Marshallov plan

**Marshallov plan**, službeno nazvan **Program evropskog oporavka** (; ERP) je naziv za opsežni program monetarne pomoći SAD-a državama Evrope u svrhu obnove evropske ekonomije nakon drugog svjetskog rata te zaustavljanja širenja sovjetskog komunizma. Marshallov plan se počeo provoditi u aprilu 1948. i trajao sljedeće četiri godine. Njegovi neposredni ciljevi su bili obnova razorenih područja, uklanjanje trgovinskih barijera među tamošnjim državama, modernizacija evropske industrije i prosperitet tamošnjeg stanovništva koji bi stvorio tržište za proizvode iz ratom netaknutih SAD. Inicijativa je ime dobila po svom glavnom zagovorniku, državnom sekretaru Georgeu Marshallu, koji je nužnost ekonomske obnove Evrope spomenuo u svom govoru u junu 1947. Glavni kreatori plana su, pak, bili William L. Clayton i George F. Kennan, visoki funkcionari State Departmenta.

Plan obnove je napravljen na sastanku između država sudionica plana 5. juna 1947. Marshallov plan nudio je takvu vrstu pomoći i Sovjetskom Savezu i njegovim saveznicima, no samo ako bio oni napravili političke reforme i prihvatili neke vanjske kontrole. Plan je djelovao 4 godine počevši u srpnju 1947. U tom periodu nekih 13 milijardi američkih dolara ekonomske i tehničke pomoći je poslano evropskim zemljama koje su postale članice OECD-a.

Do 1952. godine, kada je plan došao do točke svog kompletiranja, ekonomija svake države sudionice, osim Njemačke, porasla je u odnosu na onu prijeratnu. Tokom sljedeće dvije decenije skoro sve države Zapadne Europe uživale su ekonomski rast i poboljšanju životnih uvjeta; iako se ekonomisti i historičari još uvijek spore koliko je to posljedica ERP. Marshallov plan se dugo smatrao jednim od prvih procesa Europske integracije. Jedina njegova posljedica je znatna amerikanizacija ekonomije i tehnike u Europi i načina upravljanja njima.

Godine 1951. je formalno zamijenjen Programom međusobne pomoći koji je službeno ukinut 1961. i zamijenjen ekonomskom pomoći koju pruža USAID.

## Države sudionice plana i njihovi dobici

## Povezano
* Poratni ekonomski bum
* Njemačko privredno čudo
* Trente Glorieuses
* Grčko ekonomsko čudo
* Italijansko ekonomsko čudo

## Napomene

## Vanjske veze

* The German Marshall Fund of the United States
* Economist Tyler Cowen questions the conventional wisdom surrounding the Plan 
* Truman Presidential Library online collection of original Marshal Plan documents from the year 1946 onwards 
* The Marshal Plan documents collection at MCE 
* Marshall Plan from the National Archives
* Excerpts from book by Allen W. Dulles 
* [United States Secretary of State [James F. Byrnes] famous Stuttgart speech, September 6, 1946] The speech marked the turning point away from the Morgenthau Plan philosophy of economic dismantlement of Germany and towards a policy of economic reconstruction.
* Marshall Plan Commemorative Section: Lessons of the Plan: Looking Forward to the Next Century 
* U.S. Economic Policy Towards defeated countries  travanj 1946.
* "Pas de Pagaille!" , Time magazine 28. srpnja, 1947.
* "The Marshall Plan as Tragedy," comment on Michael Cox and Caroline Kennedy-Pipe, "The Tragedy of American Diplomacy? Rethinking the Marshall Plan," both published in the Journal of Cold War Studies, vol. 7, no. 1 (Winter 2005) ([text of comment on pdf](http://www.polisci.ucla.edu/faculty/trachtenberg/cv/jcws(marshall%20plan).pdf) ) ([text of original article on pdf](http://www.polisci.ucla.edu/faculty/trachtenberg/cv/jcws(marshall%20orig).pdf) )
* Luis García Berlanga's critique of the Marshall Plan in a classic Spanish film: Welcome Mr. Marshall!
* Marshall Plan Still Working, 60 Years Later Cincinnati Enquirer December 10, 2006