1. šumadijska brigada NOVJ

**Prva šumadijska narodnooslobodilačka brigada** (Šumadijska narodnooslobodilačka partizanska brigada) je bila partizanska brigada koja je dejstvovala u okupiranoj Srbiji tokom drugog svetskog rata.

## Hronologija

Formirana je 5. oktobra 1943. godine na mestu Paljevine, na planini Rudniku. Odluku o njenom formiranju doneo je Glavni štab NOV i PO Srbije, u dogovoru sa Vrhovnim štabom NOV i POJ, 25. septembra 1943. godine. U sastav brigade tada su ušli Prvi šumadijski i Drugi kosmajski bataljon iz Šumadijskog partizanskog odreda. Krajem oktobra, u sastav brigade uključen je i Drugi bataljon Kosmajskog partizanskog odreda. Početkom novembra 1943. godine brigada je imala tri bataljona i oko 700 boraca.

Odlukom Glavnog štaba NOV i PO Srbije određen je komandni sastav brigade - za komandanta je postavljen Radivoje Jovanović Bradonja, narodni heroj, za političkog komesara Svetozar Popović-Milić, narodni heroj, za zamenika komandanta Miloš Dudić, narodni heroj i za zamenika političkog komesara Slobodan Krstić Uča. Brigada je dejstvovala pod neposrednom komandom Glavnog štaba NOV i PO Srbije. 

15/16. oktobar 1943. godine u Lazarevac su ušle jedinice prve Šumadijske NO brigade, demolirale uređaje u pošti i železničkoj stanici, porušile prugu na više mesta i spalile arhive kvislinških ustanova. U krvavoj borbi poginulo 6 i zarobljeno 7 neprijateljskih vojnika.

26. novembra 1943. godine Prva šumadijska brigada je posle napornog marša stigla u oslobođeno Prijepolje, da bi se spojila sa partizanskim snagama koje su se približavale Srbiji, gde je smeštena u zgradi bolnice na desnoj obali Lima. 4. decembra 1943. godine jake nemačke oklopne snage su iznenada napale Prijepolje i u toku jednog dana nanele teške gubitke 1. šumadijskoj i 2. proleterskoj brigadi. Prijepoljska bitka je bila jedna od najtežih bitaka Narodnooslobodilačkog rata, u kojoj je na veoma malom prostoru i u jednom danu, poginulo oko 400 boraca, a isto toliko ranjeno. Pored ostalih su pali zamenik komandanta 2. proleterske brigade Milorad Umljenović Mićo, zamenik komesara 2. bataljona 2. proleterske brigade  Dušan Ječmenić Ječmenica, i komesar 3. bataljona 1. šumadijske brigade Miroslav Jovanović, narodni heroji. Zadobijenim ranama je podlegao i Miloš Dudić, zamenik komandanta 1. šumadijske brigade, narodni heroj.

10. februara 1944. godine, zajedno sa Prvom južnomoravskom brigadom uključena je u sastav tada novoformirane Treće srpske udarne brigade.

## Odlikovanja

Za svoje zasluge tokom Narodnooslobodilačkog rata, brigada je odlikovana Ordenom partizanske zvezde i Ordenom zasluga za narod.

## Narodni heroji Prve šumadijske brigade

Neki od boraca Prve šumadijske brigade proglašeni za narodne heroje Jugoslavije su:

* **[[Tomo Breulj]]**, politički komesar Drugog bataljona
* **[[Miloš Dudić]]**, zamenik komandanta brigade
* **[[Miroslav Jovanović (narodni heroj)|Miroslav Jovanović]]**, politički komesar Prvog bataljona
* **[[Radivoje Jovanović]]**, komandant brigade
* **[[Radenko Mandić]]**, zamenik komandanta Drugog bataljona
* **[[Vojislav Manojlović]]**, borac Prve čete Prvog bataljona
* **[[Đorđe Nešić (narodni heroj)|Đorđe Nešić]]**, komandir čete u Prvom bataljonu
* **[[Momčilo Popović]]**, borac Prvog bataljona
* **[[Svetozar Popović-Milić]]**, politički komesar brigade
* **[[Ivan Stefanović Srba]]**, zamenik komandanta Prvog bataljona

## Literatura

* Vojna enciklopedija (knjiga deveta). Beograd 1975. godina.
* 
* Isidor Đuković „Prva šumadijska brigada“ . Vojnoizdavački zavod, Beograd 1978. godina.

## Reference