S-300

**S-300** (NATO naziv: **SA-10 Grumble**) je porodica ruskih sistema protivzračne odbrane srednje dalekog dometa.

## Verzije
Postoje brojne verzije ovog sistema s različitim raketama, s brojnim modernizacijama radara, te sistemima otpornosti na mamce, trenutno postoje 3 porodice.

### S-300P
S-300P je prva verzija S-300 sistema uvedena u operativnu upotrebu 1978. godine. Tokom 1987. bilo je aktivno više od 80 ovih sistema, naročito u području Moskve. S-300P jedinica se satoji također iz radarskog sistema 36D6, lansirnog vozila 5P85-1. Također sastavni dio sistema je radar 76N6 za detekciju na niskim visinama.

Za pripremu ovog sistema za lansiranje trebalo je više od jednog sata vremena. Minimalna nadmorska visina angažmana rakete je 25 metara nadmorske visine. Modernizivane S-300P verzije nose oznake S-300PT-1 i S-300PT-1A.

** S-300PS/S-300PM ** sistemi uvedeni su u upotrebu 1985. i to je jedina verzija s nuklearnom bojevom glavom. Ova verzija je uvedena u upotrebu sa modernim lansirnim vozilom, komandnim vozilom i radarom koji su bazirani na MAZ-7910 8x8 kamionu. Ova verzija je bila opremljena raketom 5V55R s produženim dometom od 90 km, te poluaktivnim radarskim navođenjem. Postojali su samohodna i vučena lansirna vozila. Vučena verzija je poznata pod oznakom 5P85T. Mobilne verzije nose oznake 5P85S i 5P85D.

Slijedeća modernizacija je poznata pod oznaka S-300PMU je uvedena u operativnu upotrebu 1992. za potrebe izvoza. Verzija koristi noviju i manju bojevu glavu 5V55R sa poluaktvnim radarskim termalnim navođenjem koja se koristi kod 48N6 raketa.

Ukupno je proizvedeno oko 3000 S-300P lansera i 28.000 raketa.

### S-300F

S-300 Fort brodska verzija je uvedena u upotrebu 1984. godine kao S-300P verzija sa novim 5V55RM projektilom razvijena od Alteira sa produženim dometom 7–90 km i brzinom do 4 macha. Brodska verzija koristi 3R41 Volna radar, te se navodi poluaktivnim radarskim sistemom. Prvi brodovi sa S-300 raketama su bili razarači klase Kara, razarači klase Slava, raketne krstarice klase Kirov. Izvozna verzija je poznata pod nazivom **Rif**.

**S-300FM**

S-300FM je druga brodska verzija S-300 sistema instslirana samo na raketne krstarice klase Kirov, te sa novim projektilima 48N6. Uvedena je u operativnu upotrebu 1990. sa povećanom brzinom projektila od 6 macha pa do maksimalne brzine 8.5 macha, povećana je težina bojeve glave na 150 kg, domet 5–150 km, te visina leta od 10 metara do 27 km. Ova verzija ima mogućnost presretanja balističkih projektila kratkog dometa. Izvozna verzija se zove Rif-M. Dva Rif-M sistema kupila je Kina 2002. te ih postavila na Type 051C razarače.

### S-300V

S-300V Antey-300 (NATO naziv SA-12 Gladiator/Giant) je verzija koju proizvodi Antey, a ne Almaz. Sufiks V označava riječ vojska što predstavlja namjenu kopnenoj vojsci. Ovakav tip PVO sistema je prvenstveno namijenjen za eliminaciju neprijateljskih balističkih, krstarećih raketa namijenjen kao zamjena za zastarjele 2K11 Krug sisteme. Ovaj sistem ima domet oko 75 km, dok Giant verzija ima domet do 100 km.

Iako je zasnovan na principima S-300 sistema, S-300V je za razliku od standardnog S-300 sistema baziran na gusjenicama što mu pruža veću mobilnost na terenu. S-300V daje veći naglasak u antibalističkoj borbi sa 9M82 raketama. Bataljon S-300V se sastoji od komandne jedinice, radarske jedinice i šest lansirnih jedinica.

### S-300PMU-1/2

S-300PMU-1 (NATO naziv SA-20 Gargoyle) je uveden u upotrebu 1992. sa novim i većim 48N6 raketama, sistem je baziran na performansama mornaričkog S-300FM sistema. S-300 sistem koristi 9M96E1 i 9M96E2 rakete, ovi projektili su znatno manji od ostalih. 9M96E1  ima domet do 40 km, a 9M96E2 domet do 120 km. Kretanje u zraku raketa obavlja pomoću gasnog pritiska a ne zakrilaca.

**S-300PMU-2**

S-300 PMU-2 je uveden u operativnu upotrebu 1997. godine i ima nešto veći domet od 195 km nego S-300PMU-1.

### S-400
**S-400 Triumf** (ranije poznat kao  S-300PMU-3, NATO naziv **SA-21 Growler**), uveden u operativnu upotrebu 1999. Sistem ima znatno veće projektile i domet od 400 km. Posebno je dizajniran kako bi se suprostavio stealth tehnologiji i predstavlja najnapredniju verziju S-300 sistema.

### S-300VM
**S-300VM** (Antey 2500) je modernizacija S-300V sistema. Sistem se sastoji od novog komandnog vozila, novog radara  9S15M2, 9S15MT2E i 9S15MV2E. Sistem Antey 2500 je namijenjen izvozu, 2 sistema je kupila Venecuela 2012. godine.

## Korisnici

* - S300PMU2 dostavljeni 2006.
* - S300PS.
* - dva S-300PMU2 bataljona dostavljeni 2010.
* - S-300PS sistemi dostavljeni od Rusije 2007. s ciljem da zamijene starije S-300 sisteme. S-300V sistemi su prodani Turskoj za vršenje vježbi. Čeitri diviziona S-300 sistema su dostavljeni u 2014.
* - posjeduje 10 S-300 sistema podijeljenih u dvije jedinice po 5 sistema.
* - S-300PMU1 sisteme je Grčka preuzela od Kipra tokom Kiparske raketne krize i koriste se od strane ratnog zrakoplovstva i to 12 sistema te 96 raketa. Prvi put su upotrijebljeni tokom vojne vježbe White Eagle 2013., što predstvalja prvu upotrebu nakon 14 godina nakon što su kupljeni.
* - prve baterije isporučene su krajem 2015. i početkom 2016. godine. Iran je usto objavio razvoj svog domaćeg sistema Bavar 373 koji će biti sličan S-300 sistemu.
*
* - prvi kupac S-300PMU2 i vjerovatno koristi S-300V pod oznakom HQ-18. Kina proizvodi domaću verziju sistema pod oznakom HQ-10 sa dometom do 200 km.  Predpostvalja se da Kina posjeduje do 300 S-300 sistema.
* - posjeduje gotovo sve verzije sistema, posjeduje 768 S-300PMU sistema i 185 S-300V sistema ukupno 953 sistema.
* - preneseno od Čehoslovačke.
* - S-300PS, S-300PMU, S-300V i druge verzije, smatra se da je operativno samo 40 % sistema.
* - 2 S-300VM sistema dostavljena 2012.
* - 2 S-300PMU-1 kupljena za oko 300 miliona dolara.

### Bivši korisnici
* - preneseno na Slovačku 2013.
*
* - 1995. nabavila S-300 sistem, ali pretpostavlja se da nikad nije bio ispravan  te nikad nije ni korišten u borbi(pretpostavka da je posedovala samo lansirno vozilo,bez raketa). Od 2004. sistem nije više u Hrvatskoj, prema riječima Krešimira Zubaka sistem je završio 2004. u SAD-u.
*

### Potencijalni budući korisnici
* - pokazao interes za ovim sistemom.
* - Gadafijev režim je bio izrazio interesovanje za kupovinom ruskih Kamov Ka-52 borbenih helikoptera te dva S-300PMU-2 sistema.
* - izrazio interesovanje za kineskom verzijom HQ-9.
* - posjeduje već neke komponente S-300 sistema, te domaća posada je obučena u Rusiji kako bi uspješno rukovala ovim sistemom.
* - dobio ponudu za kupnjom HQ-9 sistema.
* - dobila ponudu za kupnjom S-300VM sistema.
* - Marta 2018. godine bice potpisana nabavka 4 baterije sistema S-300,ali do 2022. godine nije nista realizovano,a Srbija je narucila slican sistem kineske proizvodnje.

## Borbena upotreba
Iako nijedan projektil S-300 sistema nije ispaljen tokom niti ijednog sukoba S-300 sistem predstavlja veliku opasnost za moderne letjelice. U aprilu 2005. NATO je imao vojne vježbe u Francuskoj i Njemačkoj pod nazivom *Trial Hammer 05* čiji je cilj bio simulacija suzbijanja neprijateljske PVO. U vježbi su učestvovali slovački S-300PMU, što je bilo od izrazitog značaja za NATO, ali je važno napomenuti da su mnoge komponente sistema od 2005. unaprijeđene.

Izrael planira kupiti lovce F-35 Lightning II zbog potencionalne kupnje Irana za ovim sistemom.

## Taktičko-tehničke karakteristike

## Reference

## Vanjske veze