Evanđelje po Hebrejima

**Evanđelje po Hebrejima** (, ) je izgubljeno evanđelje na aramejskom jeziku poznato samo iz spisa crkvenih otaca. Neki veruju da se radi o hebrejskom Evanđelju po Mateju, tačnije njegovoj redakciji. Jeronim beleži da su ga mnogi judeo-hrišćani smatrali izvornom verzijom Mateja.

U 2. veku Jevrejsko jevanđelje, prevedeno na grčki, postaje poznato i helenskom svetu. U Jeronimovo vreme (348-420) postojao je rukopis evanđelja u biblioteci Cezareje Palestinske. Jeronim piše da je ovo evanđelje, koje su koristili jevrejski hrišćani, preveo na grčki i latinski. U svojim tumačenjima biblijskog štiva on se inače često poziva na *Evangelium Hebraeorum*, koje je prvobitno zabeleženo hebrejskim, kvadratnim slovima na aramejskom jeziku. Po Nikeforovoj metrici delo je imalo 2200 redaka odnosno 300 manje nego Evanđelje po Mateju kakvo danas poznajemo. I Epifanije u *Panarionu* ukazuje da ebionitska verzija ne sadrži puni poznati tekst Evanđelja po Mateju.

Njime su se služili ebioniti i nazareni. Epifanije Salaminski kaže da ebioniti, slično Kerintovim sledbenicima, koriste Evanđelje po Mateju hebrejskim slovima napisano, nazivaju ga 'Evanđelje po Hebrejima'. Crkveni pisac Euzebije iz Cezareje u 4. veku piše da neki hrišćani Hebrejsko Evanđelje svrstavaju među kanonske knjige, ali da "*njega najviše od svih vole Jevreji koji su i predali Hrista*" i da ga treba odbaciti kao nečastivo.

Danas je ovo evanđelje poznato samo u fragmentima. Nekad se sreću i nazivi Evanđelje po nazarenima i Evanđelje po ebionitima, što neki smatraju za sinonime a neki pak za različita izgubljena evanđelja.

## Sadržaj
Irinej Lionski svedoči da ovom evanđelju, u odnosu na Mateja, nedostaju prve dve glave u kojima se govori o rođenju Isusa te počinje krštenjem Isusa od strane Jovana Krstitelja. Epifanije citira pasus u kojem Isus osuđuje krvne žrtve:

Takođe sadrži i Isusov ukaz bogatome mladiću o tome da treba razdeliti od obilja svoga bogastva onima koji grcaju u bedi. Sadrži i sekvencu o iscelenju zidara sa usahlom rukom, koji moli Isusa za pomoć ovim rečima:

Hebrejsko Evanđelje poznaje i Klement Aleksandrijski koji prenosi sledeći Isusov citat:

Evanđelje po Hebrejima sadrži Isusovov iskaz da se čak i kod proroka pomazanih Duhom mogla naći grešna reč. Kao i u nekim gnostičkim tekstovima i ovde se Duh Sveti naziva Hristova Majka; Isusu se tako pripisuju reči:

U jednom fragmentu Isus, kao dokaz svoga vaskrsenja, laneni prekrivač u kome je bio obavijen za pogreb predaje slugi velikog sveštenika Kajafe, a Jakovu Pravedniku, koji se zavetovao da će postiti sve dok ne vidi Gospoda, razdeljuje hleb uz reči: »Brate Moj, okusi ovaj hleb, jer Sin Čovečiji je ustao iz usnulih.

## Pomeni

Jeronim govori o evanđelju na hebrejskom, koje koriste ebioniti i nazareni, a koje mnogi nazivaju izvorni Matej:

Na osnovu ovog Jeronimovog komentara se može zaključiti da iza imena ‘Evanđelje po Hebrejima, ‘Evanđelje po ebionitima’ i ‘Evanđelje po nazarenima’ u stoji jedan isti tekst.

Eusebije o ovom spisu kaže:

## Analiza

Evanđelje po Hebrejima od Isusovih učenika u središte stavlja Jakoba, umjesto Petra.

## Izvori

## Povezano
* Ebioniti
* Judeo-hrišćani
* Ranohrišćanski spisi
* Evanđelje po ebionitima
* Evanđelje po nazarenima
* Apokrifi

## Vanjske veze
*  Gospel of the Hebrews (Early Christian Writings)
*  Gospel of the Hebrews (wikisource)
*  The gospel according to the Hebrews  (textexcavation)