open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Péter Biros

**Péter Biros** (Miškolc, Mađarska, 5. april 1976.) je mađarski vaterpolista. Trenutno nastupa za ZF-Eger.
Beatlemanija

**Beatlemanija** (od riječi Beatle i mania) je termin koji je skovan tijekom 60-ih, a opisuje intezivnu maniju obožavatelja prema Beatlesima u njihovim ranijim godinama koje su obilježile njihovu ogromnu popularnost. 

Andi Lothian, bivši promovitelj škotske glazbe, tvrdi da je on skovao termin kada je razgovarao s novinarom na koncertu Caird Hall Beatles koji je bio dio mini turneje Beatlesa po Škotskoj, 7. listopada 1963. Prvi put se u tisku termin rabio u The Daily Mirror 15. listopada 1963. u vijestima o koncertu Beatlesa u Cheltenhamu koji se zbio dan prije.

Beatlemanija se pojavila u Velikoj Britaniji, a potom proširila po cijeloj Europi, zatim u SAD-u i konačno u cijelom svijetu. Manifestirala se u masama obožavateljica grupe, koje su vrištale kad bi se Beatlesi pojavili. Vremenom je rasla i, između ostalog, zbog nemogućnosti da se koncentriraju na svoja koncertna izvođenja, Beatlesi su se povukli sa turneja. Obožavatelji su nastavili da ih progone i poslije toga, sve do konačnog raspada grupe.

Beatlemanija se proširila u SAD-u nakon što su Beatlesi bili izvođači u The Ed Sullivan Showu 1963. Razmjeri Beatlemanije u toj zemlji bili su očiti po popularnosti njihovih singlova i albuma jer su Beatlesi imali singl broj jedan 59 tjedana tijekom 6 i pol godina.
Svemirski centar Kennedy

**Svemirski centar John F. Kennedy** () je prostor i postrojenje koje se nalazi u blizini Rta Canaveral na Floridi u SAD-u, koje je od strane NASA-e namijenjeno lansiranju svemirskih letjelica i za druge svrhe usmjerene ostvarivanju svemirskih programa Sjedinjenih Američkih Država. Pokriva područje od oko 219 kvadratnih milja. Na području svemirskog centra zaposleno je oko 17.000 ljudi. Centar je, osim kao lansirno postrojenje, poznat i kao vrlo posjećeno turističko odredište. 

Svoj je naziv centar dobio u studenom 1963, ali su svemirska istraživanja na njemu započela još u listopadu 1957. slanjem u svemir rakete "Atlas". Početak svoje slave širom svijeta centar je doživio početkom ostvarivanja projekta Apollo, a sa njega je od tada ostvareno mnogo uspješnih svemirskih projekata Sjedinjenih Američkih Država.
 
## Vanjske veze

* http://www.spacemuseum.org/ 
* http://www.titusville.org/
* http://www.ksc.nasa.gov/ 
* http://www.kennedyspacecenter.com/
Mokra gora (planina)

**Mokra gora**, se nalazi na jugozapadu Srbije, na samoj administrativnoj granici pokrajine Kosovo i Metohija između Ibra i Belog Drima. Najviši vrhovi su Žljeb (2.532 m) i Pogled (2.155 m). Uz samu planinu se pruža i jezero Gazivode koje je nastalo pregrađivanjem reke Ibar.

Odlikuje je gotovo netaknuta priroda. Ipak od dolaska međunarodnih snaga, ne postoji kontrola seče šuma tako da su velike površine potpuno ogolele od bespravne seče.
Gazivode

**Jezero Gazivode**, veštačko je jezero u Srbiji, nastalo pregrađivanjem reke Ibar u njegovom gornjem toku. Nalazi se u opštini Zubin Potok, na severu Kosova. Dužine je 24 kilometara, a visina brane je 107 metara. Brana je izgrađena od prirodnih materijala (kamenja, zemlje i gline) i kao takva jedna je od najvećih u Evropi. Osnovna namena ove brane je navodnjavanje Kosovske nizije, ali ima i manju hidrocentralu koja se nalazi u istoimenom mestu.

Iako pored jezera nema ugostiteljskih objekata, veliki broj ljudi obilazi ovo jezero. Tokom cele godine prisutan je veliki broj ribara, pošto je jezero izuzetno bogato ribom. Leti dolaze i kupači iz obližnjih sela, Zubinog Potoka, Kosovske Mitrovice pa čak i iz udaljenih mesta Kosova . Iznad jezera se prostire planina Mokra gora, a u podnožju ove planine se nalazi i manastir Crna Reka.
568.

__NOTOC__
Godina **568.** (**[[rimske brojke|DLXVIII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 568. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* 1.4. &ndash; Kralj Alboin vodi vojsku od 20.000 Langobarda u Italiju.
* 20.5. - Langobardi zauzimaju područje Akvileje; izbjeglice pred novom najezdom osnivaju Veneciju. Langobardi bez velikog otpora zauzimaju velike dijelove Italije, a bizantske snage se povlače u gradove i utvrđene garnizone.
* Sigebert I od Austrazije odbacuje napad Avara na istočne granice svog kraljevstva.
* Leovigild nasljeđuje brata Liuvu I kao kralj Vizigota.
* Turci i Sasanidska Perzija zajedno uništavaju državu Heftalita.
* jesen - Bizantski vojskovođa Zemarh se sreće sa izaslanicima turskog kana.
* Nakon nasilne smrti franačke kraljice Galswinthe, njen muž, franački kralj Hilperik I od Neustrije, počinje živjeti sa svojom ljubavnicom Fredegundom; ubistvo Galswinthe izaziva ogorčenje njene sestre Brunhilde, supruge Sigeberta I, Hilperikovog brata i kralja Austrazije, te otpočinje višedecenijsko krvavo neprijateljstvo dva ogranka dinastije Merovinga.
* Ceawlin od Wessexa nanosi poraz Ethelbertu od Kenta u bitci kod Wibbanduna.
* Æthelric nasljeđuje svog brata Addu kao kralj Bernicije (tradicionalni datum).


## Rođenja
* Feng Deyi, kineski kancelar dinastije Tang (u. 627)
* Liu Wenjing, kineski kancelar dinastije Tang (u. 619)

## Smrti
* Galswintha, supruga Hilperika I od Neustrije
* Adda, kralj Bernicije (tradicionalni datum)

## Reference
Kan (titula)

***Kan*** (ili ***han***) je mongolski i turkijski vladarski ili vojni naslov korišten u srednjem vijeku kod nomadskih mongolskih i turkijskih naroda iz srednje Azije. Ponekad se prevodi kao „gospodar” ili „kralj”. Obično se čita /kɑːn/ a u mnogim zapadnim tekstovima se koristi transliteracija „khān”, gdje digram „kh” označava bezvučni velarni frikativ [x]. Danas se originalni naziv *han* prevodi kao „kan”, a njihovo imanje „kanat” ili „hanat”.

Naziv „kan” se prvi put susreće kao naslov u savezu plemena Xianbei i odnosi se na njihove vođe između 283. i 289. godine. U Europi su prvi avarski vladari (567–804) pridodavali „kan” svom imenu. Titulu „kana” nosili su i bugarski vladari sve do 864, kada je Boris I preuzeo hrišćanstvo i primio titulu „knjaza” (stsl. кънѧѕь).

Najpoznatiji hanovi su bili iz mongolske Zlatne Horde, ustanovitelj Džingis-kan i njegov unuk Kublaj-kan. **[[Kagan]]** ili „Veliki Kan” je naslov carskog ranga na turskom i/ili mongolskom, jednak statusu cara koji vlada „kaganatom” (carstvom).

Danas se titula kana korsti kao pridjevak uz ime ugledne osobe, osobito u zemljama poput Afganistana, Pakistana, Indije i Bangladeša.

## Povezano
* Kagan
* Kavkan (Кавхан)

## Napomene

## Bibliografia
*  
*
Napadi u Norveškoj 2011.

**Napadi u Norveškoj 2011.** su se sastojali od eksplozije bombe koja je detonirana u petak 22. jula 2011. u Regjeringskvartaletu, četvrti u kojoj su smještene glavne zgrade norveške vlade u Oslu, uključujući ured premijera Jensa Stoltenberga te napada vatrenim oružjem koji se poslije njega zbio na otoku Utøya u Tyrifjordenu u okrugu Buskerud, koga je po vlastitom priznanju izveo 32-godišnji norveški državljanin po imenu Anders Behring Breivik. U napadima je bilo 76 mrtvih, najviše u omladinskom kampu na otoku Utøya, gdje su mete napada bili pripadnici Saveza radničke omladine, podmlatka vladajuće Radničke stranke koji tamo tradicionalno održavaju ljetni kamp. Breivik je prvo izveo napad bombom kao diverziju, da bi potom došao na otok odjeven u policijsku uniformu, pozvao omladince da se okupe oko njega, a potom počeo pucati. Veliki broj mrtvih se tumači time da je policiji trebalo oko sat i pol vremena da intervenira, dok je Breivik koristio malu površinu otoka s koga je bilo teško ili nemoguće bježati ili se skrivati. Breivik se nakon dolaska policije predao, a ubrzo je na Internetu objavljeni dokumenti u kojima detaljno opisuje pripreme za izvođenje zločina, kao i motive, vezane uz službenu politiku multikularnost Radničke stranke, koju je optužio za "izdajničko" popuštanje islamu.

Napadi su duboko potresli Norvešku, u kojoj se ovakvo masovno krvoproliće ne pamti od vremena drugog svjetskog rata.

## Izvori

## Vanjske veze

* Stor eksplosjon i Oslo sentrum, *[[Aftenposten]]*, News report in Norwegian, with pictures.
* Allvarligt bombattentat skakar Oslo, *[[Sveriges Radio]]*, News report in Swedish, with pictures.
* LIVE: Oslo explosion, *[[BBC News]]*, live news broadcast on the bombing in Oslo.
Šajkaška

**Šajkaška** je geografski region u Srbiji. To je jugoistočni deo Bačke, lociran u središnjem delu Autonomne Pokrajine Vojvodine.

Teritorija Šajkaške je podeljena između četiri opštine: Titel, Žabalj, Novi Sad i Srbobran. Središte Šajkaške je grad Titel.

## Naseljena mesta Šajkaške

Opština Titel:
* Titel
* Vilovo
* Gardinovci
* Lok
* Mošorin
* Šajkaš

Opština Žabalj:
* Žabalj
* Gospođinci
* Đurđevo
* Čurug

Opština Novi Sad:
* Kovilj
* Kać
* Budisava

Opština Srbobran:
* Nadalj

Napomena: Titel i Žabalj su gradovi i upravni centri opština. Ostala mesta su sela.

## Historija

Šajkaška je dobila ime po šajkašima. Šajkaši su bili specifičan rod austrijske vojske, koji se kretao u uskim, dugačkim brodovima, poznatim kao šajke. Ove vojne jedinice su operisale na Dunavu, Tisi, Savi i Morišu.

Šajkaški bataljon, kao deo Vojne granice, formiran je 1763. godine. U početku, stanovništvo regiona su u potpunosti sačinjavali Srbi, koji su bili hrabri i vešti ratnici. Šajkaši su učestvovali u mnogim bitkama protiv Turaka, a njihovo učešće je bilo od velike važnosti.

1852. godine, Šajkaški bataljon je transformisan u Titelski pešadijski bataljon. Ova vojna jedinica je ukinuta 1873. godine, a region je priključen Bačko-Bodroškoj županiji.

Danas je Šajkaška uglavnom poljoprivredni kraj, sa razvijenom prehrambenom industrijom.

## Galerija

Datoteka:Titel1.jpg|Titel
Datoteka:Žabalj,_Catholic_Church.jpg|Žabalj
Datoteka:Kać,_Main_street_and_the_Orthodox_Church.jpg|Kać
Datoteka:Đurđevo,_Main_street_and_the_Uniate_Church.jpg|Đurđevo
Datoteka:Budisava.jpg|Budisava
Datoteka:Vilovo,_main_street_and_the_Orthodox_Church.jpg|Vilovo
Datoteka:Gardinovci,_main_street_and_the_Orthodox_Church.jpg|Gardinovci
Datoteka:Šajkaš,_main_street_and_the_Orthodox_Church.jpg|Šajkaš
Datoteka:Gospođinci,_Orthodox_church.jpg|Gospođinci
Datoteka:Čurug,_Windmill_without_blades.jpg|Čurug
Datoteka:Nadalj.JPG|Nadalj


## Povezano
* Bačka
* Vojvodina
Ethelric od Bernicije

**Ethelric** (*Æthelric*, ? - 572?) je bio četvrti po redu vladar anglijskog kraljevstva Bernicija. Oskudni historijski izvori ga navode kao jednog od sinova kralja Ide, osnivača kraljevstva. Naslijedio je svog brata Addu oko 568. a kao datum smrti se tradicionalno navodi godina 572.

Njegov sin Aethelfrith je krajem 6. vijeka ujedinio Berniciju sa kraljevstvom Deira, te tako osnovao kraljevinu Nortambriju.
Fredegunda

**Fredegunda** ili **Fredegund** (, , , ? - 597) bila je franačka kraljica Neustrije, odnosno supruga kralja Hilperika I.

Fredegunda je bila robinja koja je na Hilperikovom dvoru služila njegovu prvu suprugu Audoveru. Kralj se u nju zaljubio, te mu je postala ljubavnica i na kraju ga uspjela nagovoriti da se od Audovere rastavi i pošalje je u samostan. Tada je sa njom živio u konkubinatu. Hilperik je, međutim, čuvši da mu se 567. brat i glavni suparnik Sigebert I od Austrazije oženio za vizigotsku princezu Bruhildu, kćer kralja Atanagilda, odlučio neutralizirati eventualni savez brata sa Vizigotima tako da je odmah potom uredio svoj brak sa Brunhildinom sestrom Galsvintom.

Galsvinta se kao pobožna kršćanka nije mogla pomiriti sa atmosferom razvrata, karakterističnom za dvorove merovinških vladara tog doba, te je natjerala Hilperika da sa svog dvora protjera sve priležnice, kurtizane i prostitutke. Hilperik je nevoljko pristao, pa je sa dvora protjerana i Fredegunda. Međutim, nije trebalo dugo da se kralj potpuno izgubi entuzijazam prema novoj nevjesti. Vrlo brzo je ona pronađena zadavljena u krevetu, a historičari se spore oko toga da li je zločin počinio ili naručio Hilperik, Fredegunda ili njih oboje. U svakom slučaju, Fredegunda se nakon tog događaja vratila Hilperiku, koji ju je oženio i učinio kraljicom.

Ubistvo Galsvinte je, pak, izazvalo ogorčenje njene sestre Brunhilde i stvorio duboko neprijateljstvo dvije žene, koje će se pretvoriti u endemski građanski rat između dva ogranka dinastije Merovinga. Fredegunda. Godine 575. je Fredegunda organizirala Sigibertovo ubistvo, a također se pokušala preko plaćenih ubica riješiti Guntrama, franačkog kralja Burgundije, a potom i Hildeberta II, Sigibertovog sina.

Imala je kćer Rigunt i sina Klotara II. Kada je godine 584. Hilperik ubijen u misterioznim okolnostima, Fredegunda se sakrila u parišku katedralu, a potom je uspješno osigurala Guntramovu zaštitu.

Umrla je 597. i sahranjena je u bazilici Saint Denis. Njen sin Klotar II je nastavio sukob sa Brunhildinim klanom, koji je završen Brunhildinim okrutnim pogubljenjem 613. ali i ponovnim ujedinjenjem franačke države.

Glavni izvor podataka o Brunhildi je njen suvremenik Grgur Turski, koji je u svojoj knjizi *Historija Franaka* opisuje kao monstruma s čijom se beskrupuloznošću i sadizmom teško može mjeriti ijedna druga historijska ličnost. Kao primjer služi anegdota vezana uz vlastitu kćer Rigunt koja je izrasla u takvu ljepoticu da je Fredegunda, izluđena ljubomorom, pokušala ubiti; kada joj to nije uspjelo, stala ju je ponižavati, a opisi takvog ponižavanja su, prema mišljenju Alana Dundesa, poslužili kao temelj za bajku o Pepeljugi.

## Reference

* Gregory of Tours, *History of the Franks*, Book IX. Ch. 34, Translated by O.M. Dalton, Vol. II. pp.&nbsp;405–406
* Alan Dundes, *Cinderella: A Casebook*, Ch. 1 *The Cat Cinderella by Giambattista Basile* (University of Wisconsin Press, 1982)


## Vanjske veze
Pepeljuga

**Pepeljuga** (, , ) je naziv koji se koristi za jednu od najpoznatijih svjetskih bajki, čiju su najpoznatiju verziju početkom 19. vijeka objavila braća Grimm. Naslovna junakinja je mlada djevojka koja trpi zlostavljanje, siromaštvo i nepravdu da bi iznenada stekla bogatstvo i sreću. Različite verzije priče se mogu pronaći među raznim kulturama; historičari književnosti pretpostavljaju da je korijen priče o Pepeljugi grčka robinja Rodopida koja je živjela u Egiptu u doba faraona Amazisa II; prema Alen Dundasu bi njen historijski ekvivalent trebala biti franačka princeza Rigunt iz 6. vijeka. U svakom slučaju, bajka o Pepeljugi je postala inspiracija za brojna umjetnička djela, a sam izraz "pepeljuga" ušao u rječnike kako bi opisivao neopravdano omalovažane i ignorirane osobe koje nakon teških napora stiču zasluženu slavu i bogatstvo.

## Zaplet

Glavna junakinja Pepeljuga je lijepa djevojka koja je ostala bez roditelja, te živjela s maćehom i ružnim polusestrama. Pepeljuga je bila tlačena s njihove strane. Radila je sve kućanske poslove, a nije joj bilo dopušteno ni spavati u krevetu, već je spavala pored ognjišta.

Jednog je dana u njihovu carstvu izašao proglas da kraljevska obitelj održava bal u sinovu čast, kako bi ondje mogao izabrati svoju buduću suprugu. Pozvane su sve djevojke iz carstva. Pepeljuga se silno radovala balu, ali je maćeha nije pustila, već joj je zapovjedila da radi kućanske poslove. Utučena Pepeljuga plakala je dok su joj maćeha i polusestre odlazile na dvor. Nedugo potom u njihovoj se kući stvorila dobra vila i načinila joj haljinu i staklene cipelice u kojoj će otići na bal. Još k tomu je stvorila i prekrasnu kočiju s konjima bijelcima. Upozorila je Pepeljuga da će čarolija trajati sve dok bat ne otkuca ponoć posljednji put. Pepeljuga se zaputila na dvor i odmah je ljepotom zasjenila sve prisutne, tako da je princ plesao samo s njom čitavu večer. Sati su prolazili, i ponoć je došla. Sjetivši se vilinih riječi, Pepeljuga je brže-bolje pobjegla s dvora. U žurbi joj se izula jedna staklena cipelica, koja je ostala princu kao jedina uspomena na nju. On nije znao ni kako se ona zove.

Pepeljuga se vratila kući prije svoje maćehe i dviju sestara. One nisu ni slutile da je djevojka koja je čitavo vrijeme plesala s princem upravo Pepeljuga. No, princ ju nije mogao tako lako zaboraviti. Obišao je čitavo carstvo noseći staklenu cipelicu, kako bi našao djevojku kojoj savršeno pristaje. Ljubomorna maćeha isprva nije htjela reći da ima još jednu kćer, ali je na prinčevo inzistiranje ipak pozvala Pepeljugu da proba cipelicu. Njoj je savršeno pristala, a princ je u prašnjavoj djevojci prepoznao onu u koju se zaljubio. Vjenčali su se i živjeli sretno.

## Vanjske veze
Audovera

**Audovera** (535—580) je bila franačka kraljica i prva žena Hilperiha I, kralja Neustrije. Sa Audoverom, Hilperih je imao četvoro dece:
* Teudebert, poginuo u ratu 575. godine
* Meroveh, oženio se udovicom Brunhildom, sestrom druge Hilperihove žene koju su on i njegova ljubavnica a kasnije i treća žena, Fredegunda, otrovali. Ubijen je 577. godine.
* Hlodoveh, koga je 580. godine ubila Fredegunda. Bio je potkralj Tura.
* Basina, vođa pobune u opatiji Poatje.

Kada se Zigebert I oženio vizigotskom princezom Brunhildom, njegov brat Hilperih I, soasonski (neustrijski) kralj, izdejstvovao je poništenje braka sa svojom prvom ženom, Audoverom, poslao je izaslanike na vizigotski dvor i zaprosio Brunhildinu sestru, Galsvintu. Galsvinta, međutim, nije bila dugog veka. Nakon godinu dana braka, nađena je zadavljena, po naredbi Hilperiha i Fredegunde.

## Izvori
* Popularna istorija Francuske. Merovinzi. Na engleskom
Liu Wenjing

**Liu Wenjing** (劉文靜) (568–619), kurtoazno ime **Zhaoren** (肇仁), formalno **Vojvoda od Lua** (魯公), bilo je kineski velikodostojnik i državni službenik koji je napredovao do mjesta kancelara dinastije Tang. Karijeru je započeo kao službenik dinastije Sui, ali je postao poznat kao jedan od glavnih podstrekača generala Li Yuana da podigne ustanak protiv cara Yanga od Suija. Li Yuanu je pomogao da osnuje dinastiju Tang i uzme prijestolje kao car Gaozu, ali je među Li Yuanovim pristašama ostao u sjeni Pei Jija, zbog čega je postao ogorčen. Nastojeći popraviti svoj položaj, počeo je koristiti uloge vraćeva i vještica; čim se to otkrilo, car Gaozu ga je dao pogubiti.

## Izvori
* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 57.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan07.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 88.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan14.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 183, 184, 185, 186, 187.
Feng Deyi

**Feng Deyi** (封德彝) (568–627), formalno ime **Feng Lun** (封倫), kurtoazno ime Deyi, formalno **Vojvoda Ming od Mija** (密明公), kasnije **Vojvoda Miao od Mija** (密繆公), je bio kineski državni službenik i velikodostojnik u službi dinastija dinastija Sui i dinastije Tang. Vrhunac karijere mu je predstavljalo mjesto kancelara za vrijeme vladavina careva Gaozua i Taizonga od Tanga. Historičari su hvaili njegove intelektualne sposobnosti, ali i kritizirali sklonost da povlađuje hirovima vladarima.

## Reference

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 63.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan08.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 100.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan14.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 180, 183, 185, 187, 188, 189, 190, 191, 192.
Utøya

**Utøya** (fonetski:ʊtœjɑ) je otok u Norveškoj smješten u Tyrifjordenu u općini Hole, u okrugu Buskerud.

Otok je u vlasništvu Saveza radničke omladine (*Arbeidernes ungdomsfylking*, AUF), omladinskog ogranka vladajuće Radničke stranke u Norveškoj, koji na njemu održava ljetne kampove. Organizacija ga je godine 1950. stekla na poklon od Oslo og Omegn faglige samorganisasjonen (*Konfederacija sindikata Osla*). Otokom upravlja komercijalno poduzeće Utøya AS. koje ga ponekad iznajmljuje za razne događaje.

23. jula 2011. je, neposredno nakon bombaškog napada na središte Osla, na otok došla osoba u policijskoj uniformi i, prema izjavama svjedoka, počela pucati iz vatrenog oružja na sudionike kampa. U napadu koji je trajao dva sata je poginulo najmanje 84 osobe, uglavnom adolescenata. Napad, za koji policija sumnjiči 32-godišnjeg poduzetnika po imenu Anders Behring Breivik, predstavlja najveći napad pojedinačne osobe vatrenim oružjem po broju žrtava u historiji.

## Reference

## Vanjske veze

* Utøya AS
* Image depicting Utøya, mirrored from the Utøya AS website 
* Arbeidernes ungdomsfylking website
Savez radničke omladine (Norveška)

**Savez radničke omladine** (, , ili **AUF**) je omladinski ogranak Radničke stranke, vladajuće stranke u Norveškoj.

*AUF* je formiran u aprilu 1927. spajanjem dotadašnjeg Lijevog komunističkog omladinskog saveza i Saveza socijalističke omladine Norveške. Ideologija te organizacije je socijaldemokracija i demokratski socijalizam. Njen trenutrni vođa je Astrid Willa Eide Hoem. Mnoge važne ličnosti *AUF* su kasnije postale istaknute u norveškom političkom životu i vladi, uključujući trenutnog premijera Jensa Stoltenberga.

## Povezano

* Napadi u Norveškoj

## Reference

## Vanjske veze
* Službena stranica ''AUF''
Gosvinta

**Gosvinta** (? - 589) je bila vizigotska kraljica, udata prvo za Atanagilda, a potom za Leovigilda. U braku sa Atanagildom imala je dve kćerke, Galsvintu i Brunhildu, koje su se udale za dva franačka kralja, Zigoberta I od Austrazije i Hilperiha I od Neustrije. Kad se Leovigildov sin Hermenegild oženio Ingundom, Brunhildinom kćerkom, pokušala je da je natera da odbaci pravoverno hrišćanstvo i prihvati arijanstvo, ali Ingunda ne samo da to nije uradila, nego je uspela da preobrati svog muža, Hermenegilda. Nakon Leovigildove smrti, pomirila se sa njegovim naslednikom, Rekaredom, međutim, kad je ovaj odlučio da odbaci arijanstvo i pravoverno hrišćanstvo proglasi državnom verom, skovala je neuspešnu zaveru 569. godine sa toledskim arijanskim biskupom Ulidilom, koja je imala za cilj da usmrti Rekareda. Zavera je otkrivena, Uldila je poslat u izgnanstvo, a Gosvinta je nestala, najverovatnije je da je umrla te iste godine.

## Vanjske veze
* Istorijska biblioteka: Gosvinta
Jens Stoltenberg

**Jens Stoltenberg** (rođen 16. mart 1959), norveški političar koji od oktobra 2014. obnaša dužnost generalnog sekretara NATO-a. Prije toga služio je i kao premijer Norveške. Ovu funkciju preuzeo je u oktobru 2005, pre toga je bio premijer u periodu od 2000. do 2001. godine. Stoltenberg je takođe i predsednik Radničke partije od 2002. godine. Bio je Državni sekretar u Ministarstvu za Životnu sredinu od 1990. do 1991, Ministar Industrije od 1993. do 1996, i ministar Finansija od 1996. do 1997. godine. Reizabran je premijera na izborima 2009. godine.

Od 1985. do 1989. bio je predsednik omladine Radničke partije. Pre nego što je postao Ministar finansija, Stoltenberg je bio Ministar trgovine i energetike u kabinetu Gro Harlem Brundtland od 1993. do 1996. Posle ostavke Bruntlandove 1996. na njeno mesto dolazi Torbjorn Jagland, u Jaglandovom kabinetu, Stoltenberg postaje Ministar finansija. 

Prva vlada Bondevika ostala je bez podrške u Parlamentu 2000. Prva vlada Stoltenberga trajala je od 17. marta 2000 do 19. oktobra 2001. Stoltenberg je bio zamenik predsednika Radničke partije dok je Jagland bio predsednik. Uprkos tome Jagland je dobio mesto Ministra spoljnih poslova. Posle izbora 2001, Stoltenbergov kabinet je bio primoran da podnese ostavku, na kojima je Radnička partija doživela najteži poraz posle 1924.

Stoltenbergova druga vlada počinje 17. oktobra 2005. Posle izbora 2005, Radnička partija ulazi u koaliciju sa Socijalističkom partijom levice i Partijom centra, tzv."Crveno-zelena" koalicija. Na izborima 2009. "Crveno-zelena" koalicija zadržala je većinu u Parlamentu.
569.

__NOTOC__
Godina **569.** (**[[rimske brojke|DLXIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. Oznaka 569. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Kralj Garamanta sklapa mirovni sporazum sa Bizantskim Carstvom.
* Jovan Efeški piše *Biografije istočnih svetaca*. 
* 3.10. - Langobardi pod kraljem Alboinom zauzimaju Milano.
* 19.11. - Iz Toursa se u Poitiers svečanom procesijom prenose relikvije Istinskog križa, poslane kao poklon bizantskog cara Justina II opatici Radegundi; tom prigodom se prvi put izvodi himna *[[Vexilla regis]]* koju je napisao biskup Venancije Fortunat.
* Nubijsko kraljevstvo Alodija prelazi na kršćanstvo (po Jovanu Efeškom).


## Rođenja
* 8.9. &ndash; Car Yang od Suija

## Smrti
* Car Wucheng od Sjevernog Qija
* Dorotej, koptski patrijarh Aleksandrije

## Reference
Papa Petar IV od Aleksandrije

**Papa Petar IV od Aleksandrije** (? - 569) bio je [koptski] [patrijarh Aleksandrije|papa Aleksnadrije (565 - 569).

Petar IV je naslijedio prognanog papa Teodosija I nakon njegove smrti 565.

Kao mijafizit, Petar IV je bio prisiljen stolovati izvan Aleksandrije.

## Reference
;Opće
* 
;Specific
Vetranion

**Vetranion** (; ponekad se pogrešno navodi kao -{*Vetriano*}-) je bio iskusni vojnik i oficir. Izgleda da je bio u položaju magister militum. Komandovao je nad trupama u Iliriku i Panoniji. Posle smrti Konstansa, Vetranion se našao u Sirmijumu. Sestra cara Konstancija II, avgusta Konstantina (kći Konstantina Velikog), zatražila od njega da se proglasi za cara. To je ovaj i učinio u Sirmijumu, 1. marta 350. godine. Konstantina je zatražila da se Vetranion proglasi za cara, zato što je Konstancijevog brata Konstansa ubio Magnencije, pa je smatrala da je Vetranion može zaštititi. 

Konstancije je u prvi čas izgleda prihvatio Vetraniona za cara, došlo je čak do zvaničnog susreta u Naisu (danas Niš), ali je kasnije, u decembru 350. godine, odustao od te politike. Vetranionu je pošteđen život i kao obični građanin je živeo u Maloj Aziji, primavši izdržavanje od države. Izgleda da je izvršio samoubistvo oko 360. godine. Kovanja sa Vetranionovim likom su relativno dragocena i mogu se naći na prostoru Srbije. Glavna kovnica bila je u Sisciji.

Amijan Marcelin predstavlja Vetraniona kao neobrazovanog vojnika i naivnu marionetu.
Radnička stranka (Norveška)

**Radnička stranka** (, A/Ap) je socijaldemokratska politička stranka u Norveškoj. Predstavlja glavnog partnera trenutne norveške vlade, odnosno vladajuće Crveno-zelene koalicije, a njen vođa Jens Stoltenberg, je trenutni premijer Norveške.

Norveška radnička stranka se službeno zalaže za socijaldemokratske ideje. Od 1930-ih joj je službeni slogan "rad za sve", a snažno se zalaže za izdašnu državu blagostanja, koju bi trebali financirati visoki porezi i carine. Posljednjih dvadeset godina je stranka u ideološkom smislu počela skretati udesno, odnosno u smjeru socijalne tržišne privrede koja uključuje privatizaciju državnog vlasništva i ukidanje progresivnog oporezivanje, u skladu s načelima ekonomskog liberalizma. Danas se izjašnjava i kao progresivna stranka koja se zalaže za načelo suradnje u unutrašnjoj i vanjskoj politici. Njen omladinski ogranak je Savez radničke omladine.

Osnovana je krajem 19. vijeka i otada je stalno rasla po broju glasova i članova sve dok na izborima 1927. godine nije postala najveća i najjača stranka, što je ostala sve do današnjih dana. Te je godine prekinut i njen unutrašnji sukob vezan uz članstvo u Kominterni od 1919. od 1923. Nakon drugog svjetskog rata, odnosno 1945. pa sve do 1961 stranka je imala apsolutnu većinu u norveškom Parlamentu, što je bila prilična rijetkost za tadašnje evropske države, i zbog čega se Norveška nazivala "jednopartijskom državom". Od 1935. godine, pak, u Norveškoj samo šesnaest godina premijer nije bio član Radničke stranke. 1960-ih i početkom 1970-ih dominaciju Radničke stranke je nagrizla opozicija sa ljevice, okupljene u Socijalističkoj narodnoj partiji. Od kraja 1970-ih je, pak, dominaciju nagrizla i desna opozicija, zbog čega se i sama Radnička stranka pod Gro Harlem Brundtland okrenula udesno. Na izborima 2001. stranka je imala najgore rezultate od 1924. što ju je prisililo na daleko šire parlamentarne koalicije nego ranije.

Radnička stranka je članica Socijalističke internacionale i Partije evropskih socijalista.

## Reference

## Vanjske veze
*  Arbeiderpartiet - Official site
*  http://www.arbeiderpartiet.no/Kontakt/Information-in-English - Information in English
* Election results for the Labour Party in the 2007 local elections
Kompsognatidi

**Kompsognatidi** (lat. Compsognathidae) su porodica malenih dinosaura mesoždera, obično konzervativnih u tjelesnom obliku, iz perioda jure i krede. 

Kompognatidi se nalaze na ili blizu granice pojave perja - poznati su otisci kože kod četiri roda: *[[Compsognathus]]*, *[[Sinosauropteryx]]*, *[[Sinocalliopteryx]]* i *[[Juravenator]]*. Dok *Juravenator*, *Sinosauropteryx* i *Sinocalliopteryx* pokazuju pokrivenost prostim, primitivnim perjem, *Juravenator* i *Compsognathus* pokazuju dokaze krljušti na repu i zadnjim nogama.

Pozicija kompsognatida unutar grupe celurosaura neizvjesna je; neki smatraju ovu porodicu bazalnom za većinu celurosaura, dok drugi na nju gledaju kao dio grupe Maniraptora.

## Taksonomska problematika
O.W.M. Rauhut je 2003. godine ponovo definirao porodicu Coeluridae da sadrži rodove *[[Coelurus]]* (kasna jura, Sjeverna Amerika), *[[Compsognathus]]* (kasna jura, Europa), *[[Sinosauropteryx]]* (rana kreda, Azija) i neimenovani oblik nalik *Compsognathusu* (rana kreda, Južna Amerika; poslije je svrstan u novi rod *[[Mirischia]]*). Međutim, ova taksonomija se većinom ne prihvaća. Sereno (2005.) ističe da Compsognathidae ima prioritet naziva, čak i ako rodovi poput *Coelurusa* ili *Ornitholestesa* pripadaju istoj porodici kao i *Compsognathus*.

## Galerija


Datoteka:Sinocalliopteryx gigas.jpg|*[[Sinocalliopteryx]]*
Datoteka:Sinosauropteryx prima.JPG|*[[Sinosauropteryx]]*
Datoteka:Juravenator BW.jpg|*[[Juravenator]]*
Datoteka:Huaxiagnathus-v2.jpg|*[[Huaxiagnathus]]*



## Izvori
Jovan od Efesa

**Ivan Efeški** ili **Jovan od Efesa**, također poznat i kao **Jovan od Azije** (cca. 507 - cca. 586) bio je episkop Sirijske crkve i historičar, jedan od najvažnijih koji su pisali na sirijskom jeziku.

Rodio se u gradu Amida (današnji Diyarbakir u južnoj Turskoj). Tamo ga je oko 529. Jovan od Tele zaredio za svećenika. Služio je kao đakon sve do 534. kada je putovao po Palestini i prvi put posjetio Konstantinopol. Kao mijafizit je bio svjedokom progona od strane halkedonske (pravovjerne) Crkve koja je uživala podršku bizantskog cara Justinijana. Oko 540. se trajno naselio u Konstantinopolu gdje je, usprkos svojih ne-halkedonskih stavova, stekao naklonost cara. Justinijan mu je povjerio pokrštavanje preostala pagana u Bizantskom Carstvu, uključujući Malu Aziju gdje je pokrstio oko 546. Jovan je također organizirao misije koje će dovesti do pokrštavanja Nubije. Oko godine 546. je organizirao veliki progon "idolopoklonika" u samoj prijestolnici gdje je, prema vlastitim navodima, koristio torturu kako bi iznudio priznanja.

Oko 550. godine, uz podršku cara Justinijana, Jovan Efeški je predvodio ekspediciju u Pepuzu radi uništenja montanističkog svetilišta, ustanovljenog pored grobova njihovih proroka Montana, Priscile i Maksimilije. Ivan Efeški je dao spaliti mošti začetnika montanizma, kao i njihove crkve.

558. ga je Jakov Baradej zaredio za episkopa.

Nakon Justinijanove smrti je došao u nemilost njegovog nasljednika Justina II, te je od 571. proganjan od strane patrijarha Jovana Sholastika.

Napisao je dvije knjige - *Crkvenu historiju*, koja pokriva period od doba Julija Cezara do 580-ih, te *Biografije istočnih svetaca* koje je napisao oko 569.

## Izvori

## Vanjske veze
* Public domain translation of the Ecclesiastical history
Alodija

**Alodija** ili **Alwa** je najjužnije od tri kršćanska kraljevstva Nubije koja su postojala u srednjem vijeku; sjeverna kraljevstva su bila Nobatija i Makurija.

Iako je ta država postojala gotovo 1000 godina, o njoj se relativno malo zna. Bila je najudaljenija od Egipta, ali se u 6. vijeku pokrstila zahvaljujući misionarima iz Bizanta. Njeni vladari su, međutim, prihvatili monofizitsko kršćanstvo. Od svih kršćanskih država se posljednja preobratila na islam. To se dogodilo početkom 16. vijeka kada ju je pokorilo pleme Fundži i osnovalo Senarski sultanat.
Car Yang od Suija

**Car Yang od Suija** (隋煬帝, 569 - 11. april 618), osobno ime **Yang Guang** (楊廣), alternativno ime**Ying** (英), nadimak **Amo** (阿摩), poznat kao **car Ming** (明帝) za kratke vladavine unuka Yang Tonga), bio je drugi sin cara Wena od Suija, i drugi car kineske dinastije Sui.

Po rođenju mu je ime bilo Yang Ying, ali ga je otac, nakon savjetovanja sa prorocima, promijenio u Yang Guang. Yang Guang je nakon dolaska dinastije Sui na vlast dobio titulu princ od Jina 581. Godine 588. mu je povjerena komanda nad jednom do pet armija koje su napale južnu dinastiju Chen, te je poslije primio brojne pohvale za pohod koji je doveo do ponovnog ujedinjenja Kine. Ta postignuća, kao spretnost pri dvorskim intrigama, su omogućile da isposluje smjenu svog starijeg brata Yang Yonga s mjesta krunskog princa 600. godine te tako sam postane krunski princ. Nakon očeve smrti godine 604. godine - koju su tradicionalni historičari često pripisvali upravo njemu, iako su proznali da za to nema dokaza - Yang Guang je došao na prijestolje kao car Yang.

Vladavinu cara Yanga su obilježili brojni ambiciozni i spektakularni pothvati, od kojih se najvažnijim i najuspješnijim drži dovršetak Velikog kanala, koji je u vijekovima koje dolaze bitno ojačao narušeno jedinstvo sjeverne i južne Kine. U ostalim pothvatima je imao manje uspjeha, pri čemu se spominje obnova Velikog zida, koji je doveo do smrti šest miliona radnika. Yang je također nastojao proširiti teritoriju Kine, te je naredio veliki pohod na kraljevstvo Čampa u današnjem južnom Vijetnamu, koji je doveo do vlasti nad tom zemljom, ali i smrti hiljada kineskih vojnika uslijed malarije. Pohodi protiv korejske države Goguryeo su, pak, završili vojničkom katastrofom, koja je, k tome ispraznila državnu blagajnu. Nastojanje da je se ispuni novim porezima je izazvalo niz ustanaka, pogotovo u sjevernoj Kini. Dok mu je vlast sve više izmicala iz ruke, Yang se povukao u Jiangdu (江都, u današnjem Yangzhouu (provincija Jiangsu) gdje su na kraju zadavili dotada vjerni vojnici pod generalom Yuwen Huajiem.

Iako su neka od njegovih dostignuća imala blagotvorni efekt na buduću Kinu, tradicionalne historije su ga opisivale kao tiranina, zaslužnog za kratko trajanje dinastije Sui.

## Reference

## Reference
* *[[Knjiga Suija]]*, vols. 3, 4.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/swa1.htm 
* *[[Historija Sjevernih dinastija]]*, vol. 12.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/bs02.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 175, 176, 177, 178, 179, 180, 181, 182, 183, 184, 185, 186.

|- style="text-align: center;"

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-
Pleroma

**Pleroma** (grč: πλήρωμα - punina, punoća, ispunjenost) je grčki pojam koji znači punoću božanskog. Prema gnostiku Valentinu, pleroma je jedinstven božanski praizvor iz koga proizlaze sve emanacije života. Suprotan je pojmu "kenoma" koji znači prazninu, tamu i haos. U neoplatonizmu pojam ima značenje savršenosti inteligibilnog sveta ili božanskog bića, kome se suprotstavlja ograničenost, a time i konačnost čulnog sveta. Reč pleroma koristi apostol Pavle u svojoj poslanici Kološanima (2.9).

## Reference
Valentinijan

**Valentinijan** je ime tri rimska cara:

* Valentinijan I (vladao 364-375)
* Valentinijan II ("vladao" 383-392)
* Valentinijan III ("vladao" 425-455)
Curia Hostilia

**Curia Hostilia** je bilo popularno mjesto održavanja sastanaka rimskog senata na glavnom trgu grada Rima, rimskom Forumu *(Forum Romanum)*. Prema predanju, Curiu Hostiliu je izgradio treći rimski kralj Tul Hostilije (Tullus Hostilius), po čemu je i dobila ime. U ovoj je zgradi ubijen narodni tribun, rimski demagog Lucije Apulej Saturnin. Curia Hostilia je spaljena tijekom rimskih građanskih ratova 52. pne. Obnovljena je u vrijeme diktature Gaja Julija Cezara. Ipak, sastanak senata na kojem je Cezar ubijen (martovske Ide, 15. ožujka 44. pne.), održan je na drugom mjestu --- u Pompejevoj kuriji (Curia Pompeii).
Soga no Iname

. Soga no Iname je bio japanski velikodostojnik i državnik, odnosno poglavar klana Soga u doba vladavine cara Kimmeija u Asuka periodu. Bio je prva osoba za koju se pouzdano zna da je noslila titulu ''Ōomi'' (536). Bio je sin Soga no Kome i otac Soga no Umakoa. 

Soga no Iname je svoju moć ojačao udavši dvije kćeri - Soga no Kitashihime i Soga no Oanegimi - za cara Kimmeiha. Njih dvije su rodile buduće vladare - cara Yōmeiha, cara Sushuna i caricu Suiko - kao i brojne druge prinčeve i princeze.

Soga no Iname je najpoznatiji kao rani pokrovitelj budizma, koga je prema Nihon Shokiju doveo na dvor Yamatoa i Paekchea godine 552.  Protiv Inamea i uvođenja strane religije su se pobunili Mononobe no Okoshi i Nakatomi no Kamako. To je bilo uzrokom dugodišnjem suparništvu klana Soga s jedne, te klanova Mononobe i Nakatomi s druge strane. Godine 587. je Inameov sin Soga no Umako porazio Okoshijevog sina Mononobe no Moriyaa, a nešto kasnije su Inameovi unuk Soga no Emishi i praunuk Soga no Iruka bili poraženi od Kamakovog potomka Nakatomi no Kamatarija u incidentu Isshi 645.

## Izvori
570.

__NOTOC__
Godina **570.** (**[[rimske brojke|DLXX]]**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 570. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Spoleto postaje glavni grad nezavisnog vojvodstva pod langobardskim poglavicom Faroaldom.
* Abraha, kršćanski vladar Jemena, bez uspjeha pokušava napasti Kaabu u Meki, što je događaj u islamskoj tradiciji obilježen kao Godina slona.
* Jevreji u Clermont-Ferrandu prisilno preobraćeni na kršćanstvo.
* Ktesifon, prijestolnica Sasanidskog Carstva, postaje, prema procjenama, najveći grad na svijetu, preuzevši primat od bizantske prijestolnice Konstantinopola.
* Prvo spominjanje Koplja sudbine (približni datum).


## Rođenja
* Hildebert II od Austrazije (u. 595)
* Pei Ji, kineski kancelar dinastije Tang (u. 629)
* Chen Shen, krunski princ dinastija Chen, kasnije velikodostojnik dinastija Sui i Tang
* Li Dashi, kineski službenik i historičar (u. 628)
* Gao Heng, kineski car dinastije Sjeverni Qi
* Muhamed (približni datum) (u. 632)
* Pybba od Mercije (mogući datum)

## Smrti
* Liuva I, kralj Vizigota
* Soga no Iname, poglavar klana Soga u Japanu
* Car Fei od Chena
* Carica Zhang Yao'er
* Gildas (tradicionalni datum)

## Reference
Soga no Koma

(fl. 1. polovica 6. vijeka) bio je japanski velikodostojnik, poznat kao poglavar klana Soga i Veliki ministar. Otac mu se zvao Soga no Karako (蘇我 韓子). O njegovom životu postoje prilično oskudni podaci. Majka mu je bila rodom iz države Goguryeo u Koreji. Njegov sin Soga no Iname je također postao Veliki ministar i bio zaslužan za uvođenje budizma u Japan, kao i dominaciju klana Soga nad carskom porodicom.
Soga (klan)

je bio jedan od najmoćnijih plemićkih klanova Japana u Asuka periodu, poznat po važnoj ulozi u dolasku i širenju budizmau toj zemlji. Od 5. do 7. vijeka su poglavari klana Soga imali monopol na titulu Veliki carski poglavica (Ō-omi ili Veliki ministar) te bili prva od porodica koja će dominirati carskom dinastijom kroz nametanje nasljednog reda i vladine politike.

Iako su Soge već ranije stekle vlast, prvi pouzdani podaci o njima potiču iz vremena Soga no Inamea koji je služio kao Veliki ministar od 536. do svoje smrti 570. Uticaj na cara je održao preko brakova svojih kćeri za car Kimmeija, od kojih je jedna rodila cara Yomeija. Sljedećih pet careva su imali suprugu ili majku koja je poticala od potomaka Inamea. Na taj način su Soge ostvarivale centralizaciju zemlje, prepustivši carevima simboličnu i duhovnu ulogu, dok su se oni sami bavili svjetovnim pitanjima.

Soge su imali bliske veze sa državama Baekje i Goguryeo u susjednoj Koreji, te su podržali širenje budizma u Japanu, koji je prvi put došao preko budističkih misionara iz Baekjea u 6. vijeku. Soge su vjerovali da je budizam odlika civilizacije, te su održavali bliske odnose ne samo s Korejom, nego i sa Kinom, nastojeći stvoriti državnu upravu po konfucijanskom modelu. Ta je politika, međutim, izazvala neprijateljstvo klanova Mononobe i Nakatomi, koji su oko sebe okupili brojne nezadovoljnike, uvjerene da je budizam nespojiv sa štovanjem "kamija" i šintoističkim tradicijama. Borba između te dvije struje je trajala decenijama, ali su Soge na kraju uspjele učvrstiti temelje budizma u Japanu.

Do sredine 7. vijeka je klan Soga toliko ojačao, da su njegovi članovi Soga no Emishi i njegovi sin Iruka počeli spremati preuzimanje carskog prijestolja, gradeći daleko raskošnije palače od carskih. Godine 645. su protiv njih skovali zavjeru Nakatomi no Kamatari, vođa klana Nakatomi te Soga no Kurayamada no Ishikawa no Maro i princ Naka no Ōe; zahvaljujući njoj je Iruka ubijen, a Emishi i njegovi pristaše raspršeni širom zemlje i poslije ubijen. Time je bila slomljena moć klana Soga, što je stvorilo uvjete da car Kōtoku sprovede Taika reforme temeljem kojih je vraćena vlast caru.

## Reference

* Sansom, George (1958). *A History of Japan to 1334*' Stanford, California: Stanford University Press.
* Hall, John Whitney, et al. (1993). *The Cambridge History of Japan: Volume 1 Ancient Japan*. Cambridge University Press. .
Sveto koplje

**Sveto koplje**, također poznato kao **Koplje sudbine**, **Longinovo koplje** ili **Kristovo koplje** je naziv za koplje kojim je, prema Ivanovom evanđelju proboden Isus za vrijeme razapinjanja. Artefakt za koga se navodi da je bio upravo to koplje se prvi put u historijskim izvorima spominje 570. S vremenom se pretvorilo u jednu od najpoznatijih srednjovjekovnih relikvija; postoje tri koplja za koja se tvrdilo da su Sveta koplja - Vatikansko koplje, Edžmijadinsko koplje i Bečko koplje. Sveto koplje je čest predmet i motiv filmova, knjiga i umjetničkih djela vezanih uz kršćansku mitologiju.

## Literatura
* Brown, Arthur Charles Lewis. *Bleeding Lance*. Modern Language Association of America, 1910
* Childress, David Hatcher. *Pirates and the Lost Templar Fleet: The Secret Naval War Between the Knights Templar and the Vatican*. Adventures Unlimited Press, 2003.
* Crowley, Cornelius Joseph. *The Legend Of The Wanderings Of The Spear Of Longinus*. Heartland Book, 1972.
* Hone, William. *[[The Lost Books of the Bible]]*. Bell Publishing Co., 1979.
* Rutman, Leo. *Spear Of Destiny: A Novel*. Pinnacle Books, 1989.
* Sheffy, Lester Fields. *Use of the Holy Lance in the First Crusade*. L.F. Sheffy, 1915.

## Vanjske veze

* Piercing an Ancient Tale  Solving the mystery of a Christian relic by Maryann Bird is an article in the European Edition of *TIME* magazine on British metallurgist Robert Feather’s scientific examination of the Spear in Vienna.
Godina slona

**Godina slona** (, ˤĀmu l-Fīl) je naziv koji se u islamskoj historiji koristi za period koji odgovara godini 570. Anno Domini. Prema islamskoj tradiciji te je godine rođen Muhamed. Ime je dobila po događaju kada je na Abraha, kršćanski vladar kneževine Sheba u današnjem Jemenu, poduzeo pohod na Meku s vojskom u kojoj je bio veliki broj bojnih slonova, a s namjerom da razori Kabu. Abraha je od pohoda morao odustati kada su slonovi pred samom granicom Meke jednostavno odbili krenuti naprijed. Godina slona je otada na Arabijskom poluotoku korištena za računanje godina sve dok u doba kalifa Omara nije uveden islamski kalendar.

## Izvori

## Vanjske veze
* Page at Islamic-Awareness.org discussing the event
Abraha

**Abraha** (također navođen i kao **Abreha**) (? - iza 553; vl. 525— iza 553) također poznat kao **'Abraha al-Ashram** (na arapskom أبرهة الأشرم) ili **Abraha b. as-Saba'h**, bio je aksumski kršćanski potkralj južne Arabije a kasnije i samozvani Kralje Sabe (današnji Jemen).

Prema Prokopiju je u ranom periodu života bio rob rimskog (bizantskog) trgovca u Adulisu, dok kasniji perzijski historičar al-Tabari navodi da je bio u rodu sa aksumskom kraljevskom porodicom..

U svakom slučaju, Abraha je bio komandant ili jedan od komandanata koje je kralj Kaleb oko 523. poslao u Arabiju kako bi uništio himjarskog kralja Du Nuvasa, preobraćenika na judaizam koji je progonio i masovno ubijao arabijske kršćane. Abraha, koji je sa sobom imao 100.000 vojnika i stotine bojnih slonova, uspio je poraziti Du Nuvasa, koji je potom izvršio samoubistvo. Abraha je potom uspostavio sjedište u današnjoj Sana'i. Između 525. i 530. se Abraha pobunio protiv Kaleba i prestao mu plaćati danak; neki od izvora navode da mu se pridružio veliki broj kraljevih vojnika, privučen mogućnošću trajnog naseljavanja u tadašnjem Jemenu, koji je bio izuzetno bogata zemlja. Kaleb ga je bez uspjeha pokušao poraziti, pri čemu je poginuo njegov general Arijat. Na kraju nije imao izbora nego da ga prizna kao potkralja; zauzvrat ga je Abraha formalno priznao kao sizerena.

Abrahinu vladavinu od nekoliko decenija je karakteriziralo nastojanje da, kao gorljivi kršćanin, učvrsti svoju vjeru na području današnjeg Jemena. U tu je svrhu sagradio veliku crkvu u Sana'i, a potom i obnovio veliku Maripsku branu. Također je bio poznat i po velikom pohodu na Kurejše i njihov grad Meku, odnosno pokušaj uništenja Kabe koji se po islamskoj tradiciji zbio u Godini slona ili 570.

Nakon njegove smrti su ga naslijedili sinovi Yaksum i Masruq, ali je Jemen ubrzo nakon toga pao pod perzijsku vlast (oko 575).

## Reference

## Literatura
* Gonick, Larry. *[[The Cartoon History of the Universe]] III: From the Rise of Arabia to the Renaissance*.  W. W. Norton & Company, New York, 2001.
Autoritet

**Autoritet** je priznati ili nametnuti ugled ili uticaj od strane neke osobe ili institucije. Može postojati samo u uslovima društvenih odnosa, društvenih vrednosti i normi na osnovu kojih se određuju kriterijumi priznavanja autoriteta. Smatra se da su u procesu socijalizacije ličnosti prvi značajni autoriteti za decu roditelji, u prvom redu majka, a zatim i otac kao i njihove zamene, primarno iz emocionalnih razloga. Kasniji autoriteti pored emocionalne imaju racionalne i socijalne komponente.

Autoritet istovremeno znači i moć naročito ako se zasniva na stručnosti, moralnim vrlinama, znanju, ličnim osobinama, ili na socijalnom položaju, pa se razlikuju racionalni i iracionalni autoriteti, javni i anonimni autoriteti, harizmatski i legalni autoriteti. U društvima autokratske i autoritarne organizacije često se favorizuju nametnuti autoriteti koji imaju uticaj samo dok takvo stanje traje. Autentični autoriteti svoj uticaj zadržavaju duže vrem
Faroald I od Spoleta

**Faroald I** (također **Faruald**; , ? - 591/592) je bio langobardski poglavica koji je za vrijeme langobardske invazije zauzeo dio centralne Italije, stvorivši vlastitu državu sa sjedištem u Spoletu koja je prije ili za vrijeme vladavine langobardskih vojvoda postala Vojvodstvo Spoleto. Faroald I je bio njen prvi vojvoda. Godine 579. je izveo prepad na Classis, luku Ravenne koju je opljačkao i opustošio, ali su ga odatle 584. istjerali Bizantinci pod Droktulfom.

## Izvori
* Paul the Deacon. ''Historia Langobardorum'' . Available at Northvegr.
Vojvodstvo Spoleto

**Vojvodstvo Spoleto** je naziv za državu koja je u srednjem vijeku postojala u današnjoj centralna Italiji. Osnovana je godine 570. za vrijeme langobardske invazije Italije, kada je langobardski poglavice Faroald zauzeo grad Spoleto u današnjoj Umbriji proglasivši se njegovim vojvodom. To je područje vladavine vojvoda funkcioniralo kao de facto nezavisna država, iako su s vremenom langobardski vladari uspjeli nad njime uspostaviti centralnu vlast do sredine 8. vijeka. Godine 776. je langobardsku državu, a s njome i Spoleto, osvojio Karlo Veliki pri čemu je vojvdostvo Spoleto predano na vlast papama. Godine 842. je vojvodstvo obnovljeno, ovaj put kao franačka markgrofovija; njegovi vladari su, s vremenom stekli, nezavisnost te počeli dominirati rimskom politikom i uticati na izbor papa. Godine 949. je nadzor nad njom preuzeo Berengar II od Italije, ali je Italija ubrzo postala dio Svetog Rimskog Carstva. Godine 1201. je vojvodstvo car Oton IV dao na poklon papi. 1213. je formalno ukinuto kada je papa preuzeo neposredni nadzor. Kasnije su njene teritorije podijeljene između Papske države i Napuljskog Kraljevstva.

## Reference

## Vanjske veze

* The History Files: Lombard Dukes of Spoleto.
* Spoleto on the *[[Catholic Encyclopedia]]*, showing a somewhat different list of dukes, working no doubt from the *[[Liber Pontificalis]]*