open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bitka kod Alalije

**Alalija** je bila grčka kolonija na istočnoj obali Korzike, blizu ušća rijeke Tavignano (današnja Aleria), osnovana oko 565. godine pne. od Grka, koji su se doselili iz maloazijske Fokeje. Nagli procvat kolonije i uspješno piratstvo njenih stanovnika ugrozili su Etruščane i Kartažane, tadašnje gospodare Sardinije. Ujedinjujući svoje flote, Kartažani i Etruščani su oko 540. godine p.n.e napali Grke u vodama Alalije. 

Po Herodotu, 60 grčkih brodova pobijedilo je nadmoćnije etruščansko-kartaške snage (120 brodova), ali su pritom pretrpjeli tolike gubitke da se više nisu mogli održati na Korzici. Drugim riječima, grčke su snage bile poražene. Preživjeli Grci su pobjegli na zapadnu obalu Italije, u Eleju, danas Castellamare di Bruca. 

Pobjeda Etruščana i Kartažana odjeknula je cijelim Sredozemljem. Naime, ako izuzmemo pobjedu faraona Ramzesa III. nad Morskim narodima 1200. pne. kod ušća Nila, bitka kod Alalije bila je prva velika pomorska bitka u povijesti.

Zbog pobjede kod Alalije, Kartažani su stekli potpunu vlast nad morem između Sardinije, Afrike i Španjolske. Etruščanima je to bio zadnji veliki uspjeh, jer su ih Grci kasnije izgurali iz Tirenskog mora.
Addisonova bolest

**Adisonova bolest** je retko hronično oboljenje, koje nastaje kao posledica obostranog razaranja kore nadbubrežnih žlezda. U većini slučajeva dolazi do obostrane atrofije, ali nije u potpunosti razjašnjen uzrok ove pojave. Kao posledica, dolazi do smanjenog ili potpunog prestanka lučenja hormona kore nadbubrega i odgovarajuće simptomatologije.

Pojavljuje se obično između 25. i 45. godine života i to češće kod muškaraca. Naziv je dobila po lekaru Tomasu Adisonu (1793 - 1860), koji je opisao ovu bolest 1855.

## Etiologija
Najčešći etiološki faktori su tuberkuloza i primarna atrofija kore nadbubrega, koja predstavlja autoimuni proces. Ređi etiološki faktori su: gljivične infekcije, hemohromatoza, amiloidoza, leukemične infiltracije i bilateralne metastaze malignih tumora, vaskularne tromboze, obostrana suprarenalektomija (uklanjanje nadbubrežnih žlezda) i dr.

## Klinička slika

Zbog difuznog razaranja nadbubrežnih žlezda dolazi do nedostatka sve tri grupe hormona koji se luče u kori (glikokortikoidi, mineralokortikoidi i nadbubrežni androgeni), što dovodi do odgovarajuće kliničke simptomatologije. Početak je najčešće postepen, gotovo neprimetan. Mrka pigmentacija zahvata kožu i vidljive sluzokože, počinje na otkrivenim delovima kože, na mestima koja su inače jače pigmentisana (bradavice, ožiljci i sl). Tipičan je izgled šaka - dorzalna strana je jako pigmentisana posebno u predelu zglobova, a palmarna strana je pošteđena. Postoji pigmentacija i na sluzokoži usne duplje, očnih kapaka i anogenitalne regije. Ostali simptomi su opšta slabost, nemoć i izuzetno brzo zamaranje, hipotenzija (snišen krvni pritisak), digestivni poremećaji (gubitak apetita, muka, povraćanje, dijareja i nekarakteristični bolovi u trbuhu), osećaj žeđi, potreba za uzimanjem soli i slanih jela, bolovi i grčevi u mišićima i zglobovima, hipoglikemične krize (pad šećera u krvi), i kod žena često pojava amenoreje (izostanak menstruacije). U nelečenim i zapuštenim slučajevima, bolesnici oboleli od Adisonove bolesti mogu toliko da onemoćaju, da ne mogu ni da se hrane.

## Dijagnoza
Dijagnoza se postavlja na osnovu kliničke slike i dopunskih dijagnostičkih postupaka. Određuje se nivo hormona u plazmi, radi se pregled mokraće, pregled elektrolita u serumu, krvna slika, određivanje glikemije itd.

## Lečenje
Dok joj još nije bio utvrđen uzrok, Adisonova bolest se nije mogla lečiti i završavala se prilično brzo smrću pacijenta. Danas se sprovodi doživotna supstituciona terapija (uzimanje sintetičkih hormona i drugih materija). Najvažnije je nadoknaditi manjak glikokortikoida, što se postiže davanjem kortizona ili hidrokortizona. Hranom se unose povećane količine soli i ugljenih hidrata. Inače, potrebne su znatno veće doze kortizola za vreme svake infekcije, hirurške intervencije, traume i stresa.

## Reference
Nihad Hasanović

**Nihad Hasanović** je bosanskohercegovački pisac, rođen 1974. u Bihaću. Objavio je drame *Podigni visoko baklju* (1996) i *Zaista?* (2001), zbirku priča *Kad su narodi nestali* (2003), *Čovjek iz podruma* (2013) i *[http://www.buybook.ba/shop/product/969/laki-pogon Laki pogon] * (2016) te priče, pjesme i prijevode (uglavnom s francuskog, a ponešto i s engleskog i španskog jezika) po književnim časopisima. Preveo je roman Kenizé Mourad *Le jardin de Badalpour* (*Vrt u Badalpuru*), *L'esprit du terrorisme* (*Duh terorizma*) Jeana Baudrillarda i *Cahier de Talamanca* (*Sveska iz Talamanke*) Emila Ciorana. Nihad Hasanović živi u Sarajevu.

## Vanjske veze
* SLUŽBENA STRANICA
* "Samozaborav se širi kao kuga" - intervju ''BH. DANI'' 
* Intervju s Nihadom Hasanovićem 
* Nezavisne novine: Laska mi epitet "divlji"
* Prikaz romana ''O roštilju i raznim smetnjama'' u književnom magazinu ''(sic!)''
* ''Posttraumatski piknik'' 
* funkhaus europa WDR --- Pisci govore: Nihad Hasanović
Venčac

:*Za druga značenja pogledajte [[Venčac (razvrstavanje)|Venčac (razvrstavanje)]]*
**Venčac** je planina koja se nalazi u blizini Aranđelovca. Bogata je poznatim venčačkim mermerom od koga su sačinjene mnogobrojne skulpture koje krase park Bukovičke banje, česmu u Knez Mihailovoj u Beogradu, fasadu crkve na Oplencu, deo zgrade Bele kuće u Vašingtonu itd. Planina je vulkanskog porekla i ima nadmorsku visinu od 658 m.
Šajkaši

**Šajkaši**, isto *nasadisti* (nem. *Tschaikisten*), bili su deo dunavskih pomorskih snaga. Prvo se javljaju u sastavu rečne flotile Ugarske, kasnije pak Carske Austrije. Kao vojnici imali su poseban status.

Šajkaši dobijaju na značaju u vremenu kada Turci počinju da upadaju sa balkanskog na panonsko područje. To je navelo ugarskog kralja Matiju Korvina da preduzme korake u pravcu reorganizacije šajkaške flotile. Njen sastav pojačalo je srpsko stanovništvo posle pada srpske despotovine. Uvažavajući njihov način života u staroj postojbini, Matija Korvin organizuje šajkaše po načelu porodične zadruge ili družine. Zadruzi su pripadale one porodice čiji su članovi služili po rekama pod zastavom šajkaškog kapetana „sa mačem ili veslom“. Ugarski kralj je dozvoljavao šajkašima da sa porodicama žive u logorima, tako da su ih u ratovima pratili žene i deca. Po prestanku ratovanja, živeli su na svojim imanjima u krugu porodice. U miru, šajkaši su bili gospodari u svojim naseljima, autonomno upravljajući poslovima, uživajući određene plemićke povlastice. Govoreći o šajkašima, istoričar Gavrilo Vitković je naglasio: „Junaštvom i durašnošću nadmašili su i same Špartance.“ Matiji Korvinu je dobro došla pomoć ratobornih Srba, „koji su se odlikovali građenjem ubojnih lađa i veštinom vojevanja na vodi“. 

U bici kod Petrovaradina 1526, uoči mohačke bitke, šajkaši su pod komandom despota Radiča Božića uspešno pobedili osmansku flotilu. Sa druge strane, jedan razlog za tursko osvajanje Beograda 1521 vidi se u odbijanje šajkaša pod komandom Petra Ovčarevića da se bore, nakon što im godinama nije bila isplaćena plata. Posle osvajanja Ugarske od strane Turaka, Austrija, koja je nasledila deo Ugarske, naselila je veliki broj šajkaša u Gornju zemlju u današnjoj Slovačkoj i sa njima pokrenula svoju dunavsku flotilu. 

Šajkaši su bili u čvrstom sastavu austrijske rečne flote na Dunavu sve do 19. veka, a po njima osnovana je i provincija Šajkaška u današnjoj Bačkoj. Po jednom predanju, šajkača potiče od šajkaša, to da je prvo bila njihova kapa. Glavni brodovi šajkaša bile su šajke, veslački brodovi ili lađe slične malim galijama, sa jednim jarbolom ili bez jarbola, i obično sa jednim topom naoružane. 

## Vidi isto
* Šajka
* Šajkaška
Ferdinand I

**Ferdinand I** može biti
* Ferdinand I., car Svetog Rimskog Carstva
* Ferdinand I., bugarski car
* Ferdinand I., rumunjski kralj
* Ferdinand I., kralj Napulja i Sicilije
* Ferdinand I. Austrijski
* Ferdinand I., Kastiljski
Tokaj

**Tokaj** je gradić na sjeveru Mađarske od 4,419
stanovnika, koji administrativno podpada pod Županiju Borsod-Abaúj-Zemplén.

## Geografija
Tokaj je udaljen oko 54 km od Miskolca, administrativnog centra županije.

Tokaj je centar čuvenog vinskog regiona Tokaj-Hegyalja, koji je dobio ime po Tokaju.

## Historija
Ovaj vinski predeo se prvi put pominje pod imenom Tokaj 1067. godine. Sam grad se pominje 1353. Prvo utvrđenje je bilo tipa *motte-and-bailey*, koje je uništeno tokom mongolske invazije Mađarske. Tokaj je već tokom 14. veka imao stenovito utvrđenje koje je pripadalo tvrđavi Diósgyőr.

Nakon 1450. godine grad je postao vlasništvo porodice Hunjadi. Nakon ustoličenja Matije Korvina (Mátyása Hunyadija) za kralja, Tokaj postaje kraljevsko utvrđenje. 1705. godine Ferenc Rákóczi naređuje da se utvrđenje sruši.

Posle stvaranja Dvojne Monarhije (1867), grad se razvija sve do početka svetskih ratova kada doživljava razaranja i gubi status grada. Dotadašnji primat u proizvodnji vina preuzima Sátoraljaújhely.

Tokaj ponovo dobija status grada tek 1986, kada su se stvorili uslovi za prosperitet. Danas je Tokaj popularna turistička destinacija.

## Pobratimski gradovi

* , Binyamina-Giv'at Ada
* , Cormons, Gorizia
* , Dej
* , Oestrich-Winkel
* , Rust

## Galerija

Datoteka:Tokaj - Palace.jpg|Pogled na Tokaj iz vazduha
Datoteka:Tokaj - Hegyalja-06.jpg|Tokaj-Hegyalja
Datoteka:MÁD Furmint 2013.jpg|Vino Tokaj
Datoteka:Vineyards in Slovakian Tokaj.jpg|Vinogradi


## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Tokaja''
Waking Up In Vegas

"**Waking Up in Vegas**" je četvrti singl američke kantautorice Katy Perry s njenog drugog studijskog albuma *[[One of the Boys]]* objavljen 21. travnja 2009.

## O pjesmi
Katy je izjavila da pjesma govori o stvarnom životu., te prilikom jednom intervjua izjavila:

### Promocija
Katy Perry je pjesmu uživo izvela na *[[Later With Jools Holland]]* (ožujak 2008.) te na sveopće iznenađenje umjesto tadašnjeg singla "Thinking of You" izvela na *[[Ant and Dec's Saturday Night Takeaway]]* (ožujak 2009.).

## Top ljestvice

## Certifikacije

## Videospot

Videospot je snimljen 26. ožujka 2009. pod redateljskom palicom Josepha Kahna, a premijera je bila 28. travnja 2009. kada je dodan na Itunes Store.

Video počinje tako da se Katy drži za ruke sa svojim dečkom (kojega glumi Joel David Moore), nakon čega on ubaci novčić u automat i oni osvoje podosta novca. Zatim video prikazuje kako Katy i njen dragi igraju poker i dobivaju. Nakon toga, njih dvoje odu u hotel i iz jedne sobe izbace dvojicu gostiju, pa se odu utrkivati gradom, nakon čega slijedi poljubac u hrpi novca. Nakon poljupca, Katyna se sreća počinje mijenjati: počne se svađati s dečkom, gubiti na pokeru, izbacuju je iz hotela te se na kraju videa ponovno nađe s dečkom pokraj početnog automata. On ponovno umetne novčić i oni dobivaju.

### Alternativna verzija

Za Manhattan Clique remix pjesme snimljen je videospot koji se previše ne razlikuje od originala. Za razliku od originala video su dodani specijalni efekti, redoslijed scena je promijenjen, a dodane su i neke nove. Jedna od njih je scena gdje Katy u jednoj ruci drži čašu martinija, a u drugoj punu šaku bonbona.

## Popis pjesama

### Britanski digitalni maksi singl
# "Waking Up in Vegas" (Radio Edit)
# "Waking Up in Vegas" (Manhattan Clique Remix Edit)
# "Waking Up in Vegas" (Calvin Harris Radio Edit)

### Promotivni radijski CD
# "Waking Up in Vegas" (Radio Edit)
# "Waking Up in Vegas" (Radio Edit Instrumental)

### Američki digitalni maksi singl s remiksevima
# "Waking Up in Vegas" (Calvin Harris SexMan Extended Remix)
# "Waking Up in Vegas" (Jason Nevins Electrotec Club Mix)
# "Waking Up in Vegas" (Jason Nevins Electrotec Dub)
# "Waking Up in Vegas" (Manhattan Clique Bellagio Remix)
# "Waking Up in Vegas" (Manhattan Clique Luxor Dub)

## Izvori
Győr

**Győr** [ɟøːr] (njemački **Raab** [ʁaːp]; srpskohrvatski **Đur**), grad na sjeverozapadu 
Mađarske od 129,372 stanovnika

Győr je trgovačko - industrijsko - obrazovni i administrativni centar Županije Győr-Moson-Sopron i šesti po veličini mađarski grad.

## Geografija

Győr leži na ušću rijeke Rabe u Dunav, udaljen 116 km od Budimpešte i 129 km od Beča.

## Historija
Historija grada počinje u praistoriji, kada se ovo područje prvi put naseljava keltskim plemenima. Kasnije naselje potpada pod vlast Starog Rima, utvrđuje se kao pogranično i dobija ime *Arrabona*, iz čega su izvedeni nemački i slovački nazivi za grad (*Raab*, odnosno *Ráb*).

Po dolasku Mađara u Panoniju na mestu današnjeg grada obrazovalo se naselje oko napuštene starorimske tvrđave. U 13. veku razvoj naselja je prekinut najezdom Mongola, a potom napadima čeških kraljeva.

U drugoj polovini 16. veka grad je pod udarom Osmanlija, koji ga drže nekoliko godina. Tokom 17. veka Győr postaje pogranično utvrđenje habsburške monarhije na stalno nemirnoj granici ka Osmanskom carstvu. Ovakav položaj uslovio je česta razaranja, što se nepovoljno odrazilo na život u naselju i okolini.

Győr se 1683. konačno oslobadio turske opasnosti i počinje se ponovo razvijati, pa je 1743. dobio status grada. Grad u 18. veku se brzo razvija i postaje važno kulturno, privredno i upravno središte. U to vreme značajan činilac u gradu bili su malobrojni Srbi, iz kojih je danas sačuvana srpska pravoslavna crkva.

Za Revolucije 1848-49. Győr, je bio u senci Beča, i nije imao značajnu ulogu, pa nije značajnije stradao. Nakon revolucije grad se brzo podigao i uskoro dobio železničku vezu sa Budimpeštom i Bečom. Takođe, u ovo vreme podignute su mnoge nove građevine, a grad se i brojčano povećavao.

Nakon Prvog svetskog rata Győr je ušao u okvir novoosnovane mađarske republike, gde grad postaje pogranični što usporava razvoj grada. Novi prekid desio se krajem Drugog svetskog rata kada je Győr stradao pri ulasku sovjetske vojske u grad krajem 1944. Grad je ponovo obnovljen.

Tokom druge polovine veka grad je doživeo ponovo razvoj i rast stanovništva (sa 70 hiljada posle rata na 120 hiljada početkom 90ih godina). Međutim, počeo je zaostajati za drugim velikim gradovima u državi, što bila posledica blizine "gvozdene zavese" (granica sa Austrijom). Tokom proteklih godina tranzicije, posle otvaranja Mađarske ka Zapadu, Győr se našao na veoma povoljnom položaju na glavnoj vezi sa najrazvijenim susedom Mađarske, pa je grad doživeo razvoj i rast (za razliku od većine drugih gradova u državi).

## Pobratimski gradovi

## Galerija slika

Datoteka:Gyor Cathedral.JPG|Katolička katedrala
Datoteka:KarmelitakSzentIstvan.jpg|Karmelićanska crkva i spomenik sv. Ištvanu
Datoteka:Gyor Szechenyi ter.jpg|Trg Szechenyi
Datoteka:A Radó-sziget a Rába kettős hídjáról.JPG|Gradski park kod rukavca Dunava Moson

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Győra'' 
* ''Győr, Hungary'' na portalu Encyclopædia Britannica
Mrtva priroda

**Mrtva priroda** (francuski: *Nature morte*; engleski: *Still Life*, njemački: *Stilleben*) je likovni motiv, prikaz neživih ili nepokretnih predmeta (cvijeće, uporabni predmeti, lovački pribor i ulov, posuđe) u likovnim umjetnostima.

Kao posebna tema javlja se od antike, a u srednjem vijeku tek pojedini detalji u okviru religijskog prikaza imaju oznake mrtve prirode. Od 15. stoljeća i renesanse raste značenje takvih prikaza koji su još uvijek dijelom portreta ili pejzaža, ali imaju značajno religijsko ili alegorijsko simbolično značenje. U baroku mrtva priroda postaje posebna slikarska tema, a osobit procvat doživljava u flamanskom i holandskom slikarstvu 17. stoljeća. Motiv mrtve prirode, za razliku od portreta i pejzaža, omogućavao je slikarima veću kontrolu kompozicijske postavke, te elemenata harmonije i proporcija u svrhu ostvarivanja umjetničkog sklada koji se tada smatrao definicijom ljepote.

U 19. stoljeću Paul Cézanne je na tematici mrtve prirode rješavao temeljne probleme slikarskog izraza i dvodimenzionalnosti slike.

Osim u slikarstvu, kiparstvu i grafici, javlja se i u fotografiji i drugim oblicima suvremenog umjetničkog izraza (instalacije, video, ambijentalna umjetnost).

## Vanjske veze
Čantavir

**Čantavir** () je naselje u opštini Subotica u Severnobačkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 7178 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 7940 stanovnika). Do 1965, godine je ovo naselje sedište **Opštine Čantavir** koju su činila naseljena mesta: Višnjevac, Bačko Dušanovo (tada pod zvaničnim nazivom Dušanovo) i Čantavir. Posle ukidanja statusa opštine pripojeni opštini Subotica.

Većina stanovništva je rimokatoličke veroispovesti, dok su prisutni i baptisti i adventisti.
## Historija
Čantavir se u dokumentima prvi put pominje 1462. godine, a 1702. godine pripojen je Subotici. Selo se nekada nalazilo nešto severnije nego danas, na mestu koje zovu *Tursko groblje* (*Töröktemető*). Tu su nađeni ostaci nekadašnje crkve, ali arheološka istraživanja nisu vršena.

Grad je kraljevskim ukazom 1764. godine bio obavezan da naseli pustare Bajmok i Ludaš, ali je nakon dugog natezanja naselio Bajmok, a umesto Ludaša - Čantavir. Selo je nakon toga napredovalo i na razmeđi 19. i 20. veka imalo je oko 7.000 stanovnika. Taj trend zadržan je do kraja Drugog svetskog rata, kada broj stanovnika počinje da opada.

## Privreda

Čantavir je poljoprivredno područje. Proizvodnja obuhvata obradu zemlje i stočarstvo. U ovom selu postoji najveći broj mlečnih krava po glavi stanovnika (1.650 grla). Skoro sva poljoprivredna domaćinstva se bave uzgojem stoke. U selu postoje i javno komunalno preduzeće, silos, mlin, pilana i mešaona stočne hrane.

## Demografija
U naselju Čantavir živi 5661 punoletni stanovnik, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,8 godina (39,1 kod muškaraca i 42,3 kod žena). U naselju ima 2801 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,56.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Mađarima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Napomene
→ * - Podaci za površinu i gustinu naseljenosti dati su zbirno za katastarsku opštinu Čantavir, na kojoj se nalaze dva naselja, Bačko Dušanovo i Čantavir.

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Venčac (razvrstavanje)

**Venčac** može biti:

* Venčac, planina u Srbiji blizu Aranđelovca;
* Venčac, selo u Srbiji, u opštini Aleksandrovac u Rasinskom okrugu.
Venčac (Aleksandrovac)

**Venčac** je naselje u Srbiji koje administrativno pripada opštini Aleksandrovac u Rasinskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 400 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 478 stanovnika).

## Demografija
U naselju Venčac živi 321 punoletni stanovnik, a prosečna starost stanovništva iznosi 42,4 godina (41,6 kod muškaraca i 43,2 kod žena). U naselju ima 114 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,51.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain) 
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Tokaj (razvrstavanje)

**Tokaj** može da označava:

* Tokaj - grad u Mađarskoj
* Tokaj-Heđialja (-{Tokaj-Hegyalja}-) - istorijski vinski region u Mađarskoj
* Tokaj (vino) - vrstu vina
* Tokaj (regija u Slovačkoj)) - regiju u Slovačkoj
Lajos II, kralj Ugarske

**Ludovik II. Jagelović** (mađ. *II. Lajos*) (Budim, 1. srpnja 1506. – Mohač, 29. kolovoza 1526.), ugarsko-hrvatski te češki kralj od 1516. do 1526. godine.

Na prijestolje je došao kao desetogodišnjak, nakon smrti svoga oca, kralja Vladislava II. Jagelovića. 1522. oženio se princezom Marijom Habsburškom, unukom cara Maksimilijana I. Njegova sestra Ana udala se za austrijskog nadvojvodu Ferdinanda I.

Poginuo je u bitki na Mohačkom polju. Kako nije ostavio potomke, izbila je borba za prijestolje između Ferdinanda I. te Ivana Zapolje.
Manastir Bešenovo

**Bešenovo** je manastir SPC, jedan od 16 Fruškogorskih manastira u pokrajini Vojvodini - Republika Srbija. U toku je kompletna obnova manastira.

Manastirska crkva je posvećen Sv. Arhanđelima Gavrilu i Mihajlu, u narodu poznatiji kao Sabor Svetih Arhanđela.

Iguman Manastira je arhimandrit Arsenije (Matić).

## Položaj
Manastir se nalazi na južnim padimana središnjeg dela Fruške gore, kod naselja Bešenovački Prnjavor, na mestu gde valoviti i brežuljkasti teren prelazi u brdoviti - na početku doline između bregova Fruške gore.

## Historija
Prema predanju, manastir je osnovao srpski kralj Dragutin krajem 13. veka. Prvi zvanični podaci o postojanju manastira su turski i potiču iz 1545. godine. Po podacima sa kraja 18. veka zna se da je manastirska crkva već dugo bila ozidana od cigle. 1783. godine prvi put se spominje zvonik sa kapelom, posvećenom sv. Kirijaku i Juditi. Sledećih decenija podizani su konaci, da bi oni u završnoj fazi bili sa dva sprata i izgrađeni sa tri strane. Ulaz u manastir bio je sa zapadne, slobodne strane. 1909. godine oslikan je ikonostas od strane Stevana Aleksića.

Tokom Drugog svetskog rata manastir je uništavan od strane ustaša, da bi bio bombardovan 1944. godine. Sačuvani su samo delovi ikonostasa. Bešenovo je tada gotovo potpuno uništeno i decenijama nije bilo obnavljano - sve do 2013. godine, kada je počela opsežna obnova Manastira.

## Današnje stanje

Do 2012. godine u Manastiru (nakon II svetskog rata) nije bilo monaha. Tada je za nastojatelja postavljen protosinđel Hađži Arsenije (Matić), profesor Karlovačke bogoslovije, nakon čega počinju i radovi na obnovi.

## Reference

## Vanjske veze
* Manastir Bešenovo, zvaničana internet prezentacija
* Manastir Bešenovo, zvaničana Fejsbuk stranica
Mrtva priroda (razvrstavanje)

Izraz **mrtva priroda** može označavati:
* mrtva priroda, motiv u likovnim umjetnostima;
* Mrtva priroda (album), album grupe *[[Riblja čorba]]*
Bitka kod Guilinga

**Bitka kod Guìlínga** (桂陵之戰) se odigrala oko godine 354. pne. između snaga drevnih kineskih država Qí i Wèi. Godine 354. pne. je vojska Wèi opsjedala grad Handan, prijestolnicu Države Zhao. Sljedeće se godine Zhao obratio Qiju za pomoć. Tian Ji i Sun Bin su stavljeni za komandante vojske Qija koja je trebala spasiti Zhao. Zaključivši da najbolje Wei trupe opsjedaju Handan, Sun Bin je svoju vojsku poslao direktno na Daliang, glavni grad Weija. Tako je Weijev general Pang Juan bio prisiljen svoju vojsku vratiti u Daliang. Pri tome su upali u zasjedu kod Guilinga te je Pang Juan zarobljen.

Ova je bitka upamćena po izreci "Opsjedaj Wei da spasiš Zhao" (圍魏救趙), koja je poslije uključena u Trideset šest strategija.

## Izvori
* Zapisi Velikog historičara
Sun Bin

**Sun Bin** (; ? - 316. pne.) je bio Historija Kine|drevni kineski vojskovođa koji je živio u periodu Zaraćenih država. Slavu je stekao kao komandant snaga Države Qi, a kasnije je napisao znameniti traktat *[[Sun Bin Bing Fa]]*, otkriven prilikom arheološkog iskopavanja godine 1972. nakon što je bio izgubljen preko 2000 godina.

Sun Bin je, prema kineskoj predaji, bio daleki potomak velikog vojskovođe Sun Zija, autora *[[Umjetnost ratovanja|Umjetnosti ratovanja]]*. Ratnu vještinu je naučio kod Učitelja Guiguzija, a koga je impresionirao time što je Sun Zijev tekst naučio napamet. Sun Bin je bio u istom razredu s Pang Juanom, koji je postao ljubomoran na Sun Binov talent. Kada je Pang Juan nekoliko godina kasnije imenovan premijerom države Wei, pozvao je Sun Bina da mu se pridruži, ali samo zato da bi ga poslije pred kraljem Huijem od Weija optužio za izdaju. Sun Bin je uhapšen te su mu za kaznu razbijena koljena. Pang Juan se nadao da će obogaljenom suparniku zauvijek biti onemogućena vojna karijera.

Sun Bin je, uz pomoć jednog od svojih prijatelja, pobjegao u Qi. Tamo je njegov talent prepoznao kralj Wei od Qija te ga htio imenovati komandantom. Sun Bin je, međutim, smatrao da je nepriličnim da vojsku vodi bogalj, te se zadovoljio ulogom savjetnika, dok je formalnu komandu imao Tian Ji. Sun Bin je priliku za obračun sa svojim suparnikom dobio kada su 354. pne. Qi i Wei zaratili, te je u bitci kod Guilinga porazio Pang Juana. Usprkos tog uspjeha, Tian Ji je postao žrtvom dvorskih intriga, te je prognan u Državu Chu, gdje ga je pratio i Sun Bin. Nešto kasnije je kralj obojicu pozvao da mu se vrate u službu. Zahvaljujući tome, Sun Bin je zajedno s Tian Jijem godine 342. pne. izvojevao još jednu veliku pobjedu nad Pang Juanom u bitci kod Malinga, nakon čega je njegov veliki suparnik izvršio samoubistvo. Sun Bin se, nešto kasnije, zbog intriga premijera Zou Jija povukao iz službe i ostatak života proveo kao pustinjak.

## Reference
* The Seven Military Classics of Ancient China. Sawyer, Ralph D. 
* Sun Pin: The Art of Warfare. Lau, D.C. and Ames, Roger T.
353. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **353. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Petika i Poplikole** (ili, rjeđe, **godina 401. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 353. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Treći sveti rat: Fokiđani ugrožavaju Tesaliju, što je Filipu II Makedonskom služi kao povod da se umiješa u sukob i proširi svoj uticaj na Grčku.
* Mauzol, kralj i perzijski satrap Karije, umire, a godine 352. pne. ga nasljeđuje sestra i supruga Artemizija.
* Klearh, tiranin Herakleje, grčkog grada na obali Crnog mora je ubijen u zavjeri koju su skovali građanin na čelu s Platonovim učenikom Hionom. Većinu zavjerenika na licu mjesta ubijaju tiraninovi tjelohranitelji, dok su ostali zarobljeni i pogubljeni, a novim tiraninom postaje Klearhov brat Satir.

## Rođenja
*

## Smrti
* Klearh od Herakleje, tiranin Herakleje Pontske (atentat) (r. cca. 401. pne.)
* Ifikrat, atenski vojskovođa (r. cca. 418. pne.)
* Mauzol, kralj i perzijski satrap Karije
Herakleja Pontska

**Herakleja Pontska** ( je današnji grad Karadeniz Ereğli u Provinciji Zonguldak u Turskoj.

To je bio antički grad na crnomorskoj obali Bitinije u Malo Aziji, na ušću rijeke Lik. Osnovali su ga kolonisti iz starogrčkog grada Megara između 560. i 558. pne. a ime je dobio po Heraklu, za koga su Grci vjerovali da je ušao u podzemni svijet kroz spilju na obližnoj Arherusijskoh uzvisini (Rt Baba).

Kolonisti su ubrzo pokorili domoroce - Marijadinijce - i pretvorili ih u helote, s time da su obećali da neće biti prodavani u roblje izvan njihove domovine. Grad je brzo napredovao zbog plodne zemlje kao i prirodne luke, te je proširoo na vlast na istok sve do Kitora (Gideros, kraj Kide), te stvorio i vlastite kolonije na Crnom moru (Kitor, Callatis i Hersones.)

Blagostanje su kasnije prekinuli Galaćani i Bitinijci, da bi grad bio posve uništen u mitridatskim ratovima.

## Reference

* "Outpost of Hellenism: The Emergence of Heraclea on the Black Sea", Stanley Mayer Burstein, University of California Publications: Classical Studies, 14 (Berkeley, 1976).

## Vanjske veze
* Coin minted in Heraclea Pontica 3rd-2nd century BC. 
* Photius's Bibliotheca 224, Memnon of Heraclea, History of Heraclea
Klearh od Herakleje

**Klearh** (; cca. 401 – 353. pne.) je bio građanin, a kasnije tiranin grčke kolonije Herakleja na obali Crnog mora. Zbog protivljenja vlastima je prognan, ali su ga potom gradski plemići da zajedno s najamničkom vojskom smiri buntovni narod. Prema Justinu je Klearh tom prigodom sklopio dogovor s Mitridatom od Kija da će uz njegovu pomoć preuzeti vlast u gradu, a potom ga predati Mitridatu, a sam vladati kao guverener. Međutim, kada je shvatio da vlast može preuzeti sam, prekršio je dogovor i na prevaru zarobio Mitridata, pustivši ga tek uiz veliku otkupninu. Potom je preuzeo vlast, izdao soje oligarhijske prijatelje i ispočetka vladao kao "prijatelj naroda", da bi brzo na vidjelo došla njegova tiranska narav. Ne samo što je bio okrutan, nego je bogohulnički sebe obdario titulama boga Zeusa, a jednom od sinova dao ime *Keraunos* ("gromovnik"). Vladao je dvanaest godina u stalnom strahu od atentata. Međutim, godine 353. pne. ga je ubio Hion, učenik Platona i Izokrata, a nakon toga je na vlast došao njegov još okrutniji brat Satir.
Hion iz Herakleje

**Hion** (; 4. vijek pne.), sin Matrisov, je bio plemić iz starogrčkog grada Herakleja na obali Crnog mora. Bio je učenik Platona i atenskog govornika Izokrata. Godine 353. pne. je zajedno s Leonom, Euksenonom i drugim mladim plemićima Klearha, tiranina Herakleje. Većinu zavjerenika su Klearhovi tjelohranitelji ubili na licu mjesta, dok su ostali poslije pohvatani, mučeni i pogubljeni, a na vlast je došao još okrutniji Klearhov brat Satuiir.

Hion je također poznat po trinaest sačuvanih pisama, za koje dio historičara vjeruje da nisu autentična, odnosno da predstavljaju epistolarni roman sastavljen od platonista u kasnijim vijekovima.

## Reference

## Bibliografija

* Smith, William (urednik); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Chion" , Boston, (1867)
* Anonymous; *Chion of Heraclea. A Novel in Letters*, I. During (translator), Göteborg, 1951
* Owen Rodkinson's review of "Pierre-Louis Malosse, Lettres de Chion d'Héraclée. 2004" in the Bryn Mawr Classical Review
* Pierre-Louis Malosse , Jacques Schamp, *Lettres de Chion d'Héraclée*. Salerne : Helios, 2004, XIV-115 p. (ISBN : 88-88123-07-5).
Artemizija II od Karije

**Artemizija II. od [[Karija|Karije]]** (grč. Ἀρτεμισία; *Artemisia*) je bila sestra i žena Mauzola, kojeg je 353. pne. naslijedila na mjestu satrapa Karije. Njen otac bio je Hekatomno, osnivač dinastije Hekatomnida.

## Život

Artemizija je poznata u historiji zbog neobičnog načina žalovanja za svojim preminulim mužem (i bratom) Mauzolom. Prema drevnim historičarima, tokom dvije godine od njegove smrti svakog dana uzimala je piće pomješano sa Mauzolovom urnom. Također, navela je najeminentnije grčke retoričare da ga spominju u svojim govorima, a na njegovu spomen dala je podignuti veličanstveni Mauzolej u Halikarnasu kojeg je Antipater iz Sidona uvrstio u sedam svjetskih čuda. Prema tom spomeniku „mauzolej“ je postao općeniti pojam za veliki i impresivni grob, obično izgrađen za umrlog vladara ili neku drugu značajniju osobu.

Mauzol i Artemizija vladali su kao pokrajinski namjesnici Perzijske Monarhije, no budući kako su perzijski vladari Artakserkso II. i Artakserkso III. političku pažnju usmjerili uglavnom protiv plemena Kadusija odnosno Egipta, vladali su prilično samostalno pa su bili u mogućnosti nesmetano prisvojiti nekoliko grčkih polisa u Egejskom moru.

Nakon Mauzolove smrti, Artemizija je nastavila njegovu politiku podržavanja oligarhije na otoku Rodu. Ovaj potez provocirao je pokušaj Roda da osvoje glavni karijski grad Halikarnas, pa su oko njega postavili opsadu. Ipak, napadači su učinili veliku pogrešku; zauzeli su samo istočni dio luke iz kojeg nisu mogli vidjeti što se događa na zapadu, odakle je krenuo odlučujući protuudar u kojem su poraženi. Artemizija je ostala zadržala mjesto vladara, no umrla je 351. pne., nakon samo dvije godine vladavine. Naslijedio ju je brat Idriej, koji je također bio oženjen za vlastitu sestru Adu.

## Mauzolej u Halikarnasu

Mauzolej su izveli arhitekti Satiros i Pitis, a spomenik je bio visok otprilike 42 m, okružen na sve četiri strane s ukupno 36 mramornih stupova (po 9 na svakom pročelju). Svako od četiri pročelja ukrašavao je drugi kipar; Skopas (istok), Leokar (zapad), Briaksis (sjever) i Timotej (jug). Nakon smrti Artemizije, mauzolej je nastavio ukrašavati i peti kipar po imenu Pteron, koji je okrunio postojeći spomenik sa krovom u obliku stepenaste piramide koja je sadržavala 24 stepenice. Šesti umjetnik Pitije na samom je vrhu dodao mramornu kočiju sa četiri bijela konja. Artemizija je umrla prije svršteka gradnje mauzoleja. Nakon osvajanja Roda na otoku je podigla vlastiti kip, kojeg su lokalni stanovnici nazivali „Abaton“.

## Veze
* Mauzol
* Mauzolej u Halikarnasu

## Reference

## Vanjske veze
* Artemizija II. (Livius.org, Jona Lendering) 
* Artemizija (2), AncientLibrary.com 
* Giovanni Boccaccio: „O slavnim ženama“ (*De mulieribus claris*), prijevod: Virginia Brown, izdavač: Harvard University Press, 2001., str. 115.-118.
;Ostali projekti
Zoran Vojnović

:*Vidi i: [[Zoran Vojnović (imenjaci)]]

*'Zoran Vojnović** ([[Beograd]], [[6. VIII.]] [[1951]]), [[Srbi|srpski]] [[ikonopisac]], autor [[ikona]] na [[ikonostas]]u [[Hram svetih apostola Petra i Pavla (Bolmanu)|Hrama svetih apostola Petra i Pavla]] u [[Bolman]]u.

== Biografija ==
Osnovnu i Srednju elektrotehničku školu "[[Nikola Tesla]]" završio je u Beogradu, a na Višoj elektrotehničkoj školi stekao je zvanje specijaliste za [[telekomunikacije]] i telekomunikacione uređaje. Čitav svoj radni vijek proveo je na raznim poslovima u preduzeću [[Telekom Srbija]].

Oženjen je [[Mirjana Vojnović|Mirjanom Vojnović]] (djevojački Stojanović, rođenom u Bolmanu), profesorom [http://www.vslpu.edu.rs/Default.aspx Visoke škole likovnih i primenjenih umetnosti strukovnih studija u Beogradu] .

== [[Ikonopis]] ==
Osamdesetih godina 20. vijeka počeo se baviti slikanjem [[ikona]] pod nadzorom prof. [[Milivoj Grujić|Milivoja Grujića]] - **Elima''' i akademskog slikara Krste Andrejevića. Od tada pa do danas naslikao je preko 250 ikona, koje se nalaze u domovima vjerujućih, kako u Srbiji tako i širom svijeta, skoro na svim kontinentima.

U januaru 1992. godine, na poziv Muzeja primenjenih umetnosti  u Beogradu i muzejskog savjetnika Dušana Milovanovića, učestvovao je na velikoj izložbi "Savremena pravoslavna srpska umetnost", na na kojoj je učestvovalo 200 umjetnika i na kojoj je bio zastupljen s pet svojih radova.

Kruna njegovog bavljenja ikonopisom bio je rad na ikonama za ikonostas srpskog pravoslavnog Hrama svetih apostola Petra i Pavla u Bolmanu. Za taj ikonostas, koji je širok sedam i visok pet i po metara, islikao je 33 ikone različitih formata, a njihovo islikavanje trajalo je skoro pet godina.

## Vanjske veze
* Српска православна црква (15. IX. 2008): Освећење иконостаса у Болману  
* Javno.info (15. IX. 2008): Crkvena svečanost u Bolmanu (neaktivno)
* Srpska pravoslavna crkvena opština Svetog Save u Beču: Weihe der Ikonostase in Kroatien (neaktivno)
352. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **352. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Poplikole i Rutila** (ili, rjeđe, **godina 402. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 352. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Treći sveti rat: Filip II Makedonski ulazi s vojskom u Tesaliju kako bi spriječio Fokiđane da se spoje sa svojim saveznicima iz Fere, te u bitci na Kročkom polju Fokiđanima nanosi veliki poraz, ubivši njihovog vođu Onomarha. Filip nastavlja napredovanje na jug, ali ga kod Termopila zaustavljaju Atenjani. Usprkos tog neuspjeha, Filip stiče slavu kao osvetnik boga Apolona čiji su hram u Delfima Fokiđani bili oskrnavili. 
* Nakon pohoda na jug Filip II odlazi u Trakiju, gdje prisiljava kralja Kersoblepta da mu kao taoca preda vlastitog sina. Potom je proglašena za arhonta (predsjednika) Tesalijskog saveza.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Kostojevići

**Kostojevići** je naselje u Srbiji koje administrativno pripada opštini Bajina Bašta u Zlatiborskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 495 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 526 stanovnika).

## Demografija
U naselju Kostojevići živi 399 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 43,9 godina (42,4 kod muškaraca i 45,4 kod žena). U naselju ima 170 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,91.

Ovo naselje je u potpunosti naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze
Bitka na Kročkom polju

**Bitka na Kročkom polju** (također poznata kao **Bitka kod Voloa**) se godine 352. pne. vodila između snaga Tesalijskog saveza na čelu s makedonskim kraljem Filipom II i Fokiđana na čelu s Onomarhom. Bitka je završila makedonskom pobjedom, a Onomarh je u njoj ubijen.

## Pozadina
Godine 354. pne. makedonski kralj Filip II se umiješao u Treći sveti rat, a razlog je bilo jačanje Fokide, koja je okupacijom proročišta u Delfima stekla sredstva od hodočasnika i njima stvorila snažnu najamničku vojsku. Filip je smatrao kako će ulaskom u rat protiv "bogohulne" Fokide steći simpatije u grčkoj javnosti, a istovremeno je bio zabrinut zbog saveza koji je Fokida sklopila s tesalijskim gradom Fera, te tako ugrozila Filipovu hegemoniju nad tom grčkom regijom.

Filip je stoga pokrenuo pohode na Fokidu, ali su oni doživjeli neuspjeh, i to zahvaljujući Onomarhovoj zajedi koji je protiv Makedonaca koristio katapulte. Filip se zbog toga privremeno povukao iz Tesalije, ali se zarekao da će se vratiti "kao ovan i udariti još jače".

Kada je ponovno došao u Tesaliju, podržan sa svojim tamošnjim pristašama, s Onomarhovom vojskom se susreo na Kročkom polju, ravnici na obali Egejskog mora.

## Tok bitke i posljedice
Antički izvori ne navode mnogo detalja o bitki. Filip je prema njima pod sobom imao oko 20.000 hoplita i 3.000 konjanika. Onomarh je pak imao 20.000 pješaka, ali tek 500 konjanika. Antički izvori navode da su Fokiđanima s mora bok štitili njihovi atenski saveznici, odnosno pomorska ekspedicija pod Haresom, koja je imala oko 20 brodova, odnosno 2.000 ljudi.

Filip je bitku dobio najvjerojatnije zahvaljujući premoćnoj konjici. Onomarh je poginuo, a njegovo truplo je Filip dao razapeti. Zarobljeni Fokiđani su pogubljeni utapljanjem, što je u antičkoj Grčkoj bio postupak korišten za pljačkaše hramova. Filip je time nastojao propagandno iskoristiti svoju pobjedu, odnosno sebe prikazati kao pravednog osvetnika nad bogohulnicima.

Filip je sa svojom vojskom nastavio napredovanje na jug, ali je pred Termopilom zaustavljen od strane atenske vojske koja je blokirala prolaz. Nakon toga se povukao na sjever.

Usprkos toga, bitka na Kročkom polju je bila velika Filipova pobjeda. Fokiđanska vojska je razbijena i više nije mogla ugrožavati Filipove pozicije u Tesaliji, te su se Makedonci iste godine mogli posvetiti rješavanju problema na svojim istočnim granicama. Filip je također stvorio presedan, odnosno političke pretpostavke za svoje kasnije nametanje političke hegemonije ostatku Grčke.

## Izvori
* The Battle of the Crocus Field - 353 BC 
* Britannica
* A History of Macedonia: 550-336 B.C‎ - Pages 270-280 by Nicholas Hammond 
* The ancient Greeks By John Van Antwerp Fine - Pages 626-630 
* The pocket guide to Saint Paul By Peter E. Lewis, Ron Bolden - Page 118
351. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **351. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Petika i Krispina** (ili, rjeđe, **godina 403. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 351. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Neuspjeli pokušaj perzijskog kralja Artakserksa III da pokori Egipat potiče Feniciju i Cipar da se pobune protiv perzijske vlasti.
* Demosten pokušava Atenjane uvjeriti da se prestanu oslanjati na najamničku vojsku te da se vrate na stari koncept građanske vojske. Također izgovara svoju prvu Filipiku, upozoravajući sugrađane kako je ludost vjerovati da će loše zdravlje kralja Filipa spasiti Atenu od Makedonije. Građani Atene na govor reagiraju izglasavanjem pojačanih vojnih troškova.
* Nakon što su teško poraženi od Rimljana, Etrurci odustaju od daljih napada na Rim i mole mir.
* Prvi rimski plebejac je izabran na mjesto cenzora.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Filipika

**Filipika** je vatreni, optužujući govor ili tirada, najčešće usmjeren protiv jedne ličnosti. Ime je dobila po Filipu II, makedonskom kralju protiv koga je u 4. vijeku pne. znameniti atenski orator Demosten održao cijeli niz slavnih govora, nastojeći svoje sugrađane upozoriti na opasnost koja im prijeti od Makedonije.

Izraz *filipike* () je u 1. vijeku pne. koristio znameniti rimski orator Ciceron za svoje govore protiv Marka Antonija.
Rimski cenzor

Kako bi ustanovila imovno stanje građana Rima i povećala obrambenu sposobnost a ujedno i olakšala dužnosti konzulima, Republika je uspostavila 443. pne. dužnost **cenzora**, koji su bili neovisni o konzulatu. Cenzori su ubrzo stekli toliki ugled da su kandidati za tu dužnost mogli biti samo bivši konzuli. Cenzorsku dužnost su vršila dva cenzora i mandat im je trajao, na početku 5 godina a kasnije, 18 mjeseci. Dužnost im je bila zaštićena imunitetom i nisu bili nikome odgovorni, ali nisu posjedovali *imperium* i nisu mogli biti ponovno birani na dužnost. U hijerarhiji su zauzimali mjesto između konzula i pretora. Kraj mandata je bio obilježavan ritualnim očišćenjem građana (*[[lustrum]]*) kroz žrtvovanje neke životinje (*suovetaurilia*). Pred kraj Rimske Republike cenzuri su izgubili svoje ovlasti. Od vremena cara Augusta, *curatores* (činovnici) preuzimaju dužnosti cenzora.

**Zadaće:**
* nadzor javnog morala i običaja (*cura morum*)
* provedba *census civium* (imovno stanje građana) i upis građana u tribune - svakih pet godina
* ustanovljavanje državnog budžeta
* popunjavanje Senata
* pravo isključivanja senatora iz Senata zbog nemorala
* pravo brisanja *equituma* (vitez) iz *census equitum* (popis vitezova u konjaničkim centuriama)
* iznajmljivanje državne imovine i usluga zakupcima
* briga o državnim cestama, vodovodima i hramovima

## Povezano
* Popis rimskih cenzora
Tenspeed and Brown Shoe

***Tenspeed and Brown Shoe*** je bila američka kriminalističko-humoristička serija koja se 1980. originalno emitirala na programu TV-mreže ABC. Njen tvorac i producent je bio Stephen J. Cannell. Protagonisti su bili osuđeni varalica i bivši kažnjenik E.L. "Tenspeed" Turner (Ben Veeren) i računovođa Lionel "Brown Shoe" Whitney (Jeff Goldblum) koji su se udružili i otvorili vlastitu detektivsku agenciju. Iako su prve epizode u SAD imale veliku gledanost, ona je vrlo brzo pala, te je snimanje obustavljeno nakon prve sezone. Na prostoru bivše Jugoslavije ju je godine 1981. pod naslovom ***Svileni i Vrdalama*** emitirala Televizija Novi Sad u okviru mreže JRT-a.

## Vanjske veze
* 
*  
* Stephen J. Cannell's Archive of American Television Interview
350. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **350. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Lenasa i Scipiona** (ili, rjeđe, **godina 404. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 350. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.






== Događaj ==
* [[Sidon]], središte nove velike pobune protiv [[Perzijsko Carstvo|perzijske]] vlasti, traži pomoć od [[Tir (Libanon)|Tira]] i [[Drevni Egipat|Egipta]] ali prima jako malo.
* [[Idriej]], drugi sin [[Hekatomno|Hekatomna]], nasljeđuje [[Karija|karijsko]] prijestolje nakon smrti [[Artemizija II od Karije|Artemizije II]], udovice starijeg brata [[Mauzol]]a. Odmah nakon stupanja na prijestolje Idriej po zahtjevu perzijskog kralja [[Artakserks III|Artakserksa III]] stvara flotu od 40 [[trirema]] i vojsku od 8.000 najamnika koju pod komandom atenskog vojskovođe [[Fokion]]a šalje na pobunjeni [[Cipar]].
* [[Aleksandar I od Epira|Aleksandar I]] postaje [[Epir (regija)|epirski]] kralj nakon što mu je šurjak [[Filip II Makedonski]] pomogao svrgnuti rođaka [[Arimba|Arimbu]].
* Filip II pustoši grad [[Abdera (Trakija)|Abderu]] u [[Trakija|Trakiji]].
* Još jedan pokušaj [[Gali|Gala]] da zaprijete [[Rimska Republika|Rimu]] je suzbijen od Rimljana i njihovih saveznika.
* [[Aristotel]], na temelju [[pomrčina Mjeseca|pomrčine Mjeseca]] i drugih opažanja, tvrdi da je Zemlja okrugla. Također postavlja [[logika|logičko]] promišljanje u *Organonu.*
* [[Platon]] postavlja geocentrični model univerzuma sa zvijezdama koje se kreću na fiksiranim nebeskim sferama.
* [[Praksitel]] vaja *Afroditu s Knida*, statuu čija se rimska kopija danas čuva u [[Vatikanski muzej|Vatikanskim muzejima]] (približan datum). 
* Dovršena izgradnja [[Mauzolej Mauzola|Mauzoleja]] u [[Halikarnas]]u (suvremeni [[Bodrum]] u [[Turska|Turskoj]]), grobnice perzijskog satrapa i [[Karija|karijskog]] vladara [[Mauzol]]a, kasnije poznata kao jedno od *Sedam svjetskih čuda*.
* *Korinstka kapitala'' napravljena u tholosu u Epidauru. Danas se čuva u Arheološkom muzeju u Epidauru (približan datum).

## Rođenja
* Dikearh, grčki filozof, kartograf, geograf, matematičar i poligraf (u. cca. 285. pne.)
* Kasandar, kralj Makedonije i osnivač Antipatridske dinastije (približni datum) (u. cca. 297. pne.)
* Shen Dao, kineski filozof poznat po miješnju legalizma i taoizma (približam datum) (u. cca. 275. pne.)

## Smrti
* Tollundski čovjek, ljudska žrtva na poluotoku Jutland u Danskoj, moguće najraniji dokaz štovanja nordijskog boga Odina (približan datum)
* Artemizija, kraljica Karije, sestra i supruga kralja Mauzola
Zoran Vojnović (imenjaci)

Ime i prezime **Zoran Vojnović** nosili su ili nose:

# Zoran Vojnović (rođen 1951), srpski ikonopisac;
# Zoran Vojnović (rukometaš) (rođen 1983), hrvatski rukometaš, igrač Rukometnog kluba "Viro-Virovitica";
Nemačka istorijska škola

Kao reakcija na školu prirodnog prava, krajem XVIII i početkom XIX veka, u Nemačkoj se javlja istorijska škola, čiji su glavni predstavnici **Savinji** i **Puhta**. Prema njihovoj osnovnoj tezi, pravo je proizvod istorije, **izraz narodnog duha**, a ne slobodno stvaralaštvo “mudrog zakonodavca”, niti proizvod razuma. Ono ima svoju istorijsku genezu i nastajalo je postepeno, tako da se bez istorije datog društva ne može shvatiti. Istorijska škola i njeni predstavnici su bili veliki protivnici ideje kodifikacije prava, koja je u XIX veku postala dominantna. Velika je zasluga istorijske škole za proučavanje izvora prava, naročito Justinijanovog Corpus iuris civilisa, “čistog” izvora rimskog prava, po mišljenju predstavnika ove škole. Zahvaljujući ovoj školi razvio se kritički stav u proučavanju izvora rimskog prava, usavršene metode tumačenja prava, izgrađeni mnogi pravni pojmovi, poboljšana sistematika kroz **povećanu apstraktnost opšteg učenja** i jasno razlikovanje pravnih odnosa po njihovoj pravnoj prirodi.
 			
	Iako su predstavnici nemačke istorijske škole pokušavali da u duhu svog učenja stvore nemačko pravo, koje bi se razlikovalo od rimskog prava, pokušaj je ostao bez rezultata, sem kod nekoliko instituta privatnog prava. Više nije bilo moguće osloboditi nemačko pravo dubokih rimskih uticaja, i na neki način “nacionalizovati ga”. 		
Naglašavanje da istorijska škola želi da stvori nacionalno pravo na kraju se svelo na nacionalne recepcije rimskog prava, bar u Evropi. Tako je i Nemačka, **pod uticajem te recepcije izradila svoju kodifikaciju**. Od sredine XVIII veka recepcija rimskog prava krčila je sebi put u obliku usavršenog rimskog prava (*usus modernus Pandectarium*) čijem su širenju doprineli Vindšajd i Dernburg. Romanistička pravna nauka, koja je pripremala tu recepciju, daleko šire je išla od obima istraživanja Savinjija i pripadnika istorijske škole, koji su se najčešće bavili istraživanjem rimskog prava na delima klasičnih pravnika. 
									Ponovo oživljavanje studija rimskog prava, čemu je doprinela pravna teorija XIX veka, imalo je ogroman značaj za razvoj građanskog prava. Na podlozi romanističke nauke stvara se građanskopravna terminologija, pojmovi i shvatanja o pojedinim institutima, usvaja se podela pravnog sistema na javno i privatno pravo, razrađuje pojam subjektivnog prava, stvarnih i obligacionih prava, pojam plodouživanja, službenosti, zastarelosti, zaloge, ugovora o radu i mnogih drugih pojmova kojima i danas operišemo u pravu. Rimsko pravo, kao pravo otvorenog društva prvih robnih proizvođača u istoriji, poslužilo je kao osnova za mnoge kodifikacije u Evropi u XIX veku i omogućilo da rešenja u mnogim građanskim zakonicima budu vrlo slična, čak i kada se težilo nacionalnim rešenjima.