Grčki alfabet

**Grčki alfabet** () je skup dvadeset i četiri slova koja su korišćena za zapisivanje grčkog jezika još od poznog 9. ili ranog 8. veka pre nove ere. Izveden je iz ranijeg feničanskog alfabeta, i bio je prvi alfabet u užem smislu tj. sistem pisanja koji koristi posebne simbole za svaki samoglasnik i suglasnik. Najstarije je alfabetsko pismo koje je u neprekidnoj upotrebi do danas. Slova su takođe, počev od 2. veka pre nove ere, korišćena za predstavljanje grčkih cifara. Ćirilična azbuka i latinska abeceda su nastale na bazi grčkog alfabeta. Pored toga što se koristi u pisanju grčkog jezika, kako drevnih tako i modernih oblika, grčko pismo u današnje vreme isto tako služi i kao izvor tehničkih simbola i oznaka u mnogim domenima matematike, nauke i drugih polja.

U svojim klasičnim i modernim formama, alfabet ima 24 slova, uređena od alfa do omega. Kao i latinica i ćirilica, grčko pismo je imalo samo jednu formu svakog slova. U njemu je razvijena distinkcija veličine slova između male i velike forme paralelno sa latinskim tokom moderne ere.

Zvučne vrednosti i konvencionalne transkripcije za neka od slova se razlikuju između antičke i moderne grčke upotrebe, jer se izgovor grčkog znatno promenio između 5. veka p. n. e. i današnjice. Moderni i antički grčki koriste različite dijakritike. Tradicionalna ortografija, koja je korišćena za antički grčki i ponekad za moderni grčki, ima mnoštvo dijakritika, kao što su akcentne oznake za stavljanje naglaska (politonika), oznake disanja za prisustvo i odsustvo inicijalnog  zvuka, i jotni podskripti za krajnji  zvuk. U modernom grčkom spelovanju, ortografija je bila pojednostavljena do monotonskog sistema, koji koristi samo dva dijakritika: akutni naglasak i dijarezu.

## Tablica grčkog alfabeta — novogrčka

### Zvučne vrednosti

U antičkom i modernom grčkom, slova grčkog alfabeta imaju prilično stabilno i konzistentno mapiranje simbola i zvukova, što čini izgovor reči uglavnom predvidivim. Antičko grčko spelovanje je generalno bilo blisko fonemsko. Za znatan broj slova, zvučne vrednosti se znatno razlikuju između antičkog i modernog grčkog, pošto je njihov izgovor sledio set sistematskih fonoloških pomeranja koja su uticala na jezik u njegovim postklasičnim stupnjevima.

Među konsonantnim slovima, sva slova koja označavala zvučne plozivne konsonante () i aspiratne plozive () u antičkom grčkom označavaju korespondirajuće frikativne zvukove u modernom grčkom.

Među samoglasničkom simbolima, zvučne vrednosti modernog grčkog odražavaju radikalno pojednostavljivanje samoglasničkog sistema post-klasičnog grčkog, spajajući višestruke ranije distinktne samoglasničke foneme u znatno manji broj. To je dovelo do toga da nekoliko grupa samoglasničkih slova u današnje vreme označava identične zvuke. Moderna grčka ortografija ostaje dosledna istorijskom spelovanju u većini tih slučajeva. Konsekventno, spelovanje reči u modernom grčkom često nije predvidivo iz samog izgovora, dok je obrnuto mapiranje, od pravopisa do izgovora, obično redovno i predvidivo.

Sledeća samoglasnička slova i digrafi su uključeni u spajanja:

Govornici modernog grčkog tipično koriste isto, moderno mapiranje simbola i zvukova za grčki u svim istorijskim stupnjevima. U drugim zemljama, studenti antičkog grčkog često koriste različite konvencionalne aproksimacije istorijskih zvukovnih sistema u izgovoru antičkog grčkog.

### Digrafi i kombinacije slova
Nekoliko slovnih kombinacija ima specijalne konvencionalne zvučne vrednosti različite od onih u njihovim pojedinačnim komponentama. Među njima je nekoliko digrafa samoglasničkih slova koji su ranije predstavljali diftonge ali su sad monoftongovani. Pored gore pomenuta četiri (), postoji takođe , koji se izgovara . Antički grčki diftonzi ,  i  se izgovaraju ,  i  u modernom grčkom. U nekim okruženjima oni su sveden na ,  i  respektivno. Moderne grčke kombinacije suglasnika  i  označavaju  i  (ili  i ) respektivno;  označava  i  označava . Osim toga, u antičkom i modernom grčkom, slovo , pre nekog drugog velarnog suglasnika, označava velarni nazal ; stoga se  i  izgovaraju kao . Po analogiji sa  i ,  se isto tako koristi za . Takođe postoje kombinacije  i .

### Romanizacija

Postoji mnogo različitih metoda predstavljanja grčkog teksta ili grčkih imena u latiničnom pismu. Forma u kojoj se klasična grčka imena konvencionalno prikazivana u engleskom jeziku je proistekla iz načina na koji su grčke pozajmljene reči bile inkorporisane u latinski u antičkom dobu. U tom sistemu,  je zamenjeno sa , diftonzi  i  su prikazani kao  i  (ili ) respektivno; a  i  su pojednostavljeni do  i  respektivno. U modernoj naučnoj transliteraciji starogrčkog jezika,  se obično prikazuje kao , a samoglasničke kombinacije  kao  respektivno. Slova  i  se generalno prikazuju kao  i ;  kao bilo  ili ; i na početku reči  kao .

Za moderni grčki postoji više različitih transkripcionih konvencija. One se međusobno znatno razlikuju, u zavisnosti od njihove namene, u pogledu toga koliko blizu one ostaju u odnosu na konvencionalne slovne korespondencije transkripcionih sistema baziranih na antičkom grčkom, i u kom stepenu one streme bilo preciznoj slovo-za-slovo transliteraciji ili fonetički baziranoj transkripciji. Standardizovane formalne transkripcione sisteme su definisali Međunarodna organizacija za standardizaciju (kao -{ISO 843}-), Grupa eksperata Ujedinjenih nacija o geografskim nazivima, Biblioteka kongresa, i drugi.

## Tablica grčkog alfabeta — numerička
Slova koja slede nisu deo standardnog grčkog alfabeta, ali su korišćena u pre-klasičnim vremenima u pojedinim dijalektima. Slova stigma, kopa i sampi su takođe korišćena i za beleženje grčkih cifara.

## Tablica grčkog alfabeta — zastarela

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  [Greek translation of *Greek: a history of the language and its speakers*, London 1997]
* 
* 
* 
* 
*  — selections from the Gospels in Macedonian.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* -{Greek and Coptic character list in Unicode}-
* -{Examples of Greek handwriting}-
* -{Greek Unicode Issues (Nick Nicholas)}-
* -{Unicode FAQ — Greek Language and Script}-
* -{alphabetic test for Greek Unicode range (Alan Wood)}-
* -{numeric test for Greek Unicode range}-
* -{Classical Greek keyboard, a browser-based tool}-
* -{Collection of free fonts: greekfontsociety.gr}-