open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abakan

**Abakan** (, hakaški Ағбан) je glavni grad Hakaške republike u Ruskoj Federaciji. Grad pripada Ust-Abakanskom rejonu Hakasije. Nalazi se u južnom dijelu srednjeg Sibira na ušću rijeke Abakan u rijeku Jenisej, 230 km jugozapadno od Krasnojarska, a 4218 km od Moskve. Prostire se na površini od 112 km² sa 164.700 stanovnika (2005).

Godine 1675. blizu ušća rijeke Abakan izgrađena je Abakanska tamnica (Abakansk). Kasnije, Petar Veliki tu pravi tvrđavu. Godine 1780. izgrađeno je selo Ust-Abakansko, od 1925. naselje Hakask, a od 1931. grad Abakan.

Abakan je administrativni, kulturni i naučni centar republike Hakasije. Ima aerodrom, razvijenu metalnu, prehrambenu i tekstilnu industriju. Tu se nalazi Hakaški državni univerzitet, mnogi instituti, madicinska, pedagoška i muzička škola, dva pozorišta, televizijski centar, zavičajni muzej i zoološki vrt. Parkovi, skverovi i bulevari zauzimaju trećinu gradske površine. U centru je stari deo grada – selo Ust-Abakansko.

Broj stanovnika:
* 158.000 (procjena 1992.)
* 169.000 (procjena 2001.)
* 163.189 (popis 2008.)

## Vanjske veze

* Službena stranica 
* Albis Photo-Gallery: Abakan Khakassia 
* Abakan city streets views 
* http://www.pdx.edu/turkish_studies_center/books Beyaz Arif Akbas, "Khakassia: The Lost Land", Portland State Center for Turkish Studies, 2007.
Sljudjanka

**Sljudjanka** () je grad u Rusiji u Irkutskoj oblasti, u jugoistočnmom Sibiru. Nalazi se na obali Bajkalskog jezera. Od Moskve je udaljen 5278 kilometara.

## Historija
Oko je osnovan 1647. godine, a status grada je dobio 1936. godine.
Godine 1647. pdignut je izgrađen Kultukski ostrog - dvospratna zgrada sa puškarnica, koja se koristila za prikupljanje krzna, a ovde je vađen i liskun.

Početkom XX veka Sljudjanka je prerasla u veliki železnički čvor izgradnjom Bajkalske železnice, jedno vreme dela Transsibirske železnice

Godne 1928. Sljudjanka je dobila statust radničkog naselja, a 1936. status grada.

## Stanovništvo
Po proceni iz 2010. godine ima 18542 stanovnika.

## Muzeji
Grad ima Muzej minerala i Železnički muzej.

## Transport
Sljudjanka je sa svetom povezan Transsibirskom železnicom. Grad je početna ćelija Bajkalske železnice.

## Vanjske veze

* Zvanični sajt grada
Yan

**Yan** se može odnositi na:

## Imena

* Yan car, blizak Žutom caru
* Kantonska transkripcija prezimena 甄, stvorena radi tabua imena; Car Ming od Hana (osobno ime Zhuang), preimenovan je od Zhuanga u Zhen u mandarinskoj transkripciji
* Jakov Mihailovič Gordin (1853–1909), jidiš dramatičar koji je u SAD koristio pseudonim Yan
* Martin Yan (1948 -), kinesko-kanadsko-američki televizijski kuhar, zvijezda TV-emisije *Yan Can Cook*
* Yan (muzičar), umjetnički pseudonim Jana Scotta Wilkinsona, engleskog pjevača indie rock benda *British Sea Power*
* Tang Yan (1983 -), kineska glumica
* Yan, zapadna transliteracija imena "Ян" (Jan) u ruskom jeziku
* Yan (prezime), romanizacija nekoliko kineskih prezimena kao "嚴", "顏", "言", "燕", "閻", "闫" itd.

## Mjesta

* Yan (država), drevna kineska država iz doba dinastije Zhou
* Raniji Yan, Južni Yan, Zapadni Yan i Kasniji Yan; Murong-Xianbei države iz perioda Šesnaest kraljevstava
* Yan (Anshi), država proglašena od strane pobunjenika za vrijeme An Shi ustanka u Kini u 8. vijeku
* Yan (Deset kraljevstava), kratkotrajna država na području današnjeg Pekinga na početku perioda Pet dinastija i Deset kraljevstava
* Yan (Kedah), distrikt u Maleziji
* Yan (planine) u Sjevernoj Kini

## Vanjske veze
* History of Chinese surname Yan
Yan (Anshi)

**Yan** (), također poznata i kao **Veliki Yan** (), bila je država koju je godine 756. u Kini osnovao kineski vojskovođa An Lushan, nedugo nakon što je pokrenuo veliki ustanak protiv dinastije Tang i cara Xuanzonga. Prestala je postojati godine 763. kada je samoubistvom svoj život okončao Shi Chaoyi, sin An Lushanovog potčinjenog generala Shi Shiminga, odnosno posljednja osoba koja se nazivala carem Yana.

## Vladari Yana

## Povezano
* Anshi ustanak
Uí Fiachrach Aidhne

**Uí Fhiachrach Aidhne** (također poznata i pod nazivom Hy Fiachrach) bilo je kraljevstvo, odnosno istoimeni klan/dinastija na području današnje južne Grofovije Galway u Irskoj.

Nastala je kao ogranak klana Ui Fiachrach u pokrajini Connacht dinastije. Do 8. vijeka je izgubila nezavisnost, odnosno postala vazal kraljeva Connachta.

Od nje su nastali ogranci Ó hEidhin, Ó Seachnasaigh, Ó Cléirigh i Mac Giolla Cheallaigh, a od koje potiču porodice/prezimena Hynes, O'Shaughnessy, Cleary i Kilkelly.

## Literatura
* ''Medieval Ireland: Territorial, Political and Economic Divisions, Paul MacCotter, Four Courts Press, 2008, pp.&nbsp;133–134. ISBN978 1 84682 098 4

## Vanjske veze
* Ui Fiachrach Aidne at Ireland's History in Maps
Conchubhar mac Cumasgach

**Conchubhar mac Cumasgach** (? - 763) je bio kralj/poglavica drevne irske države/klana Uí Fiachrach Aidhne. On je prvi njen vladar čije je ime poznato nakon smrti Fergal Aidne mac Artgailea, koji je umro 696. godine. Vjeruje se da je tada država postala politički beznačajna, a njeni vladari reducirani na lokalne feudalce. O Conchubharu se zna samo godina njegove smrti, i predstavlja jednog od dvojice vladara čija su imena poznata iz 8. vijeka.

## Literatura
* *Irish Kings and High-Kings*, Francis John Byrne (2001), Dublin: Four Courts Press, 
* *Annals of Ulster* at CELT: Corpus of Electronic Texts at University College Cork
Fortriu

**Fortriu** ili **Kraljevina Fortriu** je naziv za ranosrednjovjekovnu piktsku državu na području današnje Škotske. Zbog oskudnih i često proturječnih podataka iz tadašnjih izvora, o njoj se relativno malo zna, odnosno njeno postojanje je teško razlučiti od kasnijih srednjovjekovnih legendi. Tako se ne zna ni koje joj je bilo pravo ime; današnji naziv "Fortriu" je suvremena rekonstrukcija, odnosno staroirski nominativ za oblike riječi *Fortrenn* (genitiv) i *Fortrinn* (dativ) koji se pojavljuju u irskim kronikama. Često se pod njome podrazumijeva cijeli Pictland ("Zemlja Pikta").

Dugo vremena se smatralo da je njeno središte bilo u današnjoj centralnoj, odnosno južnoj Škotskoj, ali suvremena istraživanja sugeriraju da je njeno sjedište bilo sjevernije, odnosno iza gorja Mounth. Sjeverna lokacija bi lakše objasnila njenu veću izloženost vikinškim napadima, odnosno poticaj za osnivanje Kraljevine Alba, a sa njome i srednjovjekovne škotske države pod Kennethom MacAlpinom 843.

## Literatura
* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History: AD 500-1286*, 2 Vols, (Edinburgh, 1922)
* Hudson, Benjamin T., Kings of Celtic Scotland, (Westport, 1994)
* Watson, W. J., *History of the Celtic Place-Names of Scotland*, (Edinburgh, 1926), reprinted, with an Introduction, full Watson bibliography and corrigenda by Simon Taylor (Edinburgh, 2004).
* Woolf, Alex, "Dun Nechtain, Fortriu and the Geography of the Picts", *Scottish Historical Review* 85 (2006), 182-201.
Ciniod I od Pikta

**Ciniod, sin Uuredechov** (; ; ? - 775) bio je kralj Pikta koji je vladao od 763. do 775.

Neki od izvora sugeriraju da je njegov otac bio Feradach, sin kralja Selbach mac Ferchaira od Dalriade, koji je 736. zarobljen od piktskog kralja Oengusa I i doveden na piktski dvor. Spominje se kako je 768. ratovao protiv Dalriade i Áed Finda. Symeon od Durhama, pak, navodi kako se 774. na njegov dvor nakon svrgavanja sklonio northumbrijski kralj Alhred.

Nije imao sinova, a špekulira se kako je Eithne ingen Cinadhon, umrla 778. godine, mogla biti njegova kćer.

## Literatura

* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History A.D 500&ndash;1286*, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. 
* Anderson, Alan Orr, *Scottish Annals from English Chroniclers A.D. 500 to 1286.* David Nutt, London, 1908.
* Bannerman, John, "The Scottish Takeover of Pictland" in Dauvit Broun & Thomas Owen Clancy (eds.) *Spes Scotorum: Hope of Scots. Saint Columba, Iona and Scotland.* T & T Clark, Edinburgh, 1999. 

## Vanjske veze
* CELT: Corpus of Electronic Texts at University College Cork includes the *Annals of Ulster*, *Tigernach*, *the Four Masters* and *Innisfallen*, the *Chronicon Scotorum*, the *Lebor Bretnach* (which includes the *Duan Albanach*), Genealogies, and various Saints' Lives. Most are translated into English, or translations are in progress.
Carica majka

**Carica majka** (; kineski , korejski izgovor: Hwang Tae Hu, japanski izgovor: Kōtaigō, vijetnamki izgovor: Hoàng Thái Hậu) je titula koju su nosile majke kineskog, korejskog, japanskog ili vijetnamskog cara. Titulu su ponekad nosile i bake careva, odnosno dolaskom nove generacije careva bi dobile titulu velika carica majka. U mnogim slučajevima su služile kao regentice malodobnim carevima, a često su u kineskoj historiji dugo vremena zadržavale uticaj na punoljetne careve, a što je, po tradicionalnom tumačenju, bilo uzrokom nestabilnosti.

Uz to je vezana i titula "carica udovica" koju su koristile supruge preminulih careva Rusije ili rimsko-njemačkih careva.

## Povezano
* Kraljica udovica
* Valide sultan

## Literatura
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). ''The Imperial House of Japan.'' Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
Shi Siming

**Shi Siming** (史思明) (703 – 18. april 761), ili **Shi Sugan** (史窣干), bio je car kratkotrajne kineske države Yan od 759. do smrti. Prije toga je bio general u službi dinastije Tang te najbolji prijatelje generala An Lushana, kome se 755. pridružio u njegovom velikom An Shi ustanku tokom koga je osnovana država Yan, a An Lushan postao njen car. U aprilu 759. je An Lushanovog sina i nasljednika An Qingxua izbavio od opsade carskih lojalista u Yechengu; kada mu se An Qingxu došao lično zahvaliti, iskoristio je priliku da ga ubije, te se potom proglasio novim carem. Prilikom pokušaja da ponovno zauzme kinesku prijestolnicu Chang'an došao je u sukob sa svojim sinom Shi Chaoyijem; on je, pak, uplašen za svoj život, izveo puč i zarobio oca, koji je nedugo potom zadavljen. Shi Chaoyi je potom preuzeo prijestolje države Yan.

## Fusnote i izvori

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 200, part 1 .
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 225, part 1 .
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 214, 216, 217, 218, 219, 220, 221, 222.
Alfred Nobel

**Alfred Bernhard Nobel** (Stockholm, 21. listopada 1833. - San Remo, 10. prosinca 1896.), švedski hemičar, inovator, dramski pisac i donator. Alfred Nobel je jedno od šestero djece Immanuela Nobela (1801-1872), švedskog arhitekte, inžinjera i inovatora.

## Biografija
Alfred Nobel je sa familijom preselio iz rodnog Stockholma u Sankt Peterburg 1842. godine nakon što je očeva radionica bankrotirala. U to vrijeme familija je bila na rubu siromaštva, a mladi Alfred je radio kao prodavač šibica na ulici. 1859 familija se vraća u Švedsku gdje Alfred počinje studirati eksplozive, posebno nitroglicerin, eksplozivni element koga je otkrio Ascanio Sobrero 1847. U toku tih studija desilo se nekoliko eksplozija u laboratoriju, a jedna od njih je usmrtila Alfredovog mlađeg brata Emila 1864.godine.
Na osnovama nitroglicerina Nobel je izumio i patentirao dinamit 1867. godine. 

Alfred Nobel je također bio dramski pisac. Napisao je dvojezičnu (švedski i esperanto jezik) dramu *Nemesis*, baziranu na stvarnom događaju. Glavni lik drame, Beatrice Cenci je stvarna osoba, osuđena na smrt i pogubljena 11.septembra 1599 u Rimu. Nobelova knjiga daje njegovo viđenje događaja koji su prethodili toj kazni. Drama Nemesis je prvi put objavljena 1896 u Parizu, malo prije Nobelove smrti.

## Nobelova nagrada

Alfred Nobel je u svom testamentu donirao dio svog novca Švedskoj državi i osnovao fond iz kojeg će se svake godine dodijeljivati nagrade u više kategorija (hemija, fizika, književnost, medicina, mir itd.).

Nobel je bio zaprepašten i šokiran načinom na koji je svijet upotrebljavao njegov izum – dinamit i u toj činjenici leži razlog njegove odluke da se nagrade dodjeljuju onima koji svojim sposobnostima najviše doprinose čovječanstvu.

Prva svečanost dodjele Nobelovih nagrada za književnost, fiziku, hemiju i medicinu je održana na Kraljevskoj Muzičkoj Akademiji u Stockholmu, 1901. godine.
Shi Chaoyi

**Shi Chaoyi** (史朝義) (? -763) bio je posljednji car kratkotrajne države Yan, nastale u Kini za vrijeme velikog An Shi ustanka protiv dinastije Tang. Bio je najstariji sin cara Shi Siminga, generala koji je na čelo ustanika i države došao 759. godine. Dvije godine kasnije je prilikom pohoda na carsku prijestolnicu Chang'an došao u sukob sa ocem; plašeći se pogubljenja, organizirao je puč u kome je Shi Siming ubijen, a on sam preuzeo prijestolje. Iako se opisuje kao blag i skroman vladar, nedostajale su mu vojničke i političke sposobnosti njegovih prethodnika; stanovništvo iscrpljeno dugim krvavim ratom, a s vremenom i njegovi potčinjeni su počeli prelaziti na stranu carskih lojalista. Shi Chaoyi je, usprkos tome, nastavio pružati otpor sve do zime 762. godine, kada su protiv njega zajedno udarili i lojalisti i narod Huige. Shi Chaoyi je pokušao pobjeći na teritoriju Kitana, ali ga je sustigla potjera. Ne želeći pasti u ruke neprijatelja, izvršio je samoubistvo. Sa njime je formalno završio ustanak i nestala ustanička država Yan.

## Literatura
* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 200, part 1 .
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 225, part 1 .
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 220, 221, 222.

|-
George Moscone

**George Richard Moscone** (San Francisco, 24. studenog 1929. - San Francisco, 27. studenog 1978.), američki pravnik i političar iz Demokratske stranke. Moscone je najpoznatiji kao 37. gradonačelnik San Francisca. Prije nego je postao gradonačelnik, služio je kao član Kalifornijskog senata od 1967. Gradonačelnik je postao 1976., a služio je do 27. studenog 1978., kada je stradao u atentatu kojeg je izvršio bivši vijećnik Dan White. Naslijedila ga je Dianne Feinstein, dotadašnja predsjednica Vijeća nadzornika.
Wei Jiansu

**Wei JIansu** (韋見素) (687–763), kurtoazno ime **Huiwei** (會微), formalno **Vojvoda Zhongzhen od Bina** (豳忠貞公), bio je kineski velikodostojnik u službi dinastije Tang koji je kancelar služio careve cara Xuanzonga i Suzonga. Njegov mandat je obilježilo izbijanje velikog An Shi ustanka; iako su ga kasniji historičari kritizirali zbog toga što je dozvolio da dvorske spletke, odnosno sukob An Lushana i Yang Guozhonga, eskaliraj u nacionalnu katastrofu, bio je hvaljen zbog vjernosti caru Xuanzongu tokom bijega iz Chang'ana 756. Nakon Xuanzongove abdikacije je prešao u službu njegovog sina Suzonga, gdje je ostao sve do umirovljenja 761. 

## Fusnote i reference

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 108 .
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 118 .
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 216, 217, 218, 219, 220.
Fang Guan

**Fang Guan** (房琯) (697 – 15. septembar 763), kurtoazno ime **Cilü** (次律), formalno**Vojvoda od Qinghea** (清河公), bio je kineski velikodostojnik u službi dinastije Tang, koji je kao kancelar služio careve cara Xuanzonga i cara Suzonga. Njegovi su mandati bili obilježeni velikim An Shi ustankom, prilikom koga se istakao vjernošću dinastiji, ali i vojničkom nesposobnošću i korupcijom. Kada su, pak, carske trupe od pobunjenika 757. preotele prijestolnicu Chang'an iskazao se radovima na obnovi.

## Fusnote i reference

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 111 .
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 139 .
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 215, 217, 218, 219, 220.
Tadija Kačar

**Tadija Kačar** (5. januar 1956, Perućica, opština Jezero, (danas Republika Srpska) SR Bosna i Hercegovina, SFRJ) je nekadašnji jugoslovenski bokser, koji se svrstava u red najuspješnijih jugoslovenskih boksera i srpskih sportista uopšte.
Po struci je magistar sporta i fizičke kulture.

Živi u novosadskom naselju Veternik, od 1972.

Supruga Radmila 1960, sinovi Nenad 1982. i Nikola 1988.

## Najznačajniji rezultati
* Olimpijske igre, Montreal 1976. 2. mjesto, srebrna medalja,
* Svetsko prvenstvo, Beograd 1978. 2. mjesto, srebrna medalja,
* Evropsko prvenstvo, Keln 1979. 2. mjesto, srebrna medalja,
* Evropsko prvenstvo, Kijev 1974, 2. mjesto, srebrna medalja J.,
* Mediteranske igre, Split 1979. 1. mjesto, zlatna medalja,
* Balkanski šampionati, Bursa 1977., Pula 1981. 1. mjesto, zlatna medalja.

## Vanjske veze
* Glas Srpske o Kačaru
* Lista srpskih olimpijaca
* za.../Štoperica.html RTS o Kačaru
* O Kačaru
An Qingxu

**An Qingxu** (安慶緒) (? - 10. april 759), rođen kao **An Renzhi** (安仁執), bio je car kratkotrajne kineske države Yan od 757. do 759. Bio je sin njenog osnivača An Lushana, generala koji je 755. digao veliki An Shi ustanak protiv dinastije Tang i sebe proglasio carem. An Qingxu je od oca dobio titulu Princ od Jina. Iako je ustanak ispočetka imao dosta uspjeha, An Lushan se razbolio i postao paranoičan; uplašen za svoj život, An Qingxu ga je početkom 757. dao ubiti i proglasio se novim carem. Ubrzo se pokazalo kako mu nedostaje očeve vojničke vještine, te su njegove snage doživjele niz poraza, izgubile prijestolnicu Luoyang te su ga do kraja 758. lojalisti opsjeli u Yechengu. Tamo ga je spasila intervencija ustaničkih pojačanja na čelu sa Shi Simingom; An Qingxu mu je izašao u susret da mu osobno zahvali. Shi Siming je, pak, to iskoristio kao priliku da ga ubije i sebe proglasi za novog cara.

## Fusnote i izvori

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 200, part 1 .
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 225, part 1 .
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 216, 217, 219, 220, 221.
Rimokatolička biskupija Basel

**Biskupija Basel** (; ) je rimokatolička biskupija in Švicarskoj. Kroz historiju su biskupi Basela također imali svjetovnu vlast kao vladari Kneževine-biskupije Basel (). Biskup Basela, pak, nije stolovao u Baselu od 1528. Umjesto toga kao sjedište biskupa služi Solothurn.

Danas Biskupija Basel uključuje švicarske kantone Aargau, Basel-Selo, Basel-Grad, Bern, Jura, Lucerne, Schaffhausen, Solothurn, Thurgau i Zug.

## Ordinariji

* Jakob Christoph Blarer von Wartensee (1576–1608)
* Wilhelm Rinck von Balderstein (1609–1628)
* Johann Heinrich von Ostein (1629–1646)
* Beat Albrecht von Ramstein (1646–1651)
* Johann Franz Reichsritter von Schönau (1651–1656)
* Johann Konrad von Roggenbach (1657–1693)
* Wilhelm Jakob Rinck von Balderstein (1693–1705)
* Johann Konrad Reichsfreiherr von Reinach-Hirzbach (1705–1737)
* Jakob Sigismund von Reinach-Steinbrunn (1737–1743)
* Joseph Wilhelm Rinck von Balderstein (1744–1762)
* Simon Nikolaus Euseb Reichsgraf von Montjoye-Hirsingen (1762–1775)
* Friedrich Ludwig Franz Reichsfreiherr von Wangen zu Geroldseck (1775–1782)
* Franz Joseph Sigismund von Roggenbach (1782–1792)
* Franz Xaver Freiherr von Neveu (1792–1828)
* Josef Anton Salzmann (1828–1854)
* Karl Arnold-Obrist (1854–1862)
* Eugène Lachat C.Pp.S. (1863–1884)
* Friedrich Xaver Odo Fiala (1885–1888)
* Leonhard Haas (1888–1906)
* Jakobus von Stammler (1906–1925)
* Joseph Ambühl (1925–1936)
* Franz von Streng (1936–1967)
* Anton Hänggi (1967–1982)
* Otto Wüst (1982–1993)
* Hansjörg Vogel (1994–1995)
* Kurt Koch (1995–2010)
* Felix Gmür (2010– )
Za popis biskupa prije 1583, v. Popis biskupa Basela

## Vanjske veze
* Bistum Basel
Haito

**Haito** (ili **[[Hatto]]** ili **Heito**; 763 - 17. mart 836) bio je katolički redovnik i biskup Baslea.

Porijeklom je bio iz švapske plemićke porodice, a u dobi od pet godina je došao u Opatija Reichenau, gdje je s vremenom postao direktor monastičke škole. Godine 806. je postao opatom, ali i biskupom Basela. Postao je osoba od povjerenja franačkog cara Karla Velikog, koji ga je 811. poslao na diplomatsku misiju u Carigrad. Godine 823. je podnio ostavku na sve položaje, te se posvetio samostanskom životu i pisanju. Napisao je danas izgubljeni putopis posvećen svojoj misiji, ali i alegorijsko djelo Visio Wettini, koji neki historičari književnosti smatraju jednom od inspiracija za Danteovu *[[Divina Commedia|Božanstvenu komediju]]*.

## Izvor
* Haito
Estoril

**Estoril** (hrvatskosrpski: **Eštoril** je naselje od 23 696 stanovnika  u općini Cascais u sredini Portugala (Regija Lisabon, Distinkt Estoril) *Estoril* nema status grada, već je zapravo samo kvart (freguesia) Cascaisa.

*Estoril* je ladanjsko naselje pored Lisabona, sjedište jednog od najvećih evropskih kazina i brojnih luksuznih hotela i golf igrališta.

## Geografija
*Estoril* se prostire duž Rivijere Estoril-Sintra (Costa de Estoril-Sintra zvane i Costa de Lisboa), ta rivijera počinje 15-tak km zapadno od Lisabona od mjesta Carcavelos i proteže se sve do Guincha na zapad. Dobar dio mjesta zauzima *Park prirode Sintra-Cascais*.

Historijski Estoril je bio sastavljen od nekoliko sela položenih duž obale Atlanskog oceana a ona su bila (s lijeva na desno); *São Pedro do Estoril*, *São João do Estoril*, *Santo António do Estoril* (danas se to naselje zove Estoril) i brda *Monte Estoril* u unutrašnjosti.

## Historija

Na mjestu današnjeg *Estorila* pronađeni su ostatci rimske ville rustica stare 2000 godina. 
Od srednjeg vijeka tu je bila ribarska luka, i sela koja su se bavila poljoprivredom. Tako je bilo sve do prve polovice 20. vijeka kad je otvoren kazino. Za vrijeme Drugog svjetskog rata i odmah nakon njega su dva portugalska industrijalca *Fausto Cardoso de Figueiredo* (koji je već izgradio kazino) i njegov partner *Augusto Carreira de Sousa*, izgradili u *Estorilu* više luksuznih hotela i pretvorili ga u internacionalnu turističku destinaciju, namjenjenu gostima dubljeg džepa.
Brojni prognani evropski vladari i kraljevi odabrali su *Estoril* kao svoj novi dom, tu je nakon Drugog svjetskog rata živio i umro bivši mađarski regent Miklós Horthy (od 1945 do 1957), španjolski kralj Juan Carlos I., talijanski Umberto II i rumunjski Carol II..

## Autodrom Estoril
Na autodromu u Parku Monsanto, vozile su se do 1960-ih utrke Formule 1, nakon tog su ga istisnuli atraktivniji autodromi i bogatije zemlje. Od 1960-ih su se tu održavale automobilističke utke nižeg ranga i motorističke utrke za svjetsko prvenstvo (MotoGP), ali su i one prekinute 1997. zbog novih sigurnosnih uvjeta Međunarodne automobilističke federacije - FIA. *Autodrom Estoril* je potpuno obnovljen 1999., danas ima 4.183&nbsp;km, na njemu se ponovno voze motorističke utrke za svjetsko prvenstvo i automobilističke utke nižeg ranga.

## Napomene

## Vanjske veze

* Junta de Freguesia do Estoril  
* Site da Junta de Turismo da Costa do Estoril
Dan White

**Daniel James "Dan" White** (Long Beach, 2. rujna 1946. - San Francisco, 21. listopada 1985.), američki političar, član Vijeća nadzornika San Francisca i atentator koji je ubio gradonačelnika Georgea Mosconea i nadzornika Harveyja Milka u ponedjeljak, 27. studenog 1978. Na mesto člana Vijeća podnio je ostavku 10. studenog, dok je uz zalaganje konzervativnijih članova Vijeća preinačio svoju odluku o ostavci 14. studenog i zatražio od gradonačelnika Mosconea da ga vrati na funkciju. Moscone je inicijalno prihvatio Whiteov zahtjev, međutim na nagovor Milka i drugih kasnije ga odbio. White ga je nakon toga ustrijelio, a potom je stradao i Whiteov najveći politički rival, Milk. Iako se tada vjerovalo da ubojstva nisu planirana, inspektor koji je vodio slučaj kasnije je otkrio kako je White priznao predumišljaj te kako je planirao ubiti i Willieja Browna i Carol Ruth Silver, također vijećnike, koje je smatrao glavnim odgovornim za legalizaciju i prihvaćanje homoseksualnosti u Kaliforniji, čemu se White, kao katolik (i homofob) snažno protivio. Nakon suđenja, izrazito kontroverzna presuda osudila je Whitea za ubojstvo na mah, umjesto za obično ubojstvo, a popularni termin "Twinkie obrana", kojim se ilustrira loše organizirana pravna obrana, kreiran je upravo na temelju ovog suđenja. White se dvije godine nakon odsluženja petogodišnje kazne vratio u San Francisco i počinio samoubojstvo trovanjem ugljikovim dioksidom u svojoj garaži. *[[San Francisco Weekly]]* je često oslovljavao Whitea kao "vjerojatno najomraženijeg čovjeka u povijesti San Francisca".

## Izvori
Carica majka Wang (Xianzong)

**Carica majka Wang** (王太后, osobno ime nepoznato, 763 – 5. april 816), formalno **Carica Zhuangxian** (莊憲皇后, "moćna i znalačka carica") bila je kineska carica majka iz dinastije Tang, odnosno majka cara Xianzonga.

Još kao djevojčica je izabrana za carsku konkubinu, ali ju je zbog mladosti godine 775. car Daizong dao svom sinu Li Songu (budućem caru Shunzongu). Nikada nije dobila status carice, jer je njen muž, nedugo nakon dolaska na prijestolje 805. godine, pogođen moždanim udarom i nije mogao izgovoriti da je proglašava caricom. Tek kada joj je sin postao carem 806. proglašena je caricom majkom. Tradicionalni kineski historičari je hvale jer nije zloupotrijebila položaj da bi favorizirala članove svoje porodice.

## Reference

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 52 .
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 77 .
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 236, 237, 239.
Harvey Milk

**Harvey Bernard Milk** (Woodmere, 22. svibnja 1930. - San Francisco, 27. studenog 1978.), američki političar i aktivist koji je postao prvi deklarirani homoseksualac izabran za neku javnu funkciju u Californiji kada je izabran za člana Vijeća nadzornika San Francisca. Milik isprva nije bio zainteresiran ni za politiku ni za aktivizam, ali se nakon iskustva s kontrakulturom javno deklarirao kao homoseksualac i u dobi od oko 40 godina počeo baviti politikom i aktivizmom.

Milik se iz New Yorka u San Francisco preselio 1972. u jeku migracije homoseksualaca u distrikt Castro. Iskoristio je rastuću političku i ekonomsku moć distrikta kako bi promovirao vlastite interese te se tri puta neuspješno kandidirao za javne funkcije. Njegove teatralne kampanje donijele su mi veliku popularnost, koja je rezultirala njegovim izborom za vijećnika 1977. godine, u sklopu većih društvenih promjena koje su se odvijale u gradu. 

Milik je kao vijećnik služio gotovo 11 mjeseci i zaslužan je za znakovito poboljšanje prava homoseksualaca u gradu. Dana 27. studenog 1978., ubijen je, zajedno s gradonačelnikom Mosconeom, od strane bivšeg vijećnika Dana Whitea, koji je dao ostavku, ali je želio natrag na poziciju. Iako je Milkov izbor bio direktan rezultat velikih društveno-ideoloških promjena u gradu, atentat i njegove posljedice bili su dokaz kako se grad još uvijek "borio" s promjenama, ili barem njegova kolektivna svijest. 

Unatoč njegovoj kratkoj karijeri političara, kaže profesor Peter Novak (Sveučilište u San Franciscu), Milik je postao ikona grada i "mučenik za prava homoseksualaca". Godine 2002. proglašen je "najpoznatijim i najznačajnim deklariranim homoseksualcem ikad izabranim u Sjedinjenim Državama". Posthumno mu je, 2009. godine, dodijeljena Predsjednička medalja slobode.
NGC 1610

**NGC 1610** je jedan do danas nepotvrđeni objekt u zviježđu Eridanu. Sva promatranja poslije nisu na tom položaju uočila nikoji objekt.

## Reference

## Vanjske veze
*
Frustracija

**Frustracija** ili **osujećenost** je stanje lišenosti, osujećenosti čoveka da zadovolji neki, u dovoljnoj meri aktivan motiv koji je bilo po subjektivnoj, bilo po objektivnoj oceni za jednu ličnost veoma važan.

Ljudi na različite načine reaguju kada ne mogu da zadovolje svoje motive što sve zavisi od njihove frustracione tolerancije. Što je čovek frustraciono tolerantniji on lakše podnosi neuspehe u zadovoljavanju svojih motiva, a ako je manje frustraciono tolerantan on se teško miri i sa najmanjim neuspehom. Ukoliko nastupi stanje frustriranosti čovek može reagovati realistički, tako što će da traži racionalno rešenje problema ili promenom ponašanja ili promenom cilja i nerealistički kada problem rešava prebacujući uzroke nemoći na druge ljude ili agresivnim ponašanjem.

Dugotrajno stanje frustriranosti ima za posledicu dezorganizovano ponašanje i najčešće, anksioznost tj. osećanje nespokojstva, nesigurnosti, teskobe i neodređenog straha. Na taj način se ugrožava čovekovo mentalno zdravlje.
Pride 9

***Pride 9: New Blood*** je bila manifestacija mješovitih borilačkih vještina organizirana od strane PRIDE Fighting Championships organizacije. Događaj se održao 4. lipnja, 2000. u Nagoya Rainbow Hall-u u Nagoyi, Japan. Matt Serra je također trebao nastupiti na ovoj manifestaciji, no njegovog protivnika **Johil de Oliveiru** je ozljedila pirotehnička eksplozija na otvaranju iste te manifestacije.

## Borbe

## Povezano
* Popis PRIDE Fighting Championships manifestacija

## Vanjski izvori
* Službena Prideova stranica 
* Sherdog.com
Zakon i Porjadok: Otdel operativnjih rasljedovanjij

**Zakon i red: Odjel operativnih istraga** () je ruska kriminalistička TV-serija koja se od 2007. do 2008. emitirala na programu kanala NTV. Predstavljala je remake, odnosno dozvoljenu rusku varijantu američke TV-serije *[[Law & Order: Special Victims Unit]]*.

## Vanjske veze

* Službena stranica 
*
Charles Stuart (ubica)

**Charles "Chuck" Stuart** (18. decembar 1959 &ndash; 4. januar 1990) bio je američki trgovac poznat po tome što je u jesen 1989. ubio trudnu suprugu i izazvao međurasne tenzije u Bostonu lažno pripisavši zločin crnom napadaču. Slučaj, koji je izazvao veliku pažnju tadašnjih američkih medija, okončan kada je Charlesov brat Matthew priznao pomaganje Stuartu da prikrije zločin, a nakon čega je Stuart izvršio samoubistvo.

Godine 1990. je slučaj poslužio kao zaplet TV-filma *Good Night Sweet Wife: A Murder in Boston* u kome je Stuarta tumačio Ken Olin. Epizoda *[[Happily Ever After (Law & Order)|Happily Ever After]]* TV-serije *[[Law & Order]]* ima zaplet inspiriran istim slučajem.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* The forgotten victim 
* Bizarro Boston 
* Illusion and tragedy coexist after a couple dies, New York Times, January 7, 1990
* Charles Stuart at Find A Grave

## Select bibliography
* Sharkey, Joe (1991). *Deadly Greed: The Riveting True Story of the Stuart Murder Case That Rocked Boston and Shocked the Nation*. Simon & Schuster. .
Schrödingerova mačka

**Šredingerova mačka** je misaoni eksperiment koji je uobičajeno opisan kao paradoks austrijskog fizičara Ervina Šredingera, koji je izveden 1935. Eksperiment ilustruje kako je on video, problem Kopenhagenske interpretacije kvantne mehanike, koja je primenjena na svakodnevne objekte. U ovom eksperimentu mačka može biti živa ili mrtva, u zavisnosti od prethodnih nasumičnih događaja. Mačkin paradoks je takođe često bio predmet teorijske rasprave i interpretacije kvante mehanike.

Najčešće pominjana interpretacija kvantne mehanike je kopenhagenska interpretacija. U ovom tumačenju, sistem prestaje biti superpozicija stanja i postaje ili jedno ili drugo, u zavisnosti od promatrača. Ovaj misaoni eksperiment upućuje na činjenicu da priroda merenja ili opažanja nije dobro definirana u kopenhagenskoj interpretaciji. Schroedingerov eksperiment se može tumačiti tako da dok je kutija u kojoj se nalaze mačka i radioaktivni element zatvorena, sistem istovremeno postoji u superpoziciji "raspadnuto jezgro / mrtva mačka" i "čitavo jezgro / živa mačka". Ukoliko se otvori kutija, za promatrača postoji samo jedno stanje - mrtva ili živa mačka.

Međutim, jedan od glavnih znanstvenika povezanih s kopenhagenskim tumačenjem, Niels Bohr, nikada nije imao na umu promatrača koji bi izazvao kolaps talasne jednačine, tako da Schrödingerova mačka nije predstavljala nikakvu zagonetku za njega. Mačka je mrtva ili živa prije nego što promatrač otvori kutiju.
Dick Wolf

**Richard Anthony "Dick" Wolf** (20. decembar 1946 -) je američki televizijski producent, poznat po policijskim serijama kao što su *[[Miami Vice]]* i *[[Law & Order]]*, koja je postala jednom od najdugovječnijih svog žanra i postala temelj istoimene popularne franšize. Wolf je za svoja dostignuća primio brojna priznanja, kao što su Emmy te zvijezda na Holivudskoj stazi slavnih.

## Filmografija

* *[[Skateboard (film)|Skateboard]]* (1978)
* *[[Miami Vice]]* (1984–1989) TV serija
* *[[No Man's Land (1987 film)|No Man's Land]]* (1987)
* *[[Masquerade (1988 film)|Masquerade]]* (1988)
* *[[Gideon Oliver]]* (1989) TV serija
* *[[Christine Cromwell]]* (1989) TV serija
* *[[Nasty Boys (TV serija)|Nasty Boys]]* (1990) TV serija
* *[[H.E.L.P.]]* (1990) TV serija
* *[[Law & Order]]* (1990–2010) TV serija
* *[[School Ties]]* (1992)
* *[[Mann & Machine]]* (1992) TV serija
* *[[The Human Factor]]* (1992) TV serija
* *[[South Beach (1993 TV serija)|South Beach]]* (1993) TV serija
* *[[New York Undercover]]* (1994–1998) TV serija
* *[[The Wright Verdicts]]* (1995) TV serija
* *[[Swift Justice]]* (1996) TV serija
* *[[Feds (TV serija)|Feds]]* (1997) TV serija

* *[[Players (1997 TV serija)|Players]]* (1997–1998) TV serija
* ** (1998) (TV)
* *[[The Invisible Man]]* (1998) (TV)
* *[[Law & Order: Special Victims Unit]]* (1999— ) TV serija
* *[[D.C. (TV serija)|D.C.]]* (2000) TV serija
* *[[Deadline (američka TV serija)|Deadline]]* (2000–2001) TV serija
* *[[Arrest & Trial]]* (2000) TV serija
* *[[Law & Order: Criminal Intent]]* (2001–2011) TV serija
* *[[Crime & Punishment]]* (2002–2004) TV serija
* *[[Twin Towers (film)|Twin Towers]]* (2003)
* *[[Dragnet (drama)|Dragnet]]* (2003) TV serija Universal Network Television ABC
* *[[Law & Order: Trial by Jury]]* (2005–2006) TV serija
* *[[Conviction (2006 TV serija)|Conviction]]* (2006) TV serija
* *[[Bury My Heart at Wounded Knee (film)|Bury My Heart at Wounded Knee]]* (2007)
* *[[Paris enquêtes criminelles]]* (2007–2008) TV serija
* *[[Law & Order: UK]]* (2009— ) TV serija
* *[[Law & Order: Los Angeles]]* (2010—2011) TV serija

## Vanjske veze

* 
* Interview with Wolf on NPR's *[[Fresh Air]]* (March 11, 2005)
* Behind the Scenes of Dick Wolf's "Nasty Boys" 
* New York Times. "Dick Wolf Breaks and Enters With 'Law and Order' on NBC" by Bruce Weber. March 1, 1992.
FIFO i LIFO knjigovodstvo

**FIFO i LIFO** metode su računovodstvene tehnike koje se koriste u rukovođenju zalihama i finansijskim pitanjima koja se tiču novca koji je privredno društvo vezalo za zalihe proizvedene robe, sirovina, delova, komponenti ili akcija.

**FIFO** je skraćenica za prvi ulaz, prvi izlaz (en. first-in, first-out), što znači da će se najstarije zalihe prve skinuti sa knjigovodstvenog stanja, ali ne mora da znači da se fizički najstariji objekat i prodaje, što je samo tehnika vođenja zaliha.

**LIFO** predstavlja poslednji ulaz, prvi izlaz (en. last-in, first-out), što znači da će se najskorije napravljene zalihe prve skinuti sa knjigovodstvenog stanja. Od 1970-ih, američke kompanije imaju tendenciju da koriste LIFO, što im smanjuje porez u vreme inflacije. LIFO se koristi samo u Japanu i SAD.

Razlika između cene zaliha izračunata na osnovu FIFO i LIFO metoda se zove LIFO rezerva. Ova rezerva je u suštini iznos za koji je oporeziva dobit entiteta odložena korišćenjem LIFO metode.

## Vanjske veze
* moj-bankar
* ekopen 
* poslovni
Narudžbenica

**Narudžbenica** je komercijalni dokument izdat kupcu od strane prodavaoca, koji ukazuje na vrstu, količinu i cene proizvoda ili usluga koje će prodavač pružiti kupcu. Slanje narudžbenice dobavljaču predstavlja zvaničnu ponudu za kupovinu proizvoda ili usluga. Prihvatanje narudžbenice od strane prodavca obično stvara jednokratni ugovor između kupca i prodavca.

Da bi se smatrala važećom, narudžbenica mora sadržati neke osnovne podatke za identificiranje kupca, podatke za identifikaciju proizvoda i podatke o zahtijevanom roku i načinu isporuke, kao i o roku i uslovima plaćanja. Ukoliko narudžbenica ne sadrži sve navedene podakte, prodavalac ima pravo da je ne uzme u obzir do trenutka dostavljanja svih zahtijevanih podataka.

Mnoge narudžbenice više nisu papirne, već se prenose elektronski putem interneta. Elektronske narudžbenice koje se koriste za kupovinu dobara ili usluga preko interneta mogu se koristiti za usluge ili robu bilo koje vrste.

## Vanjske poveznice linkovi
* Zakon o javnoj nabavi 120/16 i 114/22 na snazi od 1. 1. 2023. Republika Hrvatska
* Pravilnik o provedbi postupaka jednostavne nabave iz 21. 12. 2022. Republika Hrvatska
* Zakon o javnim nabavkama 91/2019 i 92/2023. Republika Srbija
Vjeridba

**Zaruke**, **vjeridba** (ijek.) ili **veridba** (ek.), odnos dvije osobe koje su jedna drugoj obećale da će sklopiti brak. Takve se osobe nazivaju *zaručnici* ili *vjerenici*. Do njega nastaje kada jedan od budućih partnera pristane na bračnu ponudu. Taj se odnos nekada formalno obznanjuje tako što zaručnici nose zaručnički prsten.

Trajanje zaruka ovisi o različitim okolnostima, pa može potrajati tjednima, mjesecima, pa i godinama. Zaruke se mogu raskinuti sve do sklapanja braka; takvi raskidi u tradicionalnim društvima i zajednicama obično izazivaju javnu sablazan ili sramotu za zaručnike i članove njihovih porodica.
Kad porastem biću Kengur

**Kad porastem biću Kengur** je srpski film iz 2004. godine. Režirao ga je Radivoje Andrić, a u glavne uloge igraju Sergej Trifunović, Marija Karan, Boris Milivojević, Nikola Vujović, Gordan Kičić, Lazar Strugar i Miodrag Fišeković. Film govori o mladim ljudima koji su na granici prelaska u srednje godine, a nisu uradili ništa konkretno u svom životu. Radnja filma sastoji se iz tri međusobno isprepletene paralelne priče koje se odigravaju na beogradskoj opštini Voždovac.

## Radnja

Prva priča govori o mladom studentu filmske montaže, **Braci** (Sergej Trifunović), koji pokušava da „smuva“ lepu manekenku **Iris** (Marija Karan). Iako žive u dva različita sveta oboje se trude da to ne pokažu. U drugoj priči, **Šomi** (Boris Milivojević) i **Duje** (Nikola Vujović) zagriženo prate fudbalski susret Mančestera i Istviča. Kladili su se na Istvič, jer u njemu brani njihov drug iz detinjstva — **Kengur** (Nikola Đuričko). Radnja treće priče odvija se na krovu solitera gde **Avaks** (Lazar Strugar) i **Hibrid** (Miodrag Fišeković) „kradu bogu dane“ u iščekivanju da se nešto desi.

## Muzika
Muziku za film komponovao je Vasil Hadžimanov, koji je i odsvirao klavijature i uradio programing. Muzika je snimana u studiju Music Factory. Ostali muzičkih saradnici: 
* Željko Veljković — muzička produkcija
* Wikluh Sky MC — tekst i glas na odjavnoj pesmi 
* DJ Uce — skrečovanje
* Svebor Šakić — električna i akustična gitara
* Predrag Revišin — kontrabas
* Srđan Dunkić Johnny — bubanj
* Bojan Ivković — udaraljke

## Nagrade
Film je osvojio nagradu **Propeler Motovuna** na Motovunskom filmskom festivalu u konkurenciji „Od A do A“ (nagrada za najbolji film u regionu od Austrije do Albanije).

## Premijerna prikazivanja
*  Srbija — 25. mart 2004. (Beograd, svetska premijera)
*  Slovenija — 30. septembar 2004.
*  Poljska — 12. oktobar 2004.(Warsaw Film Festival)
*  Makedonija — 29. oktobar 2004.
*  Češka — 30. april 2005. (Pilsen Film Festival)
*  Mađarska — 6. oktobar 2006. (Pécs International Film Celebration)

## DVD izdanje
DVD izdanje filma pojavilo se 2004. godine. Izdavač je Yodi Movie Craftsman u saradnji sa časopisom Glorija. Format slike je 16:9 *widescreen*, a zvuk *Dolby Surround 5.1*. DVD sadrži titlove na slovenački, makedonski i engleski jezik. DVD ne sadrži nikakve dodatke osim trejlera za film.

## Ostali nazivi filma
* **120 sa 80** — radni naziv filma
* **When I Grow Up, I'll Be a Kangaroo** — Internacionalni (engleski naziv)
* **Kiedy dorosnę, będę Kangurem** — Poljska (festivalski naziv)
* **Kad narastem bit ću klokan** — Hrvatska
* **Quand je serai grand, je deviendrai kangourou** — Francuska

## Reference

## Vanjske veze
* www.kengur.b92.net  - Zvanični sajt
* Kad porastem bicu Kengur - IMDb prezentacija
Waterford (grofovija)

**Okrug Voterford** (, ) je jedan od 32 istorijska okruga na ostrvu Irskoj, smešten u njegovom južnom delu, u pokrajini Manster.

Danas je okrug Voterford jedan od 26 zvaničnih okruga Republike Irske, kao osnovnih upravnih jedinica u državi. Sedište okruga je zvanično istoimeni grad Voterford, koji je upravno izdvojen iz okruga, ali i dalje ima ulogu istorijskog sedišta. Međutim, suštinski, skupština okruga predsedava u Dangarvanu.

## Položaj i granice okruga
Okrug Voterford se nalazi u južnom delu irskog ostrva i Republike Irske i graniči se sa:
* sever: okrug Tiperari,
* severoistok: okrug Kilkeni,
* istok: okrug Veksford,
* jug: Atlantski okean,
* zapad: okrug Kork.

## Prirodni uslovi
Voterford je po prostranstvu jedan od srednjih irskih okruga - zauzima 21. mesto među 32 okruga.

**Reljef:** Najveću deo okruga Voterford je zatalasano područje nadmorske visine 0–150 m. Planinska područja postoje na krajnjem severu - planine Nokmildaun i Komera. Na jugu, duž atlantske obale, postoji niz manjih ravnica, koje su često močvarne.

**Klima** Klima u okrugu Voterford je umereno kontinentalna sa izrazitim uticajem Atlantika i Golfske struje. Stoga grad odlikuje blaga i veoma promenljiva klima.

**Vode**: Okrug Voterford je bogat vodama. Okrug ima dugu obalu ka Atlantiku na jugu. U okrugu se pružaju donji delovi toka i ušća velikih irskih reka Sur i Blekvoter. U okrugu postoji nema jezera, što je retkost za državu.

## Stanovništvo

Po podacima sa Popisa 2011. godine na području okruga Voterford živelo je preko 110 hiljada stanovnika, većinom etničkih Iraca. Ovo je za 80% manje nego na Popisu 1841. godine, pre Irske gladi i velikog iseljavanja Iraca u Ameriku. Međutim, poslednje tri decenije broj stanovnika okruga raste po stopi od blizu 1% godišnje.

**Gustina naseljenosti** - Okrug Voterford ima gustinu naseljenosti od oko 60 st./km², što je istovetno kao državni prosek (oko 60 st./km²). Južni deo okruga je bolje naseljen nego severni.

**Jezik**: Sasvim mali deo okružnog stanovništva (1,5-2,0%) naseljava Područja irskog jezika (jugozapadni deo okruga), gde je jedino irski jezik u zvaničnoj upotrebi. U ostatku okruga se ravnopravno koriste engleski i irski jezik.

## Povezano
* Irski okruzi
* Voterford (grad)

## Vanjske veze

* www.waterfordcoco.ie Zvanična stranica Okruga Voterford
Waterford

**Voterford** (, ) je peti po veličini i značaju grad u Republici Irskoj i najvažniji grad na jugoistoku ostrva. Voterford je istovremeno i samostalni gradski okrug u okviru države, budući da ima zvanje velegrada.

## Prirodni uslovi
Grad Voterford se nalazi u jugoistočnom delu irskog ostrva i Republike Irske i pripada pokrajini Manster, dok je preko reke Šur pokrajina Lenster. Grad je udaljen 165 kilometara južno od Dablina.

**Reljef**: Voterford je smešten u ravničarskom području, u krajnjem delu istoimenog Voterfordskog zaliva, na mestu ušća reke Šir u more. Nadmorska visina središnjeg dela grada je oko 15 metara.

**Klima**: Klima u Voterfordu je umereno kontinentalna sa izrazitim uticajem Atlantika i Golfske struje. Stoga grad odlikuje blaga i veoma promenljiva klima. Godišnja količina padavina je oko 530&nbsp;mm/m², pa je kraj sušniji od ostatka države.

**Vode**: Voterford se nalazi u zaleđu Voterfordskog zaliva, dela Atlantskog okeana i jednog od najboljih prirodni luka na ostrvu. Grad se obrazovao na estuarskom ušću reke Šur u zaliv.

## Historija
Područje Voterforda bilo naseljeno već u vreme praistorije. Prvo naselje zabeleženo je u vreme vikinških osvajanja, 853. g. Dato naselje je osvojeno od strane engleskih Normana u 1170. g., što je bio uvod u njihovo zaposedanje Irske. Naselje je odmah dobilo gradska prava, pa je postalo značajno i brzo je napredovalo. U kasnom srednjem veku Voterford je bio po značaju drugi u Irskoj, odmah posle Dablina.

Tokom 16. i 17. veka Voterford je učestvovao u burnim vremenima oko borbi za vlast nad Engleskom. Ovo nije oštetilo gradsku privredu, pa je cvetala u 18. veku, posebno brodogradnja i proizvodnja stakla. Međutim, sunovrat privrede grada desio se sredinom 19. veka u vreme irske gladi.

Voterford je od 1921. g. u sastavu Republike Irske. Oporavak grada započeo je tek poslednjih decenija, kada je Voterford ponovo zabeležio nagli razvoj i rast.

## Stanovništvo
Prema poslednjim procenama iz 2011. g. Voterford je imao oko 45 hiljada stanovnika u gradu i blizu 50 hiljada u široj gradskoj zoni., što je za dvostruko puta više nego pre jednog veka. Poslednjih godina broj stanovnika u gradu se naglo povećava.

## Privreda
Voterford je bio tradicionalno industrijsko, lučko i trgovačko središte. Najvažnija industrija nekad je proizvodnja stakla i kristala i brodogradnja.

Poslednjih decenija gradska privreda se mahom zasniva na poslovanju, trgovini i uslugama. Takođe, poslednjih godina turizam postaje sve važnija delatnost u gradu.

## Zbirka slika

Datoteka:Waterford.jpg|Pogled na Voterford
Datoteka:Waterfordcathedral.jpg|Saborna crkva grada Voterforda
Datoteka:WaterfordScotchQuay.jpg|Škotski kej
Datoteka:WaterfordStreets.jpg|Ulica starog dela grada


## Vanjske veze

* waterfordcity.ie Zvanična stranica grada Voterforda
Kerry (grofovija)

**Okrug Keri** (, ) je jedan od 32 istorijska okruga na ostrvu Irskoj, smešten u njegovom jugozapadnom delu, u pokrajini Manster.

Danas je okrug Keri jedan od 26 zvaničnih okruga Republike Irske, kao osnovnih upravnih jedinica u državi. Sedište okruga je grad Trali, a važan je i grad Kilarni.

## Položaj i granice okruga
Okrug Keri se nalazi u jugozapadnom delu irskog ostrva i Republike Irske i graniči se sa:
* sever: Atlantski okean (Estuar reke Šenon),
* severoistok: okrug Limerik,
* jugoistok: okrug Kork,
* jug i zapad: Atlantski okean.

## Prirodni uslovi
Keri je po prostranstvu jedan od većih irskih okruga - zauzima 5. mesto među 32 okruga.

**Reljef:** Okrug Keri se sastoji dve sasvim različite celine. Severni i istočni delovi okruga su ravničarski do bregoviti, nadmorske visine do 200 m. Stoga je okrug poznat kao poljoprivredno područje. Južni i zapadni delovi do Atlantskog okeana su izrazito planinskih odlika (planine Mekgilkadi Riks), slabije naseljeni, ali izvanredno lepi i očuvani, pa su danas važno turističko odredište na ostrvu. Ovo je posebno važno u za poluostrvo Dingl.

**Klima** Klima u okrugu Keri je umereno kontinentalna sa izrazitim uticajem Atlantika i Golfske struje. Stoga grad odlikuje blaga i veoma promenljiva klima.

**Vode**: Okrug Keri je bogat vodama. Okrug ima veoma dugu obalu ka Atlantiku na zapadu, jugozapadu i severozapadu. Na severozapadu okruga se nalazi ušće poznate irske reke Šenon, koja se potom razvija u veliki estuar. Od mesnih reka poznate su Fil i Lon. U okviru okruga postoji više jezera, od kojih su posebno poznata Kilarni jezera.

## Stanovništvo

Po podacima sa Popisa 2011. godine na području okruga Keri živelo je oko 145 hiljada stanovnika, većinom etničkih Iraca. Ovo je gotovo dvostruko manje nego na Popisu 1841. godine, pre Irske gladi i velikog iseljavanja Iraca u Ameriku. Međutim, poslednje tri decenije broj stanovnika okruga raste po stopi od približno 0,5% godišnje.

**Gustina naseljenosti** - Okrug Keri ima gustinu naseljenosti od nešto preko 30 st./km², što je za dvostruko manje od državnog proseka (oko 60 st./km²). Istočna polovina okruga je bolje naseljena nego zapadna.

**Jezik**: Oko 15% okružnog stanovništva naseljava Područja irskog jezika (zapadni deo okruga), gde je jedino irski jezik u zvaničnoj upotrebi. U ostatku okruga se ravnopravno koriste engleski i irski jezik.

## Povezano
* Irski okruzi
* Trali

## Vanjske veze

* www.kerrycoco.ie Zvanična stranica Okruga Keri
Tralee

**Trali** (, ) je značajan grad u Republici Irskoj, u jugozapadnom delu države. Grad je u sastavu okruga okruga Keri i predstavlja njegovo sedište i najveći grad.

## Prirodni uslovi
Grad Trali se nalazi u jugozapadnom delu irskog ostrva i Republike Irske i pripada pokrajini Manster. Grad je udaljen 290 kilometara jugozapadno od Dablina. 
 
Trali je smešten u bregovitom području jugozapadne Irske. Grad se razvio u dolini reke Li, nedaleko od Atlantskog okeana. Nadmorska visina središnjeg dela grada je 6 metara.

**Klima**: Klima u Traliju je umereno kontinentalna sa izrazitim uticajem Atlantika i Golfske struje. Stoga grad odlikuje blaga i veoma promenljiva klima.

## Historija
Područje Tralija bilo naseljeno već u vreme praistorije. Dato područje je osvojeno od strane engleskih Normana u krajem 12. veka. Tada se tu obrazuje trgovačko naselje, koje dobilo 1613. g. dobilo status grada.

Tokom 16. i 17. veka Trali je učestvovao u burnim vremenima oko borbi za vlast nad Engleskom. Ovo je oštetilo gradsku privredu. Međutim, pravi sunovrat privrede grada desio se sredinom 19. veka u vreme irske gladi.

Trali je od 1921. g. u sastavu Republike Irske. Oporavak grada započeo je tek poslednjih decenija, kada je Trali ponovo zabeležio nagli razvoj i rast.

## Stanovništvo
Prema poslednjim procenama iz 2011. g. Trali je imao 20 hiljada stanovnika u gradu i blizu 23 hiljade u široj gradskoj zoni. Poslednjih godina broj stanovnika u gradu se povećava.

## Privreda
Trali je bio tradicionalno zanatsko i trgovačko središte. Poslednjih decenija gradska privreda se mahom zasniva na poslovanju, trgovini i uslugama.

## Zbirka slika

Datoteka:The Rose Garden , Town Park, Tralee - geograph.org.uk - 332932.jpg|Ružičnjak u gradskom parku
Datoteka:Ashe memorial hall.jpg|Spomen-dvorana Tomu Ešu
Datoteka:The Mall, Tralee, Co. Kerry, Ireland - geograph.org.uk - 343234.jpg|Glavna pošta
Datoteka:Croppy boy.jpg|Spomenik


## Vanjske veze

* tralee.ie Zvanična stranica grada Tralija