open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tiroaritenoidni mišić

**Tiroaritenoidni mišić** () je parni mišić grkljana, koji je lokalizovan iza njegovih tiroidnih hrskavica. To je najdeblji i najširi član grkljanske muskulature i kod čoveka je veoma složen. S obzirom na strukturu i raspored vlakana, na njemu se razlikuju dva dela: *spoljašnji* i *unutrašnji*. U sastav spoljašnjeg dela ulaze i vlakna tiroepiglotičnog mišića, dok unutrašnja vlakna izgrađuju vokalni mišić smešten u glasnim žicama.

Tiroaritenoidni mišić se pripaja na uglu tiroidne hrskavice grkljana i odatle se prostire unazad, upolje i naviše do prednje-spoljašnje strane aritenoidne i bočne ivice epiglotične hrskavice (spoljašnja vlakna) i do vokalnog nastavka aritenoidne hrskavice (unutrašnja vlakna).

Inervacija se ostvaruje preko motornih vlakana vagusnog živca, a osnovna uloga mišića je rotacija aritenoidne hrskavice i vokalnih nastavaka što ima za posledicu primicanje glasnih žica.

## Literatura

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Poprečni aritenoidni mišić

**Poprečni aritenoidni mišić** () je mali neparni mišić grkljana, koji se sastoji od poprečnih vlakana postavljenih preko zadnjih strana aritenoidnih grkljanskih hrskavica.

Mišić se pripaja samo na aritenoidnim hrskavicama, i to njihovim zadnjim stranama i spoljašnjim ivicama.

Inervisan je od strane motornih vlakana vagusnog nerva, koji u mišić dospevaju preko donjeg grkljanskog živca. Zajedno sa kosim aritenoidnim mišićem, on deluje kao primicač glasnih žica i učestvuje u govoru i pevanju.

## Literatura

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Kosi aritenoidni mišić

**Kosi aritenoidni mišić** () je parni mišić grkljana, koji je smešten na njegovoj zadnjoj strani (iza poprečnog aritenoidnog mišića). To je tanki mišić, koji se u predelu srednje linije grkljana ukršta sa vlaknima istoimenog mišića suprotne strane, a nakon toga se prostire naviše i unapred, i ulazi u sastav ariepiglotičnog mišića.

Pripoji su na mišićnom nastavku aritenoidne grkljanske hrskavice i na vrhu istoimene hrskavice suprotne strane.

Mišić inerviše živac lutalac, preko donjeg grkljanskog nerva. Osnovna funkcija mu se ogleda u međusobnom približavanju desne i leve aritenoidne hrskavice i primicanju glasnih žica što je značajno tokom govora i pevanja.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Spoljašnji krikoaritenoidni mišić

**Spoljašnji krikoaritenoidni mišić** () je parni mišić grkljana, koji se nalazi iza ploče njegove tiroidne hrskavice. Pripaja se na zadnjem delu luka krikoidne hrskavice i na spoljašnjoj strani mišićnog nastavka aritenoidne hrskavice grkljana.

Mišić je inervisan preko donjeg grkljanskog nerva, koji se odvaja od vagusnog živca. Dejstvo mu se ogleda u obrtanju aritenoidne hrskavice ka unutra i približavanju glasnih žica, što dovodi do sužavanja međuglasničke pukotine (prostora između glasnih žica). Po svom dejstvu ovaj mišić je antagonista zadnjem krikoaritenoidnom mišiću.

## Literatura

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Krikotiroidni mišić

**Krikotiroidni mišić** () je parni mišić smešten na prednjoj strani grkljana, koji zajedno sa vokalnim mišićem čini grupu zatezača glasnih žica. Pripaja se na spoljašnjoj površini krikoidne hrskavice grkljana i donjoj ivici njegove tiroidne hrskavice.

Mišić je inervisan od strane motornih vlakana vagusnog živca, koja u njega dospevaju preko gornjeg grkljanskog nerva i njegove spoljašnje grane. Osnovna funkcija mu se ogleda u indirektnom zatezanju glasnih žica. Naime, krikotiroidni mišić svojom kontrakcijom približava prednje i odmiče zadnje krajeve krikoidne i tiroidne hrskavice, što dovodi do pomeranja aritenoidnih grkljanskih hrskavica i posledičnog zatezanja glasnih žica.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

[sr:Крикотироидни мишић]
Plućno arterijsko stablo

**Plućno arterijsko stablo** () je krvni sud malog krvotoka, koji prenosi krv bogatu ugljen dioksidom (vensku krv) iz srca u pluća, gde se ona okisduje. To je jedina arterija (zajedno sa levom i desnom plućnom arterijom), koja prenosi vensku krv.

## Osobine

Plućno arterijsko stablo počinje u desnoj komori srca, koja je u ovom delu levkasto proširena u arterijsku kupu (). Između plućnog stabla i desne komore nalazi se plućni zalistak.

To je kratak,ali širok krvni sud dužine 4–5&nbsp;cm i širine oko 3&nbsp;cm. Najvećim delom leži u srčanoj maramici (oko 2/3). Plućno arterijsko stablo ide nagore i pozadi prema račvi dušnika. U početku se nalazi ispred korena aorte, a zatim ukršta sa zadnje strane levu stranu ushodne aorte i podlači se kroz luk aorte.

Plućno arterijsko stablo se završava račvom, kojom je podeljena na levu i desnu plućnu arteriju. Ova račva nalazi se ispod luka aorte i ispred račve dušnika.

## Odnosi

Plućno arterijsko stablo projektuje se u nivou spoja 2. rebra sa grudnom kosti sa leve strana. Ovde je i mesto auskultacije plućnog zalistka. Ispod ove arterije nalazi se timus (kod odraslih masno tkivo timusa). Sa desne strane nalazi se ushodna aorta, dok leva strana dodiruje levi uvasti nastavak srca.

Završne grane su leva i desna plućna arterija, koje se pružaju do korena odgovarajućeg plućnog krila.

## Desna plućna arterija

**Desna plućna arterija** () je grana plućnog aterijskog stabla dugačka oko 5–6&nbsp;cm i široka 20–25&nbsp;mm. Prolazi skoro horizontalno od račve plućnog stabla do korena desnog plućnog krila. Ispred nje je luk aorte, a iza je glavni desni bronh (dušnica). Pre plućnog korena obično se deli na 2 manje završne grane. Završne grane nazivaju se režanjske grane i snabdevaju određena režnjeve desnog plućnog krila.

## Leva plućna arterija

**Leva plućna arterija** () je grana plućnog arterijskog stabla koja se proteže od račve ovog stabla do korena levog plućnog krila. Nešto je kraća od desne. Ona je kratkom arterijsjom vezom (ligamentum arteriozum) povezana sa aortnim lukom (što igra ulogu u fetalnoj cirkulaciji). Leva plućna arterija se nalazi i ipred i iznad levog glavnog bronha (dušnice). Ova arterija prolazi ispred grudne aorte. Njene završne grane su takođe režanjske arterije koje snabdevaju krvlju odeređene režnjeve levog plućnog krila.

## Poremećaji

* Plućna hipertenzija
* Insuficijencija plućnog zalistka
* Stenoza plućnog zalistka
* Plućna embolija
* Duktus arteriozus

## Povezano

* Desna komora srca
* Levo plućno krilo
* Desno plućno krilo
* Mali krvotok

## Vanjske veze

* Grejeva anatomija  
* Bolest srca i krvnih sudova 

## Literatura

* Dr Dragoslav Bogdanović *Anatomija grudnog koša* Savremena administracija
Vokalni mišić

**Vokalni** ili **glasni mišić** () je mali parni mišić grkljana, koji neki autori opisuju i kao deo tiroaritenoidnog mišića. Sastoji se od horizontalnih vlakana smeštenih u glasnoj žici ().

Mišić se pripaja na zadnjoj strani tiroidne hrskavice grkljana, na vlaknima tiroaritenoidnog mišića i na vokalnom nastavku i ovalnoj jamici prednje-spoljašnje strane aritenoidne grkljanske hrskavice.

Inervisan je od strane motornih vlakana vagusnog živca, koja u njega dospevaju preko donjeg grkljanskog nerva. Osnovna uloga mu je zatezanje i skraćivanje odgovarajuće glasne žice, kao i povećavanje njene debljine što je značajno sa aspekta fonacije.

## Literatura

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Trubno-ždrelni mišić

**Trubno-ždrelni** ili **salpingofaringealni mišić** () je mali mišićni snop koji ulazi u sastav nepčano-ždrelnog mišića, ali ga neki autori opisuju i kao zaseban mišić. Prostire se od hrskavičavog dela slušne trube do palatofaringealnog mišića.

U njegovoj inervaciji učestvuje živac lutalac, koji se nalazi u sklopu ždrelnog spleta. Osnovna funkcija trubno-ždrelnog mišića je podizanje istoimenog sluzokožnog nabora na bočnom zidu ždrela tokom akta gutanja.

## Literatura

* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Mišić srednji konstriktor ždrela

**Mišić srednji konstriktor ždrela** () je parni trouglasti mišić, koji pripada površinskoj muskulaturi ždrela. Svojim gornjim vlaknima on prekriva deo gornjeg konstriktora ždrela, dok mu je donji deo sakriven ispod vlakana donjeg konstriktorskog mišića.

Pripaja se na srednjem delu ždrelne pregrade i podjezičnoj kosti. S obzirom na prednje pripoje, mišić se deli na dva dela: hondrofaringealni () i ceratofaringealni deo (). Prvi se pričvršćuje na malom, a drugi na velikom rogu podjezične kosti.

Inervisan je od grančica ždrelnog spleta, u čijoj izgradnji učestvuju jezično-ždrelni živac, živac lutalac i vratni simpatikus. Osnovna uloga mišića je sužavanje prečnika ždrelne šupljine, potiskivanje zalogaja ka nižim delovima digestivnog trakta i podizanje grkljana tokom akta gutanja i govora.

Između ivica ovog i mišića gornjeg konstriktora ždrela prolaze vlakna stilofaringealnog mišića, koja ulaze u sastav longitudinalne (duboke) ždrelne muskulature.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Mišić gornji konstriktor ždrela

**Mišić gornji konstriktor ždrela** () je parni mišić glave, koji pripada površinskoj muskulaturi ždrela i predstavlja njen najtanji i najdublje pozicionirani mišić. Sastoji se iz poprečnih i kosih vlakana, čiji donji deo prekriva srednji konstriktor ždrela.

Mišić se pripaja duž gornjeg dela fibrozne ždrelne pregrade, koja razdvaja desne od levih mišića. Odatle se pruža horizontalno unapred i pričvršćuje na pterigoidnom nastavku klinaste kosti, krilasto-viličnoj vezi, milohioidnoj liniji donje vilice i na zadnjoj ivici fibroznog skeleta jezika.

S obzirom na gornje (prednje) pripoje, mišić se deli na četiri snopa: pterigofaringealni (), bukofaringealni (), milofaringealni () i glosofaringealni ().

Inervisan je od grančica ždrelnog spleta, u čijoj izgradnji učestvuju jezično-ždrelni živac, živac lutalac i vratni simpatikus. Osnovna uloga mišića je sužavanje prečnika ždrelne šupljine i formiranje mišićno-sluzokožne pregrade između usnog i nosnog dela ždrela tokom akta gutanja. Naime, gornji konstriktor ždrela obrazuje Pasavantovo ispupčenje koje tokom gutanja dodiruje zadnju ivicu mekog nepca i sprečava dospevanje tečnosti i hrane u nosnu duplju.

Mišić gornji konstriktor ždrela ne dospeva svojom gornjom ivicom do baze lobanje, već se između njih nalazi polumesečasti prostor (sinus) ispunjen faringobazilarnom fascijom.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Nepčano-ždrelni mišić

**Nepčano-ždrelni** ili **palatofaringealni mišić** () je parni mišić glave, koji je postavljen između mekog nepca i ždrela.

Pripaja se na zadnjoj ivici koštanog nepca i gornjoj strani nepčane aponeuroze, zatim se spušta unazad, upolje i naniže iza nepčanog krajnika i potom se lepezasto širi i pričvršćuje na fibroznoj ždrelnoj pregradi i tiroidnoj hrskavici grkljana. Na svom putu do ždrela, središnji deo mišića obrazuje sluzokožni nabor nazvan nepčano-ždrelni luk, koji gradi bočnu ivicu ždrelnog suženja.

Inervacija mišića potiče od grančica ždrelnog spleta, u čijoj izgradnji učestvuju jezično-ždrelni živac, živac lutalac i vratni simpatikus. Osnovna funkcija mu je zatvaranje zadnjeg otvora usne duplje i podizanje ždrela i grkljana tokom akta gutanja.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Nepčano-jezični mišić

**Nepčano-jezični** ili **palatoglosni mišić** () je parni mišić glave, koji pripada muskulaturi mekog nepca i ždrelnog suženja.

Mišić polazi sa donje strane nepčane aponeuroze i spušta se ispred nepčanog krajnika do zadnjeg dela bočne ivice jezika. Tu se deli na dva snopa koji ulaze u sastav mišića jezika: *uzdužni* i *poprečni*. Uzdužni snop se prostire pravo unapred do jezičnog vrha, a poprečni skreće i ulazi u sastav poprečnog mišića jezika sa kojim se pripaja na jezičnu pregradu. Tokom silaska do jezika, palatoglosni mišić obrazuje sluzokožni nabor (nepčano-jezični luk), koji učestvuje u izgradnji ivice ždrelnog suženja.

Inervacija mišića potiče od grančica ždrelnog spleta, i to najvećim delom od vagusnog živca. Osnovna funkcija mu je zatvaranje zadnjeg otvora usne duplje, što čini spuštanjem mekog nepca, podizanjem zadnjeg dela jezika i približavanjem palatoglosnih lukova. Osim toga, on učestvuje u aktu gutanja tako što potiskuje zalogaj hrane ka ždrelnom suženju.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Mišić resice

**Mišić resice** () je tanak, neparan mišić glave koji se nalazi u sklopu muskulature mekog nepca. Pripaja se na zadnjoj nosnoj bodlji i gornjoj i zadnjoj strani nepčane aponeuroze (fibroznom skeletu mekog nepca). Odatle se uspravna mišićna vlakna spuštaju naniže, paralelno sa vlaknima mišića podizača mekog nepca, i završavaju na dubokoj strani sluzokožne membrane na vrhu resice.

Inervacija potiče od grančica ždrelnog spleta, u čijoj izgradnji učestvuju jezično-ždrelni živac, živac lutalac i vratni simpatikus. Najvećim delom u oživčavanju učestvuje vagusni nerv.

Osnovna uloga mišića se ogleda u podizanju i skraćivanju resice.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Mišić zatezač mekog nepca

**Mišić zatezač mekog nepca** () je parni mišić glave, lokalizovan medijalno od unutrašnjeg krilastog mišića.

Pripaja se u čunastoj jami pterigoidnog nastavka klinaste kosti i hrskavičavom delu slušne trube. Mišićna vlakna postepeno prelaze u tetivu, koja se spušta naniže i unapred do pterigoidne kuke (), savija se oko njene spoljašnje strane pod pravim uglom i ulazi u meko nepce. Završni deo tetive se spaja sa analognom strukturom istoimenog mišića suprotne strane i obrazuje nepčanu aponeurozu (fibrozni skelet mekog nepca). Njen prednji kraj se pripaja na zadnju ivicu koštanog nepca, a zadnji kraj prelazi u vezivno tkivo.

Inervacija mišića zatezača mekog nepca potiče od istoimenih grana donjoviličnog živca. Osnovna uloga mišića se ogleda u zatezanju i spuštanju pomenute aponeuroze i otvaranju slušne trube. Istovremenom kontrakcijom sa mišićem podizačem, on podiže zadnji deo mekog nepca.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Stilofaringealni mišić

**Stilofaringealni mišić** () je parni mišić, koji pripada dubokoj (longitudinalnoj) muskulaturi ždrela i smešten je na spoljašnjoj strani mišića gornjeg konstriktora.

Pripaja se na stiloidnom nastavku slepoočne kosti i odatle se pruža koso naniže i unutra, ulazi u bočni zid ždrela i prolazi kroz međumišićnu pukotinu između gornjeg i srednjeg konstriktorskog mišića. Nakon toga počinje lepezasto da se širi i pričvršćuje se na fibroznom tkivu ždrela i hrskavicama grkljana.

U inervaciji stilofaringealnog mišića učestvuje bočna grana jezično-ždrelnog živca. Njegova osnovna uloga se ogleda u podizanju ždrela i grkljana tokom akta gutanja.

Na stiloidnom nastavku temporalne kosti, pored ovog mišića pričvršćuju se i stilohioidni i stiloglosni mišić.

## Literatura

* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Mišić donji konstriktor ždrela

**Mišić donji konstriktor ždrela** () je parni mišić, koji pripada površinskoj (kružnoj) muskulaturi ždrela. Ima oblik trapeza sa bazom okrenutom unazad. Ispod njegove donje ivice prolazi donji grkljanski živac, dok preko spoljašnje strane mišića prelazi spoljašnja grana gornjeg grkljanskog nerva.

Mišić se pripaja duž donjeg dela fibrozne ždrelne pregrade, koja razdvaja desnu i levu muskulaturu, a potom se prostire koso nadole i horizontalno unapred. S obzirom na prednje pripoje i pravac pružanja pojedinih vlakana, mišić se deli na dva snopa: tirofaringealni () koji se pričvršćuje na tiroidnoj hrskavici grkljana i krikofaringealni snop () koji se pripaja na luku krikoidne hrskavice grkljana.

Inervacija potiče od donjeg grkljanskog nerva, grane vagusnog živca. Osnovna uloga mišića je sužavanje ždrelnog prečnika, potiskivanje zalogaja ka nižim delovima digestivnog trakta i podizanje grkljana tokom akta gutanja i govora.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Mišić podizač mekog nepca

**Mišić podizač mekog nepca** () je parni mišić glave, koji je lokalizovan unutra od zatezača mekog nepca i spolja od zadnjeg otvora nosne duplje.

On polazi od petroznog dela slepoočne kosti i spušta se dole, napred i medijalno ka mekom nepcu. Pri tome, na bočnom zidu nosnog dela ždrela obrazuje sluzokožni nabor nazvan ispupčenje levatora (), koje predstavlja donju ivicu otvora slušne trube. U tkivu mekog nepca mišićna vlakna se pružaju iznad palatinalne aponeuroze na kojoj se pripajaju, a zatim se u središnjem delu ukrštaju sa vlaknima istoimenog mišića suprotne strane.

Inervacija potiče od grančica ždrelnog spleta, u čijoj izgradnji učestvuju jezično-ždrelni živac, živac lutalac i vratni simpatikus. Najvećim delom u oživčavanju učestvuje vagusni nerv.

Osnovna uloga mišića se ogleda u podizanju zadnjeg dela mekog nepca i njegovom povlačenju unazad. Dejstvo na Eustahijevu slušnu trubu je još uvek nedovoljno proučeno.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Uspravni mišić jezika

**Uspravni mišić jezika** () je parni mišić glave, lokalizovan u usnoj duplji i predstavlja deo unutrašnje muskulature jezika. Sastoji se od uspravnih mišićnih vlakana, koja prolaze kroz telo jezika i pripajaju se unutrašnjoj strani njegove sluzokože.

Mišić je inervisan grančicama hipoglosnog živca, a osnovna funkcija mu je promena oblika (spljoštavanje) jezika.

## Literatura

* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Poprečni mišić jezika

**Poprečni mišić jezika** () je parni mišić glave, lokalizovan u telu jezika i pripada grupi njegove unutrašnje muskulature. Sačinjavaju ga poprečna mišićna vlakna, koja polaze od bočne strane jezične pregrade, probijaju se kroz vlakna genioglosnog mišića i završavaju pripojem na dubokoj strani sluzokože jezične ivice.

Mišić je inervisan grančicama podjezičnog živca, a osnovna uloga mu je sužavanje poprečnog i produžavanje uzdužnog prečnika jezika.

## Literatura

* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Donji uzdužni mišić

**Donji uzdužni mišić** () je parni mišić jezika, koji je u vidu uske trake postavljen između genioglosnog i hioglosnog mišića. Pripaja se na malom rogu podjezične kosti i glosohioidnoj opni, a odatle se prostire unapred i završava na dubokoj strani sluzokože vrha jezika.

Inervisan je od strane hipoglosnog živca, a osnovna uloga mu je promena oblika jezika, odnosno skraćivanje njegovog uzdužnog prečnika i povlačenje vrha nazad i naniže.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Gornji uzdužni mišić

**Gornji uzdužni mišić** () je neparan mišić glave, koji spada u grupu unutrašnje muskulature jezika. On se pruža unapred od glosohioidne opne i malih rogova podjezične kosti do vrha jezika, i leži neposredno ispod sluzokože njegove poleđine.

Kao i većina drugih mišića jezika, inervisan je hipoglosnim živcem, a dejstvo mu se ogleda u skraćivanju jezika i povlačenju njegovoh vrha unazad i naviše.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Stiloglosni mišić

**Stiloglosni mišić** () je parni mišić glave, koji je smešten u usnoj duplji. To je dugačak mišić, koji pripada spoljašnjoj muskulaturi jezika. Pruža se unapred i naniže od stiloidnog nastavka slepoočne kosti do zadnjeg kraja ivice jezika, a potom se deli na dva snopa: uzdužni i poprečni. Uzdužni snop se pruža unapred do vrha jezika i spaja se sa vlaknima istoimenog mišića suprotne strane. Poprečni snop se širi lepezasto ka unutra i pripaja se na bočnoj strani jezične pregrade.

Mišić je inervisan podjezičnim živcem, a osnovna uloga mu je povlačenje jezika unazad i naviše tokom akta gutanja.

## Literatura

* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Genioglosni mišić

**Genioglosni mišić** () je parni mišić jezika, i to najveći i najsnažniji mišić spoljašnje jezične muskulature. On se pruža od bradne bodnje donje vilice do tela podjezične kosti, a osim toga njegova vlakna se lepezasto šire i pričvršćuju i na fibroznom skeletu jezika. Genioglosni mišić je u odnosima sa jezičnom pregradom (koja ga odvaja od istoimenog mišića suprotne strane) i geniohioidnim mišićim (koji se nalazi na podu usne duplje).

Mišić se pripaja na gornjim kvržicama bradne bodnje () mandibule, na dubokoj strani jezične aponeuroze, jezičnoj pregradi i na telu hioidne kosti.

Inervisan je od strane podjezičnog živca, a ima nekoliko složenih funkcija. Pri obostranoj kontrakciji dolazi do spljoštavanja jezika i njegovog povlačenja prema podu usne duplje. Izolovanim dejstvom prednjih vlakana dolazi do uvlačenja jezika, dejtvom srednjih vlakana dolazi do njegovog isturanja van usta, a zadnja vlakna podižu podjezičnu kost tokom govora i gutanja.

U slučaju jednostane paralize hipoglosnog živca, prilikom isturanja jezika on skreće na stranu oduzetog nerva zbog kontrakcije genioglosnog mišića zdrave strane.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Spoljašnji krilasti mišić

**Spoljašnji krilasti mišić** () je parni mišić glave, koji leži u gornjem delu podslepočne jame (ispod baze lobanje). On ima dve mišićne glave, odnosno dva glavna snopa razdvojena međumišićnom pukotinom: gornji i donji snop. Snopovi polaze od klinaste kosti, odakle konverguju, spajaju se i potom pričvršćuju na prednjoj strani vrata donje vilice.

Gornji (manji) snop se pripaja na podslepočnom grebenu i istoimenom polju velikog krila klinaste kosti. Odatle se mišićna vlakna prostiru horizontalno unazad i upolje i pričvršćuju na zglobnom kolutu viličnog zgloba i prednjoj strani vrata donje vilice (u gornjem delu krilaste jamice). Donji (veći) snop polazi od spoljašnje strane spoljašnjeg pterigoidnog platoa klinaste kosti i završava se u donjem delu krilaste jamice.

Inervacija mišića potiče od spoljašnjeg krilastog živca, grane donjoviličnog živca. Dejstvo mu je složeno i zavisi od toga koja vlakna se kontrahuju i da li se radi o jednostranoj ili obostranoj kontrakciji. Spoljašnji krilasti mišić kao tačku oslonca uvek koristi pripoje na bazi lobanje, dok pokretna tačka leži na vratu donje vilice. Osnovna funkcija mu je protruzija (pomeranje unapred) i translatorna kretnja napred i nadole glave mandibule, uz istovremeno pomeranje zglobnog koluta viličnog zgloba unapred. Time on učestvuje u otvaranju usta (naročito u početnoj fazi), ali je interesantno da u tome učestvuje samo donja glava mišića. Gornji snop deluje kao odvojena funkcionalna celina i aktivira se pri zatvaranju usta zajedno sa maseteričnim, slepoočnim i unutrašnjim krilastim mišićem. Pri jednostranoj kontrakciji nastaju rotacioni pokreti donje vilice, koji su značajni u procesu žvakanja, tj. sa aspekta mlevenja hrane između griznih površina kutnjaka.

## Literatura

* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Slepoočni mišić

**Slepoočni mišić** () je parni mišić glave, koji leži na bočnoj strani lobanje. To je pljosnat, lepezast mišić koji se proteže od spoljašnje strane temporalne kosti do donje vilice. S obzirom na pravac pružanja i funkciju, na njemu se opisuju tri grupe vlakana: prednja (uspravna), srednja (kosa) i zadnja (koja se prostiru gotovo vodoravno).

Mišić se pripaja na ljusci slepoočne kosti i svojoj fasciji, odakle se pruža naniže i pričvršćuje na koronoidnom nastavku donje vilice i duž prednje ivice njene grane.

U inervaciji učestvuju duboki slepoočni živci, koji se dele u tri grane (za svaki snop po jedna) a koji potiču od donjoviličnog živca. Mišić je glavni pozicioner donje vilice i svi njeni položaji su regulisani delovanjem slepoočnog mišića. U podizanju mandibule i zatvaranju usta učestvuju sve tri grupe vlakana (s tim što su najaktivnija prednja), dok su zadnja vlakna dominantna u retropulziji (povlačenju vilice unazad) i lateralnim kretnjama.

## Literatura

* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Maseterični mišić

**Maseterični mišić** () je parni mišić glave, koji se proteže od jabučnog luka do spoljašnje strane donje vilice. To je četvrtast, debeo i snažan mišić, koga sačinjavaju dva dela: površinski () i duboki ().

Površinski deo se pripaja na donjoj ivici temporalnog nastavka jabučne kosti, odakle se pruža naniže i pričvršćuje na grani i viličnom uglu mandibule. Područje pripoja na donjoj vilici je lako uočljivo zbog prisutnih neravnina, grebena i kanala u koje ulaze tetive i mišićna vlakna. On nosi naziv maseterično ispupčenje (). Za razliku od površinskog dela, čija su vlakna usmerena koso naniže i unazad, duboki deo mišića je uspravan. On se pripaja na čitavoj donjoj ivici jabučnog luka i na donjoj vilici iznad pripoja površinskih vlakana.

U oživčavanju učestvuje maseterični živac, grana donjoviličnog živca. Osnovna funkcija mišića se ogleda u podizanju donje vilice, kada se istovremeno kontrahuju i desni i levi mišić. Osim toga, on učestvuje u propulziji (pomeranju vilice unapred), ekstremnim lateralnim kretnjama mandibule i sl. Odlikuje ga razvijanje snažnih sila u predelu kutnjaka, tokom akta žvakanja. Duboki snop maseteričnog mišića je povezan sa površinskim vlaknima slepoočnog mišića, pa se oni često označavaju terminom *zigomatiko-mandibularni mišić* koji učestvuje u vraćanju donje vilice (retrakciji) iz njenog propulzionog položaja.

Pri izvesnim oboljenjima (kao npr. u slučaju tetanusa) može doći do trajnog grča ovog mišića, što je poznato kao trizmus.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Mišić smeha

**Mišić smeha** () je tanki, trouglasti mišić koji je smešten u najpovršnijem sloju potkožne muskulature obraza. Ponekad može biti u potpunosti odsutan. Inervišu ga grane facijalnog živca.

Ovaj mišić povlači uglove usana naviše i upolje, i tako potpomaže dejstvo druge muskulature koja licu daje nasmejan izraz.
Hondroglosni mišić

**Hondroglosni mišić** () je parni mišić glave lokalizovan u usnoj duplji, tačnije u telu jezika. To je tanki mišićni snop dug oko 2 -{cm}-, koji neki autori opisuju i kao izvojeni deo hioglosnog mišića.

Pripaja se na malom rogu podjezične kosti, a odatle se pruža naviše i iščezava između unutrašnje jezične muskulature.

Inervisan je grančicama hipoglosnog živca, a osnovno dejstvo mu je povlačenje jezika naniže i unazad.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Hioglosni mišić

**Hioglosni mišić** () je parni mišić glave, lokalizovan u usnoj duplji. To je tanak, četvrtast mišić koji se pruža od podjezične kosti do aponeuroze jezika. Svojom spoljašnjom površinom on učestvuje u izgradnji podviličnog trougla, a tu stranu mišića pokrivaju dvotrbušni i stilohioidni mišić, podvilična pljuvačna žlezda i hipoglosni živac. Osim toga, on stupa i u odnose sa genioglosnim i milohioidnim mišićem.

Hioglosni mišić se pripaja na velikim rogovima i prednjoj strani tela podjezične kosti, pruža se prema gore i uranja direktno u telo jezika gde se pripaja na njegovom fibroznom skeletu (tačnije aponeurozi).

Inervisan je od strane završnih grančica podjezičnog živca, a osnovna funkcija mu je povlačenje jezika dole i unazad, i njegovo uvlačenje u usnu duplju ako je bio isturen van nje.

## Literatura
* Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
* Darinka Stanišić-Sinobad: *Osnovi gnatologije*, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780
Bradni mišić

**Bradni mišić** () je mali trouglasti mišić, koji je smešten ispod kože brade. Pruža se unutra i naniže od spoljašnje strane tela donje vilice i ispod korenova donjih sekutića. Inerviše ga grana facijalnog živca.

Ovaj mišić zateže i spušta kožu brade, a kod nekih osoba svojim tonusom obrazuje "bradnu jamicu".
Mali jabučni mišić

**Mali jabučni mišić** () je parni mišić glave, koji se pruža naniže i unutra od spoljašnje strane jabučne kosti do duboke strane kože u predelu gornje usne. To je tanak mišićni snop, koji se nalazi ispod i unutra od velikog jabučnog mišića.

Inervacija mu potiče od jabučnih grana facijalnog živca, a dejstvo se ogleda u povlačenju ugla usana i gornje usne naviše i upolje, što čini u saradnji sa velikim jabučnim mišićem, mišićem smeha i sl. Pri obostranoj kontrakciji on daje licu nasmejan izraz, tako da se ubraja i u mimične mišiće.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Mišić obarač donje usne

**Mišić obarač donje usne** () je parni mišić glave, koji ima oblik pljosnate četvrtaste trake i pruža se od kose linije na spoljašnjoj strani donje vilice do unutrašnje strane kože donje usne.

Inerviše ga ivična grana donje vilice, koja potiče od facijalnog nerva. Uloga mišića se sastoji u povlačenju donje usne naniže i upolje i izvrtanju njene slobodne ivice. To licu daje izraz zlovolje i prezira, pa se ovaj mišić ubraja u mimičnu muskulaturu.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Obrazni mišić

**Obrazni mišić** () je parni mišić glave, koji ispunjava bočni prostor između gornje i donje vilice i čini mišićni sloj obraza. To je najdeblji, najdublji mišić glave i jedini je obložen svojom (obrazno-ždrelnom) fascijom. Njegova vlakna takođe ulaze i u sastav kružnog mišića usana.

Mišić obraza se pripaja na:
* spoljašnjoj strani alveolarnog nastavka gornje vilice (iznad kutnjaka),
* prednjoj ivici krilasto-vilične veze donjoviličnog zgloba,
* obraznom žlebu donje vilice,
* dubokoj strani kože i sluzokože u predelu gornje i donje usne i njihovih uglova (komisura).

Površinska strana mišića je u odnosu sa viličnom granom mandibule, masnim telom obraza (), malim i velikim jabučnim mišićem, mišićem smeha i obaračem usnog ugla, izvodnim kanalom parotidne pljuvačne žlezde, krvnim sudovima i dr. Duboka strana odgovara obraznim pljuvačnim žlezdama i prekrivena je oralnom sluzokožom. Kroz tkivo mišića prolaze parotidni izvodni kanal i obrazni živac (grana donjoviličnog živca).

Inervacija potiče od završnih grančica facijalnog živca, koji oživčava i ostale mišiće glave.

Dejstvo obraznog mišića je veoma složeno. On povlači uglove usana unazad i upolje i približava obraze zubnim lukovima. Takođe, on zateže sluzokožu koja ga prekriva i na taj način je štiti od povređivanja tokom akta žvakanja. Kada je potisnut upolje (vazduhom ili hranom), svojom kontrakcijom obrazni mišić potiskuje sadržaj unapred (nrp. pri sviranju duvačkih instrumenata) ili unazad (u toku unosa hrane). Pored toga, on učestvuje u aktu sisanja.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Poprečni mišić brade

**Poprečni mišić brade** () je mali, parni, nestalni mišić glave. Sastoji se od nekoliko mišićnih snopova, koji se odvajaju od unutrašnje ivice mišića obarača usnog ugla, pružaju se poprečno ispod kože brade i spajaju se sa vlaknima mišića na suprotnoj strani. Neki autori poprečni mišić brade opisuju posebno, a drugi ga smatraju delom pomenutog mišića.

Inervacija mu potiče od obraznih grana facijalnog živca, a dejstvo nije u potpunosti razjašnjeno.

## Literatura

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Mišić podizač usnog ugla

**Mišić podizač usnog ugla** () je pljosnat četvrtast mišić, koji se pripaja na prednjoj strani tela gornje vilice i dubokoj strani kože u predelu uglova usana. On delimično ulazi i u sastav kružnog mišića usana.

Inervacija potiče od obraznih grana facijalnog živca, a uloga mišića se ogleda u podizanju gornje usne i njenih uglova.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Kružni mišić usana

**Kružni mišić usana** () okružuje usni otvor i pruža se od gornje usne do opnastog dela nosne pregrade, i od donje usne naniže do bradno-usnog žleba. Ima oblik elipse i sastoji se od dva koncentrična dela: *unutrašnjeg* ili *usničkog* () i *spoljašnjeg* ili *ivičnog* (). Unutrašnji deo čine samo vlakna kružnog mišića usana, dok u izgradnju njegovog ivičnog dela ulaze i vlakna susednih mišića usana, obraza i brade.

Inervacija potiče od obraznih grana facijalnog živca i njegove donjovilične ivične grane. Dejstvo mišića se ogleda u zatvaranju usta, a osim toga sudeluje u sisanju, žvakanju, zviždanju i izgovoru pojedinih samoglasnika. S obzirom da učestvuje u ekspresiji izraza lica, ubraja se u kategoriju mimičnih mišića.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Mišić podizač gornje usne i nosnog krilca

**Mišić podizač gornje usne i nosnog krilca** () je mali, parni, pljosnati mišić glave, koji je smešten unutra i nešto površnije u odnosu na mišić podizač gornje usne. Pripaja se na spoljašnjoj strani čeonog nastavka gornje vilice i na dubokoj strani kože unutrašnje polovine gornje usne i susednog nosnog krilca.

Mišić inervišu jabučne grane facijalnog živca, a uloga mu se ogleda u podizanju gornje usne i nosnog krilca što dovodi do širenja nozdrve (kao kod režanja). Elvis Prisli je bio poznat po izrazu lica koji uzrokuje ovaj mišić, tako da je on popularno nazvan "Elvisov mišić". S obzirom na funkciju, ubraja se u grupu mimične muskulature.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Mišić obarač nosne pregrade

**Mišić obarač nosne pregrade** () se sastoji od nekoliko uspravnih mišićnih snopova, koji se odvajaju od krilnog dela nosnog mišića. Pripaja se na prednjoj strani tela gornje vilice (iznad centralnog sekutića) i na dubokoj strani kože opnastog dela nosne pregrade.

Inervacija mišića potiče od obraznih grana facijalnog živca, a njegovo dejstvo se ogleda u obaranju pokretnog dela nosne pregrade i širenju odgovarajuće nozdrve.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Nosni mišić

**Nosni mišić** () je tanki parni mišić glave, koji je smešten na bočnoj strani nosa. Trouglastog je oblika i sastoji se od dva dela: poprečnog () i krilnog ili donjeg ().

*Poprečni deo* se pripaja na telu gornje vilice (iznad očnjaka), odakle se lepezasto širi i na poleđini nosa se spaja sa istoimenim mišićem suprotne strane. *Krilni deo* se pripaja, takođe, na telu maksile i na dubokoj strani kože nosnog krilca.

Inervacija potiče od obraznih grana facijalnog živca, slično ostalim mišićima glave. Poprečni deo nosnog mišića učestvuje u sužavanju i širenju nozdrve, a ovu drugu funkciju podržava i njegov krilni deo.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Tanki mišić

**Tanki mišić** () je parni mišić glave, koji prekriva deo čeone i odgovarajuće nosne kosti, i gornji deo nosne hrskavice. Čini ga nekoliko uspravnih mišićnih snopova, koji se pružaju naniže od čeonog dela (trbuha) potiljačno-čeonog mišića do nosne kosti na kojoj se pripaja.

Tanki mišić je inervisan od grančica facijalnog živca, a svojim dejstvom stvara horizontalne nabore na koži korena nosa i spušta kožu povije. Takođe doprinosi ekspresiji besa, pa ga svrstavaju u kategoriju mimičnih mišića.

## Literatura

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Mišić podizač gornje usne

**Mišić podizač gornje usne** () je parni mišić glave, koji ima oblik tanke pljosnate mišićne trake. Pruža se koso naniže i unutra od spoljašnje strane gornje vilice (neposredno ispod otvora očne duplje) do duboke strane spoljašnje polovine kože gornje usne.

U inervaciji ovog mišića učestvuju jabučne grane facijalnog živca, a uloga mu se ogleda u povlačenju gornje usne naviše i unapred. Mišić podizač gornje usne pripada grupi mimičnih mišića, pošto licu daje izraz neraspoloženja i žalosti.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Mišić obarač usnog ugla

**Mišić obarač usnog ugla** () je parni mišić glave, koji se pruža od kose linije na spoljašnjoj strani tela donje vilice do duboke strane kože u predelu ugla usana. To je mali mišić trouglastog oblika, koji svojim prekobrojnim vlaknima obrazuje i poprečni mišić brade.

Inervacija potiče od obraznih grana facijalnog živca, a dejstvo mišića se ogleda u povlačenju uglova usana naniže i upolje. Zbog svoje funkcije ubraja se u mimične mišiće, jer licu daje izraz prezira i tuge.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Mišić zatezač bubne opne

**Mišić zatezač bubne opne** () je mali parni mišić glave, koji se nalazi u srednjem uhu. Pripaja se na istoimenom koštanom polukanalu i hrskavici slušne trube, a odatle se prostire unazad i u vidu tanke tetive se pričvršćuje na vratu slušne koščice čekić.

Inervisan je od strane završnih grančica donjoviličnog živca. Osnovna uloga mu je povlačenje čekića ka unutra i zatezanje bubne opne. Slično mišiću uzengije, on svojim dejstvom reguliše prenos zvuka do unutrašnjeg uha i štiti ga od prejakih nadražaja.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Mišić uzengije

**Mišić uzengije** () je parni mišić glave i najmanji poprečno-prugasti mišić u organizmu čoveka. Nalazi se u srednjem uhu, u šupljini piramidalnog isupčenja mastoidnog zida bubne duplje. Od njega polazi tanka tetiva, koja se pruža unapred i pripaja na slušnoj koščici uzengiji.

U inervaciji mišića uzengije učestvuje istoimeni živac, koji predstavlja bočnu granu facijalnog živca. Osnovna funkcija mu je povlačenje glave uzengije unazad i upolje, čime se smanjuje pritisak u unutrašnjem uhu. Osim toga, on stabilizuje pomenutu slušnu koščicu i ograničava njene pokrete, čime se kontroliše amplituda zvučnih talasa, koji se preko koščica i bubne opne prenose iz spoljašnjeg ušnog kanala u unutrašnje uho.

Paraliza mišića omogućava šire pokrete uzengije, što izaziva povećanu osetljivost slušnih koščica na zvučne oscilacije. Zbog toga se zvuk normalne jačine doživljava kao veoma glasan.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Mišići spoljašnjeg uha

**Mišići spoljašnjeg uha** su mali zakržljali mišići, koji se zrakasto pružaju od ušne školjke do okolnih koštanih struktura i aponeuroze svoda lobanje. Ovu grupu sačinjavaju tri parna mišića:
* prednji ušni mišić (),
* gornji ušni mišić () i
* zadnji ušni mišić ().

Svi oni su inervisani granama facijalnog živca i kod čoveka nemaju nikakvo dejstvo (odnosno mogu neznatno da pomeraju ušnu školjku kod pojedinih osoba). Kod nekih vrsta životinja ovi mišići mogu da pomeraju spoljašnje uho u raznim pravcima i da ga okreću ka izvoru zvučnih talasa.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Mišić sfinkter zjenice

**Mišić sfinkter zenice** () je glatki parni mišić glave, koji je lokalizovan unutar očne jabučice u sklopu dužice oka. Širok je svega 1 -{mm}- i nalazi se neposredno oko zenične ivice.

Inervisan je parasimpatičkim vlaknima okulomotornog živca, koja u njega dospevaju iz cilijarnog gangliona. Njegovim dejstvom nastaje sužavanje zenice (mioza), što se događa pri jakoj svetlosti jer na taj način mišić ograničava količinu svetlosti koja ulazi u oko i dospeva na mrežnjaču. Inače, njegov antagnista je dilatator zenice koji se takođe nalazi u dužici.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Mišić dilatator zjenice

**Mišić dilatator zenice** () je mali parni mišić glave izgrađen od glatke muskulature. Nalazi se u sklopu očne jabučice, odnosno u sastavu dužice oka. On deluje kao antagonista mišiću sfinkteru zenice i pruža se od njega do cilijarne ivice dužice.

Inervisan je simaptičkim vlaknima, koja ovde dospevaju preko cilijarnog gangliona. Osnovna funkcija mu je širenje otvora zenice (midrijaza), što omogućava da više svetlosnih zraka uđe unutar oka i dospe na vidno polje mrežnjače. Ovo posebno dolazi do izražaja npr. u tamnim prostorijama, a osim toga do širenja zenica može doći i pod uticajem određenih medikamenata ili u slučaju straha, usled dejstva vegetativnog nervog sistema.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Donji kosi mišić

**Donji kosi mišić** () je parni mišić glave, koji je lokalizovan unutar očne duplje i spada u pomoćne organe oka. Zajedno sa gornjim mišićem on čini grupu kosih mišića očne jabučice.

Pripaja se na podu očne duplje (deo gornje vilice), u blizini donjeg kraja jame suzne kesice. Odatle se pruža koso nazad i upolje ispod očne jabučice i pričvršćuje se na njenom donje-spoljašnjem kvadrantu.

Mišić je inervisan od strane okulomotornog živca, a osnovna funkcija mu je pokretanje oka naviše i istovremena rotacija upolje.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Gornji kosi mišić

**Gornji kosi mišić** () je parni mišić glave, koji se nalazi u očnoj duplji i spada u pomoćne organe oka. On se pripaja u predelu vrha očne duplje i odatle se pruža unapred prema njenom gornje-unutrašnjem uglu. Tu se od mišića odvaja njegova završna tetiva, koja prolazi kroz kolotur (fibrozno-hrskavičavi prsten koji se pripaja na čeonoj kosti) i koja se potom lepezasto širi i pričvršćuje u gornje-spoljašnjem kvadrantu očne jabučice.

Inervacija gornjeg kosog mišića potiče od trohlearnog živca, a dejstvo mu se ogleda u povlačenju prednjeg dela oka naniže i istovremenoj rotaciji upolje.

Paraliza ovog mišića je česta komplikacija kod zatvorenih povreda glave, a ograničenje njegovih pokreta je čest pratilac Braunovog sindroma.

## Literatura
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Pravi mišići očne jabučice

**Pravi mišići očne jabučice** su parni mišići glave, koji pokreću oko u svim pravcima i usmeravaju ga ka posmatranim objektima. To su četvrtasti, pljosnati, trakasti mišići, koji se u vidu kupe pružaju od vrha očne duplje do beonjače. U ovu grupu spadaju:

* gornji pravi mišić (),
* donji pravi mišić (),
* spoljašnji pravi mišić () i
* unutrašnji pravi mišić ().

Sva četiri člana se pripajaju na zajedničkom tetivnom prstenu, koji se pričvršćuje u predelu vrha očne duplje i okružuje optički kanal. Odatle se oni prostiru unapred, obuhvataju očnu jabučicu i nastavljaju se završnim tetivama koje su utkane u prednji deo beonjače.

Spoljašnji pravi mišić je inervisan od strane živca odvodioca, dok su ostala tri inervisana živcem pokretačem oka. Spoljašnji pravi mišić povlači oko direktno upolje, unutrašnji ga povlači ka unutra, gornji pravi mišić pokreće očnu jabučicu naviše i unutra, a donji mišić ka naniže i unutra.

## Literatura

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)
Tarzalni mišići

**Tarzalni mišići** () – *gornji* i *donji* - su parni mišići glave. Izgrađeni su od glatke muskulature i nalaze se u perifernom delu odgovarajućeg očnog kapka. Njihova vlakna su postavljena uzdužno i gornji mišić je nešto bolje razvijen od donjeg.

Inervišu ih simpatičke grane, koje potiču iz cilijarnog gangliona. Osnovna funkcija mišića je održavanje normalne širine međukapačnog otvora i asistencija pri delovanju podizača gornjeg kapka. U slučaju nekih oboljenja (npr. Hornerov sindrom) ili oštećenja pomenutih nerava može doći do spuštanja kapka, odnosno stanja poznatog kao ptoza.

## Literatura

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.)