open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Juan de Salinas y Loyola

**Juan de Salinas y Loyola** (1495. - 19. januar 1582.) bio je španjolski konkvistador i istraživač, koji je imao važnu ulogu u kolonizaciji istočnih krajeva današnjeg Ekvadora.

## Biografija

Kako nema egzatnih dokumenata kad je i gdje je rođen, kao i kad se otisnuo u Novi svijet?, postoji nekoliko verzija njegove biografije.

Po jednoj Salinas je bio iz Valladolida, jer je tako nazvao grad koji je osnovao u Novom svijetu, po običaju koji je tada vladao među konkvistadorima da krste mjesta koja su osnovali imenima gradova u kojoj su rođeni. Isto tako se pretpostavlja da je bio Bask i dalji rođak osnivača jezuta Ignacia Loyole.

Po drugoj bio je iz Córdobe, sin Martína Sáncheza i Victorije Gómez, a po trećoj verziji bio je sin plemića Bernarda Véleza de Loyole i njegove žene Guiomare Fernández iz baskijskog sela *Salinas de Añana*, i isto tako rođak Ignacia Loyole.
Ali je prema popisu putnika za Novi svijet, jedan od putnika koji se ukrcao na brod 7. septembra 1513., bio je Juan Salinas, sin Juana Sáncheza de Salinasa i njegove žene Mariane.

U Novi svijet je izgleda stigao 1515. kako bi s Hernánom Cortésom sudjelovao u invaziji na Meksiko, a nakon tog u kampanjama na Honduras, Nikaragvu i Panamu. Kad je 1531. Pizarra počeo sa pripremama za invaziju na Perua, krenuo je sa flotom Sebastiána de Benalcázara i iskrcao se ekvadorskoj luci Portoviejo gdje se pridružio Pizarrovoj vojsci i nastavo sa njima prema jugu na Carstvo Inka.

Sudjekovao je hvatanju posljednjeg cara Inka Atahualpe, a nakon tog u otpremi zlatne otkupnine na španjolski dvor.

Kad se vratio u Ekvador sudjelovao je u pacifikaciji konfederacije Palta  i osnivanju gradova Loja, Zamora, i Cuenca.
Salinas je bio jedan od prvih stanovnika Lime, u kojoj je sagradio kuću i imao hacijendu.

Nakon tog se preselio u Loju, u kojoj nije dugo mirovao jer je već 1557. organizirao ekspediciju od 250 ljudi, i krenuo u istraživanje nepoznatih krajeva amazonske prašume i rijeka sliva Amazone (Pastaza, Ucayali).
Kad se vratio u Loju 1559. postavljen je za guvernera i glavnog sudiju toga kraja.

Pred kraj 1581., predosjećajući smrt sastavio je oporuku i poklonio poprilično bogatstvo da se izgradi bolnica, umro je u Loji početkom 1582.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Juan de Salinas y Loyola'' (na portalu Enciclopedia del Ecuador)
Komunistička partija Mađarske (razvrstavanje)

Mađarski komunistički pokret imao je nekoliko ogranaka. Glavna linija prolazi kroz Komunističku partiju, koja je kroz historiju imala različita imena i oblike:
* Komunistička partija Mađarske (*Magyar Kommunista Párt*) od 1918. do 1948.;
* Mađarska radnička narodna partija (*Magyar Dolgozók Pártja*) od 1948. do 1956.; 
* Mađarska socijalistička radnička partija (*Magyar Szocialista Munkáspárt*) od 1956. do 1989.
Petar Tomić

**Petar Tomić** (Lokve, 1949. – Novi Sad, 2024.), bio je jugoslovenski novinar, publicista i politički analitičar. 

## Biografija
Rođen je 7. avgusta 1949. godine u mestu Lokve, u opštini Alibunar. U Lokvama je pohađao osnovnu školu, gimnaziju je završio u Vršcu. 1968. godine upisuje se na studije na fakultetu političkih nauka na Univerzitetu u Beogradu. Nakon što je diplomirao, 1972. se zaposlio kao novinar u rumunskoj redakciji Radio Novog Sada. Iste godine je postao jedan od osnivača petojezične omladinske štampe Vojvodine i urednik „Tribine mladih”, omladinskog lista na rumunskom jeziku. Novinarskom profesijom Petar Tomić se bavio uporedo na dva jezika – srpskohrvatskom / srpskom i rumunskom. Na oba jezika pisao je i eseje o vojvođanskim Rumunima. Deo tih eseja objavio je u svojoj knjizi „Dekupaž” u izdanju Instituta za kulturu Rumuna Vojvodine.

Petar Tomić je i jedan od autora srpsko-rumunskog rečnika (dva izdanja) kao i rumunsko-srpskog rečnika, koji sadrži oko 50.000 odrednica. Početkom 1980. godine prelazi u jugoslovensku novinsku agenciju Tanjug, a u vreme pada Čaušeskuovog režima, decembra 1989. zatekao se kao dopisnik Tanjuga iz Bukurešta.

Po povratku u Novi Sad, 1997. prešao je u novosadski dnevni list „Dnevnik” na mesto urednika spoljne politike. Poslednjih godina, do penzionisanja 2012. godine bio je šef Deska i urednik sveta u „Dnevniku”. Sve ovo vreme pisao je i za rumunska glasila, a bio je dugogodišnji saradnik programa Radio Frans Internasional na rumunskom jeziku sa područja bivše SFR Jugoslavije.

Do­bit­nik je vi­še pre­sti­žnih na­gra­da i pri­zna­nja za svoj no­vi­nar­ski i pu­bli­ci­stič­ki rad, iz­me­đu osta­lih, „Zlat­nog pe­ra” Društva novinara Vojvodine (2018) i na­gra­du Tan­ju­ga „Saša Veselinović” za iz­ve­šta­va­nje o ru­mun­skoj re­vo­lu­ci­ji (1990).

Preminuo je 9. maja 2024. godine u Novom Sadu.
Valladolid (Ekvador)

**Valladolid** je selo od 672 stanovnika i ruralna parohija od 1,258 stan. na jugu Ekvadora.u Provinciji Zamora-Chinchipe.

## Geografija
Valladolid se prostire u kotlini istoimene riječice (pritoka Rijeke Mayo), na cesti od  Loje (100 km) do peruanske granice (88&nbsp;km).

## Historija

Valladolid je vrlo star, osnovan još na početku španjolske invazije na Carstvo Inka.
O tom postoje dvije verzije, po jednoj ga je osnovao kapetan *Diego Palomino* 1541. a po drugoj Juan de Salinas y Loyola, između 1557. - 1559.

Na startu je bio značajan grad, ali je vremenom zbog izoliranosti u planinama Anda spao na selo.
Od 11. februara 1963. je administrativni centar vlastite parohije, poznate po stočarstvu, siru i jogurtu.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Lugares Turísticos Valladolid''
Macará

**Macará** je grad od 13,335 stanovnika na jugu Ekvadora u Provinciji Loja.

On je i administrativni centar Kantona Macará koji ima 18,215 stan., kog čine ruralne parohije; Larama, Sabiango i Victoria.

## Geografija

Grad se nalazi na ekvadorsko-peruanskoj granici u kotlini Istoimene rijeke, udaljen 363 km južno od grada Cuence.

## Historija

Za osnivanje Macare zaslužan je kapetan *Juan Felipe Tamayo del Castillo*, koji je u taj kraj stigao 1787. i zatekao domorodačko selo, kog je po španjolskoj kolonijalnoj tradiciji krstio - **San Antonio de Macará**, dodavši ime katoličkog sveca postojećem indijanskom imenu.

Sve do 1837. bio je selo od nekoliko raštrkanih koliba, tad je general *Juan Otamendi*, uvidio njegovu stratešku važnost i posvetio se formiranju grada.

Macará je do 1902. toliko narasla da je dobila status adminstrativnog centra vlastitog kantona.

Macará je danas je granični prelaz koji živi od prekogranične trgovine i kao centar poljoprivredne okolice.

Od 1947. ima i *[[Aerodrom]] José María Velasco Ibarra* (IATA: MRR, ICAO: SEMA)

## Izvori

## Vanjske veze

* ''GAD Municipal del Macará'' (službene stranice)
Macará (rijeka)

**Macará** (španjolski: *Río Macará*) je rijeka granična rijeka između Ekvadora i Perua duga 156 km, pritoka rijeke Chira.

## Hidrologija
Macará se formira sutokom rijeka *Pindo* (koja se u gornjem toku zove *Chiriyacu*) i rijeke *Espíndola* (u gornjem toku *Quingo*). One izviru u Andama kod  Lagunas Negras, na nadmorskoj visini od 3,884 metara.

Od tamo teče uz granicu pod imenom *Calvas* prema zapadu, kad primi pritoku *Sabiango* mijenja ime u Macará, i protiče južnom periferijom grada Macará, do sutoka sa rijekom  *[[Catamayo (rijeka)|Catamayo]]* sa kojom formira rijeku Chiru, koja teče prema jugu i konačno ulazi u Peru.

Porječje rijeke ima ukupnu površinu od 2,833 km², koja se prostire po ekvadorskoj provinciji Loja i peruanskom departmanu Piura.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Río Macará'' (na portalu Mapcarta)
Jaime Roldós Aguilera

**Jaime Roldós Aguilera** (5. novembar 1940.-24. maj 1981.) bio je 33 ekvadorski predsjednik koji je poginuo u padu aviona, nakon nepune dvije godine mandata (10. august 1979.-24. maj 1981.).

## Biografija

Nakon školovanja u rodnom Guayaquilu u kom je završio pravni fakultet, zarana se počeo baviti politikom i bio je izabran za poslanika skuštini Provincije Guayas 1968. i 1970.

Početkom 1979. uz podršku svog političkog mentora i punca, lidera partije Okupljanje narodnih snaga (Concentración de Fuerzas Populares, C.F.P).-a, Assada Bucarama izabran je za kandidata na općim izborima.
Kao novo lice na političkoj sceni, nakon dugog perioda vojnih diktatura, premoćno je pobijedio i tako sa 39 godina postao najmlađi predsjednik u Ekvadoru.
Za svoje kratke vladavine morao se suočiti sa teškim financijskim stanjem u državi i uvesti brojne nepopularne mjere da uravnoteži budžet.

Zbog tog je inflacija porasla sa 10,1% na 14,7%; vanjski dug za 25%, a cijena benzina za 150%.

Poginuo je kad se vladin avion kojim je krenuo iz Quita za Macaru, srušio na planinu Huairapungo u Provinciji Loja. 
Zajedno sa njim poginuli su i svi članovi delegacije (među njima i njegova supruga), koji su trebali prisustvovati godišnjici *Bitke kod Pichincha*.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Jaime Roldós Aguilera, todo sobre su vida'' (na portalu Enciclopedia del Ecuador)
Cuenca (razdvojba)

**Cuenca** može značiti:

## Španjolska
* Cuenca (provincija), jedna od 5 provincija Španjolske autonomne zajednice - Kastilja-La Mancha
* Cuenca, grad u Provinciji Cuenca

## Ekvador
* Cuenca (Ekvador), grad u u Ekvadoru
* Cuenca (rijeka), rijeka na jugu Ekvadora
Chira (rijeka)

**Chira** (španjolski: *Río Chira*) je binacionalna rijeka duga oko 172 km, od tog 53 u Ekvadoru i 119 na teritoriju Perua.

## Hidrologija
Chira se formira sutokom rijeka Macará i Catamayo, nekih 25&nbsp;km sjeverozapadno od ekvadorskog grada Macare.
Od tamo teče 53&nbsp;km duž ekvadorsko-peruanske granice i zatim ulazi u Peru. Nakon tog teče prema jugozapadu do grada Sullana, Nizvodno od njega skreće ravno prema zapad u i teče narednih 64&nbsp;km do ušća u Pacifik.

Porječje rijeke ima ukupnu površinu od 17,199 km², od tog 7,212&nbsp;km² na teritoriju Ekvadora, što približno odgovara 66,82% površine Provincije Loja i 9,986&nbsp;km² na teritoriju Perua u Departmanu Piura.

U gornjem toku rijeke je 1980-ih podignuta brana i formirano veliko akumulaciono jezero *Poechos*, kapaciteta 880 miliona m², namjenjeno za navodnjavanje. Zbog velike sedimentacije danas mu je kapacitet smanjen na 46%.

## Reference

## Vanjske veze

* Chira'' (na portalu Mapcarta)
Hodočašće Arsenija Njegovana

***Hodočašće Arsenija Njegovana*** je drugi roman književnika Borislava Pekića izdat 1970. Djelo je nagrađeno NIN-ovom nagradom kritike za roman godine. Riječ je o jednom od prvih postmodernih romana srpske književnosti.

## Sadržaj

Arsenije Njegovan, glavni junak, je predratni bogati Beograđanin, rentijer i vlasnik mnogobrojnih kuća prema kojima čitavog života gaji veliku strast. Nakon što je dvadeset sedam godina proveo u dobrovoljnoj izolaciji, skrivajući se u kući na Kosančićevom vijencu, Arsenije izlazi iz svoga doma 3. juna 1968. i susreće se sa poslijeratnim, izmjenjenim Beogradom. On i dalje ne shvaća da su mu kuće odavno oduzete i da je njegov najveći strah već ostvaren.

## Analiza
Roman ima formu pronađenog rukopisa. 

Iz perspektive glavnog junaka predstavljeni su neki od najvažnijih događaja iz srpske historije dvadesetog vijeka: martovske demonstracije u 1941., bombardiranje i okupacija Beograda u Drugom svjetskom ratu, dolazak komunista na vlast, nacionalizacija imovine i studenstki protesti iz 1968. Historija je u „Hodočašću” ironijska struktura koja pokazuje kako se ponovljene sekvence prošlosti u životu istoga junaka pretvaraju u ruganje ideološkim i utopijskim projektima, čija je žrtva Arsenije Njegovan. U takvoj ulozi on postaje protagonista tragi-farse. Otud je i slika njegovog gordog posrtanja u sudaru sa historijom, koju ne razumije i ne prihvaća, u isti mah komična i groteskna. Pojedini likovi iz „Hodočašća Arsenija Njegovana” pojaviće se u Pekićevim kasnijim književnim ostvarenjima, dok će historija čitave loze Njago/Njegovan biti predmet sedmotomnog romana Zlatno runo. Povodom obilježavanja pedesetogodišnjice dodeljivanja NIN-ove nagrade 2004. „Hodočašće Arsenija Njegovana” našlo se na petom mjestu najboljih romana koji su ovijenčani ovom književnom nagradom.

## Reference

## Bibliografija

* 
* 
* 
*
Sullana

**Sullana** je grad od 145,323 stanovnika i distrikt od 193,254 stan. na sjeverozapadu Perua u Departmanu Piura.

On je i administrativni centar Istoimene provincije koja ima 348,478 stan.

## Geografija
Sullana se prostire po obalnoj ravnici, duž Rijeke Chira, udaljen 35 km sjeverno od svog provincijskog centra Piure.

## Historija

Historija Sullane može se pratiti od 1826., kad je dobio status ville
U jednom od najstarijih dokumenata u kom se spominjanje Sullana iz 1847., se opisuje kao mjesto od 4,000 stanovnika, sa kuća]].ma koje se niži duž dvije duge i vrlo široke ulice.

Zbog doprinosa u borbi za  nezavisnost Sullana je 1868. dobila status grada.
Krajem 19. vijeka izgrađena je željeznička pruga do luke u Paiti, koja je omogućila  izvoz  pamuka.

Kanal *Miguel Checa* prokopan je 1930-ih što je omogućilo veću proizvodnju i širenje plantaža, tad je izgrađen i prvi most preko rijeke i Panameričkog autoputa pa je grad izrastao u veliko raskršće puteva.
Između 1940. - 1961. Sullana je imala demografski rast, po stopi od 4,1%, pa se površina grada povećala za 135%.:

Početkom 1962. ukinuta je željeznička pruga, pa su se modernizirale ceste do Paite.
U tom istom periodu 1961. - 1972., područje grada se povećalo za 75%, kao rezultat industrijskog razvoja i [agrarne reforme, tad je izgrađena i prva gradska [bolnica.

Od januara 1982. do jula 1983., grad je, kao i cijeli sjeverni dio zemlje, pretrpio posljedice fenomena El Niña, zbog velikih poplava. 
Nakon tog podignuti su razni kanali, koji štite grad.

Sullana je danas trgovački centar kraja poznatog po proizvodnji pamuka, pa se njegova industrija bazira na njegovoj preradi. Tako da ima predionice pamuka i tvornice tekstila.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Sullana''
Sullana (provincija)

**Provincije Sullana** (španjolski: *Provincia de Sullana*) je jedna od 8 provincija peruanskog Departmana Piura.

## Karakteristike

Provincija se prostire na sjeverozapadu zemlje duž pacifičke obale na površini od 5,424 km², u kojoj živi 348,478 stanovnika.

Administrativni centar provincije je grad Sullana koji ima 145,323 stanovnika.

Provincija je administrativno podjeljena na 8 distrikta to su; Bellavista (39,384 stan), Ignacio Escudero (22,210), Lancones (13,363), Marcavelica (33,129), Miguel Checa (10,587), Querecotillo (28,667), Salitral (7,884) i Sullana (193,254).
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Sullana'' (službene stranice)
Dojran

**Dojran** ( [ˈdɔjran]) je bio grad na zapadnoj obali Dojranskog jezera u jugoistočnom dijelu Sjeverne Makedonije. 

Danas je to skupni naziv za dva sela na području porušenog grada: Novi Dojran (Нов Дојран), naseljeno od kraja Prvog do Drugog svjetskog rata, i Stari Dojran (Стар Дојран), koje sadrži jednako stare ruševine i nedavne gradnje, posebno hotele, odmarališta i restorane. Dojran je udaljen 170 kilometara od Skoplja, 59 kilometara od Strumice i oko 30 kilometara od Đevđelije. Najbliže zračne luke su Međunarodna zračna luka Solun i Zračna luka Skoplje. Stari grad Dojran potpuno je uništen tijekom Prvog svjetskog rata, a moderna sela nastala su nakon Drugog svjetskog rata.

## Historija

Dojran je bilo staro naseljeno mjesto naseljen u prapovijesti, a prvi pisani zapis o gradu *Doberus* (Δόβηρος) je u 5. vijeku pne., kada je grčki historičar Herodot pisao o Pajoncima, drevnom tračko-ilirskom narodu, koji su započeli i proširili grad. Herodot bilježi kako su Pajonci živjeli u naseljima dostupnim samo čamcima, naseljima koja i danas postoje na zapadnoj i sjevernoj obali Dojranskog jezera, između zone trske i samog jezera. Ekonomija Dojrana je oduvijek prvenstveno ovisilo o ribarstvu, a uspjeh u tome se pripisuje tradicionalnom drevnom načinu ribarenja kojim su se služili ribari. Dojran je bio sjedište rimokatoličkog biskupa sve dok ga nije osvojilo Osmansko Carstvo. Nakon toga je služio kao titularno sjedište.

Za vrijeme osmanske vladavine Dojran – također poznat kao *Toyran* – razvijao se prema turskom modelu islamskog grada. Gornji dio je bio pod jakim turskim utjecajem, sa uskim ulicama, dok je donji dio zadržao svoje makedonske korijene, ispresijecan širokim ulicama i modernim javnim zgradama. Kuće su obično bile dvokatnice, amfiteatralno raspoređene, sa pogledom na jezero. Stil arhitekture bio je toliko sličan onom u Solunu, tako da je Dojran postao poznat kao „Mali Solun” (Mал Солун). Čaršija, u blizini Dojranskog jezera, imala je tristo dućana i zanatskih radionica. Tu su se nastanili mnogi turski uglednici nakon što su bili impresionirani ljepotom grada.

Dojran je bio sjevernomakedonski dio bivše općine *Doyuran*, koja je 1913. godine podijeljena prema novim granicama stvorenim između grčke Makedonije i tadašnje južne Kraljevine Srbije.

Prvi svjetski rat razorio je grad fizički i ekonomski, uništavajući mnoge spomenike kulture i ribarstvo. Stanovništvo je bilo prisiljeno napustiti grad kako bi pobjeglo od bombardiranja. Nakon rata stanovništvo je se vratilo i formiralo Novi Dojran. Danas se na dva sela gleda kao na jedan grad iako se većina novih zgrada nalazi u Starom Dojranu, a posvećene su privlačenju turizma. Stari grad je imao 5.000 stanovnika, dok su pod kontrolom grada bila susjedna sela i sa njima gradska populacija je iznosila 30.000 ljudi.

## Povezano
* Novi Dojran
* Stari Dojran
* Opština Dojran
Catamayo (rijeka)

**Catamayo** (španjolski: *Río Catamayo*) je rijeka na jugu Ekvadora duga 150 km, koja zajedno sa rijekom Macara formira rijeku Chiru.

## Hidrologija
Catamayo se formira sutokom nekoliko vodotoka (Malacatos, Vilcabamba, Piscobamba) koji izviru u Andama na nadmorskim visinama od 3,673 do 3.754 metara. Od izvora rijeka teče u velikom luku prema sjeverozapadu zatim se spušta prema jugozapadu do sutoka sa rijekom Macará, oko 25&nbsp;km sjeverozapadno od grada Macare.

Porječje rijeke ima površinu od 4,184 km², koja se prostire po Provinciji Loja.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Río Catamayo'' (na portalu Mapcarta)
Paita

**Paita** je lučki grad od 86,395 stanovnika i distrikt od 106,929 stan. na sjeverozapadu Perua u Departmanu Piura.

On je i administrativni centar Istoimene provincije koja ima 154,470 stan.

## Geografija
Paita se nalazi u istoimenom zaljevu Pacifičkog oceana, udaljen 90 km jugoistočno od svog provincijskog centra Piure.

## Historija

Kad su prvi španjolski konkvistadori stigli u taj zaljev podigli su farmu mliječnih krava koja je ujedno služila i kao sklonište za posade brodova, ako je skromno nastala luka Paita. Mjesto je službeno osnovano 30. aprila 1532. pod imenom *Tambo de Paita*

Francisco Pizarro ga je 1537. prekrstio u *San Francisco de la Buena Esperanza*.
Njegovo današnje ime Paita je kečuanskog porjekla, a vjerojatno znači - Pusto mjesto, ali je možda i ime nekog domoroca koji se zvao Taita (koje su španjolci krivo čuli).

U početku je služio kao luka za dopremu robe iz Španjolske preko Paname, neophodne konkvistadorima za invaziju na Carstvo Inka, a kasnije za transport opljačkanog zlata.
Zzbog čestih napada pirata, je pred kraj 16. vijeka premješten na sadašnju lokaciju.

Za Vicekraljevstva Peru bio je jedna od njegovih najvažnijih luka, ali mu je važnost opala kad je Peru postao nezavisan.

Ponovno je postao interesantan kad se u dolini rijeke Chire počeo uzgajati pamuk, zbog tog je krajem 19. vijeka izgrađena željeznička pruga duga 58&nbsp;km do grada Sullane, centra proizvodnje pamuka.

Od januara 1982. je administrativni centar Provincije Paita koja je tad osnovana.

Paita je danas velika trgovačka, vojna i ribarska luka, za njegovu privredu je pored toga značajno šumarstvo, rudarstvo i poljoprivreda.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Paita''
Lurín (rijeka)

**Lurín** (španjolski: *Río Lurín*) je rijeka u sredini Perua duga 108 km koja se kod grada Lime uljeva u Pacifik

## Hidrologija
Rijeka izvire iz andskih glečera i glacijalnih jezera pod imenom *Chalilla*. Nakon što sa lijeva primi pritoku Taquía mjenja ime u Lurín. 
Od tamo teče u blagom luku prema sjeverozapadu,  i prima brojne pritoka sa lijeve strane, od kojih su najvažnije; Llacomayqui, Tinajas, Numincancha i Canchahuara i jednu sa desne potok Chamacna.

Ispočetka teče kao brzak pod nagibom od 6,8%, nakon tog u srednjem toku joj se nagib smanjuje na 3,2%, a u donjem na 1,8%.

Sliv rijeke ima površinu od 1,670 km², što predstavlja 4,813 % površine Departmana Lima

## Reference

## Vanjske veze

* ''Lurín River'' (na portalu Mapcarta)
Historijski centar Lime

**Historijski centar Lime** (španjolski: *Centro Historico de Lima*) znan i kao *Ciudad de los Reyes* (Grad kraljeva) je strogi centarperuanskog grada Lime, koji je 1988. uvršten na UNESCO-vu Listu svjetske baštine.

Lokalitet je 1991. proširen za kompleks samostana San Francisco, tako da se danas prostire na površini od 27,799 hektara.

## Historija i karakteristike

Centar se nalazi se u dolini rijeke Rimac, a osnovao ga je španjolski konkvistador Francisco Pizarro u januaru 1535. na teritoriju na kom je dotad dominirao grad Inka- Pachacamac. Lima je bila politička, administrativna, vjerska i ekonomska prijestolnica Vicekraljevstva Peru i najvažniji grad španjolskih domena u Južnoj Americi.

Grad je igrao vodeću ulogu u historiji Novog svijeta]] od 1542. do 18. vijeka kada je stvaranjem Vicekraljevstva Nova Granada (1718.) i La Plata (1777.) postepeno okončana njegova supemacija.

Proces pokrštavanja doveo je krajem 16. vijek nekoliko crkvnih redova, koji su stekli moćnu društvenu i materijalnu poziciju, koja se pretočila u gradnju brojnih monumentalnih crkava i samostana. Tad su podignute i bolnice, škole a 1551. je osnovan i najstariji univerzitet u Južnoj Americi San Marcos. Društveni i kulturni život grada bio je organiziran unutar tih mjesta, čime je historijska jezgra dobila izgled samostana koji je zadržala do polovice 20. vijeka.

U toj su se jezgri stvarala vrhunska umjetnička djela koja je utjecala na većinu krajeva Južne Amerike. Demografske promjene, od kolonijalnog grada do danas, objašnjavaju ozbiljne promjene urbanog izgleda. Zbog tog se oskudni tragovi nekadašnje kolonijalne Lime mogu vidjeti samo na par mjesta. Oda trga  Armas, gdje se nalazi katedrala sa kapelom Sagrario i nadbiskupska palača), do trga Pravog Križa (Plaza de la Vera Cruz) gdje se nalazi crkva i samostan Santo Dominga, i naročito u monumentalnom kompleksu samostana San Francisco. 
Iako je izgradnja Avenije Abancay 1940. smanjila površinu tog megasamostana, on još uvijek velik kompleks zgrada, sjajnih fasada i raskošno dekoranih enterijera.
San Francisco je podignut suradnjom zanatlija iz Novog i Starog svijeta.

Brojne građevine podignute za vicekraljevstva danas su važni  spomenici; poput kamenog mosta preko rijeke Rímac, Paseo de Aguas, Alameda de los Descalzos i Plaza de Toros de Acho koje se nalaze u današnjem kvartu Rimac. Pored tog to je i groblje, koje se danas zove Presbítero Matías Maestro.

Od 17. vijeka pa sve do 1870. grad je bio opasan bedemom. U tom periodu arhitektura Lime se promijenila zbog nekoliko jakih potresa 1586., 1687. i 1746. Zbog tog su zgrade koje su ostale, građene adobe ciglom, rekonstruirane i stabilizirane novom pečenom ciglom, ali su time izgubile nekadašnji izgled. 
Građansku arhitekturu karakterizirale su fasade i balkoni, sve do kraja 19. vijeka kada je započela era modernizacijei. Rijetke preostale palače kao što je Torre Tagle) podignute su tokom 17. i 18. vijek u hispanoameričkom baroku.

## Reference

## Vanjske veze

*''What is the historic center of Lima?''  
*''Best Things to Do in Lima’s Historic Centre, Peru''
Jorginho

**Jorginho** () je portugalski deminutiv od imena Jorge, a može se odnositi na sljedeće osobe:
*Jorginho (fudbaler, rođen 1924.), rođen kao *Jorge Ceciliano*, brazilski fudbalski napadač
*Jorginho Putinatti (rođen 1959.), rođen kao *Jorge Antônio Putinatti*, brazilski fudbalski vezni igrač
*Jorginho (fudbaler, rođen 1964.), rođen kao *Jorge de Amorim Campos*, brazilski fudbalski desni bek i trener
*Jorginho (fudbaler, rođen 1965.), rođen kao *Jorge Luís da Silva*, brazilski fudbalski vezni igrač i trener
*Jorginho (fudbal na pijesku) (rođen 1974.), rođen kao *Jorge Augusto da Cunha Gabriel*, brazilski fudbaler na pijesku
*Jorginho (fudbaler, rođen u februaru 1975.), rođen kao *[[Jorge Marcelo de Araújo]]*, brazilski fudbalski vezni igrač
*Jorginho (fudbaler, rođen u oktobru 1975.), rođen kao *[[Jorge Claudio Conceiçao Rodriguez]]*, brazilski fudbalski vezni igrač i trener
*Jorginho (fudbaler, rođen 1977.), rođen kao *Jorge Luiz Pereira de Sousa*, Bbrazilski fudbalski napadač
*Jorginho (fudbaler, rođen 1978.), rođen kao *Jorge Manuel Amador Galufo*, portugalski fudbalski bek
*Jorginho (fudbaler, rođen 1979.), rođen kao *Jorge Luiz de Amorim Silva*, brazilski fudbalski napadač
*Jorginho Paulista (rođen 1980.), rođen kao *Jorge Henrique Amaral de Castro *, brazilsko fudbalsko lijevo krilo
*Jorginho (fudbaler, rođen 1985.), rođen kao *Jorge Pereira da Silva *, brazilski fudbalski napadač
*Jorginho (fudbaler, rođen 1988.), rođen kao *Jorge Vinícius Oliveira Alves*, brazilski fudbalski napadač
*Jorginho (fudbaler, rođen 5. januara 1991.), rođen kao *[[Jorge de Moura Xavier]]*, brazilski fudbalski vezni igrač
*Jorginho (fudbaler, rođen 25. januara 1991.), rođen kao *[[Jorge Mesqueu Neto]]*, brazilski fudbalski vezni igrač
*Jorginho (fudbaler, rođen u decembru 1991.), rođen kao *[[Jorge Luiz Frello Filho]]*, brazilsko-italijanski fudbalski vezni igrač
*Jorginho (fudbaler, rođen 1993.), rođen kao *Jorge Manuel da Cunha Ribeiro*, portugalski fudbalski vezni igrač
*Jorginho James (rođen 1994.), jamajčanski fudbaler
*Jorginho (fudbaler, rođen 1995.), rođen kao *Jorge Fernando Barbosa Intima*, fudbalsko krilo iz Gvineje-Bisau
*Jorginho (fudbaler, rođen u maju 1998.), rođen kao *[[Jorge Nunes Sampaio]]*, portugalski fudbalski branič
*Jorginho (fudbaler, rođen u junu 1998.), rođen kao *[[Ricardo Jorge Silva Araújo]]*, Portuguese football defender
Departman Lima

**Deparman Lima** (španjolski: *Departamento de Lima*) je jedan od 24 departmana koji zajedno sa Ustavnom provincijom Callao formira Republiku Peru.

## Karakteristike

Deparman se nalazi u centru zemlje, od pacifičke obale do planina Anda, na prosječnoj nadmorskoj visini od 3,692 metara.

Sa sjevera graniči sa Departmanom Áncash, sa sjeveroistoka sa departmanima Huánuco i Pasco, sa istoka sa Departmanom Junín, sa jugoistoka sa Departmanom Huancavelica, sa juga sa Departmanom Ica i sa zapada sa Pacifikom.

Departman ima površinu od 34,797 km² i 10,986,006 stanovnika.

Administrativni centar departmana službeno je grad Lima koji u užem centru ima 273,142 stan. iako je to de facto Huacho koji ima 172,700 stan.

Departman je administrativno podjeljen na 10 provincija to su; 

Provincije se dalje dijele na 171 distrikt.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobierno Regional Lima'' (službene stranice)
Pachacamac

**Pachacamac** je arheološko nalazište iz pretkolumbovskih vremena, koje se nalazi u centru Perua u 
Departmanu Lima, 40 km jugoistočno od centra grada Lime.

## Karakteristike i historija

Nalazište se prostire na oko 500 hektara, na desnoj obali Rijeke Lurin, pored Pacifika.

Na nalazištu su dosad iskopani ostatci 4 hrama, tridesetak građevina i nekoliko trgova.

Najstarije građevine datiraju iz perioda (200. pne.. - 600) i pripadaju Kulturi Lima. 
Toj kulturi pripada stepenasta piramida od adobe cigle i hram Pachacamac.

Slava Pachacamca kao proročišta vjerojatno je započela u 2. vijek pne. i nastavila se do 11. vijeka kad je postao mjesto hodočašća i vjerojatno bio prijestolnica Huari kraljevstva.

Krajem pretkolumbovse ere Inke su na tom mjestu izgradile veliki Hram Sunca, a proročište Pachacamac, na koje se pozivaju rani španjolski istraživač]]i, vjerojatno je bio povezan sa svetištem u tom hramu.

Svetište i hram opljačkali su vojnici Francisca Pizarra za vrijeme španjolske invazije na Carstvo Inka (oko 1532.).

## Reference

## Vanjske veze

*''Museo Pachacamac''  
*''Pachacamac''
Chancay

**Chancay** je lučkii grad od 38,101 stanovnika. u centru Perua u Departmanu Lima.

Chancay je administrativni centar istoimenog distrikta od 62,668 stan.

## Geografija
Grad se prostire duž pacifičkog zaljeva na nadmorskoj visini od 58 metara, udaljen 65 km sjeverno od glavnog grada Lime.

## Historija

Za pretkolumbovskih vremena se u tom kraju razvila i egzistirala Kultura Lima, što je dokazano artefaktima iz nekropola Ancón i Zepita Zenit te kulture bio je period između 1300.- 1450., nakon tog se pretopila u Carstvo Inka.

Španjolski Chancay osnovao je po nalogu vicekralja - Luis Flores 1562. i nazvao ga *Villa de Arrendó*.
Za razvoj tog mjesta bili su značajni Jezuiti koji su osnovali hacijendu *Jesús del Valle* na kojoj su uzgajali šećernu trsku i vinovu lozu. Zna se da je krajem 16. vijeka njihova hacijenda bila je važan snabdjevač Lime vinom, pšenicom i kukuruzom.

Po popisu stanovnišva iz 1792. villa je imala ukupno 2,960 stanovnika, od tog samo 369 Španjolaca, najviše - 1,600 crnih robova, 502 Indijanca, 114 mestika i 366 ostalih.

Snažan potres 1966. od 6,2° Mercallijeve ljevice uzrokovao je smrt 24 građana, kad je na njih pao dio stropa u  katedrali.

Danas je najveća atrakcija historicictički zamak, podignut od 1924. do 1935., na litici iznad oceana u kom se pored hotela za turiste nalazi i arheološki muzej Kulture Lima.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Chancay''
Kultura Lima

**Kultura Lima** je arheološka kultura iz pretkolumbovskih vremena, koja je tako nazvana po mjestu gdje se razvila i egzistirala, a to je teritorij današnje peruanske
prijestolnice Lime.

## Karakteristike i historija

Kultura Lima egzistirala je od 200. pne.. do 600. ne. po dolinama rijeka Rímac i Lurin i u kraju oko Chancaya.

Unapređenje ratarstva gradnjom kanala za navodnjavanje, omogućili su kontinuirani trast stanovništva i gradnju velikih ceremonijalnih centara od adobe cigle, koji su postali karakteristični za tu kulturu.

Velik i važan ritualni centar sa hramovima bio je Maranga.
Ali je prvi i najznačakniji centar te kulture bio Pachacamac koji je egzistirao kao mjesto hodočašća više od hiljadu godina.

Keramika Kulture Lima (huacos) razvila se iz tradicije lokalne crvene i bijele keramike centralne obale Perua. Karakteristična je po jakoj crnoj boji kojom su spontano oslikavani negativni ornamenti. A najčešći figurativni motiv bile su ribe.i zmije sa trokutastom glavom.

## Reference

## Vanjske veze

*''The Lima Culture''   
*''Pachacamac''
Huari kultura

**Huari kultura** (600.-850. ne) je arheološka kultura iz pretkolumbovskih vremena, koja je nastala u andskoj kotlini današnjeg grada Ayacucha u centru Perua na bazi lokalne tradicije i utjecaja Tiahuanaco kulture koja je cvjetala na bolivijskom Altiplanu.

## Karakteristike i historija

Centar Huari kulture bio je grad Huari, čije masivne ruševine nalaze na površini od oko 10-15 km².

Huari kultura preuzela je nekoliko baznih karakteristika svoje religije i ikonografije od Tiahuanaco kulture. I njeno najviše božanstvo bio je Staff, koji je dominirao Vratima sunca.

Utjecaj te kulure proširio se na veliko područje, njihovi centri Viracochapampa i Pikillaqta nalaze se udaljeni 700 km sjeverno i 250&nbsp;km jugoistočno od grada Huari. Njihovi impresivni ostatci, i velik broj pronađenih artefakata duž južne  i centralne obale Perua, govore o rasprostranjenosti Huari kulture. 
U arheologiji se Huari kultura , zbog svoje ujednačenosti zove **Srednji horizont**.

Njihovo kraljevstvo se tradicionalno smatralo ratničkim po prirodi, a svoj veliki utjecaj stvorilo je pomoću sile. Huari je vjerojatno bila prva centralistički upravljana država u Andama i uzor za nastanak Carstva Inka. Huari su imali velik broj carinika koji su prikupljali poreze, pored tog oni su kontrolirali izgradnju velike mreže puteva. Sve to ukazuje da su imali efikasnu mrežu administratracije. kojom su upravljali iz centra.

Izgleda da je Kraljevina Huari procvjetala u prilično kratkom vremenu, ali i da je nakon brzog zenita  uslijedio i jednako brz pad, a razlozi za to još nisu poznati. Sam grad Huarii napušten je oko [800., ali je izgleda grad Pikillaqte nadživio svoju prijestolnicu i egzistirao još 100-200 godina. Isto tako je i umjetnosti Huarija nadživjela svoje centre.

Nabolje očuvani artefakti te kulture pronađeni su po [nekropolama, a to je keramika i tekstil. Ponajviše su to ceremonijalne vaze oslikane ljudskim licima.

## Reference

## Vanjske veze

*''The Wari Culture''  

Wari culture
Maranga (arheološko nalazište)

**Maranga** je arheološko nalazište iz pretkolumbovskih vremena, koje se nalazi u centru Lime (*Parque de las Leyendas*) u Peruu.

## Karakteristike i historija

Maranga je bila prijestolnica plodne doline rijeke Rimac sve dok španjolski konkvistadori nisu 1535.osnivali Limu.
Ona je bila dom 14 velikih stepenastih piramida i najmanje 50-tak manjih građevina, na površini od 4 km², što je čini jednim od najvećih arheoloških nalazišta u Peruu.

Za ranog i srednjeg perioda Kulture Lima (2. vijek pne..-650.) podignute su od adobe cigle piramide San Marcos, Concha, Middendorf i Potosí Alto.
Najveća piramida *San Marcos* je tako nazvana jer se nalazi u današnjem kampu Univerziteta San Marcos.
Duga je 332 metra, široka na sjeveru 137 m i visoka 32 m a imala 5 stepenica.
Druga po važnosti piramida *Concha* dimenzija 284 x 181 x 26 m, imala je 3 stepenice.

Početkom 10. vijeka grad se pomaknuo prema jugu, gdje su podignute nove piramide.

Najveća je bila *Tres Palos*, na čijem se vrhu nalazio  trg sa 96 četverokutnih bunara koji su u sredini imali zabijen balvan, koji je služio kao opservatorij za promatranja sjena Sunca ili Mjeseca i izradu kalendara.
Tad je podignut kompleks *Cruz Blanca*, koji se sastoji od 1 piramide i 2 zgrade namjenjjene administracijii.

U periodu 1450-1532. Marangom su vladali Inke, koji su napravili velike izmjene. Na vrhu piramide *Palma* podigli su palaču i dekorirali je frizovima sa svojim križevima chacane, čiji se tragovi još uvijek vide.

Dolaskom španjolskih konkvistadora 1535. stanovnici Marange su raseljenii, a grad je napušten.

Početkom 20. vijeka velik dio nalazišta je uništen zbog gradnje nović kuća.

Nalazište je i danas ugroženo prevelikom urbanizacijom Lime.

## Reference

## Vanjske veze

*''Maranga Archaeological Complex''
Huaral

**Huaral** je grad od 84,792 stan.. u centru Perua u Departmanu Lima.

Huaral je administrativni centar Istoimene provincije i distrikta od 108,647 stan.

## Geografija
Grad se nalazi na trasi Panameričkog autoputa, udaljen 76 km sjeverno od centra Lime.

## Historija

Huaral je osnovan za Vicekraljevstva Peru po nalogu vicekralja - *Antonia de Mendoze* 1551. i nazvan *San Juan de Huaral*.
Za španjolske kolonijalne vlasti bio je gradić centar poljoprivrednog kraja. Počeo je rasti početkom 20. vijeka zahvaljujući potražnji za pamukom.

Od 1976. je administrativni centar Provincije Huaral koja je tad osnovana.

Danas je dio Metropolitanske Lime koja ima preko 11 miliona stanovnika.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Metropolitana de Huaral'' (službene stranice)
Huari (arheološko nalazište)

**Huari** (ili *Wari*) je arheološko nalazište grada iz pretkolumbovskih vremena smješteno u planinama Anda u centru današnjeg Perua, Po njemu je nazvana Huari kultura koja je cvjetala od oko 600. do 1000. godine.

## Karakteristike i historija

Huari je svojim umjetničkim stilom bio usko povezan sa spomenicima grada Tiwanaku, smještenog na Jezeru Titicaca u sjeverozapadnoj Boliviji.

Karakteristični dekorativni motiv Huari keramike je *Bog na vratima*, stilizirana antropomorfna figura najčešće predstavljena anfas sa pravokutnim licem i kapom na glavi sa zrakama sunca.

Kako je taj motiv uobičajen i u Tiahuanaco kulturi, to dokazuje utjecaj i povezanost.

Huari koji je na svom vrhuncu imao oko 40,000 stanovnika, vjerojatno je bio prijestolnica ratničkog  kraljevstva koje je dominiralo velikim dijelom peruanskih planina i obale. Utjecaj Huari kulture je naročitoi vidljiv u artefaktima kasne Nazca kulture na južnoj i kod  Pachacamaca na centralnoj obali. 

Na nalazištu su dosad iskopani temelji građevina većih dimenzija od kamena, za neke se pretpostavla da su bili hramovi, jer su u nima pronađene monumentalne naturalističke skulpture muškaraca i žena sa složenim frizurama. Pronađene su i tirkizne minijature veličine od 1 do 10 cm.

Na nalazištu su iskopane i grobnice bogatijih građana u kojima su pronađeni i brojni predmeti od zlata (pogrebne maske) i bakra,(skulptura mačke) koji pokazuju zavidnu vještinu Huari  zanatlija.

Do tog grada udaljenog 25 km sjeveroistočno od Ayacucha prvi je dospio španjolski konkvistador i kroničar Perua Pedro Cieza de León - 1550. On je ispravno uočio da njegove građevine ne sliče građevinama Inka i da se radi o specifičnoj kulturi.

## Reference

## Vanjske veze

*''Wari Archaeological Complex in Peru''
Huaral (provincija)

**Provincija Huaral** (španjolski: *Provincia de Huaral*) je jedna od 10 provincija peruanskog Departmana Lima.

## Karakteristike

Provincija se prostire u sredini zemlje od pacifičke obale do planina Anda, na površini od 3,656 km², u kojoj živi 200,847  stanovnika.

Administrativni centar provincije je grad Huaral kojiu ima 84,792 stan.., i dio je Metropolitanske Lime koja ima preko 11 miliona stanovnika.

Provincija je administrativno podjeljena na 12 distrikta to su;.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Metropolitana de Huaral'' (službene stranice)
Viracochapampa

**Viracochapampa** (*Wiracochapampa*) je arheološko nalazište grada iz pretkolumbovskih vremena, koji se nalazi u planinama Anda u centru današnjeg Perua, 2,3 km sjeverno od centra grada Huamachuca.

## Karakteristike i historija
To nalazište dimenzija 581 x 574 metara leži na 3,060 metara nadmorske visine.

Njegovo ime je kečuanska sintagma, od riječi viracocha=gospodar (bog) + pampa=ravnica, pa znači Gospodar (vladar) ravnice.

Viracochapampa je bio grad Kraljevstva Huari koji je egzistirao od 7. do 8. vijeka.

Danas se od Viracochapampe mogu vidjeti jedino zidovi prosječno visoki 2 metra, iako ima i ponekih od 20 m, pravilno rasoređenih trapezoidnih građevina, što svedoči da je bio dobro organiziran.

Wiracochapampa je proglašena kulturnom baštinom Perua.

## Reference

## Vanjske veze

*''Turismo en Sitio Arqueológico Wiracochapampa''
Huamachuco (grad)

**Huamachuco** je grad od 44,120 stan.. u Peruu u Departmanu La Libertad.

Huamachuco je administrativni centar istoimenog distrikta koji ima 84,084 stan.
## Geografija
Grad se nalazi u Andama u kotlini riječice Grande, na nadmorskoj visini od 3,169 metara, udaljen 184 km sjeveroistočno od svog centra departmana Trujilla.

## Historija

Taj kraj bio je naseljen od prahistorije, prvi stanovnici ostavili su tragove u petroglifima u pećini "Las Corikingas" , 6&nbsp;km od centra grada.
Ruševine grada Kraljevstva Huari Viracochapampa, nalaze se 3,5&nbsp;km sjeverno od grada, pored tog u okolici oko postoje i mnoge druge ruševine iz pretkolumbovske ere.

Inke su zavladale tim krajem početkom 16. vijeka i pružile žestok otpor španjolskim konkvistadorima nakon ubistva njihova cara Atahualpe.

Prvi Španjolci koji su stigli do tadašnjeg domorodačkog sela i osnovali svoju misiju 1551., bili su augustinnski redovnici.
Oni su 1553. (po nekima 1554.) osnovali grad i nazvali ga *San Agustín de Huamachuco*.

Za Vicekraljevstva Peru Huamachuco je bio važan centar poljoprivrede i rudarstva
Huamachuco je status grada dobio 1821. dekretom kog je potpisao general José de San Martín.

Polja kod grada bila su 10. jula 1883. poprište posljednje velike bitke Pacifičkog rata u kojoj su peruanski branioci poraženi.

Huamachuco je danas trgovački centar poljoprivrednog kraja.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial Sánchez Carrión - Huamachuco'' (službene stranice)
Biernat iz Lublina

**Biernat iz Lublina** (polj. *Biernat z Lublina*, lat. *Bernardus Lublinius*, oko 1465. – poslije 1529.) bio je poljski pjesnik, bajkopisac, prevodilac i liječnik. Bio je jedan od prvih pisaca na poljskom jeziku poznatih po imenu, i među najzanimljivijim u ranoj poljskoj književnosti. Izražavao je plebejska, renesansna i religiozno liberalna mišljenja.

## Biografija
Bernatova biografija je poznata zahvaljujući izvještajima pisčevih suvremenika i dvjema autobiografskim bilješkama koje je on stavio na marginu knjige Antonia Borromaeusa *De Christiana religione contra Hebraeos* oko 1501. i 1516. No, podaci su nedovoljni te većina datuma i činjenica o piscu su nesigurni ili su tek približno poznati.

Biernat je rođen u Lublinu između 1460. i 1467. godine, vjerojatno u porodici srednje klase. Školovao se, ali se ne zna gdje, neki pretpostavljaju u rodnom gradu. Radio je kao tajnik. U dobi od osamnaest godina – negdje između 1478. i 1485. – počeo je raditi za starostu Łukówa, Jana Zieleńskog. Zatim je radio za Gotarda Bystrama, starostu Rogoźna, a nakon njegove smrti oko 1486. ​​služio je godinu dana, možda kao kapelan. Njegov sljedeći poslodavac bio je pjesnik i humanist Filip Buonakorsi (1437–1496), zvani *Callimachus*. Prema procjenama za njega je radio u godinama od 1487. do 1490. Vjerojatno je tada prepisivao knjige. Biernatovi sljedeći poslodavci su bili Łazarz, jedan trgovac iz Lublina; Mikołaj Bystram, kojemu je vjerojatno podučavao sina Stanisława; ruski vojvoda Jan Pilecki (od 1492. do 1496.) i do 1516. vojvodin sin, također Jan. Moguće je da je zaređen za svećenika oko 1501. godine. Biernatova daljnja sudbina nije poznata, mada se pretpostavlja da je bio još živ 1529. godine.

Napisao je prvu knjigu tiskanu na poljskom jeziku: djelo je štampano 1513. u Krakovu, u prvoj poljskoj štampariji, kojom je upravljao Florian Ungler – molitvenik *Raj duchny* ili latinskim naslovom *Hortulus Animae*. Biernat je napisao i prvo svjetovno djelo u poljskoj književnosti: zbirku stihovanih basni, plebejske i antiklerikalne prirode: *Żywot Ezopa Fryga* iz 1522. godine.

## Djela
* *Raj duszny* (Eden duše, 1513.)
* *Żywot Ezopa Fryga* (Život Ezopa Frigijca, 1522.)
* *Dialog Polinura z Charonem* (Dijalog Polinura i Harona, oko 1507.)

## Reference

## Bibliografija

* „*Biernat z Lublina*”, *Encyklopedia Polski*, Kraków, Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński, 1996, , str. 57.
Pikillaqta

**Pikillaqta** je arheološko nalazište grada iz pretkolumbovskih vremena, koji se nalazi u planinama Anda na jugu današnjeg Perua, 33 km jugoistočno od grada Cusca.

## Karakteristike i historija
To je bio jedan od najvažnijih administrativnih centara Kraljevstva Huari koji je egzistirao od 6 do 9. vijeka naše ere. 
Pojedini stručnjaci smatraju da je nastavio egzistirati sve do invazije Inka, iako nisu pronađenimaterijalni dokazi koji bi to potvrdili.

Ostaci Piquillacta odaju dojam da je to bio dobro urbanistički planiran grad, prema klasičnom konceptu Kulture Huari, sa harmoničnim i gotovo savršenim geometrijskim planom.

Građevine su zidane od grubo isklesanog kamena i blata sa malterom, raspoređene u grupe odvojene ravnim ulicama i opasane zidinama visokim i do 12  metara, što je gradu davao izgled utvrde.

Na nalazištu je pronađeno 700 zgrada, 200 dvorišta i ulica  i 508 skladišta ili colca (neki ih smatraju stanovima). Zidovi stanova uglavnom su prekriveni malterom, a neki su čak oslikani solidnim antropomorfnim motivima; Također postoje dokazi da su mnoge zgrade bile visoke 2, pa čak i 3 kata. Sve to daje dojam da su njegovi stanovnici u mnogim aspektima bili dobro razvijeni. Procjenjuje se da je u njemu živjelo 10,000 ljudi.

Na sjeverozapadnoj strani ističe se ograđeni sektor od 508 gotovo identičnih kružnih prostorija, veličine oko 4 m² sa jednim ulazom, za koje se pretpostavlja da su bili ambari (colcas), iako postoji hipoteza da se radi o stanovima za vojnike garnizona ili privremene radnike.

Pikillaqta je proglašena kulturnom baštinom Perua.

## Reference

## Vanjske veze

*''Parque Arqueológico de Pikillacta''
Degebe (rijeka)

**Degebe** (portugalski: *Rio Degebe*) je rijeka u sredini Portugala duga 75 km, desna pritoka rijeke Guadiane.

## Hidrologija
Degebe izvire sjeverozapadno od grada Évore na obroncima planine Fontaínhas, od tamo teče prema jugozapadu. Protiče istočno od Évore i teče do ušća u Guadianu, 10&nbsp;km nizvodno od grada Reguengos de Monsaraz.

Od 2002. zapravo uvire u najveće akumulaciono jezero u Evropi-Alqueva.

Porječje rijeke ima površinu od 262 km², koja se prostire po Distriktu Évora.

Do sredine 20. vijeka duž rijeke je radilo tridesetak vodenica.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Rio Degebe'' (na portalu Mapcarta)
Reguengos de Monsaraz

**Reguengos de Monsaraz** je grad i općina od 10,828 stanovnika, na jugu Portugala u Regiji Alteneo i Distriktu Évora

Općina se sastoji od 4 freguesia, to su; Campo e Campinho, Corval, Monsaraz i Reguengos de Monsaraz.

## Geografija
Prostire se između rijeka Guadiane i Guadiane, na nadmorskoj visini od 150 do 250 metara, udaljen 38 km od svog administrativnog centra Évore.

Od 2002. se zapravo prostire između rukavaca najvećeg akumulacionog jezera u Evropi-Alqueva.

Najveća znamenitost općine je srednjovjekovni zamak Monsaraz.

## Historija
Teren općine bio je naseljen od 5. milenija pne., dokaz za to su brojni megaliti.

Grad Reguengos de Monsaraz je osnovan tek 1838., ali je njegova historija puno dulja, jer se sastojao od dva puno starija grada Monsaraza i Reguengosa.
Stariji Monsaraz je još 1270. dobio od kralja Afonso III povelju o gradskim pravima.

Monsaraz je bio centar općine sve do 1838., kada je započeo složeni proces premještanja administracije u grad Reguengos, a to je konačno napravljeno 1851.

Ekonomija općine bazira se na vinogradarstvu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipio de Reguengos de Monsaraz'' (službene starnice)
Alqueva (brana)

**Alqueva** (portugalski: *Barragem de Alqueva*)  je brana sa hidroelektranom koja se nalazi na jugu Portugala na granici distrikta Évora i Beja.

## Karakteristike i historija
Ta lučna brana sa hidroelektranom na rijeci Guadiani podignuta je između 1998.-2002. Tako je stvoreno najveće akomulaciono jezero u Evropi površine 250 km². sa obalom dugom preko 1,100 km.

Hidroelektrana snage 520 MW proivodi električnu energiju za dobar dio Regije Alteneo.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Barragem de Alqueva''
Velika nagrada Indianapolisa

**Velika nagrada Indianapolisa** utrka je Indycar serije.
## Pobjednici
### Po godinama

## Višestruki pobjednici
Thiaguinho

**Tiaguinho** ili **Thiaguinho** je portugalsko ime koje je zapravo deminutiv od imena Tiago ili Thiago, a može se odnositi na:

*Thiaguinho (pjevač) (rođen 1983.), rođen kao *Thiago André Barbosa*, brazilski pjevač

## Fudbaleri
*Thiaguinho (fudbaler, rođen 1984.), rođen kao *Thiago Rocha da Cunha*, brazilski zadnji vezni
*Thiaguinho (fudbaler, rođen 1985.), rođen kao *Thiago Silva de Paiva*, brazilski zadnji vezni
*Thiaguinho (fudbaler, rođen 1987.), rođen kao *Thiago Benevides Gonçalves*, brazilsko krilo
*Thiaguinho (fudbaler, rođen 1989.), rođen kao *Thiago Ribeiro dos Santos*, brazilsko krilo
*Thiaguinho (fudbaler, rođen 1990.), rođen kao *Thiago dos Santos Menezes*, brazilski napadač
*Thiaguinho (fudbaler, rođen 1998.), rođen kao *Wytalo Thiago de Assis Lima*, brazilski napadač
*Thiaguinho (fudbaler, rođen 2000.), rođen kao *Thiago de Oliveira Silva*, brazilski ofenzivni vezni
*Tiaguinho (fudbaler, rođen 1994.), rođen kao *Tiago da Rocha Vieira*, brazilski napadač
*Tiaguinho (futsaler) (rođen 1998.), rođen kao *Tiago André Santos Fernandes*, portugalski futsaler
Sado (rijeka)

**Sado** (portugalski: *Rio Sado*) je rijeka na jugu Portugala, koja čitavom svojom dužinom od 180 km, teče kroz Portugal.

## Hidrologija

Rijeka izvire u masivu Serra da Vigia, na nadmorskoj visini od 230 metara. Od tamo isprva teče prema sjeveru, kad primi pritoku Odivelas skreće prema sjeverozapadu i teče do grada Alcácer do Sal, gdje se širi u velik estuarij kojim dotiče do grada Setúbala gdje uvire u Atlanski ocean.

Sado više od polovice svog toka teče po nizini ispod 50 metara s prosječnim nagibom od samo 0,087%, zbog tog jako meandrira i račva se u rukavce.

Estuarij dug nekih pedesetak km, dubok od 8 do 50 metara, površine 160 km², je 1980. proglašen Parkom prirode.

Sliv rijeke ima površinu od 7,692 km², koja se prostire po distriktima; Beja i Setúbal.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Sado River'' (na portalu Mapcarta