open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Crkva sv. Križa

**Crkva sv. Križa** najpoznatiji ninski građevni spomenik poznata kao i *Najmanja katedrala na svijetu* nalazi se pokraj župne crkve u Ninu. Datira u XI vijek, a oblikom podsjeća na grčki jednokraki križ. Krakovi su presvođeni kubastim svodom, vanjski dio je ukrašen nizom slijepih niša, dok je kupola nepravilnog elipsoidnog oblika koji se prema vrhu suzuje a s vanjske strane ukrašena slijepim nišama. 

Oko promatrača uvidjeti će greške u gradnji koje nisu nastale neznanjem, već su promišljeno djelo majstora. Naime pomaci od pravilne osi i nazovimo ih greške u zidanju posljedica su praćenja sunca. Tako je crkvica služila kao svojevrstan sat i kalendar u dobu u kojem je izgrađena. Za vrijeme hrvatskih vladara služila je kao dvorska kapela kneževa dvora koji se nalazio u neposrednoj blizini. Na nadvratniku s donje strane nalazi se ime ninskog župana Godečaja (Godeslava).

U užoj okolici pronđeno je i istraženo oko 170 srednjovjekovnih starohrvatskih grobova koji datiraju od VIII. do XV. vijeka te stambene prostorije starih Hrvata.
Obveznica

**Obveznica** je isprava koja sadrži priznanje postojanja neke obveze a služi vjerovniku kao dokaz, da je dužnik obvezu preuzeo. Obveznice mogu izdavati države, velike bankovne, saobraćajne ili industrijske tvrtke a svrha izdavanja je prikupljanje sredstava, najčešće u značajnim iznosima. Dionice, za razliku od obveznica, donose unaprijed utvrđenu kamatu. 

One mogu glasiti na ime ili na donosioca, a moraju sadržavati nominalnu vrijednost, kamatnu stopu, seriju i broj. Osim ovog obaveznog sadržaja, ona može imati naznačene i eventualne načine korištenja u određene, unaprijed utvrđene svrhe (npr. za plaćanje poreza u iznosu nominalne vrijednosti obveznice ako ju izdaje država, ili za neki drugi način korištenja). 

Obvezni sastavni dio obveznice su kuponi, koji daju pravo na isplatu pripadajuće kamate za određeno razdoblje (najčešće za jednu godinu, ali isplata kamata može biti i češća) i obično ih ima toliko, na koliko takvih razdoblja je izdana dionica, jer su obveznice uvijek s točno određenim rokom vraćanja. Ukoliko obveznica ne sadrži dovoljan broj kupona za kamate, mora sadržavati talon uz čije predočenje zajedno s dionicom dužnik mora vjerovniku dati nove.

Dionice mogu biti i predmet kupoprodaje uz tečaj koji može biti iznad ili ispod nominalne vrijednosti, ovisno o trenutnoj ponudi i potražnji. Smatra se ulaganjem gotovo bez rizika, a u najvećem broju zemalja ne moraju biti predmet trgovanja na burzi.
Vrijednosni papir

**Vrijednosni papir** predstavlja dokument kojim se dokazuje vlasništvo odnosno određeno pravo u privrednom odnosu.

Pod vrijednosnim papirima danas se smatraju dionice dioničkih društava, industrijske i državne obveznice, investicijski certifikati o sudjelovanju u investicijama, rudarski kuksi i druge vrijednosnice kojima posluje burza.

Vrijednosni papiri se kupuju i prodaju na burzovnom tržištu, a burze i državne ustanove (kao što su SEC u SAD) brinu se o njihovoj vrijednosti i valjanosti radi očuvanja svoga poslovnog ugleda i sigurnosti kupaca. Na burzama se ne mogu ili se ne bi smjeli pojaviti vrijednosni papiri tvrtki koji za njih nemaju pokriće u sredstvima i imovini. Vrijednosni papiri se kupuju da bi se zaradilo na temelju dividende i kamate ili na temelju njihove prodaje.

## Povezano
* Aktivni vrijednosni papiri
Stečaj

**Stečaj** je pravno regulisana situacija kada jedna firma nije u stanju da isplati svoje dospele obaveze prema poveriocima. Tada sud pokreće stečajni postupak čiji je cilj namirenje poverilaca, ali u novije vreme i reorganizacija firme dužnika.

Osnovni cilj bankrota/stečaja je zaštita ugovora, odnosno zaštita privatne svojine poverilaca. U ekonomskom smislu pretnja bankrotom je disciplinujuće sredstvo koje podstiče menadžment na što bolje vođenje firmi.

Stečajni postupak mogu da pokrenu i dužnik i poverioci. Osnovna odlika stečajnog postupka je ravnopravnost svih poverilaca, s tim da država kod naplate ponekada zakonima obezbeđuje prednost svojim potraživanjima u odnosu na ostala.

U klasičnom slučaju sud proglašava bankrot firme, firma se likvidira, sva pokretna i nepokretna imovina se prodaje, a od prikupljenih sredstava srazmerno se namiruju poverioci. Oni obično dobiju manje novca nego što potražuju. Kada sud proceni da je moguće i celishodno reorganizovanje dužnika i njegov oporavak tokom stečajnog postupka, on onda pruža privremenu zaštitu dužniku od zahteva poverilaca i preduzima mere usmerene na ozdravljenje dužnika. Na taj način se ne gubi identitet firme dužnika, već se postiže njegovo bolje poslovanje i, nakon okončanja stečajnog postupka, potpunije namirenje poverilaca.

Nije jasno da li reč bankrot dolazi od latinskih reči *bancus* (sto) i *ruptus* (razbijen), od italijanske fraze *Banco rotto* (banko roto = trula klupa) ili od francuskih *banque* i *route* koje znače trag/otisak na stolu, a povezano sa praksom označavanja novčane propasti još u rimsko vreme.

U Srbiji je bankrot regulisan Zakonom o stečajnom postupku (2004), u kome postoje terminološke razlike u odnosu na uobičajeno značenje reči. Naime, po ovom zakonu pojam stečaja obuhvata i bankrot (prodaju imovine dužnika) i reorganizaciju dužnika.

## Povezano
* Stečajno pravo

## Reference
Delčevo (razvrstavanje)

**Delčevo** može biti:

* Delčevo (Makedonija), grad i sedište istoimene opštine u Istočnoj oblasti, Severna Makedonija
* , selo u opštini Goce Delčev, Blagoevgradska oblast, Bugarska
* , selo u opštini Isperih, Razgradska oblast, Bugarska

ili:

* Opština Delčevo, opština u Istočnoj oblasti, Severna Makedonija
Demir Hisar

**Demir Hisar** (makedonski: *Демир Хисар*) je gradić u Republici Makedoniji od 2 593, smješten je na putu između Kičeva i Bitole. 
Sjedište je istoimene Opštine Demir Hisar, koja ima oko 9 497 (popis iz 2002.) stanovnika.

## Geografija

Demir Hisar nalazi se u planinskom kraju, u gornjem toku Crne Reke između, Ilinske, Plakenske i planine Bigla. Plakenska Planina sa svojim najvećim vrhom od 2000 m odvaja ovaj kraj od Prespansko-ohridskog kraja. Površina Opštine Demir Hisar je 478&nbsp;km² tako da ima svega 21,5 stanovnika na km².

Zbog bogatstva ovih planina željeznom rudačom čitav ovaj kraj je zvan *Železnik*. Grci su ga zvali *Sidero Kastron*, a Turci Demir Hisar što znači Željezna planina. Privreda Demir Hisara bazira se na stočarstvu, rudarstvu (Rudnik Sopotnica) i eksploataciji drva.

## Historija naselja
Demir Hisar je novo naselje, koje se počelo formirati tek od 1945 godine, kada je tu osnovana opština, koje je prvo sjedište imala u selu Lopatica, te je nakon toga 1946 preseljena u selo Murgaševo iz kojeg je nastao današnji Demir Hisar.

Od tada Demir Hisar brzo raste, tako je 1961 godine imao 1129 stanovnika a 1981 2 283, а 1985 - 2 633 stanovnika. 
Današnji Demir Hisar je mali gradić sa svim urbanim inventarom, vodovodom, kanalizacijom i cestama. Od 1953 godine u Demir Hisaru radi psihijatarska bolnica sa 425 kreveta.

## Stanovništvo
Po popisu iz 2002 grad Demir Hisar imao je 2 593 stanovnika, njihov nacionalni sastav bio je:

## Reference
Kratovo

**Kratovo** (makedonski: Кратово) je pitoreskni gradić od 10.288 stanovnika (2006.), sjedište je istoimene makedonske opštine Kratovo.

Leži na zapadnim padinama Оsogovske planine, na nadmorskoj visini od 600 metara.

Ime je dobio jer je izgrađen u krateru ugaslog vulkana, po čijim se stranama amfiteatralno dižu kuće.

## Historija

Već od antičkih vremena je središte rudarstva (zlato, bakar, srebro). Za rimske vladavine poznat je pod imenom **Kratiskara**, za vladavine Bizanta, postaje i važan trgovački i obrtnički centar (obrada metala) pod imenom **Koritos** ili Koriton. Već iz tog razdoblja postoje i jake trgovačke veze između Dubrovnika i Kratova. Dubrovčani su imali svoju stalnu koloniju u Kratovu sve do 19. vijeka , kad joj se gubi trag.

Za vladavine srednjo-vjekovne srpske države (13. vijek) u grad se doseljavaju Sasi (germansko pleme) koji obnavljajuje rudnike.

Eksploatacija ruda se nastavlja i pod osmanskom vlašću, sve do velikog Karpoševog ustanka(1689.) protiv osmanske vlasti, i austrijske vojne ofanzive generala Piccolominija. Tada su rudnik i grad oštećeni u borbama (veliki dio rudara uzeo učešća u tom ustanku).

Rudnici su obnovljeni tek početkom 19. vijeka, tada je po austrijskom geologogu i putopiscu Ami Bouéu, koji je posjetio *Kratovo* 1836. grad imao 56.000 stanovnika.
 
Prestankom eksploatacije ruda, grad je počeo stagnirati i stanovništvo mu se raselilo.

## Kultura
Kratovo je danas živi muzej sa svojom devetnasto-ljetnom arhitekturom, brojnim kamenim mostovima (**Tabačka rijeka**, dijeli gradić na dva dijela) i kulama, kojih je u povijesti bilo 12, a danas ih je ostalo šest.

## Vanjske veze

* Kratovo 
* Službene stranice općine Kratovo
* Welcome to Kratovo
Kratovo (razvrstavanje)

**Kratovo** može biti:

* Kratovo, grad i sedište istoimene opštine u Severoistočnoj oblasti, Severna Makedonija
* Kratovo (Priboj), naselje u opštini Priboj, Zlatiborski okrug, Srbija
* , naselje gradskog tipa u Ramenskom rejonu, Moskovska oblast, Rusija

ili:

* Opština Kratovo, opština u Severoistočnoj oblasti, Severna Makedonija
Kriva Palanka

**Kriva Palanka** (makedonski: *Крива Паланка*) je grad koji se nalazi na sjeveroistoku Republike Makedonije, na padinama Osogovskih planina desetak kilometara od graničnog prijelaza Deve Bair sa Bugarskom.

## Historija
Krivu Palanku osnovao je 1634. pod imenom **Egri Dere** turski vezir za sultana Murata IV. - Bajram Paša, kao utvrdu za zaštitu važnog karavanskog puta za Sofiju. Kamena ploča sa datumom osnivanja grada, - bila je uzidana u utvrdu, kasnije je premještena u džamiju, a danas se nalazi u Historijskom Muzeju u Skopju. Uz tu utvrdu razvilo se malo orijentalno trgovište.

Za Karpoševa ustanka 1689. Kriva Palanka sa okolicom bila važno uporište njegovih ustanika, zbog tog su nakon gušenja ustanka, otomanske vlasti provele masovne represalije nad stanovništvom, pa i nasilna preseljenja u druge krajeve. 

Početkom 19. st. između 1814. - 1819. u Krivoj Palanci je djelovao makedonski prosvjetitelj Joakim Krčovski, on je uz pomoć lokalnih trgovaca uspio osnovati 1817. prvu crkvenu školu u privatnoj kući koja je imala veliki značaj za opismenjavanje ljudi u tom kraju. Pored te škole je 1833. izgrađena saborna crkva sv. Dimitrije, uz veliki doprinos lokalnog trgovca Davida Jereja.

Nakon Prvog balkanskog rata 1912. osmanlije su napustile Krivu Palanku, te je ona potpala pod vlast Kraljevine Srbije do 1915.

Za Prvog svjetskog rata, između 1915. - 1918. okupirali su je Bugari.

Od 1918. grad je u sastavu kraljevine SHS i tad prvi put postaje sjedište opštine, tad je izgrađeno nekoliko značajnih objekata; zgrada opštine, oficirski dom, zgrada gimnazije, bolnica. Tad je napravljena i prva regulacija korita Krive reke i prvi urbanistički plan,- gradić je počeo dobijati izgled koji je u osnovi zadržao do danas.

Za Drugog svjetskog rata od 1941. do 1944. Palanku su ponovno okupirali Bugari.

Od 1944. do 1991. je u sastavu SFRJ, a od 1991. Severne Makedonije.

## Etimologija
Ime grada dolazi od turskog imena za Krivu reku *Egri Dere*, Egri=Kriva Dere=Reka, na čijim obalama leži grad, vremenom je riječ Dere zamjenjena sa Palankom (gradić).

## Kulturne znamenosti
* Pored grada nalazi se Manastir sv. Joakim Osogovski, osnovan je u 12. st., poznat je i po imenu **Sarandapor**, po predanju njegov osnivač bio je pustinjak i čudotvorac sv. Joakim Osogovski.

Današnji izgled potječe iz polovine 19. stoljeća kada je manastir uvelike rekonstruiran.

## Zanimljivosti
Okolica tog malog planinskog gradića je bogata rudama (lokaliteti iz antičkih vremena ), pa su je u 13. st. naselili Sasi, koji su se vremenom stopili sa slavenskim stanovništvom. No i danas postoje njihovi tragovi u brojnim toponimima, koji imaju germansko porijeklo (npr.; planina i selo German, selo Luke, planina Osogovo itd.)

## Vanjske veze

* Општина Крива Паланка 
* Манастир на свети Јоаким Осоговски - Крива Паланка
Kičevo

**Kičevo** (makedonski: *Кичево*, albanski: *Kërçova*) je grad na zapadu Republike Makedonije od 27.067  stanovnika na padinama planine Bistre.
Sjedište je istoimene Opštine Kičevo, koja ima 30.138 stanovnika (po popisu iz 2002.)

## Geografija
Kičevo leži u istoimenoj kotlini na jugoistočnim padinama planine Bistra, između gradova Ohrida i Gostivara.

Kroz grad protiče rijeka Treska koja nedaleko od Kičeva ima izvore na Stogovskoj i Ilinskoj planini, ona se u Kičevskoj kotlini zove *Golema reka*.

Od Skopja je Kičevo udaljeno 112&nbsp;km, a gotovo podjednako je udaljeno od Gostivara (46&nbsp;km) i Ohrida (61&nbsp;km).

## Historija

Naselje se prvi put spominje pod imenom **Uskana** za vrijeme vladavine Perzeja, kralja Makedonaca (Treći makedonski rat 171. pne.. - 169. pne.).

Prvi ga pod nazivom **Kičavis** navodi bizantski car Bazilije II. - 1018, a slijedeći ga spominje Ohridski arhiepiskop *[[Teofilakt Ohridski|Teofilakt]]* u 11. st.

Nakon zauzeća grada i okolice od Otomanskog carstva, Kičevo je postalo vojni i administrativni centar regije.

Spomenik iz tog doba je *Saat kula* podignuta na brežuljku iznad grada zvanom *Kičevsko Kale*.

Grad Kičevo imao je istaknutu ulogu u vrijeme nacionalnih borbi za oslobođenje, istaknuti vođa bio je pop *Josif* iz manastira *Bogorodica Prečista* (pored grada), koji je imao podršku u narodu osobito među učiteljima. Pop Josif i Pere Tošev osnovali su prvi oružani odred u Kičevu 1878. (vođa kojeg je postao Duko Tasev)

Građani Kičeva 2. augusta 1903. uzeli su učešća u Ilindenskom ustanku.

1919. Kičevo je podpalo pod vlast Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Za Drugog svjetskog rata, Kičevo je zaposjela Italija, a već 11. septembra 1943., Kičevo je bio prvi slobodni grad u Makedoniji.

## Spomenici
Manastir **Sv. Bogorodica Prečista** pored Kičeva, lijepi je primjer srednjovjekovne bizantske arhitekture, nekoć je bio znan kao *Krninski manastir*, značajan je i Manastir Sv. Gorgija koji se također nalazi nedaleko grada.

## Stanovništvo
Po posljednjem popisu stanovništa gradić Kičevo imao je 27.067 stanovnika, a njihov etnički sastav bio je slijedeći:

## Značajne osobe
* Kaliopi Bukle, poznata pevačica
* Ljubivoje Vidosavljević, poznati narodni pevač Radio Beograda i producent Televizije Beograd
* Pece Kitanoski, Mizar poznata Makedonska rok grupa

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice općine Kičevo
* Kičevo blog 
* Manastir Sv. Bogorodica Prečista
Kruševo

**Kruševo** (makedonski: *Крушево*, vlaški: *Crushuva*) je gradić u središnjoj Makedoniji, južno od Skopja.

Kruševo ima 5 507 stanovnika , smješteno je na nadmorskoj visini od čak 1350 m, sjedište je istoimene Opštine Kruševo, koja ima oko 9,684 stanovnika (po popisu iz 2002.)

## Historija

Kruševo se prvi put je spominje u turskom defteru za 1467/1468, kada je dan kao posjed, zajedno sa Prilepom i još 31 sela spahiji *Husein-Begu*. Grad je narastao brojem stanovnika i ekonomski ojačao dolaskom brojnih izbjeglica Vlaha iz Moskopolja i Gramosa u 18. st. Kruševljani su postali poznati fresko slikari(zoografi) i drvorezbari crkvenog inventara, rade po cijelom Balkanu.
Ali rade i u svom gradu, najstariji sakralni objekt u gradu je crkva *Sv. Nikola* (1832), koja je djelomično izgorjela za vrijeme Ilindenskog ustanka. Uz ovu, Kruševljani podižu i *Crkvu Bogodičinog Uspenja* (1867), te crkvu *Svetog Trojstva*, pored grada na lokalitetu Trstenik podižu manastirsku crkvu *Sveti Spas* 1836 godine.

Na početku 20. st. Kruševo postaje sjedište nekadašnje Kruševske Republike za Ilindenskog ustanka 1903. U to vrijeme je u Kruševu živjelo oko 4.000 Vlaha i oni su predstavljali dvije trećine stanovništva. Za Kruševske Republike uspostavljena je multinacionalna vlada, trojica ministara bili Vlasi, kao i lokalni vojni lider Pitu Guli (1845.-1903.), koji je poginuo braneći republiku, i time postao makedonski narodni junak. U Makedoniji se i danas na Kruševsku Republiku gleda kao na uspješan model etničke suradnje.

## Znamenitosti
Gradić je sam po sebi mali muzej, tradicionalne arhitekture 18. i 19. st.
U gradu se nalazi spomenik **Makedonium** ( posvećen Ilindenskom ustanku), kao i Muzej posvećen Kruševskoj republici i Ilindenskom ustanku.

## Značajne osobe
* Joakim III Carigradski (1834-1912) Ekumenski carigradski patrijarh
* Toše Proeski, pjevač, sahranjen na groblju *Gumenj*
* Vasil Iljoski, Makedonski pisac
* Milorad P.Ivošević, poznati pravnik i vrhovni sudija ustavnog suda Republike Srpske
* Pitu Guli, ilindenski ustanik
* Alexandros Svolos, Grčki Akademik
* Nikola Martinovski, Makedonski slikar
* Ilija Najdoski, poznati nogometaš

## Povezano
* Kruševska Republika
* Ilindenski ustanak

## Reference

## Vanjske veze

* Krusevo, Macedonia - information page
Makedonski Brod

**Makedonski Brod** (makedonski: *Македонски Брод*) je gradić u središtu Republike Makedonije sa 3.740 stanovnika  na jugoistočnim padinama Suve Gore.
Sjedište je istoimene Opštine Makedonski Brod, koja ima 7.141 stanovnika (po popisu iz 2002.)

## Geografija
Makedonski Brod je gradić u kraju koji se zove *Poreče* (porječje) to je gornji tok rijeke Treske, kotlina između planina Suva Gora, Karadžica i Dautica u kojem se stanovništvo bavi zemljoradnjom i stočarsvom

Gradić leži na obalama Treske, od Kičeva je udaljen 27&nbsp;km u smjeru istoka, a 37&nbsp;km od Prilepa u smjeru sjevero zapada.

## Historija
Na mjestu današnjeg grada, bio je pregaziv dio rijeke (brod) i most preko kojeg se za antike odvijao promet između Prilepa i Kičeva.

Po natpisu na grobu nađenom u selu Krapa, vidljivo je da su taj kraj nastanjivali Rimljani.

Po dolasku Slavena, ovaj kraj zaposjelo je pleme Berziti (Brsjaci).

U blizini Makedonskog Broda, kod sela *Devič*, još su vidljivi tragovi građevina - *Devinite Kuli*, one potvrđuju tezu da je u srednjem vijeku, tu bio grad/utvrda koja je bila centar cijele regije.

Za otomanskih vremena Makedonski Brod je bio selo, - sjedište *Porečke [[Nahija|nahije]]* u *Kičevskom [[kadiluk]]u *.

## Znamenitosti

Najpoznatiji objekt su već navedene *Devinite Kuli*, podignute blizu spilje *Pešna*, kod koje se nalaze i tragovi zidina, koje je po mjesnoj usmenoj legendi podigla Pešna, sestra Kraljevića Marka.

U samom mjestu najznačajniji objekt je saborna crkva *sv. Bogorodice * podignuta 1872. godine, i arheološko nalazište *Rajčica *, ranokršćanska bazilika sa nekropolom.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Opštine Makedonski Brod
Makedonska Kamenica

**Makedonska Kamenica** (makedonski: *Македонска Каменица*) je gradić od 5.147 stanovnika  na sjeveroistoku Republike Makedonije na obroncima Оsogovske planine.

Sjedište je istoimene Opštine Makedonska Kamenica, koja ima 8 110 stanovnika (po popisu iz 2002.)

## Historija
*Kamenica* kako se je tada zvala, prvi put se spominje u otomanskom defteru (popisu stanovništva) iz 1570 -1573 za Ćustendilski sandžak u *[[Nahija|nahiji]] Pijanec*. Tako saznajemo da postoji selo *Kamenica*, u kojem živi 80 familija i 59 neoženjenih osoba koje su porezni obeveznici.

Za vrijeme 13. st. u Osogovsku regiju došli su saski rudari iz mađarskih i njemačkih zemalja, te obnovili rudarstvo u zapuštenim rimskim rudnicima.
U 14. st. kotlina Pijanec došala je pod vlast Otomanskog carstva.
U Kamenici koja je u planinskom kraju, vremenom se razvio otpor na otomansku vlast, u obliku odmetništva (poznatog kao hajdukovanje), iz tog vremena osobito je bio poznat *Deda Iljo Maleševski*, zvan i *[[Vojvoda]] Iljo* (1805 - 1898), veliki hajduk, i nacionalni junak Makedonaca i Bugara.

*Kamenica* je bila selo sve do otvaranja rudnika olova i cinka *Sasa* 1966. Od 1996 Makedonska Kamenica je i samostalna opština, do tada bila je u sastavu Opštine Delčevo.

## Geografija
*Makedonska Kamenica* se nalazi na južnim padinama Оsogovske planine u kotlini Pijanec. Kroz gradić protiče *Kamenička reka*. Na par kilometara od Kamenice izgrađeno je umjetno *Jezero Kalimanci*, u koje se slijevaju vode dviju rijeka Kamenice i Bregalnice. Kroz grad prolazi *magistralna cesta M-5* , kojom je Makedonska Kamenica povezana s Kočanima i Delčevom, i regionalna cesta P-208 koja vodi za rudnik Sasa i Osogovo.

## Privreda
Glavna djelatnost u *Kamenici* bio je obližnji rudnik olova i cinka *Sasa*, i uz njega povezana *Cinkarna* te pogon tekstilne industrije *Tamateks*, *Tekstil-M*.

Poljoprivreda je uglavnom vezana uz stočarstvo.

## Stanovništvo
Po posljednjem popisu stanovništa Makedonska Kamenica imala je 5 147 stanovnika, a sastav je bio slijedeći:
* Makedonci 5 096 (99,01%) 
* ostali 51 (0,99%)

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Makedonske Kamenice
Kruševo (razvrstavanje)

**Kruševo** može da bude:
* Kruševo - grad u Makedoniji
* Kruševo (makedonsko selo) - selo u Makedoniji
* Kruševo (Bugarska) - selo u Bugarskoj, Blagoevgradska oblast
* Kruševo (Hrvatska) - selo u blizini Obrovca u Hrvatskoj
* Kruševo (Novi Pazar) - mjesto u blizini Novog Pazara u Srbiji
Pehčevo

**Pehčevo** (makedonski: *Пехчево*) je najistočniji gradić u Republici Makedoniji blizu granice sa Bugarskom od 3 067 stanovnika.

Sjedište je istoimene Opštine Pehčevo, koja ima 5 517 stanovnika (po popisu iz 2002.)

## Geografija
Pehčevo se nalazi na padinama planine *Vlaine*, na nadmorskoj visini od oko 1000 m, na obadvije obale *Pehčevske rijeke* koja izvire ispod vrha planine *Kadijica* (1932 m).

To je planinski gradić, okružen gustim hrastovim šumama, i brojnim potocima i slapovima koji formiraju rijeku Bregalnicu.

Pehčevo i njegova okolica dio su *Maleševskog kraja* poznatog po ovčarstvu i siru (*Maleševsko sirenje*).

Po lokalnim sagama, Pehčevo je dobilo ime po brojnim pećima (makedonski *печки* = peći) za topljenje ruda kojih je u Pehčevu i okolici bilo neobično puno za antičkih vremena, tad je to bio rudarski kraj.

## Historija
Pored Pehčeva na desnoj obali rijeke Bregalnice kod mjesta *Gradište* (ili 
*Manastirište*) postoje ostaci rimskog naselja.

Na padinama brda *Bukovik* kod mjesta *Rudište* (ili *Rakovec*) oko 3&nbsp;km istočno od Pehčeva nalaze se ostaci kasnoantičkog i srednjevjekovnog rudarskog naselja.

Arheološko nalazište *Sv.Petka* nalazi se kod sela *Čiflik*. Zadnjim iskapanjima provedenim 2003 - 2004, otkrivena je trobrodna manastirska crkva sa polukružnom apsidom na glavnom brodu te narteksom i egozonarteksom. To je objekt dimenzija 27,8 х 15,9 m, građen i pregrađivan šest puta. Najstariji objekt je iz 6. st., tada je to bila jednobrodna crkva s narteksom. 
Ostale pregradnje su iz 11.st. - 14. st..

Okolo crkve pronađeno je 80 grobova s kovanicama i metalnim nakitom iz doba cara Justinijana I. (527 – 565).

Kod mjesta *Slikovo* nalazi se arheološko nalazište *Manastir*, sa temeljima ranokršćanske crkve iz 6. st. dimenzija 7 x 13 m.

Postoje neke indicije da se u blizini Pehčeva nalazio manastir *Raven*, poznati srednjovjekovni književni centar, u kojem su braća Kiril i Metod sastavili glagoljicu najstarije slavensko pismo.

Pred kraj 19. st. Pehčevo je postao upravno središte malog otomanskog Kadiluka. Tako je po jednom turskom 
defteru iz 1878 godine Pehčevo imalo svega 360 domaćinstava; 360 kršćanskih i 455 muslimanskih. No već 1900 godine, po procjenama bugarskog historičara *Vasila Kljunčova* Pehčevo je imalo oko 3 300 stanovnika Muslimana, 700 Kršćana i 70 Roma.

## Stanovništvo
Po posljednjem popisu stanovništa gradić Pehčevo imao je 3 067 stanovnika, a njihov etnički sastav bio je slijedeći:

## Privreda
Glavne privredne grane u Pehčevu su drvna industrija, zemljoradnja i stočarstvo.

Najveće pogone ima drvna industrija i to su; *Bomeks Refraktori*, *Napredok* i *Fagus*.

## Povezano
* Galipoljski Srbi

## Reference

## Vanjske veze
* Pehčevo na stranicama portala malesh-net
Probištip

**Probištip** (makedonski: *Пробиштип*) je rudarski gradić od 10 826 stanovnika  na sjeveroistoku Republike Makedonije na jugozapanim obroncima Оsogovske planine.

Sjedište je istoimene Opštine Probištip, koja ima 16 193 stanovnika (po popisu iz 2002.).

## Karakteristike
Okolica Probištipa - Оsogovske planine, bila je poznata već za Rimljana, kao izuzetno bogato nalazište minerala i rudnika. Probištip i njegovi rudnici osobito su dobro radili za vrijeme Jugoslavije.

Probištipski kraj poznat je i po obližnjem - **[[Manastir Lesnovo|Lesnovskom manastiru]]** posvećenom Sv. Arhanđelu Mihajlu i Sv.Gabrijelu Lesnovskom. Od prirodnih fenomena ističu se neobične kamene formacije kod mjestu **Kuklica** na putu za Kratovo.

U blizini Probištipa nalazi se poznati rudnik olova i cinka *[[Zletovo]]* u kojem se eksploatacija vršila već od antike. U samom gradu podignuta je 1976 tvornica baterija i akomulatora, koja danas posluje kao tvornica akomulatora VESNA - SAP .

## Reference

## Vanjske veze
* Probištip na Portalu Exploring Macedonia 

## Vanjske veze
Negotino

**Negotino** (mkd. *Неготино*), takođe arhaično srp. *Negotin na Vardaru*, je grad od 13 284 stanovnika u središtu Republike Makedonije u Povardarju. 

Sjedište je istoimene opštine Negotino, koja ima 38 741 stanovnika (po popisu iz 2002.)

## Historija
Negotino je slavenizirano ime antičkog grada **Antigonia** ili Antigonea, kojeg je osnovao u 3. st. pne., makedonski 
vladar *Antigon Gonat*, i po kome se naselje kasnije zvalo *Anti - gonea*. Ovo naselje živjelo je do 11. st. kad ga je zadesio katastrofalan potres, od tog doba naselje je raseljeno i napušteno.

Današnje Negotino osnovano je u kasnom srednjem vijeku za Otomanskog carstva kao begovski (vlastelinski posjed) *čifluk*.
Iz poznih otomanskih vremena je *Saat kula* (*Саат кула*) točnije iz 1821 godine, tada je izgrađene i džamija i bezistan (zatvorena tržnica sa 15 dućana). Sve te gradnje inicirao je i platio bogati turski beg *Hadži Tair*. 
Negotino se prvi put spominje kao grad 1837 godine kad je izgrađena crkva i škola u gradu.

Dolazak željeznice u Vardarsku dolinu 1873 godine barona Hirscha, pruga Solun - Skopje, puno je značio za Negotino, ubrzao se razvoj mjesta. 

Dan grada je 8. novembar, toga dana oslobođeno je Negotino od Nijemaca 1944 godine.
Od druge polovice 20. st. počinje ubrzani razvoj Negotina.

## Privreda
Zemljoradnja je glavna privredna djelatnost u Negotinskom kraju, u novija vremena osobito vinogradarstvo. Proizvede se oko 20-25 milijuna kila grožđa na godinu. U Negotinu djeluje druga po veličini vinarska kuća u Makedoniji - *Povardarje*. Uz nju u gradu rade i druge manje vinarije; *Bovin*, *Fonko* i *Dudin*.

Od ostalih poljoprivrednih kultura gaje se duhan i suncokret i žitarice.
Negotino ima i industriju, a najpoznatija je *Tvornica kablova Negotino* osnovana 1968 godine. U neposrednoj blizini grada smještena je *Termoelektrana Negotino*.

Značajnije manifestacije koje se održavaju u opštini Negotino su *Festivalot na vinoto* (Festival vina) (14. februara) koj se održava na Svetog Trifuna, *Manastirska večer* i *Negotinski panađur* (20-23 Septembra) koji se održava na Malu Bogorodicu.

## Stanovništvo
Po posljednjem popisu stanovništa Negotino je imalo 13 284 stanovnika, sastav stanovništva bio je slijedeći:

## Reference

## Vanjske veze

* Negotino na stranicama macedoniancities
Kruševo (Vinica)

**Kruševo** () je naselje u Republici Makedoniji, u istočnom delu države. Kruševo je u sastavu opštine Vinica.

## Prirodni uslovi
Kruševo je smešteno u istočnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Kočana, naselje je udaljeno 20 kilometara istočno.

Naselje Kruševo se nalazi na jugoistočnom obodu Kočanskog polja, plodne doline koju gradi reka Bregalnica. Naselje je položeno na približno 630 metara nadmorske visine. Istočno od naselja izdiže se planina Golak.

Mesna klima je kontinentalna.

## Stanovništvo
Kruševo je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imalo 131 stanovnika.

Pretežno stanovništvo u naselju su etnički Makedonci (100%).

Većinska veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

## Povezano
* Spisak sela u Makedoniji
* Kruševo - grad

## Izvori
* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

## Vanjske veze
* www.opstinavinica.gov.mk Zvanična stranica opštine Vinica
Resen (grad)

**Resen** (makedonski: *Ресен*) je gradić na jugozapadu Republike Makedonije od 8.748 stanovnika, i administrativni centar istoimene općine Resen.

## Geografija
Resen leži na 880 metara nadmorske visine okružen visokim planinama; Baba sa istočne strane, Galičicom sa zapada, Biglom sa sjeverne strane.

Resen je najbliži grad pored Prespanskog jezera koje leži 15&nbsp;km južnije.

Od graničnog prijelaza **Dupeni**prema Grčkoj udaljen je 28&nbsp;km, a od regionalnog središta Bitolja 34&nbsp;km, od Ohrida je udaljen 38&nbsp;km, a od Skoplja 200&nbsp;km.

Resen i njegova okolica poznati su po proizvodnji jabuka i po tradicionalnoj likovnoj keramičarskoj koloniji.

## Historija

Čuveni ilirski grad Damastion vjerojatno se nalazio u blizini Resena.

Resen je kao naselje nastao za rimske vladavine, na poznatoj rimskoj prometnici Via Egnatia, koja je prolazila kroz naselje.

Za ranog srednjeg vijeka Resen je bio dio Samuilove države, po legendi nakon Bitke na Belasici 1014. godine, vojnici poražene Samuilove vojske, oslijepljeni su na po jedno oko. Iza toga naselili su se na obali Prespanskog jezera, to naselje bizantinci su nazvali - **Asamati**, za njih je to značilo *naselje jednookih ljudi*.

Prvi put se spominje pod imenom *Rosne* 1337. godine u jednoj povelji Dušanovog zakonika.

Kasnije je Resen potpao pod vlast Otomanskog carstva.

U Resenu je rođen *Ahmed Niazi Beg*, turski velikodostojnik i jedan od inicijatora i vođa Mladoturske revolucije (1908), on je u Resenu dao izgraditi svoj neobični dvorac - **Saraj**, po uzoru na francuski dvorac *Château de Chenonceau* u dolini Loire.

## Stanovništvo
Većina stanovnika Resena su Makedonci, pored njih značajnu grupu čine Turci.

## Reference

## Vanjske veze
* prespa sky 
* Општина Ресен
Struga

**Struga** (makedonski: *Струга*, albanski: *Strugë*) je gradić na jugozapadu Republike Makedonije, od 16.559 stanovnika .

Struga je administrativno sjedište Opštine Struga, koja ima oko 65 809 stanovnika (po popisu iz 2002.).

Struga je rodno mjesto makedonskih pjesnika braće Konstantina i Dimitrija Miladinova i albanskog političkog aktivista Ibrahima Tema. Blizu sela Radolišta, pronađeni su ostaci ranokršćanske bazilike 
iz 4. st., sa lijepim mozaicima. Struga je također gradić sa pitoresknom arhitekturom iz 18. st. i 19. st.

## Geografija

Struga se nalazi u dolini na obali Ohridskog jezera, na dijelu gdje rijeka Crni Drim istječe iz Ohridskog jezera, koja teče kroz grad i dijeli ga na dva dijela.

## Historija

Za antike na teritoriju današnje Struge postojalo je naselje ilirskih Desareta - Enhalon, dosad je pronađena jedna nadgrobna ploča iz 4. st., staklena vaza i nekoliko grobova pored crkve sv. Georgi.
Na teritorij današnje Struge naselilo se slavensko pleme Brsjaci u toku 6. - 7 st., oni su razorili Enhalon i osnovali novo naselje Struga. Nakon toga historija Struge je ista kao obiližnjeg Ohrida, grad je bio pod Bizantom, Samuilom, Epirskom despotovinom, Srpskim carstvom, a nakon 14. st Otomanskim carstvom.

### Znamenitosti

Par kilometara od grada na obali jezera nalazi se manastir - **Kališta**, koji potječe iz 16. st., sa osobito lijepim freskama iz 14. st. i 15. st., koje se nalaze unutar manastirske crkve (djelomično uzidane u stijenu). Blizu sela Radolišta, pronađeni su ostaci ranokršćanske bazilike iz 4. st., sa lijepim mozaicima. U blizini je i crkva Sv. Bogorodice u selu Vraništa, za nju se po predanju drži da je u njoj okrunjen car Samuilo.

U samoj Strugi nalazi se crkva sv. Georgi, podignuta je na temeljima Samuilove crkve, ima bogatu zbirku ikona iz 14. st., 15. st., i 16. stoljeća. Struga je također gradić sa pitoresknom orijentalnom stambenom arhitekturom iz 18. i st.

### Kultura
Najpoznatija manifestacija u Strugi su *[[Struške večeri poezije]]*, internacionalni susreti pjesnika pokrenuti 1962. godine.

Laureati Struških večeri poezije bili su mnogi slavni pjesnici i brojni dobitnici Nobelove nagrade, kao; Joseph Brodsky, Eugenio Montale, Pablo Neruda, Seamus Heaney, Miroslav Krleža, Slavko Mihalić i mnogi drugi.

## Stanovništvo
Struga je grad od 16.559 stanovnika čiji je sastav bio slijedeći.

## Značajne osobe
* Naumče Mojsovski, rukometaš

## Reference

## Vanjske veze

* Zanimljivosti u Strugi
* Struške večeri poezije  
* Struški turistički Portal
Radoviš

**Radoviš** (makedonski: *Радовиш*) je grad na jugoistoku Republike Makedonije sa 16 223 stanovnika  na padinama planine Plačkovice.

Sjedište je istoimene Opštine Radoviš, koja ima 28 244 stanovnika (po popisu iz 2002.)

## Historija
Po dolasku Slavena, za vladavine kralja Samuila Radoviš je postao, vjerski i trgovački centar regije - **Konče**.

Ime mjesta prvi put se spominje za bizantskog cara Bazilija II. (1019.)

U 14. st. po slomu bizantskog carstva Radoviš je podpao pod vlast srpskih despota, - Stefana Uroša 1361.

Za Otomanske vladavine u 17. st. bio je pod upravnom vlašću Ćustendilskog sandžaka, i podpadao pod Ćustendilsku eparhiju, u to vrijeme imao je između 3 000 do 4 000 stanovnika.

## Stanovništvo
Po posljednjem popisu stanovništa gradić Radoviš imao je 16 223 stanovnika, a njihov etnički sastav bio je slijedeći:

## Geografija
Radoviš leži na sjevernom dijelu Strumičke doline, u gornjem dijelu toka *Radoviške reke*.

Sjeverni dio Općine Radoviš prostire se po planini Plačkovica, južni dio po planini *Smrdešnik*, sjeverozapadni dio Općine je blago valoviti teren koji se zove *Jurukluk* ili *Damjansko pole*, a na jugoistoku se nalazi aluvijalna dolina *Radoviške reke*.

Radoviš je udaljen 120&nbsp;km od Skopja, 280&nbsp;km od Ohrida, 120&nbsp;km od Soluna.

## Vjerske zajednice
Stanovnici općine **Radoviš** većinom su kršćani (pravoslavci, evangelici i katolici), ali postoji i mala islamska zajednica (etnički turci sa svojim brojnim selima u okolici).

Gradić Radoviš ima brojne sakralne objekte; pravoslavne crkve: Sv. Trojstva, Sv. Ilije, i samostane Sv. Arhanđel Mihail, Sv. Pantaleon i St. Georgi.

U Opštini Radoviš djeluju i dvije metodističke crkve, kao i jedna baptistička uz dvije islamske mošeje.

## Reference

## Vanjske veze
* Službene stranice grada Radoviša
* Radoviš Online  
* Makedonska općina Radoviš
Sveti Nikole

**Sveti Nikole** (makedonski: *Свети Николе*) je grad od 13 280 stanovnika, u središnjem dijelu Republike Makedonije. Sveti Nikole je administrativno sjedište istoimene Opštine Sveti Nikole koja ima 18 497  stanovnika (popis iz 2002).

## Geografija
Gradić Sveti Nikole nalazi se na sjevernom rubu prostrane kotline *[[Ovče pole]]*, poznate po - ovcama i proizvodima od ovaca (po kojima je dobila ime).

Sveti Nikole nalazi se 80&nbsp;km sjeveroistočno od Skopja, svega 25&nbsp;km od Štipa, 33&nbsp;km od Velesa i 44&nbsp;km od Kumanova.

## Historija
Postoje indicije da se sjediše pajonskih kraljeva **Bilazora** nalazila u Ovčem Polju na lokalitetu Gradište (kod sela Knežje).

Za antike je na mjestu današnjeg grada postojalo naselje **Probaton**, dolaskom Slavena u ove krajeve u 7. st. Probatona je promjenila ime u *Ovče Pole*.

Srpski kralj Milutin (1253. - 1321.) je 1282. zauzeo kotlinu Ovče pole i u naselju koje je tada još uvijek nosilo ime *Ovče Pole*, izgradio crkvu *sv. Nikole* 1292.

Uz tu crkvu se veže i legenda, da je ona pomogla srpskom kralju Stefanu Dečanskom u njegovom čudotvornom izlječenju. Od tada se naselje zove po crkvi Sveti Nikole.

Za otomanskih vremena grad su Turci zvali **Kiliseli**, a Makedonci Sveti Nikole. Oni su kako kaže lokalna legenda porušili 42 crkve koliko ih je bilo u tom kraju, - jedinu crkvu koju su ostavili bila je Sveti Nikola. Po otomanskom poreznom registru iz 1570 - defteru za Ćustendilski sandžak, naselje Sveti Nikole imalo je 317 domaćinstava sa 1600 stanovnika.

Do sedamdesetih godina 19. st., put za Solun išao je pored grada, a Sveti Nikole je bio značajni gradić s lijeve strane Vardara sa poznatim tjednim stočnim sajmom.

Izgradnja Vardarske željeznice do Soluna 1873. nepovoljno se odrazilo na Sveti Nikole, stanje je postalo još lošije 1888 kad je varadarska pruga spojena sa moravskom prugom, tad je obližnje Kumanovo, kroz koje je prošla pruga, polako preuzelo ulogu regionalnog centra tog dijela Makedonije.

## Privreda
Ovče pole je još uvijek stočarski kraj, tako da je značajna tvornica u gradu *FK Mesna Industrija* (klaonica, konzerve itd), pored toga u gradu ima i par tekstilnih tvornica *Moda AD* (najveća), *Kamoteks*, *Vedrateks Velkova* i tvornica prehrambenih proizvoda *Domatti ad*.

## Poznate osobe rođene u gradu Sveti Nikole
* Kiril Lazarov (1980. -) makedonski rukometaš
* Lazar Koliševski (1914 - 2000), makedonski političar

## Reference

## Vanjske veze
* Stranice o gradu Sveti Nikole
* Општина Свети Николе
Valandovo

**Valandovo** (makedonski: *Валандово*) je gradić od 4.402 stanovnika  na jugoistoku Republike Makedonije, u kraju koji se zove **Bojmija**.

Sjedište je istoimene Opštine Valandovo, koja ima oko 11.890 (popis iz 2002.) stanovnika.

## Geografija
Valandovo je smješteno na južnim padinama *Planine Plavuš* u jugoistočnoj Makedoniji, u blizini granice s Grčkom i Bugarskom u *Gevgelijsko - valandovskoj kotlini*. Kroz grad teče Аnska reka koja nedaleko ima uvir u rijeku Vardar.

Valandovo je raskrsnica puteva prema Strumici ili prema Dojranu, ili pak prema magistralnoj cesti E75 Skopje - Solun.

Kraj oko Valandova *Bojmija* zbog blizine Egejskog mora ima sredozemnu klimu, te se uzgajaju tipično mediteranske biljke poput maslina, smokava i šipka.

## Historija

Pored grada, na brdu *Isar* kod sela *Marvinci* nalazi se važno arheološko nalazište ; po mnogim ekspertima to bi mogao biti antički grad *Idomena* ( sa takozvanog teritorija *Amphacsitida*, odakle se razvila antička makedonska država sa gradovima: Idomena, Gortinia i Atalanta).

Kod sela *Dedeli*, nalazi se nekropola iz željeznog doba sa *Mozaicima iz Valandova*.

Stanovnici Valandova vole reći za svoje mjesto da je za Rimskog Imperija bilo znano kao mali Konstantinopolis, a u srednjem vijeku kao mjesto Markovih Kula.

Valandovo se prvi put spominje kao naselje u dokumentu srpskog cara Dušana od 12. juna 1349 pod imenom **'Alavandovo**'.

Za otomanskih vremena u 16. st Valandovo je centar nahije u Kadiluku Petrič.

Valandovo je bilo selo 1873, tad je u turskom defteru zabilježeno da ima 120 familija.

Pred kraj otomanske vladavine 7. decembra 1899 dogodila se *Valandovska afera* kada je uhapšeno više od 250 simpatizera VMRO-a iz mjesta i okolice zbog svoje revolucionarne aktivnosti.

## Kultura

Pored Valandova na *Planini Plavuš* nalazi se *Manastir Sv.Đorđi*, čiji temelji potječu od istoimene crkve iz 1349 Dolaskom Turaka crkva je pretvorena u manastir gradnjom zidova oko nje. Objekt je doživio brojne pregradnje tokom prošlih stoljeća.

Valandovo je od 1985 godine mjesto gdje se održava festival makedonske narodne muzike *Valandovo*, od 1989 godine, festival se održava na otvorenoj pozornici sa 1 200 sjedala, sve to prenosi i nacionalna televizija, tako da taj događaj ima brojne poklonike. Valandovski festival, izdao je do danas preko 35 ploča i audio i video kazeta.
* Kuriozum ovog festivala da je 1993 godine, održan u gradu Sydneyu, Australija jer tamo živi velika makedonska zajednica.

## Privreda
Glavna privredna grana Valandova je poljoprivreda, osobito ratarstvo (žitarice, vinogradarstvo, povrtlarstvo, duhan).

U posljednjim desetljećima prošlog stoljeća razvila se je i industrija; tvornica konditorskih proizvoda *9 noemvri* i *Tekstilna tvornica*.

## Reference

## Vanjske veze

* Historija Valandova na stranicama mama-stina 
* Slike iz Valandova na Portalu flickr
Veles

**Veles** (1946–96. **Titov Veles**), grad u središnjoj Makedoniji, na obali Vardara; 43 108 st. (2002).

Sjedište je istoimene opštine Veles, koja ima oko 55 108 stanovnika (po popisu iz 2002.).

## Historija

U svojoj historiji grad je često mijenjao ime: od **Vilazora** (grčki Βυλασωρα), preko **Ćuprili** do današnjeg **Veles**. Ovo današnje ime grad je dobio u 7. st. sa doseljavanjem Slavena na Balkanski poluotok, od slavenske riječi *veles* koja znači "u šumi" (zbog gustih šuma koje su ga okruživale). Prvo naselje pod imenom Vilazora osnovali su Tračani, nakon toga jedno vrijeme je dio Pajonskog kraljevstva, poslije toga postaje dio Bizantskog Carstva.

Za Otomanske vlasti grad je nazvan *Ćuprili* po Mehmedu Köprülü, Abancu Velikom veziru Otomanskog carstva..
Nakon liberalizacije otomanskog carstva za vrijeme reformi zvanih Tanzimat (1839. - 1876.) izgrađena je nova veća saborna crkva Sv. Pantelejmona, otvorena prva crkvena škola na narodnom jeziku (makedonskom - bugarskom) i osnovana prva biblioteka i štamparija 1867. (vlasnik Hristo Danov).

Veles je bio prvi makedonski grad koji je imao gimnaziju, kazalište, muzej i muzičku školu. Među sačuvanim srednjevjekovnim spomenicima, najpoznatiji je manastir Sv. Dimitrija (14. st.) pored grada.
Nakon Drugog svjetskog rata gradu je promijenjeno ime u Titov Veles, po prvom predsjedniku socijalističke Jugoslavije Josipu Brozu Titu, nakon osamostaljenja Makedonije, grad je 14. septembra 1996. ponovno promijenio ime iz Titov Veles u Veles.

## Kultura

Najveća turistička atrakcija u okolici Velesa je antički grad Stobi. Pored toga, značajni su arheološki lokaliteti Breza i Pešti, sa svojim spiljama u kojima su pronađeni predmeti iz neolita i ranog kršćanstva.

Opština Veles ima osam osnovnih i četiri srednje škole, stadion, sportsku halu, bazen, kazalište, muzej, knjižnice, kina, deset crkava, par manastira i džamija.

## Gradovi prijatelji
* , Slobozia
* Dogovor o prijateljstvu i suradnji (2002.)
*  Pula

## Povezano
* Veles (mitologija)

## Značajne osobe
* Pepi Manaskov, poznati rukometaš
* Trajče Mihov, poznati ultramaratonac
* Vladimir Temelkov, poznati rukometaš

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada Veles
Vinica

**Vinica** je naziv koji se koristi za:

* Vinica (Ukrajina), grad u Ukrajini
* Vinica (Makedonija), grad u Makedoniji
* Vinica (Slovačka), naselje u Slovačkoj
* Vinica (Hrvatska), naselje u Hrvatskoj (Varaždinska županija)
* Vinica (Slovenija), naselje u Sloveniji (općina Črnomelj)
* Vinica (Plovdiv), naselje u provinciji Plovdiv u Bugarskoj
* Vinica (Varna), četvrt Varne u Bugarskoj.
Vinica (Makedonija)

**Vinica** (makedonski: Виница) je gradić na istoku Republike Makedonije, od 10.863 stanovnika., administrativni je centar *[[Opština Vinica|Opštine Vinica]]*, koja ima oko 20.000 stanovnika..

## Geografija
Grad se nalazi u Kočanskoj kotlini, na obroncima planine Plačkovica. Kroz mjesto teku dvije rijeke; Vinička i Gradečka reka, a pored grada teče rijeka Bregalnica i Osojnica.

## Historija
Grad je poznat po kasno-antičkoj utvrdi **Viničko kale**, koja i danas dominira gradom.

## Kultura
U Vinici se nelaze dve osnovne škole, jedna srednja škola, gradska bioblioteka, kulturni dom, dvije crkve, meteorološka stanica i centar za školovanje djece i mladih.

## Reference

## Vanjske veze
* Službene stranice grada Vinice
* Vinica on net
Personalna unija

**Personalna unija** je najlabaviji oblik složene države, odnosno državnopravni odnos između dvije ili više suverenih i samostalnih država temeljen na činjenici da im je državni poglavar jedna te ista osoba.

S obzirom da su državni poglavari u republikama u pravilu birani iz reda građana određene države, personalne unije su skoro u pravilu vezane uz monarhije, odnosno naslijeđivanje prijestolja neke druge države preko braka ili rodbinskih veza.

Personalna unija, slično kao i realna unija, ne posjeduje samostalni međunarodnopravni subjektivitet, koji je zadržan u njenim članicama.

Smanjivanjem broja monarhija u 19. i 20. vijeku se smanjivao i broj personalnih unija, koje danas uglavnom imaju simbolički karakter. Jedan od primjera su države britanskog Commonwealtha koje su zadržale monarhijsko uređenje te im je državni poglavar kraljica Elizabeta II., pa su tako personalnom unijom vezane uz Veliku Britaniju.

## Povezano

* Politička unija
Realna unija

**Realna unija** je labavi oblik složene države, odnosno državnopravni odnos dviju ili više samostalnih i suverenih država koje su temeljem međusobnog sporazuma neke zajedničke institucije u svrhu efikasnijeg obavljanja određenih poslova državne uprave.

Slično i kao personalna unija, a za razliku od političkih unija kao što su konfederacija i federacija, realna unija nije subjekt međunarodnog prava.

Najčešći oblik realne unije je vezan uz oblast carina, te se naziva carinska unija. Najpoznatiji primjer je carinska unija između Švicarske i Lihtenštajna.
Politička unija

**Politička unija** je tip složene države koji, za razliku od personalne ili realne unije, posjeduje vlastiti međunarodnopravni subjektivitet, odnosno tretira se kao jedinstvena cjelina. U njoj države-članice stvaraju zajedničke institucije s određenim ovlastima.

Ovisno o tome da li su države-članice prenijele suverenitet na zajedničke institucije političke unije se dijele na:

* konfederacije ili saveze država;
* federacije ili državne saveze.
Složena država

**Složena država** je naziv za dvije ili više država koje su državnopravno povezane kroz određene institucije. Najčešće se dijele na personalne unije, realne unije i političke unije, od kojih samo potonje posjeduju vlastiti međunarodnopravni subjektivitet.

## Povezano

* Unitarna država
Unitarna država

**Jednostavna** ili **unitarna država** je izraz koji se koristi za svaku onu državu koja u državnopravnom, odnosno ustavnopravnom smislu predstavlja nedjeljivu cjelinu, odnosno u kojoj postoji samo jedna vlast koja je nositelj državnog suvereniteta.

Unitarne države kroz proces devolucije mogu svojim određenim dijelovima dati autonomiju na lokalnoj i regionalnoj razini, ali tako stvoreni entiteti se, bez obzira na eventualan sadržaj njihovih ovlasti, ne smatraju državama, pa se ni takve države ne smatraju federacijama.

Većina država u današnjem svijetu, uključujući Evropu, su unitarne države, što se objašnjava činjenicom da je većina njih relativno malena po površini i broju stanovnika, te stoga nema potrebe za pretjeranom decentralizacijom. S druge strane, velike države su u pravilu federacije, pri čemu NR Kina predstavlja izuzetak.

## Povezano

* Centralizam
* Unitarizam
* Složena država
Konfederacija

**Konfederacija** (ili **savez država**, **državni savez**) je naziv za političku uniju, odnosno zajednicu dviju ili više država koja ima vlastite institucije i međunarodnopravni subjektivitet, ali čije članice zadržavaju puni suverenitet.

Ustrojstvo, odnosno institucije konfederacije se propisuju temeljem međunarodnog sporazuma, a rjeđe ustava. Te institucije se obično svode na izvršne organe u oblastima kao što su obrana, vanjski poslovi i financije, odnosno institucije kao što su vojska, diplomatska predstavništva i carina. Uz izvršnu vlast može postojati i zakonodavna vlast, najčešće u obliku posebne skupštine (za koju se često koristi izraz dijeta) čiji su članovi odgovorni zakonodavnim i izvršnim organima država-članica umjesto građanima. Sastav svih organa je obično po načelu ravnopravnosti svih država-članica, a odluke se u pravilu donose konsenzusom.

Zbog inzistiranja na konsenzusu konfederacija se kroz historiju, pogotovo u 19. i 20. vijeku, u pravilu pokazala prilično neefikasnim oblikom državne organizacije, pa se danas obično smatra prijelaznim oblikom ili prema jačanju centralnih institucija, odnosno stvaranju federacije ili prema raspadu na potpuno samostalne i suverene države. Kao primjeri za prvo se navode SAD do donošenja Ustava 1787. godine i Njemački savez u prvoj polovici 19. vijeka, a kao primjeri za drugo Jugoslavija nakon Ustava 1974. godine odnosno Državna zajednica Srbije i Crne Gore.

Razlikovanje konfederacije od federacije je ponekad otežano zbog toga što pojedine države (Švicarska i Kanada), usprkos federalnog uređenja, koriste izraz konfederacija u svom nazivu, kao što se federacije znaju prilično razlikovati po organizaciji i ovlastima država-članica, odnosno mogu biti uređene kao asimetrične federacije.