, službeno **Ministar-predsjednik Surinama** (nizozemski: *Minister-president van Suriname*) bio je predsjednik vlade u Surinamu od 1949. godine, kada je Surinam, tada još uvijek nizozemska kolonija, dobio veću autonomiju, do 1988. godine, kada je Ustav ukinuo funkciju premijera i zamijenio ju onom potpredsjednika. Univerzalno pravo glasa uvedeno je u Surinamu 1948. godine, kada je tadašnja kolonija Surinam dobila vlastitu vladu (nizozemski: *College van Algemeen Bestuur*). Kasnije su, kako je Surinam sticao sve veću autonomiju, a u konačnici i punu nezavisnost, ovlasti premijera rasle, samo da bi donošenjem Ustava 1987. godine funkcija premijera bila ukinuta ulijed uvođenja snažnog predsjedničkog sustava u Surinamu.

Prvi kolonijalni premijer Surinama bio je Julius Caesar de Miranda, dok je prvi premijer nezavisnog Surinama bio Henck Arron. Posljednji obnašatelj funkcije premijera, prije ukidanja, bio je Jules Wijdenbosch.

## Povezano
* Lista premijera Surinama
* Potpredsjednik Surinama

## Vanjske veze
* World Statesmen – Suriname
Ayabaca

**Ayabaca** je grad od 6,151 stanovnika na sjeveru Perua u Departmanu Piura, u Provinciji Ayabaca u kojoj je i administrativni centar.

## Geografija
Grad se prostire u planinama Anda na nadmorskoj visini od 2,715 metara, nedaleko od granice sa Ekvadorom, udaljen 229 km sjeverno od svog administrativnog centra Piure.

## Historija

Ayabaca je nastala za invazije Inka kao njihov vjerski i administrativni centar.
Nakon španjolske kolonizacije osnovano je naselje imenom *Nuestra Señora del Pilar de Ayabaca*. Ono je u maj 1727. postalo sjedište biskupije.

Ayabaca je za Vicekraljevstva Peru bila na glavnoj transportnoj ruti prema jugu, nakon nezavisnosti ona se pomaknula duž pacifičke obale, tad je počelo nazadovanje grada.

Ayabaca je status grada dobila 1828., od 1857. je administrativni centar distrikta, a od 1865. je administrativni centar Provincije Ayabaca.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial del Ayabaca'' (službene stranice provincije)
The Prodigy

**The Prodigy** su britanski bend, osnovan u Braintreeju 1990. godine.

Prepoznati su kao jedna od grupa koja je pridonijela širenju rave kulture na medijskoj razini. Smatraju se među najvećim eksponentima big beat iz 1990-ih i izvršili su značajan utjecaj na razvijanju elektronske glazbe.

## Sastav
### Sadašnji
* Liam Howlett – klavijatura, sintesajzer, sampler
* Maxim (Keith Palmer) – vokal, repanje

### Turnisti
* Rob Holliday – gitara
* Leo Crabtree – bubnjevi

### Bivši članovi
* Leeroy Thornhill – plesač (1990-2000)
* Sharky – plesačica (1990)
* Keith Flint (1969-2019) – vokal (1990-2019)

### Bivši turnisti
* Jim Davies – gitara (1995-1996, 2002-2004)
* Gizz Butt – gitara (1996–1999)
* Alli MacInnes – gitara (2001, 2002)
* Paul "The Rev" Mayers – gitara (2007)
* Kieron Pepper – batteria, gitara (1997-2007)
* "Snell" – bubnjevi (2007)
* Brian Fairbairn – bubnjevi (2007)

## Diskografija

### Albumi
* 1992 – *[[The Prodigy Experience|Experience]]*
* 1994 – *Music for the Jilted Generation*
* 1997 – *[[The Fat of the Land]]*
* 2004 – *Always Outnumbered, Never Outgunned*
* 2009 – *Invaders Must Die*
* 2015 – *The Day Is My Enemy*
* 2018 – *No Tourists*

### Albumi uživo
* 2011 – *World's on Fire*

### Zbirke
* 1999 – *The Dirtchamber Sessions Volume One*
* 2005 – *Their Law: The Singles 1990-2005*

### Pojave u kolektivnim albumima
* 1999 – *The Dirtchamber Sessions Volume One*
* 2006 – *Back to Mine* – *Volume 23*
Narodna skupština (Surinam)

**Narodna skupština** (nizozemski: *De Nationale Assemblée*) parlament je Surinama te nositeljica zakonodavne vlasti u toj zemlji. Narodna skupština jednodomni je parlament koji broji 51 zastupnika, koji se biraju na temelju proporcionalne reprezentacije po distriktima. Izbori za Narodnu skupštinu održavaju se svakih pet godina. Sjedište Narodne skupštine je u Paramaribu. 

Prvo zakonodavno tijelo na teritoriju Surinama formirano je još 1866. godine za vrijeme nizozemske kolonijalne uprave. Reforma je provedena 1936. godine, a nakon što je Surinam 1975. godine postao nezavisna republika, zakonodavno je tijelo preimenovano u Parlament Republike Surinam. Parlament je izgubio sve ovlasti nakon državnog udara 1980. godine, a zamijenila ga je, 1985. godine, imenovana Skupština. Narodna skupština u suvremenom obliku utemeljena je Ustavom iz 1987. godine, a prvi demokratski izbori za Narodnu skupštinu održani su 25. studenog 1987. godine. 

Narodna skupština ima niz ovlasti prema Ustavu Surinama, uključujući - dakako - one zakonodavne, ali također bira predsjednika i potpredsjednika. Također, ustav predviđa i prošireni sastav Narodne skupštne, znan pod imenom Skupština naroda (nizozemski: *De Verenigde Volksvergadering*), kada uz redovno izabrane skupštinare zasjedaju i predstavnici administrativnih jedinica. 

## Reference

## Vanjske veze

*
Sendero Luminoso

**Sendero Luminoso** (prevedeno: *Svjetli put*) službeno **Komunistička partija Perua** (španjolski: *Partido Comunista del Perú*, akronim: PCP) bila je peruanska partija i Gerilski pokret koji je snažno uzdrmao zemlju i njenu ekonomiju 1980-ih.  

## Historija

Sendero Luminoso je osnovan 1970. nakon brojnih lomova u Komunističkoj partiji Perua. Ime je dobio po paroli osnivača prve komunističke partije Perua, José Carlosa Mariátegua *[[Marksizam-lenjinizam]] će otvoriti svijetli put [[revolucija|revoluciji]]* (El Marxismo-Leninismo abrirá el sendero luminoso hacia la revolución).

Lider i osnivač pokreta bio je Abimael Guzmán (zvan drug Gonzalo), komunist i profesor filozofije (1962.-78.) na Nacionalnom univerzitetu San Cristóbal de Huamanga, u gradu Ayacuchu u planinama Anda. 
On i njegovi sljedbenici, znani kao Senderisti, nastojali su obnoviti ideologiju Mao Zedonga i prihvatili su kinesku Kulturnu revoluciju kao model za svoj revolucionarni pokret, zamišljajući revoluciju kao dugu vojnu ofanzivu. 
Sendero Luminoso se prvenstveno oslanjao na seljaštvo i revolucionarni teror.

Guzmán je zajedno sa pristalicama mladim intelektualcima koje je okupio u Ayacuchu 1960-ih, sljedećih dekada regrutirao gerilce među domorocima po selima i sirotinjskim gradskim kvartovima. Svoju prvu gerilsku akciju Sendero Luminoso izveo je 17. maja 1980. pored Ayacucha, a ubrzo nakon tog čitavu seriju bombaških napada i ubistva i drugih terorističkih akcija po brojnim gradovima, uključujući Limu i Callao. 

Guzman je akcent svog pokreta stavio na obespavljene domoroce, nasuprot vladajuće elite španjolskog porjekla.
Sendero Luminoso je na taj način uspio steći kontrolu nad sirotinjom u centralnom i južnom Peruu.

Kako bi mogao financirati svoj pokret navodno je u dolini rijeke Huallaga podigao laboratorije za preradu kokaina.

Veliki udar na pokret bilo je Guzmánovo hapšenje u Limi 12. septembra 1992. i kasnija osuda na doživotni zatvor zbog terorizma.
Guzmána je nasljedio Oscar Ramirez (drug Feliciano), pa su se akcije Sendera nastavile i tokom 1990-ih, sve do njegova hapšenja u julu 1999., kad je pokret konačno razbijen.

*Peruanski komitet za istinu i pomirenje* je 2003. objavio da su gerilci Sendera Luminosa odgovorni za smrt 37,800 ljudi od procijenjenih 70,000 žrtava 20-godišnjeg peruanskog gerilskog rata.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Shining Path Peruvian revolutionary organization'' (na portalu Encyclopædia Britannica)
Lizardo Montero

**Lizardo_Montero** punim imenom *Juan Lizardo Montero Flores* (Ayabaca, 27. maj 1832. -Lima, 5. februar 1905.)  bio je kontraadmiral i privremeni predsjednik 
Perua, u najtežim trenutcima za zemlju za vrijeme Pacifičkog rata od novembra 1881. do oktobra 1883.

## Biografija

Počeo je studirati na univerzitetu u Quitu a od 1851. se školuje na Peruanskoj pomorskoj školi u Limi. Kao poručnik fregate služio je na škuni Mercedes sa kojom je doživio brodolom 1854.

Jedno vrijeme između 1858.-1862. živio je u Španjolskoj
Politikom se počeo baviti 1871., kao jedan od osnivača Građanske partije 1871. Jedan kratki period 1879. bio je gradonačelnik Lime.

Na početku Pacifičkog rata postavljen je za komandanta [južnog [fronta. Nakon što je peruansko-bolivijska vojska poražena u Bitci kod Tacne 1880., povukao se u Limu i sudjelovao u neuspješnoj obrani grada 1881.
Kao komandant sjevernog fronta povukao se Huaraz, u kom je kao potpredsjednik Perua, preuzeo dužnost predsjednika umjesto Francisca Calderóna  kog je čileanska vojska uhapsila i zatvorila.

Kako je čileanska vojska okupirala jug zemlje sa vladom se preselio u.Arequipu koja je postala prijestolnica zemlje.
Nakon što je general Miguel Iglesias potpisao mir sa Čileom Sporazumom iz Ancóna 1883., nezadovoljan time napustio je Peru i otišao u egzil u Bolivijuu, a kasnije u Argentinu. U domovinu se vratio 1890. i nakon izbora postao senator Departmana Piura.

Umro je u Limi 1905.

## Izvori

## Vanjske veze

*''Lizardo Montero'' (na portalu Busca Biografias)
József Hertelendy (političar)

**Jožef Hertelendi** (), (Bočar, Torontal, 23. maj 1833. —  Marila, 31. avgust 1891.)) bio je član velikog reda, Veliki majstor okruga Torontal, doživotni član Kuće Velikog reda i dobitnik ordena malog krsta Svetog Stevana.

## Biografija
Jožef, rođen Bočar, je počeo studije u kući svojih roditelja kao privatni student, a zatim nastavio na Univerzitetu u Budimpešti. Roditelji su ga vaspitali za karijeru javne funkcije, kako bi služio svojoj zemlji u kojoj su njegovi preci radili čitav vek. Međutim, ovaj plan je osujetila apsolutistička era koja je nastupila nakon događaja iz 1848. godine. Godine 1854. otišao je u inostranstvo i diplomirao na Ekonomsko-šumarskoj akademiji u Hohenhajmu, gde je i dobio diplomu. Međutim, došao je kući 1855. godine i posetio Ekonomsku akademiju u Mađarovaru. Oženio se sledeće godine sa Zaidom Ištvandi (19. jun 1828 — 10. februar 1908) u Velikoj Kikindi 1. avgusta 1856. godine.

Posle studija prava u Budimpešti, pohađao je Mađarsku privrednu akademiju u Ovaru, a zatim u Hohenhajmu 1861. godine. Izabran je za pristavnika Nađ Kikinde, ali ne želeći da služi privremeno, dao je ostavku novembra iste godine zajedno sa celokupnim štabom. Postavljen je za načelnika župnije Torontal, 1874. godine. Od 1876. do 1877. godine bio je vladin komesar pune vlasti tokom poplava u Južnom regionu Mađarske. Godine 1878. postao je vladin komesar regulatorne komisije za grad Vršac. Bio je jedan od prvih imenovanih članova Redovnog doma a po njemu je nazvano selo Hertelendifalva.

Za vreme njegovog predsednikovanja, 1882. godine, Sekelji iz Bukovine su pozvani nazad u Mađarsku i preseljenjem je bilo moguće osnovati dva naselja u Pančevačkom okrugu. Jedan od njih je 21. jula 1883. nazvan Hertelendifalva u čast Jožefa. Njegovo veličanstvo ga je 1885. imenovalo za naslednog člana Velikog reda. Član odbora Janoš Danijel je na jesenjoj generalnoj skupštini izrazio veliku radost i ljubav prema sreskoj zajednici. Vlada je 1887. godine Jožefu poverila otkup i uređenje takozvanih Uberlandskih zemalja. u svojstvu vladinog komesara.

Torontalsku arhiepiskopsku titulu župana i dužnosti obavljao je skoro osamnaest godina, do kraja života. Smrt je okončao njegov aktivni život 31. avgusta 1891. u divljoj dolini Marilat.

## Reference

## Vanjske veze

* Porodica Hertelendi
* Hertelendi u Palaš leksikonu