open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adipozno tkivo

U biologiji, **adipozno tkivo** (*masno tkivo*, *telesna mastnoća*, *salo*) je labavo vezivno tkivo koje se sastoji od adipocita. Ono se sastoji od oko 80% masti. Adipozno tkivo je izvedeno iz lipoblasta. Njegova glavna uloga je skladištenje energije u obliku lipida, mada služi i kao termal izolacija tela. Adipozno tkivo je identifikovano 1551.

Mast iz hormonalno inertnog, adipoznog tkiva je jedan od glavnih endokrinih organa. To tkivo proizvodi hormone kao što su leptin, estrogen, rezistin, i citokin TNFα. Adipozno tkivo može da utiče na druge organe tela i može da dovede do bolesti. Gojaznost kod ljudi i većine životinja ne zavisi od telesnte težine, nego od količine masnoća. Postoje dva tipa adipoznog tkiva belo adipozno tkivo (WAT) i braon adipozno tkivo (BAT). Formiranje adipoznog tkiva je delom kontrolisano adipoznim genom.

## Dodatne slike

 Image:Gray940.png|Poprećni presek kože (uvećan). 
 Image:Yellow adipose tissue in paraffin section - lipids washed out.jpg|Belo adipozno tkivo
 Image:Body Fat meter.jpg|Elektronski instrument za određivanje telesne masnoće


## Reference

## Literatura

* 
* 

## Povezano
* Apelin
* Celulit
* Gojaznost
* Gladovanje
* Matične ćelije
LH

Termin **LH** ima više značenja.

* **[[Luteinizirajući hormon]]**
* **[[LH (složenost)|Logaritamska hijerarhija]]**, klasa kompleksnosti koja se koristi u računarskoj teoriji.
Adipocit

**Adipocit** (lipocit) je gradivna i funkcionalna ćelija masnog vezivnog tkiva i po izgledu ne podseća na ćelije pravih vezivnih tkiva. U njemu se skladište rezerve energije u obliku triglicerida, jedinjenja bogatih energijom.

Razlikuju se dve vrste:
* adipocit belog (unilokusnog) masnog tkiva koji u diferenciranoj formi sadrži jednu, krupnu masnu kap;
* adipocit mrkog (multilokusnog) masnog tkiva koji sadrži veći broj masnih kapi.

## Literatura
* *Pantić, V:Biologija ćelije, Univerzitet u Beogradu, Beograd, 1997.*
* *Trpinac, D: Histologija, Kuća štampe, Beograd, 2001.*
* * Šerban, M, Nada: Pokretne i nepokretne ćelije - uvod u histologiju, Savremena administracija, Beograd, 1995.*

## Vanjske veze
*  – "Connective Tissue: unilocular (white) adipocytes "
*  – "Connective Tissue: multilocular (brown) adipocytes"fat loss
Triglicerid

**Triglicerid** (*TG*, *triacilglicerol*, *TAG*, *triacilglicerid*) je estar glicerola i tri masne kiseline. On je glavni sastojak masti (biljnih ulja i životinjskih masti).

## Hemijska struktura
Trigliceridi se formiraju kombinovanjem glicerola i tri molekula masnih kiselina. Molekul glicerola sadrži tri hidroksilne (HO-) grupe. Svaka masna kiselina ima karboksilnu grupu (COOH). U trigliceridima su hidroksilne grupe glicerola spojene sa karboksilnim grupama masnih kiselina estarskim vezama:
:HOCH2CH(OH)CH2OH + RCO2H + R'CO2H + RCO2H → RCO2CH2CH(O2CR')CR + 3H2O

Tri masne kiseline (RCO2H, R'CO2H, RCO2H u gornjoj jednačini) su obično različite. Znatan broj vrsta triglicerida je poznat. Dužina lanca masnih kiselina prirodnih triglicerida varira, ali većina sadrži 16, 18, ili 20 atoma ugljenika. Prirodne masne kiseline nađene u biljkama i životinjama se tipično sastoje od parnog broja atoma ugljenika, što je posledica njihovog biosintetičkog puta koji koristi dvoatomske gradivne blokove acetil CoA. Bakterije, međutim, imaju sposobnost sinteze neparnih i razgranatih masnih kiselina. 

## Reference
Monoglicerid

**Monoglicerid** (*monoacilglicerol*) je glicerid koji sadrži jedan lanac masne kiseline kovalentno vezan za molekul glicerola estarskom vezom.

Monoacilgliceroli se dele u dve grupe: 1-monoacilglicerole i 2-monoacilglicerole, u zavisnosti od pozicije estarske veze na glicerolu.

Monoacilgliceroli se mogu formirati putem hemijskih i bioloških procesa. Oni se biohemijski formiraju putem odvajanja masne kiseline sa diacilglicerola posredstvom diacilglicerolne lipaze. Monoacilgliceroli se razlažu dejstvom monoacilglicerolne lipaze.

Mono- i digliceridi se često dodaju u prehrambene proizvode u malim količinama. Oni deluju kao emulgatori, te pomažu mešanje sastojaka kao što su ulje i voda koji be se inače slabo mešali.

## Reference

## Povezano
* Lipidi
Diglicerid

**Diglicerid**, ili *diacilglicerol* (*DAG*), je glicerid koji se sastoji od dva masno kiselinska lanca kovalentno vezana za glicerol esterskim vezama.

1-palmitoil-2-oleoil-glicerol je diglicerid koji se sastoji od bočnih-lanaca izvedenih iz palmitinske i oleinske kiseline. Diacilgliceroli mogu da sadrže i mnoge druge kombinacije masnih kiselina na C-1 i C-2 pozicijama.

## Prehrambeni aditivi
Mono- i diacilgliceroli su uobičajeni aditivi za hranu koji se koriste kao emulgatori, i.e. oni omogućavaju mešanje vode i ulja.

Komercijalni izvor diglicerida mogu da budu životinje (goveđe- ili svinjsko poreklo), ili biljke (prvenstveno ulje soje i repice). Oni takođe mogu biti proizvedeni sintetičkim putem. Oni se često nalaze u pekarskim proizvodima, pićima, sladoledu, žvakaćoj gumi, margarinu, šlagu, i slatkišima.

## Reference

## Povezano
* Lipidi
Lipoblast

**Lipoblast** je prekursorska ćelija adipocita. Alternativni nazivi su *adipoblast* i *preadipocit*. Rani stadijumi su gotovo ne razlikuju od fibroblasta.

## Liposarkoma
Lipoblasti su prisutni u liposarkomu i karakteristično imaju obilnu prozirnu citoplazmu i uvučeno jedro.

## Povezano
* Adipogeneza
* Lipoblastoma

## Reference

## Literatura
*
Fibroblast

**Fibroblast** je najtipičnija ćelija vezivnog tkiva koja ima gradivnu i ulogu u sintezi svih komponenti tog tkiva. Imaju sposobnost kretanja kao u veštačkim (*[[in vitro]]*) tako i u organizmu. Nastaju od mezenhimske ćelije. Telo fibroblasta je vretenastog oblika i sa njega polaze kraći i duži nastavci citoplazme kojima se uspostavljaju međućelijske veze.

Sintetišu komponente osnovne supstancije koja ispunjava prostor između ćelija:
* proteoglikane
* gradivne proteine
* prekurzore kolagena i elastična vlakna.

## Literatura
* *Ćurčić, B: Razviće životinja, [[Naučna knjiga]], Beograd, 1990.*
* *Kalezić, M: Osnovi morfologije kičmenjaka, ZUNS, beograd, 2001*
* *Milin J. i saradnici: Embriologija, Univerzitet u Novom Sadu, 1997.*
* *Pantić, V:Biologija ćelije, Univerzitet u Beogradu, Beograd, 1997.*
* *Pantić, V: Embriologija, [[Naučna knjiga]], Beograd, 1989.*
* *Popović S: Embriologija čoveka, Dečje novine, Beograd, 1990.
* *Trpinac, D: Histologija, Kuća štampe, Beograd, 2001.*
* * Šerban, M, Nada: Pokretne i nepokretne ćelije - uvod u histologiju, Savremena administracija, Beograd, 1995.''

## Vanjske veze
* 
*
Glicerid

**Gliceridi**, ili *acilgliceroli*, su estri glicerola i masnih kiselina.

Glicerol ima tri hidroksilne funkcionalne grupe, koje mogu da budu esterifikovane sa jednom, dve, ili tri masne kiseline čime se formiraju monogliceridi, digliceridi, i trigliceridi.

Biljna ulja i životinjske masti sadrže uglavnom trigliceride. Oni se razlažu enzimima (lipazama) u mono i digliceride i slobodne masne kiseline.

## Sapuni
Sapuni nastaju reakcijom glicerida sa natrijum hidroksidom. Proizvod reakcije je glicerol i masne kiseline. Masne kiseline sapuna emulguju ulja iz prljavštine, čime omogućavaju uklanjanje masne prljavštine vodom.

## Parcijalni gliceridi
*Parcijalni gliceridi* su estri glicerola i masnih kiselina, u kojima sve hidroksilne grupe nisu esterifikovane. Pošto su neke od njihovih hidroksilnih grupa slobodne, ovi molekuli su polarni. Parcijalni gliceridi sa kratkim lancima su u većoj meri polarni. Oni se koriste kao rastvarači za lekove sa malom ratvorljivošću.

## Reference
ATC kod R06

## R06A Antihistaminici za sistemsku upotrebu
### R06AA Aminoalkilni etri
:R06AA01 Bromazin
:R06AA02 Difenhidramin
:R06AA04 Klemastin
:R06AA06 Hlorfenoksamin
:R06AA07 Difenilpiralin
:R06AA08 Karbinoksamin
:R06AA09 Doksilamin
:R06AA52 Difenhidramin, kombinacije
:R06AA54 Klemastin, kombinacije
:R06AA56 Hlorfenoksamin, kombinacije
:R06AA57 Difenilpiralin, kombinacije
:R06AA59 Doksilamin, kombinacije

### R06AB Supstituisani alkilamini
:R06AB01 Bromfeniramin
:R06AB02 Dekshlorfeniramin
:R06AB03 Dimetinden
:R06AB04 Hlorfenamin
:R06AB05 Feniramin
:R06AB06 Deksbromfeniramin
:R06AB07 Talastin
:R06AB51 Bromfeniramin, kombinacije
:R06AB52 Dekshlorfeniramin, kombinacije
:R06AB54 Hlorfenamin, kombinacije
:R06AB56 Deksbromfeniramin, kombinacije
### R06AC Supstituisani etilen diamini
:R06AC01 Mepyramin
:R06AC02 Histapirodin
:R06AC03 Hloropiramin
:R06AC04 Tripelenamin
:R06AC05 Metapirilen
:R06AC06 Tonzilamin
:R06AC52 Histapirodin, kombinacije
:R06AC53 Hloropiramin, kombinacije
### R06AD Fenotiazin derivati
:R06AD01 Alimemazin
:R06AD02 Prometazin
:R06AD03 Tietilperazin
:R06AD04 Metdilazin
:R06AD05 Hidroksietilprometazin
:R06AD06 Tiazinam
:R06AD07 Mekvitazin
:R06AD08 Oksomemazin
:R06AD09 Izotipendil
:R06AD52 Prometazin, kombinacije
:R06AD55 Hidroksietilprometazin, kombinacije
### R06AE Piperazin derivati
:R06AE01 Buklizin
:R06AE03 Ciklizin
:R06AE04 Hlorciklizin
:R06AE05 Meklozin
:R06AE06 Oksatomid
:R06AE07 Cetirizin
:R06AE09 Levocetirizin
:R06AE51 Buklizin, kombinacije
:R06AE53 Cuklizin, kombinacije
:R06AE55 Meklozin, kombinacije
### R06AK Kombinacije antihistamina
### R06AX Drugi antihistamini za sistemsku upotrebu
:R06AX01 Bamipin
:R06AX02 Ciproheptadin
:R06AX03 Tenalidin
:R06AX04 Fenindamin
:R06AX05 Antazolin
:R06AX07 Triprolidin
:R06AX08 Pirobutamin
:R06AX09 Azatadin
:R06AX11 Astemizol
:R06AX12 Terfenadin
:R06AX13 Loratadin
:R06AX15 Mebhidrolin
:R06AX16 Deptropin
:R06AX17 Ketotifen
:R06AX18 Akrivastin
:R06AX19 Azelastin
:R06AX21 Tritokvalin
:R06AX22 Ebastin
:R06AX23 Pimetiksen
:R06AX24 Epinastin
:R06AX25 Mizolastin
:R06AX26 Feksofenadin
:R06AX27 Desloratadin
:R06AX28 Rupatadin
:R06AX29 Bilastin
:R06AX53 Tenalidin, kombinacije
:R06AX58 Pirobutamin, kombinacije

## Reference
Biljno ulje

**Biljna ulja** se dobijaju iz plodova ili semenja velikog broja biljaka. Postoji oko 300 vrsta biljnih kultura iz kojih se mogu ekstrahovati ulja i masnoće.

## Svojstvo biljnih ulja
Biljna ulja zbog prisustva velikih količina polinezasićenih masnih kiselina imaju visoku biološku aktivnost i niz antisklerotičnih svojstava.
Polinezasićene masne kiseline ulaze u sastav svih životno važnih kompleksa: 
* ćelijskih membrana, 
* fosfatida, 
* lipoproteina
Osnovne osobenosti u hemijskom sastavu biljnih ulja su u tome što u njima apsolutno nema holesterola. Polinezasićene masne kiseline doprinose izbacivanju holesterola iz organizma, putem pretvaranja holesgerina u lako rastvorljiva jedinjenja. 
* Doprinese elastičnosti krvnih sudova. 
* Učestvuju u razmeni masti i holesterina, na osnovu čega se pretvaraju u vitamine (vitamin F). 

Biljna ulja su sastavni deo svakodnevne ishrane zbog svoje hranljive vrednosti. Upotrebom 30% životinjskih masti, 70% biljnih ulja obezbeđuje se optimalna balansiranost masnih komponenti hrane i njihova najveća punovrednost. Dobra kulinarska i ukusna svojstva, lak način dobijanja i niska cena učinili su da biljna ulja danas postanu, jedan od najrasprostranjenijih proizvoda.

## Kvalitet biljnih ulja
Visoki sadržaj nezasićenih masnih kiselina i drugih lako oksidišućih materija, dovodi do lakog sgvaranja produkata oksidacije.
Što se biljno ulje duže čuva i što su slabiji uslovi njegovog čuvanja (prisustvo svetlosti, rđavi zapušači, neadekvatno pakovanje) u njemu se znatnije nakupljaju toksični produkti oksidacije. Sprečavanje oksidacije se postiže dodavanjem vitamina E koji ima antioksidativna svojstva.

## Vrste biljnih ulja
* Suncokretovo ulje
* Maslinovo ulje
* Sojino ulje
* Makovo ulje
* Kukuruzno ulje
* Ulje kukuruznih klica
* Ulje od koštice grožđa
* Ulje uljane repice

## Sadržaj masnih kiselina u raznim vrstama ulja

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* 
* 
*
Antihistamin

**Antihistaminik** je naziv za supstancu koje deluje tako da inhibira otpuštanje ili delovanje biogenog amina histamina u telu.

## Primena
Antihistaminici se koriste u lečenju mnogih bolesti kao što su npr alergijske bolesti (urtikarija, polenska kijavica) ili ulkusna bolest.

## Način delovanja
Histamin deluje putem histaminskih receptora, među kojima razlikujemo 4 podtipa koji su različito razmešteni u telu, pa imaju i različite efekte. Tako možemo antihistaminike koji su u kliničkoj upotrebi podeliti na:
* Antagonisti H<sub>1</sub>-receptora: npr loratidin, kloropiramin
* Antagonisti H<sub>2</sub>-receptora: npr cimetidin, ranitidin
* Antagonisti H3-receptora H4-receptora su u fazi istraživanja.

## Generacije histaminika
Postoji nekoliko generacija antihistaminika. Sa svakom novom generacijom smanjuje se broj i snaga neželjenih efekata i mogućnost zavisnosti, kao i povećanje trajanja dejstva.

**Prva generacija**
* Dimetinden (Fenistil)
* Klemastin (Bravegil, Klemastin, Klemastina fumarat, Rivtagil, Tavegil)
* Meclizin (Bonine, Bonamin, Antivert, Postafen, Dramamin)
* Prometazin (Phenergan, Promethegan, Romergan, Fargan, Farganesse, Prothiazine, Avomine, Atosil, Receptozine, Lergigan)
* Fenramin (Avila)
* Hlorfenamin 
* Hloropiramin (Suprastin)
* Mebgidrolin (Diazolin)

**Druga generacija** 
* Terfenadin 
* Cimetidin 
* Ranitidin
* Astemizol (Gismanal) 
* Azelastine (Alergodil) 
* Akrivastine (Sempreks) 
* Loratadin 
* Cetirizin 
* Ebastin

**Treća generacija** - aktivni metaboliti druge generacije 
* Levocetirizin 
* Desloratadin (Desloratadin, Aerius, Eden, Loratek ®)
* Feksofenadin (Alegra, Telfast, Fastofen, Tilfur, Feksadin, Feksofast)
* Norastemizol (u razvoju)

## Izvori
Koprivnjača

**Koprivnjača** (urtikarija) je alergijsko oboljenje kože do kojeg može doći usled delovanja širokog spektra faktora.

## Uzročnici
Među uzročnicima koprivnjače mogu da se nađu:
* lekovi
* kozmetika
* gljivice, bakterije, crevni paraziti, neki virusi, 
* prašina, polen, dlake, perje
* razne vrste hrane, aditivi u hrani

Fizikalne urtikarije mogu izazvati grebanje po koži i slično.

Među uzročnicima se može javiti i preterano izlaganje suncu, usled dodira sa životinjama i biljkama.

## Lečenje
Potrebno je naći uzročnik alergije. Postoje i medikamenti koji ublažuju ili otklanjaju simptome.

Alergijska reakcija je posledica loseg rada organizma i nekog oboljenja.
Moguci uzročnik je gljivica kandida.

## Reference

## Vanjske veze
* Pliva zdravlje - Kožne alergije urtikarija
Urinarna inkontinencija

**Inkontinencija mokraće** ili **urinarna inkontinencija** je nemogućnost kontrolisanja mokrenja, tj. zadržavanja mokraće, koja se manifestuje u rasponu od povremenog „bežanja“ mokraće do potpune nemogućnosti zadržavanja mokraće.

Češća je pojava kod starijih osoba, posebno žena, ali i mlađih nakon porođaja. Noćna inkontinencija je povezana sa nedozrelim delom živčanog sistema koji služi kao kontrola mokrenja. Kod dece se mogu naći simptomi inkontinencije, međutim to je sasvim normalno u tim godinama rasta jer to nije inkontinencija već neistreniranost bešike. To naravno ne isključuje mogućnost da deca mogu dobiti inkontinenciju. Ona kod dece može biti udružena sa infekcijama, malformacijama mokraćnog trakta, neurološkog sustava, te ozledama kičme.

Uvećana prostata je najčešći uzrok inkontinencije kod ljudi nakon 40 godina starosti. U nekim slučajevima kancer prostate isto tako može da bude vezan za urinarnu inkontinenciju. Isto tako lekovi i radijacija koji se koriste za lečenje raka prostate mogu da uzrokuju inkontinenciju.

Inkontinencija može biti uzrokovana stresom, kao i drugim psihološkim uzrocima kao i mentalnom konfuzijom, nedovoljnim kretanjem, konzumiranjem alkohola, kafe, cigareta (pogotovo uz pušački kašalj), prevelikim unosom tečnosti, te posledica uzimanja nekih lekova kao što su antidepresivi, diuretici, antiholinergici.

## Fiziologija
Proces mokrenja uključuje dve faze:
* fazu punjenja i spremanja, kada se bešika puni mokraćom iz bubrega
* fazu pražnjenja, odnosno mokrenja.

Istezanjem zida, mokraćna bešika se prilagođava zapremini mokraće bez značajnijeg porasta pritiska. Prvi osećaj nagona na mokrenje nastaje pri količini od oko 150-200 ml mokraće u bešiki. Zdrava osoba prosečno može da zadrži oko 350 do 550 ml mokraće. Pražnjenje bešike je zavisno od sposobnosti mišića bešike (detruzora) da, u koordinaciji s opuštanjem mišića zatvarača (sfinktera), izbace mokraću iz bešike.

## Tipovi urinarne inkontinencije
Najčešći tipovi inkontinencije s obzirom na uzrok su:
* stresna (statička) inkontinencija – nastaje zbog slabosti mišića dna karlice i povećane mobilnosti zapornog mehanizma mokraćne cevi
* urgentna inkontinencija – nastaje kod osoba s normalnim anatomskim odnosima, zbog nestabilnosti mišića detruzora, najčešće je uzrokovana infekcijom
* prelivna inkontinencija – nastaje kod osoba s opstrukcijom vrata mokraćnog mehura uvećanom prostatom, kod kojih mokraća kaplje iz prepunjene bešike
* neuropatska inkontinencija – nastaje zbog neuroloških oštećenja te proizašle pojačane refleksije mišića detruzora ili smanjenog tonusa sfinktera, najčešće zbog kombinacije tih stanja.

## Reference

## Vanjske veze
* Osnovni tipovi urinarne inkontinencije 
* Simptomi urinarnog trakta
Tardivna diskinezija

**Tardivna diskinezija** je poremećaj koji karakterišu učestali nevoljni pokreti mišića lica i ekstremiteta. To je oblik diskinezije koji se najčešće dovodi u vezu sa dugotrajnom upotrebom antipsihotika i spada u grupu ekstrapiramidalnih neželjenih efekata.

Uobičajeni simptomi tardivne diskinezije podrazumevaju pojavu nevoljnih i stereotipnih pokreta lica, kao što su neuobičajene facijalne ekspresije, protruzija jezika, pokreti usana koji potsećaju na žvakanje i brzo treptanje. Nevoljni pokreti udova se takođe mogu javiti. Mehanizam nastanka tardivne diskinezije nije u celosti razjašnjen ali je verovatno posledica blokade dopaminskih D<sub>2</sub> receptora u nigrostrijatumu.

## Reference
Diskinezija

**Diskinezija** je disfunkcija nevoljnih mišićnih radnji koja rezultuje tikovima i stereotipiziranim pokretima.

## Povezano
* Akatizija
* Dopamin
* Psihoza
* Šizofrenija
* Serotonin

## Reference
Disfunkcija

**Disfunkcija** je pojam koji je uveo u širu upotrebu američki teoretičar Robert Merton, u nastojanju da proširi pojmovni okvir funkcionalizma kojem se prigovaralo da obraća pažnju samo na pozitivna dejstva društvenih pojava u odnosu na društvo kao celinu. Zato se pod pojmom disfunkcija označava poremećaj ili nesklad u funkcionisanju koji je izazvan dejstvom neke društvene pojave, skupine ili pojedinačne delatnosti. Takvo dejstvo nanosi štetu funkcionisanju, koheziji, opstanku neke društvene skupine ili zajednice. Takođe, ovaj izraz se upotrebljava i u smislu nesklada u funkcionisanju organizma kao celine, izvesnog njegovog organa ili neke fiziološke i psihološke ili socijalne funkcije.

## Literatura
*
Tikovi

**Tikovi** ili **ticovi** su iznenadni, kratkotrajni i nekontrolisani pokreti mišića lica ili nekog organa koji se izvode nehotično i brzo i stereotipno se ponavljaju. U situacijama emocionalne napetosti, anksioznosti ili stresa, tikovi postaju izrazitiji. Tikovi su često psihogenog porekla, nastali usled potiskivanja agresivnosti, egzibicionizma ili osećanja krivice, ali mogu biti i organskog porekla. Najčešće se javljaju u pubertetu jer je tada pojačana sklonost organizma ka promenama raspoloženja a samim tim i ka emocionalno stresnim situacijana. Kada se jave u pubertetu najčešće su posledica neke ranije stresne situacije koja je ostavila dubok trag na emocionalno stanje osobe. Dijagnozu postavlja psiholog ili psihijatar a liječenje se sprovodi ciljanom psihoterapijom. Ponekad mogu biti uzrok određenih kompleksa.

## Literatura
*
ATC kod A08

## A08A Preparati protiv gojaznosti, osim proizvoda za dijetu
### A08AA [[centralni nervni sistem|Centralno]] delujući proizvodi protiv gojaznosti
:A08AA01 Fentermin
:A08AA02 Fenfluramin
:A08AA03 Amfepramon
:A08AA04 Deksfenfluramin
:A08AA05 Mazindol
:A08AA06 Etilamfetamin
:A08AA07 Katin
:A08AA08 Klobenzoreks
:A08AA09 Mefenoreks
:A08AA10 Sibutramin
:A08AA56 Efedrin, kombinacije

### A08AB [[periferni nervni sistem|Periferno]] delujući proizvodi protiv gojaznosti
:A08AB01 Orlistat
:QA08AB90 Mitratapid
:QA08AB91 Dirlotapid

### A08AX Drugi proizvodi protiv gojaznosti
:A08AX01 Rimonabant

## Reference

## Povezano
* Dijetarni proizvodi su u ATC grupi V06A.
Prašina

**Prašina** je uopšten naziv za sićušne postojane komadiće proizvoljne materije prečnika manjeg od 500 mikrona ili, ako se posmatra još šire, za svaku fino izdeljenu materiju. Na Zemlji prašina u atmosferi ima razne izvore: zemna prašina nošena vetrom, vulkanske erupcije i vazdušno zagađenje su neki od primera. Prašina u vazduhu predstavlja aerosol i ima snažno, lokalno radioaktivno dejstvo na atmosferu i značajno utiče na klimu. Štaviše, ako se u njenom sastavu nalazi i neka zapaljiva supstanca (npr. fluor), prašina može izazvati eksploziju.

## Opšte osobine
Fizičke osobine prašine pokoravaju se prirodnim zakonima koji nisu identični onima koji važe za čvrsta i tečna tela. Tako, na primer, pritisak na zidove kutije pune prašinom ne mora biti jednak u svim tačkama.

Prašina je odgovorna za plućnu bolest poznatu pod nazivom *Pneumoconiosis*, kao i za crnu plućnu bolest od koje najčešće obolevaju rudari. Da bi se umanjilo štetno dejstvo, donete su brojne zakonske odredbe kojima se propisuju standardi koji moraju biti ispunjeni u radnoj sredini.

## Kućna prašina

Prašina koja se skuplja u kući je kombinacija atmosferske prašine i prašine ljudskog porekla, koju čine uglavnom izumrle ćelije kože i vlakna sa odeće i pokrivača. Može se ukloniti metlom, krpom ili usisivačem.

Grinje, organizmi koji se često sreću u vlaknima tepiha i na dušeku, koriste organske komponente kućne prašine za svoju ishranu. NJihov izmet, zauzvrat, postaje deo kućne prašine i može izazvati alergijske reakcije kod ljudi.

## Reference
* Holmes, Hannah; (2001)*The Secret Life of Dust*. Wiley. 
* Steedman, Carolyn; (2002) *Dust*. Manchester University Press. 

## Vanjske veze

* The Bibliography of Aeolian Research 
* The German Asthma & Allergy Federation (DAAB) 
* Mikroskopski prikaz prašine
Tik

__NOTC__
Termin **tik** ima više značenja.
* TIK (band), ukrajinski bend
* Metamfetamin, južnoafrički nadimak droge
* Tikovi
Akatizija

**Akatizija** je stalni obrazac nervoznih pokreta poput vrtenja nogu, ljuljanja, tapšanja rukama ili nogama ili nemogućnosti da se na duže vreme zadrži ista pozicija. Ovaj obrazac ponašanja može biti posledica simptoma anksioznosti, zloupotrebe supstanci ili izazvan terapijom lekovima.

## Izvori

## Vanjske veze
* Akatezija
Dvoboj na suncu (razvrstavanje)

**Dvoboj na suncu** () može označavati:

* *[[Duel in the Sun]]*, američki vestern-film iz 1946. godine, rež. King Vidor;
* ''Duel in the Sun'' (knjiga), knjiga američkog sportskog novinara Johna Branta iz 2006. godine, posvećena Bostonskom maratonu
* znameniti meč golfera Toma Watsona i Jacka Nicklausa na Otvorenom prvenstvu u golfu 1977. godine
Plava dalija (razvrstavanje)

**Plava dalija** može označavati:
* ''Plava dalija'' (balet), originalno postavljen od Mariusa Petipe 1860. godine
* The Blue Dahlia, američki igrani film iz 1946. godine, rež. George Marshall
* ''The Blue Dahlia'' (roman), ljubavni roman američke književnice Nore Roberts iz 2004. godine, prvi dio trilogije *In Garden*

## Povezano
* Crna dalija, nadimak Elizabeth Short, mlade žene čije ubistvo 1947. godine još uvijek nije riješeno
The Blue Dahlia

***The Blue Dahlia*** () je američki crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1946. u režiji Georgea Marshalla, poznat kao jedno od klasičnih ostvarenja žanra film noir.

Scenario za film je napisao Raymond Chandler, proslavljeni pisac hardboiled kriminalističkih filmova, kome je to predstavljao jedini originalni tekst specifično napisan za film. Protagonist filma, koga tumači Alan Ladd, je američki mornarički pilot koji se vraća u Los Angeles nakon službe u Drugom svjetskom ratu te hvata suprugu u preljubu. Nakon što mu je supruga ubijena, protagonist postaje osumnjičeni te bježi pred policijom, nastojeći razotkriti pravog ubicu, pri čemu bi mu trag mogla pružiti bivša djevojka supruginog ljubavnika, koju tumači Veronica Lake.

Iako su film obilježili problemi sa Chandlerovim alkoholizmom, kao i Chandlerovi sukobi s glumicom Veronicom Lake, koju je posprdno nazivao "Moronica Lake", *The Blue Dahlia* je predstavljao veliki uspjeh. Današnji kritičari hvale izuzetan realizam, odnosno uvjerljivost koju pružaju cinični likovi, te prikaz dekadencije i začetaka poratnog ekonomskog buma u tadašnjoj Americi.

## Uloge

* Alan Ladd ... Johnny Morrison / "Jimmy Moore"
* Veronica Lake ... Joyce Harwood
* William Bendix ... Buzz Wanchek
* Howard Da Silva ... Eddie Harwood
* Doris Dowling ... Helen Morrison
* Hugh Beaumont ... George Copeland

* Tom Powers ... Kapetan Hendrickson
* Howard Freeman ... Corelli
* Don Costello ... Leo
* Will Wright ... "Dad" Newell
* Frank Faylen ... Čovjek koji preporuča motel
* Walter Sande ... Heath

## Vanjske veze
* 
* 
* 

### Streaming audio
* ''The Blue Dahlia'' on Screen Guild Theater: April 21, 1949
Kameni cvijet (film)

**Kameni cvijet** () je sovjetski film fantastike snimljen 1946. u režiji Aleksandra Ptuška, poznat kao prvi sovjetski cjelovečernji film u boji. Radnja se temelji na motivima istoimene uralske bajke, a protagonist, koga tumači Mihail Trojanovski je mladi kamenorezački šegrt koji nastoji napraviti savršenu kopiju cvijeta, te se zbog toga upućuje u magičnu Bakrenu planinu. *Kameni cvijet* je napravljen uz pomoć zaliha Agfacolor filma koje su Sovjeti zaplijenili u Njemačkoj po završetku drugog svjetskog rata. Kritičari su, pak, hvalili izuzetnu jednostavnost priče, ali i vješto baratanje novim resursima. *Kameni cvijet* je iste godine prikazan i na prvom Kanskom filmskom festivalu, gdje je dobio posebnu nagradu žirija.

## Vanjske veze
* 
*  
* Награды на сайте IMDb
Kameni cvijet (razvrstavanje)

**Kameni cvijet** ili **Kameni cvet** može označavati:

* Kameni cvijet, spomenik žrtvama koncentracionog logora Jasenovac
* ''Kameni cvijet'' (film), sovjetski igrani film iz 1946. godine, rež. Aleksandar Ptuško
* Kameni cvet (fontana), fontana u parku u Sremskoj Mitrovici
Himna Kraljevine Jugoslavije

**Himna [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]]** (1929. – 1941.) te himna Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (1918. – 1929.), sastojala se od tri pjesme:

* 1. Bože pravde (Srbija)
* 2. Lijepa naša domovino (Hrvatska)
* 3. Naprej zastava slave (Slovenija)

Ova himna nije bila službeno proglašena i nije postojao službeni tekst osim temeljnog pravila o redoslijedu izvođenja svečanih pjesama sva tri naroda (službeno smatrana za jedan troimeni narod). Opseg teksta mijenjao se od prigode do prigode, tako je postojala i inačica u kojoj se pjevaju sve tri pjesme u cijelosti, inačica od dvije kitice i dolje opisana najjednostavnija inačica.

## Najjednostavnija inačica teksta
Bože pravde, Ti što spase 
Od propasti dosad nas, 
Čuj i otsad naše glase, 
I otsad nam budi spas!

Lijepa naša domovino,  
Oj junačka zemljo mila, 
Stare slave djedovino, 
Da bi vazda sretna bila!

Naprej zastava slave, 
Na boj junaška kri! 
Za blagor očetnjave 
Naj puška govori!

Bože, spasi, Bože, hrani 
Našeg Kralja i naš rod! 
Kralja Petra, Bože, hrani,
Moli Ti se sav naš rod.

## Prijevod slovenskog teksta
Naprijed zastavo slave, 
na boj junačkom krvlju, 
za dobrobit domovine, 
nek' puška govori.

## Izvori


## Povezano
* Zastava Kraljevine Jugoslavije
* Grb Kraljevine Jugoslavije
Duel in the Sun

***Duel in the Sun*** () je američki vestern film snimljen 1946. u režiji Kinga Vidora.

Temelji se na istoimenom romanu Nivena Buscha. Protagonistica, koju tumači Jennifer Jones, je Pearl Chavez, mestička (poluindijanska) djevojka koja je kao siroče otišla živjeti kod bogate i uticajne teksaške porodice, gdje nakon što odraste, izaziva suparništvo dvojice braće - džentlmentskog i civiliziranog Jessea (koga glumi Joseph Cotten) i "divljeg" i nasilnog Lewta McCanlessa (koga glumi Gregory Peck). Radnja prikazuje kako će situacija u kojoj Pearl cijeni Jessea, ali ne može zatomiti strast prema Lewtu, dovesti do krvoprolića.

*Duel in the Sun* je predstavljao jedan od najambicioznijih hollywoodskih projekata svog vremena, s obzirom da je njegov producent David O. Selznick vjerovao kako će, zahvaljujući raskošnoj Technicolor fotografiji, stotinama statista i okupljanjem najvećih zvijezda, odnosno epskim razmjerima svje kostimirane melodrame, uspjeti ponoviti ili čak nadmašiti trijumf *[[Gone with the Wind (film)|Gone with the Wind]]*. Produkcija je, međutim, zapala u probleme, prije svega vezanih uz stalne izmjene scenarija kako bi se uskladio sa tadašnjim strogim hollywoodskim cenzorskim kodeksom, a jedna od scena u kojoj Pearl zavodi Lewta plesom je morala biti izbačena iz završne verzije. Najviše problema je, pak, Selznicku izazvala njegova ljubavna veza sa Jones, koja je dovela da oboje tokom produkcije zatraže razvod, a što je izazvalo skandal i filmu tokom produkcije donijelo posprdni nadimak "Lust in the Dust" ("Strast u pustinji", a što će poslužiti kao naslov istoimenog, ali tematski nevezanog filma 1985. godine). Selznick je negativni publicitet nastojao anulirati izuzetno skupom reklamnom kampanjom; zbog svega je, usprkos izuzetno dobre gledanosti, *Duel in the Sun* na kraju jedva ostvario profit.

Sljedeće godine je zahvaljujući nastupu u fillmu Jones nominirana za Oscar za najbolju glumicu, a Lilian Gish, koja je tumačila njenu posvojiteljicu, nominirana za Oscar za najbolju sporednu glumicu. Popularnost filma se, pak, odrazila i na to da je muzička partitura, koju je komponirao Dimitri Tiomkin, bila prva koja je izdana kao gramofonski album. Decenijama kasnije je ugledni sineast Martin Scorsese u emisiji *[[Inside the Actors Studio]]* izjavio kako je upravo *Duel in the Sun* prvi film koga je vidio u životu, te ga dan-danas izuzetno cijeni.

## Uloge

* Jennifer Jones ... Pearl Chavez
* Joseph Cotten ... Jesse McCanless
* Gregory Peck ... Lewton "Lewt" McCanless
* Lionel Barrymore ... Senator Jackson McCanles
* Herbert Marshall ... Scott Chavez
* Lillian Gish ... Laura Belle McCanles
* Walter Huston ... Jubal Crabbe, Grijehoubica
* Charles Bickford ... Sam Pierce

* Harry Carey ... Lem Smoot
* Charles Dingle ... Sheriff Hardy
* Sidney Blackmer ... "Ljubavnik" Mrs. Chavez
* Butterfly McQueen ... Vashti
* Otto Kruger ... Mr. Langford
* Joan Tetzel ... Helen Langford
* Tilly Losch ... Mrs. Chavez 
* Orson Welles ... narator (van špice)

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
*
Kameni cvijet

**Kameni cvijet** je monumentalni spomenik posvećen svim žrtvama koje su stradale od strane ustaša u koncentracijskom logoru Jasenovac tijekom Drugog svjetskog rata. Autor spomenika je arhitekt Bogdan Bogdanović. Spomenik je završen i svečano otvoren 1966. godine.

## Ostvarenje spomenika
Mjesto jasenovačkog logora, s obzirom na veličinu zločina koji se tamo dogodio, relativno dugo vremena bilo je vjerojatno jedino mjesto nekog masovnog zločina u Europi koje još nije bilo obilježeno. Inicijativa za obilježavanjem je bila pokrenuta i tako je početkom 1960-ih arhitekt Bogdan Bogdanović pobijedio na natječaju za dizajn spomenika, koji je konačno bio ostvaren 1964. godine.

Bogdanović je u skladu s tada popularnom primjenom geometrizma u kiparstvu ostvario cvijet koji je apstraktan, ali i geometrijski pravilne konstrukcije.

## Opis
Bogdanović je na mjestu logora koji je bio poprište ubijanja i mučenja, dizajnirao betonski cvijet, simbol nježnosti i ljepote. I sama činjenica da je cvijet sagrađen od betona ima svoju simboliku. Kada se posjetitelj za vrijeme toplog, sunčanog dana nađe unutar spomenika, temperatura postaje iznimno visoka, što posjetitelju stvara dojam da se nalazi usred pakla, što slikovito opisuje i jasenovački logor.

Bogdanović nije htio da spomenik bude nekakav simbol užasa koji se ovdje dogodio. Područje bivšeg jasenovačkog logora okružuju močvare i šikara, što je na neki način simbol ubijanja i smrti. Bogdanović je na tom mjestu ostvario cvijet, simbol života i ponovnog rađanja, što upravo karakterizira njegovu želju. On ne želi da se narodi prepiru i svađaju, nego da nakon užasa koji su se ovdje dogodili zavlada pomirenje i prestanak nasljeđivanja mržnje s koljena na koljeno.

## Foto galerija

Datoteka:KZ-Jasenovac-Denkmal-Seitenansicht.JPG|
Datoteka:Spomenik -logor Jasenovac.1-09.jpg|
Datoteka:Spomenik Kameni cvijet-detalj02.JPG|
Datoteka:Spomenik Kameni cvijet-detalj03.JPG|
Datoteka:KZ-Jasenovac-Tafel-2.JPG|


## Izvori

## Povezano
* Spomen-područje Jasenovac
* Koncentracijski logor Jasenovac

## Vanjske veze

* Spomenik Cvijet u Jasenovcu, pristupljeno 12. kolovoza 2012.
* Jutarnji list: Novo svjetlo na remek-djelu Bogdana Bogdanovića: Kameni cvijet uvijek je bio više od spomenika , pristupljeno 12. kolovoza 2012.
La Symphonie pastorale (roman)

***La Symphonie Pastorale*** () je roman francuskog književnika Andréa Gidea objavljen 1919. godine. Protagonist je švicarski protestantski pastor koji u svoju porodicu slijepu djevojčicu Gertrude koja je ostala siroče. Radnja prikazuje kako se pastor, kada Gertude odraste, zaljubljuje u nju, ali to sebi ni drugima ne želi priznati, a što će dovesti do tragičnih posljedica.

La Symphonie Pastorale je poznat kao predložak za istoimeni igrani film snimljen 1946. u režiji Jeana Delannoya.
La Symphonie pastorale (film)

***La Symphonie pastorale*** () je francuski igrani film snimljen 1946. u režiji Jeana Delannoya. Temelji se na istoimenom romanu Andrea Gidea. Protagonist, čiji lik tumači Pierre Blanchar, je švicarski protestantski pastor koji je usvojio slijepu djevojčicu. Radnja prikazuje kako, nakon ona što naraste u lijepu djevojku (čiji lik tumači Michèle Morgan) pastor sebi i svojoj porodici odbija priznati da je voli, a što će imati tragične posljedice. *La Symphonie pastorale* je premijerno prikazan na prvom Kanskom filmskom festivalu, gdje je podijelio Grand Prix (preteču današnje Zlatne palme s još nekoliko ostvarenja.

## Vanjske veze
* 
* ''La Symphonie Pastorale'' at filmsdefrance.com
Union Pacific (film)

***Union Pacific*** je američki crno-bijeli vestern film snimljen 1946. godine u režiji Cecilea B. DeMillea, poznat kao najstariji film koji je osvojio Zlatnu palmu (iako ne kronološki prvi kojemu je ta nagrada uručena).

Radnja se događa u drugoj polovici 1860-ih, odnosno prikazuje izgradnju željezničke pruge Union Pacific, koja je spojila Istočnu sa Zapadnom obalom SAD. Protagonist, koga glumi Joel McCrea, je službenik kompanije koji se nastoji boriti protiv špekulanata koji, motivirani pohlepom i ne prezajući od zločina, nastoje sabotirati projekt.

*Union Pacific* je izazvao veliku pažnju američke publike, ne samo zbog izuzetno velike količine uloženog novca za jedan vestern (koji se tada još uvijek smatrao žanrom "niže kategorije" u odnosu na "ozbiljne" ili "prave" filmove), odnosno svojih epskih razmjera, nego i zato što je nastojao iskoristiti 70. obljetnicu dovršetka izgradnje pruge. Premijera je održana u sklopu velikih javnih manifestacija kojima se, uz podršku administracije predsjednika Roosevelta nastojalo podsjećanjem na uspjehe u izgradnji zemlje javnost ohrabriti da prebrodi Veliku depresiju

Nedugo potom je postao službeni američki kandidat za filmski festival u Cannesu, koji se trebao održati na ljeto. Međutim, festival je otkazan zbog izbijanja Drugog svjetskog rata. Godine 2002. je prilikom održavanja tadašnjeg filmskog festivala odlučeno da se ta historijska nepravda pokuša ispraviti tako što je oformljen posebni žiri koji će nagraditi prijavljene filmove; na kraju je pobjedu odnio *Union Pacific*.

## Uloge
* Barbara Stanwyck ... Mollie Monahan
* Joel McCrea ... Captain Jeff Butler
* Akim Tamiroff ... Fiesta
* Robert Preston ... Dick Allen
* Lynne Overman ... Leach Overmile
* Brian Donlevy ... Sid Campeau
* Robert Barrat ... Duke Ring (Campeauov doglavnik)
* Anthony Quinn ... Jack Cordray (Campeauov doglavnik)
* Stanley Ridges ... General Casement
* Henry Kolker ... Asa M. Barrows (bankar)
* Francis McDonald ... General Grenville M. Dodge
* Willard Robertson ... Oakes Ames
* Harold Goodwin ... E.E. Calvin (telegrafist)
* Evelyn Keyes ... Mrs. Calvin
* Richard Lane ... Sam Reed
* David Clyde ... Irishman

## Vanjske veze
* 
*
La Bataille du rail

***La Bataille du rail*** () je francuski crno-bijeli ratni film snimljen 1946. u režiji Renéa Clémenta. Radnja se događa u Francuskoj za vrijeme njemačke okupacije u Drugom svjetskom ratu i prikazuje aktivnosti Résistance-Fer, organizacije pokreta otpora među željezničkim radnicima, koja je nastojala na sve moguće načine sabotirati njemački ratni napor. Za film je karakteristično nastojanje na što većoj autentičnosti i "poludokumentaristički" stil. Clement je umjesto profesionalnih glumaca koristio naturščike i veterane stvarnih događaja, odnosno bojevu municiju umjesto ćoraka. Iako su se zbog toga često događale opasne nezgode, Clement je uspio napraviti izuzetno hvaljeno ostvarenje koje se često uspoređuje s tadašnjim neorealističkim ostvarenjima u Italiji. Najpoznatija je spektakularna scena uništenja njemačkog oklopnog vlaka, pri čijem snimanju je uništen stvarni vlak, a koja se poslije često koristila u dokumentarnim filmovima o Drugom svjetskom ratu.

*La Bataille du rail* je kasnije prikazan na Kanskom filmskom festivalu. Međutim, relativno brzo je povučen iz kino-dvorana, nakon što se ispostavilo da Viet Minh, organizacija koja se tada počela boriti protiv francuske kolonijalne vlasti u Prvom indokineskom ratu, potiče svoje članove i simpatizere da ga gledaju kako bi naučili različite tehnike sabotaža i diverzija.

## Vanjske veze
* 
* ''La bataille du rail'' - version restaurée sur ina.fr
* Bande annonce originale du film sur ina.fr
Kris (film)

***Kris*** () je švedski crno-bijeli film snimljen 1946. u režiji Ingmara Bergmana, poznat kao njegov režijski debi. Temelji se na kazališnom komadu *Moderhjertet* danskog pisca Lecka Fischera. Protagonistica, koju tumači Inga Landgré, je Nelly, 18-godišnja djevojka koja je odrasla u provincijskom gradiću pod požrtvovnom skrbi nastavnice klavira Ingeborg (čiji lik tumači Dagny Lind). Radnja prikazuje komplikacije koje nastanu kada se iznenada pojavi Jenny (čiji lik tumači Marianne Löfgren), njena biološka majka koja sada vodi uspješan kozmetički salon u Stockholmu i želi je odvesti kod sebe i tako izlaže brojnim iskušenjima vezanim uz muškarce. Bergman, koji je također napisao scenarij, je u njemu prvi put bavio nekim temama koje će postati glavni motiv njegove filmografije. Prilikom svog debija se, međutim, iskazalo njegovo neiskustvo, te mu je pri dovršetku u režiji pojedini scena pomogao njegov mentor Victor Sjöström.

## Vanjske veze

* 
* 
*
Bagasa

**Bagasa** je naziv za zaostala suha vlakna šećerne trske (biomasa šećerne trske) koja se mogu iskoristiti na više načina: za dobivanje vodene pare potrebne za proizvodnju šećera ili se koristi kod peći za sušenje, za proizvodnju papira, za zagrtanje biljaka ili kao sirovina za neke kemikalije. Bagasa može biti i naziv za zaostala suha vlakna sirka ili agave. 

## Dobivanje bagase
Kod gnječenja šećerne trske u mlinu na svakih 10 tona šećerne trske dobija se otprilike 3 tone mokre bagase, tako da se u mlinovima i šećeranama dobivaju velike količine bagase. Količina vlage u mokroj bagasi je od 40 do 50%, što je štetno ako se želi odmah koristiti kao gorivo za bioelektrane. Zbog toga se bagasa prvo skladišti i suši. Kemijski sastav bagase je:
* celuloza: 45–55%
* hemiceluloza: 20–25%
* lignin: 18–24%
* pepeo: 1–4%
* vosak: najviše 1%
Bagasa je izuzetno nehomogen materijal jer sadrži od 30 do 40 vlakana iz srži (jezgre) koji se dosta razlikuje od ostalog materijala.

## Primjena bagase
Veliki se napori ulažu u primjeni bagase kao obnovljivog izvora energije (biomasa).

### Gorivo
Bagasa se često koristi kao gorivo kod mlinova za šećernu trsku i ako se izgori u cjelokupnoj količini, stvara dovoljno toplinske energije za sve potrebe postrojenja, a često ostane i višak, koji se može iskoristiti za proizvodnju električne energije (kogeneracija), koja se može isporučiti u elektroenergetski sustav. Količina ugljikovog dioksida CO2 koji nastane kod izgaranja bagase je otprilike jednak količini CO2 koji šećerna trska upije iz zemljine atmosfere za vrijeme rasta. U nekim državama (npr. Australija) takva vrsta kogeneracije značajno doprinosi stvaranju električne energije iz obnovljivih izvora. Na primjer tvrtka *Florida Crystals Corporation*, koja ima velike šećerane u SAD, ima jednu bioelektranu snage 140 MW, koja koristi kao gorivo bagasu i komunalni otpad iz gradova, i proizvodi dovoljno električne energije za šećeranu, te za otprilike 60 000 domaćinstava. 

Iskustva iz Mauricijusa pokazuju da se iz jedne tone bagase može dobiti preko 100 kWh električne energije. Na osnovu tog iskustva može se izračunati da se samo u Africi može proizvesti preko 100 000 GWh, što je značajna količina energije. Najnovije tehnologije pokazuju da se iz jedne tone bagase može dobiti od 200 do 300 kWh električne energije. Kako je bagasa sezonski proizvod, problem je dugotrajnije skladištenje.

Osim proizvodnje bioetanola u Brazilu iz šećerne trske, koji je vrlo prisutan kao gorivo za automobile, ispituje se dobivanje celuloznog etanola iz bagase.  

### Papir
Od 5 do 10% svjetske proizvodnje papira se zasniva na poljoprivrednim proizvodima, a bagasa je najznačajnija među njima. Prednost je svakako što se smanjuje sječa šuma.

### Zamjena za ivericu
Bagasa se ponekad proizvodi u obliku ploča koje mogu zamijeniti ivericu. Prednost je svakako što se smanjuje sječa šuma.

## Izvori
De røde enge

***De røde enge*** () je danski crno-bijeli film snimljen 1945. godine u režiji Bodil Ipsen i Lau Lauritzena Jr.. Po žanru je kombinacija drame i ratnog filma. Protagonist, koga tumači Poul Reichhardt, je pripadnik danskog pokreta otpora koji je za vrijeme Drugog svjetskog rata završio u Gestapovom zatvoru gdje čeka pogubljenje. Radnja, prikazana kroz njegove flashbackove prikazuje kako zajedno sa drugovim planira i izvodi akcije sabotaže, odnosno pokušava otkriti tko je njemački doušnik među njihovim redovima. *De røde enge* bio je snimljen samo nekoliko mjeseci nakon završetka rata i njemačke okupacije. Sljedeće godine je prikazan na prvom kanskom festivalu gdje je, zajedno s nizom filmova, od kojih je većina također za temu imala nedavni rat, osvojio Grand Prix, preteču današnje Zlatne palme.

## Cast

## Vanjske veze
* ''De røde enge'' at IMDb
* ''De røde enge'' at Den Danske Film Database 
* ''De røde enge''  at Det Danske Filminstitut
Duktilnost

Duktilnost (lat. *ductilis* = mek) je osobina materijala da se pod uticajem vanjskog naprezanja plastično deformira prije nego što nastupi lom.

Primjerice, lom armirano betonske konstrukcije može nastati po čeliku ili po betonu, rijetko istovremeno. Ako je čelik tokom upotrebe u fazi velikih deformacija (do 10‰), slom može nastati uz prethodno nastajanje pukotina. Takav slom naziva se duktilan ili žilav slom. Duktilnost je svojstvo, a mjera duktilnosti izražava se odnosom između deformacija kod sloma i deformacija popuštanja. Ako je ovaj odnos veći od 1, a manji od 2 radi se o neduktilnom elementu. Ako je manji od 1 radi se o krhkom elementu. Ako u armirano betonskom elementu prvo popusti armatura element je duktilan, a ako popusti beton element je krhak.Duktilnost je sposobnost konstrukcije da se deforimise bez nekih vecih ostecenja.
Iris och löjtnantshjärta

***Iris och löjtnantshjärta*** () je švedski crno-bijeli film snimljen 1946. godine u režiji Alfa Sjöberga. Po žanru je drama, a temelji se na istoimenom romanu Ollea Hedberga. Protagonist, koga tumači Alf Kjellin, je mladi oficir porijeklom iz više klase koji se zagleda u lijepu sobaricu (koju tumači Mai Zetterling) zaposlenu u njegovoj porodici. Radnja prikazuje kako ono što je započelo kao neobavezni flert i pustolovina postaje ozbiljna veza, te mladić počinje živjeti sa sobaricom, odrekavši se karijere i društvenih veza. *Iris och löjtnantshjärta* se često navodi kao jedan od prvih nonkonformističkih filmova švedske kinematografije u kome se buržoaska porodica kritizirala zbog svoje uskogrudnosti i licemjerja. Iris je premijerno prikazana na prvom kanskom festivalu gdje je, zajedno s nizom drugih filmova, osvojila Grand Prix, preteču današnje Zlatne palme.

## Reference

## Vanjske veze
*
Vosak

**Voskovi** su klasa hemijskih jedinjenja koja su plastična (duktilna) na sobnoj temperaturi. Njihova tačka topljenja je tipično iznad 45&nbsp;°C. U tečnom stanju imaju nizak viskozitet. Voskovi su nerastvorni u vodi, ali se rastvaraju u organskim, nepolarnim rastvaračima. Svi voskovi su organska jedinjenja.

Vosak proizvode pčele, koje od njega prave saće gde čuvaju leglo, hranu ili med.

## Tipovi
Voskovi su organska jedinjenja koja se tipično sastoje od dugih alkilnih lanaca. Prirodni voskovi su tipično estri masnih kiselina i dugolančanih alkohola. Sintetički voskovi su dugolančani ugljovodonica bez funkcionalnih grupa.

### Biljni i životinjski voskovi
Voskove biosintetišu mnoge biljke i životinje. Voskovi životinjskog porekla se tipično sastoje od voštanih estara izvedenih iz različitih karboksilnih kiselina i masnih alkohola. Voskobi biljnog porekla sadrže karakteristične smeše neesterifikovanih ugljovodonika. Sastav je zavisan ne samo od vrste, nego i od geografske lokacije organizma. Pošto su smeše, prirodni voskovi su mekši i tope se na nižim temperaturama od čistih jedinjenja.

#### Životinjski voskovi
Najpoznatiji životinjski vosak je pčelinji vosak, mada i drugi insekti izlučuju voskove. Glavna komponenta pčelinjeg voska je estar miricil palmitat koji se kositi u konstruisanju njihovog saća. Njegova tačka topljenja je 62-65&nbsp;°C. Spermacet je pristutan u velikim količinama u ulju ulješura. Jedan od njegovih glavnih sastojaka je cetil palmitat, još jedan ester masne kiseline i masnog alkohola. Lanolin je vosak koji se dobija iz vune, i sastoji se od estara sterola.

#### Biljni voskovi
Na područjima sa toplom klimom biljke izlučuju voskove radi kontrole evaporacije i hidracije. Sa komercijalnog stanovišta, najvažniji vosak je karnauba vosak, tvrdi vosak koji se dobija iz Braziliske palme. On sadrži estar miricil cerotat, i ima mnoštvo primena. Drugi specijalizovani biljni voskovi su kandelila vosak, oarikary vosak, vosak šećerne trske, retamo vosak, jojoba ulje. Biljni epikutikularni voskovi su smeše supstituisanih dugolančanih alifatičnih ugljovodonika, koji sadrže alkane, masne kiseline, primarne i sekundarne alkohole, diole, ketone, aldehide.

### Voskovi izvedeni iz nafte
Dok prirodni voskovi sadrže estre, parafinski voskovi su ugljovodonici, smeše alkana obično u homolognim serijama opsega dužina lanca. Ti materijali predstavljaju znatnu frakciju nafte. Oni se rafinišu vakuum distilacijom. Parafinski voskovi su smeše zasićenih n- i izoalkana, naftena, i alkil- i naften-supstituisanih aromatičnih jedinjenja. Stepen grananja ima znatan uticaj na njihova svojstva. Milioni tona parafinskih voskova se proizvode godišnje. Oni se koriste u hrani (kao što je žvakaća guma i oblozi za sireve), u svećama i kozmetici, kao neprijanjajući i vodootporni omotači i kao sredstva za poliranje.

## Reference

## Vanjske veze

* Waxes 
* Resource for microcrystalline wax research
Mezoderm

**Mezoderm** je središnji klicin list smešten između ektoderma i endoderma. Način obrazovanja mezoderma je različit kod različitih tipova životinja. Najčešće se obrazuje od ektoderma procesom ingresije.
Postoje 2 tipa mezoderma, u zavisnosti od toga kako se formira: Enterocelni tip i Teloblastički tip. Prvi je karakterističan za hemihordate, hordate, i bodljokošce, a drugi se javlja kod svih celomatičnih invertebrata, osim bodljokožaca.

## Literatura
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Povezano
* Organogeneza

## Vanjske veze
* 
*