1266.

Godina **1266** (**[[Rimske brojke|MCCLXVI]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru (1. januar/siječnja).

## Događaji
### Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak
* 5. 1. - Karlo I Anžujski je krunisan u Rimu za kralja Sicilije (Južne Italije), koju trenutno drži Manfred Hohenstaufen. Karlo kreće u pohod 20. 1., pošto mu je iz Francuske stigla brojna vojska.
* 31. 1. - Okončava se Mudeharski ustanak: muslimani Murcije se predaju nakon opsade. Kralj Jaime I od Aragona ulazi u grad 3. 2. u ime svog zeta Alfonsa X od Kastilje (Murcia je odbacila kastiljsko sizerenstvo 1264).
** Ustanak će ubrzo biti ugušen pošto su se Banu Ashqilula pobunili u Malagi protiv granadskog emira Muhameda I - on će zatim zaključiti mir kao Alfonsov vazal sa velikim dankom, ali Granada ostaje jedina muslimanska država u Španiji.
** Muslimani sa područja pobune se raseljavaju, a dovode hrišćani.

* 18. 2. - Pošto je umro Mahmud I, formalni sultan Delhija, njegov tast i stvarni vladar Balban i formalno postaje sultan (do 1287). Vlada čvrstom rukom.
* 26. 2. -  Bitka kod Beneventa: Karlo Anžujski je pobedio, Manfred gine. To je odlučujuća pobeda gvelfa (papine stranke) u Italiji; Karlo je kralj do smrti 1285, ali izgubio je otok Siciliju 1282, kada nastaje Kraljevina Napulj, kojom Anžuvinci vladaju do 1435.
** Manfredov sinovac Konradin (14), nominalni kralj Jerusalema i bivši maloletni kralj Sicilije, pokušaće da povrati zemlju, ali gine 1268.
** Manfredova udovica Helena Angelina Dukena, kćerka epirskog despota, zatočena je do kraja života 1271, kao i njena deca. Karlo ističe prava na epirske zemlje, Helenin miraz.

* 23. 3. - Epilog ugarskog građanskog rata: u dominikanskom samostanu na Zečijem otoku je potpisan mirovni ugovor između kralja Bele i sina Stjepana, kojim je potvrđena podjela zemlje duž Dunava, između Belinog *regnuma* i Stjepanovog *regimena*.

### April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj
* 14. 4. - Umro je splitski nadbiskup Rogerije iz Apulije, nasljediće ga Ivan VI. (do 1294). Toma Arhiđakon se povukao iz javnog života ove godine.

* 23. 6. - Rat svetog Save/Sabe: pomorska bitka kod Trapanija, pored Sicilije, velika je pobeda mletačke flote pod Jacopom Dondulom nad Đenovljanima, koji su izgubili svih 27 galija - 24 zarobljene, tri potopljene - uz pogibiju 1.200 mornara. Dondulo je proglašen za Generalnog kapetana mora. Rat se nastavlja do 1270.

### Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan
* 2. 7. - Potpisan je Perthski ugovor: okončan je škotsko-norveški sukob, potvrđen je škotski suverenitet na Hebridima i otoku Man, uz novčanu nadoknadu; potvrđen je i norveški suverenitet nad Shetlandom i Orkneyskim otocima.
* 23. 7. - Mamelučki sultan Baybars osvaja nakon šestosedmične opsade templarski zamak Safed u Galileji. Mada im je obećan siguran prolaz, templari su masakrirani. Zamak je opravljen i garnizoniran. Papa pojačava pozive na novi križarski pohod.
* 24. 7. - Kralj Louis IX od Francuske naredio kovanje srebrnog novca *[[gros tournois]]*, takođe izdaje zlatni *[[écu]]*.
* leto - Pohod mlađeg ugarskog kralja Stefana na Bugarsku, kako bi kaznio zapadnog despota Jakova Svetoslava. Zauzeti su Vidin, Kajluka (koja će uskoro promeniti ime u Pleven).

* 22. 8. - Japanski Kamakura šogunat: šogun Princ Munetaka je zbačen, postavljen je njegov dvogodišnji sin Princ Koreyasu (do 1289). Stvarni vladar je regent šoguna Hōjō Masamura (1264-68).
* 24. 8. - Bitka ili Katastrofa kod Marija: mamelučki egipatski vladar Baybars je potukao snage Armenskog Kraljevstva Kilikije. Mameluci zatim haraju Mopsuestiju, Adanu, Tars, kao i prestonicu Sis.

* 14. 9. - Smenjen je vaseljenski patrijarh German III, u decembru će ga naslediti Josif I (1266-75. i 1282-83), koji ubrzo skida ekskomunikaciju sa cara Mihajla VIII, na nezadovoljstvo pristalica ranijeg patrijarha Arsenija Avtorijana.
* septembar - Čagatajski kanat: Alghu je umro 1265/66, nakratko se vraća Mubarak-šah, ali Kublaj-kan podržava Ghiyas-ud-din Baraqa, koji pridobija vojsku i zbacuje Mubaraka u septembru.

### Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac
* 21. 10. - Umro je švedski državnik Birger Jarl.
* 31. 10. - Drugi baronski rat u Engleskoj: tijekom opsade Kenilwortha, izdat je Kenilworthski *Dictum*, kojim je pobunjenicima omogućeno da otkupe oduzeta imanja.

* 11. 11. - Gvelfi su definitivno zavladali Firencom, a gibelini su prognati.

* 13. 12. - Pobunjenici u Kenilworthskom zamku se predaju.
* 1266/67 - Berke, vladar Zlatne horde, umro je dok se spremao da napadne ilhanidskog vladara Abaqu Khana. Nakon nekih napetosti, nasleđuje ga izvanji sinovac Mengu-Timur (do 1280); Mengu nije musliman, ali održava savez sa egipatskim mamelucima. Stvarnu kontrolu ipak ima Nogaj, naročito zapadno od Dnjepra.

### Kroz godinu
* Župna crkva sv. Nikole u Pazinu.
* 1265/66 - Rumski sultan Kilič Arslan IV je ubijen od strane državnika Mu'in al-Din Parwane, stvarnog vladara. Nasleđuje ga mali sin Kejhusrev III (do 1284), Parvanina figura.
* Umro je trapezuntski car Andronik II, nasleđuje ga polubrat Georgije (do 1280). 
* Vizantijsko-mongolska alijansa: car Mihajlo VIII je poslao svoju vanbračnu kćerku Eufrosinu mongolskom zapovedniku Nogaju u Zlatnoj hordi (njena sestra je od prošle godine supruga ilhanidskog vladara).
* Niccolò i Maffeo Polo su stigli u Kublaj-kanov glavni grad Dadu/Hanbalik, današnji Peking.

## Rođenja

*  1265/66 - Duns Scotus, franjevac, filozof, blaženik († 1308)

## Smrti

* 26. 2. - Manfred, kralj Sicilije (* 1232)
* 14. 4. - Rogerije iz Apulije, splitski nadbiskup (ca. 1205)
* 21. 10. - Birger jarl, švedski državnik
* 28. 10. - Arsenije I Sremac, bivši srpski arhiepiskop, svetac 
* Andronik II. Trapezuntski
* Ariq Böke, bivši mongolski vladar 

## Reference

; Literatura
* Svezak prvi. Prvo doba: Vladanje knezova i kraljeva hrvatske krvi (641-1102) i Drugo doba: Vladanje kraljeva Arpadovića (1102-1301). Vjekoslav Klaić (archive.org)
* *Istorija srpskog naroda*, Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I)