Ivo Vojnović

**Ivan "Ivo" Vojnović**, grof (konte) užički Ivo Vojnović, (Dubrovnik, 9. oktobar 1857 – Beograd, 30. avgust 1929) je bio pravnik i književnik, član Srpske kraljevske akademija nauka (1924), dramaturg Hrvatskog zemaljskog kazališta u Zagrebu, bio je dubrovački pisac, čije delo se danas smešta i u srpsku i hrvatsku književnost .
## Biografija
### Poreklo i porodica

Vojnovići potiču iz pravoslavne bokeljsko-hercegovačke porodice. Otac Iva Vojnovića, Kontantin Vojnović kršten je u Pravoslavnoj crkvi, kao i njegov brat Đorđe, da bi ih baka koja je bila katolkinja potom krstila u Katoličkoj crkvi. Za Đorđa se pouzdano zna da se vratio u pravoslavlje, dok se za Konstantina ne zna. Ivo je kršten u Katoličkoj crkvi, a i majka Marija Seralji (po nacionalnosti Italijanka) je bila katolkinja. Osim njega u porodici su rođene još tri sestre i brat Lujo Vojnović (1864-1951) koji će postati dubrovački advokat, a potom sekretar crnogorskog kralja Nikole, nakon čega obavlja najviše državne dužnosti u Crnoj Gori i Srbiji. Između 1907. i 1911. u Bugarskoj je pripremao teren za srpsko-bugarski sporazum. U Crnu Goru se vraća 1912, kao šef kabineta kralja Nikole. Od 1913. do 1914. delegat Crne Gore na Londonskoj konferenciji i potpisuje u Londonu mir sa Turskom, 28. maja 1913.

### Rani život i školovanje
Detinjstvo i prvu maldost provodi u Splitu, a samo je školski raspust provodio u Dubrovniku. Godine 1874 kada mu otac Kosta postaje univerzitetski profesor, cela porodica seli u Zagreb, gde Ivo polaže maturu i završava pravni fakultet.

### Državna služba
Do 1884 je pripravnik „Kraljevog službenog stola“ u Zagrebu, da bi sudijsku karijeru sledećih pet godina nastavio u Križevcima i Bjelovaru. Prelazi u Zadar 1890, da bi naredne godine otišao u Dubrovnik gde ostaje sedam godina. Posle službovanja u Supetru na Braču i Zadru, završava svoju činovničku karijeru ponovo u Supetru kao kotarski poglavar. Otpušten je bez prava na penziju.

### Dramaturg pozorišta u Zagrebu
Sledeće četiri godine je dramaturg Hrvatskog zemaljskog kazališta u Zagrebu, danas Hrvatsko narodno kazalište. Od 1911 postaje profesionalni pisac. Pred Prvi svetski rat putuje po Italiji koja mu je bila literarna simpatija i uzor, i u mesta gde su se održavale pozorišne premijere u Beograd, Budimpeštu i Prag.

### Poseta Beogradu 1912.
U aprilu 1912. konte Ivo Vojnović posetio je Beograd. Na povratku iz Beograda u Zagreb izjavio je dopisniku *Riječkog novog lista* : „ ... Vratio sam se u svoju kuću. Vojnovići su živjeli i umirali slavom i tugom Srbije. ... došao sam i ja, pa mi se činilo kao da nisam nigđe drugđe bio. Ta iz Dubrovnika do Beograda nema nego skok prostora, – a tradicije historije i običaja su još sve žive. Ta koliko sam dragih Dubrovčana našao ! I sjena velikog Orsata Pucića šetala se sa mnom po Kalimegdanu i po Terazijama. Imao sam njegove pjesme u ruci, pa čitao i gledao – i razumio sve. .... Bog me htio nadariti za sve pregaranje života, pokazujuć mi zemlju obećanja (obećana zemlja prim.)!“ .

### Politička delatnost i austrijski zatvor
U leto 1914. se vraća u Dubrovnik gde ga austrijske vlasti kao sumnjivog i razglašenog jugoslovenskog nacionalistu hapse i odvode u šibenski zatvor.

Po objavi rata Srbiji 14/28 jula 1914. u Dubrovniku zabranjena je upotreba ćirilice i sva srpska društva. Frankovci su opustošili Dom Dušana Silnog, potopili društveni čamac, skinuli natpis Dušan Silni sa Doma i gimnastičke sprave bacili u more. „Ilustrovani list“ iz Zagreba objavio je 18. jula 1914. na naslovnoj strani 4 fotografije demoliranja Doma Dušana Silnog pod naslovom *Demonstracije u Dubrovniku* . Delatnost Matice srpske obustavljena je, a pregaoci zatvoreni.

Dva dana kasnije, 16/30. jula 1914, uhapšen je Ivo Vojnović i sproveden u Šibenik, gde je zatvoren zajedno sa Onisimom Popovićem, koji je u Šibeniku i osuđen i obešen.

Zbog vremena provedenog u zatvoru zdravlje Iva Vojnovića teško je narušeno i on se od 1915. godine do kraja života neprestano leči.

### Bolest i lečenje

Od 1915, po izlasku iz zatvora, gde se i fizički i psihički namučio, utvrđena je i ozbiljna bolest očiju. Leči se u Zagrebu, zatim 1919. u Parizu i Nici. Po povratku najčešće boravi u Dubrovniku odakle gotovo slep odlazi u beogradsku bolnicu gde umire 30. avgusta 1929. godine.

Izabran je za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije 18. februara 1924.

## Književni radovi
Vojnović je ušao u književnost 1880. kada mu August Šenoa u „Viencu“ objavljuje prpovetku *Geranijum* pod pseudonimom Sergej P. Sledećih 7 godina je isključivo pisao beletrističku prozu. Matica hrvatska mu 1884. objavljuje novele *Perom i olovkom* pod istim pseudonimom, kao i pripovetku *Ksanta* dve godine kasnije. Njegova proza je sentimentalno vezana za Dubrovnik i Split gde je proveo svoju ranu mladost kao i lirika *Lapadski soneti*. Polularnost koju je postigao svojim dramama nepravedno je zapostavila ove prve radove. Prva njegova drama je "Psyche" 1889. U periodu od (1893 – 1900.) prlikom svog prvog dužeg boravka u Dubrovniku piše svoja nabolja dela, dramu *Ekvinocij* i *Dubrovačku trilogiju* inspirisane životom njegovog rodnog mesta. Dubrovačka trilogija je zapravo dramska hronika o propasti Dubrovačke Republike u kojima je opisao pad Dubrovačke republike, u istorijskom trenutku ulaska Francuza u Dubrovnik, propast deklasirane vlastele i njeno nesnalaženje u okviru političke i socijalne problematike na prelazu dva veka.

## Spisak dela
* *Geranium*, Vienac (1880) I-II
* *Perom i olovkom*, Zagreb (1884)
* *Ksanta*, Zagreb (1886)
* *Psyche*, Zagreb(1889) 
* *Ekvinocij*, Zagreb (1895)
* *[[Dubrovačka trilogija]]*, (*Allons enfants!...*, *Suton*, *Na taraci*) Zagreb (1903) 
* *Smrt majke Jugovića*, Zagreb (1907)
* *Gospođa sa suncokretom*, Zagreb (1912)
* *Lazarevo vaskrsenje*, Dubrovnik (1913)
* *Akordi*, Zagreb (1918)
* *Imperatrix*, Zagreb (1918)
* *Maškerate ispod kuplja*, Zagreb (1922)
* *Prolog nenapisane drame*, Beograd (1929)

## Napomene

## Literatura
* *Enciklopedija Jugoslavije, tom 8 (Srbija-Ž)*. Zagreb, Jugoslavenski leksikografski zavod, 1971.
* *Mala enciklopedija Prosvete, Opšta enciklopedija (A-Lj)*. Beograd, Prosveta, 1968.
* *Opća enciklopedija Jugoslavenskog leksikografskog zavoda* tom 8 (Š-Žva), Zagreb, 1982.
* Prof. dr Dušan Ivanić, *Pripovijetka srpskih pisaca iz Hrvatske*, Zagreba, Srpsko kulturno društvo „Prosvjeta“, 2005.

## Povezano
* Vojinovići iz Herceg Novog

## Vanjske veze

* Biografija na sajtu SANU