open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
609.

__NOTOC__
Godina **609.** (**[[rimske brojke|DCIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 609. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Bizantsko-perzijski rat 602-628: Perzijske trupe zauzimaju Edesu.
* U Kini vlada cara Yanga iz dinastije Sui provodi veliki popis stanovništva, temeljem koga je utvrđeno da carstvo broji 9 miliona kućanstava, a na temelju čega se procjenjuje da je država imala 50 miliona stanovnika.
* Nakon što je dovršena izgradnja Velikog kineskog kanala, car Yang to proslavlja organiziravši putovanje brodom iz sjeverne prijestolnice u južnu prijestolnicu Yangzhou; tom prilikom ga prati flotila raznih plovila koja je duga 105&nbsp;km.
* Shibi Khan postaje kagan Istočnog Turskog Kaganata.
* Panteon u Rimu od strane pape Bonifacija IV posvećen kao crkva Svete Marije i svih svetaca (ili 610).


## Rođenja

## Smrti
* Carica Yang Lihua
* Zuhayr, arapski pjesnik (približni datum)

## Reference
Kagan

**Kagan** (ili **hagan**;  [*kaγan*],  [*xagan*],  [*qaγan*], kineski: 可汗 pinjin: *kè hán* ili kineski: 大汗 pinjin: *dà hán*,  [*khāqān*]), alternativno pisano **kagan**, **khagan**, **qagan**, **khaghan**, **qaghan** ili **chagan**, je titula carskog ranga u mongolskim i turkijskim jezicima koja označava ličnost čiji status odgovara statusu cara u drugim jezicima, odnosno ličnost koji vlada **[[kaganat]]om** (ili **haganatom**; carstvo). Riječi **kagan** i **kan** danas imaju različito značenje, ali su kroz historiju bili sinonimi.

Može se prevesti i kao **[[Kan (titula)|Kan]] kanova**, slično kao Kralj kraljeva. U suvremenom mongolskom je riječ postala *kaan* (*khaan*) sa *g* koje je utišano li nestalo; *ğ* u suvremenom turskom *kağan* je također utišano. Od građanskog rata u Mongolskom Carstvu su carevi dinastije Yuan držali titulu kagan, i nastavili je držati u samoj Mongoliji. Kağan je često tursko ime u Turskoj.

Često se koristi izraz **Veliki kan** u zapadnim prijevodima izraza *Yekhe Khagan* ("Veliki car" ili *Их Хаан* [*Ix Xaan*]).

## Povezano
* Kan (titula)

## Napomene

## Izvori
* Fairbank, John King. *The Cambridge History of China *. Cambridge University Press, 1978. ''web page''
* Grousset, René. (1970). *The Empire of the Steppes: a History of Central Asia*. Translated by Naomi Walford. Rutgers University Press. New Brunswick, New Jersey, U.S.A.Third Paperback printing, 1991.  (casebound);  (pbk).
* Whittow, Mark. *The Making of Byzantium, 600–1025*, University of California Press, Berkeley, Los Angeles, 1996.
* Zhou, Weizhou [1985] (2006). *A History of Tuyuhun*. Guilin: Guangxi Normal University Press. .
Mongolski jezik

**Mongolski jezik** (*Монгол хэл*, ) je službeni jezik u Mongoliji i najpoznatiji pripadnik mongolske grupe jezika. Koristi ga oko 5,7 miliona ljudi. Osim u Mongoliji (90% stanovništva), ovaj jezik se govori u Autonomnom regionu Unutrašnjoj Mongoliji na severu Kine. Standardni jezik je zasnovan na halha dijalektu.

## Klasifikacija
Mongolski jezik spada u mongolsku grupu jezika, koja se neretko, zajedno sa turkijskim i tunguskim jezicima (povremeno i sa japanskim i korejskim jezikom), svrstava u altajsku jezičku porodicu.

## Pismo
U Mongoliji se za zapisivanje koristi ćirilično pismo, dok se u Kini koristi tradicionalni mongolski alfabet.

## Osobine
Mongolski jezik je aglutinativan, a da bi izrazio različite odnose u rečenici, uglavnom se koristi sufiksima. Osnovni red reči je subjekat-objekat-predikat.

Prisutno je osam padeža.

Poznaje samoglasničku harmoniju.

Prisutno je sedam samoglasnika i 34 suglasnika (neki suglasnici su prisutni samo u stranim rečima).

**Samoglasnici**:

Svaki samoglasnik može biti dug i kratak; drugim rečima, dužina samoglasnika je distinktivna, kao i u srpskom (zanimljivo je da je kratka varijanta glasa **o** zapravo centralni samoglasnik [ɵ]).

Prema pravilima samoglasničke harmonije, samoglasnici se dele u dve grupe:

**Suglasnici**:

Suglasnici u zagradama se sreću samo u stranim rečima.

## Vanjske veze
Zuhayr

**Zuhayr**, također **Zuhair**, (arapski **زهير بن أبي سلمى**), puno ime **Zuhayr ibn Abî Sûlmâ** (cca. 520 - cca. 609) bio je predislamski arapksi pjesnik iz 6. vijeka. Smatra se jednim od najvećih arapskih pjesnika predislamskih vremena. Zuhayr je pripadao plemenu Muzaynah. Otac mu je bio pjesnik, kao i sin Ka'b bin Zuhayr, poznat po tome što je čitao pjesme Muhamedu. 

Pjesme mu se mogu pronaći u zbirci *[[Mu'allaqat]]* Hammad Ar-Rawiyje. Bio je jedan od *[[Sedam obješenih pjesnika]]* nazvanih tako zato što su navodno kopije njihovih pjesama obješene o Kabu u Meki. Bio je najomiljeniji Omarov pjesnik.

## Reference

* Arberry, A. J., *The Seven Odes*, (London, 1957).
* The Poem of Zuhair
* InfoPlease.com Columbia Electronic Encyclopedia Article
Yangzhou

**Yangzhou** (; former spellings: Yang-chou, Yangchow, Yang-chow; doslovno "Uzdižuća prefektura") je grad na razini prefekture u centru kineske provincije Jiangsu. Smješten je na sjevernoj obali rijeke Yangtze, te graniči sa provincijskim središtem Nanjing na jugozapadu, Huai'anom na sjeveru, Yanchengom na sjeveroistoku, Taizhoum na istoku i Zhenjiangu na jugu.

Kroz historiju je bio poznat kao jedan od najbogatijih kineskih gradova, poznat po velikim trgovačkim pprodicama, pjesnicima, slikarima i učenjacima.

## Gradovi-pobratimi
Yangzhou je zbratimljen sa sljedećim gradovima:
*  Atsugi, Kanagawa, Japan od1984
*  Jeju, Južna Koreja
*  Kent (Washington), SAD.
*  Vaughan (Ontario), Kanada
*  Rimini, Italija
*  Razgrad, Bugarska
*  Bree (Belgija)
*  Karatsu (Saga), Japan
*  Porirua, Novi Zeland
*  Colchester, Essex, Engleska
*  Breda, Nizozemska
*  Balašiha, Rusija
*  Yangon, Mjanmar
*  Herzliya, Izrael
*  Westport (Connecticut), SAD

## Izvori

## Vanjske veze
* Government website of Yangzhou  (available in Chinese and English)
* Yangzhou city guide with open directory (Jiangsu.NET)
* http://www.shuoshu.org/Chinese%20Storytelling%20-%20Yangzhou%20Club.shtml  Yangzhou Club
* An introduction to a cultural history of Yangzhou (Finnane, Speaking of Yangzhou)
Shibi Khan

**Shibi Khagan** (kineski: 始畢可汗/始毕可汗, suvremeni kineski: (Pinyin): shǐbì kěhàn, (Wade-Giles): shih-pi k'o-han, srednjekineski: (Guangyun) , osobno ime: 阿史那咄吉世, āshǐnà duōjíshì, a-shih-na to-chi-shih), (?- 619), je bio deveti po redu kagan Istočnog Turkijskog Kaganata koji je vladao od oko 611. do smrti. Naslijedio je svog brata Qimin Khana. Poznat je po tome što se pobunio protiv kineske vlasti, iskoristivši slabost cara Yanga iz dinastije Sui. Pri tome se koristio uslugama vezira iz Sogdijane. Njegovi napadi na sjevernu Kinu su u mnogo čemu pomogli propasti dinastije Sui. Pobunjenom kineskom generalu Li Shiminu poslao pomoć od 2000 konja i 500 konjanika, sa kojima je porazio Sui lojaliste i osigurao uspon dinastije Tang. Sam Shibi je imao namjeru dodatno sudjelovati u kineskom građanskom ratu, ali je njegove planove zaustavila smrt.

## Reference
Eochaid Buide

**Eochaid Buide** (? - 629), poznat i kao **Eochaid I**, bio je kralj Dalriade od 608. do smrti.

Bio je mlađi sin kralja Aedana mac Gabraina, a na prijestolje je došao nakon smrti trojice starije braće. O njegovom životu nema mnogo podataka, osim da je posljednje dvije godine vladavine imao suvladara po imenu Connad Cerr, ali da ga je nadživio. Naslijedio ga je sin Domnall Brecc.

## Izvori

* Adomnán, *Life of St Columba*, tr. & ed. Richard Sharpe. Penguin, London, 1995. 
* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500&ndash;1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* Bannerman, John, *Studies in the History of Dalriada.* Scottish Academic Press, Edinburgh, 1974. 

## Vanjske veze
* CELT: Corpus of Electronic Texts at University College Cork includes the *Annals of Ulster*, *Tigernach*, *the Four Masters* and *Innisfallen*, the *Chronicon Scotorum*, the *Lebor Bretnach* (which includes the *Duan Albanach*), Genealogies, and various Saints' Lives. Most are translated into English, or translations are in progress.
* Fled Dúin na nGéd at CELT
Bonifacije IV

**Sv. Bonifacije IV.**, papa od 25. kolovoza 608. do 8. svibnja 615. godine.

Bio je sin Ivana (Ioannes), ljekara iz grada Marsi. U vrijeme pape Grgura Velikog je služio kao đakon Rimske crkve. Na mjesto pape je došao nakon devetomjesečnog perioda *[[sedisvakancija|sede vacante]]* izazvanog smrću njegovog prethodnika Bonifacija III.

Za vrijeme njegovog pontifikata je dovršena nadogradnja rimskog Panteona, odnosno dotada najspektakularnija konverzija paganskog rimskog hrama u kršćansku crkvu. 

Pred smrt je vlastitu kuću pretvorio u samostan.
Flotila

**Flotila** je izraz koji potiče od španske riječi koja doslovno znači "mala flota", i u ratnoj mornarici označava formaciju sastavljenu od manjih ratnih brodova koja može, ali ne mora biti dio veće flote. Flotilu obično čine brodovi iste klase ili veličine, najčešće razarači, fregate, topovnjače, torpedni čamci ili minolovci. Za slične formacije većih ili kapitalnih brodova se koristi izraz eskadra.

U Rusiji se pod izrazom flotila obično podrazumijevaju formacije koje djeluju u "smeđim vodama", odnosno rijekama i jezerima; odnosno riječna ratna flotila. Među njima se ubrajaju: današnja Kaspijska flotila, početkom 20 st., Satakundska flotila, ili Aralska flotila 1850tih, zatim Donska Vojna flotila (koja je obnavljana nekoliko puta u periodu od oko 200 godina), Dnjeparska flotila (oformljena u 18 a zatim i u 20 veku), Volžska flotila koja je učestvovala u Kazaških operacija u Ruskom gađanskom ratu, Dunavska flotila (sovjetska operativna jedinica sastavljena od vojnih brodova i sudova Crnomorske flote koja je djelovala od 1941 do 1960 u području Dunava). U 18 st. se termin Flotila upotrebljava i za male flote koje operiraju u područja u koja je Rusija bila slabo prisutna kao što je Ohotska flotila u Ohotskom moru.

U pomorstvu općenito se izraz flotila upotrebljava za veće skupine manjih brodova.

## Vanjske veze
* Coast Guard Auxiliary Los Angeles Flotilla
610.

__NOTOC__
Godina **610.** (**[[rimske brojke|DCX]]**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. Oznaka 610. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* 4.10. &ndash; Pobunjeni bizantski general Heraklije iz Afrike dolazi brodom u Konstantinopol i svrgava istočnorimskog cara Foku, proglasivši se carem. Prvi službeni ukaz određuje da se umjesto latinskog kao službeni jezik Istočnog Rimskog Carstva koristi grčki; zbog gubljenja svog rimskog karaktera, suvremeni historičari od 610. Carstvo nazivaju Bizantskim (izraz je uveden tek u 18. vijeku; sami podanici Carstva su sebe i dalje nazivali "Ρωμιούς" – Romejci ili "Rimljani").
* Avari pokušavaju bez uspjeha osvojiti Italiju.
* Gundemar nasljeđuje Witterica na vizigotskom prijestolju.
* Korejski budistički svećenik Dam Jing iz Kine u Japan dovodi tehnologiju izrade papira.
* Sveti Kolumban i Sveti Gall počinju s misionarskim radom u Bregenzu.
* Sveti Jovan Milosrdni postaje patrijarh Aleksandrije.
* Prema islamskom vjerovanju, arhanđeo Gabrijel se prvi put pojavljuje pred Muhamedom i počinje mu citirati prve stihove sure Iqra (al-`Alaq), započevši tako objavu Kurana (približni datum).



## Rođenja
* Lai Ji

## Smrti
* Foka, bizantski car (gradska rulja u neredima)
* Witteric, kralj Vizigota
* Waraqah ibn Nawfal, rođak Muhameda koji ga je prvi proglasio prorokom

## Reference
Bregenz

**Bregenz** je grad na krajnjem zapadu Austrije od 31,850 stanovnika.

On je i administrativni centar Savezne zemlje Vorarlberg i istoimenog Okruga Bregenz, iako nije najveći grad, već je to 10 km udaljeni Feldkirch sa kojim je povezan u konurbaciju.

## Geografija

Bregenz leži na istočnoj obali Bodenskog jezera, na obrocima planine Pfänder visoke 1,063 metara do čijeg vrha vozi žičara.

On je pogranični grad jer je nedaleko Njemačka i Švicarska.
Grad se rasprostire do rijeke Bregenzer Ach koja formira njegovu južnu granicu prema naseljima Hard i Lauterach.

## Historija

Taj dio Bodenskog jezera bio je naseljen ljudima još od prahistorije. Prvo naselje na tom prostori imali su Kelti, kad su Rimljani zauzeli taj kraj osnovali su na tom mjestu kastrum - **Brigantium**.

Nakon propasti Rimskog Carstva, tokom 6. vijeka tu se doseljeva germansko pleme Alemani. 
Srednjovjekovni Bregenz isprva je bio feud grofova od Bregenza, a status grada dobio je 1200.

Od 1206. postao je ženidbom leno Grofova od Monforta, koji su zbog dugova prodali 1451. jedan dio Bregenza - Habsburgzima, a 1523. i sav preostali dio. Habsburgzi su nakon 1726. petvorili Bregenz u jednu od okosnica svog imperija.

Nakon Prvog svjetskog rata - Vorarlberg se odvajio od Tirola i Austrije i postao nezavisna teritorija, sa Bregenzom kao glavnim gradom. U Bregenzu i Vorarlbergu je 1919. organiziran referendum o ujedinjenju sa Švicarskom, ali unatoč tome što je većina bila za to, do njega nije došlo jer Švicarska to nije htjela.
## Znamenitosti

Bregenz još uvijek ima ostatke svojih srednjovjekovnih bedema iz 13. vijeka i toranj sa kapelom sv. Martina podignut između 1362. - 66.

Pored toga znamenitost grada je i parohijska crkva, podignuta još 1097. ali kasnije rekonstruirana u gotičkom stilu , a nakon tog temeljno 1738. Uz to tu je i gotička Molitvena kapela (rekonstruirana između 1696. - 98. i stara gradska vijećnica iz 1511.

Bregenz ima držvni muzej.sa kolekcijom artefakata iz keltsko - rimskog doba.

Bregenz je danas poznat po svom letnom festivalu klasične muzike koji se odvija na pozornici u jezeru, dimenzija 110 x 300 metara, sa gledalištem na obali kapaciteta za 6.300 posjetitelja.

## Privreda

Bregenz ima nešto tekstilne industrije, pored toga u gradu se proizvode električni aparati, kemikalije i strojevi.

Breenz je uz to trgovački centar svoje okolice i sjedište brojnih banaka i osiguravajućih kompanija.
Pored grada ima dosta hidroelektrana sa administrativnim centom u Bregezu.

Bregenz je i poznata turistička destinacija i to ljeti i zimi.

## Pobratimski gradovi

*  (Sjeverna Irska), Bangor
*  Akra

## Galerija slika

datoteka:Bregenz Pfaender.jpg|Pogled sa vidikovca na Pfänderu na grad i Bodensko jezero
datoteka:HerzJesuKirche12.JPG|Crkva sv. Srca
datoteka:Bregenz-oberstadt.jpg|Gornji grad sa fragmentom bedema
datoteka:Kornmarktstraße_3_Kunsthaus,_1.JPG|Palača umjetnost (Kunsthaus)

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Bregenza''
Srednjovjekovni grčki jezik

**Srednjovjekovni grčki**, također poznat i kao **bizantski grčki** (**vizantijski grčki**), je naziv za stadij u razvoju grčkog jezika u periodu od početka srednjeg vijeka oko 600. i osmanskog osvajanja Carigrada 1453. Od 7. vijeka nadalje, grčki je bio jedini službeni jezik Bizantskog Carstva, zbog čega se naziva bizantski grčki. Proučavanje srednjovjekovnog grčkog jezika i književnosti je važan dio bizantologije, odnosno proučavanja historije i kulture bizantskog carstva.

Počeci srednjovjekovnog grčkog se ponekad datiraju mnogo ranije, čak u početku 4. vijeka ili 330. godine, kada se političko središte rimske države premjestilo u Konstantinopol, odnosno u godinu 395. kada je Carstvo podijeljeno. Većina stručnjaka ga, međutim, vezuje uz velike i drastične promjene u 7. vijeku koje su se odrazile na istočnorimsko-bizantsko društvo i kulturu. Srednjovjekovni grčki se smatra vezom između drevnog i modernog oblika jezika, s obzirom da je književnost još uvijek pod snažnim uticajem starogrčkog, dok se pojavljuju mnogi novi lingvistički oblici karakteristični za moderni grčki.

## Reference

## Vanjske veze
* Use of Greek in the Byzantine Empire 
* Grammar of Medieval Greek Project (1100-1700), University of Cambridge 
* Early Modern Greek blog (mainly in Greek)
Jovan Milostivi

**Jovan Milostivi**, također poznat kao *'Jovan V od Aleksandrije* (? - 616/620) bio je pravoslavni patrijarh Aleksandrije i kršćanski svetac.

## Izvori
;Opće
* 
;Specific

## Vanjske veze

* St John the Merciful of Alexandria Orthodox Icon and Synaxarion (November 12)
* http://www.catholic-forum.com/saints/saintj68.htm
Gabrijel

**Gabrijel**, **Gabriel** ili **Gavrilo** (heb. *Gavriʼel*; lat. *Gabriel*; grč. Γαβριήλ; arap. جبريل *Jibrīl*, *Džibril*, a znači "moja je moć Bog", "moj je ratnik Bog"), u judeo-kršćanskoj i islamskoj tradiciji, ime je jednoga od arkanđela.

## Arkanđeo Gabrijel u Bibliji
U Bibliji se prvi put pojavljuje u Starom zavjetu u knjizi proroka Daniela, gdje dolazi Danijelu kako bi mu objasnio viziju ovna i koze i priopćio mu pretkazanje sedamdeset tjedana. Također, on je taj koji je pomogao Mojsiju da razdvoji Crveno more u trenutku kada su Židovi bježali pred Egipćanima. U Novom zavjetu Gabriel je taj koji navješćuje Zahariji da će mu se roditi sin, Ivan Krstitelj, a Djevici Mariji da će roditi Isusa.

Ponekad se spominje kao arkanđeo koji puše u rog nagovještajući time "Sudnji dan".

## Arkanđeo Gabrijel u Kuranu
Muslimani vjeruju kako je on bio medij preko kojeg je Muhammedu Bog otkrio Qur'an, a nazivaju ga Džibril.

## Štovanje
Gabrijela povezuju s emocijama i srcem. Kao zaštitnika štuju ga glasonoše i pismonoše. Papa Pio XII. proglasio ga je 1951. godine zaštitnikom telekomunikacija: telegrafa, telefona, radija i televizije.

## Povezano
* Džibril

## Napomene

## Literatura
* *[[Biblija|Biblija, Sveto pismo Staroga i Novoga zavjeta]], Hrvatsko biblijsko društvo, Zagreb, 2007.* 
* *[[Opća i nacionalna enciklopedija|Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka]], sv. VII, Zagreb, 2005. * 

## Vanjske veze

* Catholic Encyclopedia - St Gabriel the Archangel
Džibril

**Džibril** (arapski **جبريل** nekad nazivan i Jabril) je islamski naziv koji odgovara malahu Gavrielu u židovstvu i anđelu Gabrijelu u kršćanstvu.

Prema vjerovanju muslimana, Džibril je prenio Kur'an Muhamedu Smatra ga se najistaknutijim melekom.

Njegov je prvotni zadatak prenositi Božje poruke njegovim poslanicima, te pratiti meleka Azraela (Melek smrti) kad ovaj treba preuzeti dušu osobe koja je umrla. Kao i Gabrijel u kršćanstvu, tako i Džibril izvješćuje Mariju (arapski: *Marijam*) da će začeti Isu (u kršćanstvu: Isus).

Muslimani vjeruju da je Džibril pratio Muhameda prilikom njegova uzlaska u nebo, gdje je Muhamed susreo prethodne Božje poslanike i bio poučen o islamskoj molitvi. U islamu se također vjeruje da Džibril silazi na zemlju u noći *Lajlat-ul-Kadr* (Noć početka objave Kur'an-a), u zadnjih deset dana svetog mjeseca Ramazana.
Varaka ibn Nevfel

**Varaka ibn Nevfel** (arapski: **ورقة بن نوفل**; Waraka ibn Nawfal) je bio rođak Hatidže, prve supruge islamskog proroka Muhameda, isto kao i sin Nawfal ibn Abd Manafa, polubrata Muhamedovog pradjeda Hašim ibn Abd Manafa. Varaka je bio kršćanski ebionitski svećenik te se u islamskoj tradiciji slavi kao jedan od prvih monoteista koji je vjerovao u Muhamedovo poslanje.

## Izvori

## Vanjske veze
* A short description of the first revelation and immediate events 
* Islamic Awareness - Did Waraqah ibn Nawfal teach the Prophet?
* http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/001.sbt.html
Lai Ji

**Lai Ji** (來濟) (610–662) je bio kineski velikodostojnik u službi dinastije Tang, koji je služio kao kancelar za vrijeme vladavine cara Gaozonga. Caru se zamjerio tako što se usprotivio izmenovanju njegove druge supruge Wu (kasnije poznate kao Wu Zetian) za caricu, zbog čega je prognan na krajnji zapad države. Godine 662. je poginuo braneći svoju prefekturu od napada Zapadnih Tujuea. Njegov brat Lai Heng također je služio kao Gaozongov kancelar.

## Izvori
* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 80.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan09.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 105.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan15.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 197, 199, 200, 201.
Gundemar

**Gundemar** je bio vizigotski kralj u Hispaniji između 610. i 612. godine.

Gundemar je nastavio prijateljsku politiku sa kraljevima Neustrije i Austrazije, Hlotarom II i Teudebertom II u tolikoj meri da je slao novac kao pomoć u borbi protiv njihovog rođaka, kralja Burgundije, Teodoriha II. S druge strane, takođe je bio neprijateljski raspoložen prema Teodorihovoj babi, Brunhildi. 

Godine 611. pokušao je da obnovi četvorostruki savez koji je pre njega sklopio kralj Viterih, ali ovaj plan se nije ostvario jer je Gundemar umro. Umro je prirodnom smrću u Toledu u februaru ili martu 612. godine. Nasledio ga je učeni Sisebut.
610-e

**610-e** su decenija koja je počela 1. januara 610. i završila 31. decembra 619. 

## Događaji i trendovi
* 610 - Novi istočnorimski car Heraklije donosi ukaz kojim je latinski kao službeni jezik zamijenjen grčkim; tradicionalni datum transformacije Istočnog Rimskog u Bizantsko Carstvo.
* 614 - Avari i Slaveni zauzimaju i uništavaju Salonu.
* 614-615 - Za vrijeme rata s Bizantom Sasanidsko Carstvo zauzima Palestinu i Egipat i doseže svoj teritorijalni maksimum.
* 616 - Bitka kod Chestera nakon koje su Briti zapadne Britanije trajno odvojeni od svojih sunarodnjaka, te se počinju profilirati u zasebnu velšku naciju.
* 618 - U Kini proglašena nova dinastija Tang.

## Reference
Sveti Gall

**Sveti Gall**, **Gallen** ili **Gallus** (cca. 550 - cca. 646) bio je irski misionar, poznat kao jedan od dvanaest učenika koji je slijedio Svetog Kolumbana na njegovoj misiji iz Irske na Kontinent. Sveti Deicolus je njegov stariji brat.

Po njemu je prozvan Kanton St. Gallen u današnjoj Švicarskoj.

## Napomene


## Vanjske veze
* http://www.standingstones.com/irishem.html
Al-Alaq

**Sura al-Alak** (***'; Sūrat al-ʿAlaq; "Ugrušak"), je 96. [[sura]] ili poglavlje [[Kuran]]a. Sastoji se od 19 [[ajet]]a (stihova ili "znakova"), u prema islamskoj predaji je objavljena u [[Meka|Meki]] kraj pećine [[Hira]]. Ponekad se zove i '''Sura al-Ikra''' (***', Sūrat al-Iqrā; "Čitaj").

Većina muslimana vjeruje da je prvih pet ajeta ove sure predstavljaju prve riječi Kurana koje su objavljene proroku Muhamedu.

## Prijevod
U ime Allaha, Milostivog, Samilosnog!
 
1. Čitaj, u ime Gospodara tvoga, koji stvara,*

2. stvara čovjeka od ugruška!

3. Čitaj, plemenit je Gospodar tvoj,

4. koji poučava peru,

5. koji čovjeka poučava o­nome što ne zna.

6. Uistinu, čovjek se uzobijesti

7. čim se neovisnim osjeti,

8. a Gospodaru tvome će se, doista, svi vratiti!

9. Vidje li ti o­noga koji brani*

10. robu da molitvu obavi?

11. Reci mi ako o­n misli da je na Pravome putu,

12. ili ako traži da se kumirima moli,

13. reci mi, ako o­n poriče i glavu okreće -

14. zar o­n ne zna da Allah sve vidi?

15. Ne valja to! Ako se ne okani, dohvatićemo ga za kiku,

16. kiku lažnu i grješnu,

17. pa neka o­n pozove društvo svoje -

18. Mi ćemo pozvati zebanije.*

19. Ne valja to! Ti njega ne slušaj, već molitvu obavljaj i nastoj da se Gospodaru svome približiš!

## Reference

## Vanjske veze
* Al-Alaq at Sacred Texts
* Kuftaro.org - Iqra
Đoko Slijepčević

**Đoko Slijepčević** (Samobor, Gacko, 7. septembar 1907. — Keln, 16. januar 1993) je bio srpski istoričar.

## Biografija
Započeo je školovanje u Nikšiću. Od 1921-1925 pohađao je gimnaziju u Gackom, 1930. je završio Bogosloviju u Prizrenu. Godine 1934. je diplomirao na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu, a 1936. odbranio doktorsku disertaciju *Stefan Stratimirović mitropolit karlovački kao poglavar crkve, prosvetni i nacionalno-politički radnik*. U 1937. je slušao predavanja o crkvenoj istoriji kod Hansa Licmena i Eriha Zeeberga. Godine 1938. biva postavljen za docenta na Katedri za crkvenu istoriju Bogoslovskog fakulteta u Beogradu. Tokom Drugog svetskog rata je prikupljao građu o ustaškom genocidu nad Srbima u Nezavisoj Državi Hrvatskoj. Krajem rata je napustio Jugoslaviju. Izvesno vreme proveo je u zatvoreničkim logorima u Italiji i Nemačkoj, iz kojih biva oslobođen 1948. godine.

Posle rata boravio je u Bernu na starokatoličkom Bogoslovskom fakultetu, prikupljajući građu za istoriju Srpske crkve. Godine 1954. je prešao u Minhen na Institut za jugoistočnu Evropu kao referent za Albaniju i Bugarsku. Umro je 1993. u Kelnu, a sahranjen je na srpskom groblju u Osnabriku.

## Dela
Slijepčević je objavio niz radova o Srpskoj nacionalnoj i crkvenoj istoriji, od kojih se posebno ističe trotomna „Istorija srpske pravoslavne crkve“. Objavljivao je i članke u časopisima *Bogoslovlje*, *Bratstvo*, *Svetosavlje*, *Hrišćanska misao*, *Put* i (u emigraciji) *Iskra*.
* *Pajsije arhiepiskop pećki i patrijarh srpski kao jerarh i književni radnik*, 1933.
* *Ukidanje Pećke patrijaršije 1766*, 1934.
* *Humsko-hercegovačka eparhija i episkopat od 1219 do kraja 19. veka*, 1940.
* *Pitanje pravoslavne crkve u Makedoniji*, Minhen 1959.
* *Makedonsko pitanje* (na engleskom), Minhen 1957.
* *Istorija srpske pravoslavne crkve* 1-3, Minhen-Keln 1962-1986 (Beograd 1991).
* *Srpsko-arbanaški odnosi kroz vekove sa posebnim osvrtom na novije vreme*, Minhen 1974.
* *Jugoslavija uoči i za vreme Drugog svetskog rata*, Minhen 1978.
* *Mihailo arhiepiskop beogradski i mitropolit Srbije*, Minhen 1983.
* *Isihazam kod južnih Slovena* (neobjavljen rukopis na nemačkom jeziku).
* *Konfesionalne suprotnosti na Balkanu u 19. veku* (neobjavljen rukopis na nemačkom jeziku).

## Literatura
* R. Popović: "SLIJEPČEVIĆ Đoko", Enciklopedija srpske istoriografije, Beograd 1997.
NGC 497

**NGC 497** je prečkasta spiralna galaksija u zviježđu Kit. Udaljena je približno 336 miliona svetlosnih godina od Zemlje. Otkrio ju je francuski astronom Eduar Stefan 6. novembra 1882.

Američki astronom Halton Arp je ovu galaksiju uključio u "Atlas čudnih galaksija" pod nazivom Arp 8, u okviru kategorije "split arm galaxies".

## Reference

## Vanjske veze
*
NGC 505

**NGC 505** je galaksija u zviježđu Ribe. Udaljena je približno 230 miliona svetlosnih godina od Zemlje. Otkrio ju je nemački astronom Albert Marth 1. oktobra 1864.

## Reference

## Vanjske veze
*
Suhoj Superdžet 100

**Suhoj Superdžet 100** (, ) je najvažniji cilivilni ruski projekt mlaznog aviona nakon raspada SSSRa s ciljem osvajanja avionskog internacionalnog tržišta. Zavisno od konfiguracije to jest želje kupaca avion će imati između 60 i 95 sedišta. 

Superdžet 100 je pre bio poznat kao Ruski Regionalni Džet () ili "Suhoj RRJ". Ime mu je promenjeno 17. jula 2006. Prvi let je bio 19. maja 2008.

Suhoj planira da ovim avionima konkuriše pre svega različitim civilnim avionima s sličnim brojem putničkih mesta koji se proizvode na američkom kontinentu.

## Razvijanje
Proizvodnja je trebala da se realizuje u Komsomolsk na Amuru, Rusija, ali ju je Suhoj premestio u evropski deo Rusije, zbog velikog pritiska aviokompanija - Suhojovih partnera.

Avion će leteti sa dva PauerDžet SaM146 motora.

Superdžet 100 je napravljen kao konkurencija Antanovu An-148, Embraeru E-Džetovi i Bombardier C Seriji. Direktor Suhoja Mihail Pogosjan  rekao je da eksploatacija Suhoja Superdžet 100 košta za oko 10-15% manje od eksploatacije konkurenata Embarer i Bombardier. Pored toga, prostrane kabine Superdžeta pružaju putnicima veći komfor. Cena ovog aviona od 27,8 miliona američkih dolara, a to ga takođe čini 18-22% jeftinijim u odnosu na direktnu konkurenciju.

Avion je isprva imao tri varijante: RRDž-60, RRDž-75 i RRDž-95, brojevi na kraju imena označavaju kapacitet aviona po broju putnika. Nakon promene aviona te skraćenice glase, respektivno: Superdžet 100-75 (SSDž-100-75) Superdžet 100-95 (SSDž-100-95). Planovi za RRDž-60 su, međutim otkazani. Veća varijanta, SSDž-100-110 je u fazi planiranja, ali će imati samo do 110 sedišta da se ne bi pravila konkurencija avionima partnerske kompanije Boing.

28. januara 2007, prvi SSDž je bila prevezen avionom Antonov 124 iz Komsomolska na Amuru do grada Žukovski blizu Moskve radi zemaljskih testiranja na Žukovski Centralnom Aerohidrodinamičkom Institutu.

Prvi prototip bio je izložen 26. septembra 2007 na zvaničan prezentacija Superdžeta u Komsomolsk-na-Amur.

## Početni uspeh

Prvi komercijalni let aviona Suhoj Superdžet 100 je izvršen na relaciji Erevan-Moskva 21.4.2011.,a pre i nakon toga datuma ako se izuzme područje bivšeg Sovetskog Saveza za koje je sklopljen veliki broj ugovora o prodaji ovaj avion će koristiti avio kompanije s sjedištima u Indoneziji, Laosu, Tajlandu, Indiji na području Azije, u Italiji s područja Evrope i iz Meksika, SADa i Bermuda s područja američkog kontinenta. Samo tokom avgusta-kolovoza 2011 sklopljeni su ugovori o prodaji Superdžeta 100 u vrednosti 16 milijadi dolara što je ipak bilo manje od ambicioznih najavljenih suhovljevovih poslova.

## Galerija slika i karakteristike aviona

File: SSJ-100_bort3_1.jpg
File: SSJ-100_bort1_1.jpg
File: SSJ-100_bort1_engine.jpg
File: SSJ-100_board-004_1.jpg
File: SSJ-100_board-004_2.jpg
File: SSJ-100_board_004.ogv


## Izvori
Jugoslaveni u Crnoj Gori

**Jugoslaveni u Crnoj Gori** su građani Crne Gore jugoslavenske nacionalnosti. Prema poslednjem popisu stanovništva, domaćinstava i stanova iz 2011. godine, u Crnoj Gori ima 1.154 etničkih Jugoslavena, što čini 0,19% ukupnog stanovništva Crne Gore.

Iako se na dosadašnjim popisima samo oko 0,2 posto stanovništva Crne Gore izjasnilo Jugoslavenima, pretpostavlja se da je broj onih koji u nekakvom širem smislu sebe smatraju Jugoslavenima još veći.

## Jugoslaveni Crne Gore na dosadašnjim popisima

## Demografija Jugoslavena Crne Gore
Jugoslaveni u Crnoj Gori po opštinama, prema popisu iz 2011. godine:

## Povezano
* Jugosloveni u Bosni i Hercegovini
* Jugosloveni u Sloveniji
* Jugoslaveni u Hrvatskoj
* Jugosloveni u Makedoniji
* Jugosloveni u Srbiji

## Reference
Schindler's List

***Schindlerova lista*** (eng. *Schindler's List*) je hvaljeni film Stevena Spielberga o holokaustu nad Židovima za vrijeme 2. svjetskog rata, dobitnik Oscara i Zlatnog globusa za nabolji film 1993. godine.

## Filmska ekipa
* **[[Steven Spielberg]]**, redatelj
* **[[Liam Neeson]]** kao Oskar Schindler
* **[[Ben Kingsley]]** kao Itzhak Stern
* **[[Ralph Fiennes]]** kao Amon Goeth
* **[[Embeth Davidtz]]** kao Helen Hirsch

## Radnja

2. svjetski rat, Poljska. **Oskar Schindler** je pohlepni njemački industrijalac koji će neočekivano postati humanitarac kada zaposli velik broj Židova u svojoj tvornici te ih tako spasi od sigurne smrti koja im prijeti od Nacista. Njegov računovođa i savjetnik je postao Itzhak Stern, a njegov najveći suparnik Nacist Amon Goeth koji gotovo svakodnevno ubija nekoliko Židova u tvornici, ali koji se je i potajno zaljubio u Židovsku ženu...

## Nagrade

* Osvojena 3 Zlatna globusa (najbolji film, režija, scenarij ) i 3 nominacije (najbolja glazba, glavni glumac Liam Neeson, sporedni glumac Ralph Fiennes).
* Osvojeno 7 Oscara (najbolji film, režija, scenarij, scenografija, fotografija, montaža, glazba ) i 5 nominacija (najbolji glavni glumac Liam Neeson, sporedni glumac Ralph Fiennes, kostimi, šminka, zvuk).
* Osvojene 7 BAFTA (najbolji film, režija, scenarij, glazba, fotografija, sporedni glumac Ralph Fiennes, montaža).

## Kritike

Rijetki kritičari su prigovarali da se radi o jeftinom i kalkuliranom materijalu za osvajanje Oscara, dok se većina složila u hvalospjevima filmu da dostojno i primjereno prikazao stravu holokausta nad Židovima za vrijeme 2. svjetskog rata. Tako je kritičar *James Brundage* u svojoj recenziji napisao: "*Schindlerova lista* je istinski dramaturški klasik, sposoban da svakog rasplače", *Frederic Brussat* je komentirao: "Film istražuje misteriju dobrote u ovoj zapanjujučoj drami o prevarantu koji je svojim činovima postigao hrabrost i nesebičnost". *Carlo Cavagna* je zaključio: "Ono najfascinantnije u ovom filmu nije tragedija o izgubljenim životima ili o broju spašenih ljudi od Schindlera, nego kako je jedan tako nesavršen lik mogao učiniti nešto tako savršeno" a *James Kendrick* napisao: "Ovo je jedan od emotivno najrazornijih filmova ikad snimljenih".

Čak i kritičar Večernjeg lista Arsen Oremović, koji inače nije sklon Spielbergovim filmovima, je hvalio film i dao mu tri od četiri 'kritičarska prsta': "Film je snimljen u fantastičnoj crno-bijeloj tehnici, koja je u skladu s mračnom atmosferom teme, Spielbergova je režija majstorska (zažmirimo li na pretenciozne geste poput 'djevojčice u crvenom') scenarij Stevea Zailliana vješto konstruiran, a glumom se osobito ističe Ralph Fienees".
## Izvori

## Vanjske veze
* Službene stranice 
* 
* Rottentomatoes.com
The Sugarland Express

***The Sugarland Express*** je američka filmska drama iz 1974. godine, u kojoj glavne uloge tumače Goldie Hawn, Ben Johnson, William Atherton i Michael Sacks. Film je režirao Steven Spielberg, bio je to njegov prvi film koji je bio namjenjen prikazivanju u kinima  (Njegov film iz 1971., Duel, bio je prikazan u kinima samo u nekim zemljama). Film pripovijeda istininu priču o mužu i ženi koji pokušavaju pobjeći od zakona.

## Radnja

Svibnja 1969. godine, Lou Jean Poplin, gonjena strahom da će skrbništvo nad njihov sinom biti dano njenoj majci, pomaže svome suprugu Clovisu Michaelu Poplinu pobjeći sa zatvorske farme Beauford H. Jester. koja se nalazi u Teksasu. Tijekom svoga putovanja, oni savladavaju i otimaju policajca Maxwella Slidea, kojega potom drže kao taoca u svome sporome karavanu. Poplinovi i Slide putuju kroz Beaumont, Dayton, Houston, Cleveland, Conroe i na kraju Wheelock, Texas. Za razliku od događaja u filmu, oni stvarni su se odigrali u svega nekoliko sati.

Poplinovi potom dovode Slidea u dom Lou Jeanine majke, u kojem se dotični susreću sa brojnim snagama reda i zakona. Upravo ondje FBI agent i okružni šerif pucnjevima iz vatrenog oružja ubijaju Clovisa Michaela Poplina a potom i uhićuju Lou Jean Poplin. Kroz cijeli događaj oteti policajac prolazi neozlijeđen. Lou Jean Poplin provodi pet mjeseci u zatvoru za žene. Dotična Lou Jean je umrla u Livingstonu u Texasu 1989. godine. Pravi Crone je bio savjetnik na snimanju filma te je odigrao manju ulogu u filmu kroz lik zamjenika šerifa. Prethodno spomenuti gospodin Kenneth Crone je umro u 10. veljače 2011. godine.

## Glavne uloge

* Goldie Hawn kao Lou Jean Poplin
* Ben Johnson kao kapetan Harlin Tanner
* Michael Sacks kao policajac Maxwell Slide
* William Atherton kao Clovis Michael Poplin
* Gregory Walcott kao policajac Ernie Mashburn
* Steve Kanaly kao policajac Jessup
* Louise Latham kao gospođa Looby

## Nagrade
Na Cannes Film Festivalu 1974. godine film je osvojio nagradu za najbolji scenarij.

## Izvori

## Vanjske veze
*
Babuna (Veles)

**Babuna** () je naselje u Republici Makedoniji, u središnjem delu države. Babuna je naselje u okviru opštine Veles.

## Prirodni uslovi
Babuna je smeštena u središnjem delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Velesa, selo je udaljeno 5 kilometara južno.

Selo Babuna se nalazi u istorijskoj oblasti Povardarje. Severno od sela pruža se Veleška kotlina, dok se južno izdiže planina Klepa. Pored sela protiče rečica Babuna, koja se kilometar istočnije uliva Vardar. Nadmorska visina sela je približno 170 metara.

Mesna klima je izmenjena kontinentalna sa značajnim uticajem Egeja (žarka leta).

## Historija
Babuna je relativno mlado naselje, obrazovano od doseljenika nedaleko od ušća reke Babuna u Vardar. Ovo selo se smatra za prigradsko naselje grada Veles, sa kojim ima zajednički atar.

## Stanovništvo
Babuna je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 24 stanovnika.

Većinsko stanovništvo u naselju su Makedonci (100%).

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

## Povezano
* Spisak sela u Makedoniji

## Izvori
* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

## Vanjske veze
* www.veles.gov.mk Zvanična stranica opštine Veles
Pop Bogomil

**Pop Bogomil** (ili **Bogumil**) je bio hrišćanski sveštenik i religiozni mislilac iz Makedonije, koji se smatra osnivačem bogomilskog učenja. Živeo je u 10. veku za vladavine bugarskog cara Petra (927-968).

Kritikovao je crkvu, protiveći se bogatstvu i crkvenoj hijerarhiji. Pravoslavna crkva ga je osudila kao jeretika.

## Život

Pop Bogumil je najverovatnije bio pravoslavni sveštenik, slovenske narodnosti, koji je svoje naukovanje započeo u Makedoniji, koja je tada bila u sastavu Bugarske, da bi potom učinio Filipopolj u Trakiji (današnji Plovdiv) centrom svojih aktivnosti. Propovedao je učenje, koje je nazivao izvornim hrišćanskim učenjem, osnivajući crkvene opštine širom Balkana.

U "sinodiku bugarskog cara Borila" se spominje da je pop Bogomil imao više učenika, među kojima su bili Mihailo, Todor, Stefan, Dobri, Vasilije i Petar, koji su svi anatemisani od crkve:

Veruje se da je osuđen zbog jeresi i pogubljen krajem 10. veka, posle 972. godine, kada se spominje u Kozminoj Besedi na jeres.

## Učenje

Pop Bogomil je kritikovao iskvarenost crkve i sveštenike koji teže materijalnim dobrima. Govorio je da je materiju i vidljivi svet, stvorio Đavo, a ljudsku dušu i sve duhovno Bog, zbog čega se njegovo učenje danas naziva dualizmom.

## Dela

Autor je nekolicine apokrifnih knjiga na slovenskom jeziku, koje su uglavnom spaljene. U indeksu zabranjenih knjiga u ruskom zborniku iz XVI veka, pop Bogomil je naveden kao autor jeretičkih knjiga u Bugarskoj. U drugom indeksu, koji je sastavio ruski mitropolit Zosim (1490—1494) se spominje pop Bogomil kao učitelj popa Jeremije, takođe pisca apokrifa. U trećem indeksu, sastavljenom u XVI veku, imena popa Jeremije i popa Bogomila su data jedno uz drugo. U četvrtom indeksu Bogomil je naveden kao autor apokrifa „Krsno drvo", što je verovatno pogrešno, jer se piscem smatra pop Jeremija.

## Savremena tumačenja

Pojedini istraživači osporavaju njegovo postojanje, smatrajući ga mitskom ličnošću. Drugi ga poistovećuju sa popom Jeremijom, smatrajući da se tako zvao pre nego što je počeo da propoveda, da bi kasnije uzeo ime pop Bogumil, odnosno pop Jeremija Bogumil.

## Izvori

## Povezano
* Bogumili
* Beseda na jeres

## Vanjske veze
* Enciklopedija Britanika, Bogomil
* Bogomilism in Macedonia
* The Rise and Fall of the First Bulgarian Empire, Nevill Forbes
* The Bogomils in Macedonia - Medieval Root of Protestantism, Renaissance and Socialist Movements
Papa Nikita

**Pop Nikita** (latinski: *papa Nicetas* - otac Nikita) je bio bogomilski poglavar Konstantinopolja iz 12. veka.

1160. je otputovao za Lombardiju (današnja Italija), sa ciljem da osnaži verovanja katara tih oblasti, i da odbaci sumnju u validnost duhovnog nasleđa (*ordo*) kojim su bili povezani sa apostolima. Marko, umereni dualista, koji je tada predvodio lombardijske katare, je pripadao bugarskom redu (*ordo of Bulgaria*), koji je Nikita osporavao. Marko je primio *consolamentum* (duhovno krštenje) od Nikete, apsolutnog dualiste koji je pripadao dragovičkom redu (*ordo of Drugunthia or Dragovitia*) i koji je primio svoj *consolamentum* od vladike Simona od Dragovice. Nakon toga, Nikita putuje za Langdok.

1167. u prisustvu predstavnika katarskih opština Langdoka, Francuske i Katalonije, Niketa predsedava Saborom u Sen-Feliksu. Tom prilikom obnavlja *consolamentum* i potvrđuje zemaljska sedišta prisutnih katarskih starešina.

Nekoliko godina kasnije, oko ranih 1180-ih, izvesni Petronije (*Petracius*) je došao u Italiju, prateći Nikitu u stopu i bacajući sumnju na moralno ponašanje Simona od Dragovice, i time urušavajući ugled Nikitinog reda i svih kojima je on dao *consolamentum*. Ovo je bilo poražavajuće po katarske opštine Italije, koje su nakon toga zapale u ozbiljne raskole.

## Povezano
* Sabor u Sen Feliksu
* Bogumili
* Katari

## Literatura
* B. Hamilton, J. Hamilton, Christian dualist heresies in the Byzantine world c. 650 – c. 1450 (Manchester: Manchester University Press, 1998) pp.&nbsp;250–253.
Kiril Bosota

**Kiril Bosota** (nazvan *bosota* jer je hodao *bos*) je bio pravoslavni monah koji je nakon optužbe za jeres 1320-ih proteran sa Svete gore, zajedno sa bratom Lazarom i još nekoliko drugih monaha. Odatle su braća izbegla u Trnovo, u Bugarskoj, gde je Kiril počeo da propoveda i da stiče sledbenike. On je organizovao je okupljanja po kućama, kritikovao je poštovanje ikona i krsta i govorio da su snovi božanskog porekla. Takođe je istupao protiv svetosti braka, učeći muškarce i žene da mogu napustiti svoje supružnike.

Najpoznatiji njegov sledbenik je bio pop Stefan. Kiril Bosota, njegov brat Lazar, učenik Stefan i drugi bogomili su privedeni i osuđeni na anti-jeretičkom saboru koji je sazvao bugarski car Jovan Aleksandar oko 1350. godine. Tom prilikom, Lazar se odrekao „lažnog učenja“ i vratio se pravoslavnoj crkvi, ostatak života provodeći u pokajanju. Kiril i Stefan, koji se nisu odrekli svojih uverenja, su usijanim železom žigosani po licu i proterani iz zemlje.

## Izvori
Vasilije Vrač

**Vasilije Vrač** ( - Vasilije Lekar; umro 1118.) je bio bogumilski starešina, monah, lekar i učitelj slovenske narodnosti, spaljen na lomači od strane vizantijskog cara Aleksija I Komnina.

Godine 1100. vizantijski car Aleksije I Komnin (1081—1118), koji je vršio pogrome nad pristalicama bogomilskog učenja, je uhapsio bogumila po imenu Divljat (*Divlatius*), stavljajući ga na muke da bi otkrio podatke o pokretu. On kao vođu bogumila imenova Vasilija, koji izgleda kao monah a koji je lekar koji je izučavao tu doktrinu petnaest godina, i naukovao je više od četrdeset, okušivši oko sebe dvanaest učenika pod imenom apostola.

Jevtimije Zigaven nam od njegovog učenja prenosi sledeće: „*Oni izbacuju sve pobožne careve sa spiska hrišćana, i kažu da su samo ikonoborci pravoslavni i verni, posebno [[Konstantin V|Konstantin V Kopronim]]*". Vasilije je još govorio da ima izvorni tekst Biblije koji nije uređivao Jovan Zlatousti.

Vasilije je bio već u dubokoj starosti (imao je oko sedamdeset godina) kada je uhapšen zajedno sa svojim učenicima i doveden na na dvor. Primetivši u njega neklonulu samouverenost, car ga izbavi iz okova, i odajući mu čast kao proroku, požele da se pobliže upozna sa njegovim učenjem. Vasilije dugo nije pristajao, ali car na kraju zadobi njegovo poverenje. On pozva učitelja u odeljeni deo dvorca, gde sa svojim bratom, sevastokratorom Isakom, slušaše učenje bogomilstva. Za to vreme, jedan pisar krišom zapisivaše sve što im je Vasilije pripovedao, a u susednoj sali behu okupljeni duhovnici, sa patrijarhom Nikolajem III Gramatičarem na čelu, i carski savet. Kada Vasilije završi svoje otkrivanje, car otvori vrata patrijarhu i svemu saboru, straža uhvati Vasilija, a pisar im pročita sve zapisano po njegovoj besedi.

Vasiliju Bogumilu je sudio crkveni sud, da bi ga konačnom teološkom presudom Nikolaj III Gramatičar, carigradski patrijarh (1084–1111), proglasio jeretikom i osudio na smrt. Naređenje je glasilo da se podigne velika lomača na Hipodromu, oko koje se okupi mnoštvo hrišćana koji su došli da gledaju poslednje čase svog starešine. I dok ga bacaše u oganj, Vasilije osta ravnodušan i ne odreče se svoje vere. A kada ga plamen proguta, okupljeni videše beli tračak kako se podiže među plamenovima.

Vasilije je spaljen 1118. godine, nakon osam godina provedenih u zatočeništvu. Njegovi učenici koji su se odrekli učenja su oslobođeni, dok su ostali osuđeni na doživotnu robiju.

## Izvori

## Povezano
* Pop Bogomil

## Vanjske veze
*  Basil the Physician (Bogomil leader)
*  Василий Богомил
*  Raoul Vaneigem, Paulicians and Bogomiles  (opis smrti Vasilija bogumila)
Babuna (planina)

**Babuna** je planina u Republici Makedoniji, severoistočno od Prilepa., između severnog dela Pelagonije i Veleške klisure. Najviši vrh je Kozjak 1748 m, Pored njega visoki vrhovi su Mukos 1.445 m i Kadijica sa 1422 m.

Sastavljena je od granita, pegmatita i drugih eruptivnih stena. Babuna se ubraja među srednje visoke planine. Prošarana je dubokim dolinama, pa zato ima više karakterističnih vrhova.

Na njenim obroncima ima dobrih pašnjaka, pa je ovde razvijeno ovčarstvo, naročito u hladnijim mesecima kad se stada spuštaju sa visokih planina zapadne Makedonije. Bogata je i rudnim blagom (olova i dr). Njenim podnožjem prolazi put Prilep—Veles.

Smatra se da je u toj oblasti propovedao pop Bogomil, osnivač bogomilstva, zbog čega su njegove pristalice nazivane babunima.

## Izvori
Milorad Tomanić

**Milorad Tomanić** je istoričar iz Beograda. Autor je knjige "*Srpska crkva u ratu i ratovi u njoj*", koja se ponajviše bavi ulogom Srpske pravoslavne crkve u jugoslovenskim ratovima, ali se kritički osvrće i na ostale periode crkvene historije.

## Kritika SPC
Tomanić navodi da je upravo zahvaljujući Dušanovim osvajačkim ratovima Srbija je postala carevina, a samim tim i Srpska crkva - patrijaršija:

On posebno kritikuje ulogu SPC u jugoslovenskim ratovima i njihov licemeran odnos prema pojedinim gresima:

On tvrdi da su interesi srpske crkve i “srpstva” jedini razlog zbog kojih je pravoslavni Srbin mogao "zakonito" da ubija, a da pri tome ne strepi od sudnjega dana.

## Reference

## Vanjske veze
* Milorad Tomanić, Srpska crkva u ratu i ratovi u njoj
Toma Sloven

**Toma Sloven** (oko 760—823) je bio vizantijski vojskovođa i samoproglašeni car koji je predvodio veliku pobunu u Vizantiji (820—823), tokom koje se i sam Carigrad našao pod opsadom.

Njegova pobuna je imala *socijalno-revolucionarni karakter*, jer je potlačenoj sirotinji obećao oslobođenje od svih nedaća, dok je na verskom planu je zauzeo odlučan ikonofilski stav nasuprot zvaničnoj ikonoboračkoj politici.

## Život

Toma je rođen u porodici maloazijskih Slovena, najverovatnije oko 760. godine. Pristupio je vizantijskoj vojsci i 803. godine se nalazio u redovima pobunjenog Vardana Turčina. Pored njega, u redovima pobunjenika nalazili su se još i Lav Jermenin (813—820) i Mihajlo Amorijac (820—829). Zabeleženo je da im je tokom pobune, jedan vidoviti starac predvideo blistavu. Prema njegovom proročanstvu, Vardanova pobuna će propasti, ali će dvojica od njih postati carevi, dok će treći biti nadomak toga. Nakon poraza u borbama sa bugarskim hanom Krumom (803—814) 813. godine, Lav i njegovi saborci su primorali Mihajla I (811—813) da abdicira, a za novog cara je postavljen sam Lav Jermenin.

Krajem vladavine Lava V, Toma je u Maloj Aziji podigao ustanak, proglasivši se za cara. Glavni povod za izbijanje pobune, bilo je bezobzirno oduzimanje seoskih imanja i pretvaranje slobodnih seljaka u zavisne kmetove (parike), a prišli su joj, pored Slovena kojih je tada bilo mnogo u Maloj Aziji, Arabljani, Persijanci, Jermeni, Gruzijci i drugi kavkaski narodi koji su živeli u tom delu Vizantije. Tokom kratkog vremenskog roka, na njegovoj strani našlo se četiri od šest maloazijskih tema (samo su Jermenijak i Opsikija ostale lojalne novom caru i njegovom nekadašnjem saborcu Mihajlu -{II}-), dok ga je antiohijski patrijarh ovenčao za cara, uz podršku bagdadskog kalifa, koji je tada vladao Antiohijom. Zahvaljujući podršci teme Kivireot, Toma je imao na raspolaganju flotu kojom je svoje sledbenike prebacio u evropski deo Vizantijskog carstva. Tu mu se priključuje ikonofilski nastrojeno stanovništvo i on, na čelu svojih snaga, u decembru 821. godine otpočinje opsadu Carigrada koja je trajala više od godinu dana. Međutim, neorganizovane narodne mase koje je predvodio Toma nisu uspele da probiju Carigradske bedeme i opsada je prekinuta u proleće 823. godine, usled raspada pokreta, ali i vojne intervencije bugarskog hana Omurtaga (814—831).

Toma se nakon toga povukao u Arkadiopolj sa manjim odredom svojih pristalica. U njemu je pružao otpor još nekoliko meseci, da na kraju bio uhvaćen i posle svirepog mučenja ubijen u oktobru iste godine.

## Reference

## Literatura
* Georgije Ostrogorski, *„Istorija Vizantije“*, Beograd 1959.

## Povezano
* Sakalibi
* Opsada Carigrada (821-823)
Sakalibi

**Sakalibi** su Sloveni koji su pobegli iz Justinijanove vojske, a 821. godine pod vođstvom Tome Slovena i uz pomoć Arapa, digli veliki ustanak.

Krajem VII veka Arapi su u svojim osvajanjima doprli do vizantijskog dela Male Azije nastanjenom slovenskim življem, koje je često dizalo ustanke protiv cara Justinijana II. Očekujući pomoć od Arapa, oko 20.000 Slovena pobeglo je iz Justinijanove vojske, a 821. godine pod vođstvom Tome Slovena i uz pomoć Arapa, digli su veliki ustanak.

Ove Slovene Arapi su nazivali Sakalibi.

U X veku, mnogo Sakaliba živelo je u Španiji, posebno u Kordobi, gde su došli sa Arapima. Bilo ih je više od 12.000 samo u kalifskoj gardi. Napredovali su do visokih položaja, kako u vojsci, tako i u vladi kordobskog kalifata.