Milorad Ekmečić

**Milorad Ekmečić** (Prebilovci, Kraljevina SHS, 4. oktobar 1928 — Beograd, Srbija, 29. avgust 2015) je bio srpski istoričar, akademik i član Senata Republike Srpske.

## Biografija
Rođen je u Prebilovcima, opština Čapljina, 4. oktobra 1928. godine, od oca Ilije i majke Kristine. Osnovnu školu (četiri razreda) završio je u Čapljini, a gimnaziju u Mostaru 1947, uz oslobađanje od mature.

U toku Drugog svjetskog rata, Ekmečić je izgubio 78 članova porodice u masakru Prebilovcima. Otac Ilija, ujak i drugi članovi porodice su ubijeni od strane komšija, hrvatskih ustaša, koji su izvršili genocid nad srpskim narodom u Nezavisnoj državi Hrvatskoj. Ubijeni u Prebilovcima su 2015. godine uneti u imenoslov Srpske pravoslavne crkve i kanonizovani kao Sveti mučenici prebilovački.

Rat je proveo do 1943. u Čapljini, a nakon gubitka i drugog roditelja — u Prebilovcima na slobodnoj teritoriji. Od oktobra 1944. do jula 1945. bio je u NOV. Upisao opštu istoriju na Sveučilištu u Zagrebu, gde diplomira 1952. godine. Iste je godine izabran za asistenta na novootvorenom Filozofskom fakultetu u Sarajevu, ali je zbog bolesti na dužnost stupio nekoliko meseci kasnije. Proveo godinu dana na istraživačkom radu u arhivima u Zagrebu, Beogradu, Zadru, kao i nekoliko meseci u Beču.

Doktorsku disertaciju *„Ustanak u Bosni 1875—1878.“* odbranio je na Sveučilištu u Zagrebu 1958. i ona je do sada doživela tri izdanja i nepotpun prevod na nemački jezik (u izdanju Instituta za istoriju jugoistočne Evrope u Gracu).

Nakon specijalizacije u Prinstonu (SAD) od godinu dana, nastavio sa radom na Filozofskom fakultetu u Sarajevu sve do izbijanja rata. Krajem 1980-ih je postao jedan od najistaknutijih predstavnika srpskih nacionalista i pobornika politike Slobodana Miloševića. Godine 1990. je bio među glavnim pristašama novoosnovane Srpske demokratske stranke.

Rat u BiH ga je zatekao u Sarajevu, gde je boravio na početku opsade U maju 1992. uhapšen je od strane muslimanskih „Zelenih beretki“ zajedno sa porodicom, pri čemu je navodni motiv otmičara bila razmena, odnosno nastojanje da Srbi iz Ilidže u zamenu za njegovo puštanje propuste konvoj sa muslimanskom decom kroz njihove teritorije. Ekmečić je uspeo da pobegne i zarobljeništva u sarajevskoj Osnovnoj školi Vratnik, odnosno pređe na tetitoriju Republike Srpske. Nakon toga je od septembra 1992. do penzionisanja 1. oktobra 1994. bio redovni profesor Filozofskog fakulteta u Beogradu.

Za dopisnog člana Akademije nauka i umjetnosti BiH izabran 1973, a za redovnog 1981. godine. Član Srpske akademije nauka i umetnosti van radog sastava postao 16. novembra 1978; u radni sastav preveden 1. jula 1992. godine. Dopisni član je i Crnogorske akademije nauka i umjetnosti od 1993, kao i član van radnog sastava Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske od 1996. godine. Milorad Ekmečić je član Senata Republike Srpske u drugom sazivu od 2009. godine.

## Nagrade
Dana 1. novembra 2010. godine predsjednik Republike Srpske Rajko Kuzmanović ga je odlikovao Ordenom časti sa zlatnim zracima. Dobitnik je Kočićeve nagrade 2004. godine, a decembra 2011. dobio je Orden Svetog Save.

## Bibliografija
* *Istorijske i strateške osnove Republike Srpske*, naučni skup: Republika Srpska - 15 godina opstanka i razvoja, Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske, Banjaluka (26. i 27. juni 2007)
* Srbija između Srednje Evrope i Evrope. - Beograd : Politika : BMG, 1992. - 129 str. ; 21-{cm}-. - (Biblioteka Srpsko pitanje)
* Ratni ciljevi Srbije : 1914-1918. - Beograd : Politika : BMG, 1992. - 229str. ; 21-{cm}-. - (Biblioteka Srpsko pitanje)
* Živa reč Milorada Ekmečića / Milorad Ekmečić ; (razgovore vodio) Miloš Jevtić. - Gornji Milanovac : Dečje novine, 1990. - 139 str. : ilustr. ; 20 -{cm}-. - (Odgovori / Miloš Jevtić ; 11) (Biblioteka Razgovori)
* Stvaranje Jugoslavije: 1790-1918. - Beograd : Prosveta, 1989. - 2 knj. (662 ; 842 str.) ; 24 -{cm}- 
* *Ratni ciljevi Srbije 1914.*, Beograd 1973. (2. izd. - Beograd: Prosveta, 1990. - 550str. ; 25-{cm}-. Biblioteka Istorijsko-memoarska dela )
* *Istorija Jugoslavije* sa Vladimirom Dedijerom, Ivanom Božićem i Simom Ćirkovićem, " Prosveta ", Beograd, 1972. (prevod: *History of Yugoslavia*, Njujork 1974;
* *Ustanak u Bosni: 1875-1878*, Sarajevo 1960 (-{II}- izd. 1973, -{III.}- izmenjeno izd. - Beograd : Službeni list SRJ : Balkanološki institut SANU, 1996. - 428str.; 25 -{cm}-.);
* *Osnove građanske diktature u Evropi između dva rata*, Sarajevo 1965;

**Zbirke studija:**
* Ogledi iz istorije, " Službeni list ", Beograd, 1999. pp.&nbsp;498
* Radovi iz istorije Bosne i Hercegovine XIX veka, BIGZ, Beograd, 1997. pp.&nbsp;483.

## Reference

## Vanjske veze

* Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske: Biografija akademika Milorada Ekmečića 
* Biografija na sajtu SANU 
* 
* Milorad Ekmečić: U ovakvu Evropu ne treba žuriti („Večernje novosti“, 3. decembar 2011)
* Zatišje pred buru („Politika“, 30. avgust 2015)