Eshara

**Eshara** ili **crna krasta** () je eflorescencija iznada ravni kože, ili deo mrtvog tkiva, nastala kao posledica gangrenoznih promena u koži (tzv suva gangrena). Naziv eshara potiče iz grčkog jezika (). Ova gangrenozna eflorescencija najčešće je posledica hipoksijom izazvane nekroze kože, zbog smanjenog priliva kiseonika u tkiva. Eshara je mrtvo tkivo nastalo na površini kože nakon ozljede, najčešće nakon opekline, ali također i usljed gangrene, ulkusa, gljivičnih infekcija, nekrotizirajućih rana od otrovnih životinja, te antraksa.

## Etiopatogeneza
Eshara se najčešće javlja nakon opekotina, promrzlina, gangrene (npr kod dijabetesne polineuropatije, dijabetesnog stopala...), čira (ulkusa) na koži, gljivične infekcije kože i drugih nekrotizujućih promena, npr. nakon ujeda pauka, kod ugriznih rana, kožnog antraksa, tifusa...

Eshara kod ljudi izazvana antraksom je kožna forma (pustula maligna) ove bolesti - i njen najčešći klinički oblik, koji je prisutan u oko 95% slučajeva. Ulazno mesto infekcije (bacilom antraksa) su povrede na koži. Na mestu infekcije se prvo javlja makula (okrugla promena u boji kože), u toku 24 časa ona prelazi u papulu (promenu iznad ravni kože), a zatim u vezikulu (mehurić ispunjen tečnošću). U centralnom delu vezikule nastaje izumiranje ćelija (nekroza) i stvara se crno smeđa krasta (krusta) a oko nje venac vezikula. Nakon tri do pet krusta se širi i obuhvata venac vezikula. Tako nastaje antraksna eshara koja je crna, jasno ograničena, uvučena, suva i bezbolna. Nakon otpadanja eshare na njenom mestu ostaje svež ožiljak, a nekada i veliki defekt. Stadijum kraste traje i do 20 dana.

Dekubitus kod starijih ili nepokretnih osoba veoma je čest uzrok eshare. Kod dekubitusa eshara se javlja zbog dugog ležanja u jednoj poziciji (produženi pritisak) tela, koji dovodi do oštećenje kože i tkiva ispod nje. Ovakvo oštećenje nije vezano samo za ležanje (jer se javlja i kod sedenja), tako da često primenjivan naziv „rana od ležanja“ nije odgovarajući. Naime dekubitus nastaje na svim onim tačkama na telu gde se koža direktno oslanja na kost. U tim zona krvni sudovi su izloženi pritisku, kompromitovane cirkulacije krvi, zbog suženja ili začepljenja njihoovog lumena što direktno ima za posledicu nedovoljan dotok kiseonika i hranljivih materije do ćelija kože, što uzrokujući njihovu potpunu nekrozu (izumiranje).

## Klinička slika
Promene na koži su praćena bolnim uvećanjem regionalnih limfnih žlezdi i opštim simptomima; jezom, blago povišenom temperaturom groznicom, bolovima u mišićima i zglobovima.

## Terapija
Esharu organizam može i spontano da odbaci, ali može da zahtevati hirurško uklanjanje (debridman) u cilju sprečavanje infekcija, posebno kod imunokompromitovanih pacijenata (na primer, ako graft koža treba da bude postavljen).

U lečenju eshare primenjuje se i lokalna terapija melemima, koji se nažalost dosta često zloupotrebljavaju od strane nestručnih lica, pa je u mnogim zapadnim zemljama njihova distribucija i primena regulisana posebnim zakonskim propisima, jer često izazivaju ožiljke i ozbiljne povrede.

## Ishod
Esharu organizam može spontano da odbaci, ali može da se završi i teškom infekcijom i gangrenom uda. Ova eflorescencija, ukoliko se pravilno leči može da zaraste, ali uvek uz formiranje manjeg ili većeg ožiljka, u zavisnosti od esharom zahvaćene površine kože.

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze

* Medical Separation of the Eschar