Studentske demonstracije u Jugoslaviji 1968.

**Studentske demonstracije u Jugoslaviji 1968. godine** je bio niz javnih demonstracija, štrajkova i drugih protestnih akcija do kojih je došlo na univerzitetima u tadašnjoj Jugoslaviji, a pri čemu se posebno ističu demonstracije studenata Beogradskog univerziteta u junu 1968. godine. Predstavljale su deo talasa globalnih studentskih protesta inspirisanih sličnim događajima u Parizu, ali su im uzroci velikim delom bili vezani uz specifične prilike u tadašnjoj Jugoslaviji, pre svega negativne posledice tadašnje privredne reforme koja je dovela do masovne nezaposlenosti i ubrzanog rasta socijalnih razlika u nominalno socijalističkom društvu. Na Beogradskom i drugim univerzitetima su, kao i drugde u svetu, tada postale izuzetno popularne ideje radikalne levice vezanih uz ličnosti kao što su Če Gevara i kineski komunistički vođa Mao Ce Tung, a nezadovoljstvo se počelo kanalizirati prema istaknutim predstavnicima vladajuće Partije i uz nju vezane povlaštene nomenklature koju se počelo nazivati "crvenom buržoazijom".

Neposredni povod za izbijanje demonstracija bila je masovna tuča do koje je 2. juna uvečer došlo u Novom Beogradu između studenata i "brigadira" (pripadnika omladinskih radnih brigada), a prilikom čega je intervenisala tadašnja milicija i primenila silu prema studentima. Sledeći dan su se studenti masovno okupili i krenuli prema Beogradu; ispod podvožnjaka kraj današnjeg Bulevara umetnosti ih je sačekao kordon milicije sa naređenjem da im se ni po koju cenu ne dozvoli ulazak u grad. Iako su komunistički političari Veljko Vlahović i Miloš Minić pokušavali posredovati i pronaći mirno rešenje spora, na kraju je došlo do sukoba u kome su studenti uništili vatrogasno vozilo a milicija, prema nekim svedočanstvima, upotrebila vatreno oružje izazvavaši smrt najmanje četvoro lica. Studenti su se na kraju razbežali, ali je isti dan popodne u zgradi Rektorata donesena odluka o početku studentskog štrajka.

Štrajk je trajao sedam dana prilikom koga su studentske vođe formulisali zahteve koji su se odnosili na puštanje svih uhapšenih u dotadašnjim događanjima, smenu načelnika beogradske milicije Nikole Bugarčića, slobodu štampe i uvođenje minimalnog ličnog dohotka za sve radnike. Studenti su počeli organizovati život na fakultetu, izdajući svakodnevno sopstveni list *Student* i preimenovavši Beogradski univerzitet u "Crveni univerzitet Karl Marks", dok je kompozitor Vuk Stambolović komponovao revolucionarnu himnu *Leva, leva, leva*. Na Filozofskom fakultetu su se počeli organizovati "konventi" po uzoru na Nacionalni konvent iz doba Francuske revolucije, a studentima su podršku dolazili izražavati brojne ugledne ličnosti kao što su književnica Desanka Maksimović i glumac Stevo Žigon.

U međuvremenu su vlasti reagovale tako što su počele provoditi milicijsku blokadu objekata Univerziteta, potom počeli isključivati telefonske linije, a u nekim slučajevima i veze. Mediji su također studente stavili u informativnu blokadu, te se o demonstracijama i štrajku nije javno govorilo. Istovremeno su se počele javljati glasine o tome da će se štrajk razbiti silom, odnosno oružanom intervencijom milicije, pa čak i JNA na fakultetima.

Na kraju je 10. juna Tito održao govor na televiziji u kojima je izrazio uslovnu podršku studentima i prihvatanje njihovih zahteva, odnosno priznao "određene nepravilnosti" koje moraju biti uklonjene. To je za studente bilo dovoljno da proglase pobedu i prekinu štrajk. Uprkos tome, neki od organizatora i učesnika su kasnije bili suđeni za "kontrarevolucionarne" aktivnosti, podvrgnuti oduzimanju pasoša i drugim oblicima represije.

Dugoročne posledice beogradskih demonstracija su se prvenstveno odnosile na odbacivanje privredne reforme i preoorijentaciju jugoslovenskog ekonomskog sistema prema dogmatskim oblicima samoupravnog socijalizma i kupovini socijalnog mira preko inostranog zaduživanja, a što će značajno doprineti ekonomskoj krizi 1980-ih i konačnom raspadu države.

 
## Povezano
**[[Lipanjska gibanja]]*
*Niko ne sme da vas bije