open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1061.

Godina **1061.** (**[[Rimski brojevi|MLXI]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru.

## Događaji
* januar &ndash; Robert de Grantmesnil, njegov nećak Berengar, polusestra Judith (buduća supruga Rogera I od Sicilije), i jedanaest redovnika iz Saint-Evroul-sur-Ouchea su protjerani iz Normandije te odlaze u Mezzogiorno.
* 30. 9. &ndash; Prvi put održan izbor za papu na kome je izabran biskup Anselm od Lucce. 
* 1. 10. &ndash; Aleksandar II nasljeđuje Nikolu II kao 156. papa.
* Normani zauzimaju Messinu na Siciliju.
* U njemačkom gradu Speyeru započinje izgradnja Speyerske katedrale.
* Vratislav II postaje knez Češke.
* Njemačke carske trupe zauzimaju najveći dio Zapadne Frizije (kasnije poznate kao Holandija) nakon čega teritoriju preuzima biskup Utrechta.
* Estonci uništavaju zamak Jurjev u današnjem Tartuu i izvode pljačkaške napade na oblast Pskova u današnjoj Rusiji.
* Yusuf ben Tashfin nakon almoravidskog osvajanja dolazi na prijestolje Maroka.

## Rođenja

## Smrti

* 28. 1. &ndash; Knez Spytihněv II od Češke (r. 1031)
* 18. 7. ili 27. 7. &ndash; Papa Nikola II

## Reference
42. makedonska divizija NOVJ

**42. makedonska divizija [[NOVJ]]** () formirana je 7. septembra 1944. godine u selu Lisiče kod Velesa. Pri osnivanju u njen sastav su ušle Treća, Osma i Dvanaesta makedonska brigada. Do druge polovine novembra, imala je 4.136 boraca i oficira. Sredinom oktobra 1944. godine, ušla je u sastav Šesnaestog korpusa NOVJ.

Dejstvovala je na širem području oko Skoplja, na komunikacijama prema Velesu i komunikaciji Skoplje-Tetovo u borbama protiv nemačkih i balističkih snaga. Jedinice divizije su, 9. novembra 1944., oslobodile Veles, a zatim učestvovale u oslobođenju Skoplja 13. novembra 1944. godine. U decembru je divizija učestvovala u borbama za oslobošenje Kosova.

Početkom januara 1945. godine, u njen su sastav ušle Treća i Šesnaesta makedonska brigada, Sedma albanska brigada i Prva artiljerijska brigada. Nakon toga je divizija ušla u sastav Petnaestog korpusa NOVJ. Učestvovala je u borbama na Sremskom frontu i završnim operacijama za oslobođenje Jugoslavije.

## Literatura

* **[[Makedonska enciklopedija]]** (knjiga druga). „MANU“, Skoplje 2009. godina.
Henrik Barić

**Henrik Barić** (Dubrovnik, 28. januara 1888. – Beograd, 3. aprila 1957.), jugoslavenski lingvist. Od 1906. započeo je u Gracu i Beču studije iz opšte lingvistike i uporedne gramatike i iz romanistike i slavistike. Univerzitetske studije završio je 1912. u Beču doktorskom disertacijom Istorija postanka italijanskog umetničkog epa. Već 1920. izabran je za docenta, 1923. za vanrednog i 1930. za redovnog profesora Beogradskog univerziteta, a poslije Drugog svjetskog rata i za redovnog profesora novoosnovanog Univerziteta u Sarajevu.
 
Još 1910. javio se esejima iz oblasti književne i kulturne istorije, i ta oblast ostaće stalno u Barićevoj interesnoj sferi, što pokazuju i brojni objavljeni ogledi i rasprave s tematikom iz te oblasti.
 
Prve rasprave iz lingvistike: Prilozi istoriji slovenskih jezika i Albanskorumunske studije već su predstavile prof. Barića kao budućeg balkanologa i albanologa. Nekoliko decenija on će biti jedan od naših najpoznatijih profesora opšte i uporedne lingvistike, a između dva rata Henrik Barić je sa A. Belićem, St. Kuljbakinom i M. Budimirom činio grupu naših eminentnih lingvista, koji su zauzeli trajno mjesto i u svjetskoj nauci o jeziku. Godine 1924. osnovao je u Beogradu Seminar za albanologiju, zatim na međunarodnom nivou zapaženi časopis Arhiv za arbansku starinu, jezik i etnologiju, Biblioteku Arhiva i Lingvističku biblioteku, organizovao osnivanje i bio direktor Balkanološkog instituta (novog) pri Naučnom društvu BiH u Sarajevu, pokrenuo i uredio dvije knjige Godišnjaka Balkanološkog instituta u Sarajevu, itd.
 
Barićev naučni opus iznosi preko dvije stotine bibliografskih jedinica. Njegov lingvistički interes bio je stalno upravljen prema problemima albanskog i rumunskog jezika, a s tim u vezi i prema problemima ilirskog, tračkog i staromakedonskog jezika. Stvaralački opus prof. Barića može se podijeliti u dvije osnovne grupe radova: rasprave o pitanju individualizacije indoevropskih jezika, posebno o pitanju refleksa indoevropskih guturala, i rasprave o međujezičkim odnosima izumrlih i savremenih balkanskih jezika, gdje centralno mjesto zauzima albanski jezik. Obje grupe radova su ipak usko povezane jer on, i kad obrađuje prajezičke opšte probleme, uvijek prati i njihovo značenje za probleme balkanskih jezika, posebno albanskog jezika i obrnuto. To pokazuju, uostalom, i njegove najznačajnije rasprave i radovi: Iz kronologije arbanskog vokalizma; Etimološki i gramatički prilozi I, II; Ima li čakavskih pozajmica u arbanskom jeziku; O pitanju refleksa guturala u tračko-arbanskom; Miscellen O uzajamnim odnosima balkanskih jezika I; Ilirske studije O ilirskom karakteru staromakedonskog jezika; Rečnik srpskoga ili hrvatskoga i arbanskoga jezika I; Lingvističke studije; Istorija arbanskog jezika (na albanskom i srpskohrvatskom jeziku).
 
Za člana Naučnog društva BiH izabran je 1955. godine.
Spytihněv II od Češke

**Spytihněv II** (također *Spitihnew* ilči *Spytihnev*) (1031 – 28. januar 1061) bio je knez Češke od marta 1055. do smrti 1061. Bio je najstariji sin kneza Bretislava I. Njegova krunidba je predstavljala prvu prigodu kada je pjevana znamenita češka crkvena himna Hospodine pomiluj ny. Nakon što je preuzeo prijestolje, otišao je u Regensburg kako bi krunu potvrdio od rimsko-njemačkih careva. Usprkos toga što je bio lojalan Carstvu, donio je ukaz kojim se Nijemci protjeruju iz Češke. 

Sluteći mogućnost spora za njemačkim carevima, papa Viktor II je nastojao sklopiti savez sa češkim knezom. Kako bi ga pridobio, za svotu od 100 maraka mu je predao biskupsku mitru i tuniku. Tokom vladfavine je Spytihněv nastojao preoteti zemlju svojoj braći koja su naslijedila Moravsku. Nakon hapšenja 300 tamošnjih plemića, njegov brat Vratislav od Olomouca je 1058. pobjegao u Mađarsku.

Spytihněva je Vratislav, pak, naslijedio, a Moravsku je preuzeo njegov brat Konrad. Spytihnevov sin Svatobor se zaredio i postao patrijarh Akvileje. Supruga mu je bila Ida od Wettina.

## Preci
15. makedonski korpus NOVJ

**Petnaesti makedonski korpus** NOVJ formiran je u prvoj polovini oktobra 1944. godine. Bio je formiran pod imenom Drugi korpus NOVJ, ime koje je nosio do 10. novembra 1944. godine. Pri formiranju, u njegov su sastav ušle 41. i 49. makedonska divizija NOVJ. Prvi komandant korpusa bio je Aleksa Demnievski, nakon čega ga je ubrzo zamenio Tihomir Miloševski. Politički komesar korpusa bio je Naum Naumovski.

Odmah nakon formiranja, učestvovao je u borbama protiv jedinica nemačke Armijske grupe E, koje su se povlačile iz Grčke dolinom Vardara. Učestvovao je i u oslobađanju Povardarja, prespanskog i ohridskog kraja, a zatim i Kičeva i Gostivara.

Korpus je reorganizovan decembra 1944. godine, nakon čega su u njegov sastav ušle 42. i 48. makedonska divizija NOVJ. Korpus je tada dobio naziv „udarni“.

Od januara 1945. godine, korpus je učestvovao u borbama na Sremskom frontu u sastavu Prve armije JA. Korpus je tada brojao oko 22.000 boraca i oficira. Rasformiran je 11. aprila 1945. godine, nakon čega su njegove divizije stavljene pod komandu Prve armije JA.

## Literatura

* **[[Makedonska enciklopedija]]** (knjiga druga). „MANU“, Skoplje 2009. godina.
* Bora Mitrovski: '''PETNAESTI (MAKEDONSKI) UDARNI KORPUS''', Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1983.
Guaporé

**Guaporé** (portugalski: *Río Guaporé*, španjolski: *Río Iténez*) je brazilska rijeka duga 1 749&nbsp;km, najveća pritoka rijeke Mamoré.
## Geografija
*Guaporé* izvire na obroncima masiva Serra dos Parecis u brazilskoj državi Mato Grosso, odatle zaokreće prema jugu, a zatim prema sjeverozapadu prema gradu Vila Bela da Santíssima Trindade.

Nakon što primi pritoku Rio Verde, i dalje teče prema sjeverozapadu uz velike meandre i tako najvećim dijelom svog toka formira granicu između Bolivije i Brazila, sve do svog ušća u rijeku Mamoré iznad grada Guajará-Mirim.

Za razliku od muljevitih, smeđih voda Mamoréa, *Guaporé* ima neobično čistu i bistru vodu, ta razlika se vidi čak i nakon nekoliko kilometara nizvodno od ušća.

Tokom historije, rijeka je bila poprište brojnih pograničnih sukoba između Španjolaca i Portugalaca, kao i njihove zajedničke borbe protiv neprijateljski nastrojenih Indijanaca. Na te dane podsjeća utvrda - *Forte Príncipe da Beira*, izgrađena pored ušća *Guaporéa* u Mamoré, krajem 18. vijeka.

*Guaporé* teče kroz tropsku prašumu, rijetko naseljen kraj, uz njegove obale još živi nekoliko plemena autoktonih Indijanaca i malobrojnih mestika.
*Guaporé* ima sliv velik oko 266 460 km² i prosječni istjek od 1 530 m<sup>3</sup>/s na svom ušću u Mamoré. Plovan je čitavom svojom dužinom, i to kroz cijelu godinu.

## Povezano
* Lista najdužih rijeka na svijetu
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Guaporé River'' na portalu Encyclopædia Britannica
1. makedonska udarna brigada

**Prva makedonska udarna brigada [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]** formirana je 8. juna 1944. godine u selu Lokov kod Struge. Prilikom formiranja u njen sastav su ušla dva bataljona iz Prve makedonsko-kosovske brigade (Kičevsko-debarski i Resensko-ohridski bataljon), Partizanski odred „Jane Sandanski“, Veleški partizanski odred, Kosturski partizanski odred i novopridošli borci, sve upuno 500 boraca. Prvi komandant brigade bio je Tihomir Šarevski, a politički komesar Đore Damevski.

## Borbeni put brigade

Učestvovala je u bitkama u rejonu Ohrida, Struge i Debra protiv nemačkih i albanskih snaga, odnosno u blizini sela Bogomila, Nikodin, Debarca, Galičko i Malesija. Posle 9. septembra 1944. godine, učestvovala je u razoružavanju bugarske vojske i u oslobođenju Ohrida, Struge i Gostivara.

Dana 6. decembra 1944. godine, ušla je u sastav 48. makedonske divizije NOVJ, koja je zatim ušla u sastav Petnaestog makedonskog korpusa. Od januara 1945. godine, učestvovala je u borbama na Sremskom frontu i vodila teške borbe kod Vinkovaca 12. aprila 1945, učestvovala u oslobođenju Zagreba i u sprovođenju zarobljenih nemačkih snaga u Celju i Dravogradu. Dana 12. juna, brigadi je naređeno da se vrati u Makedoniju, a u Skoplje je stigla između 20. i 26. juna 1945. godine.

## Literatura

* **[[Vojna enciklopedija]]** (knjiga sedma). Beograd 1974. godina.
* **[[Makedonska enciklopedija]]** (knjiga druga). „MANU“, Skoplje 2009. godina.
Lakeshore Gardens-Hidden Acres, Texas

**Lejkšor Gardens Hiden Ejkers** () je grad u američkoj saveznoj državi Teksas.

## Demografija
Po popisu iz 2010. godine broj stanovnika je 504, što je 216 (-30,0 %) stanovnika manje nego 2000. godine.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* United States Census Bureau
Lakeside, Texas

**Lakeside** je gradić u američkoj saveznoj državi Teksas. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 1.307 stanovnika.

## Demografija

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
Vezirov most

**Vezirov most** bio je most na rijeci Morači u crnogorskoj Podgorici od kog je danas ostalo samo ime. On je naime nakon Drugog svjetskog rata temeljno rekonstruiran (poravnan i betoniran) čak mu je i ime promjenjeno u *Đurovićev most* (po narodnom heroju Vaki Đuroviću), tako da od njegovog starog izgleda nije ostalo ništa.

## Historija
Po svim indicijama njega je vjerovatno dao izgraditi Veliki vezir Mehmed-paša Sokolović u 16. vijeku On je dugi niz godina bio jedini podgorički most, sve do izgradnje željeznog mosta u njegovoj blizini 1938.To je bio lučni kameni most, sa jednim velikim lukom, i malim bočnim arkadama, koje su trebale propuštati vode nabujale Morače za velikih kiša. Na ulazu i izlazu mosta nalazile su se stražarske kule koje su čuvale most i ulaz u Podgoricu od okolnih crnogorskih plemena.

Po lokalnoj legendi Mehmed-paša Sokolović je taj most podigao zahvaljujući plijenu koji je pašina vojska odnijela u jednom ratu s Crnogorcima. Legenda dalje kaže da je tesani kamen, anonimni neimar vezivao vapnom od pijeska i jaja, kako bi most bio trajan i čvrst kao stijena, i tako vjekovima slavio vezirovo ime. Po nekim nagađanjima pretpostavlja se i da ga je mogao izgraditi i skadarski vezir Mahmud-paša Bušatlija, ali to izgleda malo vjerovatno jer je on poginuo 1796., a most je izgleda stajao već najmanje jedan vijek na tom mjestu.

## Izvori

## Vanjske veze
* Fotografija orginalnog Vezirovog mosta na portalu MNE.HN
* ''Vezirov most'' na portalu Dan online
23. srpska divizija NOVJ

**23. srpska divizija [[NOVJ]]** formirana je 6. juna 1944. godine u Toplici. Pri osnivanju u njen sastav su ušle Sedma i Deveta srpska brigada NOVJ. Isprva je nosila naziv **Treća srpska divizija**. Posle nekoliko dana, dobila je naziv *udarna*.

U njen sastav ušla je 17. juna Četrnaesta srpska brigada NOVJ, od 9. oktobra do 10. novembra 1944. Prva jugoslovenska brigada, a januara 1945. i Artiljerijska brigada. 

Juna 1944, divizija je imala oko 2000, u oktobru 5929, 15. marta 1945. imala je 8854, a početkom aprila oko 14000 boraca. 

Do 6. septembra 1944, divizija je bila pod komandom Glavnog štaba NOV i PO Srbije, potom do 6. decembra u sastavu Četrnaestog srpskog korpusa, pa pod komandom Štaba Južne operativne grupe divizija i od januara 1945. u sastavu Druge jugoslovenske armije.

## Borbeni put divizije
U selima Mozgovu, Crnom Kalu i u Rujištu razbila je noću 21./22. juna Krajinski korpus JVuO, 22. juna na Bukoviku napala Krajinski, Timočki i Deligradski korpus JVuO (oko 3000 četnika), 28. juna napala i zauzela rudnik Dobra sreća, a 30. juna potpuno razbila Treći bataljon bugarskog 63. puka na Varničkom vrhu kod Knjaževca.

Zatim je 12. avgusta oslobodila Boljevac, 4. septembra Knjaževac, a 6. septembra ušla u sastav Četrnaestog korpusa NOVJ i učestvovala u borbama za oslobođenje istočne Srbije. U prodoru ka Dunavu oslobodila je 7. septembra Zaječar u borbama protiv jake grupacije nemačkih snaga, nedićevaca i četnika (oko 5000 njih), zaplenila 20 mitraljeza, 20 puškomitraljeza, 500 pušaka i ostalo. 

Do 22. septembra vodila je borbe uglavnom protiv nemačke Prve brdske divizije u prostoru Zaječara, Negotina i Prahova, a od 22. septembra i u sadejstvu sa 113. streljačkom divizijom Crvene armije u prostoru Kladova, Brze Palanke, Bora i ostalih mesta. Dana 3. oktobra oslobodila je Bor i Brestovačku Banju. Po naređenju Vrhovnog štaba NOV i POJ upućena je 13. oktobra u prostor sela Vrčina i Ripnja gde je obezbeđivala desni bok Prve armijske grupe i Četvrtog mehanizovanog korpusa Crvene armije za vreme Beogradske operacije.

Učestvovala je od 17. do 20. oktobra u razbijanju i uništenju nemačke korpusne grupe „Štetner“ u rejonu Avala, Boleč, Vrčin. U novembru je učestvovala u borbama na levoj obali Zapadne Morave protiv nemačke 104. i 7. SS divizije „Princ Eugen“ i ostalih jedinica grupe armija E, u sastavu Četrnaestog korpusa kod Čačka, Požege, zatim u decembru u sastavu Južne operativne grupe divizija kod Ljubovije, kod Tuzle, a od 1. januara 1945. usastavu Druge armije JA u borbama na Ozrenu, za oslobođenje Gračanice 24. februara, Dervente 19. aprila, u sastavu Unske operativne grupe divizija za borbe prema Karlovcu 24. aprila, prema Samoboru 7. maja, sve do kraja završnih operacija.

## Literatura

* **[[Vojna enciklopedija]]** (knjiga druga). Beograd 1971. godina.
24. srpska divizija NOVJ

**24. srpska divizija [[NOVJ]]** formirana je 10. juna 1944. godine na području Jablanice u Pustoj reci. Pri osnivanju u njen sastav su ušle Jedanaesta i Sedamnaesta srpska brigada NOVJ, a uskoro su ušle i Trinaesta (13. juna) i Petanesta srpska brigada NOVJ (20. juna). Krajem novembra, iz njenog sastava izišla je Petnaesta brigada. Divizija je isprva nosila naziv **Četvrta srpska divizija**.

Prilikom formiranja, divizija je imala oko 2000, a 28. februara 1945. 9185 boraca.

Do 6. septembra 1944, divizija je bila pod komandom Glavnog štaba NOV i PO Srbije, potom u sastavu Trinaestog srpskog korpusa.

## Borbeni put divizije

Značajnije borbe vodila je u junu sa bugarskom 27. divizijom na planini Radanu, kod Petrovca, Rasovice, u kojima je razbila jedan bugarski puk. Krajem juna i početkom jula vodila je borbe sa delovima Južnomoravske i Rasinsko-topličke grupe korpusa JVuO.

Za vreme Topličko-jablaničke operacije u julu, zajedno sa 21. srpskom divizijom primila je glavni teret borbe u borbama sa Četvrtom grupom jurišnih korpusa JVuO, delovima Srpske državne straže i delovima bugarske 27. divizije. Potukla je i većim delom zarobila snage bugarskog 123. puka u selu Prekopčelici.

Posle ove operacije, divizija je dejstvovala u prostoru Lebana, na komunikaciji Leskovac–Vranje i Leskovac–Lebane, i do početka septembra vodila je borbe s nemačkim jedinicama grupe armija E, naročito u Grdeličkoj klisuri, kod Doljevca i Leskovca koji je 30. avgusta i 19./20. septembra napadala, prodrla u grad, ali se oba puta povukla.

Za vreme izvođenja Niške operacije dejstvovala je zapadno od Niša. Sa 47. srpskom divizijom na liniji Doljevac–Mramor uz podršku artiljerije Bugarske tenkovske brigade vodila je 12. oktobra teške borbe protiv glavnine 7. SS divizije „Princ Eugen“, a 14. oktobra u sadejstvu s istim jedinicama i uz podršku avijacije Crvene armije, potpuno je razbijena glavnina nemačke 7. SS divizije na prostoru Mramor–Jug-Bogdanovac, pri čemu su zaplenjene velike količine ratnog materijala.

U Kosovskoj operaciji, divizija je dejstvovala na desnom krilu rasporeda i istakla se u borbama na liniji Ugljarski krš–Krtinjak–Tačevac i zauzimanjem Bajgore od 23. do 28. oktobra.

Od 3. decembra 1944, divizija je stavljena pod komandu Glavnog štaba NOV i PO Srbije i čistila je na Kosovu teren od balista i drugih albanskih neprijateljskih snaga. Od marta 1945, postala je rezerva Generalštaba JA.

## Literatura

* **[[Vojna enciklopedija]]** (knjiga druga). Beograd 1971. godina.

## Vanjske veze
* Vojska.net: 24th Serbian Division (Dvadesetčetvrta srpska divizija)
19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ

**Devetnaesta dalmatinska divizija [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]** formirana je u prvoj polovini listopada 1943. u Biovičinom Selu u Bukovici. U njen sastav su ušle Peta, Šesta i Sedma dalmatinska brigada NOVJ sa oko 3 600 boraca. Pod zapovjedništvom štaba divizije djelovala je i Grupa sjevernodalmatinskih NOP odreda.

U siječnju 1944., Sedma dalmatinska brigada prešla je u Liku i taktički je potčinjena 35. diviziji. Nakon njenog službenog ulaska u sastav 35. divizije, lipnja 1944., u Dalmaciji je formirana Četrnaesta dalmatinska brigada NOVJ radi formacijske popune Devetnaeste divizije.

Od osnivanja, pa do kraja rata, divizija je bila u sastavu Osmog dalmatinskog korpusa. Oblast sjeverne Dalmacije bila je dio oblasti koju je pokrivao njemački 15. brdski korpus Druge oklopne armije. Do početka prosinca 1943. oblast je držala 114. lovačka divizija, a zatim 264. pješadijska divizija, 1. puk Brandenburg i 92. motorizirani puk.

Devetnaesta divizija vodila je ofenzivne akcije protiv njemačkih i kvislinških pozicija u sjevernoj Dalmaciji, kao i u graničnim dijelovima sa Likom, Bosnom i u srednjoj Dalmaciji, u suradnji sa drugim snagama NOVJ. Protiv jedinica divizije njemačko zapovjedništvo organiziralo je više desetina većih i manjih operacija, koristeći pri tom osim njemačkih snaga i dijelove 6. i 7. ustaškog zdruga i Dinarske divizije JVuO.

Početkom rujna 1944. uslijed krize u Srbiji Druga oklopna armija bila je prinuđena da sa područja Devetnaeste divizije izvuče 1. puk Brandenburg i 92. motorizirani puk. Time je došlo do promjene odnosa snaga i 19. divizija je prešla u ofenzivu protiv 264. divizije, ustaša i četnika. U sklopu tih borbi divizija je zauzela Benkovac 9. rujna, potukavši njemački ojačani 2. bataljun 891. puka, četničku Benkovačku brigadu i 5. ustašku bojnu. S obzirom da je Benkovac predstavljao ključnu točku za obranu sjeverne Dalmacije, Nijemci su ga nakon trodnevne borbe uspjeli ponovno zauzeti. Nakon jednomjesečnih borbi za okolna uporišta, 19. divizija je 10. listopada konačno oslobodila Benkovac.

Nakon koncentriranja ostalih snaga Osmog korpusa pokrenuta je Kninska operacija, kojom je likvidirana osnovna uporišna točka na desnom krilu njemačke "zelene linije" fronte i uništena 264. divizija.

Od 20. ožujka 1945. divizija je, u sastavu 4. armije, sudjelovala u Ličko-primorskoj i Tršćanskoj operaciji protiv njemačkog 15. i 97. brdskog korpusa, koji su u ovim operacijama uništeni.

## Literatura
* *Vojna enciklopedija*, Beograd 1975. godina.
* Nikola Anić. *Osmi dalmatinski korpus NOVJ*, Split 2005. godina.
1. istarska brigada

**Prva istarska narodnooslobodilačka brigada „[[Vladimir Gortan]]“** formirana je 10. aprila 1944. naredbom Operativnog štaba za Istru, a postrojena na Učki još 1. aprila 1944. godine. U sastavu brigade nalazila su se tri bataljona. U trenutku osnivanja, imala je 683 borca. U sastav brigade ušao je i italijanski bataljon „Pino Budicin“. Od 29. avgusta 1944. godine, ušla je u sastav novoformirane 43. istarske divizije NOVJ.

Prva brigada pod tim imenom bila je prvi put formirana 24. septembra 1943. godine, nakon kapitulacije Italije i privremenog oslobođenja Istre od strane NOVJ. Ova brigada razbijena je i rasformirana tokom nemačke nemačke oktobarke ofanzive.

Komandant brigade bio je Vitomir Širola, a politički komesar Dragomir Benčić, obojica narodni heroji.

## Borbeni put brigade

Brigada je vršila akcije na području cele Istre. Tokom juna 1944. godine, izvršila je napade na neprijateljske garnizone u Lupoglavu, Pićnu i Gračišću, Šumberu i Sv. Nedjelji, a dejstvovanjem u Labinštini, proširila je oslobođenu teritoriju.

Na temelju odluke o izvlačenju partizanskih jedinica iz Istre, noću 23/24. avgusta 1944, brigada je prešla prugu Rijeka–Trst i, formiranjem 43. istarske divizije, ušla u njen sastav.

Dejstvovala je na području Gorskog kotara, Istre, Slovenačkog primorja i Korduna. U završnim operacijama za oslobođenje Jugoslavije, vodila je borbe u pozadini na komunikaciji Senj–Ogulin–Generalski Stol, te u području Bosiljevo–Gomirje.

Početkom aprila 1945. godine, izbila je na komunikaciju Delnice–Lokve, a prema Istri je krenula 25. aprila iz Čabarske Police preko Ilirske Bistrice i Podgrada. U noći 29/30. aprila, uništila je nemački garnizon u Mrakovščini, a 6. maja predao joj se garnizon u Pazinu. Njezine jedinice su 8. maja 1945. svečano ušle u Pulu.

## Odlikovanja

Prva istarska brigada je odlikovana Ordenom narodnog oslobodođenja i Ordenom narodnog oslobodođenja, a njezin italijanski bataljon „Pino Budicin“ Ordenom bratstva i jedinstva.

## Literatura

* 
* **[[Vojna enciklopedija]]** (knjiga sedma). Beograd 1974. godina.
* Istarska enciklopedija, pristupljeno 19. februara 2012.
Sungari

**Sungari** (kineski: *Sōnghuā Jiāng*) je rijeka u Kini duga 1925&nbsp;km, najveća pritoka rijeke Amur.

## Hidrografija
Sungari izvire na obroncima masiva Čanbajšanj u pograničnom području između kineske provincije Jilin i Sjeverne Koreje. U svom gornjem toku teče prema sjeveru kroz brdovit kraj, nakon čega izbija na Sjeveroistočnu kinesku visoravan iznad grada Jilin. Tu je rijeka pregrađena branom Fengman, ispod koje se prostire veliko akumulaciono jezero dugo 200&nbsp;km za istoimenu hidroelektranu.

Od Jilina rijeka teče u pravcu sjeverozapada do grada Da'an, gdje prima svoju glavnu pritoku rijeku Nen. Zatim teče prema istoku kroz grad Harbin, gdje prima svoju drugu sjevernu pritoku Hulan, nakon tog se probija kroz južne obronke masiva Hingan i sjeverne obronke Čanbajšanja da se kod grada Jiamusija nađe na močvarnom zemljištu doline Amura. Tu kod grada Tongjianga uvire u Amur.

Sungari ima sliv velik oko 550.000 km², koji se prostire kroz kineske provincije Heilongjiang i Jilin na sjeveroistoku zemlje. Od svoje ukupne dužine od 1925&nbsp;km, 1300&nbsp;km, njegova toka otpada na Sjeveroistočnu kinesku visoravan.

Sungari ima prosječni istjek od 1530 m<sup>3</sup>/s na svom ušću u Amur. Ali su njegove sezonske varijacije vodotoka vrlo velike. Rijeka se ledi svake godine od kraja novembra do marta, a najviši vodostaj ima u ljeto, kad se od maja stanu otapati snjegovi, i počnu padati ljetne kiše koje traju do augusta. Tada često i plavi, jer ima niske obale pa se lako razlije, pa ponekad napravi i veliku štetu.

Sungari je kao i njegova pritoka Nen važan plovni put tog dijela Kine. Njime do Harbina mogu doploviti brodovi do 1000 tona, a manji brodovi mogu doploviti uzvodno do Jilina.

## Povezano
* Lista najdužih rijeka na svijetu

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Sungari River'' na portalu Encyclopædia Britannica
Ólafur Stefánsson

**Ólafur Indriði Stefánsson** (Reykjavík, 3. srpnja 1973.) je umirovljeni islandski rukometaš i bivši reprezentativni kapetan te bivši pomoćni izbornik Islanda. Stefánsson je vjerojatno najbolji islandski rukometaš u povijesti, a za nacionalnu reprezentaciju igrao je punih 20 godina (1992. - 2012.), kada je, nakon Olimpijade u Londonu, objavio reprezentativno umirovljenje. Za reprezentaciju je nastupio 330 puta i postigao 1570 golova. Stefánsson je ljevak i igrao je na poziciji desnog vanjskog. 

Karijeru je započeo u lokalnom klubu Valur, odakle je otišao u Njemačku gdje je igrao sve do 2003. godine, kada odlazi u španjolski BM Ciudad Real, s kojim osvaja nekoliko prvenstava i kupova. U Realu je igrao čak 6 godina prije nego se na dvije godine vratio u Njemačku, igravši za Rhein-Neckar Löwen, da bi do 2012. igrao za AG København. Nakon što je danski prvak bankrotirao, Stefánsson je postao slobodan igrač te od 1. siječnja 2013. igra za katarski Lakhwiya Sports Club Doha.

Umirovio se na kraju sezone 2012./2013. te je postao trener kluba Valur Reykjavík.

S reprezentacijom, Stefánsson je osvojio jednu europsku broncu i jedno olimpijsko srebro, ali nikada nije osvojio zlatnu medalju na nekom međunarodnom natjecanju. Prije umirovljenja, dugo je godina bio kapetan islandske reprezentacije. Čak četiri puta je biran za islandskog sportaša godine.
Okavango

**Okavango** ili **Kubango**) je velika rijeka na jugozapadu Afrike duga 1 600&nbsp;km, koja izvire u Angoli i otječe u pustinju Kalahari u sjevernoj Bocvani, gdje rijeka završava u ogromnoj močvari poznatoj kao Delta Okavango.
## Geografija
*Okavango* izvire kao *Kubango* južno od mjesta Vila Nova, na angolskoj Visoravni Bié, na nadmorskoj visini 1780 m. Od tamo teče strmoglavo se spuštajući kroz Angolu isprva prema jugu, a onda zaokreće prema jugoistoku. U tom gornjem dijelu svog toka ima brojne brzace. U srednjem dijelu svog toka formira granicu između Angole i Namibije.

Nakon što primi svoju najveću pritoku Cuito, *Okavango* izlazi iz Angole i protiče krozNamibiju preko uskog jezička poznatog kao - Caprivi i ulazi u Bocvanu.
Odmah po ulasku u ravnicu Bocvane *Okavango* se počinje razlijevati na brojne rukavce, da se nakon 112&nbsp;km razlije u pravu trokutastu - deltu široku 240&nbsp;km, sa površinom od oko 16 800 km². Ona se za kišne sezone pretvara u pravu močvaru, ali za sušnog vremena i velikog isparavanja drastično promjeni svoj izgled.

*Okavango* ima sliv velik oko 721 258 km² i prosječni istjek od 475 m<sup>3</sup>/s koji jako varira.

U gornjem toku u Angoli *Okavango* teče kroz šumovit kraj, ali kako se spušta prema jugu - šume postaju sve rijeđe da se u srednjem dijelu krajolik pretvori u suhu savanu - prošaranu rijetkim bagremovima. Na samom kraju u močvarnoj delti jedina vegetacija su gustiši papirusove trstike i vodeno bilje koje raste po plićacima rijeke i njenih bezbrojnih rukavaca, uz krpice šuma i savana između rukavaca. Papirusovi šumarci često nabujaju do mjere da jednostavno blokiraju protok vode, pa rijeka izmjeni svoj tok i poteče u drugom smjeru.

*Okavango* već od sredine ima brojne meandre i vrlo promjenjivo korito, pa se često razlijeva u brojne rukavce, koji se za suše zatrpaju, pa kad nastupi sezona kiša u Angoli u januaru, i ponovno oživi korito rijeke poteku nekim novim koritom - tako da se njegova dužina od 1 600 km treba uzeti sa rezervom, - jer se ona stalno mijenja.

Rijeka je svoje ime dobila po narodu Kavango koji živi po sjevernoj Namibiji. Škotski misionar i istraživač - David Livingstone, bio je prvi Evropljanin koji je istražio tok *Okavanga* i dospio do njegove močvarne delte - 1849.

Iako *Okavango* ima vode, što je rijetkost u tom sušnom kraju, njegov sliv je rijetko naseljen, jedan od glavih razloga je velik broj muha ce ce, izuzetno opasnih za ljude i njihove životinje. *Okavango* nije plovan, osim za manje riječne čamce.

Na sjeveroistočnom kraju Delte Okavango osnovan je *[[Nacionalni park]] Moremi* (Moremi Wildlife Reserve) na površini od 3 788 km² koji zbog obilja vode vrvi biljnim i životinjskim svijetom, tako da ima lavova, geparda, afričkih bivola, gnua, nilskih konja, zebri, afričkih divljih pasa, krokodila, i brojnih drugih vrsta, uz velik broj ptica; roda, ibisa, čaplji, ždralova, patki, gusaka, prepelica uz brojne ribe.

## Povezano
* Lista najdužih rijeka na svijetu
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Okavango River'' na portalu Encyclopædia Britannica
Gregorij Rožman

**Gregorij Rožman** (17. maj 1883 - 16. novembar 1959) je bio slovenski katolički svećenik i teolog, poznat po tome što je od 1930. do smrti služio kao biskup Ljubljane.

Njegovo stolovanje je koincidiralo sa drugim svjetskim ratom tokom koga je, motiviran vlastitim antikomunizmom stao na stranu fašističkih Sila Osovine i podržavao Slovensko domobranstvo protiv Osvobodilne fronte i partizana. Domobrani su 20. aprila 1944. godine, na Hitlerov rođendan, na Stadionu u Ljubljani, u prisustvu prezidenta pokrajinske uprave Leona Rupnika i ljubljanskog nadbiskupa dr Gregorija Rožmana, položile svečanu zakletvu da će biti verne nacizmu i Trećem Rajhu u borbi protiv NOV i njenih saveznika.

Godine 1945. je pred pobjedničkim partizanima pobjegao u britansku okupacijsku zonu Austrije. Godinu dana kasnije je u odsutnosti u Ljubljani osuđen na 18 godina strogog zatvora zbog suradnje sa okupatorom. Ostatak života je proveo u emigraciji.

Vrhovni sud Republike Slovenije je presudu 1. oktobra 2007 zbog brojnih postupkovnih grešaka razveljavio i Rožmanov slučaj vratio okružnum sudu u Ljubljani u ponovo suđenje.. 
Okružni sud u Ljubljani je zatim 10. aprila 2009 kazneni postupak protiv biskupu Rožmanu konačno zaustavio i tako je bio Rožman posthumno rehabilitiran. 

## Reference

## Povezano
* Alojzije Stepinac
Erwin Rösener

**Erwin Friedrich Karl Rösener** (2. februar 1902 - 4. septembar 1946) je bio SS-*[[Obergruppenführer]]* (general) odgovoran za masovna pogubljenja civila u okupiranoj Sloveniji tokom drugog svetskog rata. 

Osuđen je za ratne zločine na kaznu smrti vešanjem u Ljubljani 1946.
Obergruppenführer

***Obergruppenführer*** naziv je za čin Sturmabteilunga i Schutzstaffela koji je prvi put stvoren 1932. kao čin SA-a. Do 1942. bio je najviši čin SS-a, niži od čina Reichsführera (Heinrich Himmler). Prevodi se kao "Viši vođa skupine". Čin *SA-Obergruppenführera* nosili su pripadnici *Oberste SA-Führunga* (Vrhovno zapovjedništvo SA-a) i veteranski zapovjednici jedinica zvanih *SA-Gruppen* (SA skupine). Čin *Obergruppenführera* bio je činom iznad *[[Gruppenführer]]a*.
   
Kao čin SS-a, *Obergruppenführer* je stvoren zbog širenja Schutzstaffela pod zapovjedništvom Heinricha Himmlera. Himmler je bio prvi časnik SS-a koji je nosio čin *SS-Obergruppenführer*, a ovaj čin nosio je i dok je imao naslov *Reichsführer-SS*. Dakle, stvarni Himmlerov čin, tada, bio je *Obergruppenführer*, dok je *Reichsführer* bio samo naslov i još nije bio činom SS-a.

U ranim danima SS-a, *Obergruppenführer* je postojao da bi se izjednačile vođe SS-a. Ovaj slučaj je bio s Kurtom Daluegeom, koji je bio zapovjednik SS-a u Berlinskoj regiji od 1930. do 1934. Da bi spriječio raspad SS-a na dva dijela, na onaj čija je baza bila na sjeveru Njemačke i na onaj čija je baza bila u Bavarskoj, Adolf Hitler je promaknuo Daluegea u čin *Obergruppenführera* i tako ga izjednačio s Himmlerom.

Nakon Noći dugih noževa, SS i SA postale su dvije, potpuno različite organizacije. SA je nastavio rabiti čin *Obergruppenführer*, no ovaj čin je češće rabio SS. *SS-Obergruppenführer* smatran je najvišim činom Allgemeine SS-a (jednak s general-poručnikom), iznimka je Himmlerov naslov Reichsführer. U Waffen SS-u čin je bio izjednačen s činom punoga generala.

Devedeset i osam SS-ovaca nosilo je čin *SS-Obergruppenführer*, a od toga dvadeset i jedan su bili pripadnici Waffen SS-a. Ovaj čin je bio najviši generalski čin SS-a, sve do 1942., kada SS stvara još jedan čin pod nazivom *SS-[[Oberstgruppenführer]]*.

Čin *Obergruppenführera* nosili su neki od najpoznatijih SS-ovaca, među njima Reinhard Heydrich i Ernst Kaltenbrunner. Karl Wolff je bio također nositelj ovog visokog čina, a živog su ga uhvatili Saveznici pred kraj Drugoga svjetskog rata. Čin *SS-Obergruppenführer* također su nosili SS-ovski policijski zapovjednici kao i Waffen SS-ovi divizijski zapovjednici.

## Izvori

* "Loyalty is my Honor": Personal Accounts from the Waffen-SS (hrvatski: *Odanost je moja čast*: Osobni računi iz Waffen SS-a)
* Yerger, Mark: "Allgemeine SS"
* *National Archives and Records Administration*, *College Park, Maryland*: Dosjei iz službe Karla Wolffa, Reinharda Heydricha, i Ernsta Kaltenbrunnera
39. krajiška divizija NOVJ

**39. (bosanska) divizija** je bila partizanska divizija, koja je delovala u sklopu NOVJ u okupiranoj Jugoslaviji u drugom svetskom ratu.

Ustanovljena je 26. marta 1944. godine

## Literatura
* *[[Vojna enciklopedija]]*, 2. izd., 1978, Svezak 2, str. 479.
Svetozar Vujković

**Svetozar Vujković - Toza** (1899 — 1949) je bio predratni šef IV (antikomunističkog) odeljenja Opšte policije i upravnik logora na Banjici za vreme Drugog svetskog rata.

## Predratna biografija

Rođen je u Beogradu 1898. U policijsku službu stupio je 1924. kao agent Odeljena opšte policije Uprave grada Beograda. Imenovan je 1935. za šefa IV  (antikomunističkog) odseka Odeljenja opšte policije (politička policija) u Beogradu. Lično je isleđivao i mučio uhapšene komuniste. Pretpostavlja se da je odgovoran za smrt izvesnog broja uhapšenika. Uz njegovog zamenika, Đorđa Kosmajca, ostao je upamćen kao najbeskrupulozniji i najbrutalniji agent političke policije u međuratnom Beogradu.

Krajem 1940. privremeno napušta službu.

## U službi nacističkog okupatora

Ubrzo po okupaciji Jugoslaviji, Vujković je imenovan za upravnika logora na Banjici 5. jula 1941, na predlog Dragog Jovanovića. Najodgovorniji je za zavođenje teškog režima u logoru. Lično je naređivao mučenja logoraša. Neposredno je određivao taoce za streljanje.

## Pokušaj atentata na Svetozara Vujkovića

Udarna grupa skojevaca, petorica mladih metalskih radnika iz fabrika „Nestor“ i „Mikron“, organizovanih oko metalskog radnika Radomira Markovića Gembeša pripremila je u ranim jutarnjim časovima 5. avgusta 1941. atentat na upravnika logora Banjica Svetozara Vujkovića. Za izvršenje atentata određena je lokacija Šarene Ćuprije, koja se nalazila iznad današnjeg stadiona „Crvena zvezda“.

Izvršioci atentata pucali su na Vujkovića koji je motociklom dolazio iz grada na posao u logoru (bio je u prikolici motocikla). Kod Šarene Ćuprije put skreće, tako da je vozač morao da uspori vožnju. Omladinci su bacili bombu na vozilo, ali prerano. Jedan od omladinaca pokušao je da puca iz revolvera, ali se metak zaglavio u cevi. Vozač je poginuo u napadu, dok je Vujković teško ranjen. Izvršioci atentata su pomislili da je i Vujković ubijen, nakon čega su se udaljili.

## Posleratno suđenje

U vreme borbi za oslobođenje Srbije, početkom oktobra 1944. godine, Vujković je evakuisan iz Beograda zajedno sa pripadnicima kvislinške strukture. Nakon kapitulacije Trećeg Rajha, izručen je jugoslovenskim vlastima od strane saveznika 27. jula 1945.

Neuobičajeno dugo je proveo u istražnom zatvoru. Osuđen je na smrt 4. novembra 1949.

## Literatura
* Јован Марјановић, Србија у Народноослободилачкој борби: Београд, Београд, 1964.
* Бањица, (ур. Вељко Купреша- нин), Београд, 1967. 
* Београд у рату и револуцији 1941–1945, I–II, Београд, 1984.
* Бранислав Божовић, Београд између два светска рата, Београд, 1995. 
* Бранислав Божовић, Београд под комесарском управом 1941, Београд, 1998. 
* Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду, Београд, 2003.
* Милан  Леко, Београдске улице и тргови, 1872–2003, Београд, 2003.

## Izvori

## Povezano
* Logor Banjica
Trinaesti srpski korpus NOVJ

**Trinaesti srpski korpus NOVJ** je formiran 7. septembra 1944. godine od Druge proleterske, 22. i 24. srpske divizije. Već 20. septembra, Druga proleterska divizija je izašla iz njegovog sastav, a ušla je 46. srpska divizija. Oktobra 1944. godine, u sastav korpusa je ušla i 47. srpska divizija. Komandant korpusa je Ljubo Vučković, narodni heroj, a politički komesar Vasilije Smajević.

Odlukom Vrhovnog štaba NOV i POJ od 3. decembra 1944. godine Štab korpusa je rasformiran, a jedinice korpusa su stavljene pod neposrednu komandu Glavnog štaba NOV i PO Srbije.

## Borbeni put Trinaestog korpusa
Trinaesti srpski korpus je dejstvovao u južnoj Srbiji, na prostoru između reka Ibra, Zapadne Morave i Nišave, jugoslovensko-bugareske granice, reke Pčinje i granice Kosova. Naredbom Glavnog štaba NOV i PO Srbije, od 8. septembra 1944. godine, dobio je zadatak da razvije operacije u dolini Južne Morave i Nišave. Svojim dejstvom onemogućavao je povlačenje nemačkoj Grupi armija „E“ iz Grčke i Makedonije. Početkom septembra korpus je oslobodio: Vranje, Bujanovac, Vladičin Han i Surdulicu, 8. septembra; Babušnicu, Pirot, Caribrod i Bosilegrad, 10. septembra. Do polovine septembra neprijatelj je ostao samo i utvrđenim garnizinima u Nišu, Leskovcu i Vlastoincu. Korpus je 9. septembra razbio i Čegarski četnički korpus.

Krajem septembra i početkom oktobra, korpus je vodio borbe sa nemačkim jedinicama iz Grupe armija „E“, koje su pokušavale da se probiju od Skoplja ka Beogradu. Zajedno sa jedinicama Druge bugarske otačastveno-frontovske amrije i 223. divizije Crvene armije, od 8. do 14. oktobra učestvovao je u borbama za oslobođenje Niša. Korpus je 10. oktobra oslobodio Vlasotince, a 11. oktobra Leskovac i Vranje. 

Oslobođenjem Niša i Vranja uništene su jake nemačke snage i presečena otstupnica Grupi armija „E“ Moravskom dolinom. U drugoj polovini oktobra i u novembru korpus je učestvovao u borbama za oslobođenje sevrnog Kosova. I učestvovao oslobođenju: Prištine, 19. novembra; Vučitrna, 20. novembra; Kosovske Mitrovice, 22. novembra i Novog Pazara, 30. novembra.

## Literatura

* **[[Vojna enciklopedija]]**, Beograd 1975. godina.
Stepen (muzika)

**Stepen** (, , , ) predstavlja *razmak* između dva *susedna* tona.

U muzičkoj praksi najčešće su u upotrebi dve vrste stepena:
# ***[[ceo stepen]]***
# ***[[polustepen]]***

Ako pogledamo raspered *celih* i *polustepena* u C-Dur lestvici, videćemo da se:

# *celostepeni razmaci* nalaze između **I-II**, **II-III**, **IV-V**, **V-VI**, **VI-VII** stupnja, a
# *polustepeni razmaci* nalaze između **III-IV** i **VII-VIII** stupnja.
Pogledajmo notni prikaz rečenog:

* U muzici istočnjačkih naroda i u muzičkim folklorima mnogih naroda nailazimo i na manji razmak izmađu dva susedna tona od polustepena.

## Povezano
* Stupanj (muzika)

## Izvori
Opatija Saint-Évroult

**Opatija Saint-Evroul** ili **Saint-Evroul-sur-Ouche** (*Saint-Evroult-sur-Ouche, Saint-Evroul-en-Ouche, Saint-Evroult-en-Ouche, Abbaye de Saint-Evroult, Sanctus Ebrulphus Uticensis *) je bivša benediktinska opatija u Normandija, smještena u današnjoj francuskoj općini Saint-Evroult-Notre-Dame-du-Bois u departmanu Orne i regiji Basse-Normandie. Ime potiče od osnivača po imenu Ebrulf (Evroul), koji je oko godine 560. osnovao eremitorij u šumi Ouche. Oko njega se oko godine 1000. sagradila opatija

Robert de Grantmesnil je u opatiji postao redovnik, a potom i opat, te je dao obnoviti oko 1050.  U njoj je kao dječak došao znameniti srednjovjekovni kroničar Orderic Vitalis, koji će joj poslije napisati historiju. U svoje vrijeme je bila poznata kao jedno od muzičkih središta. Godine 1628. je opatija prešla u ruke kongregacije sv. Maura, a početkom 19. vijeka je srušena. Danas su njene ruševine zaštićene kao nacionalni spomenik.

## Izvori

## Vanjske veze
* Abbayes Normandes
50. makedonska divizija NOVJ

**50. makedonska divizija [[NOVJ]]** formirana je 17. septembra 1944. godine u selu Mitrašinci kod Berova. Pri osnivanju, u njen su sastav ušle Četvrta, Trinaesta i Četrnaesta makedonska brigada. U prvoj polovini oktobra 1944. godine, u njen su sastav ušle Devetnaesta makedonska brigada i Artiljerijska brigada, dok je Četvrta brigada ušla u sastav 51. makedonske divizije.

U sastavu Bregalničko-strumičkog korpusa, vodila je borbe protiv nemačkih jedinica na putu Valandovo-Strumica-Berovo. Oslobodila je Berovo i Pehčevo 13. oktobra, Kočane 22. oktobra, sela u dolini reke Bregalnice i Štip 8. novembra, te Sveti Nikole 9. novembra. 

Tokom borbi za oslobođenje Skoplja, vodila je borbe kod hidrocentrale Matka, nakon čega je oslobodila i Tetovo 19. novembra 1944. godine. U decembru iste godine je bila rasformirana.

## Literatura

* **[[Makedonska enciklopedija]]** (knjiga druga). „MANU“, Skoplje 2009. godina.
Papá, soy una zombi

**Papá, soy una zombi** je španski animirani film snimljen 2011. u režiji Joan Espinach i Ricara Ramona. Protagonistica je 13-godišnja djevojčica po imenu Dixie koja se nakon nesreće budi na groblju shvativši da je zombi.

## Vanjske veze
*
Robert de Grandmesnil

**Robert de Grantmesnil** (ili **Robert de Grantmesnil**; ) bio je normanski katolički redovnik i svećenik, poznat kao nadbiskup Messine. Rodio se kao dijete normanskih plemića - Roberta de Grandmesnila i Hawise d'Echaffour, odnosno kao mlađi brat Huga de Grandmesnila koji će kasnije postati jednim od drugova Williama Osvajača. Zaredio se i postao benediktinski redovnik u samostanu Saint-Evroul-sur-Ouche. Godine 1061. se sa vojvodom Guillaumeom (Williamom) posvađao, te je u januaru 1061. zajedno sa nekoliko svojih sljedbenika, uključujući nećaka Berengara pobjegao u Rim. Odatle se došao na dvor normanskog gospodara rata Roberta Guiscarda u Salerno. U Italiji su mu se potom pridružile dvije polusestre od kojih će se jedna - Judith - udati za budućeg kralja Rogera I od Sicilije. U Italiji je osnovao samostan Sant Eufemia u kome je prenio muzičku tradiciju svog nekadašnjeg samostana. Nakon što su Normani osvojili Messinu na Siciliji, postao je njenim nadbiskupom.

## Literatura
;Primarni izvori
* *The Gesta Normannorum Ducum of William of Jumièges, Orderic Vitalis and Robert of Torigni*. Edited and translated by Elisabeth M. C. Van Houts. Clarendon Press: Oxford, 1995.
* *The Ecclesiastical History of England and Normandy* by Orderic Vitalis. Two translations are available: the 1853 translation of Thomas Forester, and the translation by Majorie Chibnall.

;Sekundarni izvori
* Norwich, John Julius. *The Normans in the South 1016-1130*. Longmans: London, 1967.
* Chalandon, Ferdinand. *Histoire de la domination normande en Italie et en Sicile*. Paris, 1907.
* Joranson, Einar. "The Inception of the Career of the Normans in Italy &mdash; Legend and History." *[[Speculum (journal)|Speculum]]*, Vol. 23, No. 3. (Jul., 1948), pp 353&ndash;396.

;Izvori
Berengar (biskup Venose)

**Berengar** (? - iza 25. decembar 1096) bio je normanski katolički redovnik i svećenik, koji je služio kao biskup Venose u Italiji. Bio je sin normandijskog plemića po imenu Arnaud d'Échauffour, a u mladosti je postao redovnik u benediktinskom samostanu Saint-Evroul-sur-Ouche. Tamo je bio učenik opata opata Thierrija. 

Berengar se kasnije priključio svom tetku Robertu de Grantmesnilu koji je, poslije svađe sa vojvodom Guillaumeom (William Osvajač) u januaru 1061. otišao u progonstvo u Rim. Tamo se zajedno sa tetkom sredo sa papom Nikolom II. Sljedeće godine je normanski vođa Robert Guiscard na novoosvojenim područjima Kalabriji Robertu donirao zemlju na kojoj je osnovan samostan Sant'Eufemia. Sljedeće godine je Guiscard Berengaru dodijelio crkvu SS Trinità di Venosa i imenovao opatom; dotična je bila mauzolej porodice Hauteville. Tu je odluku kasnije potvrdio papa Aleksandar II . Godine 1093. ili 1094. je papa Urban II Berengara imenovao biskupom. 

Berengar je najpoznatiji po spisima koje je napisao između 1078. i 1078. protiv učenjaka Berengara od Toursa. 

## Izvori
* Ghisalberti, Alberto M. *Dizionario Biografico degli Italiani: IX*. Rome, 1967.
* Morin, G. "Bérenger contre Bérenger." *Récherches de théologie ancienne et médiévale*. IV, 2 (1932), pp 109&ndash;133.
Holandija (regija)

**Holandija**




 

**Holandija** () je regija u zapadnom dijelu Nizozemske. Njeno ime se često koristi i kao sinonim za cijelu Nizozemsku; u samoj Nizozemskoj, pak, to izaziva negodovanje, pogotovo kod stanovništva drugih regija.

Od 10. do 16. vijeka je Holandija predstavljala političku cjelinu, odnosno grofoviju kojom su upravljali grofovi Holandije. Od 17. vijeka je Holandija je postala pomorska i ekonomska sila, odnosno stekla hegemoniju nad ostalim provincijama Nizozemske Republike.

Danas je područje nekadašnje Grofovije Holandija podijeljeno na dvije suvremene provincije - Sjeverna Holandija i Južna Holandija. U njima se nalaze tri najvaće nizozemska grada: glavni grad Amsterdam; sjedište vlade Den Haag i Rotterdam, u kome se nalazi najveća evropska luka.

## Reference

## Vanjske veze

* Map of Holland (the provinces of North Holland and South Holland) on Google Maps
20. dalmatinska divizija NOVJ

**Dvadeseta dalmatinska divizija [[NOVJ]]** formirana je 10. listopada 1943. u Vrdovu na Dinari. U njen sastav su ušle Osma (šibenska), Deveta (trogirska) i Deseta (cetinska) brigada sa oko 3 100 boraca. U periodu od veljače do travnja 1944. u sastavu divizije bila je i Peta prekomorska brigada.

Od osnivanja, pa do kraja rata, divizija je bila u sastavu Osmog dalmatinskog korpusa. Osnovno operativno područje divizije bila je srednja Dalmacija s osloncem na Dinaru, Svilaju i Dalmatinsku zagoru. 

Srednja Dalmacija jednim dijelom spadala je u zonu njemačkog 15. brdskog korpusa, a drugim 5. SS korpus Druge oklopne armije. Na teritoriju Dvadesete divizije operirao je dio njemačke 264. divizije, dio 118. lovačke divizije i snage 7. SS divizije. Pored njemačkih, u borbama sa snagama 20. divizije sudjelovale su i četničke, ustaške i domobranske snage. Najznačajnije borbe bile su protiv njemačkih snaga na pravcu Sinj-Livno tijekom operacije Zitten. Kao protutežu njemačkim operacijama divizija je u prosincu 1943. napala i oslobodila Vrliku.

Divizija je vodila teške borbe u obrani slobodnog teritorija na Dinari prilikom ofenzive njemačkih, ustaških i četničkih snaga travnja 1944. Tijekom protuakcija u svibnju 1944. oslobodila je Aržano u kome je uništila bojnu ustaša.

Tijekom rujna 1944. počela je ofenziva NOVJ za oslobođenje Dalmacije, u kojoj je sudjelovala i Dvadeseta divizija.

Nakon koncentriranja ostalih snaga Osmog korpusa pokrenuta je Kninska operacija, kojom je likvidirana osnovna uporišna točka na desnom krilu njemačke "zelene linije" fronte u Jugoslaviji i uništena 264. divizija.

Od 20. ožujka 1945., divizija je, u sastavu 4. armije, sudjelovala u Ličko-primorskoj i Tršćanskoj operaciji protiv njemačkog 15. i 97. brdskog korpusa, koji su u ovim operacijama uništeni.

## Literatura
* *Vojna enciklopedija*, Beograd 1975. godina.
* Nikola Anić. *Osmi dalmatinski korpus NOVJ*, Split 2005. godina.