Rajac

**Rajac** je planinski predeo, deo planine Suvobor, u okviru Valjevskog kompleksa planina. Nalazi se na teritoriji opštine Ljig , na 10&nbsp;km od Ljiga, na 25&nbsp;km od Gornjeg Milanovca, na 45&nbsp;km od Aranđelovca, na 50&nbsp;km od Valjeva, odnosno oko 90&nbsp;km južno od Beograda. Nadmorska visina Rajca kreće se od 600 do 849 m.

Mada se u pojedinim opisima Rajac definiše kao posebna planina, on ne poseduje sve elemente planine, kao što su prevoji, klisure, tako da u geografskom smislu Rajac predstavlja samo predeo, čiji je najviši vrh Rajac jedan od vrhova Suvobora.

Na području Rajca postoji više pećina i jama, a najznačajnija je Rajačka pećina, ukupne dužine kanala 286 m. 

## Turizam
Rajac je poznat kao turističko izletište, a šire je poznat po manifestaciji „Kosidba na Rajcu“ koja se tradicionalno održava prve nedelje nakon Petrovdana. Pogodan je i za paraglajding, a do Rajca se vrlo često organizuju i đačke i studentske ekskurzije.

## Historija
Na teritoriji opštine Ljig i planine Suvobor se tokom Prvog svetskog rata odigrala slavna Kolubarska bitka u kojoj je i učestvovalo čuvenih 1300 kaplara.
U slavu njima je podignut spomenik na Rajcu.

## Zaštićeno područje
Uredbom Vlade Republike Srbije 68/2024, Rajac je proglašen za predio izuzetnih odlika, kao prirodno dobro međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja i svrstan u I kategoriju. Cilj zaštite i očuvanja su: 
* izuzetne predeone karakteristike
* položaj u regionu sa ambijentalnim i ekološkim značajem 
* simbol regiona u odnosu na istorijski značaj i prirodne i kulturne vrednosti 
* autentičnosti prirodnih karakteristika, sadržanih u reljefu, geologiji i hidrogeologiji, klimi i živom svetu 
* priroda i prirodne vrednosti
* staništa potencijalnog NATURA 2000 područja 
* reprezentativnosti i značaja geoloških i hidrogeoloških pojava i nasleđa
* efekta netaknute očuvane prirode
* efekta vazdušne banje.

Rezervat obuhvata površinu od 1.770 ha, od čega je 30,51% u državnom, a preostali dio u privatnom vlasništvu.
Utvrđeni režimi zaštite su:
* I stepen, površine 80,27 ha, 
* II stepen, na površini 1.029,46 ha
* III stepena, površine 656,85 ha, na kojoj se sprovodi proaktivna zaštita: 
** upravljačke intervencije u cilju restauracije,
** revitalizacije i ukupno unapređenje zaštićenog područja, 
** razvoj sela i unapređenje seoskih domaćinstava, 
** uređenje objekata kulturno-istorijskog nasleđa i tradicionalnog graditeljstva, 
** očuvanje tradicionalnih delatnosti lokalnog stanovništva, 
** selektivno i ograničeno korišćenje prirodnih resursa i prostora.

### Bioraznolikost
Zabeležena su ukupno 243 biljna taksona, od kojih 75 ima i nacionalni i međunarodni značaj. Preovlađuju šume bukve, hrasta, breze, jasena, cera, dok na većim visinama ima četinari: jele i bora. Od životinjskih vrsta može naići na fazane, srndaće, lisice, divlje svinje, zečeve, grlice.

## Galerija

The view from Rajac, Suvobor Mountain.jpg|Panorama sa planine Rajac
Prirodne lepote Rajca.jpg|600px|Pogled sa planine Rajac na sela Ba i Slavkovica


## Literatura
* *[[Mala enciklopedija Prosveta]]*, Treće izdanje (1985); Beograd: „Prosveta“; 
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije* Sarajevo: „Svjetlost“; 

## Vanjske veze
* Rajac.net  - sajt o planini Rajac
* Kosidba.com - sajt o Kosidbi na Rajcu
* Turizam.rs  - Rajac na sajtu Turističke ponude Srbije
## Izvori