Hum (Niš)

**Hum** je naseljeno mesto u gradskoj opštini Crveni Krst na području grada Niša u Nišavskom okrugu. Nalazi se na rubu Niške kotline, na oko 6,5&nbsp;km severno od centra Niša. Prema popisu iz 2002. bilo je 1450 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1497 stanovnika). Nedaleko od sela se nalazi arheološki lokalitet *[[Humska čuka]]*.

## Historija
Preistorijsko naselje neolitsko-bronzanog doba koje su 1934. godine istraživali A. O. Slavetić i M. Grubić, a kasnije M. Garašanin, pokazuju da Hum spada u vrlo stara sela. Nalazište je locirano iznad današnjeg naselja na Ćuviku, između dva potoka, i lak mu je pristup samo s juga. Kasnije, kao selo Hum se javlja u antičkom periodu i srednjem veku. Turski popis 1498. godine zatekao ga je kao selo sa 64 doma, 18 neoženjenih, 7 udovičkih i dve muslimanske kuće, 3 hasa njive, 1 vinogradom (koji je pust) i dažbinama od 8.108 akči, a manastir Svetog Nikolu sa 1 kaluđerom i dažbinama od 317 akči. Prema turskom popisu nahije Niš iz 1516. godine, mesto je bilo jedno od 111 sela nahije i nosilo je isti naziv kao danas, a imalo je 61 kuća, 9 udovička domaćinstva, 15 samačka domaćinstva, 1 muslimana. Godine 1564. pao je na oko 50 domaćinstava. Kao i druga sela u Velikom ratu s kraja 17. veka skoro se ugasio, a potom se postepeno obnovio. Godine 1757. Hum je vodio mukotrpnu i bezuspešnu parnicu pred turskom Portom protiv vlasnika Jusuf-bega zbog toga što ovaj selu, pored ostalih dažbina, uzima od svake kuće oku masla i kola drva i što ih tera da mu besplatno rade na njivama. Uskoro (1760/61. godine) čitluk-sahabija Džafer-Zaim (koji je začitlučio i Donji Komren) kupio je od niškog nakibulešrafa Sejid Omera za 1.000 groša svu zemlju, livade i pašnjake, a zatim, još za 500 groša sve zgrade, bašte i gumna u Humu. Tako su, umesto pozitivnog rešenja po parnici protiv Jusuf-bega, meštani Huma postali čifčije Džafer-bega i dospeli u još gori položaj. Nakon više decenija bez značajnijih podataka, Hum se ponovo spominje u vezi s bunom 1841, godine, kada je zajedno sa još 121 selom u niškom kraju bio spaljen. Hum ne pripada manjoj grupi sela koja su se otkupila direktnom nagodbom sa spahijom (kao na primer Gornji Matejevac i Kamenica), već se otkupio otplatom agrarnog duga; većini sela u niškom kraju ovaj dug ili njegov deo morao je biti otpisan zakonom 1907. godine. Otplata agrarnog duga, kao i drugi ekonomski razlozi tog vremena, podstakli su u Humu, i u drugim brojnim selima, pojavu pečalbarstva.

Pogodan položaj Huma na dodiru dvaju različitih proizvodnih sredina (kotlinsko dno i kotlinski obod) orijentisao je njegovu proizvodnju u pravcu ratarstva i stočarstva. U periodu između dva svetska rata Hum je na niškom tržištu, pored ostalog, plasirao prilične količine mesa, mleka i mlečnih proizvoda. Blizina Niša podstakla je, posle 1955/60. godine, prilično preseljavanje (pre svega u Niš), dnevnu migraciju i orijentaciju na mešovitu privredu, na šta ukazuju i posleratni statistički podaci. Tako je u Humu 1971. godine bilo 67 poljoprivrednih, 226 mešovitih i 11 nepoljoprivrednih domaćinstava.

## Demografija
Krajem 19. veka (1895) Hum je selo sa 68 domaćinstava i 644 stanovnika, a 1930. godine imao je 128 domaćinstava i8 779 stanovnika.

U naselju Hum živi 1170 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,6 godina (40,4 kod muškaraca i 40,7 kod žena). U naselju ima 384 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,78.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

## Reference

## Literatura
* Enciklopedija Niša: Priroda, prostor, stanovništvo; izdanje Gradina - Niš, 1995.g. pp.&nbsp;285–286.

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)