Kemalizam

**Kemalizam** je opći naziv za ideologiju Kemala Atatürka s kojom je vođa turske republikanske revolucije osvojio Tursku i kroz radikalne reforme vladao od 1922. do 1938. Na turskom se obilježava rječju *Kemalizm* iliti *Atatürkçülük* ili još *Atatürkçü düşünce* (Ataturkova ideologija).
Atatürk je 1923. osnovao stranku C.H.P., koja će biti glavni nosilac njegove ideologije i uostalom glavna stranka u Republici Turskoj do dolaska na vlasti Adnana Menderesa u maju 1950. Poslije smrti Atatürka, vodstvo stranke je preuzeo İsmet İnönü, dok u prvim godinama partije važnu ulogu su imali Celal Bayar, Refik Saydam pa sporedno i književnik Yakup Kadri.
Zanimljiva osobina Kemalizma je to što je u prvoj polovici 20. vijeka imao radikalan i revolucionaran postupak a istovremeno je sakupio u jednoj ideologiji više osobina što su u to vrijeme bile suprotne i proturiječne. Atatürkova teorija je istovremeno bila usmjerena narodu, skupštinskoj vlasti, kultu nacije, kultu državnog aparata i socijalnoj pravdi, što čini tursko iskustvo zaseban i zanimljiv slučaj kada bismo proučavali 20. stoljeće.
Načela kemalizam su sažeta u takozvanoj teoriji ***šest strijela*** (*Altı Ok*):
* Republikanstvo (*cumhuriyetçilik*): novi državni okvir umjesto monarhije (*[[sultanat]]a*) i centralnosti Osmanske dinastije. Kemalistički republikanizam je tip ustavne republike, u kojoj se biraju predstavnici naroda, te oni moraju vladati u skladu s postojećim ustavnim zakonom koji ograničava vlast nad građanima;
* Populizam (*halkçılık*): socijalna revolucija putem koje politička moć prelazi u ruke građana. Atatürk teorizira društveno–ekonomsku transformaciju mada on odbacuje klasni sukob (usp. Marksizam) i kolektivizam (usp. Komunizam). Kemalistički populizam vjeruje da je nacionalni identitet iznad svega dakle socijalna revolucija se ostvaruje u klasnoj suradnji, u nacionalnom jedinstvu i u principu solidarnosti;
* Laicizam (*laiklik*): princip po kojem je Turska laična republika, odnosno država koja odbija svako vjersko uplitanje u političkim odlukama. Osmansko carstvo je bilo islamska država, uglavnom po liniji sunizma i sufizma, i u kojoj je poglavar bio na položaju halife (od 1519. sa sultanom Selimom). Atatürk je se dosta oslanjao na principe francuskog i švicarskog sustava, stoga je 1924. ukinuo stoljetni kalifat i ostranio vjerske figure (na pr. Šejh-ul-islam) koje su za vrijeme sultana donosile odluke (odnosno uvjetne savijete) na polju zakona i prava, obrazovanja, etike. Te figure su prešle pod kontrolom državnih ministarstava, na pr. ministarstva kulture ili sl.;
* Revolucija (*inkılapçılık*): potreba za obnovi, što znači zamjena tradicionalnih ustanova i pojmova sa modernim. Atatürk je zagovarao temeljnu društvenu promjenu kroz revoluciju, dakle njegov pojam reforme isključuje ikakav kompromis sa starim poredom, reforma je oblikovanje iznova; 
* Nacionalizam (*milliyetçilik*): krajnji cilj ostaje stvaranje nacionalne države od ostataka više–religijskog i multi–etničkog Osmanskog carstva. Atatürkov nacionalizam potječe iz teorije društvenog ugovora (usp. Rousseau), posebice iz građanskog nacionalističkog principa;
* Statizam ili centralnost države (*devletçilik*): Atatürk je smatrao da potpuna modernizacija Turske ovisi o gospodarskom i tehnološkom razvoju, stoga on je državu tumačio kao uređaj koji regulira opće ekonomske djelatnosti u zemlji i podržava ona značajna područija kojima privatna poduzeća nisu bila sklona.