open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pet temelja islama

**Pet temelja [[Islam|islama]]** je termin korišten pri opisu pet osnova sunitskog islama. To su po važnosti:
# Jedinstvo Allaha (, *[[Shahādah]]*)
# Klanjanje Namaza (, *[[Salat]]*)
# Davanje milostinje (, *[[Zekat|Zakāt]]*)
# Ramazanski post (, *[[Post ramazana|Sawm]]*)
# Odlazak na hadždž (, *[[Hadždž]]*)

## Jedinstvo Allaha

Jedinstvo Allaha ili Tewhid znači vjerovanje i očitovanje o postojanju samo jednom Boga - Allaha. Očitovanje o tome označava i sam pristup islamu, jer određena osoba postaje musliman tek poslije tog obreda. Da bi se ispunila ta obaveza, osoba mora izgovoriti Šehadet koji glasi:

*Ešhedu en la Ilahe Illellah ve ešhedu enne Muhammeden abduhu ve resulluhu* 

*Vjerujem i očitujem da nema drugog boga osim uzvišenog Allaha i vjerujem i očitujem da je [[Muhammed]] Božiji rob i Božiji poslanik* 

## Namaz

Namaz je drugi temelj islama koji podrazumijeva klanjanje, odnosno izražavanje pokornosti i poniznosti Allahu. Sastoji se od niza pokreta i fraza kojim osoba klanjač izražava poštovanje i pokornost.

## Post

Post za vrijeme Ramazana podrazumijeva svjesno i sa zadovoljstvom suzrdžavanje od grijeha, jela, pića i drugih užitaka. Posti se za vrijeme mjeseca Ramazana po Islamskom kalendaru od zore do zalaska sunca.

## Zekat

Zekat podrazumijeva udjeljivanje milostinje muslimanima kojim je to potrebno. Visina iznosa zekata je nepromjenjiva i zekat se daje jednom godišnje.

## Hadždž

Hadždž je posljednji stub islama koji podrazumijeva hodočašće u Mekku te niz obreda usko vezanih za Kabu i za Historiju islama. Hadždž se obavlja za vrijeme posljednjeg mjeseca Islamskog kalendara, mjeseca Dhu al-Hidža.
Tevhid

**Tevhid** ili **tavhid** () je islamski izraz za monoteizam i znači *jedinstvo* Allaha, tj. svjedočenje da nema drugog boga osim Allaha. Suprotno od tewhida je širk, što znači *podjela* na arapskom, tj. idolopoklonstvo u prenesenom značenju.

## Etimologija
Korijen riječi je A-H-D, tako da na arapskom imamo izraze:
* Ahad - jedan
* tewhid - gdje **T** ima značenje *napraviti*, tako da tewhid bukvalno znači *napraviti jedno*, ili u prenesenom značenju *Bog je jedan*.
* Wahdat (ili vehdat) - jedinstvo
* Wahad (ili vehad) - jedan je
* Wahid (ili vahid) - prvi
Na arapskom, tewhid znači *ujedinjenje* ili *objedinjenje*, tj. *ujediniti*, *objediniti* ili *ujedinjeno*, *objedinjeno*. Drugim riječima, tewhid je glagol za muslimana, dok je Bog Al-Wahid, jedno od 99 Allahovih imena.

## Reference
* Koraci u Islam - stranica posjećena 2006-07-28
Alah

**Allah** ( *Allāh*) je arapska riječ za Boga.

Muslimani cijelog svijeta koriste arapsku riječ "**Allah**", i često dodaju *subhanehu ve te´ala*, što znači "slavan i uzvišen je On (Allah)", mada mogu koristiti i domaću riječ za Boga. **Allah**, subhanehu ve te´ala, ima 99 imena. **Allah** je isti Bog u kojeg i kršćani i Jevreji vjeruju. Važno je napomenuti da kršćani i jevreji iz arapskih zemalja Boga zovu, **Allah**.

Povjest riječi Allah dolazi od najstarije pisane riječi za Boga, El, koja je korištena još u starozavjetnim spisima. 
Daljnjni razvoj riječi je išao:
El- Eloah(- Elohim pl.)- Elloah- Ellah- Allah.
U prastara vremena (10 000 godina prije nove ere) El je bila najčasnija riječ.
Jevreji nisu zapisivali tu riječ već samo JHV (Hebrejsko pismo nema samoglasnike) što se čita JAHVE, a Jahve znači "Gospodin". Jer nisu izgovarali ime Gospodina kada su čitali naglas knjige. 
 
Tako da:
**''Allah** je jedan, svemogući i nema drugog Boga osim Njega.*
vrijedi za sve tri velike monoteističke religije: Kršćanstvo, Islam i Židovstvo/Jevrejstvo.

Uzvišeni Allah je rekao: *"I znaj da nema Boga osim **Allaha**."* (Muhammed, 19)

*Bismillahi-rrahmani-rrahim*

*U ime **Allaha**, Milostivog, Samilosnog!*

*Tebe, **Allaha**, Gospodara svjetova, hvalimo,* 
*Milostivog, Samilosnog*
*Vladara Dana sudnjeg,* 
*Tebi se klanjamo i od Tebe pomoć tražimo!* 
*Uputi nas na Pravi put,* 
*na Put onih kojima si milost Svoju darovao,* 
*a ne onih koji su protiv sebe srdžbu izazvali, niti onih koji su zalutali!'' (El-Fatiha 1-7)
Ashabi

**Ashabi** (), su bili prijatelji islamskog poslanika Muhameda. 

## Definicija ashaba
Većina muslimana smatra svakoga ko je poznavao ili vidio Poslanika, vjerovao u njegova učenja, i umro kao musliman, ashabom. Lista *uglednih* ashaba obično se kreće od pedeset do šezdeset imena, među kojima su ljudi koji su bili najbliži Muhamedu. Naravno, bilo je još ljudi koji su imali neke veze sa njim. Mnogi od njih su identificirani od strane kasnijih učenjaka, i njihova imena i biografije su zapisane u knjigama kao što je npr. Muhamed ibn Sa'dov *Kitāb at-Tabāqat al-Kabīr*.

Veoma je važno u potpunosti identificirati Poslanikove ashabe zbog toga što njihova svjedočenja kroz hadise ili običajne postupke igraju značajnu ulogu u razumijevanju islamske historije i islamske prakse.

## Povezano
* Tabiini
* Tabi al-tabiini
Islamsko pravo

**Šerijat** () je vjerski zakon islama, koji je utemeljen na Božijoj objavi i izveden iz četiri glavna izvora. Prvi je Kur'an, za kog se vjeruje da je oduvijek postojao na nebu, a onda ga je melek Džibril (anđeo Gabrijel) postupno objavljivao Muhammedu, kako su to prilike zahtijevale. Zatim su tu sunet, knjiga predaja o Muhammedu i njegovom životu, idžma, suglasnost zajednice i kijas, zaključivanje iz prva tri izvora. Ishodište mu je zapravo u predislamskom običajnom pravu, a podijeljen je u pet kategorija: 
* ono što je Allah naredio, 
* ono što je Allah preporučio, ali nije propisao kao obavezno, 
* ono što je Allah ostavio zakonom neodređeno, 
* ono što je Allah otklonio, ali ne i izričito zabranio i 
* ono što je Allah izričito zabranio.

Šerijat uređuje sve aspekte ljudskog života uključujući politiku, ekonomiju, bankarstvo, trgovinu, ugovore, socijalna pitanja, itd.

Ne postoji jedan kodificirani set zakona u šerijatu. Šerijat je više kao izvlačenje zakona baziranih na Kur'anu, Hadisu i njihovom tumačenju.
Do 19. vijeka politički sistem se bazirao na jednom od mezheba. Većina sunitskih muslimana slijedi jedan od četiri mezheba i to: hanefijski, malikijski, šafijski i hanbelijski. Većina šijita slijedi džafarijsku školu.

## Podjela
Šarijat zakon je podijeljen na dvije glavne cjeline:

# Način molitve ili ibadet koji uključuje
## Ritualno čišćenje (Abdest ili Vudu)
## Molitva (Namaz ili Salat)
## Post 
## Zekat
## Hadž u Meku
# Međuljudski odnosi, ili muamelati, uključuju:
## Novčane transakcije
## Zajmovi
## Zakoni o nasljeđivanju
## Brak, razvod, i briga za djecu
## Hrana i piće
## Kazne za kršenje zakona
## Rat i mir
## Sudstvo (ukljućujući svjedoćenje i dokazni materijal)
Mah

**Mah** je relativna merna jedinica brzine. Brzina nekog objekta u **mahovima** je jednaka količniku njegove brzine i brzine zvuka u medijumu u kome se nalazi. Dobio je ime prema austrijskom fizičaru i filozofu Ernstu Mahu (Ernst Mach).

U atmosferi zemlje, na temperaturi od 15 stepeni celzijusa, jedan mah je jednak brzini od 340&nbsp;m/s (1 225&nbsp;km/h ili 761,2 mph).

Standardna oznaka za mah je **Ma**.

## Bliži pogled
**Mah** je broj koji se obično koristi za objekte koji velikom brzinom putuju kroz neki fluid, kao i za fluide koji vrlo brzo protiču kroz kanale poput cevi, ciklične cevi (difuzere) ili aerodinamične tunele. Pošto je definisan kao odnos dve brzine, mah **nema dimenziju**. Mah **nije konstanta**, zato što zavisi od temperature. Kako brzina zvuka raste sa temperaturom fluida kroz koga zvuk putuje, i sam objekt se mora kretati brže da bi dostigao brzinu od jednog maha. Nasuprot tome, pri istoj temperaturi u stratosferi ostaje približno jednak bez obzira na viisinu, što ukazuje na malu zavisnost od vazdušnog pritiska.

Mah je korisna jedinica mere zato što se svaki fluid ponaša na sličan način pri sličnim brzinama, izraženim u mahovima. Letelica koja putuje brzinom od jednog maha na nivou mora (340,3&nbsp;m/s) će pretrpeti šok veoma sličan šoku letelice koja putuje brzinom od jednog maha na 11.000m visine (295&nbsp;m/s - manje od 87% od prethodne brzine).

Može biti pokazano da je **mah** takođe odnos **internih** (aerodinamičkih) i **elastičnih** sila koje deluju na letelicu.

## Brzine objekata u fluidima
Brzine objekata u fluidima mogu biti podeljene u pet kategorija:
* **Zvučne:** Ma=1
* **Podzvučne:** Ma  5

## Vanjske veze
* Gas Dynamics Toolbox - Određivanje maha i parametara normalnog udarnog talasa u mešavinama idealnih i ne-idealnih gasova
* NASA-ina strana o mahu  - Određivanje maha
Kalam

**Kalām** () je islamska filozofija koj teži dokazivanju teoloških principa kroz dijalektiku. Na arapskom jeziku ova reč doslovno znači "govor". Učenjaci ove discipline se nazivaju *mutakallim* (doslovno "teolog"). Mnogo je tumačenja o nastanku reči "kalam".

Prve učenike u ovaj filozofski pravac je uveo Hunain Ibn Išak (umro 873 AD) pri Kući Mudrosti koja je bila pod pokroviteljstvom abasidskih kalifa u Bagdadu.
Dijalektika

**Dijalektika** (starogrčki *διαλεκτική τέχνη*, dialektiké téchne, umijeće razgovaranja i raspravljanja, latinski *ars dialectica*, umjetnost vođenja razgovora) je filozofski pojam koji ima više značenja.

U povijesti filozofije dijalektika je imala mnogo značenja: metoda pobijanja na temelju neizravnih dokaza, sofistička argumentacija, proces spoznavanja od osjetilne stvarnosti do spoznaje nadnaravne stvarnosti; proces prelaska od implicitnog k eksplicitnom bilo u metafizičkom bilo na logičkom području, ili kao službena logika.

Od 18. stoljeća nastaje novo korištenje izraza: teorija u suprotnosti stvari ili pojmova, kao i otkrivanje te ukidanje tih suprotnosti. Čisto shematski dijalektika može biti pojednostavljeno opisana u ovom novijim smislu, kao diskurs. Problemi i proturječnosti koje se suočavaju kao antiteze, rezultiraju rješenjem ili novim razumijevanjen zvanom sinteza.

Ova shema se općenito odnosi između ostalog na proturječnosti između pojma i objekta u metodičkom otkrivanju istine, do razlike između sudionika u raspravi i raspravu o pravim razlikama u prirodi ili društvu.

## Vanjske veze
* Petrićevo tumačenje Platonove dijalektike 

## Povezano
* Hermeneutika
* Dijalektički materijalizam
XV. gimnazija

**XV Gimnazija** (*popularno *'MIOC**'') je prirodoslovna [[srednja škola]] smještena na Jordanovcu u [[Zagreb]]u.

== Historija ==
Svoje djelovanje je započela [[1964]].. 1977. XV Gimnazija se spaja sa tadašnjom VII Gimnazijom i XIV Gimnazijom ("25. maj"). Novonastala zajednica dobiva ime "Matematičko Informatički Obrazovni Centar" ili **MIOC**. 1982. godine, MIOC postaje "MIOC Vladimir Popović". Početkom devedesetih godina XX stoljeća školi se vraća staro ime: "XV Gimnazija".

== Raspored i program ==

Nastavu pohađa oko 1100 učenika, raspoređenih u 39 razrednih odjeljenja. Škola posjeduje 39 specijaliziranih učionica. Također se u sastavu škole nalaze kino dvorana, knjižnica, knjižara, sportska dvorana te vanjski sportski tereni za košarku, rukomet, odbojku, mali nogomet i tenis. Nastava se od šk. godine 2008./2009. odvija u jednoj smjeni. Nastavu realizira oko 100 profesora. Ravnateljica gimnazije je prof. Veronika Javor.


Gimnazija slijedi program [[Ministarstvo znanosti, obrazovanja i sporta|Ministarstva znanosti, obrazovanja i sporta Republike Hrvatske]]. Postoje tri programa, koji se razlikuju o svojim naglascima na matematiku/informatiku/dodatni jezik. XV. Gimnazija je jedna od najuspješnijih gimnazija u Republici Hrvatskoj i postiže značajne međunarodne uspjehe. Škola daje poseban naglasak na matematiku, informatiku i fiziku, te su učenici iz MIOC-a među najboljima u tim predmetima u Hrvatskoj. Najveći uspjeh polučuju informatičari, matematičari i fizičari XV. Gimnazije donoseći 'redovono' medalje sa Olimpijada i međunarodnih natjecanja. Više od 900 učenika XV. Gimnazije podjeljeno je u 32 razredna odjeljenja.

==== IB-MIOC ====

**International Baccalaureate** (ili **IB''') je manji dio škole koji nastavu održava po programu International Baccalaureate Organisation-a. Cjelokupna nastava je na engleskom jeziku, a diplome su priznate u mnogim zemljama svijeta, te tako čine studiranje u inozemstvu lakšim. Oko 200 učenika IB-MIOC-a podjeljeno je u 7 razrednih odjeljenja. Razrede sačinjava oko 25 učenika, nastava je individualnija te sadrži više projekata i grupnog rada. Učenici IB-MIOC-a također mogu birati predmete na zadnje dvije godine, tako da pohađaju samo predmete koji im trebaju za fakultet, te je nastava usmjerena prema tome da maturanti diploma programa IB-MIOC-a mogu upisati fakultet po želji. Voditeljice IB DIP i MYP programa su prof. Krunoslav Horvat i prof. Darija Kos.

## Vanjske veze

* stranica škole

## Izvori

* Službena web-stranica
Elvir Rakipović

**Elvir Rakipović** (Belišće, 1970), hrvatski ultramaratonac, bivši član "Maraton kluba Hrvatski sokol - GPP Osijek", umirovljeni časnik Hrvatske vojske i dragovoljac Domovinskog rata. U Osijeku živi od 1998. godine.

## Sportski rezultati
Prije doseljenja u Osijek bavio se atletikom trčeći na dugim prugama bez posebno izraženih uspjeha. Ono što je postigao od 2004. godine svrstava ga među istinske osječke sportske velikane. Rezultate koje je ostvario na ultramaratonu Zagreb - Vukovar "Putovi dragovoljaca HOS-a i bojovnika Domovinskog rata" (pet dionica, ukupno 344,1 km) nema ni jedan drugi hrvatski sportaš.

Godine 2004. i 2005. zauzeo je drugo mjesto, 2006. je odustao, 2007. bio je deseti, a 2008. osvojio je treće mjesto iza Rusa Denisa Žalibina (Zhalybin; 27 sati, 25 minuta i 43 sekunde) i Slovenca Zdravka Bariča (30:02:40) s rezultatom od 30:12:15, čime je na jednoj od najdužih i najzahtjevnijih trka u Evropi popravio svoj dosadašnji lični rekord čak za dva sata. Godine 2012. bio je drugi, iza Slovenca Borisa Ivanovića (30:05:15), a ispred Martine Bezek, medicinske sestre iz Murskog Središća, jedna od tri žene koje su bile među 16 učesnika.

## Priznanja
**"Posebno priznanje"** dodijeljeno mu je na manifestaciji "Športaš 2008." dana 29. XII. 2008. godine u zgradi HNK u Osijeku, gdje je održana svečanost 51. proglašenja najuspješnijih sportaša, sportskih kolektiva i sportskih djelatnika Grada Osijeka i Osječko-baranjske županije, u organizaciji Glasa Slavonije i dviju lokalnih sportskih zajednica. 

## Izvori
* Dragutin Kerže: *"Elvir Rakipović rekordno istrčao svoj [[križni put]]!"*, "Nedjeljni Glas Slavonije", (VI), 267, 28 - Osijek, 28. IX. 2008.
* Zajednica športskih udruga Grada Osijeka 
* Dragutin Kerže: *"U utorak starta osma tradicionalna ultramaratonska utrka Zagreb - Vukovar" > "Elvir opet od [[Kustošija|Kustošije]] do [[Masakr na Ovčari|Ovčare]]"*, "Nedjeljni Glas Slavonije", (VII), 314, 27 - Osijek, 13. IX. 2009.
* "Glas Slavonije" (21. X. 2012): ''"Završen 11. Ultramaraton Zagreb - Vukovar" > "Do Ovčare 344,1 kilometar pretrčao za 30 sati, 5 minuta i 15 sekundi"''
Onze Minutos

***Jedanaest minuta*** (***Onze Minutos***) je roman koga je 2003. godine izdao brazilski pisac Paulo Coelho, a čija se radnja okreće oko mlade prostitutke po imenu Maria.

## Prijevodi
Roman, koji je originalno izdan na portugalskom je izdan na mnogo stranih jezika. 
* Njëmbëdhjetë minuta (albanski)
* أحدى عشر دقيقة (arapski)
* Единайсет минути (bugarski)
* Onze minuts (katalonski)
* 愛的十一分鐘 (tradicionalni kineski)
* Jedenáct minut (češki)
* Elf Minuten (njemački)
* Üksteist Minutit (estonski)
* Yksitoista minuuttia (finski)
* Onze Minutes (francuski)
* Tizenegy perc (mađarski)
* Eleven Minutes (engleski)
* Vienpadsmit minūtes (latvijski)
* Единaeсет минути (makedonski)
* Elf Minuten (nizozemski)
* Elleve Minutter (norveški)
* Ellefu Mínútur (islandski)
* Jedenaście minut (poljski)
* Одиннадцать минут (ruski)
* Once minutos (španski)
* Έντεκα λεπτά (grčki)
* Undici Minuti (italijanski)
* یازده دقیقه (perzijski)
* 11分間　(japanski)
* 십일 분 (korejski)
* 11 นาที (tajlandski)
* On Bir Dakika (turski)
* Elva minuter (švedski)
* Unsprezece minute (rumunjski)
* Sebelas Menit (indonežanski)
* თერთმეტი წუთი (gruzijski)
* Jedanaest minuta (hrvatski/srpski)
Imam

**Imam** (, ) je arapska reč za vođu. Imam može biti i vođa nekog područja. Naročito je značajan kod šiita. Na početku islama, Imam je označavao kalifa kod šiita i sunita - dve glavne frakcije Islama. Takođe se koristi kao počasni naziv (npr. imam Abu Ali, počasni oče Alijevih).

Najpoznatiji je prvi, imam Ali, čiji grob se danas nalazi u Nadžafu (Irak), pa je najsvetije mesto šiita odmah posle Meke i Medine.

## Povezano
* Muftija
* Kalif
* Mula
* Kadija
* Ulema
* Šeik
* Ajatolah
Čelarevo

**Čelarevo** (ranije **Čib**) je gradsko naselje u Vojvodini, odnosno Srbiji koje administrativno pripada opštini Bačka Palanka u Južnobačkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 5423 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 5011 stanovnika).

U Čelarevu se nalazi fabrika piva Karlsberg, fudbalski klub ČSK Pivara i košarkaški klub Čelarevo. Nedaleko od naselja se nalazi i arheološko nalazište od izuzetnog značaja, poznato pod imenom *[[Avarska nekropola]]*.

## Historija
Pre Drugog svetskog rata mesto se zvalo **Čib**. Dolaskom kolonista iz Bosne, 1946. godine, mestu je promenjeno ime u **Čelarevo** u znak sećanja na narodnog heroja Zdravka Čelara (1917-1942).

## Demografija
U naselju Čelarevo živi 4397 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,9 godina (38,6 kod muškaraca i 41,1 kod žena). U naselju ima 1865 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,91.

Grad  je uglavnom naseljen Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
* Dvorac u Čelarevu

## Galerija

Datoteka:Lav1.jpg|*Pivara Lav* Čelarevo
Datoteka:Čelarevo,_Catholic_Church.jpg|Katolička crkva
Datoteka:Čelarevo,_old_house.jpg|Stara seoska kuća


## Vanjske veze

* Carlsberg Grupa Čelarevo
Opsada Sarda (547. pr. n. e.)

**Opsada Sarda ([[547. pne.]])** bila je zadnja i odlučujuća bitka između lidijskog kralja Kreza i perzijskog vladara Kira Velikog. Nakon što je zaustavio lidijsku invaziju u bitci kod Pterije, Kir Veliki odlučio je iznenada napasti Lidiju i time ukloniti opasnost sa zapada. Vojska Perzijske Monarhije pobijedila je Lidijce i njihove saveznike u bitci kod Timbre poslije čega su svi lidijski teritoriji pripali pod perzijsku vlast, dok su se kralj Krez i ostaci njegove vojske povukli u glavni grad Sard. Opsada grada trajala je svega dva tjedna, nakon čega je Lidijska Monarhija i službeno anektirana od strane Perzijanaca. Prema Kteziju, prilikom opsade grada perzijski general Oebar je savjetovao Kira Velikog da perzijski vojnici hodaju na motkama tako da izgledaju kao gigantski ratnici, što je navodno prestrašilo građane Sarda i dovelo do samog pada grada. Nakon opsade Sarda Jonjani i drugi maloazijski Grci pobunili su se protiv Kira, no njihov ustanak je 542. pne. ugušio Harpag, jedan od najboljih zapovjednika u perzijskoj vojsci.

## Veze
* Bitka kod Pterije
* Bitka kod Timbre
* Lidija
* Krez
* Perzijska Monarhija
* Kir Veliki

## Izvori

## Vanjske veze
* Pierre Briant: ''From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire'', preveo Peter Daniels, Indiana: Eisenbrauns, 2002., str. 34.-36.
* M. A. Dandamaev: ''A Political History of the Achaemenid Empire'', Leiden, 1989., str. 25.
Opsada Kapise

**Opsada Kapise** je bila izuzetno duga i mukotrpna opsada koju je perzijski car Kir Veliki poduzeo prilikom jednog od svojih pohoda. Grad Kapisa je prema antičkim izvorima pružio toliko žestok otpor da ga je Kir, inače poznat po blagom postupanju prema poraženom neprijatelju, dao razoriti u znak odmazde.

Historičari se danas spore ne samo koliko je opsada trajala, nego kada i gdje se dogodila. Vjeruje se da se ona zbila na području današnjeg Afganistana koji je tada pripadao drevnoj Arahoziji ili drevnom indijskom kraljevstvu Kambodži. Kao najvjerojatniji datum se spominje Kirova kampanja konsolidacije istočnih granica monarhije, a koja se zbila 543. pne. Osim nje se spominje i 533. pne. Taj je događaj zabilježio i Plinije.

## Izvori

## Literatura
;Antička djela
* Plinije: *[[Historia naturalis]]*, VI. 25.
;Moderna djela
* Cunningham, Alexander (1963): *Ancient geography of India. I. The Buddhist period, including the campaigns of Alexander, and the travels of Hwen-Thsang*, Varanasi: Indological Book House, str. 36. 
* Dandamayev, Muhammad Abdoulkadyrovitch (1994): *History of civilizations of Central Asia. Vol.2, The development of sedentary and nomadic civilizations: 700 B.C. to A.D. 250*, Paris: UNESCO, str. 40., 
* Tanner, Stephen (2009.): *Afghanistan: A Military History from Alexander the Great to the War against the Taliban*, Da Capo Press, str. 9., 

## Vanjske veze
* Kapisa: ''History''
Bitka kod Pasargada

**Bitka kod Pasargada** (550. pne.) bila je zadnja u seriji bitaka tokom Perzijskog ustanka (552. – 550. pne.), koji je završio pobjedom Perzijanaca nad Medijcima, odnosno anektiranjem Medije Kirovoj Perzijskoj Monarhiji. Postoji historijska dvojba koliko se bitka održalo tokom ustanka Perzijanaca, naime Herodot spominje samo prvu i zadnju bitku što bi značilo kako se prije ove bitke održala samo bitka kod Hirbe, dok su se prema Nikolaju iz Damaska odigrale tri bitke (kod Hirbe, perzijske granice i pasargadskog brda).

Iako je medijski kralj Astijag u nekoliko pohoda uspio prodrijeti u perzijske teritorije i ubiti kralja Kambiza I. (Kirovog oca), nije bio u stanju uništiti perzijsku vojsku pod princem, a kasnije kraljem Kirom Velikim. Mnogi medijski plemići su impresionirani Kirovom ratničkom i političkom vještinom, odlučili preći na perzijsku stranu. Zbog toga je oslabljena medijska vojska konačno poražena u bitci kod Pasargada, a nakon čega su svi preostali medijski plemići priznali Kira Velikog za velikog kralja. Time je stvorena prvo perzijska, odnosno Ahemenidska Monarhija. Astijag je nešto kasnije uhvaćen, no Kir ga je dao poštedjeti. Mlada država nekoliko godina kasnije se našla u novom velikom ratu kada je lidijski kralj Krez na pokrenuo pohod, smatrajući svrgavanje svog rođaka Astijaga neoprostivom uvredom.

## Veze
* Perzijski ustanak
** Bitka kod Hirbe
** Bitka kod perzijske granice
** Opsada pasargadskog brda
* Ahemenidska Monarhija
* Kir Veliki
* Perzijanci
* Astijag
* Medijci

## Reference

## Literatura
* Max Duncker: „Historija antike“ (*The History of Antiquity*), Richard Bentley, London, 1881., str. 351.-352.
* George Rawlinson: „Sedam velikih monarhija Starog Istoka“ (''The Seven Great Monarchies of the Ancient Eastern World''), 3. od 7 svezaka - Medija
* M. A. Dandamaev: „Politička historija Ahemenidskog Carstva“ (*A Political History of the Achaemenid Empire*), prevoditelj: W. J. Vogelsang, izdavač: BRILL Press, 1989., str. 16.-17. 
* W. B. Fischer, Ilya Gershevitch i Ehsan Yarshster: *[[Cambridge History of Iran]]*, izdavač: Cambridge University Press, 1993., 1. svezak, str. 145.
Medijski zid

**Medijski** ili **Međanski zid** je naziv za liniju utvrđenja, odnosno obrambeni zid koji je babilonski kralj Nabukodonosor podigao sjeverno od Babilona radi obrane od napada sa sjevera. Zid, izgrađen od opeka, bitumena i zemlje, pružao se na najužoj liniji između rijeka Tigris i Eufrat. Iako je Nabukodonosor bio u čvrstom savezništvu s Medijcima, strahovao je da bi se oni jednog dana mogli okreuti protiv Babilona, pa je zato zid dobio ime *Medijski*.

Zid je godine 539. pne. probijen kada su perzijske snage pod Kirom Velikim porazili Babilonce u bitci kod Opisa te osvojile Babiloniju.

Nakon toga je zid, izgubivši svoju svrhu, ostavljen zubu vremena. Usprkos toga, Ksenofont u svojoj *Anabazi* tvrdi da je još uvijek stajao 401. pne.

## Izvori
* Warner, Rex, trans. *Xenophon - The Persian Expedition*. Introduction & Notes by George Caldwell. England: Penguin Books, 1949-1972. .
Tko je Jevrej?

"**Tko je Židov?**" () je osnovno pitanje židovskog identiteta. To je pitanje steklo izuzetnu važnost u vezi s nekoliko znamenitih sudskih sporova u Izraelu otkako je osnovana židovska država godine 1948.

Definicija toga *tko je Židov?* varira ovisno o toga da li se koristi od samih Židova za samo-identifikaciju ili od strane ne-Židova za njihove vlastite potrebe. S obzirom da židovski identitet može uključivati i etnicitet i religiju, definicija *tko je Židov* je varirala, ovisno o tome da li su se razmatrali religijski, sociološki i etnički aspekti.

Prema najjednostavnijoj definiciji koju Židovi koriste za samo-identifikaciju, osoba je Židov rođenjem ili kroz vjersko preobraćenje.

S druge strane, među raznim granama judaizma je započela debata oko ovih pitanja:
* Miješano roditeljstvo: tj. da li se osoba miješanog židovskog i ne-židovskog porijekla može smatrati Židovom.
* Konverzija: tj. kakav se proces vjerske konverzije mora smatrati valjanim.
* Pitanja životnih okolnosti: tj. da li se djela neke osobe (kao preobraćenje na drugu vjeru) ili okolnosti u njenom životu (nepoznavanje vlastitih židovskih roditelja) mogu održavati na njen židovskih status.

## Vanjske veze
* Reform view of who is a Jew  by the Union for Reform Judaism
* Who is a Jew by Jewish Virtual Library
* Orthodox and Non-Orthodox Judaism: How to Square the Circle by JCPA
* Matrilineal descent  Conservative view
* The "Who Is a Jew?" Controversy by the U.S. Library of Congress
* The Defining of a Nation from www.zehut.net
* Jews For Judaism
* "How Do You Prove You’re a Jew?" By Gershom Gorenberg (*New York Times*: March 2, 2008
* "Rabbinical Court Puts Thousands Of Converts in Legal Limbo Ruling Reopens Fractious Debate Over ‘Who is a Jew?’", Nathan Jeffay, *[[The Forward]]*, May 08, 2008
Jevrejstvo

**Jevrejstvo** ili **židovstvo** se može odnositi na:

* judaizam, bliskoistočna religija nastala u starom vijeku
* ukupnost jevrejskog/židovskog identiteta, odnosno odgovor na pitanje "Ko je Jevrej?/Tko je Židov?"
Wu (država)

**Wu** (吳) je bila država u Kini za vrijeme Period Proljeća i Jeseni. Država Wu se nalazila na ušću rijeke Yangtze (Chang Jiang) istočno od države Chu. Drevni kineski historičari su je smatrali polu-barbarskom. Glavni grad joj je bio Suzhou.

Prema Sima Qianu, vladari Wua su tvrdili da potječu od Taiboa, starog strica kralja Wena od Zhoua. Shvativši da je mlađi brat Jili mudriji od njega, odnosno da više zaslužuje prijestolje, Taibo je pobjegao u zemlju Wu i tamo se naselio. Tri generacije kasnije je kralj Wu od Zhoua pobijedio posljednjeg kralja dinastije Shang te dao feud nasljednicima Taiboa u Wuu.

Država Jin je pomogla Wuov uspon kao vrijedan saveznik protiv države Chu. Wu se protiv Chua pobunio godine 584. pne. Poticaj je dao Wuchen, ministar države Jin koji je prije toga prebjegao iz Chua.

Poslije toga je Wu stalno prijetila Chuu sa jugoistoka. Wu je njegovao dobre odnose s vazailma Chua u dolini Yangtze kako bi oslabio vlast Chua. Godine 506. pne. Wu je pokrenuo iznenadni napad na Chu i zauzeo njen glavni grad. Poslije toga je Wu nakratko bila najmoćnija kineska država, te je između ostalog vodila pohod protiv države Qi godine 484. pne.

Wu je, pak, bila pod prijetnjom mlade Države Yue s juga, a koja je saveznika našla u Državi Chu. Iako je Wu pobijedila Yue u velikoj bitci 494. pne. nije uspjela pokoriti tu državu, dijelom i zato što je Yue podmitila važnog ministra Wua. Godine 482. je Yue, dok je Wu vodila pohod na sjeveru, izvršila iznenadni napad i zauzela glavni grad Wua. Na kraju je Država Yue pokorila Državu Wu godine 473. pne.

## Povezano
* Kralj Liao od Wua
* Kralj Helu od Wua
* Kralj Fuchai od Wua
* Wu Zixu
* Sun Tzu

## Reference
Kovanica

**Kovanica** (ili **novčić**) je novac u metalnom obliku koji se proizvodi kovanjem. Najčešće je okruglog oblika, a rijetko je višekutnik. Koristi se za manje vrijednosti valute, dok se za veće koriste banknote (novčanice). U historiji su se proizvodili od metala koji su sami po sebi imali vrijednost (zlato, srebro), dok se danas koriste različite slitine.

Prikupljanje starih kovanica danas predstavlja hobi, odnosno aktivnost poznat pod nazivom numizmatika.

## Vanjske veze

* The Numismatic Frontier 
* Coin directory
* Podatki o američkim kovanicama
Kralj Liao od Wua

**Kralj Liao od Wua** (kineski: 吳王僚; umro 515. pne.), također poznat kao**Zhouyu**, bio je kralj države Wu u periodu Proljeća i Jeseni. 

## Biografija
Liao je bio sin kralja Yiweija od Wua. Na prijestolje je stupio godine 526. pne. Za vrijeme svog kraljevanja vodio je nekoliko pohoda protiv države Chu. Ubio ga je Zhuan Zhu po nalogu princa Guanga, koji je kasnije postao kralj Helu od Wua.
Kralj Dao od Zhoua

**Kralj Dao od Zhoua**, kin.: **周悼王**, pinyin: zhōu dào wáng, wg: **King Tao of Chou**, (u. 520. pne.) bio je dvadesepeti vladar kineske dinastije Zhou odnosno trinaesti vladar Istočnog Zhozua. 

## Osobne informacije

  
    Porodično ime
    Ji (姬 jī) na kineskom
  
    Osobno ime
    Meng (猛 mĕng) na kineskom
  
    Ime ere
    nema
  
    Otac
    sin kralja Jinga od Zhoua (Ji Gui)
  
    Majka
    nepoznata
  
    Supruga
    nepoznata
  
    Djeca
    nepoznata
  
    Dužina vladavine
    520. pne.
  
  Grob
    nepoznat
  
    Hramsko ime
    nepoznato
  
    Kurtoazno ime
    nepoznato
  
    Posthumno ime
    悼 (pinyin dào), doslovno: "žalovanje" ili "žaleći"
Kleomen I

**Kleomen**, grčki Κλεομένης), (u. 489. pne.) bio je agijadski kralj Sparte na kraju 6. i početku 5. vijeka pne.. Za vrijeme vladavine, koja je počela oko 520. pne. vodio je avanturističku i na trenutke beskrupuloznu vanjsku politiku s ciljem uništenja Arga i širenja spartanskog uticaja na i van Peloponeza. Za vrijeme njegove vladavine je nastao Peloponeski savez. Dva puta je uspješno intervenirao u unutrašnje probleme Atene, ali je Spartu držao van jonskog ustanka. Umro je u tajanstvenim okolnostima u zatvoru, a spartanske vlasti su tvrdile da je sebi oduzeo život u napadu ludila.

Kleomen je također bio poznat po dugogodišnjem neprijateljstvu sa svojim europontidskim suvladarom Demaratom. Ono je godine 491. pne. dovršeno kada je Kleomen potkupio proročište u Delfima i tako omogućio da Demarata svrgne njegov rođak Leotihida.

## Napomene
Hydria

**Hidrija** (latinski *hydria*) je oblik starogrčke keramičke posude koja se koristila za nošenje vode. Hidrija ima tri drške - dvije za nošenje, a jednu za lijevanje vode.

## Povezano
Pisac

**Pisac** (u ženskom rodu **spisateljica**) je osoba koja se bavi pisanjem koje može da poseduje i književne vrednosti, ali one nisu verifikovane ("licencirane") prijemom u Udruženje književnika i zvanjem književnik.
Pindar

**Pindar** (**Πίνδαρος**; Kinoskefala, 552. pne. - Arg, 443. pne.) bio je starogrčki lirski pjesnik.

Pisao je sve vrste korske lirike: himne, peane, ditirambe, prozodije, partenije, hiporheme (plesne pjesme), enkomije, trene i epinikije (ode koje slave pobjednike).

Sačuvani su fragmenti te 44 ode koje se, po mjestu gdje je pobjeda postignuta, dijele na: olimpijske, pitijske, nemejske i istamske.
## Život i djelo
Rodio se u Kinoskefali kraj Tebe u uglednoj obitelji Egida porijeklom iz Sparte. Pindar čitav život tumači duhovni svijet aristokracije, a nisu ga dirale ni društvene promjene koje gotovo svuda u 5. st. pne. donose prevlast demokracije. Bio je vjeran idealima društva koje je propadalo.

Pindar je pjevao po narudžbi određene osobe ili grada. U svakoj odi rabi drugačiji metrički oblik, ali gotovo sve imaju jednaku strukturnu shemu: aktualnost – mit – aktualnost. Sportska pobjeda ili slavljenje pobjede predstavljaju aktualnost. Mitološki dio oko pobjednika stvara herojsku atmosferu. Pindar, kao duboko religiozna osoba, ispravlja mitove uklanjajući sve negativne crte bogova i heroja.

## Bibliografija
* **Pindar**. *Ode i fragmenti*, (s grčkog jezika preveo Ton Smerdel), Zagreb, Matica hrvatska, 1952

## Vanjske veze
*   Pindar u digitalnoj knjižnici Perseus
*  Pitijska treća  (preveo Frank J. Nisetich)
527. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Hipija nasljeđuje svog oca Pizistrata na mjestu tiranina Atene.

## Rođenja

## Smrti
* Pizistrat, atenski tiranin (ili 528. pne.)

## Izvori
526. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Psametih III nasljeđuje Amasisa II kao kralj Egipta.
* Kralj Liao od Wua dolazi na vlast u kineskoj državi Wu za vrijeme dinastije Zhou.

## Rođenja

## Smrti
* Amasis II, egipatski faraon

## Izvori
Pāṇini

**** (IAST: , Dēvanāgarī: ; što je patronimsko ime koje znači "potomak ja") bio je drevni indijski Sanskrit gramatičar iz Gandhare (Kandhahar) u suvremenom Afganistanu (živio oko 4. vijeka pne.).

Poznat je po svojoj Sanskrit gramatici, posebno po formulaciji 3.959 pravila  sanskrit morfologije u gramatici poznatih kao **Ashtadhyayi** (što znači "osam poglavlja"), a što predstavlja temeljni tekst Vedange, pomoćne naučne discipline u vedskoj religiji.

Ashtadhyayi je jedna od najstarijih gramatika sanskrita, iako se poziva na ranije tekstove kao *Unadisutra*, *Dhatupatha* i *Ganapatha* . To je najstarije poznato djelo opisne lingvistike, generativne lingvistike i zajedno s djelom svojih prethodnika (Nirukta, Nighantu, Pratishakyas) stoji na samom početku historije lingvistike.

 temekljita i naučna teorija gramatike se konvencionalno uzima kao kraj perioda Vedskog sanskrita te uvođenje klasičnog sanskrita.

## Reference

* Prince, Alan and Paul Smolensky (2004): Optimality Theory: Constraint Interaction in Generative Grammar. Oxford: Blackwell.
* Kadvany, John (2007). Positional Value and Linguistic Recursion. *Journal of Indian Philosophy* December 2007. 
* T.R.N. Rao. ''Panini-backus form of languages''. 1998.

## Vanjske veze
* PaSSim - Paninian Sanskrit Simulator simulates the Paninian Process of word formation
* The system of Panini
* Ganakastadhyayi, a software on Sanskrit grammar, based on Panini's Sutras
* Indian Logic and Ontology: A Survey of Contemporary Studies
* Forizs, L. Panini, Nagarjuna and Whitehead - The Relevance of Whitehead for Contemporary Buddhist Philosophy 
* Video interview with Partha Niyogi on computers and Panini's grammar Designing Intelligence: Language Acquisition as a Model for Teaching Computers to Learn
524. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Grčka kolonija Kume u južnoj Italiji se uspješno odupire napadu Etruščana.
* Na LXIV Olimpijadi ponovno pobjeđuje Milon.

## Rođenja
* Temistoklo, arhont Atene (približni datum) (u. 459. pne.)
## Smrti

## Izvori
522. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Smerdis nasljeđuje Kambiza II kao vladar Perzije.
* Babilon diže ustanak protiv perzijske vlasti.

## Rođenja
* Pindar, grčki pjesnik
## Smrti
* Kambiz II, vladar drevne Perzije)

## Reference
521. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Darije I nasljeđuje Smerdisa kao vladar Perzije. 
* Babilonska pobuna protiv perzijske vlasti je ugušena.

## Rođenja
* Leonida I, kralj Sparte

## Smrti
* oktobar — Smerdis, vladar drevne Perzije

## Reference
520. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Zhou dao wang postaje vladar kineske dinastije Zhou ali umire prije kraja godine.
* Kleomen I nasljeđuje Anaksandrida kao kralj Sparte. (približan datum).
* Napravljena Kore s Hiosa (?). Danas se čuva u Akropolskom muzeju u Ateni (približan datum)
* 520. pne. –510. pne. — Napravljena slika Prijamove žene na fontani, a koja se nalazi na hidriji. Danas se čuva u Muzeju lijepih umjetnosti u Bostonu.

## Rođenja
* Panini, Hindu indijski gramatičar († 460. pne.)

## Smrti
* Zhou dao wang, kralj kineske dinastije Zhou

## Reference
529. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Kambiz II počinje vladati u Perziji (ili 530. pne.)

## Rođenja

## Smrti
* jul - Kir Veliki, perzijski kralj (ili decembar 530. pne.)

## Izvori
525. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Kambiz II, vladar Perzije, pobjeđuje Psametiha III i osvaja Egipat. To se smatra krajem Dvadeset šeste i početkom Dvadeset sedme dinastije Egipta.
* Kovanice dobivaju slike na obje strane (približni datum).

## Rođenja
* Eshil, pisac grčkih tragedija († 456. pne.)

## Smrti
* Anaksimen iz Mileta, grčki filozof (* 585. pne.)
* Psametih III, posljednji faraon Dvadeset šeste dinastije Egipta

## Reference
510-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* 519. pne. — Zhou Jing Wang postaje vladar kineske dinastije Zhou.
* cca. 518. pne. — Darije I započinje izgradnju Parse (Persepolis).
* 518. pne. — Započinje izgradnja Apadane (dvorana za primanja) Darija i Kserksa, ceremonijalnog kompleksa u Persepolisu u Iranu.
* 516. pne. — Indijski podkontinent — Perzijski kralj Gustasp dovršava osvajanje Punjaba.
* 25.2. 516. pne. — Dovršena izgradnja Hrama u Jeruzalemu.
* cca. 515. pne. — Eufronije pravi *Smrt [[Sarpedon]]a*, ukras crvenih figura na calyxu krateru. Posuda se danas čuva u Metropolitanu u New Yorku.
* 514. pne. — Kralj Helü od Wua dolazi na prijestolje Wua u Kini. Ustanovio je drevni "Veliki grad Helua", današnji Suzhou, kao svoj glavni grad.
* 514. pne. — Darije I vodi perzijsku vojsku preko Bospor na neuspjeli pohod protiv Skita na Dunavu. 
* 513. pne. — Darije Veliki pokorava Gete i istočne Tračane u svom ratu protiv Skita.
* cca. 513. pne. — Zapadna Indija postaje perzijska satrapija Hindush, što uključuje Ind.
* 510. pne. — Hipija, drugi sin Pizistratov i tiranin Atene, protjeran je zahvaljujući narodnoj budni koju je potakao Kleomen I, kralj Sparte. 
* 510. pne. — Završetak vladavine Lucija Tarkvinija Oholog, posljednjeg od tradicionalnih sedam kraljeva Rima.
* 510. pne. — Pad Rimskog Kraljevstva i uspostava Rimske Republike.
* 510. pne. — Demarat nasljeđuje Aristona kao kralja Sparte. (približan datum)
* 510. pne. — Poraz i uništenje Sibarisa.
* cca. 510. pne. – 430. pne. — Stele su zabranjene na atenskim grobljima.

## Značajne osobe
* Eufronije, grčki slikar

## Rođenja
* cca. 519. pne. — Kserkso I od Perzije

## Smrti
* Kralj Liao od Wua
* Zhuan Zhu, atentator (pogubljen)
Šah (titula)

**Šah** (*shah*, perzijski &#1588;&#1575;&#1607; - kralj) je bio perzijski vladarski naslov, kojeg su upotrebljavali u Perziji (danas Iran) i u Perzijskom kraljevstvu. Zadnji iranski šah Mohammed Reza Pahlavi je kod krunidbe uzeo naziv *Šahanšah* - kralj kraljeva, a žena mu je time postala *Šahbanou* (vladarica). Iran je nakon revolucije 1979. postao islamska republika pod vodstvom ajatolaha Homeinija, a šah je pobjegao u inozemstvo, te je 1980. umro.

Naziv šah su koristili i Otomanski Turci za iznimne heroje ili vladare.

Po šahu je dobila ime igra šah, popularna igra na ploči. Postoji poseban izraz za napad na kralja u toj igri (dati protivnikovu kralju *šah*). Izraz *šah-mat* ("*mata*" na semitskom znači smrt) ima isti korijen.

Šah je isto i nadimak indijski državi Gudžarat, gdje je označavao osobe, koje su imale veze sa trgovinom i nema veze s vladarskim naslovom.
Kralj Jing od Zhoua (Ji Gai)

**Kralj Jing od Zhoua**, kin.: 周敬王, pinyin: zhōu jìng wáng, wg: Kralj Ching od Choua, bio je dvadesetšesti vladar kineske dinastije Zhou i četrnaesti vladar Istočnog Zhoua. 

## Osobne informacije

  
    Porodično ime
    Ji (姬 jī) na kineskom
  
    Osobno ime
    Gai (丐 gài) na kineskom
  
    Ime ere
    nema
  
    Otac
    Kralj Jing od Zhoua (Ji Gui)
  
    Majka
    nepoznato
  
    Supruga
    nepoznato
  
    Djeca
    Kralj Yuan od Zhoua
  
    Dužina vladavine
    520. pne.-476. pne.
  
  Grob
    nepoznat
  
    Hramsko ime
    nepoznato
  
    Kurtoazno ime
    nepoznato
  
    Posthumno ime
    敬 (pinyin jìng), doslovno: "poštivajućo"
Fakultet dramskih umetnosti Univerziteta umetnosti u Beogradu

**Fakultet Dramskih Umetnosti** je osnovan, kao **Akademija za pozorišnu umetnost**, uredbom vlade Federativne Narodne Republike Jugoslavije decembra 1948. godine, a 1950. godine pripojena joj je Visoka filmska škola.

Nastava na akademiji za pozorišnu umetnost počela je 12. februara 1949. godine. Prvi profesori glume bili su Mata Milošević i Jozo Laurenčić, njihovi asistenti Miroslav Belović, Stevo Žigon i Soja Jovanović, a prvi profesori režije Bojan Stupica i dr Hugo Klajn. Prvi rektor i dekan akademije bio je Dušan Matić.

Početkom šezdesetih godina dolazi do proširenja obrazovne delatnosti i promene naziva u **Akademija za [[pozorište]], [[film]], [[radio]] i [[televizija|televiziju]]**, 1962. godine, da bi krajem 1973. ponela današnji naziv - Fakultet dramskih umetnosti (pozorišta, filma, radija i televizije).

1974. godine, fakultet dobija svoju novu zgradu na Novom Beogradu koja svojom funkcionalnošću i mogućnostima obezbeđuje najkvalitetnije uslove studiranja.

Fakultet Dramskih Umetnosti je povodom svoje pedesetogodišnjice, 1998. godine, nagrađen Vukovom nagradom, najvišom jugoslovenskom nagradom u oblasti kulture.

Danas se na Fakultetu dramskih umetnosti studenti obučavaju na devet smerova: gluma, pozorišna i radio režija, dramaturgija, menadžment kulturnih delatnosti – pozorišna i radio produkcija, filmska i televizijska režija, filmska i televizijska produkcija, kamera, filmska i televizijska montaža, i snimanje i dizajn zvuka. Fakultet dramskih umetnosti organizuje i master akademske studije, ali i doktorske studije, kroz nekolicinu studijskih programa - kako iz užih umetničkih, tako i iz pripadajućih naučnih i teorijskih oblasti.
Demokratska Federativna Jugoslavija

**Demokratska Federativna Jugoslavija** (skraćeno **DF Jugoslavija** ili **DFJ**) je država koja je istovremeno predstavljala poslednji period Kraljevine Jugoslavije i prvi period socijalističke Jugoslavije (kasnije poznate kao ***[[Federativna Narodna Republika Jugoslavija]]*** i ***[[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija]]***).

Odlukama Drugog zasedanja AVNOJ-a od 29. novembra 1943. godine, postavljeni su principi za osnivanje federativne države jugoslovenskih naroda posle Drugog svetskog rata, pod vođstvom Komunističke partije Jugoslavije. Predviđeno je da Jugoslavija bude federacija 6 republika: Slovenije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Srbije, Crne Gore i Makedonije. Ova država bi pravno zamenila Kraljevinu Jugoslaviju, uz neka teritorijalna proširenja (Istra, Primorska).

Demokratska Federativna Jugoslavija je zvanično proglašena 10. avgusta 1945. godine na Trećem zasedanju AVNOJ-a u Beogradu. Posle izbora za ustavotvornu skupštinu novembra iste godine, država je 29. novembra preimenovana u *Federativnu Narodnu Republiku Jugoslaviju*.

## Povezano
* Privremena vlada Demokratske Federativne Jugoslavije
* Kraljevina Jugoslavija
Lista epizoda serije Desperate Housewives

Svaka epizoda tv serije *[[Desperate Housewives|Očajne domaćice]]*, osim pilot epizode, nosi naziv po pesmi ili mjuziklu Stivena Sondhajma, američkog kompozitora i tekstopisca.

## Prva sezona

Prva sezona ima 23 epizode i jedan specijal koji predstavlja retrospektivu prvih 19 epizoda.

## Druga sezona

Druga sezona ima 24 epizode i dva specijala. 

## Treća sezona

Treća sezona ima 23 epizode. Glumica Marša Kros, koja tumači lik Bri Hodž, je zbog trudnoće privremeno otišla iz serije nakon epizode *Male stvari koje zajedno radite*, ali se vratila u epizodi *Udajem se danas*.

## Četvrta sezona

Četvrta sezona ima ukupno 17 epizoda. Iako je u početku bilo planirano da četvrta sezona ima 23 epizode, zbog štrajka američkih scenarista taj broj se smanjio na 17. 

## Peta sezona

Peta sezona se trenutno emituje u Americi. Radnja serije se nastavlja pet godina kasnije u odnosu na prethodnu sezonu. Planirano je da stota epizoda bude u vidu mjuzikla.
Muhamed-Reza Pahlavi

**Muhamed-Reza Pahlavi** (perzijski: محمد رضا پهلوی‎ ;Teheran, 26. 10. 1919. - Kairo, 27. 7. 1980.), posljednji šah Irana.

U ustavnoj krizi 1953. došao je u sukob s predsjednikom vlade i vođom Nacionalne stranke Irana M. Mosadekom, koji se protivio velikim ovlastima šaha i sudjelovanju stranoga kapitala u iranskoj naftnoj industriji. Muhamed-Reza Pahlavi sklonio se u Italiju, ali se poslije intervencije vojske, koja u je pružila podršku, vratio u zemlju i oborio Mosadeka s vlasti. Reformama 1963. pokušao je modernizirati državu. Povezanost s američkim kapitalom, pretjerano bogaćenje i odvlačenje bogatstva iz zemlje, ne demokratski režim vlasti s osloncem na vojsku i nasilno gušenje opozicije, izazvali su otpor naroda, na koji su počeli najviše utjecati vjerski vođe muslimana šijita. Nezadovoljne mase, predvođene ajatolahom R. Homeinijem, provele su revoluciju protiv šaha i dinastije Pahlavi, te je Muhamed-Reza pod sveopćim pritiskom 1979. napustio zemlju. Kada je u martu 1979. referendumom izglasana Islamska nacionalna republika Iran, vlast dinastije Pahlavi formalno je prestala.

## Vanjske veze
Eufronije

**Eufronije** (*circa* 535 - iza 470. pne.) bio je starogrčki slikar vaza i keramičar, koji je živio i radio u Atebni krajem 6. i početkom 5. vijeka pen. Kao član "Pionirske grupe," Eufronije je bio jedan od najvažnijih predstavnika tehnike crvenih figura. Djela mu predstavljaju tranziciju između kasne arhajske i rane klasične umjetnosti.

## Vanjske veze

* [Works by Euphronios in the [Louvre]]
* [Works by Euphronios in the [Getty Museum]]
* Links to works by Euphronios online
John Dalton

**John Dalton** (Džon Dalton) (Eaglesfield, 6. 9. 1766. - Manchester, 27. 7. 1844.) bio je britanski kemičar.

U školi je bio marljiv i uporan učenik, vješt u računanju. Kad je smrću učitelja škola zatvorena, Dalton je sa 12 godina otvorio svoju školu u napuštenu sjeniku, a zatim u Domu kvekera. Prvo se bavio meteorologijom, a zatim kemijom. Učio je i podučavao, osim matematike i fizike, englesku gramatiku, grčki, latinski i francuski jezik.

Godine 1803. predložio je svoje principe atomske teorije (uveo je pojam atomske težine ili točnije, relativne mase, uzevši kao standard atom vodika (vodonika) (H) jer je najlakši i pripisao mu je atomsku masu 1, sugerirajući da su svi elementi sastavljeni od sitnih, neuništivih čestica, zvanih atomi, koji su svi jednaki i imaju istu masu. Atomi nekog elementa mogu pri kemijskoj reakciji ući u molekule kemijskog spoja ili iz njih izaći, ali njihova ukupna masa u sustavu ostaje nepromijenjena. Dalton je pretpostavio da je vodik najlakši element pa je uveo pojam relativne atomske mase (Ar) kao omjer mase atoma elementa i mase atoma vodika. Također je proučavao sljepoću na boje (daltonizam).
Semafor

**Semafor** je svetlosni uređaj za regulaciju saobraćaja.

Semafori su uglavnom postavljeni na raskrsnicama. Boja, oblik i veličina svetala semafora su određena standardima i ona se uključuju i isključuju određenim redom, u određenim vremenskim intervalima, a specifičan režim njihovog rada predstavlja *[[zeleni talas]]*.

## Historija

Prvi semafor je bio postavljen 10. decembra 1868. u Londonu, a prvi električni semafor je bio postavljen 1882. u Berlinu.
Semafori današnjeg izgleda su prvi put postavljeni 1924. Ranu verziju semafora su upravljali železničari i policajci, koji su morali stajati uz semafor, da bih signalizovali promet.
Živinice (razvrstavanje)

**Živinice** mogu označavati:

* Živinice, grad i općina u Bosni i Hercegovini.
* Živinice (Derventa, BiH), naselje u općini Derventa, BiH
* Živinice (Skender Vakuf / Kneževo, BiH), naselje u općini Skender Vakuf, BiH
* Živinice Donje, naselje u općini Živinice, BiH
* Živinice Gornje, naselje u općini Živinice, BiH
Semafor (razvrstavanje)

**Semafor** je pojam sa više značenja:
* Semafor (saobraćaj) je svetlosni saobraćajni znak
* Semafor (računarstvo) je koncept u računarstvu
Apadana

**Apadana** () je naziv za veliku dvoranu za prijeme u Perzepolisu i perzijskim gradovima. Ona pripada najstarijem dijelu grada, izgrađenom u prvoj polovici 5. vijeka pne. prema originalnoj zamisli Darija Velikom, a dovršenom od strane Kserksa I.

## Etimologija
Staroperzijska riječ *apadāna* "palača", izgovarana na elamskom *ha-ha-da-na* a na babilonskom, *ap-pa-da-an* je etimološki nejasna. Uspoređivana je sa sanskrit riječu *apa-dhā* "skrivanje", grčkom *apo-thēkē* "skladište". Riječ je preživjela u nekoliko jezika kao posuđenica, uključujući arapski *fadan*, armenski *aparan-kh* za "palaču".

## Razmjeri
Apadana je pokrivala područje od 112.000 kvadratnih metara, a strop joj je podržavalo 72 stupova, svaki visok 20 m (1,5 metar viši od stupova Artemidinog hrama u Efezu). Cijelu je dvoranu godine 331. pne. uništila vojska Aleksandra Velikog, ostavivši samo jedan stup. Kamenje od stubova se kasnije koristilo kao građevinski materijal za okolna naselja, ali nakon rekonstrukcije u 20. vijeku, podignuto je 14 stupova.

## Opis
U dvoranu se pristupa preko dva monumentalna stubišta, na sjeveru i na istoku. Ona su ukrašena reljefima, prikazujući izaslanike 23 podanička naroda Perzijskog Carstva kako plaćaju danak Dariju I, predstavljenom u središtu. Različiti izaslanici su detaljno prikazani, a što je dalo vrijedan uvid u kostime i opremu različitih naroda Perzije u 5. vijeku pne. Postoje natpisi na staroperzijskom i elamitskom.

## Povezano
* Nakš-e Rustam
* Tak-e Bostan

## Vanjske veze

* R. Schmitt, D. Stronach: ''Apadāna'', Encyclopedia Iranica
* Apadana, Orijentalni institut Univerziteta u Chicagu
* Iransaga: ''Achaemenians''
* Virtualna rekonstrukcija apadane u Perzepolisu