Corneliu Zelea Codreanu

**Corneliu Zelea Codreanu** (; Huși, 13. septembar 1899 –  Tâncăbești, 30. novembar 1938), rođen **Corneliu Codreanu** prema njegovom izvodu iz matične knjige rođenih, bio je rumunski političar krajnje desnice, osnivač i vođa Gvozdene garde ili Legije arhanđela Mihaila (takođe poznate kao *Legionarski pokret*), ultranacionalističke i nasilne antisemitske organizacije aktivne tokom međuratnog perioda.

Opšte viđena kao glavna vrsta lokalnog fašizma i poznata po svojoj mističnoj i revolucionarnoj poruci inspirisanom rumunskim pravoslavljem, Gvozdena garda je stekla značaj na rumunskoj političkoj sceni, dolazeći u sukob s političkim establišmentom i demokratskim snagama, i često pribegavajući terorizmu. Legionari su Codreanua tradicionalno nazivali *Căpitanul* („Kapetan”), a on je imao apsolutnu vlast nad organizacijom do svoje smrti.

Codreanu, koji je započeo svoju karijeru u jeku Prvog svetskog rata kao antikomunistički i antisemitski agitator povezan sa Alexandrom C. Cuzom i Constantinom Pancuom, bio je suosnivač Nacionalno-hrišćanske odbrambene lige i ubica prefekta policije Iașija Constantina Manciua. Codreanu je napustio Cuzu da bi osnovao niz krajno desničarskih pokreta, okupljajući intelektualce i seljačko stanovništvo zemlje, i podstičući pogrome u raznim delovima Velike Rumunije. Nekoliko puta zabranjena, njegova Legija je poprimila različita imena i preživela u podzemlju, tokom kojeg je Codreanu formalno delegirao vođstvo na Gheorghea Cantacuzino-Grănicerula. Sledeći Codreanuove instrukcije, Legija je izvršila atentate na političare koje je smatrala korumpiranim, uključujući premijera Iona G. Ducu i njegovog bivšeg saradnika Mihaija Stelescua. Istovremeno, Codreanu je zagovarao privrženost Rumunije vojnom i političkom savezu sa nacističkom Nemačkom.

Tokom izbora 1937. godine, njegova stranka je doživela najveći uspeh, zauzevši treće mesto i osvojivši 15,8% glasova. Sklonjena je s položaja od strane kralja Carola II Rumunskog, koji je pozvao suparničke fašiste i četvrtoplasirane članove Nacionalne hrišćanske partije da formiraju kratkotrajnu vladu, koju je nasledila kraljevska diktatura Nacionalnog renesansnog fronta. Rivalstvo između Codreanua i, sa druge strane, Carola i umerenih političara kao što je Nicolae Iorga završilo se Codreanuovim zatvaranjem u zatvor Jilava i eventualnim atentatom od strane žandarmerije. Njega je kao vođu nasledio Horia Sima. Godine 1940, pod Nacionalnom legionarskom državom koju je proglasila Gvozdena garda, njegovo ubistvo poslužilo je kao osnova za nasilnu odmazdu.

Stavovi Codreanua uticali su na modernu krajnju desnicu. Grupe koje ga smatraju svojim pretečom uključuju Noua Dreaptăa i druge rumunske naslednike Gvozdene garde, Međunarodnu treću poziciju i razne neofašističke organizacije u Italiji i drugim delovima Evrope.

## Biografija

### Rani život
Corneliu Codreanu je rođen u Hușiju od roditelja Iona Zelee Codreanua i Elizabete (rođene Brunner) 13. septembra 1899. godine. Njegov otac, učitelj, a i sam rumunski nacionalista, kasnije će postati politička ličnost u pokretu svog sina. Rodom iz Bukovine u Austro-Ugarskoj, Ion je prvobitno bio poznat kao *Zelinski*; njegova žena je bila etnički Nemica. Izjave prema kojima je Ion Zelea Codreanu bio izvorno Sloven ukrajinskog ili poljskog porijekla u suprotnosti su s rumunskim šovinizmom koji je usvojio i kog se držao do kraja života; Codreanu stariji povezao se sa antisemitskim ličnostima kao što je profesor Univerziteta u Iaşu, A.C. Cuza. Neposredno pre suđenja Corneliju Codreanuu 1938. godine, njegovo etničko poreklo bilo je predmet antilegijske propagandne kampanje koju su organizovale vlasti, koje su distribuirale kopije varijante njegovog rodoslovlja u kojima se tvrdilo da je on mešovitog porekla, da je potomak ne samo Ukrajinaca, Nemaca i Rumuna, več i Čeha i Rusa, da su mu nekolicina predaka bili delinkventi, i da se po rođenju zvao Korneliju Zelinschi ili Zelinski. Istoričar Ilarion Țiu opisuje ovo kao pokušaj uvrede i klevete Codreanua. Izvod iz matične knjige rođenih Codreanua, koji se čuva u Iaşi odjeljenju Rumunskog nacionalnog arhiva, pokazuje da je on bio upisan kao „Corneliu Codreanu”, da su imena njegovih roditelja prijavljena kao *Ion* i *Elisa Codreanu*, i da je „Zelea” dodano 17. marta 1902.

Premlad za regrutaciju 1916. godine, kada je Rumunija ušla u Prvi svetski rat na strani Antante, Codreanu je ipak dao sve od sebe da se prijavi i bori. Njegovo školovanje u vojnoj školi u Bacăuu (gde je bio kolega Petrea Pandree, budućeg levičarskog aktiviste) završilo se iste godine kada je Rumunjska direktno ušla u rat. Godine 1919, nakon preseljenja u Iași, Codreanu je pronašao komunizam kao svog novog neprijatelja, nakon što je bio svedok uticaja boljševičke agitacije u Moldaviji, a posebno nakon što je Rumunija izgubila svog glavnog saveznika u Oktobarskoj revoluciji, primoravši je da potpiše Bukureški sporazum 1918. Novoosnovana Kominterna se žestoko protivila međuratnim granicama Rumunije, i zalagala se za Veliku Rumuniju.

Dok se boljševičko prisustvo sveukupno smanjilo nakon represije protesta Socijalističke partije u Bukureštu (decembar 1918.), ono je ostalo ili se smatralo relativno snažnim u Iașiju i drugim moldavskim gradovima i mestima. U tom kontekstu, najistočniji region Besarabije, koji se ujedinio sa Rumunijom 1918. godine, je po Codreanuu bio posebno sklon boljševičkom uticaju. Codreanu je prisvojio antisemitizam od svog oca, ali ga je povezao s antikomunizmom, u uverenju da su Jevreji, između ostalog, agenti Sovjetskog Saveza.

### GNS i Nacionalno-hrišćanska odbrambena liga
Kodreanu je studirao pravo u Iașiju, gde je i započeo svoju političku karijeru. Kao i njegov otac, zbližio se sa A.C. Cuzom. Codreanuov strah od boljševičke pobune doveo je do njegovih napora da se sam obrati industrijskim radnicima. U to vreme, Cuza je propovedao da jevrejska populacija predstavlja očiglednu pretnju Rumunima, tvrdio je da Jevreji ugrožavaju čistoću rumunskih mladih žena i počeo je da vodi kampanju u korist rasne segregacije.

Istoričar Adrian Cioroianu definisao je mladog Codreanua kao „kvazidemagoškog agitatora”. Prema Cioroianuu, Codreanu je „fanatički” voleo Rumuniju, što je impliciralo da on nju vidi kao  „idiličnu [i] drugačiju od stvarne verzije zemlje njegovog vremena”. Britanski istraživač Christopher Catherwood takođe je nazvao Codreanua „opsesivnim antisemitom i verskim fanatikom”. Istoričar Zeev Barbu je predložio da je „Cuza bio Codreanuov mentor [...], ali ništa što je Codreanu naučio od njega nije bilo upadljivo novo. Cuza je uglavnom služio kao katalizator njegovog nacionalizma i antisemitizma.” Kako je i sam kasnije priznao, mladi Codreanu je takođe bio pod dubokim uticajem fiziologa i antisemitskog ideologa Nicolaea Paulescua, koji je bio član Cuzinog pokreta.

Krajem 1919. godine, Codreanu se pridružio kratkotrajnoj Gardi nacionalne svesti, grupi koju je formirao električar Constantin Pancu. Pancu je imao veliki uticaj na Codreanua.

Pancuov pokret, čije prvobitno članstvo nije prelazilo 40 ljudi, pokušao je da oživi lojalizam unutar proletarijata (dok je nudio alternativu komunizmu zagovarajući radnička prava). Kao i druge reakcionarne grupe, dobila je prećutnu podršku generala Alexandrua Averescua i njegove sve popularnije Narodne stranke (čiji je Cuza postao član); Averescuov dolazak na vlast 1920. godine izazvao je novi period društvenih problema u većim urbanim područjima.

Garda nacionalne svesti, u kojoj je Codreanu video jezgro nacionalističkih sindikata, postala je aktivna u gušenju štrajkova. Njene aktivnosti su privukle pažnju, posebno nakon što su studenti pod vođstvom Codreanua, grupirani u Udruženje hrišćanskih studenata, počeli da zahtevaju jevrejsku kvotu za više obrazovanje. GNS je postala popularna, što je dovelo do drastičnog povećanja učestalosti i intenziteta napada na sve njene protivnike. Kao posledica, Codreanu je izbačen sa Univerziteta u Iașiju. Iako mu je dozvoljeno da se vrati kada su Cuza i drugi intervenirali za njega (odbijajući da poštuje odluku Senata Univerziteta), nikada mu nije uručena diploma nakon diplomiranja.

Dok je studirao u Berlinu i Jeni 1922. godine, Kodreanu je zauzeo kritički stav prema Vajmarskoj republici i počeo da hvali Marš na Rim i italijanski fašizam kao velika dostignuća; odlučio je da prekine svoj boravak nakon što je saznao za velike rumunske studentske proteste u decembru, podstaknut namerom vlade da odobri potpunu emancipaciju Jevreja u Rumuniji.

Kada su protesti koje je organizovao Codreanu naišli na nezainteresovanost nove nacionalno-liberalne vlade, on i Cuza su osnovali (4. marta 1923.) hrišćansku nacionalističku organizaciju pod nazivom Nacionalno-hrišćanska odbrambena liga. Njima se 1925. pridružio Ion Moța, prevodilac antisemitske podvale poznate kao *[[Protokoli sionskih mudraca]]*, i budući ideolog Legije. Codreanu je kasnije dobio zadatak da organizuje Ligu na nacionalnom nivou, i postao je posebno zaokupljen njenim omladinskim poduhvatima.

Dodeljivanjem punih prava državljanstva osobama jevrejskog porekla prema Ustavu iz 1923. godine, Liga je izvršila napad na geto u Iaşiju, predvodila grupu koja je podnela peticiju vladi u Bukureštu (koja je primljena sa ravnodušnošću) i na kraju odlučila da izvrši atentat na premijera Iona I. C. Brătianua i druge članove vlade. Codreanu je takođe sastavio prvu od svojih nekoliko „lista smrti”, na kojoj su se nalazila imena političara koji su, kako je verovao, izdali Rumuniju. To je uključivalo Gheorghea Gh. Mârzescua, koji je imao nekoliko funkcija u Brătianuovoj izvršnoj vlasti i koji je promovisao emancipaciju Jevreja. U oktobru 1923. godine, Codreanua je izdao jedan od njegovih saradnika, što je dovelo do njegovog hapšenja i suđenja. On i ostali zaverenici ubrzo su oslobođeni optužbi, jer rumunsko zakonodavstvo nije dozvoljavalo krivično gonjenje zagovornika zavera kojima nije određen datum. Pre nego što je porota završila većanje, Ion Moța je upucao izdajnika i sam je osuđen na zatvorsku kaznu.

### Manciuovo ubistvo
Codreanu se sukobio sa Cuzom oko strukture Lige: zahtevao je da ona razvije paravojni i revolucionarni karakter, dok je Cuza bio protivnik te ideje. U novembru, dok je bio u zatvoru Văcărești u Bukureštu, Codreanu je planirao stvaranje omladinske organizacije u okviru Lige, koju je nameravao nazvati *Legija [[Mihael (arhanđeo)|arhanđela Mihaila]]*. Rečeno je da je to u čast pravoslavne ikone koja je krasila zidove zatvorske crkve, ili, preciznije, povezano sa Codreanuovom izjavom da ga je posetio sam arhanđel. Ličniji problem je takođe podelio Codreanua i Cuzu, a to je da je Cuzin sin imao aferu sa Codreanuovom sestrom zbog koje je ona ostala trudna. Par je raskinuo nakon što je mlađu Cuza odbio da se venčaju nakon rođenja deteta. Iako je skandal zataškan, činjenica da njegova sestra ima vanbračno dete bila je duboko ponižavajuća za Codreanua, koji je svoju porodicu predstavljao kao uzorne članove pravoslavne crkve i bezuspešno je pokušavao da natera Cuzu da izvrši pritisak na sina da oženi njegovu sestru.

Nazad u Iașiju, Codreanu je stvorio sopstveni sistem odanosti unutar Lige, počevši od *Frăția de Cruce* („Bratstvo krsta“, nazvano po varijanti krvnog bratstva koje zahteva propoved sa krstom). Okupljeno je 6. maja 1924. u okolini  Iașija, započevši radove na izgradnji studentskog centra. Vlasti su nasilno prekinule ovaj sastanak po naređenju prefekta rumunske policije Constantina Manciua. Codreanu i nekoliko drugih su navodno nekoliko dana bili tučeni i mučeni, sve dok se Cuzina intervencija u njihovo ime nije pokazala efikasnom.

Nakon intervala povlačenja iz bilo kakve političke aktivnosti, Codreanu se osvetio Manciuu, ubivši ga i teško ranivši druge policajce 24. oktobra 1924. godine u zgradi suda u  Iașiju (gde je Manciu bio pozvan da odgovara na optužbe, nakon što je jedan od Codreanuovih saradnika priložio žalbu). Codreanu je ubistvo naveo kao samoodbranu na osnovu Manciuovih ranijih postupaka. Codreanu se predao odmah nakon što je pucao iz pištolja i čekao suđenje u pritvoru. Policijske snage Iaşija bile su nepopularne u javnosti zbog široko rasprostranjene korupcije, a mnogi lokalni stanovnici su ubistvo Manciua videli kao herojski čin od strane Codreanua. U međuvremenu, to pitanje je u Parlamentu Rumunije pokrenuo Paul Bujor iz Seljačke stranke, koji je prvi dao predlog za reviziju zakona koji se bave političkim nasiljem i pobunama; dobio je odobrenje vladajuće Nacionalno-liberalne partije, koja je 19. decembra usvojila *Mârzescuov zakon* (nazvan po njegovom predlagaču, Mârzescuu, koji je imenovan za ministra pravde). Njegov najznačajniji, iako indirektan, efekat bila je zabrana Komunističke partije. U oktobru i novembru debate između članova parlamenta su postale žestoke, a Cuzina grupa je označena kao moralno odgovorna za ubistvo: Petre Andrei je izjavio da je „gospodin Cuza nanišanio, a Codreanu pucao“, na šta je Cuza odgovorio tvrdeći da je nevin, dok je teoretisao da je Manciuova brutalnost bila opravdan razlog za nasilnu odmazdu.

Iako je Codreanuu namerno suđeno daleko od  Iașija, vlasti nisu uspele da pronađu neutralnu porotu. Na dan kada je oslobođen, članovi porote, koji su raspravljali ukupno pet minuta, pojavili su se noseći bedževe sa simbolima Lige i kukastim krstovima (simbol koji je koristila Cuzina Liga). Nakon trijumfalnog povratka i raskošnog venčanja s Elenom Ilinoiu, Codreanu se po drugi put sukobio sa Cuzom i odlučio da smiri tenzije tako što je otišao u Francusku.

Codreanuovo vjenčanje s Elenom Ilinoiu u junu 1925. u Focșaniju bilo je glavni društveni događaj u Rumuniji te godine; proslavljeno je u raskošnom, pseudo-kraljevskom stilu, a prisustvovalo je hiljade ljudi, privlačeći ogromnu pažnju medija. Nakon venčanja, Codreanua i njegovu nevestu pratilo je 3000 volovskih zaprega u povorci dugoj četiri milje „ekstatičnih“ seljaka. Jedan od Codreanuovih sledbenika u to vreme pisao da su Rumuni voleli kraljevske spektakle, posebno kraljevska venčanja, ali budući da se princ Carol prvi privatno oženio običnom ženom 1918. godine, Codreanuovo venčanje je bila najbolja zamjena za kraljevsko venčanje koje je rumunski narod želeo da vidi. Codreanuovo venčanje trebalo je da promeni njegovu sliku romantičnog, nemirnog, bajronskog heroja koju je do tada imao u „uređeniju“ sliku oženjenog muškarca, i na taj način ublaži zabrinutost konzervativnijih Rumuna oko njegovog društvenog radikalizma. Pre nego što je otišao iz Rumunije u Grenoble, Codreanu je bio žrtva pokušaja atentata - Moța, koji se upravo vratio iz zatvora, dobio je još jednu kratku kaznu nakon toga.

### Stvaranje Legije arhanđela Mihaila

Kodreanu se vratio iz Grenobla da bi učestvovao na izborima 1926. i uvrstio se kao kandidat za grad Focșani. Izgubio je, i, iako je imala značajan uspeh, Liga se iste godine raspala. Codreanu je okupio bivše članove Lige koji su proveli neko vreme u zatvoru i sproveo u delo svoj san o formiranju Legije (novembra 1927, samo nekoliko dana nakon pada novog Avereskuovog kabineta, koji je nastavio da podržava Cuzu, sada njegovog rivala). Codreanu je tvrdio da je imao viziju arhanđela Mihaila koji mu je rekao da ga je Bog izabrao da on bude spasitelj Rumunije. Od samog početka, posvećenost vrednostima Istočne pravoslavne crkve bila je srž poruke Legije.

Na osnovu *Frăția de Cruce*, Codreanu je uredio Legiju kao selektivnu i autarkičnu grupu, sa naglaskom na privrženosti, i ubrzo ju je proširio u replicirajuću mrežu političkih ćelija zvanih „gnezda“ (*cuiburi*). *Frăția* je opstala kao najtajnovitije i najviše telo Legije, koje je od svojih članova tražilo da prođu kroz obred tokom kojeg bi se zakleli na vernost „Kapetanu“, kako je Codreanu sada bio poznat.

Prema američkoj istoričarki Barbari Jelavich, pokret „u početku nije podržavao nikakvu ideologiju, ali je umesto toga naglašavao moralnu regeneraciju pojedinca“, istovremeno izražavajući privrženost Rumunskoj pravoslavnoj crkvi. Legija je uvela pravoslavne rituale kao deo svojih političkih skupova, dok je Codreanu javno nastupao obučen u narodnu nošnju — tradicionalistički čin koji su u to vreme usvojili samo on i Ion Mihalache iz Seljačke stranke. Tokom svog postojanja, Legija je održavala jake veze sa članovima rumunskog pravoslavnog sveštenstva, a njeni članovi su spajali politiku sa originalnom interpretacijom rumunskih pravoslavnih poruka — uključujući tvrdnje da rumunski rod očekuje svoj nacionalni spas, u verskom smislu.

Takav mistični fokus, primetila je Jelavich, bio je u tandemu sa izrazitom sklonosti prema nasilju i samožrtvovanju, „ali samo ako su [teroristički akti] počinjeni za opšte dobro i stoga iskupljeni.“ Legionari koji su bili uključeni u nasilna ili ubilačka dela često su se predavali policiji, i postalo je uobičajeno da se nasilje smatra neophodnim korakom u svetu koji je očekivao Drugi Hristov dolazak. Vremenom je Legija razvila doktrinu oko kulta palih, idući toliko daleko da implicira da su mrtvi i dalje činili sastavni deo trajne nacionalne zajednice. Kao posledicu svog misticizma, pokret je odlučio da ne usvoji ili ne reklamira bilo koju određenu platformu, a Codreanu je rano objasnio: „Zemlja umire zbog nedostatka ljudi, a ne zbog nedostatka političkih programa.“ Na drugom mestu je istakao da je Legija bila zainteresirana za stvaranje  „novog čovjeka“ (*omul nou*).

Uprkos očiglednom nedostatku političkih poruka, pokret je odmah bio zapažen po svom antisemitizmu, po tvrdnji da je Rumunija suočena sa „Jevrejskim pitanjem“ i po izjavi da jevrejsko prisustvo cveta zbog neotesanosti i pornografije. Vođa Legionara je napisao: „Istorijska misija naše generacije je rešavanje problema Židova. Sve naše bitke u proteklih 15 godina imale su ovu svrhu, svi naši životni napori od sada će imati ovu svrhu.“ Optužio je Jevreje za pokušaj da unište ono što je tvrdio da je direktna veza između Rumunije i Boga, a Legija je vodila kampanju u korist ideje da ne postoji stvarna veza između starozavetnih Jevreja i modernih Jevreja. U jednom slučaju, pozivajući se na poreklo Rumuna, Codreanu je izjavio da Jevreji kvare „rimsko-dačku strukturu našeg naroda.“ Izraelski istoričar Jean Ancel napisao je da je od sredine 19. veka pa nadalje rumunska *inteligencija* imala „šizofreni stav prema Zapadu i njegovim vrednostima.“ Rumunija je bila izrazito frankofilska zemlja počevši od 19. veka, a većina rumunske *inteligencije* se izjašnjavala da veruje u francuske ideje o univerzalnoj privlačnosti demokratije, slobode i ljudskih prava, dok su u isto vreme imali antisemitske stavove o jevrejskoj manjini u Rumuniji. Ancel je napisao da je Codreanu bio prvi značajniji Rumun koji je odbacio ne samo preovlađujuću frankofiliju *inteligencije*, već i čitav okvir univerzalnih demokratskih vrednosti, za koje je tvrdio da su „židovski izumi“ stvoreni da unište Rumuniju.

Počeo je otvoreno da poziva na uništenje Jevreja, i već 1927. novi pokret je organizovao pljačku i paljenje sinagoge u gradu Oradea. Tako je profitirao od izuzetne popularnosti antisemitizma u rumunskom društvu: prema jednoj analizi, Rumunija je bila, sa izuzetkom Poljske, najantisemitskija zemlja u istočnoj Evropi.

Codreanuova poruka bila je među najradikalnijim oblicima rumunskog antisemitizma i bila je u suprotnosti sa generalno umerenijim antisemitskim stavovima Cuzinog bivšeg saradnika, istaknutog istoričara Nicolaea Iorge. Model koji je favorizirala Legija bio je oblik rasnog antisemitizma, koji je činio deo Codreanuove teorije da su Rumuni bili biološki različiti i superiorni u odnosu na susedne ili manjinske etničke grupe (uključujući mađarsku zajednicu). Codreanu je također izneo svoja razmišljanja o pitanju rumunskog ekspanzionizma, što pokazuje da je razmišljao o inkorporaciji sovjetskih zemalja preko Dnjestra (u regiji koja je kasnije pripojena pod imenom Pridnjestrovlje) i planu o transnacionalnoj federaciji pod vođstvom Rumunije sa središtem na Karpatima i Dunavu.

Godine 1936, Codreanu je objavio esej pod naslovom *Uskrsnuće rase*, gde je napisao:Još jednom ću podvući ovo: mi se ne borimo protiv nekoliko patetičnih pojedinaca koji su ovde slučajno sleteli i koji sada traže zaštitu i sklonište. Suočeni smo sa punopravnom jevrejskom državom, čitavom vojskom koja je došla ovamo sa idejom da osvaja. Kretanje jevrejskog stanovništva i njegov prodor u Rumuniju odvija se u skladu sa preciznim planovima. Po svoj prilici, „Veliki jevrejski savet“ planira stvaranje nove Palestine na delu zemlje, počevši od Baltičkog mora, koji obuhvata deo Poljske, Čehoslovačke i pola Rumunije sve do Crnog mora...Najgora stvar koju su nam Jevreji i političari uradili, najveća opasnost kojoj su izložili naš narod, nije način na koji otimaju bogatstva i imovinu naše zemlje, uništavaju rumunsku srednju klasu, način na koji zatrpavaju naše škole i slobodu, ili pogubni uticaj koji imaju na čitav naš politički život, iako one već predstavljaju smrtnu opasnost za jedan narod. Najveća opasnost koju oni predstavljaju za narod je pre to što nas rasno potkopavaju, što uništavaju rasnu, romansko-dačku strukturu našeg naroda i pozivaju na postojanje tipa ljudskog bića koji nije ništa drugo nego rasna olupina.Od samog početka, pokret je beležio značajnu podršku među srednjom klasom i obrazovanom omladinom. Međutim, prema različitim komentatorima, Codreanu je osvojio svoje najznačajnije sledbenike u ruralnim sredinama, što je delom odražavalo činjenicu da su on i većina drugih legijskih vođa bili prva generacija urbanih stanovnika. Američki istoričar fašizma Stanley G. Payne, koji je primetio da je Legija imala koristi od 400% povećanja upisa na univerzitet („proporcionalno više nego bilo gde drugde u Evropi“), opisao je Kapetana i njegovu mrežu učenika kao „revolucionarni savez studenata i siromašnih seljaka“, u čijem je središtu bila „nova nedovoljno zaposlena *inteligencija* sklona radikalnom nacionalizmu“. Dakle, karakteristična osobina novoosnovanog pokreta bila je mladost njegovih vođa; kasniji zapisi pokazuju da je prosečna starost legionarske elite bila 27,4 godine.

Do tada takođe i antikapitalista, Codreanu je u Jevrejstvu identifikovao zajednički izvor ekonomskog liberalizma i komunizma, koji su oboje viđeni kao internacionalističke snage kojima manipuliše judaistička zavera. Kao protivnik modernizacije i materijalizma, samo je naznačio da ekonomski ciljevi njegovog pokreta podrazumijevaju nemarksovski oblik kolektivističkog anarhizma i predsedavao je inicijativama svojih sledbenika za osnivanje raznih zadruga.

### Prva zabrana i poslanički mandat
Nakon više od dve godine stagnacije, Codreanu je smatrao da je potrebno promeniti svrhu pokreta: on i vođstvo pokreta počeli su da obilaze ruralne regije, obraćajući se nepismenoj religioznoj populaciji, oblačeći se u dugačke bele mantije i podstičući hrišćanske predrasude prema judaizmu (ova intenzivna kampanja je takođe bila podstaknuta činjenicom da je Legiji pretnju predstavljala Cuzina Liga u moldavskim i bukovinskim centrima). Između 1928. i 1930. godine, kabinet Sseljačke partije Alexandrua Vaida-Voevoda dao je prešutnu pomoć Gardi, ali je Iuliu Maniu (predstavnik iste stranke) ugušio Legiju nakon jula 1930. To se desilo nakon što je Maniu pokušao da izazove talas pogroma u Maramureșu i Besarabiji. U jednom značajnom incidentu iz 1930. godine, legionari su ohrabrili seljačko stanovništvo Borșe da napadne 4000 Jevreja u gradu.

Legija je takođe pokušala da izvrši atentat na vladine zvaničnike i novinare, uključujući Constantina Angelescua, podsekretara unutrašnjih poslova. Codreanu je nakratko uhapšen zajedno sa budućim atentatorom Gheorgheom Bezom: obojici je bilo suđeno, ali su ubrzo oslobođeni. Ipak, talas nasilja i planirani marš u Besarabiju uzrokovali su da premijer Gheorghe Mironescu i ministar unutrašnjih poslova Ion Mihalache (januar 1931.) zabrane stranku; ponovo uhapšen, Codreanu je oslobođen optužbi krajem februara.

Podstaknuta Velikom depresijom u Rumuniji i nezadovoljstvom koje je izazvala, 1931. godine je Legija takođe profitirala od neslaganja između kralja Carola II i Seljačke partije,  što je dovelo do formiranja kabineta oko Nicolaea Iorge. Codreanu je shodno tome izabran za poslanika u vladi i predstavljao je „Grupaciju Corneliu Zelea Codreanu“ (privremeni naziv za gardu), zajedno s drugim istaknutim članovima svog prvobitnog pokreta - uključujući Iona Zeleu Codreanua, njegovog oca, i Mihaia Stelescua, mladog aktivistu koji je na kraju došao u sukob sa Legijom; veruje se da je novi kabinet Vaida-Voevod dao prešutnu podršku Grupaciji na kasnijim parcijalnim izborima. Legija je osvojila ukupno pet mesta, što je označilo njen prvi važan izborni dobitak.

Codreanu je brzo postao poznat po tome što je razotkrivao korupciju ministara i drugih političara (iako ga je nekoliko njegovih tadašnjih političkih protivnika opisalo kao „bezgrabnog i nekompetentnog“).

### Sukob s Ducom i primirje s Tătărescuom
Vlasti su postale sve više zabrinute za revolucionarni potencijal Legije, a manji sukobi između njih 1932. godine uveli su ono što je, od 1933. godine, preraslo u skoro deceniju velikog političkog nasilja. Situacija se degenerisala nakon što je Codreanu izrazio punu podršku Adolfu Hitleru i nacizmu (čak i na štetu italijanskog fašizma, i verovatno dodatni izvor za sukob između Kapetana i Stelescua). Rumunija je tradicionalno bila jedna od najviše frankofilskih zemalja u Evropi i bila je u savezu sa svojom „latinskom sestrom" Francuskom od 1926. godine, tako da je Codreanuov poziv na savez sa Nemačkom bio novitet za to vreme. Protiv ovakvih inicijativa istupio je novi Nacionalno-liberalni kabinet, koji je formirao Ion G. Duca, navodeći da se Legija ponaša kao marioneta nemačke nacističke partije i naredivši da se veliki broj legionara uhapsi neposredno pre novih izbora 1933. godine (koje su liberali dobili). Neke od legionara koji su boravili u državnom pritvoru su vlasti ubile. Kao odmazdu, Duca je ubijen od strane odreda smrti *[[Nicadori]]* Gvozdene garde 30. decembra 1933. Još jedan rezultat bilo je prvo rasterivanje nepovezanih simpatizera Gvozdene garde, nakon što su Nae Ionescu i saveznici protestovali protiv njene represije.Zbog Ducinog ubistva, Codreanu je bio primoran da se sakrije, čekajući smirenje i delegirajući vođstvo generalu Gheorgheu Cantacuzino-Grănicerulu, koji je kasnije preuzeo delimičnu krivicu za atentat. Legionar Mihai Stelescu, koji će postati Codreanuov protivnik kao šef otcepljene grupe *Rumunskih krstaša*, tvrdio je da je Codreanuu dala utočište rođaka Magde Lupesku, Carolove ljubavnice, što implicira korupciju garde. Uprkos Codreanuovim napadima na elitu, na njegovom suđenju 1934. godine brojni ugledni političari poput Gheorghea I. Brătianua, Alexandrua Vaida-Voevoda i Constantina Argetoianua svedočili su u korist Codreanua. Codreanu je ponovo oslobođen optužbi.

Kao što je Duca tvrdio, Gvozdena garda je imala neke veze sa spoljnim uredom Nacističke stranke pod Alfredom Rozenbergom, ali 1933-34. glavni lokalni korisnik finansijske podrške od Rosenberga bio je Codreanuov rival Octavian Goga, kome je nedostajalo Codreanuovo masovno sledbeništvo i stoga je bio više sklon primanju mita. Dalji problem za naciste bila je zabrinutost zbog Codreanuovih izjava da Rumunija ima previše manjina za svoje dobro, što je dovelo do bojazni da bi Codreanu mogao progoniti manjinu *[[Folksdojčeri|folksdojčera]]* ako dođe na vlast. Iako ograničene, veze između NSDAP-a i Gvozdene garde su dodale privlačnosti Legije jer je Gvozdena garda u javnosti bila povezana sa naizgled dinamičnim i uspešnim društvom nacističke Nemačke.

Neko vreme nakon početka premijerskog mandata Gheorghea Tătărescua i vođstva Ministarstva unutrašnjih poslova Iona Inculeța, represija nad Legijom, mera koja je odražavala Carolovu nadu da će osigurati novi period stabilnosti, je prestala. Godine 1936, tokom omladinskog kongresa u Târgu Mureşu, Codreanu je pristao na formiranje stalnog *[[Eskadron smrti|odreda smrti]]*, koji je odmah pokazao svoje ciljeve ubistvom disidenta Mihaia Stelescua od strane grupe zvane *[[Decemviri]]* (koju je predvodio Ion Caratănase), neutrališući kampanju protiv Legije *Rumunskih krstaša* i ućutkavajući Stelescuove tvrdnje da je Codreanu politički korumpiran, nekulturan, plagijator i licemeran u svom javnom ispoljavanju asketizma .

Godina 1937. je obeležena smrću i razmetljivim sahranama Ion Moțe (do tada potpredsednika pokreta) i Vasilea Marina, koji su se dobrovoljno prijavili da ratuju na strani Francisca Franca u Španskom građanskom ratu i poginuli u bici kod Majadahonde. Codreanu je objavio i svoj autobiografski i ideološki esej *[[Pentru legionari]]* (*Mojim legionarima*).

U tom periodu je gardu počeo da finansira Nicolae Malaxa (inače poznat kao istaknuti saradnik Carola), i postala je zainteresovana za reformu kako bi dosegla još širu publiku: Codreanu je stvorio meritokratsku unutrašnju strukturu činova, uspostavio širok spektar filantropskih poduhvata, ponovo je izneo teme koje su se dopadale industrijskim radnicima i stvorio *Corpul Muncitoresc Legionar*, ogranak Legije koji je okupljao pripadnike radničke klase. Kralj Carol je naišao na poteškoće u očuvanju svoje vladavine nakon što je bio suočen sa opadanjem privlačnosti tradicionalnijih stranaka, a kako se Tătărescuov mandat bližio kraju, Carol je dao ponudu Codreanuu, zahtevajući vođstvo Legije u zamenu za Legionarski kabinet; ova ponuda je odmah odbijena.

### Partija „Sve za državu”

Nakon posledične zabrane paravojnih grupa, Legija je preuređena u političku stranku, koja se na izborima kandidovala kao *Totul Pentru Țară* („Sve za državu“, akronim TPȚ). Ubrzo nakon toga, Codreanu je objavio da prezire rumunske saveze u istočnoj Evropi, posebno Malu Antantu i Balkanski pakt, i da će se, 48 sati nakon što njegov pokret dođe na vlast, zemlja pridružiti nacističkoj Njemačkoj i fašističkoj Italiji. Navodno, entuzijazam su uzvratili njemački zvaničnici i talijanski ministar spoljašnjih poslova Galeazzo Ciano. Ciano je gledao na Gogin kabinet kao na prelaz na vlast Gvozdene garde.

Na izborima 1937. godine, kada je potpisala izborni pakt sa Seljačkom strankom sa ciljem da spreči vladu da koristi izbornu prevaru, TPȚ je dobila 15,5% glasova (povremeno zaokruženo na 16%). Uprkos neuspehu u osvajanju većine, Codreanuov pokret je u to vreme bio treća najpopularnija partija u Rumuniji, jedina čija je popularnost porasla 1937–1938, i najpopularnija fašistička grupa.

Legiju je isključio iz političkih koalicija nominalno fašistički kralj Carol, koji je preferirao novoformirane podaničke pokrete i oživljenu Nacionalno-hrišćansku ligu odbrane. Cuza je stvorio svoju antisemitsku vladu zajedno sa pesnikom Octavijanom Gogom i njegovom Nacionalnom agrarnom strankom. Codreanu i dvojica vođa nisu se slagali, a Legija je počela da se takmiči sa vlastima usvojivši korporativizam. Paralelno s tim, podsticao je svoje sedbenike da osnuju privatna preduzeća, tvrdeći da slede savete Nicolaea Iorge, nakon što je on tvrdio da bi rumunska trgovina mogla da reši „Jevrejsko pitanje“

Nova vladina alijansa, ujedinjena kao Nacionalna hrišćanska partija, stvorila je sebi paravojni korpus *Lăncieri* (plavokošuljaši) koji je u velikoj meri pozajmljivao od Legije i pokrenuo zvaničnu kampanju progona Jevreja, pokušavajući da povrati interes javnosti koji je imala Gvozdena garda. Nakon više izliva nasilja, Goga je prišao Codreanuu i pristao je da se njegova stranka povuče iz kampanje na zakazanim izborima 1938. verujući da, u svakom slučaju, režim nema održivo rešenje i da će se istrošiti – dok je pokušavao da profitira od kraljeve autoritarnosti pokazujući svoju spremnost da integriše svaki mogući jednopartijski sistem.

### Sukob s kraljem Carolom i suđenja 1938. godine
Codreanuove planove poništila je Kerol, koja je svrgnula Gogu, uvodeći sopstvenu diktaturu nakon pokušaja da formira nacionalnu vladu . Sistem se umjesto toga oslanjao na novi Ustav iz 1938. godine, finansijsku podršku dobijenu od velikih preduzeća i pridobijanje nekoliko manje ili više tradicionalnih političara, kao što su Nicolae Iorga i ministar unutrašnjih poslova Armand Călinescu ( *vidi Nacionalni renesansni front* ). Zabrana garde ponovo je strogo sprovedena, a Călinescu je naredio da se zatvore sva javna mesta za koja se zna da su održavala sastanke Legije (uključujući nekoliko restorana u Bukureštu ). Članovi pokreta su stavljeni pod strogi nadzor ili hapšeni u slučajevima kada se nisu pridržavali novog zakona, dok su državni službenici riskirali hapšenje ako bi bili uhvaćeni u širenju propagande Gvozdene garde.

Zvanična i poluzvanična štampa počela je da napada Codreanua. Bio je žestoko kritikovan od strane časopisa *Neamul Românesc*, koji je uređivao Iorga. Kada je Carol osetio da ima dovoljnu kontrolu nad situacijom, naredio je brutalno suzbijanje Gvozdene garde i uhapsio Codreanua pod optužbom za klevetu, na osnovu pisma koje je Codreanu poslao Iorgi 26. marta 1938., u kojem ga je napao zbog saradnje sa Carolom, nazivajući Iorgu „moralno nepoštenim“. Codreanu se osvrnuo na istoričarevu optužbu da je legijska trgovina finansirala pobunu i tvrdio da je ova strategija nastala iz Iorginih argumenata. Nicolae Iorga je odgovorio tako što je podneo tužbu Vojnom sudu i napisao Codreanuu pismo u kojem mu je savetovano da se „udubi u [svoju] savest i pronađe kajanje“ zbog „količine krvi koja je prolivena zbog njega“.

Nakon što je upoznat sa optužnicom, Codreanu je pozvao svoje sledbenike da ne preduzimaju ništa ako bude osuđen na manje od šest meseci zatvora, ističući da želi dati primer dostojanstva; međutim, naredio je i grupi legionara da ga brane u slučaju napada vlasti. Uhapšen je zajedno sa još 44 istaknuta člana pokreta, među kojima su Ion Zelea Codreanu, Gheorghe Clime, Alexandru Cristian Tell, Radu Gyr, Nae Ionescu, Șerban Milcoveanu i Mihail Polihroniade, uveče 16. aprila. Obuka se poklopila sa pravoslavnom proslavom Cvetnice (kada se znalo da su optuženi bili u svojim domovima). Nakon kratkog boravka u prefekturi rumunske policije, Codreanu je poslat u zatvor Jilava, dok su ostali zatvorenici poslani u manastir Tismana (a kasnije u logore smrti poput onog u Miercurea Ciuc).

Codreanu je osuđen za klevetu na šest meseci zatvora, pre nego što su ga vlasti optužile za izdaju, pobunu i zločine političkog organizovanja maloletnih učenika, izdavanja naređenja za podsticanje nasilja, održavanja veza sa stranim organizacijama i organizovanja vatrenih rituala. Od ljudi koji su svedočili u njegovu korist na suđenju, najpoznatiji je bio general Ion Antonescu, koji će kasnije postati  premijer Rumunije.

Dva suđenja su obeležile nepravilnosti, a Codreanu je optužio sudije i tužioce da su ih vodili na „boljševički“ način, jer mu nije bilo dozvoljeno da govori u svoju odbranu. Tražio je savete istaknutih advokata Istrate Micescua i Grigorea Iuniana, ali su ga obojica odbili, te su u njegovom timu odbrane bili legionarski aktivisti s malo iskustva. Vlasti su ih nekoliko puta sprečavale da pripreme svoje molbe. Uslovi njegovog zatočeništva u početku su bili teški: ćelija mu je bila vlažna i hladna, što mu je izazvalo zdravstvene probleme.

#### Zatvorska kazna
Codreanu je na kraju osuđen na deset godina rada u rudnicima soli. Prema istoričaru Ilarionu Țiuu, suđenje i presuda su primljeni sa opštom apatijom, a jedina politička frakcija za koju se veruje da je organizovala javni skup u vezi s tim bila je zabranjena rumunska Komunistička partija, čiji su se neki članovi okupili ispred Tribunala da izraze podršku osudi. Sam Legionarski pokret postao je dezorganizovan, a pokrajinski organi Legije su preuzeli kontrolu nad centrom, koji je bio oslabljen hapšenjima. Kako su glavni ogranci političkog establišmenta pozdravili vest o Codreanuovoj presudi, Gvozdena garda je organizovala napad odmazde usmeren na Virgila Madgearua iz Seljačke stranke, koji je postao poznat po tome što je izrazio svoje protivljenje ekstremizmu pokreta (Madgearu je uspeo da pobegne nepovređen).

Kodreanu je iz Jilave prebačen u zatvor Doftana, gde, uprkos izrečenoj kazni, nije bio obavezan da obavlja bilo kakav oblik fizičkog rada. Uslovi njegovog zatočeništva su se poboljšali i omogućeno mu je da redovno komunicira sa svojom porodicom i podređenima. Tada je odbacio svaku mogućnost bega i naredio Legiji da se suzdrži od nasilja. Organizovan je i privremeni rukovodeći tim koji su činili Ion Antoniu, Ion Belgae, Radu Mironovici, Iordache Nicoară i Horia Sima. Međutim, privremeno rukovodstvo je, protivno Codreanuovoj želji, objavilo da se on loše snalazi u zatvoru i zapretilo daljom odmazdom, do te mere da je zatvorsko osoblje povećalo sigurnost kao sredstvo za sprečavanje potencijalne provale.U jesen, nakon uspešne nacističke nemačke ekspanzije na srednju Evropu koja je, kako se činilo, dala zamah Gardi, a još više u međunarodnom kontekstu koji su dali Minhenski sporazum i Prva bečka nagrada, Legijino vođstvo postalo je samouvjereno i objavilo manifeste u kojima prijeti kralju Carolu. Oni pripadnici Gvozdene garde koji su izbegli progon ili su izostavljeni započeli su nasilnu kampanju širom Rumunije, koja je trebalo da se poklopi sa Carolovom posetom Hitleru u Berghofu. Uveren da Hitler nije bio odlučan u podršci Legiji, i iritiran incidentima, Carol je naredilo da se pokret razbije.

### Smrt
Dana 30. novembra, objavljeno je da su Codreanu, *Nicadori* i *Decemviri* ubijeni nakon pokušaja da pobegnu iz pritvora prethodne noći. Stvarni detalji su otkriveni mnogo kasnije: njih četrnaest bilo je prevezeno iz svog zatvora i pogubljeno (zadavljeno i strijeljano) od strane žandarmerije u okolini Tâncăbeștija (blizu Bukurešta), a njihova tijela su zakopana u dvorištu zatvora Jilave. Njihova tela su rastvorena u kiselini i zakopana ispod sedam tona betona.

## Nasleđe

### Doživotni uticaj i legionarska vlast

Prema Adrianu Cioroianuu, Codreanu je bio „najuspješniji politički i istovremeno antipolitički model međuratne Rumunije“. Britanski istraživač Norman Davies opisao je Legiju kao „jedan od nasilnijih fašističkih pokreta u Evropi.“ Stanley G. Payne je tvrdio da je Gvozdena garda „verovatno najneobičniji masovni pokret međuratne Evrope“, i primetio da je delimični razlog za to činjenica da je Codreanu viđen kao „neka vrsta religioznog mistika“; Britanski istoričar James Mayall video je Legiju kao „najneobičniji manji fašistički pokret“.

Harizmatično rukovodstvo koje predstavlja Codreanu povlačilo je poređenja sa modelima koje su favorizovali drugi lideri krajnje desnih i fašističkih pokreta, uključujući Hitlera i Benita Musolinija. Payne i nemački istoričar Ernst Nolte su predložili da je, među evropskim ekstremnim desničarima, Codreanu bio najsličniji Hitleru u pogledu fanatizma. Po Payneovom mišljenju, međutim, on je bio praktično bez premca u zahtevanju „autodestruktivnosti“ od svojih sledbenika. Mayall, koji navodi da je Legija „u velikoj meri bila inspirisana nacionalsocijalizmom i fašizmom“, tvrdi da Codreanuovu viziju o „*omul nou“*, iako sličnu „novom čoveku“ nacističkih i italijanskih doktrina, karakteriše neuporediv fokus na misticizam. Istoričar Renzo De Felice, koji odbacuje ideju da su nacizam i fašizam povezani, takođe tvrdi da, zbog legionarskog napada na „buržoaske vrednosti i institucije“, koje je fašistička ideologija htela „pročistiti i usavršiti“, Codreanu „nije bio, strogo govoreći, fašista.“ Španski istoričar Francisco Veiga tvrdio je da je „fašizacija“ proces koji je iskusila Garda, akumulirajući osobine preko generične nacionalističke misli.Prema američkoj novinarki R.G. Walldeck, koja je bila prisutan u Rumuniji 1940-1941, nasilno ubistvo Codreanua samo je učvrstilo njegovu popularnost i izazvalo dodatno interesovanje za njegov cilj. Ona je napisala: „Za rumunski narod Kapitano [sic, *Căpitanul* ] je ostao svetac i mučenik i apostol bolje Rumunije. Čak i oni skeptični, koji se nisu slagali s njim oko političkih pitanja, su se i dalje prisećali Codreanua sa sjajem u očima.“ Istoriograf Lucian Boia napominje da je rumunska javnost redim posmatrala Codreanua, njegovog rivala Carola II i vojskovođu Iona Antonescua kao „spasitelje“ i da su, za razliku od drugih takvih primera popularnih ljudi, svi oni propovedali autoritarizam. Cioroianu takođe piše da bi Codreanuova smrt „paradoksalno ili ne, povećala harizmu njegove ličnosti i pretvorila ga mit.“ Stavovi slični onima koje je opisala Walldeck bili su relativno rašireni među rumunskim mladima, od kojih su se mnogi pridružili Gvozdenoj gardi iz divljenja prema preminulom Codreanuu dok su još bili u višim razredima osnovne ili u srednjoj školi.
Pod vodstvom Horije Sime, Gvozdena garda je konačno došla na vlast i ostala na njoj pet meseci 1940-1941, proglašavajući fašističku Nacionalnu legionarsku državu i formirajući nepogodno partnerstvo sa *kondukatorom* Ionom Antonescuom. To je bio rezultat Carolove propasti nakon što je Rumunija izgubila Severnu Transilvaniju, datoj Mađarskoj. Dana 25. novembra 1940. godine izvršena je istraga u prostorijama zatvora Jilava. Otkriće posmrtnih ostataka Codreanua i njegovih saradnika navelo je legionare da se upuste u odmazdu protiv političkih zatvorenika novog režima, koji su potom bili zatočeni u istom zatvoru. Sledeće noći, šezdeset četiri zatvorenika su streljana, dok je 27. i 28. novembra bilo novih hapšenja i brzih pogubljenja, sa istaknutim žrtvama kao što su Iorga i Virgil Madgearu. Nastali nered doveo je do prvog otvorenog sukoba između Antonescua i Legije. Tokom tih događaja, Codreanu je posthumno oslobođen svih optužbi pred Legijskim tribunalom. Njegova ekshumacija bila je grandiozna ceremonija, obeležena učešćem novog saveznika Rumunije, nacističke Nemačke: iz aviona *[[Luftwaffe]]a* bačeni su venci na Codreanuovu otvorenu grobnicu.

Codreanuova supruga Elena povukla se iz javnosti nakon ubistva svog muža, ali je, nakon što je komunistički režim preuzeo vlast, uhapšena i deportovana u Bărăgan. Takođe je upoznala i udala se za Barbua Praporgescua (sina generala Davida Praporgescua), preselivši se s njim u Bukurešt nakon njihovog oslobođenja. Ostavši udovica po drugi put, provela je svoje poslednje godine sa svojim rođacima u Moldaviji.

### Codreanu i savremeni politički diskurs
Pokret je na kraju svrgnut s vlasti od strane Antonescua kao posledica pobune legionara. Događaji povezani sa Siminim mandatom rezultovali su sukobima unutar Legije i njenih naslednika: mnogi legionari  „kodreanisti“ tvrde da se pokoravaju Codreanuu i njegovom ocu Ionu Zelei, ali ne i Simi, dok je, u isto vrijeme,  „simisti“ tvrde da su sledili Codreanuove smernice i inspiraciju u izvođenju nasilja.

Codreanu je imao trajan uticaj u Italiji. Posvedočeno je da su njegovi stavovi i stil uticali na kontroverznog tradicionalističkog filozofa i rasnog teoretičara Juliusa Evolu. I sam Evola se jednom prilikom sreo sa Codreanuom i, prema rečima njegovog prijatelja, pisca i istoričara Mircee Eliadea, bio je „očaran“. Navodno su posetu organizovali Eliade i filozof Vasile Lovinescu, koji su obojica iskazivali simpatije prema Gvozdenoj gardi. Njihov gost je kasnije napisao da je Codreanu bio „jedna od najvrednijih i duhovno najbolje orijentisanih ličnosti koje sam ikada sreo u nacionalističkim pokretima tog vremena.“ Prema De Feliceu, Codreanu je takođe postao glavna referentna tačka za italijanske neofašističke grupe, pored Evole i ideologa nacizma. On tvrdi da ovaj fenomen, koji ima tendenciju da zaseni reference na sam italijanski fašizam, duguje uspeh Mussolinijevim neuspesima u uspostavljanju „prave fašističke države“ i naknadnoj potrebi pronalaženja drugih uzora. Evolin učenik i istaknuti neofašistički aktivista Franco Freda objavio je nekoliko Codreanuovih eseja u svom *Edizioni di Ar*, dok je njihov sledbenik Claudio Mutti bio poznat po svojoj prolegionarskoj retorici.

Paralelno, Codreanua vide kao heroja predstavnici neonacističkog pokreta poznatog kao Strasserizam, a posebno Međunarodna treća pozicija (ITP) sa sedištem u Britaniji, koja koristi jednu od Codreanuovih izjava kao svoj moto. Codreanuove aktivnosti i mistično tumačenje politike verovatno su bili inspiracija ruskom političaru Aleksandru Barkašovu, osnivaču krajnje desnice *Ruskog nacionalnog jedinstva*.

Nakon što je Rumunska revolucija srušila komunistički režim, razne ekstremističke grupe počele su da tvrde da predstavljaju Codreanuovo nasleđe. Navodno je jedan od prvih bio kratkotrajni *Mișcarea pentru România* („Pokret za Rumuniju“), koji je osnovao studentski vođa Marian Munteanu. Ubrzo su ga pratili rumunski ogranak ITP-a i njegov glasnogovornik sa sedištem u Temišvaru, časopis *Gazeta de Vest*, kao i druge grupe koje su tvrdile da predstavljaju legionarsko nasleđe. Među njima je Noua Dreaptă, koja prikazuje Codreanua kao duhovnu figuru, često s atributima ekvivalentnim atributima rumunskog pravoslavnog sveca. Poznato je da se svake godine oko 30. novembra ove različite grupe ponovo okupljaju u Tâncăbești, gdje organizuju svečanosti u znak sećanja na Codreanuovu smrt.

Početkom 2000-ih, Gigi Becali, rumunski biznismen, vlasnik fudbalskog kluba Steaua București i lider desničarske *Stranke Nove generacije*, izjavio je da se divi Codreanuu i da je pokušao da iskoristi legionarske simbole i retoriku, kao što je usvajanje slogana koji je prvobitno skovala Gvozdena garda:  „Zaklinjem se Bogu da ću napraviti Rumuniju kao sveto sunce na nebu.“ Izjava, koju je Becali koristio tokom predsedničke kampanje 2004. godine, svoju inspiraciju duguje legionarskim pesmama i nalazi se u popularnom omažu koji je Ion Moța poslao svom kapetanu 1937. godine; a za koju se kaže da ju je koristio i sam Codreanu. Kao rezultat toga, za Becalija se tvrdilo da je prekršio uredbu vlade iz 2002. o zabrani upotrebe fašističkog diskursa. Međutim, Centralni izborni biro je odbacio pritužbe protiv Becalija, zaključivši da slogan nije  „identičan“ legionarskom. U istom periodu, Becali je, govoreći uživo pred kamerama televizije Oglinda, pozvao da se Codreanu proglasi svetim. Stanici je izdata kazna od 50 miliona leja.

U anketi rumunske javnosti koju je sprovela Rumunska televizija 2006. godine, Codreanu je izabran za 22. mesto na listi 100 najvećih Rumuna, zauzevši mesto između fudbalera Steaue Mirela Rădoia i međuratnog demokratskog političara Nicolaea Titulescua.

### Codreanu u popularnoj kulturi
Krajem 1930-ih, Codreanuove pristalice su počele da objavljuju knjige u kojima se hvale njegove vrline, među kojima su *Crez de Generație* Vasilea Marina i *Orientări în Veac* („Orijentacije u veku“) Niicolae Roșua obe objavljene 1937. godine. Nacionalna legionarna država je zvanično proglasila Codreanua kao mučenika, a njegov imidž je počeo da se koristi kao propagandno sredstvo u kulturnim kontekstima. Codreanu je bio integrisan u legionarski kult smrti: obično na mitinzima Gvozdene garde, Codreanu i drugi pali članovi pominjani su i pozdravljani uzvikom *Prezent!* Njegov kult ličnosti se ogledao u legionarskoj umetnosti, a njegova stilizovana slika bila je prikazana na velikim skupovima, uključujući i veliku ceremoniju u Bukureštu 6. oktobra 1940. Iako je Codreanu zvanično osuđen od strane komunističkog režima generaciju kasnije, moguće je da je, u svojoj poslednjoj fazi pod Nicolaeom Ceaușescuom, počet da se koristi Codreanuov kult ličnosti kao izvor inspiracije. Postkomunistička Noua Dreaptă, koja objavljuje Codreanuove portrete u obliku pravoslavnih ikona, često koristi takvu predstavu na svojim javnim skupovima, obično je povezujući sa sopstvenim simbolom, keltskim krstom.

U novembru 1940., legionarski novinar Ovid Țopa, objavljujući u gardijskom listu *[[Buna Vestire]]*, tvrdio je da je Codreanu stajao uz mitskog dačkog proroka i „preteču Hrista“ Zalmoksisa, moldavskog princa Stefana Velikog iz 15. veka i rumunskog nacionalnog pesnika Mihaia Eminescua, kao bitna ličnost rumunske istorije i rumunske duhovnosti. Drugi legionarski tekstovi tog vremena povukli su sličnu paralelu između Codreanua, Eminescua i transilvanskog rumunskog seljačkog vođe Horee iz 18. veka. Tako je 1937. sociolog Ernest Bernea napisao *Cartea căpitanilor* („Knjiga o kapetanima“), gde je poređenje bilo između Codreanua, Horee i Horeinih sledbenika iz 19. veka Tudora Vladimireskua i Avrama Iancua. Takođe u novembru 1940., Codreanu je bio tema konferencije koju je održao mladi filozof Emil Cioran i koju je emitovao državni Rumunski radio, u kojoj je Cioran posebno pohvalio vođu Garde jer je „dao Rumuniji svrhu“. Drugi omaži u raznim medijima dolazili su od drugih radikalnih intelektualaca tog perioda: Eliadea, braće Arșavir i Haiga Acteriana, Traiana Brăileanua, Nichifora Crainica, N. Crevediaje, Radua Gyra, Traiana Hersenija, Nae Ionescua, Constantina Noica, Petrea P. Panaitescua i Mariette Sadove.

Vođa legionara je prikazan u pesmi njegovog sledbenika Radua Gyra, koji je posebno govorio o Codreanuovoj smrti kao uvodu u njegovo vaskrsenje. Nasuprot tome, Codreanuov školski drug Petre Pandrea, koji je deo svog života proveo kao član Komunističke partije Rumunije, ostavio je neugodne memoare o njihovim susretima, korišćene kao preferencijalni izvor u tekstovima o Codreanuu objavljenim tokom komunističkog perioda. Uprkos njegovom ranijem sukobu sa Gvozdenom gardom, neki smatraju da je levičarski pesnik Tudor Arghezi osudio Codreanuovo ubistvo, i da je aludirao na to u svojoj pesničkoj verziji priča o *[[Făt-Frumos]]u*. Mirce Eliade, čije su rane legionarske simpatije bile tema kontroverze, je, prema rečima svog učenika Ioana Petrua Culiana, glavnog lika u svojoj noveli *Un om mare* („Veliki čovek“) bazirao na Codreanuu. Ovu hipotezu su komentarisali književni kritičari Matei Călinescu i Mircea Iorgulescu, od kojih je Iorgulescu tvrdio da postoji premalo dokaza koji bi je potkrepili. Neofašista Claudio Mutti je tvrdio da je Codreanu inspirisao lik Ieronima Thanasea u Elijadeovoj priči *Nouăsprăzece trandafiri* („Devetnaest ruža“), gledište koje je Călinescu odbacio.

## Izvori

## Bibliografija
* ''Konačni izveštaj'' Međunarodne komisije o holokaustu u Rumuniji, Polirom, Iaşi, 2004.
* Zeev Barbu, "Rumunija: Gvozdena garda", u Aristotel A. Kallis, *The Fascism Reader*, Routledge, London, 2003, str.&nbsp;195–201.
* Ruth Benedict, "Istorija kakva se čini Rumunima", u Margaret Mead, Rhoda Bubendey Métraux (ur.), *The Study of Culture at a Distance*, Berghahn Books, New York & Oxford, 2000, str.&nbsp;449–459.
* Lucian Boia, *Istorie și mit în conștiința românească*, Humanitas, Bukurešt, 1997.
* William Brustein, *Koreni mržnje: Antisemitizam u Evropi pre Holokausta*, Cambridge University Press, Cambridge, 2003.
* Christopher Catherwood, *Zašto nacije besne: Ubijanje u ime Boga*, Rowman & Littlefield, Lanham, 2002.
* Adrian Cioroianu, **' **', Editura Curtea Veche, Bukurešt, 2005.
* Norman Davies, *Evropa: Istorija*, Oxford University Press, Oxford, 1996.
* Renzo De Felice, *Fašizam: Neformalni uvod u njegovu teoriju i praksu*, Transaction Publishers, New Brunswick & London, 1976.
* Barbara Jelavich, *Istorija Balkana*, Cambridge University Press, Cambridge, 1983.
* James Mayall, "Fascism and Racism", u Terence Ball (ur.), *The Cambridge History of Twentieth-Century Political Thought*, Cambridge University Press, Cambridge, 2003, str.&nbsp;123–150.
* Z. Ornea, *Anii treizeci.* *Extrema dreaptă românească*, Editura Fundației Culturale Române, Bukurešt, 1995.
* Stanley G. Payne, *Fašizam*, University of Wisconsin Press, Madison, 1980.
* Grigore Traian Pop, "Cînd disidenta se pedepsește cu moartea. Un asasinat ritual: Mihail Stelescu", u *Dosarele Istoriei*, 6/IV (1999)
* Ioan Scurtu, "De la bomba din Senat la atentatul din Gara Sinaia", u *Dosarele Istoriei*, 6/IV (1999)
* Mark Sedgwick, *Protiv modernog svijeta: tradicionalizam i tajna intelektualna historija dvadesetog vijeka*, Oxford University Press US, New York, 2004.
* Vladimir Tismaneanu, *Staljinizam pentru eternitate*, Polirom, Iaşi, 2005.
* Francisco Veiga, *Istoria Gărzii de Fier, 1919–1941: Mistica ultranaționalismului*, Humanitas, Bukurešt, 1993.

## Spoljašnje veze

* Corneliu Zelea Codreanu, ''Nekoliko napomena o demokratiji'', u Centru za međunarodne studije Univerziteta u Pitsburgu
* Biografija Codreanua na Olokaustos.org
* Codreanuovo pismo Iorgi, na Univerzitetu u Bukureštu