open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Džuboks

**Jukebox** (*Džuboks*) je djelomično automatizirani glazbeni uređaj, obično na kovanice, koji može odsvirati posebno odabrane pjesme iz vlasiite zbirke pjesama na nekom od medija.

Tradicionalni jukeboxi iz 1960-ih bili su prilično veliki sa velikom polukružnom lunetom na vrhu i živo osvjetljenom prednjom stranom uređaja. Imali su tipke sa slovima i brojevima, tako da se je izborom njihove kombinacije, moglo izabrati željenu pjesmu za reprodukciju ( uobičajeno su to bile singl ploče).

## Historija
Glazbeni automati i piano automati bili su prvi glazbeni uređaji koji su radili na kovanice. Nakon njih su se 1890-ih pojavili fonografi (prvi gramofoni) koji su također radili ako se u njih ubacila kovanica.

Novi načini snimanja i reprodukcije uz upotrebu električnih pojačala vodili su i do novog oblika fonografa na kovanice.
Jedan od prvih uspješnih jukeboxa bio je automatski fonograf proizveden 1927. od strane *Automated Musical Instrument Company*, kasnije poznate po akronimu AMI.

S vremenom se razvojala tehnologija reprodukcije zvuka pa je stoga 1928 , Justus P. Seepburg, inače koji proizvodio *klavir - automate*, proizveo elektostatski zvučnik povezan s magnetofonom, uređaj je imao i upravljački mehanizam kojim se moglo odabrati jednu od osam snimaka. Takav tip jukeboxa je vladao sve dok Seeburg Corporation nije 1950. predstavila svoj model jukeboxa na gramofonske ploče od 45 okretaja u minuti.

Izraz *Juke Box* ušao je u upotrebu prvo u Americi 1940-ih to je riječ iz slenga, kombinacija afričkog (juke=neuredan, mangup) i engleskog jezika (joint=spoji).

Jukeboxi su vrhunac popularnosti imali u Americi između 1940. - 1960., u Europi je to bilo za desetljeće kasnije 1950-1970.) Njihova popularnost bila je vezana uz širenje rock glazbe.

Od 1980-ih i pojave kompakt diska mijenjaju se i jukeboxi. Od 2000. proizvode se potpuno digitalni koji nemaju nikakve fizički pohranjene zbirke pjesama, već isključivo računalne datoteke.

## Poznati modeli jukeboxa
* Rock-Ola model 1413 Premier (1942)
* Rock-Ola model 1422 and 1426 (1946-47)
* 1953 Seeburg M100C
* 1954 Rock-Ola 1438 Comet
* 1954 Seeburg HF100R
* 1962 Rock-Ola Princess
* Wurlitzer Model 750 and 750E (1941)
* Wurlitzer Model 800 (1941)
* Wurlitzer Model 850 (1941)
* Wurlitzer Model 950 (1942)
* Wurlitzer Model 1015 (1946-47)
* Wurlitzer Models 1080 and 1080-A (1947-48)
* Wurlitzer Jukebox Model 1100 (1948-49)
* AMI "Top Flight" Model (1936-38) - (Proizvod Rowe International, kasnije znanog kao AMI)
* AMI Model "A" Jukebox of (1946-47)-(Proizvod Rowe International, kasnije znanog kao AMI)
* Seeburg Model "G"
* AMI Model "G" Jukebox of (1954)(Proizvod Rowe International, kasnije znanog kao AMI)
* AMI Model H, I, J i K (Proizvod Rowe International, kasnije znanog kao AMI)
* AMI Continental (Proizvod Rowe International, kasnije znanog kao AMI)

## Izvori
* 

## Vanjske veze

* Sound Leisure Limited Britanski proizvođači klasiičnih jukeboxa.
* Wurlitzer Jukebox  Wurlitzer jukeboxi
* Rock-Ola Jukebox Rock-Ola jukeboxi
* Rock-Ola Jukebox UK  Rock-Ola UK
Ihosi

**Ihosi** je grad na jugu središnje visoravni Madagaskara od 19 878 stanovnika , administrativni centar Regije Ihorombe  i Distrinkta Ihosi u Provinciji Fianarantsoa.

*Ihosi* je dobio ime po istoimenoj rijeci - Ihosi  , glavnoj pritoci rijeke Zomandao (iz sliva rijeke Mangoki).

## Historija
*Ihosi* se počeo formirati kao grad od 1848. za vrijeme vladavine kraljice 
Ranavalone I., kao vojnički i administrativni centar za kontrolu tog prostora.
*Ihosi* je danas poznat kao glavni grad malgaškog naroda Bara koji su većinsko stanovništvo grada.
Za vrijeme francuske kolonijalne uprave od 1899 
evangeliziran je veliki dio stanovnika, tako da je danas *Ihosi* poznat po svojoj katedrali sv. Vinka Paulskoga.
Od 1967. grad je sjedište katoličke biskupije. Oko 10&nbsp;km zapadno, u smjeru Toliara je velika spilja *Andranomilitri* (koja se 
još priprema za javne posjete).
## Geografske i klimatske karakteristike
*Ihosi* leži na nadmorskoj visini od 800 m, na visoravni Orombe, u kotlini rijeke Ihosi, s njezine desne strane. *Ihosi* je udaljen 616&nbsp;km od glavnog grada Antananarivo i oko 189&nbsp;km od provincijskog središta Fianarantsoe.
*Ihosi* ima vruću i suhu tropsku klimu, vlažna sezona (*asara*) traje od oktobra do aprila, a suha (*asotri*) od 
maja do septembra, tad prosječna dnevna temperatura može narasti na preko 30 °C.

## Transport, Privreda
*Ihosi* je važno cestovno čvorište Madagaskara, kod njega se račvaju nacionalni 
magistralni putevi br. 7 (Toliara -Antananarivo), 27 (Ihosi-Farafangana) i 13 (Ihosi-Tolanaro)., tako da je dobro povezan s ostalim gradovima. *Ihosi* ima i mali *[[Aerodrom]] Ihosi* (IATA: IHO ICAO: FMSI)  iz kojeg postoje letovi za Fianarantsou i Toliaru.

*Ihosi* je trgovačko središte stočarskog kraja u kojem se najviše 
nomadski uzgajaju goveda zebu.
Pored grada nalaze se Nacionalni parkovi Isalo i Andringitra.

## Napomene

## Povezano
* Popis gradova na Madagaskaru

## Vanjske veze
* Localite Ihosy
Fenoarivo Atsinanana

**Fenoarivo Atsinanana** ili *Istočni Fenoarivo* je grad na sjeveroistoku Madagaskara od 20 439 stanovnika , administrativni centar Regije Analanjirofo  i Distrinkta Fenoarivo Atsinanana u Provinciji Toamasina.

*Fenoarivo* na malagaškom znači hiljadu ratnika, a *Atsinanana* istok.

## Historija
U 17. vijeku su kod *Fenoariva* sidrili pirati, oni su i sagradili svoju utvrdu kod mjesta Vohimasina (3&nbsp;km južno od *Fenoariva*) od koje su danas ostale samo ruševine.
*Fenoariva* je bio historijska prijestolnica malagaškog naroda Betsimisaraka. Iz nje je na početku 18. vijeka njihov legendarni kralj - Ratsimilaho. ujedinio dotad neprijateljske plemenske klanove i osnovao svoje kratkotrajno *Kraljevstvo Betsimisaraka*. Njegov skromni grob, nalazi se na otočiću Nosi Heli nasuprot gradske plaže.

## Geografske i klimatske karakteristike
*Fenoarivo Atsinanana* leži na obali Indijskog oceana, u plodnoj obalnoj ravnici, okružen brojnim plantažama kave, klinčića i ličija. *Fenoarivo* je udaljen 420&nbsp;km od glavnog grada Antananarivo i oko 100&nbsp;km od provincijskog središta Toamasine.
*Fenoarivo* ima vruću tropsku klimu od dvije sezone; vlažna traje od oktobra do aprila, a suha od maja do septembra, tad prosječna dnevna temperatura može narasti na preko 40 °C.

## Transport, Privreda
Kroz *Fenoarivo* prolazi nacionalni magistralni put br. 5 (magistrala uz obalu Indijskog oceana) preko kojeg je povezan sa Toamasinom i Antananarivom. Iako leži na moru, nema nikakvu uređenu luku.

*Fenoarivo Atsinanana* je trgovačko središte poljoprivrednog kraja u kojem se najviše stanovnika bavi tom djelatnošću.

## Napomene

## Povezano
* Popis gradova na Madagaskaru

## Vanjske veze
* Localités Fénérive Est
Šator

**Šator** je rasklopiv i prenosiv zaklon i nastamba od platna, asure ili kože pontiranih na kostur od drveta, metala ili kosti. Šatori različitih oblika, razmera i namene upotrebljavaju se od najstarijih vremena u svim delovima sveta.

Raskošni su bili srednjovekovni evropski šatori četvrtougaonog ili okruglog tlocrta, koji su služili u ratu, lovu ili raznim svečanim prilikama. Nomadska plemena upotrebljavaju šatore još i danas za stanovanje. Osnovni tipovi tih šatora su: kupolasti (vigvam sevetnoameričkih Indijanaca), konusni (tipi američkih prerijskih Indijanaca), valjkasto-konusnih kožni (jurta iz Centralne Azije, šatori sa krovom (Patagonija), kod kojih jedan ili više redova kolaca podupiru podupiru nastrešnicu od napete kože, tkanive ili asure.

Šatori danas služe za vojnička ili turistička logorovanja, kao prodavnice na sajmovima, svlačionice na kupalištima, a šatori velikih dimenzija za cirkuske i sl. predstave.
Bombardovanje

**Bombardovanje** je artiljerijski ili vazdušni vatreni napad na protivničke jedinice ili objekte, sa namjerom ubijanja, uništenja ili neutralisanja.

## Artiljerijsko bombardovanje
Artiljerijsko bombardovanje je dugotrajno i snažno dejstvo zemaljske ili brodske artiljerije protiv naselja ili drugih objekata, da bi se rušenjem, uništavanjem i ubijanjem branilac prisilio na kapitulaciju prije nego je iscrpio sva sredstva odbrane. Bombardovanje s mora se nekad izvodi zbog odmazde ili uznemiravanja.

Termin artiljerijsko bombardovanje se koristi i kao naziv za artiljerijsku pripremu.

## Vazdušno bombardovanje
Vazdušno bombardovanje je naziv za tučenje zemaljskih ili pomorskih ciljeva bombama ili raketama iz vazduha da bi se postiglo njihovo uništenje, oštećenje ili neutralisanje. Obuhvata tehniku leta i izbacivanja bombi pod raznim letnim uslovima. U širem smislu pod bombardovanje iz vazduha se ubraja i djelovanje bombarderske avijacije i vođenih projektila.

Po režimu leta aviona se može vršiti iz obrušavanja, iz propinjanja, horizontalnog leta i iz brišućeg leta. Po broju korištenih aviona može biti pojedinačno i grupno. Po uslovima vidljivosti se dijeli na dnevno, noćno i pod složenim meteorološkim uslovima. Prema vrsti cilja je bombardovanje pokretnih ciljeva, bombardovanje nepokretnih ciljeva, ciljeva na površini, pod vodom i u vazduhu. Po tipu bombe može biti bombardovanje običnim i bombardovanje specijalnim i vođenim vazduhoplovnim bombama.

Tehnika bombardovanja je naziv za manevar aviona i postupke pri vršenju napada i poslije njega. Obuhvaćaju približavanje cilju, borbeni nalet i odlazak sa cilja. Ova tri dijela se još zovu manevar nad ciljem.

Bombarderska priprema je dio opšte pripreme letačkih zadataka i uključuje i bombarderski proračun.

## Povezano
* Bombarder

## Literatura
* Vojna enciklopedija, Beograd, 1970., knjiga prva, strane 701 do 712.
Žargon

**Žargon** je specifična vrsta reči koja pripada jednoj grupi, sredini ili neformalnoj skupini. Upotreba žargona može biti i zatvorena komunikacija unutar grupe radi zaštite njenih interesa. Žargon se upotrebljava i kao element književnog jezika.

Leksemi koji se koriste u žargonu nazivaju se **žargonizmima**.

## Funkcija žargona

Funkcija je žargona trostruka: olakšana komunikacija, uključivanje i isključivanje:

* U svakoj struci postoji specifična terminologija koja olakšava komunikaciju, pogotovo onda kad je vrijeme bitno (npr. za vrijeme operacije, svaki instrument ima svoje ime, i hirurg neće reći asistentu "Daj onaj tamo instrument", nego će uvijek reći koji točno instrument treba).
* Oni koji poznaju terminologiju kad dođu u novu okolinu lakše se uklope jer znaju o čemu se priča - uključivanje
* Oni koji ne poznaju terminologiju isključeni su - bili kratko ili dugo u dotičnom društvu

## Izvori

## Povezano
* Sleng
* Šatrovački govor
* Vukajlija

## Vanjske veze
* Vukajlija, rečnik slenga
Bunker

**Bunker** je vrsta skloništa, pokriveni objekat utvrđenja, često ukopan delimično ili potpuno pod zemljom, dizajniran za zaštitu od pada bombi i drugih napada ali i za dejstvo bočnom, kosom i frontalnom vatrom iz puškomitraljeza, mitraljeza i artiljerijskih oruđa za neposredno gađanje.

Često su se koristili u Prvom i Drugom svetskom ratu, a hladnom ratu za smeštaj oružja, objekata, komandne centre.

Osnovni delovi bunkera su: iskop, noseća i obložna konstrukcija, pokrivka, prostorija za municiju, otvori za dejstvo i ulaz. Složeniji bunkeri imaju protoriju za ljudstvo i uređaj za provetravanje. Prema materijalim od kojih se izvode dele se na: drveno-zemljane, betonske, armirano-betonske. Današnja težnja je da se rade od prefabrikovanih elemenata što pojeftinjuje i ubrzava izgradnju. Mogu biti manjih dimenzija na borbenim linijama (npr mitraljeska gnezda) ali i veliki podzemni objekti koji mogu da prime i više hiljada ljudi, sa svim potrebnim instalacijama za višemesečno preživljavanje. Takođe u vidu podzemnih objekata se grade i podzemni aerodromi, luke za podmornice i sl...

## Druga značenja
* "Staviti film u bunker" znači zabraniti njegovu distribuciju i eventualno ga sačuvati za neka druga vremena
* "Bunker" u sportu znači povlačenje svih igrača u zonu ispred gola, čime se "čuva" rezultat

## Literatura
* Vojni leksikon, 1981
Globalni protesti 15. oktobra 2011.

**Globalni protesti 15. oktobra 2011.** je naziv za seriju demonstracija i drugih protestnih akcija održanih u 950 gradova i 82 zemlje svijeta na dan 15. oktobra 2011. a u znak podrške pokretu španskih *[[Protesti u Španiji 2011|Indignadosa]]* i američkog pokreta *[[Occupy Wall Street]]*. Za učesnike je karakteristično da su za organizaciju koristili Internet i društvene mreže kao što su Facebook i Twitter. Broj učesnika je varirao od zemlje do zemlje, s time da je najviše demonstranata bilo u Madridu. U Rimu su, pak, zabilježeni neredi prilikom kojih je demolirano nekoliko

Organizatori protesta su kao svoj cilj naveli njihov nastavak, odnosno organiziranje "okupacije" važnijih gradova te pretvaranje pokreta *Okupiraj Wall Street* u širi globalni ''Okupiraj'' pokret.

## Popis demonstracija po gradovima

## Izvori

## Vanjske veze

* www.15october.net
Bomba

**Bomba** je eksplozivna naprava koja generiše i oslobađa svoju energiju putem destruktivnog šok talasa. Bomba izaziva uništenje ili oštećenje na objektima ili živim bićima unutar poluprečnika šok talasa i mehaničkim udarima delova, uključujući komade košuljice bombe ili od obližnjih objekata koji su vođeni eksplozijom.

## Vrste bombi
* Grafitna bomba

### Nekonvencionalne bombe
* Kasetna bomba
* Atomska bomba
* Nuklearna bomba
* Hidrogenska bomba
Odilon Redon

**Odilon Redon** (; Bordo, 12. april 1840. – Pariz, 16. jul 1916) je francuski slikar i grafičar.

Savremenik impresionista, s kojima ga povezuje samo slobodan način kolorističkog izražavanja Redon evocira svet snova, slutnji i vizija. Bio je učenik grafičara-vizionara Berzdena, ali i sam je nesporno majstor crno-belog. U njegovim delima rađenim ugljem ili bakrorezima, stalno je prisutna materija i neobičnost, kao i kasnije u slikama i pastelima.
Njegovo delo „Kiklop“ mnogi smatraju uvodom u nadrealizam (Opšt. enc. Larus). Isto to čini i sa serijom litografija: *U snu, Noć, U čast Goje* i dr.

Pored svojih slika sa neobičnim i fantastčnim sadržajem slikao je i pejzaže i cveće.

## Galerija

Datoteka:Redon crying-spider.jpg|Pauk koji plače (1881)
Datoteka:Redon smiling-spider.jpg|Pauk koji se smeje
Datoteka:Redon the-raven.jpg|Grabljivica
Datoteka:Odilon Redon - The Cyclops, c. 1914.jpg|Kiklop
Datoteka:Muse of Pegasus - Odilon Redon.jpg|Muza na Pegazu
Datoteka:Redon deux jeunes filles.jpg|Dve mlade devojke
Datoteka:Portrait of Violette Heyman - Odilon Redon (Cleveland Art Museum).jpg|Portret Violete Hajman
Datoteka:Odilon Redon 001.jpg|Die Türkisvase, ca. 1911
Georges Rouault

**Georges Rouault** (Pariz, 27. 5. 1871. - Pariz, 13. 2. 1958.), francuski slikar i grafičar.

## Biografija
U mladosti je zaposlen u radionicama vitraja, što je utjecalo na njegov likovni izraz. Godine 1905. sudjelovao je na prvoj izložbi fovista. Izgradio je vlastito ekspresionističko vizionarsko obilježje: unutar oštrih crnih kontura blješte plohe čistih transparentnih boja. Motivi su mu tragični i groteskni (muka Kristova, suci, cirkuski artisti, klauni, skitnice, bludnice). Radio je i u primjenjenoj umjetnosti (vitraj, emajl, keramika) kao scenograf (za S. Djagiljeva) i ilustrator-grafičar. U posljednjoj fazi zapao je u miznatropiju i misticizam, te je 1948. godine spalio 315 svojih slika iz ranijih razdoblja.

## Vanjske veze
Maevatanana

**Maevatanana** je grad na sjeverozapadu Madagaskara od 24 000 stanovnika, administrativni centar Regije Betsiboka i Distrinkta Maevatanana u Provinciji Mahajanga.

*Maevatanana* na malagaškom znači lijepo mjesto.
Većinsko stanovništvo su grada su Sakalave jedan od malagaških naroda.

## Historija
*Maevatanana* se počela oblikovati kao grad za vrijeme francuske kolonijalne uprave, kad su u mjesto došli živjeti prvi Francuzi 1900. Kao uspomena na njihovu vladavinu, ostao je *Spomenik poginulim Francuzima*  u centru grada, kod benzinske stanice, podignut 1895. Više od 300 francuskih vojnika umrlo je u *Maevatanani* za vrijeme francuske invazije na Madagaskar 1895.

Najveća znamenitost u okolici su slapovi Betsiboke, koji se nalaze 22 južno od grada na cesti br. 4 za Mahajangu kod željeznog mosta preko rijeke.

## Geografske i klimatske karakteristike
*Maevatanana* leži u kotlini pored rijeke Ikope. *Maevatanana* je udaljena oko 300&nbsp;km od glavnog grada Antananarivo i oko 258&nbsp;km od provincijskog središta Mahajange.
*Maevatanana* ima vruću tropsku klimu i najvrućiji je grad u Madagaskaru sa prosječnom dnevnon temperaturom od preko 30 °C.

## Transport, Privreda
Kroz *Maevatananu* prolazi nacionalni magistralni put br. 4 preko kojeg je grad povezan sa Mahajangom i Antananarivom.

U *Maevatanani* je najveće industrijsko poduzeće tvornica plugova MAFI  Glavnina stanovnika bavi se poljoprivrednom i uzgaja rižu i povrće.
Panafrička rudarska kompanija (Pan African Mining Corporation) vrši opsežan geološka istraživanja u okolici grada, i želi otvoriti rudnike zlata, platine i minerala.

## Reference

## Povezano
* Popis gradova na Madagaskaru

## Vanjske veze
* Localités Fénérive Est   
* Fotografije Maevatanane na portalu Panoramio
Kees Van Dongen

**Kes van Dongen** (*Cornelius Theodoriks Maria van Dongen*; 26. januar 1877., Delfshafen u predgrađu Roterdama – 28. maj 1968. u Monte Karlu) bio je poznati i popularan holandski slikar grafičar i kipar koji je uglavnom živeo u Francuskoj i spadao je u foviste.

## Kratka biografija i delo
Od impresionizma je dospeo pojednostavljivanjem i rafinovanjem formi koje su uspele, skupa sa dopadljivim koloritom, da od njega naprave obljubljenog konvencionalnog slikara pariskog pomodnog sveta.Poznat je jednostavno kao van Dongen i prvenstveno kao slikar sa smislom za portretiranje.

Rođen je u Delfshafenu u predgrađu Roterdama 1877. godine. 1892. godine sa svojih 16 godina on je pohađao studije Kraljevske akademije za lepe umetnosti u Roterdamu. Van Dongen je došao u Pariz 1897. godine ostao tu nekoliko meseci i zatim se tu i nastanio i radio za različite satirične časopise kao L' Assette au beure. 1908. godine izlagao je u Saloni nezavisnih a 1908. godine postaje član umetničke avangardne grupe Most u Drezdenu u Nemačkoj koja je obeležila savremeno slikarstvo.

Van Dongenov motiv bile su žene, igračice, modeli iz Pariškog pomodnog sveta u kome se on kretao i bio je u tim krugovima poznat. Karakteristike njegovih dela su bile poklanjanje pažnje na perspektivu, pojednostavljavanje formi, dobro baratanje četkicom, upotreba živih boja koje su karakteristične za fovizam. Bio je poznat po slikanju portreta žena, po senzualnim aktovima u živim kontrastnim komplementarno odabranim bojama za svoje kompozicije. 1958. godine je napravio i portret Brižite Bardo.

Umro je kod kuće u Monte Karlu 1968. godine.

## Povezano
* Fovizam
* Most (umetnost)

## Literatura:
* VSN ČS akademia vied, Praha 1966. 
* Maxers Lexikon ONLINE, 
* hr/de Wikipedia članak Kees van Dongen
* Rudolf Engers (2002), "Het kleurrijke leven van Kees van Dongen" Scriptum Art, 
* Gaston Diehl, "Van Dongen", Crown Publishers, Inc, New York.
* lycée public général et technologique Van Dongen, Lagny-sur-Marne, France 

## Vanjske veze

* lycée public général et technologique Van Dongen, Lagny-sur-Marne, France 
* Rudolf Engers (2002), "Het kleurrijke leven van Kees van Dongen" Scriptum Art, 
* Gaston Diehl, "Van Dongen", Crown Publishers, Inc, New York.
Maurice de Vlaminck

**Moris Vlamenk** ( *4. april 1876. u Parizu - †11. oktobra 1958) bio je francuski slikar i grafičar.

Rođen u porodici muzičara. U početku se profesionalno bavio biciklizmom ali napušta biciklizam da bi se posvetio studiju violine. Počinje da slika kao samouk. Godine 1900. slikao je zajedno sa Andreom Derenom u okolini Pariza. Godine 1901. posećuje jednu van Gogovu izložbu u galeriji Branhajm i biva oduševljen van Gogovim stvaralaštvom izjavivši da mu on znači više od oca i majke.

Godine 1905. opredeljuje se za fovizam. U njegovim radovima nalazimo dinamičke linije u snažnim bojama koje je upotrebljavao direktno iz tube po ugledu na ranije foviste, ali već 1908. godine napušta fovizam i priklanja se prvo impresionizmu a 1918. ekspresionizmu. Od 1918. u njegovoj slikarskoj tehnici uočljivo je poigravanje sa svetlo-tamnim kontrastima.

U mladosti je napisao i dva romana, izrađivao je grafike, bakropise, drvoreze, litografije i ilustracije, a takođe se bavio i keramikom.

Godine 1955. godine bio je potpisnik Dokumenta u Kaselu u Nemačkoj.

Umro je u dubokoj starosti 1958. godine.

## Literatura
# Enciklopedija likovnih umjetnosti, L.Z. FNRJ, Zagreb 1959.
# Mala prosvetina enciklopedija, Beograd, 1959.
# Svet umenia, IKAR, Bratislava 2002.
# Spozname umenie R. Dickensova a M. Griffildova, B. Bystrica 2004.
# Dejiny umenia, Mladé letá Bratislava 2001.
# Svetové dejiny umenia, B.F. Groslier, Larusse, Praha 1996.
# Mayiers Lexikon - online
# de Wikipedia

## Vanjske veze

* Maurice de Vlaminck on artnet
Raoul Dufy

**Raul Difi** () (Avr, 3. jun 1887 – Forkalkje, 23. mart 1953.) bio je značajan francuski slikar grafičar, keramičar industrijski likovnjak.

U početku je posećivao večernju umetničku školu u Avru dok nije dobio stipendiju od svog rodnog grada za parisku akademiju Ekol de bozar ( )a zatim je bio i u ateljeu Leona Bonata. U prvim počecima svoje radove je radio pod uticajima impresionista. Prošao je od impresionističkih početaka ka fovizmu, zatim i kubizmu i izradio svoj stil modernog realističkog izraza.

Jedna slika Anrija Matisa ga je okrenula i zainteresirala za fovizam. 1909. godine posetio je sa svojim prijateljem i kolegom Emilom Otonom Fricom Minhen i zapao pod uticaj Pola Sezana.

Kako nije mogao da živi od slikarstva, bavio se još i keramikom, drvorezima a predlagao je i tapiserije. Samo kada je sredinom 1920. i posle 1937. godine promenio svoj stil i prešao od jednog lakog i elegantnog stila na jedan upečatljiv i monumentalan stil on se doživeo priznanja i uvažavanja. On je za Parisku svetsku izložbu 1937. godine za paviljion svetlosti i elektriciteta (-{Paviljion de la Lumière}- )izradio i naslikao sliku veličine 600 -{m²}- i tada najveću sliku na svetu.

Difi je slikar sunčanoga juga, plaža, brodova i lepote ženskog tela i kao dekorater se proslavio predlozima dekoracija za monumentalne javne objekte. Posle njegove smrti (1953. godine) njegove slike su bile prikazivane na Dokumenta Kasel (dokumenta 1, dokumenta 2 i dokumenta 3)i u Nemačkoj.

## Dela
* 14. jul u Avru, 1907. Privatna zbirka - Pariz,
* Jedlilice u Sent Andersi 1912. Muzej moderne umetnosti- Njujork
* U čast Mocarta (akvarel), 1915. Umetnička akademija Albrejt- Bufalo
* Portret Mišela Binjua, 1934. Zbirka Mišela Binjua - Pariz
* Regate u Dovilu, Zbirka Pjera Levi-Troa
* Askout (akvarel), 1931. Zbirka dr Rudinska - Pariz
* Mocartov koncert, 1948. Privatna zbirka - Švajcarska
* Crni kargo, 1952. Privatna zbirka - Pariz

## Literatura
# PSN Čekoslovenska akademia vied, Praha 1966.
# Istorija umetnosti, Nolit, Beograd 1973. 
# Mayers Lexikon - ONLINE,
# de Wikipedia

## Vanjske veze

* Hommage à Mozart , (Web Gallery Private Art Collection)
* Le 14 juillet au Havre, rue pavoisée , (1906, Web Gallery Private Art Collection)ul_dufy.htm Raoul Dufy - His life, His paintings]
* O stvaralaštvu Difija na srpskom , Raul Difi
Chaim Soutine

**Chaim Soutine** (čita se: "Haim Sutin") (blr. Хаім Суцін, rus. Хаим Соломонович Сутин) (Smilaviči, Bjelorusija 1893. - Pariz, 19. kolovoza 1943.) - židovski ekspresionistički slikar iz Bjelorusije. Trideset godina proveo je u Parizu.

Rođen je 1893. u mjestu Smilaviči kod Minska, u siromašnoj židovskoj obitelji. Mladost je proveo u getu.

Godine 1913. odlazi u Pariz, gdje dolazi u kontakt s fovistima. Živio je na Montparnasseu i prijateljevao s Amedeom Modiglianijem. Za razliku od većine suvremenika, koristio je žive boje. Patio je od naleta depresije tijekom, kojih je uništio većinu svojih djela nastalih u razdoblju 1920. - 1929. Rijetko je izlagao svoje slike. Nakon izložbe 1937. postao je priznat u umjetničkim krugovima.

Soutineovi su likovi izobličeni i deformirani, degenerični, što je posljedica njegovog teškog života. Na portretima prikazuje usamljene i depresivne ljude, koje život nije štedio.

Poznata djela Chaima Soutinea su: "Dječak iz zbora", "Zaklani vol", "Pejzaž", "Žena u crvenom" i dr.
Edvard Munch

**Edvard Munch** (Løten, 12. prosinca 1863. - Ekely, 23. siječnja 1944.), norveški slikar.

Tipičan predstavnik ekspresionizma u slikarstvu. Kao vječito nespokojnan, pomalo morbidnan pesimist, u strahu od samoće ljudskog bića, podjednako u gužvi velegrada kao i pred uznemirujućom veličinom prirode. 
Spomenuta raspoloženja Munch prenosi i na platno, služeći se linijama koje se izdužuju i povijaju, kao i tonovima boja koje djeluju melankolično. Takvu atmosferu stvorio je na slikama *Krik, Tjeskoba, Na mostu*. Proslavio se u Njemačkoj u 20. stoljeću, te na tamošnje slikare ekspresioniste izvršio znatan utjecaj.

Munch je bio kronični bolesnik cijelog svog života. Vjeruje se kako je bolovao od bipolarnog poremećaja (poznatijeg kao manijakalna depresija).

## Slavna djela

*[[Krik]]* (1893.; izvornog naziva "Očaj") je najslavnija Munchova slika koja spada u najprepoznatljivija svjetska djela. Ona pripada skupini slika koje je Munch nazvao "Friz života", a u kojoj je istraživao teme života, ljubavi, straha, smrti i melankolije. Kao što je slučaj i s drugim djelima iz ove serije, Munch je napravio brojne verzije istog motiva. Najpoznatija verzije je bila ukradena iz Munchovog muzeja u Oslu, 22. kolovoza, 2004. god., no već 31. rujan, 2006. norveška policija je pronašla počinitelje i povratila sliku skupa s još jednom - ''Madonna''.

Teme iz *Friza života* se kontinuirano provalče kroz njegov cijeli život. One se mogu prepoznati u djelima kao što su: *Bolesni dječak* (1886., portret njegove preminule sestre Sofije), *Pepeo* (1894.) i *Most*. Na "Mostu" se nalaze bezoblične figure koje nemaju prepoznatljivih karakteristika i lica. Zastrašujući oblici tamnog drveća i kuća natkrivljuju figure i pojačavaju osjećaj strave. Žene su na Munchovim slikama prikazivane ekstremno, ili kao krhke, nevine žrtve ili kao smrtonosne vampirice. Mnogi kažu da to proizilazi iz njegovih seksualnih tjeskoba.

## Vanjske veze

* The Munch Museum
Maurice Utrillo

**Moris Utrilo**, rođen kao **Moris Valadon** (, 25. decembar 1883 - 5. novembar 1955) bio je francuski slikar koji je najradije slikao panorame gradova.

Rodio se na Božić u Monmartru, delu Pariza. Utrilo je jedan od retkih slikara koji je zaista rođen u poznatoj četvrti slikara.

Utrilo je rođen iz veze između slikarskog modela tinejdžera, Meri-Klementine Valadon, i, kako se danas veruje, mladog slikara amatera po imenu Bojsi. Utrilova majka, Suzana Valadon, pozirala je mnogim slikarima kao što su Berta Morizo, Pjer Ogist Renoar i Anri de Tuluz-Lotrek. Tuluz-Lotrek ju je upoznao sa slikarom Edgar Degaom, koji ju je ohrabrivao da crta.

Postoji i šaljiva priča, legenda o Utrilovom poreklu. Priča se da kada se Utrilo rodio, niko nije hteo da ga prizna kao svoje dete. Prvo je Suzan Valadon otišla kod Renoara zato što je bila njegov model devet meseci ranije. Renoar je pogledao u bebu i rekao: „On ne može biti moj, boja je užasna!“ Onda je otišla kod Dega-a, za koga je takođe pozirala. Dega reče, „On ne može biti moj, oblik je užasan!“ U kafeu, Utrilova majka opazi slikara za koga je znala da se zove Migel Utrilo, kome je prišla i požalila se na problem. Čovek joj je rekao da će dati detetu prezime Utrilo pod izgovorom: „Biće mi drago da stavim svoje ime na rad koji je ili Renoarov ili Degaov!“

Kada je mentalna bolest zahvatila, tada 21 godišnjeg Utrila, hrabrili su ga da crta sa svojom majkom. Zahvaljujući tome, uskoro pokazuje veliki talenat u slikanju. Majka ga je naučila koliko je znala i on je počeo da slika sve što je video u Monmartru. Prikazivao je čudne pejzaže koji su očaravali prolaznike i zadivljavali poznavaoce. Ove slike inspirisale su mnoge umetnike da preispitaju svoj stil i svet. Umesto da se okrene apstrakciji, Utrilo je stvorio novu realnost. Nažalost, tokom svoga života, mentalni poremećaj dovešće ga do boravka u ustanovama za mentalne bolesnike.

Kritika ga je zapazila tek 1910. godine. Do 1920, on postaje legendarna figura, internacionalno poznata. Godine 1929, Francuska vlada nagrađuje ga ordenom Legijom časti. Danas, turisti Pariza i četvrti Monmartra mogu pronaći mnoga njegova dela na razglednicama, a jedna od najpopularnijih je čuvena slika iz 1936. pod nazivom: *Ugao na Monmartru / Lapin Agile*.

Godine 1935, sa svojih 52, ženi se sa Lusi Valore i seli se u mesto Le Vesine van Pariza. U to vreme bio je suviše bolestan da radi na otvorenom, i počinje da slika po motivima razglednica i po sećanju. Uprkos toga što je tokom života bio alkoholičar, doživeo je sedamdesete godine. Utrilo umire 5. novembra, 1955. Sahranjen je na groblju Sen Vinsent u Monmartru.

Utrilo je jedan od slikara čija se dela najviše krivotvore. 
* *Utrillo, sa vie, son œuvre*, Jean Fabris, Claude Wiart, Alain Buquet, Jean-Pierre Thiollet, Jacques Birr, Catherine Banlin-Lacroix, Joseph Foret, Éditions Frédéric Birr, Paris, 1982

## Reference

## Vanjske veze

* Sajt o Utrilu  
* Umetnička galerija
* Biografija
Atmosferska perspektiva

**Vazdušna perspektiva** je tehnika slikanja koja služi za povećanja iluzije dubine slike- odnosno prostora predstavljenog na slici pomoću tonova i boja. Sa povećavanjem udaljenosti ton boje bledi, postaje laganiji i više vuče u plavo a oblik objekta postaje manje jasan.

Vazdušna perspektiva je način predstavljanja prostorne dubine u površini slike pomoću tonova boje i linija te pazi na prostorno delovanje senki a naročito vazduha koji postepeno u prostornim daljinama smanjuje jasnost predmeta.

Težnju da se predstave prostorni odnosi možemo da pratimo još od praistorije kada su se figure i likovi slikali jedni preko drugih. Neke od principa perspektive su otkriveni u Egiptu i Mesopotamiji a u rimskom slikarstvu su otkriveni principi sastavljanja paralela i skraćivanja dužina, međutim savremena linearna perspektiva kao i centralna perspektiva je otkrivena u doba renesanse.

Perspektiva boja (ne treba je mešati sa vazdučnom perspektivom) i vazdušna perspektiva se zasniva na činjenici da boje mogu da predstavljaju prostor i da deluju prostorno kao i da slojevi vazduha koji leže između posmatrača i predela koji se posmatra deluju na boje te da u udaljenijim predmetima smanjuju sitost boje i deluju na fiziologiju percepcije boja- topli tonovi deluju bliže a hladni tonovi boje se čine udaljeniji.

Vazdušna perspektiva je bila upotrebljena u Nizozemskoj a veliki propagator ove tehnike je bio Leonardo da Vinči jer većina njegovih radova sadrži ove elemente, kao i renesansni umetnik Leon Batista Alberti što je omogućeno otkrivanjem i primenom uljanog slikarstva.

O počecima.
vazdušne perspektive možemo govoriti kod Leonarda da Vinčija. On ju je ne samo slikao, već i pisao o njoj u svom Traktatu o slikarstvu u 15. veku- pasus "258. "O zračnoj perspektivi".

 
Iz ovog teksta možemo shvatiti o čemu se radi: slojevi vazduha, atmosfere u koju je uronjena priroda mijenjaju boje koje vidimo, i to tako da postaju plavičastije i bleđe, a obrisi mekši.

## Reference

## Literatura
# Přehledný kulturný slovník, Václav Kocourek, Mladá fronta Praha 1964
# Priručni slovnik naučni ČS Akademia vied, Praha 1966

## Povezano
* Perspektiva
* Perspektiva boja, prostorno delovanje boje
* Inverzna perspektiva
Tsiroanomandidi

**Tsiroanomandidi** je grad u središtu Madagaskara od 25 391 stanovnika, administrativni centar Regije Bongolava i Distrinkta Tsiroanomandidi u Provinciji Antananarivo.

*Tsiroanomandidi* na malagaškom znači *gdje vlada samo jedan*.

## Historija
Kod *Tsiroanomandidija* je merinski kralj Radama I. - 1822 pobijedio vojsku sakalavskog kralja *Ramitraha* iz Menabea.
*Tsiroanomandidi* se počeo oblikovati kao grad za vrijeme francuske kolonijalne uprave, kad su u mjesto došli živjeti prvi Francuzi početkom 20. vijeka.

Najveća atrakcija grada su njegov stočni sajam, koji je jedan od najvećih u zemlji, i brojni rikše (pousse-pousse). Od vlati i korijena trave (Vetiveria zizanioides) koju mještani zovu viti-vier, rade se brojni suveniri koji se prodaju po cijelom gradu.
Njemački grad Münsingen je grad prijatelj *Tsiroanomandidija* i pomaže u mnogim razvojnim projektima ovaj siromašni grad.
Najveća znamenitost grada je katolička katedrala *Gospe od zdravlja* (Notre Dame du Bon Remède), koja se kompletno obnavlja i dograđuje od 2001.
Od 1958. *Tsiroanomandidi* je sjedište istoimene biskupije
## Geografske i klimatske karakteristike
*Tsiroanomandidi* leži u kotlini okružen planinama, u prilično neplodnom i golom kraju koji liči na površinu mjeseca - pa je glavna privredna aktivnost stočarstvo. *Tsiroanomandidi* je udaljen 120&nbsp;km od glavnog grada Antananarivo i oko 380&nbsp;km do Mozambičkog kanala i luke Maintirano. 
*Tsiroanomandidi* ima vruću i suhu tropsku klimu sa prosječnom dnevnom temperaturom od preko 30 °C.

## Transport, Privreda
Kroz *Tsiroanomandidi* prolazi nacionalni magistralni put br. 1 preko kojeg je grad povezan sa Antananarivom, ali koji još uvijek nije dovršen do luke Maintirano (nedostaju mostovi preko kanjona) na obali Mozambičkog kanala.

*Tsiroanomandidi* ima i mali *[[Aerodrom]] Tsiroanomandidi* (IATA: WTS ICAO: FMMX)  iz kojeg nema redovnih linija, već se leti jedino po narudžbi.

*Tsiroanomandidi* je trgovačko središte stočarskog kraja u kojem se najviše 
nomadski uzgajaju goveda zebu.
Pored grada nalaze se *Rezervat prirode Ambohijanahari*, udaljen oko 136 u pravcu sjeverozapada.

## Povezano
* Popis gradova na Madagaskaru

## Izvori

## Vanjske veze
* Localités Fénérive Est
Secesija

**Secesija** može označavati:

* otcjepljenje neke organizacije, društvene grupe ili političkog entiteta od većeg, odnosno matičnog entiteta;
** secesija plebejaca u ranoj Rimskoj Republici;
* secesija, umjetnički pravac karakteristična za Belle epoque, poznat i pod nazivom Art Nouveau
Bečka secesija

**Bečka secesija** je pokret u umetnosti koji je nastao u Austriji, a doprineo je širenju Art Nuvoa. Formirana je 1897. od strane 19 bečkih umetnika koji pre toga napuštaju originalnu državnu asocijaciju. Prvi predsednik i glavni osnivač, bio je Gustav Klimt. 

## Stil secesionista
Za razliku od drugih umetničkih pokreta ne postoji određeni stil koji bi mogao povezivati sve umetnike bečke secesije. Jedino što ih povezuje jeste sama upravna zgrada, koja se smatrala ikonom pokreta. Odmah na ulazu u zgradu stoji napisana fraza "svakom vremenu njegova umetnost, umetnosti njena sloboda". Umetnici bečke secesije imali su slobodu da isprobaju svaku vrstu umetnosti, bez obzira da li stare škole to prihvatale ili ne. Nadali su se da će stvoriti novi stil koji neće imati istorijskog uticaja kao svi umetnički radovi u prošlosti. Mladi umetnici nisu više bili spremni pa prihvate tutorstvo akademizma, zahtevali su da izlažu na mestima izvan „zakona tržišta“, da okončaju kulturni izolacionizam Beča, da pozovu strane umetnike, i da svoja dela pokažu izvan granica Austrije. Program secesije nije bio okrenut jedino estetskim načelima, već prestavlja i borbu za pravo na „slobodu umetničkog stvaralaštva“.

Secesija izdaje i svoj časopis, nazvan "Ver Sacrum" (Sveto proleće). Časopis prikazuje masu dekorativnih radova krčeći put art deko periodu. Gustav Klimt biće njihov saradnik čitave dve godine.

Arhitekte bečke secesije najčešće dekorišu spoljašnjost svojih zgrada sa linearnim ornamentima. Oto Vagnerova kuća Majolika u Beču (napravljena 1898.) je tipičan primer tog stila secesije kod arhitekata. 

## Umetnici Bečke secesije
* Gustav Klimt
* Egon Šile
* Kolo Mozer
* Oskar Kokoška
* Karl Mol
* Maksimilijan Kurcvejl
* Rudolf Baher

## Vanjske veze

* Biografija Josefa Hofmana 
* Wiener Werkstaette 
* Umetnost u Beču 1900. godine
Oskar Kokoschka

**Oskar Kokoška** (, Pehlarn, Donja Austrija, 1886 – Montro, Švajcarska 1980) bio je austrijski slikar i grafičar ekspresionizma i pesnik češkog porekla.

## Život i umetnost
U periodu 1905—1909. godine pohađao je Školu umetničkih zanata u Beču. Pod uticajem bečkog jugendstila, naročito Gustava Klimta (na primer portret *[[Adolf Los portret|Adolf Los]]*, 1907), stvarao je uglavnom litografije u boji, a takođe i ilustracije za sopstvene tekstove. 
1910. godine. Oskar Kokoška nastanio se privremeno u Berlinu i uspostavio kontakte sa ekspresionističkim umetnicima kao što su Emil Nolde, Maks Pehštajn, E. L. Kirhner koji su imali ključnog uticaja na njegov način slikanja pre svega na odnos prema obliku i boji. Tokom Prvog svetskog rata doživeo je tešku povredu glave. Sledećih godina nastali su ekspresionistički radovi koji su podsećali na radove Edvarda Munka i Emila Noldea, pretežno litografije (*[[Zaljubljeni par sa mačkom]]*, 1917), kao i njegovi prvi prikazi gradova (Drezden, Nojštat I, 1919). Godine 1920. preuzeo je profesuru na Akademiji u Drezdenu a od 1923. godine putovao je po Evropi, severnoj Africi i Bliskom istoku gde je pretežno slikao pejzaže i prikaze gradova. Godine 1933. prokažen je kao degeneričan umetnik, pa je u znak protesta stvorio 1937. godine *[[Autoportret degeneričnog umetnika]]*. Godine 1938. emigrirao je u Englesku. Od 1953. godine živeo je na Ženevskom jezeru. Kokoška je razvio svoj sopstveni ekspresionistički stil sa dramatično nervoznim načinom slikanja i skoro baroknom dinamikom oblika i boja. Značajan sastavni deo njegovog stvaralaštva jesu portreti, čija psihološka izražajnost svedoči o sposobnosti dubokog uživljavanja. Pored toga Kokoška je slikao i slike mitološkog i alegorijskog sadržaja (triptih *[[Saga o Prometeju]]*, 1950). Stvarao je i scenografije (za Čarobnu frulu, 1955) i napisao više ekspresionističkih drama.

## Vanjske veze

* Istorijska biblioteka: Bečki ekspresionisti
Katalonski modernizam

**Katalonski modernizam** odnosno secesija ili kako se još naziva ovaj pravac koji se javlja u raznim zemljama pod drugim imenima, kao i modernizam, i koji je poslednji univerzalni pravac koji se javlja u 19. veku je razvio nove arhitektonske koncepta od „prirodnih“ elemenata koji su se tu upotrebili i pokreta.

## Tradicionalni materijali i tehnike u Kataloniji
Ovo je od svega najupadljivije na formiranju fasada i primetno je na „katalonskim svodovima" kod pokrivačkih radova ili kod slobodnih stepeništa. Pri tome se opeka ugrađuje u brzovezujući gipsani malter. Prilikom toga se ugrađuje sloj sledećeg maltera. Ove fasade su ukraćene sa dekorativnim materijalima i elementima kao što su ptice, leptiri, lišće, cveće od kamenja ili kremike. Prozori su takođe ukrašeni ukrasima od gvožđa sa prirodom inspirisanim motivima.

## Katalonski modernizam u Barceloni
Barcelona je ostavila veliki pečat u stilu modernizma i secesije odnosno katalonskog modernizma. Tu su slikari i pisci kao Ramon Kasas i Santiago Rusinjo i veliki arhitekta Antonio Gaudi. Od Antonia Gaudija u Barceloni postoje mnogobrojni poznati objekti i tu spadaju osim drugih Kasa Mila, Kasa Batlo, Kasa Kalvet i poznata Sagrada Familija koja je sagrađena 1882. godine i od 2005. godine spada u zgrade koje spadaju u svetsku kulturu pod zaštitom UNESKO-a.

## Literatura
# članak je koristio nemačku vikipediju iz članka o Modernizmu

## Povezano
# Secesija
# Modernizam
# Bečka secesija

## Vanjske veze

* Réseau Art Nouveau Network
* The Vienna Secession Home
* Gaudí y el Modernismo en Cataluña
* Modernismo
* lartnouveau.com
Carl Moll

**Karl Julijus Rudolf Mol** () (23. april 1861. &ndash; 13. april 1945.) bio je austrijski slikar stacioniran u Beču na početku 20. veka. Takođe je i očuh Alme Meler-Verfel (*Alma Mahler-Werfel*). 

Karl Mol je bio učenik Emila J. Šindlera (*Emil J. Schindler*) (otac Alme Meler-Verfel). Posle smrti svoga učitelja 1892, Mol uzima za ženu njegovu udovicu, Anu).

Mol je bio jedan od osnivača Bečke secesije. Pošto se govorilo da je bio simpatizer nacista, počinio je samoubistvo na kraju Drugog svetskog rata.
Šund

**Šund** () je onaj deo kiča koji se odnosi na književnost. Upravo iz tog razloga se u svakodnevnom govoru može čuti termin „šund literatura“. Kao primeri za ovakvu literaturu se mogu navesti ljubavni romani (tzv. „ljubići“), krimi-, vestern- ili ninđa-romani. Bukvalno bi se sa nemačkog reč „šund“ mogla prevesti kao trice, prnje, otpadak, bezvredno delo.

## Povezano
* Kič
* Porez na šund
* Pakleni šund

## Literatura
Secesijska arhitektura

**Arhitektura secesije** je pravac koji se javlja oko 1880.godine u Engleskoj. Uticao je na ranu modernu, delo Bauhausa (saradnja umetnosti i industrije) i pripremio je tlo za funkcionalizam. Od 1914. godine se ugasila i neki arhitekti su prešli i izgradili se u primeni moderne.
## Ciljevi secesije
Ciljevi su bili stvarati novi stil u umetnosti i arhitekturi koji bi delovao organski i bio oslobođen od doba istorizma i eklekticizma. Ovaj stil je poslednji stil koji se projavljivao i delovao na sve prevce u umetnosti u slikarstvu vajarstvu, muzici i arhitekturi.

## Vodeći centri
Secesija se razvijala i njeni centri su bili: Škotska, Belgija, Francuska Pariz i Nant, Nemačka Minhen i Darmštat, Austrija Beč, Italija, Španija, Njujork, Rusija, Poljska, Holandija, Skandinavija, Češka republika...

## Glavni znaci secesijskih objekata
* **linija i kriva**
* **biljni ornamenti**
* **dekorativnost**
* **prostorna prividna bestežinskost**
* **prozirnost**
* **izražajni skeletni sistem konstrukcija**
Često graditelji secesije nisu bili arhitekti već slikari pa ipak se secesija odlikuje novim shvatanjima o prostoru u kojima se negiraju i odbijaju elemente eklektične arhitekture, historizujućih stilova i upravljaju se zakonima konstrukcije i upotrebljavaju nove građevinske konstrukcije čelika, gvožđa, betona i stakla.

## Značajni predstavnici
 
* Antonio Gaudi (Antoni Gaudí)
* Jan Kotera (Jan Kotěra)
* Rihard Raimeršmit (Richard Riemerschmid)
* Elijel Sarinen (Eliel Saarinen)
* Fjidor Osipovič Šehtel (Fjodor Osipovič Šechtě)
* Henri van de Velde (Henry van de Velde)
* Oto Vagner (Otto Wagner)
* Frenk Lojd Rajt (Frank Lloyd Wright)

## Povezano
* Secesija
* Art deko
* Bečka secesija
* Modernizam
* Art Nuvo
* Katalonski modernizam
* Ornament

## Literatura
* M.Klivar a J. Burian Přehledný kulturní slovník Mladá fronta Praha, 1964.

## Vanjske veze

* Secese v ČR 
* Charakteristika secese jako stavebního slohu
* muzeumsecesji.pl – Architektura secesyjna w Polsce
* – Architektura secesyjna w Przemyślu
* lartnouveau.com
* Elementy secesyjne w Bydgoszczy 
* Beogradska secesija
Peter Behrens

**Peter Behrens** (Hamburg, 14. travnja 1868. - Berlin, 27. veljače 1940.), njemački arhitekt.

Bio je profesor arhitekture u Düsseldorfu, Beču i Berlinu. Zastupao je načelo da arhitektonski oblik pojedinog objekta mora proizlaziti iz njegove namjene, a po tome je jedan od začetnika funkcionalizma u arhitekturi. Izgradio je mnoge tvorničke građevine, a u Zagrebu izvršio pregradnju višekatnice koja je dijelom na Trgu bana J. Jelačića, a dijelom u Jurišićevoj ulici.
Otto Wagner

**Oto Koloman Vagner** (; Pelcnig u blizini Beča, Austrija 13. jul 1841 – Beč, 11. april 1918) bio je austrijski arhitekt. Nazivali su ga „ocem savremene bečke arhitekture“ i „učiteljem čitave generacije“, jer je bio profesor na Bečkoj umjetničkoj akademiji.

## Biografija
Studirao je arhitekturu na Politehničkom intitutu i Akademie der bildenden Künste u Beču i Akademiju građevinarstva u Berlinu. U Vagnerovim prvim delima preovlađuju elementi novorenesanse i umetnosti istoricizma. Posle počinje da razvija misli J. G. Sempera o racionalizmu u arhitekturi ("šta nije funkcionalno ne može biti lepo"). Godine 1895. izdaje teorijsko delo "Moderne Architektur"("Moderna arhitektura") u kojem zahteva primenjeni stil koji je zasnovan na funkcionalnosti, prigodnom izboru materijala i konstrukciji. Glavni je predstavnik bečke secesije. Njegovo poslednje delo se u značajnom smislu približava purističkoj arhitekturi.

## Dela
* Njegovi prvi poznatiji radovi su: Berza u Amsterdamu, 1884. godine i Ruska ambasada u Beču, 1886. godine.
* Židovska sinagoga u Budimpešti
* Vila Vagner I. 
* Vila Vagner II.
* "Majolikahaus", Beč (1899.)
* Crkva u Štajnhofu (1902.–1904.)
* Carska i kraljevska privatna austrijska banka u Beču
* Bečka podzemna želježnica
* Poštanska štedionica u Beču (1904.–1912.)
* Palata Hojos (ambasada Republike Srbije, Beč, kraj 19. vek)

## Literatura
# PSN ČS Akademie vied, Prag 1963.
# de Wikipedia

## Vanjske veze

* http://www.ottowagner.com
*  skizzen 1'', Wien, 1905.
*  skizzen 2'', Wien, 1905.
*  skizzen 3'', Wien, 1905.
Purizam

**Purizam** može označavati:

* jezično čistunstvo u lingvistici 
* purizam (umetnost), umetnički pravac u Francuskoj 1920-ih
* purizam (Španija), španski stil arhitekture

## Povezano

* Puritanizam
* Fundamentalizam
Prerafaeliti

**Bratstvo prerafaelita**, čiji su se najraniji radovi prepoznavali po tajanstvenim inicijalima PRB, bilo je udruženje slikara osnovano 1848. U Londonu. Njegovi glavni članovi bili su William Holman Hunt, John Everett Millais i Dante Gabriel Rossetti, a najstariji među njima, Hunt, imao je tek 21 godinu. Kao grupa, Bratstvo je potrajalo tek nešto dulje od desetljeća, ali poticaj koji je dalo vodećoj viktorijanskoj umjetnosti, usmjerivši je u novom pravcu, trajao je do ranih godina dvadesetoga stoljeća.

Sve dok joj Bratstvo nije dalo svoje obilježje, britanska je umjetnost bila pod vrlo snažnim utjecajem Kraljevske akademije (Royal Academy), osnovane u prvim godinama vladavine Georgea III. i njenog prvog predsjednika Joshue Reynoldsa. Usprkos djelima poput Turnerovih i Constableovih, stil slikanja koji je podupirala Kraljevska akademija slijedio je stil starih majstora, s obilatom uporabom smeđe boje. Trojica mladih prerafaelita namjerno su postavila izazov ustaljenim umjetničkim gledištima, sastavivši manifest o svojim namjerama i objavivši ga u četiri broja časopisa *The Germ* (*Klica*). Slikali su izravno iz prirode, s objektivnom vjernošću i originalnim idejama, pokazujući sklonost prema onome što je bilo otvoreno i srdačno u umjetnosti iz prošlosti – posebno umjetnosti prije Rafaela.

Kako bi revnosno oponašali velike talijanske slikare koji su prethodili Rafaelu, slikari Bratstva pomno su proučavali boje u prirodi, reproducirajući ih kao jarke i jasne i pretvarajući ih u vlažnu, bijelu temeljnu boju. Išli su neumjereno daleko u traženju pravih uzoraka za okolicu i ljude na svojim slikama. U želji da slikaju izvorne, duboko značajne teme okrenuli su se Bibliji, tražeći nadahnuće. Među njihovim najznačajnijim ranim radovima bili su Huntovo *Svjetlo svijeta* i *Unajmljeni pastir*, Millaisov *Krist u roditeljskom domu* i dvije Rossetijeve verzije na temu Blagovijesti.

U početku su kritičari, uključujući i Dickensa, bili prema njima neprijateljsko raspoloženi. Nije im se sviđao realizam koji je Kristova oca prikazivao kao radnika, a Djevicu kao običnu mladu djevojku. Na pripadnike grupe PRB gledalo se kao na one koji sebe smatraju boljima od Rafaela; članovi Bratstva također su bili sumnjičeni za sklonost u Rimu (to je bilo razdoblje Oxfordskog pokreta). Ali veliki kritičar John Ruskin snažno ih je branio i mladi slikari uskoro su stekli obožavatelje, posebno među sve bogatijim srednjim staležom iz Midlandsa i sjevera Engleske.

Visoka načela Bratstva uskorop su se pokazala nedostatnima da bi zadugo zadržala zanimanje plodne mašte Rossetija i nemirne vještine Millaisa. Samo je Hunt ostao vjeran idealima Bratstva. Druga dvojica razvila su se u drugim smjerovima, Shakespearovim drama i drugih izvora koji su postali popularni s pojavom romantičarskog pokreta početkom 19. stoljeća.

## Vanjske veze
Nova stvarnost

**Nova stvarnost** (nem. „Neue Sachlichkeit“) obeležava umetnički pravac u slikarstvu, literaturi, filmskoj umetnosti i arhitekturi koji je bio važan za Nemačku u 20.-tim godinama 20. veka. Termin je stvorio kritičar Gustav Fridrih Hartlaub posle retrospektivne izložbe u Manhajmu 1925. godine. Iz pogleda istorije umetnosti nova stvarnost se nalazi između ekspresionizma iz kojeg se razvila i dadaizma i surealizma. Imala je veliki uticaj na socijalistički realizam. Njen razvoj je bio prekinut nastupanjem nacizma.

## Neki od predstavnika
* Oto Diks (Otto Dix)
* Oto Gribel (Otto Griebel)
* Georg Gros (George Grosz)
* Vilhelm Šmid (Wilhelm Schmid)
* Georg Šolc (Georg Scholz)
* Gustav Vundervald (Gustav Wunderwald)

## Povezano
* Ekspresionizam

## Vanjske veze
* Fritz Schmalenbach essay
* Tate modern definition 
* Neue Sachlichkeit (New Objectivity) Image Library 
* Gallery with some typical paintings
* Ten Dreams Galleries - The Artists of Neue Sachlichkeit