open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koncern

**Koncerni** nastaju udruživanjem većeg broja tvrtki ili poduzeća, obično iste gospodarske grane, kao što su automobilska ili elektroindustrijska, kemijska, prehrambena i druge industrije, razne proizvodne, trgovačke ili uslužne djelatnosti.

Prvi su koncerni nastali okupljanjem određenog broja tvrtki oko jedne tvrtke i njezina vlasnika, čije ime obično i nosi koncern. U suradnji s bankama, koje također postaju članice koncerna, i vlastitim kapitalom otkupljuju dionice nezavisnih tvrtki koje ih zanimaju i preuzimaju nadzor nad njihovim poslovanjem dok im se potpuno ne priključe ili postanu članice koncerna.

Cilj je poslovanja koncerna, kao i svake druge tvrtke, ostvarivanje dobiti, a svrha je udruživanja postizanje boljeg tržišnog položaja nego što ga imaju konkurenti. Na taj način koncerni rješavaju i probleme nabave sirovina, energije, repromaterijala i drugih resursa za svoje proizvodne procese i plasman vlastitih proizvoda. Tako proizvodi jednog dijela koncerna postaju sirovine ili repromaterijal za druge njegove dijelove.

U koncern se tvrtke udružuju i radi plasmana gotovih zajedničkih proizvoda krajnjim potrošačima ili kupcima.
Konačni i beskonačni skupovi

Za skup A kažemo da je ekvivalentan skupu S ako i samo ako postoji bijekcija sa A na S.
Za ekvivalentne skupove vrijedi
# Refleksivnost
A ≈A za svaki neprazni skup
# Simetričnost 
A ≈B  B ≈ A
# Tranzitivnost 
A ≈B & B≈A => A ≈C

Definišimo prirodne brojeve na sljedeći način
0={&oslash;
}
1={0}
2={1,2}...

Označavamo ga sa N(naturalis- prirodan)
Ovo su bili prvi brojevi kojima se koristio čovjek i imaju glavno mjesto u izgradnji matematičke nauke.
Za skup S kažemo da je **konačan** ako postoji prirodni broj n takav da je skup S={1,2,3,...} ekvivalentan sa skupom S.

Neke osobine skupova
# Svaki skup može se preslikati na svoj pravi podskup.
# Svaki skup koji se može preslikati na svoj pravi podskupje beskonačan.
# Skup je konačan ako i samo ako se može preslikati na svoj pravi podskup.
# Ako su A,B,C skupovi sa osobinom A \subset B; B \subset C i A je ekvivalentan sa C onda je A ekvivalentan sa B.

## Kardinalni broj skupa
Ekvivalentni skupovi se još zovu i istobrojni. Umjesto A≈B pišemo k(A)=k(B) – kardinalni broj skupa A jednak je kardinalnom broju skupa B.

**Cantorova teorema**

Za svaki skup S vrijedi k(S)2=a
Za svaka dva skupa A i B važi k(A)=k(B) ili k(A)k(B) 

**Zornova(Cornova) lema**

Ako je A parcijalno uređen skup u kome svaki potpuno urešen podskup ima gornju granicu sadrži bar jedan maksimalni element. 

**Paradoksi u teoriji skupova**

**Cantarov paradoks**

Uznimo da je S skup svih skupova. Tada je svaki podskup od S ujedno i član od S. Dakle, i partitivni skup od S je podsku od S.

P(S) podskup od S
kP(S)k(S) 

**Ruselov paradoks**

Neka je S skup svih skupova koji ne sadrže sebe kao element. Postavlja se pitanje pripada li skup S sam sebi.

Ovaj paradoks sličan je sa; U nekom selu postoji brijač koji brije one i samo one ljude koji se sami ne briju.
Pitanje: Ko brije brijača?
Yu Veliki

**Yǔ** ( (21. vijek pne.), rođen kao **Sì Wénmìng** ), često nazivan **Yu Veliki** (大禹 *Dà-Yǔ*), bio je prvi vladar i osnivač dinastije Xia. Povremeno se smješta među Tri Uzvišena i Pet Careva, a najpoznatiji je po tome što je naučio narod tehnike kontrole poplava kojima su ukroćene kineske rijeke i jezera.

Yu je ustanovio svoju prijestolnicu u gradu Yang City(阳城), prema Bambuskim analima, na drugu godinu svoje vladavine, a prije toga je bio premijer bivšeg kralja Shuna. Na 5. godinu svoje vladavine je iodržao sastanaka sa svim vođama država (诸侯) u Tushanu (涂山). Na 8. godinu vldavine je održao sastanak sa svim vođama država u Kuaijiju (会稽)， a kako bi osigurao svoje prijestolje, ubio je jednog od voda sjevernih država, Fangfenga (防风氏).

## Yu i poplava

Yuov otac, Gun (鯀), bio je zadužen od Yaoa (堯) da regulira poplave, ali je bio neuspješan u svom pokušaju, te ga je zbog toga pogubio kasniji vladar Shun (舜). Regrutiran kao nasljednik svog oca, Yu je počeo kopati nove riječne kanale i isušivati korita, na što je utrošio trinaest teških godina zajedno s 20.000 radnika.

Yu je poznat kao primjer ustrajnosti i odlučnosti. Slave ga kao savršenog državnog službenika. Postoje brojne priče o tome kako mu je rad na usavršavanju melioracijskih tenika bio tako važan da je samo tri puta u trinaest godina došao kod svoje kuće, ali nikada nije ušao u nju – razlog je bio taj što je bio uvjeren da će mu ponovni susret s porodicom skrenuti pažnju s problema kontrole poplava.

Shun je bio tako impersioniran Yuevim naporima da ga je odredio kao nasljednika prijestolja umjesto vlastitog sina.

## Smrt

Prema historijskim tekstovima, Yu je umro na planini Kuaiji (južno do današnjeg Shaoxinga) dok je lovio na južnoj granici svog carstva, te je tamo pokopan, a mauzolej je bio sagrađen u njegovu čast. Brojni drevni carevi su tamo odlazili kako bi obavili ceremonije u njegovu počast, uključujući Qin Shi Huanga. Hram Dayu Ling (大禹陵), je bio sagrađen na tradicionalnom mjestu održavanja ceremonija. Vladao je Kinom 45 godina prema Bambuskim analima.

## Vanjske veze
* http://www.threekingdoms.com/history.htm#3_1
Zodijak

**Zodijak** (životinjski krug) je pojas na nebeskoj sferi koji se rasprostire 8° sjeverno i 8° južno od ekliptike, a po njemu se prividno gibaju Sunce, Mjesec i većina planeta Sunčevog sustava. Pojas zodijaka se sastoji od 13 zviježđa (osim 12 zviježđa po kojima su nazvani horoskopski znakovi, tu je i trinaesto zviježđe Zmijonosac - Ophiuchus).

## Zodijački znakovi ([[horoskop|horoskopski znakovi]])

U astrologiji je zodijački krug od 360° podijeljen u 12 segmenata, svaki po 30°, počevši od proljetnog ekvinocija. Svaki je segment dobio ime po astronomskom zviježđu, i s njima su se približno i podudarali u 12. st. pne. kad su Babilonci uveli ovu podjelu zodijaka na zviježđa. Uslijed precesije ekvinocija i točnije definicije zviježđa znakovi zodijaka i zviježđa se ne podudaraju.

## Vanjske veze
* Zodijakalni znakovi 
* Dnevni horoskop za znakove zodijaka
Ovan (znak)

**Ovan** *(lat. Aries)* je jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 20.3. do 20.4. su rođene u znaku Ovna.

* Vladajući planet - Mars, Pluton
* Element - vatra
* Boja - Crvena
* Dragi kamen - Dijamant
* Metal - željezo, čelik
* Cvijet - Čičak
* Životinja - Ovan

## Vanjske veze

* Ovan karakteristike 
* Katakteristike muškaraca rodjenih u ovnu 
* Katakteristike žena rodjenih u ovnu 
*Horoskopski znak Ovan
Bik (znak)

**Bik** *(lat. Taurus)* je jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 20.4. do 21.5. rođene su u znaku bika.

* Vladajući planet - Venera 
* Element - Zemlja
* Boja - ružičasta, svjetloplava, svjetolozelena
* Dragi kamen - safir, smaragd, bijeli koralj, alabaster
* Metal - Bakar
* Cvijet - Ruža, verbena, ljiljan, lan, maslina, datulje, pinija, vanilija 
* Životinja - govedo, golubica, fazan, vrabac, slavuj, zec, lastavica, labud

## Vanjske veze

* Bik karakteristike
Blizanci (znak)

**Blizanci** *(lat. Gemini)* su jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 21.5. do 22.6. rođene su u znaku blizanaca.

* Vladajući planet - Merkur 
* Element - Zrak
* Boja - Žuta, narančasta
* Dragi kamen - Ahat
* Metal - Živa, platina, aluminij
* Cvijet - Lale 
* Životinja - Lisica, leptiri

## Vanjske veze

* Blizanci karakteristike
Rak (znak)

**Rak** *(lat. Cancer)* je jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 22. lipnja do 23. srpnja su rođene u znaku raka.

* Vladajući planet - Mjesec 
* Element - Voda
* Boja - srebrnosiva
* Dragi kamen - Biser, Oniks
* Metal - Srebro, Selen
* Cvijet - Medvjeđa šapa
* Životinja - Životinje s ljušturom

## Vanjske veze
* Rak karakteristike
Lav (znak)

**Lav** *(lat. Leo)* je jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 22.7. do 23.8. rođene su u znaku lava, po novom kalendaru.
Škorpion (znak)

**Škorpion** ili **Škorpija** *(lat. Scorpio)* je jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 23.10. do 21.11. su rođene u znaku škorpiona.

* Vladar 8. kuće horoskopa
* Vladajući planet - Mars, Pluton 
* Element - Voda
* Godišnje doba: sredina jeseni
* Boja - jarke, a stroge; tamnocrvena, crna, smeđa, boja trule višnje, crna, tamnozelena, srebrnosiva, tamnoljubičasta
* Dragi kamen - Opal
* Kovine - Olovo, željezo, crveno zlato
* Cvijet - Pelargonija
* Drvo - glog, bor, božikovina
* Životinja - Kukci, kućne životinje
Strijelac (znak)

**Strijelac** (ijek.) ili **strelac** (ek.) (lat. *Saggitarius*) je jedan od 12 zodijačkih znakova. Osobe rođene od 22.11. do 21.12. rođene su u znaku strijelca.

* Vladajući planet - Jupiter
* Element - Vatra
* Boja - Ljubičasta, tirkizna, tamnoplava
* Dragi kamen - Tirkiz, Smaragd, Plavi safir
* Metal - Kalaj
* Cvijet - Orhideja
* Biljke - Eukaliptus, Agava
* Životinja - Konj

## Vanjske veze
*
Kazimierz Nowak

**Kazimierz Nowak** (1897 - 1937) je bio poljski putnik, korespodent i fotograf, rođen u Stryi. Posle Prvog svetskog rata živeo je u Poznanju.

Od 1931. do 1936. putovao je sam, peške i biciklom po Africi. Pokrio je razdaljinu od 40.000&nbsp;km. On je bio verovatno prvi čovek koji je postigao ovako nešto. Objavljeno je u knjizi pod nazivom “Biciklom i peške po Crnom Kontinentu”. Umro je u Poznanju.

## Vanjske veze

* Poljski oficijelni website
* "Biciklom i peške po Crnom Kontinentu" (Poljski)
Jarac (znak)

**Jarac** *(lat. Capricorn*) je jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 22.12. do 20.1. rođene su u znaku jarca.
* Vladajući planet - Saturn 
* Element - Zemlja
* Boja - Tamnosiva, crna, smeđa
* Dragi kamen - Tirkiz
* Metal - Olovo
* Cvijet - Bršljan, maćuhica
* Životinja - Koza
Vodenjak (znak)

**Vodenjak** ili **Vodolija** *(lat. Aquarius)* je jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 21.1. do 20.2 su rođene u znaku vodenjaka. 

* Vladajući planet - Uran, Saturn
* Element - Zrak
* Boja - Tirkizna, plava
* Dragi kamen - Akvamarin
* Metal - Titan, olovo, aluminij
* Cvijet - Orhideja, zanovijet
* Životinja - Velike ptice
Ribe (znak)

**Ribe** *(lat. Pisces)* su jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 20.2. do 20.3. rođene su u znaku riba.

* Vladajući planet - Neptun, Jupiter
* Element - Voda
* Boja - Ljubičasta, srebrna
* Dragi kamen - Hematit
* Metal - Titan, kositar, bronca
* Cvijet - Lopoč
* Životinja - Ribe
Djevica (znak)

**Djevica** (ijek.) ili **devica** (ek.) (lat. *Virgo*), jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 23.8. do 22.9. rođene su u znaku djevice.

* Vladajući planet - Merkur 
* Element - Zemlja
* Boja - Mornarsko plava, bijela, siva
* Dragi kamen - Sardoniks
* Metal - Živa, aluminij, nikal
* Cvijet - Cvijeće živih boja, neven, tratinčica, endivija
* Životinja - Domaći ljubimci, mravi, kornjača, pas

## Vanjske veze
*
Vaga (znak)

**Vaga** *(lat. Libra)* je jedan od 12 horoskopskih znakova. Osobe rođene od 23.9. do 22.10.

* Vladajući planet - Venera 
* Element - Zrak
* Boja - Ružičasta
* Dragi kamen - Safir
* Metal - Bakar, bronza
* Cvijet - Hortenzija
* Životinja - Gušteri
Harari

**Harari** se može odnositi na:
* Harari (narod) u Etiopiji
** Harari jezik
* Regija Harari u Etiopiji
* Michael Harari (1927 -), izraelski obavještajac

## Povezano
* Harare, glavni grad Zimbabvea
* Rafik Hariri
Bolest

**Bolest** je izraz kojim se opisuje poremećaj normalnih zbivanja u organizmu, odnosno nepravilno odvijanje životnih funkcija kao reakcija na spoljne ili unutrašnje nadražaje mehaničke, fizikalno-kemijske, biološke ili psihološke prirode.

Teško je odrediti granicu "normalnosti" biološkog procesa, pa stoga ne postoji apsolutna granica između zdravlja i bolesti.

Bolest predstavlja promjenu životnog ritma; ona u pravilu otežava, a često i ugrožava opstanak biološkog organizma ili dovodi do smrti.

U medicinskoj praksi se pojedine bolesti razlikuju ili prepoznaju pomoću postupka zvanog dijagnoza, a za to su ključni patološki znakovi ili simptomi, čiji uzrok, odnosno tok proučavaju i prate etiologija i anamneza. Teoretski početak bolesti često se ne podudara sa stvarnim početkom tegoba; kao primjer može poslužiti infekcija patogenim bakterijama koja ne izaziva odmah patološke promjene, nego postoji stanje prividnog zdravlja zvano inkubacija, čije je trajanje kod nekih bolesti tačno određeno.

Nakon toga mogu se javiti uvodni, nespecifični znakovi (*prodromi*), a zatim tipični znakovi i tegobe. Ponekad se u toku bolesti razvije još i neka druga bolest kao komplikacija.

Za vrijeme bolesti praktična medicina primjenjuje u svrhu postizavanja ozdravljenja, odnosno produžavanja života bolesnike primjenjuje razne postupke koji se nazivaju terapija, a koji često uključuju davanje lijekova. Na osnovu promatranja razvoja i toka bolesti medicinski stručnjaci daju procjenu njenog konačnog ishoda i izgleda za ozdravljenje, a stručni naziv za to je prognoza.

Nakon poboljšanja zdravstvenog stanja nastupa stadij rekonvalescencije, a iza toga do izliječenja koje može biti potpuno ili s trajnim ostacima bolesti na organizmu.

## Povezano
* Popis bolesti 
* Bolesti životinja 
* Bolesti biljaka
* Patologija
Slatina (Laktaši)

**Slatina** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini, Republika Srpska, općina Laktaši.

Prema popisu stanovništva 1991. u selu su živjela 1.153 stanovnika.
 
Danas se u centru Slatine nalaze  bazeni sa ljekovitom vodomm koju, u okviru  banje, koristi i renovirana bolnica sao nasavremenijom opremom. U istom kompleksu je i restoran "Park"

## Geografija
Slatina se nalazi između istoimene meandrirajuće rijeke (Slatina) i njenih pritoka Ercegovačka rijeka (lijeva) i Lovački potok (desna). Slatina je lijeva pritoka Turjenice, desne pritoke Vrbasa.
## Historija
Naziv Slatine se, tokom historije,  više puta mijenjao, jer se nekada zvala Ilidža Slatina i Banja Slatina.

Tokom Drugog svjetskog rata, Lijevče polje, uključujući i Slatinu,  pomagalo je  operacije 14. srednjobosanske udarne brigade širom Srednje Bosne. Bila  je i jedno od perifernih  poprišta borbi za oslobođenje Prnjavora.

## Privreda
Privreda Slatine počiva na turističkoj ponudi. U mjestu je izgrađen luksuzni hotel *Slateks* sa oko 50  soba.

Tu je i tekstilno-industrijsko preduzeće *Slateks*, koji zapošljava oko 200 radnika.

## Kultura
Slatina je šire poznata i po Staroj Crkvi koja se nalazi samo 3-4 -{km}- od centra ovog mjesta. Crkva je od drveta i male veličine pa se u nju smože ući samo u pognutom položaju. Prema prihvaćenoj legendi, crkva je sama od sebe iznikla preko noći, na brdašcetu, tokom osmnlijske vladavine. Tu se tradicijski, svakogBožića i Uskrsa,  okuplja na stotine religioznog i ostalog naroda.

U Slatini je i školu *Holandija*, koju su,  poslije zemljotresa 1969. sagradili Holanđani po kojima je i imenovana.

Svake godine, ljetu se održava manifestacija *Dani jagoda*, koja okuplja stotine mladih koji se takmiče u raznim popularnim disciplinama.

## Stanovništvo

## Vanjske veze

## Reference

## Vanjske veze
Bistrica ob Sotli (općina)

**Općina Bistrica ob Sotli** (slovenski: *Občina Bistrica ob Sotli*) je jedna od **212** slovenskih općina od 1.404 stanovnika., administrativni centar općine je selo Bistrica ob Sotli.
## Geografija
Općina Bistrica ob Sotli prostire se na istoku Slovenije, pored hrvatske granice u slivu rijeke Sutle, na površini od 31.1 km², na kojoj leži 11 naselja.
## Naselja Općine Bistrica ob Sotli
Bistrica ob Sotli, Dekmanca, Črešnjevec ob Bistrici, Hrastje ob Bistrici, Križan Vrh, Kunšperk, Ples, Polje pri Bistrici, Srebrnik, Trebče, Zagaj
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Bistrica ob Sotli
Regija Harari

:*Za glavni grad Zimbabvea v. [[Harare]]*

**Harari narodna nacionalna regionalna država** je jedna od devet etničkih podjela (*[[kililoch]]*) u Etiopiji. Nekada poznata pod nazivom **Regija 13**, kao glavni grad ima Harar. 

## Demografija
Prema procjenama Centralne statističke agencije Etiopije (CSA) iz 2005. godine, Harari ima ukupno 196.000 stanovnika, od čega 100.000 muškaraca i 96.000 žena. 74.000 ili 37,8% su stanovnici ruralnih, a 122.000 ili 62,2% gradskih područja. S procijenjenom površinom od 311,25 kvadratnih kilometara, ova regija ima procijenjenu gustoću od 629,72 stanovnika po kvadratnom kilometru.1

Ove procjene se temelje na popisu stanovništva iz 1994. godine, u kome je popisao 131.139 stanovnika a omjer muškaraca i žena bio 1:1. U doba popisa 76.378 stanovnika je živjelo u gradskim, a 54.761 u ruralnim područjima; to je jedina regija gdje većina stanovništva živi u gradskim područjima.

Etničke grupe u regiji uključuju pripadnike naroda Oromo (52.3%), Amhara (32.6%), Harari (7,1%) i Gurage (3,2%). Harari jezik je službeni jezik države.

Vjerski sastav stanovništva je ukazao da su 60,3% muslimani, 38,2% pravoslavni kršćani, 0,9% protestanti, 0,55 katolici i 0,1% sljedbenici drugih religija.2

## Ekonomija
Etiopska CSA je godine 2005. procijenila da su seljaci Hararija posjedovali ukupno 31.730 goveda (manje od 0,1% ukupnog broja u Etiopiji), 3.440 ovaca (manje od 0,1%), 26.910 koza (0,21%), 6.320 magaraca (0,25%), 31.430 peradi svih vrsta (0,1%) i 670 košnica (manje od 0,1%).3

## Predsjednici Izvršnog odbora

* Haji Gotu 1990-e 
* Abdulahi Idris Ibrahim 199x - septembar 1999.
* Ghazali Mohammed septembar 1999 - september 2000 
* Nuria Abdulahi (predsjednica) September - October 2000 
* Fuad Ibrahim October 2000 - 3.10. 2005
* Murad Abdulhadi (HNL) 3.10. 2005 - danas

(Ovaj popis se temelji na informacijama s Worldstatesmen.org.)

## Povezano
* Hararghe

## Napomene
# CSA 2005 National Statistics, Table B.3.
# FDRE States: Basic Information, Harrari  (accessed 12 March 2006)
# CSA 2005 National Statistics, Tables D.3 - D.5.

## Vanjske veze
* Harar Network
* Regional maps of Ethiopia at UN-OCHA
Bloke (Slovenija)

**Općina Bloke** je jedna općina u Republivi Sloveniji.

## Naselja u općini
Andrejčje, Benete, Bočkovo, Fara, Glina, Godičevo, Gradiško, Hiteno, Hribarjevo, Hudi Vrh, Jeršanovo, Kramplje, Lahovo, Lepi Vrh, Lovranovo, Malni, Metulje, Mramorovo pri Lužarjih, Mramorovo pri Pajkovem, Nemška vas na Blokah, Nova vas, Ograda, Polšeče, Radlek, Ravne na Blokah, Ravnik, Rožanče, Runarsko, Sleme, Strmca, Studenec na Blokah, Studeno na Blokah, Sveta Trojica, Sveti Duh, Škrabče, Škufče, Štorovo, Topol, Ulaka, Velike Bloke, Veliki Vrh, Volčje, Zakraj, Zales, Zavrh

## Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz godine 2001. slovenski je bio maternji jezik za 1532 (97,1%) stanovnika, a hrvatski za njih 15 (1,%). Za 22 (1,4)% stanovnika podaci nisu dostupni.

1189 ili 75,3% stanovnika su katolici.

## Povezano
* Bloška planota

## Vanjske veze

* Bloke stranica općine.
Prekmurje

**Prekmurje** (mađarski *Muravidék,* prekmurski *Prekmürsko,* hrvatski *Prekomurje,* nemački *Übermurgebiet,* češki *Zámuří*) je najistočnija regija Slovenije. Graniči s Mađarskom na sjeveroistoku, Austrijom na sjeverozapadu, Hrvatskom na jugu i slovenskim dijelom Štajerske na jugozapadu.

## Ime

Ime je dobila po rijeci Muri koja je dijeli je od ostatka Slovenije (doslovan prijevod sa slovenskog bio bio *Prekomurje*). Na mađarskom se za tu regiju koristi izraz *Muravidék*.

## Geografija

Regija je ravna na jugu blizu rijeke Mure i njene male pritoke Ledava, a brdovit na sjeveru (Goričko).

Glavni grad regij je Murska Sobota. Ostali gradovi uključuju Lendavu, Dobrovnik, Turnišče, Beltnice i Črenšovce.

## Stanovništvo

Većina stanovništva regije se izjašnjavaju kao Slovenci. U regiji također postoji značajna mađarska manjina, kao i veliki broj Roma.

## Historija

Kroz historiju je ova regija pripadala mnogim državama: Rimskom Carstvu, Kraljevstvu Ostrogota, Kraljevstvo Langobarda, Kraljevstvu Avara, Franačkom carstvu, Balatonskoj kneževini (9. vijek), Kraljevini Mađarskoj (do 1526), Habsburškoj monarhiji (1526-1918), Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca (1918-1929), Jugoslaviji (1929-1991), a od 1991. je dio nezavisne Slovenije.

U rimsko doba, regija je bila dio rimske provincije Panonije. Iako su i prije postojala rana slavenska naselja u regiji, preci današnjih Slovenaca su se iz istočnih Alpa naselili u Prekmurju tek nakon što su Franci porazili Avare za vrijeme vladavine Karla Velikog. U 9. vijeku je ovo područje bilo dio slavenske države poznate kao Balatonska kneževina. Središte države bio je grad Blatnograd u blizini jezera Balaton. U 10. vijeku područje su osvojili Mađari te ga uključili u svoju državu. Regija je bila dio županije Županija Vas unutar mađarskog kraljevstva od 11. vijeka do 1526.

Od 1526. Prekmurje je dio Habsburške monarhije. Godine 1687. je obnovljena Županija Vas, a s malim prekidom od 1849. do 1867, regija joj pripadala sve do 1918. Od 1918. Prekmurje je dio Kraljevine SHS, koja je promijenila ime u Jugoslaviju godine 1929. Od 1918. do 1922. regija je pripadala Mariborskoj županiji, od 1922. do 1929. Mariborskoj oblasti, a između 1929. i 1941. Dravskoj banovini. U drugom svjetskm ratu je okupirana od strane Mađarske između 1941. i 1944, da bi nakon završetka rata postala dio Slovenije, koja je danas jedna od bivših republika Jugoslavije.

## Kuhinja

Regionalni specijalitet prekmurska gibanica.

## Povezano
* Geografija Slovenija
* Međimurje
* Prekmurski jezik
* Republika Prekmurje
Črenšovci

**Črenšovci** (mađarski: *Cserföld*, prekmurski *Črenčovci*) je gradić u Sloveniji od 1 160 stanovnika, on je i administrativni centar Občine Črenšovci na sjeveroistoku Slovenije.
## Geografija
Črenšovci leže u ravnici rijeke Mure, pored magistralne ceste Murska Sobota - Lendava, blizu tromeđe Slovenija - Mađarska - Hrvatska.
## Historija
Črenšovci su kao naselje znani još od 14. vijeka, kao mjesto sa malom skromnom drvenom crkvom. Na njenom mjestu su mještani izgradili kao potpuno novu građevinu od cigle u 18. vijeku. Kad je 1807. osnovana župa, ubrzo je ustanovljeno da je ta crkvica u koju je moglo stati 200 ljudi premala.

Nova crkva sv. Križa podignuta je od 1857. do 1860., na mjestu starije, novac za gradnju dala je uglavnom austrijska država, a zemljište i drvenu građu lokalno vlastelinstvo iz Beltine.
## Poznati sugrađani
* Vilmoš Tkalec (1894.-1950.) lider Republike Prekmurje.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Črenšovci
Dobrovnik

**Dobrovnik** (, ) je naselje i upravno središte istoimene opštine Dobrovnik, koja pripada Pomurskoj regiji u Republici Sloveniji.

Po poslednjem popisu iz 2002. g. naselje Dobrovnik imalo je 933 stanovnika.

Dobrovnik je jedno od središta mađarske nacionalne manjine u Sloveniji.
Općina Lendava

**Općina Lendava** (mađarski *Lendva,* ili *Alsólendva,* prekmurski *Dolenja Lendava,* hrvatski *Donja Lendava*) je jedna od općina u Republici Sloveniji. Općina graniči s Republikom Mađarskon i Republikom Hrvatskom te s općinama: Dobrovnik, Turnišče, Velika Polana i Črenšovci. Kroz nju teče rijeka Ledava.

Lendava je središte mađarske nacionalne manjine u Sloveniji, a u opštinskim ustanovama mađarski jezik je kozvaničan sa slovenačkim.

## Prirodne odlike

**Reljef**: Opština Lendava nalazi se u severoistočnom delu Slovenije. Najistočnija tačka države, ušće reke Lendave u Muru, je na području ove opštine. Opština se prostire u jugoistočnom delu ravničarske i poljoprivredne oblasti Prekomurje.

**Klima**: U opštini vlada umereno kontinentalna klima.
 
**Vode**: Najvažnoji vodotoci u opštini su reke Mura i Lendava. Veća Mura je južna granica opštine i istovremeno granica Slovenije sa Hrvatskom. Rečica Lendava je središnje postavljena u opštini, a pri svom ušću u Muru postaje pogranična ka Mađarskoj, da bi njihovo uće označilo tromeđu tri spomenute države. Svi ostali vodotoci su mali i pritoke su Mure ili Lendave.

## Stanovništvo
Opština Lendava je gusto naseljena.

Opština Lendava je središte mađarske nacionalne manjine u Sloveniji. Ipak, većinsko stanovništvo u opštini su Slovenci sa 5.216 pripadnika (47%), 4.690 pripadnika su Mađari (42%), a ostatak čini mahom romsko stanovništvo. U opštinskoj samoupravi mađarski jezik je u ravnomernom položaju sa slovenačkim.

## Naselja u općini
Banuta, Benica, Brezovec, Dolga vas, Dolgovaške Gorice, Dolina pri Lendavi, Dolnji Lakoš, Čentiba, Gaberje, Genterovci, Gornji Lakoš, Hotiza, Kamovci, Kapca, Kot, **[[Lendava]]**, Lendavske Gorice, Mostje, Petišovci, Pince, Pince-Marof, Radmožanci, Trimlini

## Vanjske veze

* Lendava, uradna stran občine.
* Lendava.net
Velika Polana

**Velika Polana** (mađarski:*Nagypalina*, prekomurski:*Velka Polana,* ili *Völka Polana*) je naselje i središte istoimene općine u sjevernoj Sloveniji. Velika Polana se nalaze u južnom dijelu Prekmurje u blizini granice sa Hrvatskom.

## Stanovištvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine Velika Polana je imala 914 stanovnika.

## Vanjske veze
* Satelitska snimka naselja, plan naselja
Velika Polana (općina)

**Općina Velika Polana** (slo.:**Občina Velika Polana**) je općina u sjeveroistočnoj Sloveniji u pokrajini Prekomurje i statističkoj regiji Pomurje. Središte općine je naselje Velika Polana sa 914 stanovnika.

## Geografija
Općina Velika Polana nalazi se u sjeveroistočnom dijelu Slovenije.

Općina se prostire u južnom dijelu ravničarske i poljoprivredne pokrajine Prekomurje, blizu rijeke Mure.
U općini vlada umjereno kontinentalna klima.

Na području općine nema značajnijih vodotoka, iako se rijeka Mura nalazi svega par kilometara južno od općine. Svi manji vodotoci u općini su u slivu rijeke Mure.

## Naselja u općini
Brezovica, Mala Polana, **[[Velika Polana]]**

## Izvor

## Vanjske veze
* Službena stranica općine
Općina Dobrovnik

Opština **Dobrovnik** (, ) je jedna od opština Pomurske regije u državi Sloveniji. Sedište opštine je istoimeno naselje **[[Dobrovnik]]**.

Opština Dobrovnik je jedna od opština sa mađarskom nacionalnom manjinom u Sloveniji, a u opštinskim ustanovama mađarski jezik je kozvaničan sa slovenačkim.

## Prirodne odlike

**Reljef**: Opština Dobrovnik nalazi se u severoistočnom delu Slovenije. Opština se prostire u istočnom delu ravničarske i poljoprivredne oblasti Prekomurje, dok krajnji severni deo opštine zahvata podnožje pobrežja Goričko.

**Klima**: U opštini vlada umereno kontinentalna klima.
 
**Vode**: Najvažniji vodotok u opštini su rečica Lendava, koja je središnje postavljena u opštini. Svi ostali vodotoci su mali i njene pritoke. U opštini postoji i veštačko Bukovniško jezero.

## Stanovništvo
Opština Dobrovnik je retko naseljena.

Opština Dobrovnik je jedna od 3 opštine sa mađarskim stanovništvom u Sloveniji. Većinsko stanovništvo u opštini su Mađari sa 725 pripadnika (55,5%), Slovenci broje 511 pripadnika (39,1%), a ostatak čini mahom romsko stanovništvo. U opštinskoj samoupravi mađarski jezik je u ravnomernom položaju sa slovenačkim.

## Naselja opštine

## Povezano
* Dobrovnik

## Vanjske veze

* Zvanična stranica opštine Dobrovnik (na slovenačkom i mađarskom jeziku)
IMDb

**Internet Movie Database (IMDb)** je baza podataka filmova, televizijskih serija, video produkcija i video igara kao i osoba koje su na tim projektima djelovale. Aktuelno postoje podaci za više od 457.000 filmskih produkcija svih vrsta i preko 1.800.000 osoba (glumaca, režisera, itd.). Upotreba je uglavnom besplatna. IMDbPro.com nudi uz novčanu naknadu mnoge dodatne informacije.

U bazi podataka se nalazi najveći broj svih kino i televizijskih filmova od samih početaka razvoja kinematografije. Drugačije nego kod drugih projekata arhivirane su i pornografske produkcije. Nedostajale informacije mogu posjetioci da dodaju (nakon što su se registrirali).

Filmovi mogu biti ocjenjeni i komentirani. Na taj način stvaraju se liste 250 najboljih i 100 najlošijih filmova.

## Historija nastanka
Nastanak IMDb baze podataka potiče iz newsgrupe (Newsgroup) rec.arts.movies. Još prije 1990. godine posjetioci te grupe počeli su praviti liste sa filmovima, glumacima, režiserima, itd. i redovno ih objavljivali. Već u oktobru 1990. godine bilo je oko 23.000 podataka koje je Col Needham uz pomoć nekoliko programa ubacio u prvu datoteku – Internet Movie Database: Episode I – The Text-Only Unix Version. Taj sistem se ne može porediti sa današnjim. Da bi se datoteka mogla koristiti, morao se cjeli program kopirati na lični računar.

Datoteka je 1993. godine postala biti dostupna i preko e-maila. Kratko nakon toga, još prije nastanka prvog internet pretraživača (webbrowser) NSCA Mosaic, realizirana je i prva internet verzija.

Stalno rastući broj posjetilaca i podataka doveo je 1996. godine, uz velike kritike i debate, do pretvaranja tog projekta u jednu firmu.
Vlasnici firme su bili isti oni koji su i do tada na tom projektu (uglavnom pored škole i posla) radili.

Do 1998. godine se veličina datoteke, za razliku prema 1996. godini udvostručila.
Nakon nekoliko odbijenih ponuda za prodaju datoteke, vlasnici firme su se odlučili cijeli projekat internet knjižari Amazon.com prodati.

Korjeni IMDb su i danas još prepoznatljivi. Datoteke živi večinskim djelom od dobrovoljnog rada svojih posjetilaca.

## Reference

## Vanjske veze
* IMDb.com 
* IMDbPro.com 
* IMDb.de
Rožaje

**Rožaje** je gradić i opština na krajnjem sjeveroistoku Crne Gore. Rožaje pripada crnogorskm dijelu Sandžaka. Prema popisu iz 2003. bilo je 9.121 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 9.033 stanovnika).

## Historija
Gradić smješten u kotlini na 1006 metara nadmorske visine, ispresjecan je rijekom Ibar, bistrim izvorima i brzim potocima bogatim ribom. Pored prelijepih i pomalo divljih planina koje ga okružuju na jugu ga čuva visoka Hajla. Priroda je izdašno nagradila ovaj kraj na sjeveroistoku Crne Gore, te nije ni čudo što je bio dobro poznat još narodima iz daleke prošlosti, ilirskim i keltskim plemenima, Slovenima. Za vrijeme turske vladavine Rožajama je pripadao i dio Bihora, Pešteri i novopazarske oblasti. Bogatstvo koje su stekli ovdašnji trgovci u drugoj polovini 19. vijeka iskazano je i u izreci da Carigrad izgori Rožaje bi ga podiglo.

Pod sadašnjim imenom spominje se 1585.godine, a postoje dvije priče o njegovom nastanku. Prema jednoj, vezuje se za dva krečnjačka stuba u obliku rogova, nedaleko od Ganića kule. Po drugoj dobilo je ime zato što je nekada bilo centar trgovine rogatom stokom.

Varošica se razvijala oko dva jezgra – starijeg pored tvrđave koja više ne postoji, i mlađeg oko Ganića kule podignute 1797. godine. Interesantno je da je najznačajniji spomenik do prije trideset godina služio kao stambeni objekat. Ono što bez ikakvog izgovora morate probati ako vas put nanese u Rožaje jesu specijaliteti domaće kuhinje. Duž uskih ulica  nanizane su porodične radnje koje održavaju stare zanate po kojima je kraj takođe nadaleko čuven. Ćilimi, tkane i vezene marame, gusle, kolijevke i vretena spadaju u remek-dela narodne umetnosti.

## Stanovništvo
Rožaje je administrativni centar opštine Rožaje, koja je 2003. imala 22.693 stanovnika, dok je sam grad tada imao 9.121 stanovnika.

### Grad
Prema popisu iz 1981. godine u gradu je živelo 7.336, 1991. godine - 9.033 i 2003. godine - 9.121

U naselju Rožaje živi 6.019 punoljetnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 30,1 godina (29,5 kod muškaraca i 30,7 kod žena). U naselju ima 2.114 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 4,31.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Bošnjacima (prema popisu iz 2003. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

## Saobraćaj
Rožaje je smješteno na glavnom putu između Crne Gore i Metohije, a povezan je i sa Novim Pazarom.

## Galerija

Datoteka:Rozaje City hall.JPG|Sjedište opštine Rožaje
Datoteka:Rozaje mosque Sultan Murat II.JPG|Džamija sultana Murata II
Datoteka:Rozaje Ibar.JPG|Ibar kroz Rožaje
Datoteka:Rozaje Hotel.JPG|Hotel u Rožajama
Datoteka:GANICA KULA.jpg|undefined
Datoteka:ZLATNA PAHULJA.JPG|Festival Zlatna Pahulja


## Reference

## Vanjske veze

* Opština Rožaje
* Rožaje na Visit-Montenegro.com 
* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Kriminologija

**Kriminologija** ("Crimen" latinski=zločin "logos" grčki=nauka) uopćeno je sintetička i samostalna nauka koja se bavi izučavanjem kriminaliteta kao društvene pojave, odnosno nauka koja izučava oblike ponašanja koji su inkriminisani i sankcionisani pozitivnim pravom u datom društvu.

Dva osnovna područja ove nauke su kriminalna etiologija, koja se bavi izučavanjem uzroka kriminaliteta i kriminalna fenomenologija, koja proučava pojavne oblike krivičnih djela. 
Kriminologija se prilikom proučavanja problema kriminaliteta, kao i druge nauke koristi različitim metodama, ali dvije osnovne metode su metod proučavanja individualnih slučajeva i metod proučavanja kriminaliteta kao masovne pojave.

## Historijski razvoj kriminologije
I prije nego se konstituisala kao samostalna nauka kriminološka problematika obrađivana je od strane raznih drugih nauka kao što su psihologija, filozofija, krivično pravo i drugih srodnih nauka. Problem i etiologiju su obrađivali i grčki mislioci Aristotel i Platon.
 
Međutim, kriminologija svoje ime prvi put dobija tek u 19. stoljeću. Naime, pojam kriminologije prvi put je upotrebljen od strane francuskog antropologa Paul Topinard u njegovom djelu "Antropologie". Italijanski pravnik, jedan od začetnika italijanske antropološke škole, Raffaele Garofalo preuzima pojam kriminologije i svom djelu daje naziv "Kriminologija". 
U početku razvoja kriminologije njen glavni zadatak je bio izučavanje ličnosti delikventa. Tek kasnije se počela više obraćati pažnja i na samo krivično djelo. Ove dvije pojave izučavane su sa različitih aspekata: biološkog, psihološkog,sociološkog i psihopatološkog što je dovelo do razvoja različitih kriminoloških disciplina kao što su: kriminalna antropologija, kriminalna psihologija, kriminalna biologija i druge.

## Historijski razvoj kriminološke misli
U svom razvoju, kriminološka misao je prošla kroz tri glavne etape. Prva etapa obuhvata vremensko razdoblje u kome kriminologiji predhode filozofska i humanistička razmišljanja o kriminalitetu. Druga etapa nastaje u periodu francuske revolucije dok treća etapa počinje u posljednjoj trećini 20 stoljeća.

## Kriminološke škole
Postoji nekoliko pravaca u historijskom razvoju kriminologije i kriminološke misli. Neke od škola su: 
* Klasična škola
* Pozitivistička škola 
* Sociološka škola 
* Čikaška škola

## Povezano
* Viktimologija
Kriminalistika

**Kriminalistika** je nauka koja se bavi proučavanjem, usavršavanjem i primjenom onih naučnih metoda kao i sredstava koja su najpogodnija za otkrivanje, krivičnih djela, pronalaženje počinilaca krivičnih djela, obezbjeđivanje dokaza, fiksiranje dokaza. Kriminalistika ima takođe i zadatak sprečavanje učinjenja krivičnih djela.

Kriminalistika se dijeli na tri velike grane:
* kriminalistička taktika
* kriminalistička tehnika
* kriminalistička metodika
 
## Kriminalističke tehnike
Podjela kriminalističkih tehnika:
* Ispitivanje i vještačenje dokumenata
* Kriminalistička registracija
* Kriminalistička fotografija
* Traseologija
* Kriminalistička balistika
* Kriminalistička identifikacija lica i predmeta
* Operativan tehnika
* Istražna tehnika
Epistemologija

**Teorija saznanja** (takođe **epistemologija** ili **gnoseologija**) je oblast filozofije koja istražuje mogućnosti, korene nastanka i krajnje domete ljudskog saznanja. Iako pokušaji razvoja odgovarajuće teorije saznanja potiču još iz Antike i Platonove filozofije, epistemologija je zvanično počela da dominira Zapadnom filozofskom mišlju tek od Dekarta i Loka, kao posledica rasprava između racionalista i empirista o važnosti koncepata »a priori« i »a posteriori« prilikom sticanja saznanja o nečemu. Savremeni postmoderni mislioci, uključujući mnoge feminističke filozofe, su postavili, ili predložili kontekstualizaciju saznanja kao deo intersubjektivnog procesa.

## Istorija epistemologije
Epistemologija se oduvjek vrtila oko pitanja koja se tiču prirode, obuhvatnosti, izvora i ispravnosti saznanja. Tokom istorije filozofije, pojedini filozofi su se koncentrisali na jedno ili dva od tih pitanja i isključivali ostala. Rijetko koji filozof je u svom djelu obuhvatio svako od njih. Centralna pitanja epistemologije su:
* (1) Šta je saznanje - koja je to korektna analiza ili definicija koncepta saznanje?
* (2) Šta sve obuhvata naše saznanje - od kojih sve stvari potiče naše saznanje?
* (3) Koji su to izvori saznanja - na koji način je stečeno određeno saznanje?
* (4) Postoji li iskonsko saznanje?

Prvo pitanje je postalo predmet interesovanja filozofa od polovine dvadesetog vijeka, ali je takođe razmatrano do određene granice u antičko doba. Drugom pitanju je prvi pažnju posvetio Platon. Sa nekoliko prekida drugo pitanje je prisutno kroz istoriju filozofije sve do danas. Treće pitanje je takođe imalo istaknuto mjesto u antičkoj filozofiji, ali je takođe činilo centralnu okosnicu epistemoloških diskusija u srednjovjekovnom i ranom modernom periodu. Četvrto pitanje proizlazi iz skepticizma, i predstavlja temu koja je takođe predmet epistemoloških diskusija počev od antičke filozofije pa sve do danas, iako postoje periodi u kojima su preokupacije skeptika bile ignorisane.

Pokušaji davanja odgovora na ova pitanja kroz istoriju filozofije, neminovno su doveli do pojave dodatnih, više prirodnijih pitanja. Glavno od tih dodatnih pitanja je slijedeće:
* (5) Šta je to opravdano vjerovanje - pod kojim uslovima se određeno vjerovanje može smatrati opravdanim?

U istoriji filozofije filozofi su se tek sporadično zanimali za ovo posljednje pitanje, ipak ono postaje od krucijalne važnosti za mnoge filozofe dvadesetog vijeka.

## Epsitemološki pravci

Epsitemološki pravci (saznajni) se razlikuju u zavisnosti od izvora saznanja. Tu spadaju
* racionalizam
* iracionalizam
* empirizam
* senzualizam
* kriticizam
* intuicionizam
* dogmatizam
* skepticizam

## Povezano
* Filozofija
* Saznanje

## Vanjske veze
*
Kazneno djelo

**Kazneno** odnosno **krivično djelo** je takvo ponašanje čovjeka kojim se povređuju vrednote koje predstavljaju temelje društva, bez kojih društvo ne bi moglo opstati ili bi bila ugrožena njegova sigurnost (tzv. naročito vrijedna pravna dobra). 

Za materijalni pojam kaznenog djela potrebna je i određena kvaliteta ljudske radnje. Neke vrijednosti štite se prijetnjom kazne od svih vrsta napada, ali kod mnogih to nije potrebno ako se njihova zaštita postiže u dovoljnoj mjeri u drugim granama prava. Kazna kao odgovor za kazneno djelo najteža je sankcija koju pravo poznaje i zato se smije primjenjivati samo ako se zaštita pravnog dobra ne može postići na drugi, blaži način.

Kaznena djela propisana su kaznenim pravom.
Doksografija

**Doksografija** (grč. δόξα = "mišljenje, stanovište" + γράφω = "pisati, opisivati") je termin koji se upotrebljava za dela antičkih istoričara koji opisuju mišljenja i stanovišta ranijih filozofa i naučnika. Ovaj je termin prvi put upotrebio Hermann Diels. Premda doksografija ne predstavlja posebnu naučnu ili filološku disciplinu, njen značaj je veoma veliki.

## Antička filozofija
Ogroman broj antičkih filozofskih dela vremenom je izgubljen, tako da ponekad sve što o njima znamo potiče iz doksografskih zapisa kasnijih pisaca. Među najpoznatijim "doksografima" su i Aristotel, Platon i Diogen Laertije, od koga je sačuvano monumentalno delo *[[Životi i mišljenja znamenitih filozofa]]*. Zahvaljujući njima mi možemo steći makar najosnovniju predstavu o filozofskim ispitivanjima i gledištima presokratskih filozofa kao što su, na primer, Tales iz Mileta, Anaksimandar, Empedokle, Zenon iz Eleje i mnogi drugi. 

## Islamska doksografija
Islamska doksografija označava neku zbirku teozofskih dela (kao što je, na primer, Kitab al-Maqalat koji je sastavio Abu Mansur Al Maturidi) u vezi s odstupanjima od zvaničnog učenja na koja se nailazi u raznim islamskim pravcima.

## Vanjske veze
* Doxography of Ancient Philosophy at Stanford Encyclopedia of Philosophy.
Dijagnostika

**Dijagnostika** (dijagnoza, *διαγνοσισ*, grč.) je postupak kojim se definira bolest ili patološko stanje, odnosno proces koji vodi do dijagnoze bolesti. U tom procesu liječnik se rukovodi simptomima i znakovima bolesti. Pod simptomima se podrazumijevaju tegobe koje sam bolesnik primjećuje, dok znakove bolesti liječnik uočava na pacijentu.

Proces dijagnostike se sastoji od:
* anamneze,
* fizikalnog pregleda i
* ostalih dijagnostičkih metoda.

## Anamneza

Anamneza (grč. *mnesis* – sjećanje) je ciljani razgovor, kojim liječnik iz pacijentovog iskaza saznaje ono što je bitno za postavljanje dijagnoze. Anamneza se sastoji iz:
* *Anamnesis morbi* (lat. *morbus* – bolest) - zapažanja samog pacijenta od trenutka kada je bolest počela da ga muči do trenutka pregleda;
* *Anamnesis familliae* (obiteljska povijest bolesti) bolesti od kojih su bolovali članovi obitelji bolesnika;
* *Anamnesis vitae* (lat. *vita*) - život) - sjećanje na druge bolesti od kojih je bolesnik bolovao ili eventualno još boluje u životu.
 
Nekad zbog prirode bolesti nije moguća komunikacija sa bolesnikom (nesvijest, malodobnost, duševne bolesti itd), pa se anamneza uzima od trećeg lica (rodbina, staratelj) i tako uzeta anamneza se zove heteroanamneza (grč. *heteros* - drugi).

## Fizikalni pregled
Fizikalni pregled je prikupljanje informacija o stanju zdravlja bolesnika čulima liječnika. Prilikom fizikalnog pregleda koriste se samo najosnovniji medicinski instrumenti: fonendoskop, manometar, neurološki čekić, stetoskop, povećalo itd.

Načini fizikalnog pregleda su:
* *[[inspekcija]]* - pregled gledanjem;
* *[[auskultacija]]* – slušanje, osluškivanje;
* *[[perkusija]]* - lupkanje. Lupkanjem određenih dijelova tijela bolesnika proizvode se različiti zvukovi ili pokreti tijela na osnovu kojih se donosi određeni zaključak;
* *[[palpacija]]* - pipanje.

Ovo su osnovne metode. Postoji čitava paleta kombiniranih metoda i „trikova“ zbog kojih, i pored napredovanja nauke i tehnike, fizikalni pregled liječnika i dalje čini osnovnu dijagnostičku metodu. Iako se u literaturi ne navodi kao posebna metoda, čulo mirisa je itekako važno u postavljanju dijagnoze. Neki liječnici smatraju da je intuicija poseban oblik mišljenja koji se stiče iskustvom i koji dovodi do dijagnoze bez jasnog uzročno posljedičnog niza u misaonom procesu.

## Ostale dijagnostičke metode
Ostale dijagnostičke metode počinju dobijati na značaju u 20. stoljeću, naglim razvojem kemije, fizike i tehničkih nauka, i danas predstavljaju neodvojivi dio procesa dijagnostike većine bolesti i patoloških stanja. Primjeri:
* biokemijske analize
* histopatološka dijagnostika
* mikrobiološka dijagnostika
* genetička dijagnostika
* rentgenska dijagnostika
* primjena radioizotopa
* nuklearna magnetna rezonanca
* elektrokardiografija, elektroencefalografija, elektromiografija
* endoskopija i sl.
Etiologija

**Etiologija** u najširem smislu označava ispitivanje o uzrocima određenih pojava. Ovaj termin, koji potiče od grčkih riječi αἰτία (= uzrok) i λόγος (= riječ, govor, znanost), koristi se u filozofiji, fizici, psihologiji, biologiji i drugim znanostima da bi se označilo istraživanje uzroka pojedinih pojava, odnosno istraživanje o tome zašto dolazi do nekih pojava te zašto se one događaju na upravo takav način.

## Medicina
U užem smislu predstavlja granu medicine koja se bavi uzrocima pojedinih bolesti, kako bi se što lakše utvrdio njen pravi izvor i olakšalo liječenje. U tu svrhu se, uz anamnezu koriste i razne kliničke i laboratorijske dijagnostičke metode, a u naučnom ispitivanju eksperimentalni radovi.
S

Faktori koji utječu na razvoj bolesti nazivaju se etiološkim faktorima. Oni mogu biti:
* naslijeđe (hereditarni faktori);
* konstitucija (ustrojstvo organizma);
* razni fizikalni faktori (klima, vlaga, termički efekti, povrede);
* kemijski agensi 
* zarazne klice
* način ishrane
* starenje itd.

Ukoliko je poznata etiologija bolesti, provodi se etiološka ili kauzalna terapija, kojoj je cilj otklanjanje uzroka bolesti. Ukoliko uzrok bolesti nije poznat, provodi se simptomatska terapija.

Etiologija je prilično važna i za preventivnu medicinu.

## Historija
* U kritičkom proučavanju Biblije etiologije pružaju objašnjenja upotrebljenih imena. Na primjer, priča o Lotovoj ženi u *Postanku* 19 (posebmo 29) objašnjava zašto se u području Mrtvog mora nalaze stubovi soli.
* **Etiološki mit** je mit koji za cilj ima da objasni neko ime ili da pruži mitsku povijest nekog grada ili porodice. Na primjer, ime Delfi i njegovo glavno božanstvo, Apolon Delfski objašnjavaju se u homerskoj himni koja govori o tome kako je Apolon prenio stanovnike Krita preko mora, da bi ih učinio svojim sveštenicima, uzevši oblik delfina. Premda između riječi "Delfi" i "delfin" zaista postoji etimološka veza, mnogi etiološki mitovi zasnovani su na narodnoj etimologiji (na primjer, termin Amazonke, koji su Grci izvlačili iz a + mazos = "bez dojke", premda je zapravo ta riječ srodna sa persijskim korjenom *ha-mazan- koji znači "ratnik"). U Vergilijevoj *[[Eneida|Eneidi]]* mnogi gradovi dobili su svoje mitske istorije, ali još je važnije to što je u tom delu tada vladajuća julijevska dinastija povezana s mitskim herojem Enejom, i to preko njegovog sina Askanija, čije je drugo ime bilo *Iulus* (= Jul).
Anamneza

**Anamneza** je izraz koji se koristi kao:
* anamneza (filozofija) - razumska spoznaja kao prepoznavanje;
* anamneza (medicina) - odnosno historija bolesti.
Kosmogonija

**Kosmogonija** je naziv za svaku teoriju o nastanku ili poreklu kosmosa ili za mit o nastanku celopkupne stvarnosti. Ovaj termin potiče od grčkih reči κόσμος (= svet) i γόνος (= poreklo, od γίγνομαι = roditi se). U užem kontekstu astronomije i nauke o svemiru, ovaj se termin odnosi na teorije o nastanku Sunčevog sistema.

Kosmogonija se razlikuje od kosmologije, koja se bavi proučavanjem celokupnog kosmosa u njegovom kontinuiranom trajanju i koja tehnički ne zahteva spoznaju o tome kako je kosmos nastao. Ipak, ponekada postoji zabuna oko upotrebe ova dva termina: na primer, kosmološki argument koji teologija nudi kao dokaz postojanja boga zapravo je povezan sa kosmogonijskim, a ne kosmološkim konceptima. U praksi, međutim, postoji jasna naučna razlika između kosmogonijskih i kosmoloških koncepata. Fizička kosmologija je nauka koja nastoji objasniti sva zapažanja koja su važna za razvoj i svojstva svemira kao celina. Pitanja kao, na primer, zašto se svemir ponaša na određeni način fizičari i kosmolozi su odbacili kao nenaučna, premda takve spekulacije za polaznu tačku uzimaju različita gledišta, od kojih neka predstavljaju ekstrapolaciju naučnih teorija u pravcu njihove primene na filozofske ili religijske ideje.

Nastojanja da se stvori jedna naturalistička kosmogonija naišla su na dva različita ograničenja. Prvo je vezano za filozofiju nauke i epistemološka ograničenja same nauke, posebno s obzirom na nedoumicu da li se naučno ispitivanje može baviti takvim pitanjima kao što je "zašto" svemir postoji. Drugo ograničenje više pragmatično: ne postoji, naime, neki fizički uzor koji bi mogao objasniti najranije trenutke postojanja svemira (Planckovo vreme) zbog nepostojanja jedne konzistentne teorije kvantne gravitacije. Kosmogonija pomaže Mitu o stvaranju svijeta oko " Kineske Mitologije ".