Maius

***Mensis Maius*** () peti  je mesec u drevnom rimskom kalendaru, od čijeg imena potiče i srpskohrvatski naziv maj. Prethodio mu je *[[Aprilis]]* (april), a sledio *[[Iunius]]* ("jun"). U najstarijem rimskom kalendaru, za koji su Rimljani smatrali da ga je ustanovio Romul, legendarni osnivač Rima, *Martius* je bio prvi, a *Maius* treći od ukupno deset meseci. Maj je imao 31 dan.

Rimljani su maj smatrali nepovoljnim mesecom. Premda je počinjao održavanjem Floralija *(Ludi Florae)*, jednog od najrazuzdanijih festivala u rimskom kalendaru, sredina meseca bila je posvećena aktivnostima čiji je cilj bio da se umilostive lemuri *(lemures)*, nemirne duše pokojnika.

## Datumi
Rimljani dane u mesecu nisu brojali od prvog do poslednjeg, nego su ih označavali brojeći unatrag od tri stalna datuma, a to su bile: None (*Nonae*, 5. ili 7. dan, zavisno od meseca), Ide (*Idus*, 13. ili 15. dan) i Kalende (*Kalendae*, 1. dan u mesecu).  Majske None bile su 7. dana, a Ide 15. dana u mesecu. Poslednji dan u maju nazivao se "dan pre junskih kalendi" *(pridie Kalendas Iunias)*. Rimljani su prilikom brojanja uključivali i dan od koga su počinjali, pa je, na primer, 9. maj bio "7. dan pre majskih Ida", tj. pre 15. dana u mesecu, odnosno, na latinskom: *ante diem septimam (VII) Idūs Maias*, što se u pisanju obično beležilo skraćeno kao *a.d. VII Id. Mai.* (ili se *a.d.* sasvim izostavljalo); 23. maj bio je 10. dan pre junskih Kalendi" *(X Kal. Mai.)*.

* **F** za *dies fasti*, tj. za dane kad se na sudu mogla zakonito pokrenuti parnica;
* **C**, za *dies comitalis*, tj. za dan kad su se mogle održavati skupštine *(comitia)*, izbori i neki sudski postupci;
* **N** za *dies nefasti*, tj. za dane kad su političke i sudske aktivnosti bile zabranjene;
* **NP**, čije značenje ostaje nejasno, a koristilo se kao oznaka onih dana kad su održavane javne svetkovine *(feriae)*;
* **QRCF** (možda skraćeno od *quando rex comitiavit fas*), tj. za dan kad je, prema religijskim običajiima, bilo dopušteno da *rex* (verovatno sveštenik s titulom *[[rex sacrorum]]*) sazove skupštinu.

Krajem 2. veka nove ere na sačuvanim kalendarima više nema oznaka religijskog statusa dana (*F, N, C* itd.), što je verovatno delimično bio i rezultat reforme kalendara koje je sproveo Marko Aurelije. Dani su u rimskom kalendaru bili označeni i nundinalnim slovima, kao *A B C D E F G H*, čime su dani bili predstavljeni kao činioci "tržne nedelje". (Ove su oznake izostavljene u donjoj tabeli.) 

*[[Dies religiosus]]* bio je dan na koji pojedinici nisu smeli započinjati bilo kakav nov posao niti raditi bilo šta osim zadovoljavanja osnovnih potreba. *Dies natalis* označavao je godišnjicu utemeljenja ili obnove nekog hrama, koja se ponekada držala "rođendanom" božanstva. U doba carstva neki tradicionalni festivali u gradu Rimu izgubili su na značaju, a kao javni praznici na važnosti su dobili rođendani i druge godišnjice cara i njegove porodice. U vojnom kalendaru s religijskim praznicima, poznatom kao *[[Feriale Duranum]]*, žrtve u vezi s carskim kultom brojem su nadmašivale starije festivale. Od polovine 1. veka nove ere dodati su novi dani za održavanje raznih igara* ([[Ludi circenses|cirkurskih]])* koje su priređivane u cirku u čast različitih božanstava. Od cara Konstantina na cirkuskim igrama više nije bilo prinošenja žrtvi. Polovinom 4. veka n. e. održavane su igre u last pobeda Konstantinove dinastije, i to Velike igre *(Ludi Maximati)* od 4. do 9. maja i Persijske igre *(Ludi Persici)*.

Festivali koji su na sačuvanim fastima označeni velikim slovom ― a čiji su nazivi u donjoj tabeli u celini predstavljeni velikim slovima ― smatraju se najstarijim praznicima koji su u kalendar ušli pre 509. pne. Ambarvalije *(Ambarvalia)*, jedan od "pokretnih praznika" *([[feriae conceptivae]])*, koji je uključivao ritualno čišćenje poljâ, verovatno su održavane u maju, i to najčešće 29. maja.

Osim ako nije drukčije navedeno, informacije su preuzete iz .

## Reference

## Literatura
* 
* 
* 
*