Jagnje Božije i Zvijer iz bezdana

**Jagnje Božije i Zvijer iz bezdana** je zbornik radova prezentovanih na filozofsko-teološkom skupu održanom na Cetinju 24. maja 1996. u organizaciji Filosofskog fakulteta u Nikšiću i Bogoslovije na Cetinju. Urednik zbornika je crnogorski mitropolit SPC Amfilohije Radović. Knjigu je 1996. objavila Svetigora, izdavačka kuća mitropolije crnogorsko-primorske.

Zbornik navodno predstavlja neku vrstu teologije rata Srpske pravoslavne crkve, u kojem su "vladike izlagale svoje ratne ciljeve". Zbornik sadrži doprinose mnogih srpskih učenjaka i teologa, među kojima je i Radovan Karadžić.

"Jagnje Božije" iz naslova Zbornika se odnosi na srpski narod, kojeg je pritisla "zvijer iz bezdana", oličena u međunarodnoj zajednici koja vjekovima teži uništenju pravoslavlja i istinske vjere u Boga, koja stanuje samo u duši srpskog naroda.

## Sadržaj
Knjiga Jagnje Božije i Zvijer iz bezdana se bavi preosmišljavanjem srpskog poraza u ratovima 1990-ih duhu kosovske mitske tradicije:

Predgovor zbornika, koji je pisao urednik Amfilohije Radović, je posvećen svetom Petru Cetinjskom i bavi se pitanjima kako teološki i filosofski opravdati činjenicu da "jedan episkop postaje ratnik" i da li je to saglasno sa Jevanđeljem? Radović odgovara da bi, gledano novozavjetno, teško bilo opravdati ratnički postupak svetoga Petra Cetinjskoga, ali da je hrišćanska istorija, u koju spada istorija Petra Cetinjskog i Crne Gore, "manje-više povratak u Stari Zavjet, a Novi zavjet se u ljudskoj istoriji tek nazire". Amfilohije zaključuje da je Sveti Petar Cetinjski prihvatio rat kao nužnost da bi se odbranile vrednosti kao što su ime, svetinja, vera i zakon:

Amfilohije je pri tom izveo tipologiju rata koji episkop vodi: sa samim sobom, sa *zlom domaćijem*, kao i sa *opštim neprijateljem vere*. On posebno govori protiv "trulog mira" sekularne evroameričke civilizacije:

Dalje u knjizi se na više mesta zastupa gledište da je rat u nekim slučajevima bolji od mira:

Radovan Karadžić pokušava da dokaže da su bosanski Srbi, od kojih nema trpeljivijeg naroda pod kapom nebeskom, nevine žrtve i da je jedini uzrok ovog rata puko postojanje srpskog naroda:

Episkop zahumsko-hercegovački Atanasije Jevtić naglašava da je "ovaj rat bio odbrambeni i junački što se tiče Republike Srpske" ali je "nesrećni izdajnik srpskog naroda", Slobodan Milošević, sve prokockao. U kontekstu ratnih zbivanja oko Dubrovnika, Jevtić iznosi mišljenje da je primorje Dubrovnika oduvek bilo hercegovačko primorje:

Jevtić dalje razmatra istorijsku »grešku« cara Dušana koji je prepustio Konavle i dubrovacko primorje, a otišao dole na jug da izbije na Egejsko more, iz čega se vidi šta on preporučuje kao ratni cilj.

## Ocene i kritike
Smatra se da ova knjiga prvenstveno služi da opravda srpski rat u Bosni i da posluži kao "filozofska" opozicija anti-ratnoj literaturi objavljenoj u Jugoslaviji. Kritičari naglašavaju da "Amfilohije nije tražio opravdanje u Hristovim rečima znajući da ih tamo i ne može naći", već je ponavljao otrcane fraze o neumitnosti rata zbog nesavršenosti čoveka i opravdanim odbrambenim ratovima, što je "nezgodno mišljenje za duhovnika". U knjizi se takođe zastupa shvatanje po kojem nije problem zločin, već sud koji ga sankcioniše.

Sociolog religije Mirko Đorđević ocenjuje da je ovo delo "banalno i bez vrednosti, osim kao ratna propaganda u korist Miloševićeve ratne osvajačke politike." On napominje da su floskule o »svetom ratu«, »svetim ratnicima« i »ratu na nebu«, iz kojeg se izvodi i nužnost rata na zemlji, jednostavno u službi jedne politike. Đorđević smatra da je ova teologija rata iznela na loš glas SPC medju drugim crkvama u Evropi.

## Izvori

## Povezano
* Amfilohije Radović
* Svetosavski nacionalizam
* Političko delovanje Srpske pravoslavne crkve

## Vanjske veze
* Jagnje Božije i Zvijer iz bezdana