Olimpijada

:* Za igre pogledati *'Olimpijske igre**, za kraljicu pogl. **Olimpijada (kraljica)**.

**Olimpijada*' je period od četiri godine, povezan sa [[Drevne Olimpijske igre|drevnim Olimpijskim igrama]] u [[Antička Grčka|Staroj Grčkoj]]. Tokom [[Helenistička civilizacija|helenističkog perioda]], počevši od historičara [[Efor]]a (4 st. pne.), Olimpijade su korišćene kao [[Epoha (datum)|kalendarska epoha]]. Po antičkom računanju prva Olimpijada je trajala od leta [[770-e pne.|776. pne.]] do leta [[770-e pne.|772. pne.]]. Ekstrapolacijom bi  godina . antičke Olimpijade počinjala u (severno) leto .

Moderna Olimpijada se odnosi na, takođe, četvorogodišnji period koji počinje 1. jan/sij. godine [[Olimpijske igre|Letnjih olimpijskih igara]]. Prva moderna Olimpijada je počela [[1896]], a 29. u [[2008]]. 

== Antička Olimpijada ==
Olimpijada je, naročito u drevnoj literaturi, bila period od četiri godine. Primer:
* Olimpijada 140
** Godina 1 - 220/219. pne.
** Godina 2 - 219/218. pne.
** Godina 3 - 218/217. pne.
** Godina 4 - 217/216. pne.

=== Historiografija ===
Sofista [[Hipija]] je bio prvi pisac koji je objavio spisak pobednika na Olimpijskim igrama a do [[Eratosten]]-ovog vremena je postignut opšti sporazum da su prve igre održane u leto 776. pne.. Ove prve igre su nazvane još i Korebove (*Coroebus*) igre, po kuvaru iz [[elida|Elide]] koji je pobedio u trčanju, tada jedinoj disciplini. Kombinovanje popisa pobednika i računanja od 776. pne. na dalje, omogućilo je grčkim istoričarima da Olimpijade koriste kao način računanja vremena koji nije zavisio od mnogobrojnih kalendara grčkih [[polis]]a (v. npr. [[Atički kalendar]]). Prvi koji je to dosledno radio, bio je [[Timej (historičar)|Timej]] iz Tauromenija, u trećem st. pne.. Ipak, pošto je za događaje u ranoj istoriji igara računanje korišćeno u retrospektivi, neki datumi koji su dati za događaje pre 5. veka pne. nisu pouzdani. [[Flegon iz Tralesa]] je dao sažetak događaja svih Olimpijada u knjizi *Olimpijade*, čiji je deo sačuvao vizantijski učenjak [[Fotije]]. I hrišćanski hroničari su koristili ovaj helenski sistem datiranja, kao način sinhronizovanja biblijskih događaja sa grčkom i rimskom istorijom. [[Sekst Julije Afrikanac]] je u 3. st. pne. sastavio listu olimpijskih pobednika do 217. pne., koja je sačuvana u [[Euzebije iz Cezareje|Euzebijevoj]] Hronici. 

=== Primeri datuma po antičkoj Olimpijadi ===


Evo nekih primera datiranja uz pomoć Olimpijade (mada treba uzeti u obzir da njene godine počinju u leto): 
* [[Tukidid]] o godini 428. pne.: "Bila je to Olimpijada u kojoj je [[rodos|Rođanin]] Doriej odneo svoju drugu pobedu
* [[Dionisije iz Halikarnasa]] datira [[Osnivanje Rima]] na 752. pne.: "[[Romul i Rem|Romul]], prvi vladar grada, započeo je svoju vladavinu u prvoj godini sedme Olimpijade, kada je Harops u Ateni bio u prvoj godini svog desetogodišnjeg mandata arhonta"
* [[Diodor|Diodor Sikul]] datira persijsku invaziju Grčke na 480. pne.: "aj na leti retose 
* ont u Ateni, a Rimljani postaviše Spurija Kasija i Prokula Verginija Trikosta konzulima, a Elejci proslaviše Sedamdeset-petu Olimpijadu, onu u kojoj je Astil iz Sirakuze osvojio *stadion''. U ovoj je godini kralj Kserks učionio svoj pohod protiv Grčke". 
* Jeronim, u svom latinskom prevodu Euzebijeve hronike, datira Rođenje Isusa na 3. godinu 194. Olimpijade i 42. godinu vladavine imperatora Augusta, što odgovara godini 2. pne.

### Početak Olimpijade
Period Olimpijade je počinjao igrama, koje su održavane na početku Olimpijske nove godine, koja je padala na pun Mesec najbliži letnjoj dugodnevici (nakon uvođenja Metonovog ciklusa 432. pne., početak Olimpijske godine je određivan malo drugačije). 

### Anolimpijada
Mada su igre održavane bez prekida, više nego jednom se dogodilo da su slavljene van Elide. Elejci su takve igre proglašavali "Anolimpijadom" (ne-Olimpijada), ali pretpostavlja se da su pobednici ipak beleženi. 

### Kraj ere
Igre su tako opale u 3. veku naše ere, da istoričari nisu sigurni da li su nakon 261 i dalje održavane svake četiri godine. Poslednja godina Olimpijade je bila 393, da bi 394. rimski hrišćanski car Teodosije I zabranio igre kao paganske. Računanje godina po periodima Olimpijade se održalo samo još oko pola stoleća. 

## Moderne Olimpijske igre

## Izvori