Mosteiro dos Jerónimos

**Mosteiro dos Jerónimos** (hrvatskosrpski: *Jeronimitski samostan*) je samostan 
katoličkog jeronimitskog reda u lisabonskom kvartu Santa Maria de Belém.

On je jedan od najljepših primjera originalnog portugalskog kasnogotičkog manuelinskog stila. Zbog njegove umjetničke i historijske važnosti, upisan je na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi 1983. godine, zajedno sa susjednim Torre de Belém.

## Historija

Samostan jeronimita je podignut na mjestu stare monaške pustinje *Ermida do Restelo* koju je osnovao Henrik Moreplovac oko 1450. godine. U tom samostanu je proveo svoju posljednju noć Vasco da Gama u molitvi pred neizvjesnu i opasnu plovidbu za Indiju 1497. Nakon tog su se i brojni drugi portugalski moreplovci zaustavljali u Belemu na molitvi, bilo da isplovljavaju ili uplovljavaju u lisabonsku luku.
Novi samostan dao je izgraditi kralj Manuel I. (1515.-21.) 1496. kako bi obilježio uspješan povratak Vasca de Game iz Indije, te kao mauzolej vladarske dinastije Avis. Radovi na izgradnji počeli su 1501. i otegli se 50 godina. Za gradnju je korišten lokalni kamen vapnenac *pedra lioz* (oker boje), a gradnja je financirana porezom od 5% na sve [orjentalne [začine, osim papra, cimeta i klinčića jer su prihodi od njih išli direktno kralju. Glavni graditelj bio je portugalski arhitekt i inženjer Diogo de Boitaca, koji je na osnovu tako velikog budžeta započeo graditi tako veliku građevinu da su radnici s drugih gradilišta (Samostan Batalha) morali napustili započete poslove i doći na njegovo gradilište. Boitaca je uspio izgraditi crkvu, sakristiju i refektorij, ostale dijelove dovršio Španjolac João de Castilho, koji je preuzeo gradnju 1517. godine i dovršio je u španjolskom renesansnom stilu. Izgradnja je obustavljena nakon kraljeve smrti 1521. godine, a nastavio ju je 1550. godine arhitekt Diogo de Torralva dogradivši renesansnu kapelu, kor i dva kata samostana.

Njegov rad nastavio je Jérôme de Rouen 1571. godine u klasičnom stilu, ali je obustavljen 1580. godine nakon personalne unije između Portugala i Španjolske, tad je Španjolska povukla sva sredstva namjenjena za samostan za izgradnju španjolskog dvora El Escorial.

Samostan je pretrpio manju štetu u katastrofalnom potresu iz 1755., ali je počeo propadati nakon što su u Portugalu raspušteni vjerski redovi 1833. Restauriran je u 19. vijeku, tad mu je dograđena kupola na jugozapadnom tornju.

U samostanu je 13. decembra 2007. potpisan Lisabonski ugovor nakon koje je započela reforma Evropske unije.

## Arhitektonske karakteristike
Samostan je ukrašen brojnim kvalitetnim skulpturama od kojih su najljepše one na južnom i zapadnom portalu, te u unutrašnjosti klaustra. Južni portal, ulaz u crkvu, je ukrašen dekoriranim visokim zabatom, nišama sa skulpturama i filijalama, a okrunjen je kanopusom na kojemu je križ *Kristova reda*, dok je timpan ispunjen prizorima iz života sv. Jeronima i skulpturom Henrika Moreplovca. Zapadni portal, ulaz u klaustar, je ukrašen skulpturama Manuela I. i njegove druge žene, Marije Aragonske, a iznad vrata su prizori: *[[Navještenje]], [[Rođenja Krista]] i [[Poklonstvo mudraca]]*.

Klaustar ima površinu od 55 m² i dva kata, donji ukrašen vitkim stupovima i manuelinskim peristilom, te gornji u skromnijem pleterskom stilu. Unutrašnjost crkve resi izvanredno bogat i raskošan glavni brod sa bogato dekoriranim manuelinskim stupovima i lukovima. Na samom ulazu u crkvu su grobovi pomoraca Vasca da Game i Luísa de Camõesa. U Baroknim transeptima su kraljevske grobnice, i kapela sa srebrnim ciborijem iz 17. vijeka kojeg je dao podići kralj Alfonso VI. u spomen na pobjedu u *Bitci za Montes Claros* (1665.) protiv Španjolaca.

U samostanu se nalaze i Arheološki muzej, sa zbirkom koja prikazuje historiju Portugala od prahistorije do rimskog doba, te Muzej pomorstva sa izvanrednom zbirkom modela brodova iz različitih razdoblja.
### Galerija slika

datoteka:Jerónimos.jpg|Glavni ulaz u samostan
datoteka:JeronimosCloister.jpg|Manuelinska dekoracija stupova kod klaustra
datoteka:Mosteiro dos Jerónimos - Altar2.JPG|Oltar
datoteka:JeronimosRoyalTombs.jpg|Kraljevske grobnice u glavnoj kapeli


### Grobnice u samostanskoj crkvi
# **[[Manuel I. Portugalski|Manuel I.]]**, kralj Portugala (31. maj 1469. - 13. decembar 1521.)
# Marija Aragonska, kraljica Portugala (29. jun 1482. - 7. mart 1517.)  (druga žena Manuela I.)
# Princ Louis, vojvoda od Beja (3. mart 1506. - 27. novembar 1555.)  (sin Manuela I.) 

# Princ Ferdinando, vojvoda od Guarda (5. jun 1507. - 7. novembar 1534.)  (sin Manuela I.) 
# Princ Alfonso, kardinal (23. april 1509. - 21. april 1540.) (sin Manuela I.)
# Princ Édouardo, vojvoda od Guimaresa (7. oktobar 1515. - 20. septembar 1540.)  (sin Manuela I.) 
# Princ Antonio (9. septembar 1516. - 9. septembar 1516.)  (sin Manuela I.) 
# Princ Carlos (18. mart 1520. - 15. aprila 1521.)  (sin Manuela I.) 
# **[[João III. Portugalski|João III.]]**, kralj Portugala (6. jun 1502. - 11. jun 1557.)  (sin Manuela I.) 
# Katarina Kastiljska, kraljica Portugala (14. januar 1507. - 12. mart 1578.)  (žena Joãoa III.)
# Princ Alfonso (24. mart 1526. - 12. april 1526.)  (sin Joãoa III.) 
# Princeza Isabella (28. april 1520. - 23. jul 1530.)  (kćer Joãoa III.) 
# Princeza Beatrice (15. mart 1530. - 1. august 1530.)  (kćer Joãoa III.) 
# Princ Manuel (1. novembar 1531. - 14. april 1537.)  (sin Joãoa III.) 
# Princ Dinis (16. april 1535. - 1. januar 1539.)  (sin Joãoa III.)
# Princ Felipe (25. mart 1533. - 29. april 1539.)  (sin Joãoa III.) 
# Princ Antonio (9. marta 1539. - 20. januar 1540.)  (sin Joãoa III.)
# Princ João Manuel (3. jun 1537. - 2. januar 1554.)  (sin Joãoa III.)
# španjolska princeza Joana Austrijska (24. jun 1535. - 7. septembar 1573.)  (žena princa João Manuela) 
# **[[Sebastião I. Portugalski|Sebastião I.]]**, kralj Portugala (20. januar 1554. - 4. august 1578.)  (sin princa Joãoa III.)  (prazan grob)
# **[[Henrique I. Portugalski|Henrique I.]]**, kardinal i kralj Portugala (31. januar 1512. - 31. januar 1580.)  (sin Manuela I.) 

## Reference

## Vanjske veze
* Mosteiro dos Jerónimos (službene stranice)  
* Mosteiro dos Jeronimos, Belem  Jeronimitski samostan
* Fotogalerija Mosteiro dos Jerónimos