open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neka svemir čuje nemir

**Neka svemir čuje nemir** je dvostruki, peti po redu, album grupe Bajaga i instruktori. Predstavljao je kombinaciju originalnog materijala i koncertnih snimki.

## Popis pjesama

# Na vrhovima prstiju 	
# Tekila gerila 	
# Idem	
# Tamara	
# Neka svemir čuje nemir 	
# Dvadeseti vek 	
# Dobro jutro džezeri 	
# 220	
# Plavi safir 	
# Kad hodaš 	
# Ruski voz 	
# Zažmuri	
# Poljubi me 	
# Limene trube 	
# Ja mislim 300 na sat 	
# Tišina
Federacija Zelenih stranaka Afrike

**Federacija Zelenih stranaka Afrike** je organizacija zelenih stranaka u Africi, slična drugim kontinentalnim okupljanjima zelenih stranaka kao u Amerikama, Aziji i Pacifiku i Evropi.

## Članice
* Benin: Les Verts du Benin
* Burkina Faso: Rassemblement Des Ecologistes du Burkina Faso http://www.ecolomagazine.bf/ 
* Kamerun: Defense de l'Environment Camerounais (DEC) http://www.global.greens.org.au/cameroon.html 
* Gvineja: Parti des Ecologistes Guineens
* Gvineja-Bissau: Liga Guineense de Protecçao Ecologica
* Côte d'Ivoire: Parti pour la Protection de l'Environnement
* Kenija: Mazingira zelena stranka
* Mali: Parti Ecologiste du Mali
* Mauricijus: Movement Republicain - the Green Way
* Maroko: Les Verts
* Niger: Rassemblement pour un Sahel Vert
* Nigerija: Green Party of Nigeria
* Senegal: Les Verts
* Somalija: Somalijska zelena stranka http://www.africagreenparty.20m.com/about.html
* Južna Afrika: Zelena stranka Južne Afrike http://www.greenparty.org.za/ 

## Povezano
* Globalni Zeleni
* Zelene stranke u svijetu

## Vanjske veze
* Green Party Federations
Muzika na struju

**Muzika na struju** je šesti po redu kompletni album grupe Bajaga i instruktori. Često se smatra posljednjim zaokruženim albumom grupe.

## Popis pjesama
# Muzika na struju 	
# Grad	
# Gde si 	
# Grudi nosi ko odlikovanja 	
# Mali svira gitaru 	
# Na grani 	
# Jedino to se zove ljubav 	
# Ovo je Balkan 	
# Marinina tema 	
# Lolita	
# Nakostrešena mačka 	
# Golubica
Od bižuterije do ćilibara

**Od bižuterije do ćilibara** je sedmi po redu album grupe Bajaga i instruktori.

## Popis pjesama

# Silikon (2004.)
# Tvoja gajba je sigurna
# Još te volim
# To!
# Iza nas...
# Leti leti ptico
# Nezgodna varijanta (jedna od...)
# Ne volim zimu
# Sto ne može niko možeš ti
Zmaj od noćaja

**Zmaj od noćaja** je sedmi po redu album grupe Bajaga i instruktori.

08. 10. 2001. - Zmaj od noćaja

# Lepa Janja, ribareva kći 	
# Da li da odem ili ne 	
# Gospod brine 	
# Tehno blues 	
# Zmaj od noćaja 	
# Najslađa devojka 	
# Model 1960 es ef er jot 	
# Ala	
# Perla 	
# Extasy, pazi 	
# Plavo
Četiri godišnja doba (Bajaga i instruktori)

**Četiri godišnja doba** je mini-album koga je izdala grupa Bajaga i instruktori.

## Popis pjesama

# Uspavanka
# Dobro jutro
# Buđenje ranog proleća
# U koži krokodila
Četiri godišnja doba

**Četiri [[godišnja doba]]** je izraz koji se može odnositi na:

* Četiri godišnja doba (Vivaldi), ime za četiri violinska koncerta Antonija Vivaldija;
* Četiri godišnja doba (film), američki igrani film iz 1981. godine u režiji Alana Alde;
* Četiri godišnja doba (Bajaga i instruktori), mini-album grupe Bajaga i instruktori.
Momčilo Bajagić Bajaga

**Momčilo Bajagić - Bajaga** (19. 2. 1960. godine u Bjelovaru) je srpski rok muzičar. 

Od ranih 80-ih, Bajaga je frontmen benda Bajaga i instruktori, jednog od komercijalno najuspešnijih srpskih pop/rok bendova svih vremena. Veći deo života je proveo živeći i radeći u Zemunu. 

Muzičku karijeru je počeo sa 14 godina u bendu TNT, a karijera mu je krenula izuzetnim tokom kada se sa 18 godina kao ritam gitarista priključio bendu Riblja Čorba. Prvo je nastupao samo na nekim pesmama tokom koncerta, potom se pojavljuje kao koautor na nekim pesmama a ubrzo za Riblju Čorbu se pojavljuje kao kompletan autor i to sa par hitova od kojih je najpoznatiji "Kad hodaš...". Ukupno je sa Čorbom snimio 5 albuma.

Zapažen je bio nastup grupe "Frka" koja je za emisiju "Rokenroler" snimila spot za Bajaginu pesmu "Pustite me druže". Pošto je u međuvremenu napisao i pesme koje nisu odgovarale senzibilitetu Riblje Čorbe rešio je da ih izda na posebnom albumu kao solo ploču. Radi snimanja novog albuma skuplja iskusne muzičare, a prijatelji ga nagovaraju da novi materijal odsvira na par koncerata. 

Svoj prvi samostalni nastup je imao u zagrebačkom centru Kulušić 12. 4. 1984.

Iz Riblje Čorbe ga isključuju 19. jula 1984. godine posle čega on nastavlja sa svojim bendom. Snima album sa svojim pesmama pod nazivom "Pozitivna geografija", a bend dobija naziv "Instruktori pozitivne geografije". Kasnijih godina naziv benda skraćuju na „Instruktori“, a poslednjih godina se na nastupima pojavljuju pod nazivom „Bajaga i instruktori“.

Sem rada sa bendom, Bajaga je radio i muziku za film „Ni na nebu ni na zemlji“ (poznati hit „Moji su drugovi“) odakle potiče muzika koja je objavljena na Bajaginom solo albumu, kao i za TV seriju „Otvorena vrata“. Ponovo snima 2003. godine muziku za film „Profesionalac“ po drami Dušana Kovačevića.

## Vanjske veze

* Bajaga i instruktori (zvanična prezentacija)
Hrvatska kršćanska demokratska stranka

**Hrvatska kršćanska demokratska stranka** (HKDS) je bila desna politička stranka koja je djelovala u Hrvatskoj od 1990. do 1992. godine.

Osnovana je pred prve višestranačke izbore 1990. godine. Iako je svoj program temeljila na demokršćanskim strankama zapadne Evrope, po svojoj ideologiji je, zbog specifičnih političkih okolnosti, bila bliža tvrdoj nacionalističkoj desnici nego centru.

Usprkos toga se pred izbore priključila umjerenoj nacionalističkoj Koaliciji narodnog sporazuma (KNS), te zajedno s njom loše prošla na izborima. U ljeto 1991. je, pak, ušla u koalicijsku Vladu demokratskog jedinstva.

Sljedeće je godine doživjela težak poraz na parlamentarnim izborima, a njen predsjednički kandidat Ivan Cesar je na izborima završio na sedmom mjestu. Taj neuspjeh ju je nagnao da se s ideološki srodnom Hrvatskom demokratskom strankom spoji u Hrvatsku kršćansku demokratsku uniju.

Disidentska frakcija je, pak, neko vrijeme nastavila samostalno djelovati pod starim imenom.
Koalicija narodnog sporazuma

**Koalicija narodnog sporazuma** je bila koalicija, uglavnom umjerenih, nacionalističkih političkih stranaka u Hrvatskoj oformljena pred prve višestranačke izbore 1990. godine.

Na njenom čelu su bili nekadašnji vođe Hrvatskog proljeća Miko Tripalo i Savka Dabčević-Kučar koji, za razliku od drugih bivših maspokovskih vođa, nisu htjeli formirati vlastite stranke. Umjesto toga su se, suočeni s velikim brojem novoosnovanih stranaka, zalagali za stvaranje široke koalicije koja bi spriječila da se antikomunistički i nacionalistički glasovi rasipaju i tako omoguće komunistima ostanak na vlasti. Tripalo je također nastojao da u novi Sabor uđe što više stranaka koje bi stvorile koaliciju te tako spriječile da se jedna jednostranačka vlast zamijeni s drugom.

U KNS je ušao veliki broj prilično različitih stranaka - desno orijentirani HDS i HKDS, liberalno orijentirani HSLS i nominalno lijeva SDSH - kao i manje regionalne organizacije i nezavisni kandidati.

Međutim, izborni zakon usvojen od strane vladajućih komunista je sadržavao dvokružni većinski sistem koji je preferirao dvije najjače stranke. U proljeće 1990. dvije najjače stranke su bili SKH i Hrvatska demokratska zajednica koja je pod vodstvom Franje Tuđmana na kraju i preuzela većinu. KNS je završio na trećem mjestu, osvojivši mali broj mjesta u Saboru.

KNS se nakon toga brzo raspala. U jesen 1990. Tripalo i Kučar su osnovali novu stranku pod nazivom Hrvatska narodna stranka.
Stevo Petranović

**Stevo Petranović** (1835-1913) je bosanskohercegovački književni prevodilac i dramaturg. Godine 1863. je došao u Tešanj za učitelja u lokalnoj školi. S italijanskog je preveo Hebelove *Biblijske priče za djecu*. Jednu od njih - *Juditu* - dao je postaviti kao pozorišnu predstavu u Tešnju - prvu u historiji Bosne i Hercegovine.

## Vanjske veze

* Hronologija ličnosti i događaja Tešnja
Hrvatska demokratska stranka

**Hrvatska demokratska stranka** bila je desna nacionalistička politička stranka koja je djelovala u Hrvatskoj od 1989. do 1992. godine.

Osnovana je pod nazivom **Hrvatski demokratski savez** početkom 1989. godine u sumrak jednopartijskog sistema u tadašnjoj Hrvatskoj od strane radikalnih antikomunističkih disidenata i nacionalista na čelu s veteranom MASPOK-a Markom Veselicom. Nešto kasnije se od nje odvojila grupa koja će na čelu s Franjom Tuđmanom krajem proljeća 1989. osnovati Hrvatsku demokratsku zajednicu.

Na prvim demokratskim izborima za Sabor u proljeće 1990. HDS je kao Hrvatska demokratska stranka pristupio umjerenoj nacionalističkoj Koaliciji narodnog sporazuma (KNS). Isto kao i KNS, HDS je dobio relativno malo mjesta u Saboru.

Svoj položaj je nastojao kompenzirati radikalnom kritikom Franje Tuđmana čiju je vladu optuživao za preveliku popustljivost prema Miloševiću, hrvatskim Srbima i JNA tokom raspada SFRJ odnosno početnim fazama rata. Usprkos toga, njeni predstavnici su u ljeto 1991. ušli u Vladu demokratskog jedinstva i u njoj ostali do proljeća sljedeće godine.

U međuvremenu se kao predstavnik radikalnog hrvatskog nacionalizma nametnula Hrvatska stranka prava, oduzevši HDS-u veliki dio biračkog tijela. Marko Veselica je teško poražen na predsjedničkim izborima, a HDS nije ušao u Sabor.

Zbog toga je HDS odlučio da se s još jednom manjom desnom strankom - HKDS - ujedini u Hrvatsku kršćansku demokratsku uniju.
Socijaldemokratska stranka Hrvatske

**Socijaldemokratska stranka Hrvatske** (SDSH), kasnije poznata kao **Socijaldemokrati Hrvatske** (SDH) je politička stranka lijevog centra u Hrvatskoj koja je djelovala od 1990. do 1994. godine.

Formirana je prije prvih višestranačkih izbora 1990. godine, a među osnivačima je, osim predsjednika Antuna Vujića, su bili i Zvonko Lerotić i Miroslav Tuđman, sin Franje Tuđmana. Pred izbore se priključila centrističkoj Koaliciji narodnog sporazuma i loše prošla na izborima.

U ljeto 1991. njen predstavnik Lerotić je postao dijelom Vlade demokratskog jedinstva, ali je odmah nakon toga prešao u HDZ.

Stranka je još teži udarac doživjela sljedeće godine na parlamentarnim i predsjedničkim izborima u ljeto 1992. godine. Kampanja, temeljena na borbi protiv bivšeg Saveza komunista Hrvatske, za koga su tvrdili da im je transformacijom u SDP ukrao ime, nije ostavila naročit utisak na birače. Njeni kandidati nisu ušli u Sabor, a Vujić je kao predsjednički kandidat završio na posljednjem mjestu.

Na izborima se SDP pokazao daleko jačim, te je SDSH pristala da se 30.4. 1994. s njom ujedini.
Hallmark Hall of Fame

***[[Hallmark Cards|Hallmark]] Hall of Fame*** je TV serija antologijskog tipa koja se prikazuje na američkoj televiziji. Smatra se jednim od najdugovječnijih TV-emisija u historiji, s obzirom da je njeno prikaivanje započelo 1951. godine a traje do današnjeg dana. Do 22.4. 2007 je emitirano 350 epizoda koje po svom formatu, odnosno sadržaju odgovaraju TV dramama, odnosno TV filmovima.

Ime je dobila po sponzoru - Hallmark Inc. - tvrtki za proizvodnju prazničnih i drugih čestitki, čiji su direktori kao prvi u SAD došli na ideju da sponzoriraju igrani TV-program u svrhu promoviranja svojih proizvoda. Dana 24.12. 1951. je tako emitirana Amahl and the Night Visitors, prva opera napisana za televiziju.

Emisije su se obično prikazivale neposredno pred praznike, kako bi se što više pospješila prodaja čestitki. Ispočetka se program sastojao od adaptacija klasičnih Shakespeareovih tekstova, odnosno popularnih brodvejskih komada, te biografija znamenitih osoba. Tek od 1979. se emitira originalni materijal.

## Vanjske veze
* Hallmark Hall of Fame Movie List
* 
* 50 Years of Hallmark Hall of Fame (UCLA Film and Television Archive)
The Poppy Is Also a Flower

***The Poppy Is Also a Flower***, također poznat pod nazivom ***Poppies Are Also Flowers*** je naziv za američki igrani film snimljen 1966. godine i originalno prikazan na televiziji. Radnja, temeljena na pripovjetci Iana Fleminga, pratila je nastojanja agenata američkog Federalnog odjela za narkotike da otkriju puteve krijumčarenja heroina od Irana do Evrope.

Film je karakterizirala jedna od najimpresivnijih glumačkih postava tog vremena, uključujući Grace Kelly, slavnu holivudsku princezu koja je bila narator filma, i kojoj je to bio prvi nastup nakon udaje za monegaškog princa Rainera deset godina ranije. Većina glumaca je nastupala za simbolični honorar od 1 US$, smatrajući da ima moralnu dužnost sudjelovati u projektu koji javnost mora upozoriti na dobro organizirane mreže krijumčara narkotika, koji su u to doba tek počeli široko konzumirati u rekreativne svrhe u zapadnim zemljama. Režiseri Terence Young i producent Euan Lloyd su, pak, radili bez honorara.

Film su također financirali Ujedinjeni narodi u sklopu svoje 20. obljetnice, a Xerox je bio glavni sponzor filma.

Usprkos dobrih namjera njihovih tvoraca, kao i ugledne glumačke ekipe, film se danas smatra neuspjehom. Jedini uspjeh je postigao Eli Wallach, dobivši Emmy kao za svoju sporednu ulogu.

## Vanjske veze
*
Milburn Stone

**Milburn Stone** (5.7. 1904 - 12.6. 1980.) bio je Emmyjem nagrađeni američki televizijski glumac, najpoznatiji po ulozi "Doca" (Doctora Galena Adamsa) u televizijskoj vestern-seriji *[[Gunsmoke]]*.

## Vanjske veze
* IMDb entry for Milburn Stone
* Find-A-Grave profile for Milburn Stone
* Milburn Stone Online
Andranik Ozanijan

**Andranik Toros Ozanian**, **Zoravar Andranik**, (, Զորավար Անդրանիկ) (25.2. 1865 – 31.8. 1927.) bio je armenski general, aktivist i političar koji se u Armeniji smatra jednim od najvećih nacionalnih heroja.

Rođen je u gradu Şebinkarahisaru, koji se u 19. vijeku smatrao otomanskim dijelom Armenije, a danas pripada turskoj provinciji Giresun. Školovao se za tesara, a u mladosti se priključio armenskom nacionalnom pokretu te sudjelovao u nekoliko ustanaka protiv otomanskih vlasti.

Godine 1906. je emigrirao u Evropu, te u Genevi izdao knjigu Vojnih upustava za armenske gerilce. Za vrijeme prvog balkanskog rata se zajedno s Gareginom Ndjehom vodio armensku legiju pri bugarskoj vojsci. U tom ratu se istakao hrabrošču te primio brojna odlikovanja.

Za vrijeme prvog svjetskog rata je na strani Ruskog Carstva sudjelovao u kavkaskoj kampanji. Tada je zabilježio brojne pobjede, a nakon ruske revolucije i formiranja Demokratske republike Armenije je sudjelovao u kampanji čiji je cilj bio osigurati Karabah.

Zbog političkih sukoba unutar DRA, Ozanijan je 1919. napustio Armeniju te otišao u izgnanstvo u Fresno u američkoj Kaliforniji. Tamo je ostao do smrti. Njegovu želju da se pokopa u Armeniji nisu htjele ispuniti sovjetske vlasti, te je umjesto toga pokopan na pariškom groblju Père Lachaise 1928. godine. Godine 1999. svečano je pokopan na jerevanskom vojnom groblju Yerablur.

## Literatura
* General Andranik and the Armenian Revolutionary Movement, by Dr Antranig Chalabian, Michigan, 1988 ISBN:0962274119

## Vanjske veze

* General Andranik Ozanian
* Andranik Youth Club
Marcus Welby, M.D.

***Marcus Welby, M.D.*** je bila popularna medicinska TV-serija koja se prikazivala na ABC-u od 23.9. 1969 do 29.7. 1976. Producirali su je David Victor i David J. O'Connell. Pilot-epizoda serije je emitirana kao ABC-ov film tjedna 26.3. 1969.

Naslovni junak serije je bio dr. Welby, koga je tumačio Robert Young, porodični ljekar blagog karaktera i sa sklonošću neortdoksnim metodama liječenja pacijenata. Ona je bila čest uzrok sukoba s kolegom dr. Steveenom Kileyem (James Brolin), koji je preferirao konvencionalne metode. Taj sukob je bio sličan zapletima mnogih drugih medicinskih serija u to vrijeme, ali je u *Welby M.D.* stariji, a ne mlađi ljekar, bio skloniji nekonvencionalnim rješenjima.

Obojica ljekara su radila u zajedničkoj privatnoj ordinaciji u Južnoj Kaliforniji te često surađivali s Memorijalnom bolnicom Lang. Pored njih dvojice su stalni likovi bili sekretarica Consuelo Lopez (Elena Verdugo), Welbyjeva djevojka Myra Sherwood (Anne Baxter), kći Sandy (Anne Schedeen) i njen sin Gavin Brendan), kao i druga sekretarica Kathleen Faverty (Sharon Gless). Dr. Kiley se na početku posljednje sezone (1975/76) oženio za agenticu za javne odnose Janet Blake (Pamela Hensley).

Serija je bila veliki hit za ABC, a Brolin i Young su dobili nagrade Emmy, s tim da je Young godine 1972. dobio i Zlatni globus. Mnogi su hvalili način na koji su scenaristi obrađivali razne bolesti i patološka stanja kao što su depresija, rak dojke, mononukleoza i ovisnost o analgeticima.

Serija je, s druge strane, postala predmetom kontroverze kada je u medije procurio scenarij epizode u kojoj nastavnik-homosekualac seksualno zlostavlja učenika. Zbog toga su gay aktivisti organizirali pred uredima ABC-a, smatrajući kako epizoda izjednačava homoseksualnost sa zlostavljanjem djece. ABC je popustila zahtjevima, a slučaj je poslužio kao povod za osnivanje organizacije GLAAD.

Sredinom 1970-ih su medicinske drame naglo izgubile popularnost u SAD, te je godine 1976. dalje snimanje serije obustavljeno.

Godine 1984. je snimljeni posebni TV-film koji je ponovno okupio glumačku ekipu pod nazivom *[[The Return of Marcus Welby, M.D.]]*. Godine 1988. je snimljen *[[Marcus Welby, M.D.: A Holiday Affair]]*.

## Vanjske veze
* Encyclopedia of Television: ''Marcus Welby, M.D.'' 
* 
* Episode guide
James Brolin

**James Brolin** (18.7. 1940) je Zlatnim globusom i Emmyjima nagrađeni američki televizijski i filmski karakterni glumac, producent i režiser. 

Njegov sin Josh Brolin je također etablirani glumac.
James Daly (glumac)

**James Daly** (Wisconsin Rapids, Wisconsin, 23.10. 1918 - Nyack (New York), New York, 3.7. 1978.) je bio američki kazališni, filmskli i televizijski glumac.

Odrastao je u glumačkoj porodici Percyja Dalyja. Karijeru na televiziji je započeo 1947. godine nastupajući u mnogim popularnim serijama kao što su *[[Mission Impossible]]*, The Twilight Zone ("A Stop at Willoughby"), *[[Gunsmoke]]*, *[[The Virginian (TV serija)|The Virginian]]* i *[[Twelve O'Clock High (TV serija)|Twelve O'Clock High]]*.

Popularnost je stekao kao član stalne postave u popularnoj medicinskoj TV-seriji *[[Medical Center (TV serija)|Medical Center]]*. Poklonici Zvjezdanih staza ga, pak, najviše pamte po ulozi Mr. Flinta u Requiem for Methuselah, epizodi *[[Star Trek: The Original Series|originalne TV-serije]] iz [[1969]]. godine.

Posljednja uloga mu je bio Mr. Boyce u mini-seriji *''. Umro je od srčanog udara u dobi od 59 godina nedugo prije premijernog prikazivanja.

Dvoje njegove djece - sin Tim i kći Tyne - su nastavili porodičnu tradiciju postavši etabliranim glumcima.

## Vanjske veze
*
1360-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
*

## Značajne osobe
* 1368. pne. – Smrt Erihtonija, mitskog kralja Dardanje.
* 1367. pne. – Akhenaten počinje vladati Drevnim Egiptom.
* 1366. pne. – Rođenje princeze Tadukhipa u porodici Tusratte, kralja Mitannija i njegove kraljice Juni. Kasnije će biti udana za Amenhotepa III a nakon njegove smrti za njegovog sina i nasljednika Amenhotep IVa Akhenatona. Ponekad se identificira kao jedna od Akhenatonovih kraljica - Nefertiti i Kiya.
* 1365. pne. – Ashur-uballit I dolazi na prijestolje Asirije.
* cca. 1365. pne. – Sagrađena citadela Tirynsa u Grčkoj.
* 1362. pne. – Rođenje kasnijeg faraona Amenhotepa IV Akhenatona u porodici Amenhotepa III i njegove kraljice Tiy.
1350-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* 1350. pne. — Yin postaje novi glavni grad dinastije Shang.
* 1352. pne. — Amenhotep III (18. dinastija) umire.
* cca. 1352. pne. — Amenhotep IV počinje vladati.

## Značajne osobe

* 1352. pne. — Faraon Amenhotep IV Akhenaton dolazi na prijesto Egipta.
Pan Geng

**Pán Gēng** (kineski: 盤庚, rođen kao **Zi Xun**, kineski: 子旬) bio je kralj Kine iz dinastije Shang. Najpoznatiji je po tome što je glavni grad dinastije Shang premjestio u Yīn. 

U *[[Zapisi Velikog Historičara|Zapisima Velikog Historičara]]* ga Sima Qian navodi kao devetnaestog kralja Shanga, odnosno nasljednika njegovog starijeg brata Yangh Jie (kineski: 陽甲). 

Premještanje glavnog grada se dogodilo u 14. godini vladavine kada se preselio iz Yana u Beimeng (kineski: 北蒙), te mu dao ime Yin (kineski: 殷); od tog vremena se dinastija Shang još zove i dinastija Yin.

Vladao je 28 godina prema *[[Bambuski anali|Bambuskim analima]]* i *Zapisi Velikog Historičara|Zapisima Velikog Historičara*. Dobio je posthumno ime Pán Gēng, a naslijedio ga je mlađi brat Xiao Xin (kineski: 小辛).

Natpisi na kostima iskopanim u Yinxuu sugeriraju da je bio osamnaesti kralj Shanga, odnosno naslijedio starijeg brata Xiang Jiau (kineski: 象甲). 

U *[[Klasici historije|Klasicima historije]]* postoje poglavlje zvano "Pán Gēng", koje sadrži govor koji se tradicionalno pripisuje ovom kraljom; međutim jezik se toliko razlikuje od onog korištenog u Pán Gēngovom vremenu da je gotovo sigurno riječ o suvremenom tekstu.

## Izvori i linkovi
Luciano Pavarotti

**Luciano Pavarotti** [luˈtʃaːno pavaˈrɔtti] (Modena, 12. oktobra 1935. – Modena, 6. septembra 2007.), talijanski tenor. Pored José Carreras i Plácido Domingo pripadao čuvenoj pjevačkoj trojci: *"tri tenora"*.

## Biografija
Potiče iz muzičarske porodice. Prije nego što se počeo baviti muzikom, bavio se pedagogijom i želio je biti učitelj. To je i radio pune dvije godine na *Scuola delle Magistrale*. 1956. odlučuje postati pjevač i počinje uzimati časove pjevanja kod Arrigo Pola u Modeni a kasnije i kod Ettore Campogalliani u Mantaui.

Debitovao je 1961. u Reggio nell'Emilia i pobjeđuje na internacionalnim muzičkim takmičenjima. Prvi javni nastup van Italije je imao u Beogradu. Na to slijede pozivi različitih talijanskih, holandskih (Amsterdam) kao i drugih operskih kuća (Beč, Cirih).

1965. je radio u SAD i Australiji sa Joan Sutherland. Godinu poslije - debituje i u milanskoj skali. Slijede angažmani u Barceloni, Parizu, Londonu i New Yorku.

1981. osniva u Filadelfiji takmičenje mladih pjevača i od tada počinje da reducira broj svojih nastupa na bini. To nije važilo i za televizijske nastupe - čak naprotiv, broj koncerata na televiziji se povećao. U toku svjetskog fudbalskog prvensta 1990., sa José Carreras i Plácido Domingo formira pjevački trio tri tenora.

Lucianove pjevačke partnerke su osim Joan Sutherland bile i Montserrat Caballé, Ileana Cotrubas, Kiri Te Kanawa, Maria Chiara i Mirella Freni.

Debi kao režiser Pavarotti je imao 1988. u venecijanskoj operi (*La Favorite* od Gaetano Donizetti).

Luciano Pavarotti je 21. maja 2005. godine održao koncert u Beogradu.

## Vanjske veze

* Službena stranica  
* Luciano Pavarotti
1340-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* cca. 1348. pne. – Amenhotep IV mijenja ime u Akhenaten.
* cca. 1348–1336. pne.: Napravljen *[[Akhenaten]] i njegova porodica,* reljef iz Akhetaten (suvremena el-Amarna). Danas se čuva u Staatliche Museen zu Berlin, Preussischer Kulturbesitz, Ägyptisches Museum.
* cca. 1348–1336. pne.: Napravljena bista Nefertiti iz Akhetatena (suvremena Amarna). Danas se čuva u Staatliche Museen zu Berlin, Preussischer Kulturbesitz, Ägyptisches Museum.
* cca. 1348-1336 pne.: Vaza iz Akhetatena (suvremena Tell el-Amarna). Danas se čuva u Britanskom muzeju u London.
* cca. 1348 BC–1327. pne.: Državni brod, detalj sa zidne slike zabilježen na temperi Charlesa K. Wilkisona napravljen u grobu guvernera Nubije Amenhotepa Huya u Qurnet Muraiju. Danas se čuva u Metropolitan Museum of Art u New Yorku.
* 1347. pne. – Legendarni kralj Erehtej II je ubijen od munje nakon vladavine od 50 godina te naslijeđen od mlađeg brata Kekropa II.
* 1346. pne. – Faraon Amenhotep IV od Egipta započinje kult Atena i započinje izgradnju novog glavnog grada po imenu Amarna.
* 1345. pne. – Faraon Amenhotep IV od Egipta mijenja ime u Akhenaten.
* 1344. pne.–1322. pne. – Počeci Hetitskog Carstva.

## Značajne osobe
* 1341. pne./1340. pne. – Rođenje Tutankhatena, kasnijeg faraona Egipta pod imenom Tutankhamun (približni datum)
Eva

**Eva** (heb. *havvah*, »život«), prema biblijskoj legendi žena prvog čovjeka Adama, načinjena od njegova rebra, pramajka čovječanstva. Živjela je s Adamom u zemaljskom raju, Edenu, odakle je oboje istjerano zbog istočnoga grijeha. Spominje se u judaizmu, kršćanstvu i islamu.

U prvom izvještaju o stvaranju (Knjiga Postanka 1,27), prva je žena stvorena skupa s muškarcem, te s njime ima ravnopravnu ulogu u upravljanju stvorenim svijetom. Ovaj je izvještaj mlađi i nastao je vjerojatno nakon povratka Židova iz babilonskog progonstva, a pripada svećeničkoj redakciji (vidi: Petoknjižje), no vjerojatno se poziva na neke ranije usmeno prenošene legende. Drugi izvještaj o stvaranju, ranije jahvističke i elohističke redakcije, govori o Evi stvorenoj od Adama, te ukazuje na nju kao onu koja je popustila pred napastima »zmije« i jela od stabla spoznaje dobra i zla, te taj plod ponudila i Adamu. Izvještaj je duboko simboličan i ne smije ga se razumijeti doslovno. Riječima legende on nastoji progovoriti o porijeklu zla među ljudima. Istu nakanu imaju i izvještaji koji slijede (o Kajinu i Abelu, o potopu i sl.).

Gnostički spis O podrijetlu svijeta navodi monolog primordijalne majke Eve:

## Povezano
* Adam i Eva
* Pad čovjeka
* Istočni grijeh
1370-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* Posječeno stablo hrasta koje je poslužilo za grob Egdvetske djevojke (u današanjoj Danskoj). Datirano je u ljeto 1370. pne..
* cca. 1375. pne. — Minojska kultura završava na Kritu.

## Značajne osobe
* Akhenaten se rodio u ovom deceniju.
Miroslavljevo evanđelje

**Miroslavljevo jevanđelje** je najznačajniji ćirilični spomenik srpske odnosno srpskoslovenske pismenosti iz 12. veka. Nastao je po narudžbini zahumskog kneza Miroslava, brata raškog velikog župana Stefana Nemanje, najvjerovatnije u Kotoru, oko 1186. godine, a za potrebe crkve Sv. Petra na Limu u Bijelom Polju, zadužbine humskog kneza Miroslava. Najveći deo jevanđelistara delo je nepoznatog prepisivača (u nauci nazvanog Varsameleon), dok je Gligorije (Grigorije) Dijak, drugi pisar, napisao kraj rukopisa, nekoliko kratkih zapisa i ukrasio tekst ornamentima. Knjiga je napisana na pergamentu slovima ustavne ćirilice, a ukrašena je sa tri stotine stilizovanih minijatura i inicijala, u boji i zlatu. U osnovnom dijelu teksta zastupljene su dve redakcije staroslovenskog, zetsko-humska i raška, a u načinu kako je oblikovana ćirilica osjeća se prisutnost glagoljičke tradicije, dok je ornamentika spisa obilježena snažnim zapadnim, romanskim, uticajem. Sveti Jovan Krstitelj na desnoj ruci ima šest prstiju.

Rukopis se do 1896. nalazio u Hilandaru, kada je poklonjen kralju Aleksandru Obrenoviću prilikom njegove posete Atosu. Danas se čuva u Narodnom muzeju u Beogradu.

2005. godine Miroslavljevo jevanđelje je stavljeno na listu UNESCO-a Pamćenje sveta kao priznanje za njegovu istorijsku važnost.

## Povezano
* Marijino jevanđelje
* Vukanovo jevanđelje

## Vanjske veze

* Digitalna kopija Miroslavljevog jevandjelja
* Miroslavljevo evanđelje u pdf-u
Eva (razvrstavanje)

**Eva** ili **EVA** može značiti:
* Eva, prva žena po biblijskoj tradiciji
* Eva (ime), žensko ime
* skraćenica za etilen-vinil acetat
* EVA Air, tajvanska zračna linija
* Eva, Alabama, gradić u američkoj saveznoj državi Alabama
* Eva, Tennessee, naseljeno mesto bez administrativnog statusa u američkoj saveznoj državi Tennessee
* Eva (magazin), norveški časopis
* 164 Eva, asteroid

## Povezano
* Adam i Eva (razvrstavanje)
* Eve (razvrstavanje)
1330-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* 1336. pne. — Faraon Akhenaten od Egipta imenuje Smenkhkarea svojim suvladarom.
* 1336. pne. — Tutankhaten postaje faraon Egipta i ženi se s Ankhesenpaaten, kćeri i suprugom svog prethodnika Akhenatena.
* 1336–1327. pne.: Napravljen unutrašnji mrtvački sanduk Tutankhamunovog sarkofaga, iz Tutankhamunovog groba u Dolini kraljeva kraj Deir el-Bahrija. Danas se nalazi u Egipatskom muzeju u Kairu.
* 1331. pne. — Faraon Tutankhaten od Egipta mijenja ime u Tutankhamun i napušta Amarnu, vrativši prijestolnicu u Tebu.

## Značajne osobe
* 1338. pne. — Kraljica Tiy od Egipta, glavna supruga Amenhotepa III i matrijarh porodice iz Amarne nestaje iz historijskih spisa. Pretpostavlja se da je mrtva.
* 1337. pne. — Kraljica Nefertiti od Egipta nestaje iz historijskih spisa. Pretpostavlja se da je mrtva.
* 1334. pne./1333. pne. — Smrt Smenkhkarea, faraona Egipta i Akhenatenovog suvladara.
* 1334. pne./1333. pne. — Smrt Akhenatena, faraona Egipta.
Aton

:*Alternativni naziv: [[Asteroid Aten]] nazvan po [[2062 Aten]]*

**Aten** ili **Aton** je Sunčev disk u drevnoj egipatskoj mitologioji, ispočetka shvaćan kao jedan od aspekta Raa. Kasnije je postao božanstvo u monoteističkoj odnosno monističkoj religiji Amenhotepa IV, koji se prozvao Ehnaton. Štovanje Atona je, po svemu sudeći, prestalo ubrzo nakon Ehnatonove smrti. Uz Ehnatona, Atona je štovala njegova žena Nefertiti. Ehnatonov sin Tutankhamon je isprva nazvan "Tutankhaton". Aton je prikazivan kao Sunčev disk.

## Napomene
;Citati

;Općenito
* Collier, Mark and Manley, Bill. *How to Read Egyptian Hieroglyphs: Revised Edition*. Berkeley: University of California Press, 1998.
1320-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* 1327. pne. – Tutankhamun umire.
* 1322. pne. – Egipat - Horemheb dolazi na prijestolje Egipta.

## Značajne osobe
* 1327. pne. – Smrt faraona Tutankhamuna u Egiptu.
* 1323. pne. – Smrt kralja Aya.
1310-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* Bhagavad Gita napisana, prema nekim hinduističkim tradicijama.

## Značajne osobe
* 1317. pne. — Enlil-nirari nasljeđuje svog oca kao kralj Asirije.
Ahmose-Meritamon

**Ahmose-Meritamun** (ili **Ahmose-Merytamon;** “Dijete Mjeseca, Ljubimica Amuna”) kći Ahmosea I i Ahmose Nefertari, postala je velika kraljevska supruga svog brata Amenhotepa I, faraona Egipta u doba 18. dinastije. Njeni ostaci su pronađeni u Deir el-Bahriju, gdje je bila ponovno omotana plahtama i sahranjena od svećenika koji su pronašli njen grob oskvrnut od pljačkaša. Mumija sugerira da je umrla u ranim 30-tim godinama, te da je bolovala od artritisa i skolize.

Vapnenačku statuu kraljice je pronašao Giovanni Belzoni za vrijeme svog rada u Karnaku godine 1817.

Njeni naslovi su bili: *Velika kraljevska supruga; Kraljeva kći; Kraljeva sestra; Božja supruga.*

## Povezano
* Porodično stablo Osamnaeste dinastije Egipta

## Reference

## Izvori
* Grajetzki, Wolfram (2005). Ancient Egyptian Queens—a hieroglyphic dictionary.
* Aidan Dodson & Dyan Hilton: The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson, 2004, , p.&nbsp;129
Ahmose Pen-Nekhebet

**Ahmose Pen Nekhbet** je bio drevni egipatski službenik koji je karijeru počeo pod Ahmoseom I te služio sve faraone do Thutmosea III. Njegovi autobiografski natpisi su važni izvor podataka o historiji Novog egipatskog kraljevstva, iako manje deatljni od njegovog suvremenika Ahmosea, sina Ebane. 

Pod Ahmoseom I borio se u sjevernom Kanaanu, zatim pratio Amenhotepa I u Nubiju, pratio Thutmosea I u Naharin, te išao na pohode s Thutmoseom II na Sinaj.

Imao je brojne funkcije kao što su nositelj kraljevskog pečata, glavni blagajnik i glasnik. Njegova autobiografija završava s tvrdnjom da je bio tutor Neferure, kćeri Hatshepsut.

## Reference
"Biography of Ahmose Pen-Nekhbet" in *Ancient Records of Egypt* by J. H. Breasted, Part Two, sections 17ff, 40ff

## Vanjske veze
* Biography of Ahmose Pen-nekhbet
Merytre-Hatshepsut

Kraljice **Merytre-Hatshepsut** (ili ponekad **Hatshepsut-Meryet-Ra**) bila je glavna supruga faraona Thutmosea III i majka faraona Amenhotepa II. Bila je plemenitog roda, odnosno kći plemenitašice Huy, čija statua u Britanskom muzeju (EA 1280) pokazuje kako drži faraonovog unuka. Usprkos imena, nije u rodu s kraljicom Hatshepsut, ranijom vladaricom Egipta, iako su je neki egiptolozi ranije smatrali njenom kćerkom (Hatshepsutina jedina kći je Neferure).

Merytre-Hatshepsut se trebala pokopati u KV42, ali je vjerojatno sahranjena u KV35, zajedno sa svojim sinom Amenhotepom II. 

## Izvori
Kraljica Ahmose

**Kraljica Ahmose** bila je velika kraljevska supruga Thutmosea I, odnosno majka buduće kraljice-faraona Hatshepsut. Ahmose je bila unuka kraljice Ahmose-Nefertari i Amenhotepa I od Egipta. Njena kći Hatshepsut se smatra jednom od najvećih egipatskih faraona. 

## Izvori
* Grajetzki, Wolfram (2005) Ancient Egyptian Queens – a hieroglyphic dictionary
Neferure

**Neferure** (“Ljepota Re”) bila je drevna egipatska princeza iz perioda 18. dinastije. Bila je jedino dijete faraona Thutmosea II i kraljice Hatshepsut.

Neferure, rođena za vrijeme vladavine Thutmosea II, bila je jedino dijete Hatshepsut za koje se danas zna. Njen polubrat, koji je kasnije zavladao kao Thutmose III, rođen je od druge supruge ili konkubine njihovog oca. Thutmose II je umro nakon 13-godišnje vladavine te je Neferureina majka Hatshepsut postala slijedeći vladar – prvo kao ko-regentica Thutmosea III, a zatim kao okrunjena faraonka .

Nakon majčinog dolaska na vlast Neferure je imala važnu ulogu na dvoru, a neki historičari špekuliraju da se obrazovala da postane sljedeći faraon. S druge strane je gotovo sigurno da se obučavala da postane Velika kraljevska supruga Thutmosea III. Među Neferureinim tutorima su bili najvjerniji savjetnici Hatshepsut kao što je Ahmose Pen-Nekhebet, veteran koji je služio mnogim ranijim faraonima i uživao ogroman ugled, zatim Senenmut, a slijedio ga je Senimen.

## Reference

## Vanjske veze
* Statue of Senenmut and Neferure
Medvedgrad

**Medvedgrad** je stari grad (gradina, utvrđenje) sagrađen u 13. vijeku na jugozapadnom obronku planine Medvednice.

Na Medvedgradu se nalazi ranogotička kapelica svetih Filipa i Jakova i Oltar domovine, spomenik palim Hrvatima u Domovinskom ratu. S Medvedgrada se pruža izvrstan pogled na Zagreb, uz pogled iz Sljemenske žičare to je najbolje mjesto za promatranje Zagreba noću.

Najveći lik ugarskog humanizma, pjesnik i slavonski ban Janus Pannonius (Ivan Česmički) umro je na Medvedgradu 1472. godine.

## Vanjske veze
Curitiba

**Curitiba** je grad i općina od 1,963,730 i 8 po veličini aglomeracija u zemlji od 3,382,210 stanovnika., koja se nalazi na jugu Brazila u Saveznoj državi Paraná u kojoj je administrativni centar.

## Geografija
Curitiba se prostire na nadmorskoj visini od 934 metara, po Brazilskoj visoravni, nedaleko od njenog ruba prema Atlantiku i izvora rijeke Iguaçu.

## Historija

Curitiba je službeno osnovana u martu 1693.
U 17. vijeku glavna ekonomska aktivnost bilo je rudarstvo, uz poljoprivredu za vlastite potrebe.  
Sljedeći ciklus koji je trajao od 18. do 19. vijeka, bila je aktivnost vezana uz stočarstvo. Curitiba je bila usputna stanica goniča (tropeira) koji su gonili velika stada do Minas Gerais. Često su se znali poduže zadržati na rančevima u okolici, pa čak i prezimiti. Tad se razvila sadnja biljke mate, šumarstvo i drvna industrija

Grad je toliko narastao da je 1854. postao administrativni centar tadašnje Provincije Paraná, a od 1894. je sjedište biskupije.

Kad je krajem 19. vijeka izgrađena željeznička pruga do luke Paranaguá na Atlantiku uslijedio je val evropskih imigranata.
Drugi masovni val doseljavanja uslijedio je početkom 20. vijeka, dolaskom Sirijaca i Japanaca, kao i masovnim priljevom  migranata iz ruralnih područja. 
Od 1940. Curitiba ima eksplozivni ekonomski i demografski rast. 

Kako je izgrađen u kraju bez nekih prirodnih ljepota, početkom 1970-ih se počeo uljepšavati podizanjem akumulacionih jezera, velikih parkova i drugih rekreacijskih sadržaja.
Tad su uvedeni programi recikliranja, propisi o urbanističkom zoniranju i bolji javni transport.

Curitiba je i velik garnizon sa bazom ratne avijacije.

## Znamenitosti
Najveća znamenitost grada je *Centro Civico*, monumentalna grupa zgrada, u kom se nalazi Muzej Oscar Niemeyer i *Palacio Iguaçu*, sjedište vlade Države Paraná. 
Ostala zanimljiva mjesta su *Muzej Paranaense* i park *Bacacheri* sa egipatskim muzejom.
## Sport
Najpoznatiji sportski klub je nogometni klub Coritiba Foot Ball Club.
## Obrazovanje
U gradu djeluju dva univerziteta, od 1912. Federalni univerzitet Paraná i od 1959. Papinski katolički univerzitet.

## Privreda i transport

Curitiba je snažan industrijski centar, njegove tvornice proizvode; papir, namještaj, tekstil, cement, cigarete, maté, pivo, bezalkoholna pića, drvnu građu i suhomesnate proizvode.
Volvo proizvodi kamione i autobuse od 1980, a francuski Renault automobile u velikom pogonu Ayrton Senna od 1998. .

Roba se izvozi iz luka na Atlantiku; Antonine i Paranaguá udaljenih 55, odnosno 90&nbsp;km istočno od grada.

Curitiba je dobro povezana sa drugim brazilskim gradovima, cestama i željeznicom, naročito sa Porto Alegreom na jugu i São Paulom na sjeveru.
Grad ima i veliki *Internacionalni [[aerodrom]] Afonso Pena* (IATA: **CWB**, ICAO: **SBCT**) sa dnevnim linijama prema brojnim gradovima u zemlji i inozemstvu.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Prefeitura do Curitiba'' (službene stranice)
Basna

**Basna** (latinski *fabula*) je naziv za kratku priču u prozi ili stihova čija su protagonisti u pravilu životinje (rjeđe biljke ili nežive stvari) obdarene ljudskim osobinama. Svrha basne je na alegorijski način opisati ljudske vrline i mane, odnosno slušatelju priče dati moralnu pouku.

Vjeruje se da su basne nastale u prahistoriji od totemističkih vjerovanja, i uz to povezanih mitova.

Basne se kao oblik književnosti pojavljuju drevnoj Grčkoj, gdje se njihovim najpoznatijim piscem smatra Ezop, te u drevnoj Indiji gdje je u 4. vijeku pne. napisana znamenita zbirka *[[Pančatantra]]*.

U suvremenijoj književnosti se najpoznatijim piscem basni smatra Jean de la Fontaine. 

## Vanjske veze

* Animal Symbolism  List of frequently described animals and their characteristics
* The Dragon-Tyrant
* Fables - Collection and guide to fables for children 
* Imaginexus  A collection of interconnected stories that anyone can edit
* Beast Fable Society  An academic society focused on fables and related genres
Bajka

**Bajka** osobita je književna vrsta kod koje se čudesno i nadnaravno isprepleće sa zbiljskim na takav način da između prirodnog i natprirodnog, stvarnog i izmišljenog nema pravih suprotnosti. Prisutno je odsustvo psihološke karakterizacije gdje su likovi ustaljeni, prisutan je polaritet dobra i zla te nesputana moć mašte i želje nad stvarnošću. Bajka se sastoji iz tri dela, zaplet, razrada i zaključak. Prisutan je anarhični stil pisanja, monološko-dijaloški oblik kao i narativni stil. Ne postoji opis prirode, scena, ličnosti već se to zaključuje samo po sebi. Pouka je uvek jasna, kratka i direktna. U svakoj bajci postoje pomagači, obavezne prepreke koje junak treba da savladava da bi ostvario cilj. Za bajke su karakteristični brojevi 3, 7, 9, 12. (biblijski brojevi)

U svijetu su najslavnije bajke braće Grimm, Hansa Christiana Andersena i Oscara Wildea.

U Hrvatskoj su najslavnije bajke Ivane Brlić-Mažuranić.
Masturbacija

**Masturbacija** je seksualna stimulacija, najčešći predmet su vlastite genitalije sve do postizanja orgazma. Najčešće se izvodi ručno, no i drugi tipovi tjelesnog dodira nisu isključeni (osim snošaja), kao ni uporaba drugih predmeta ili neka kombinacija prethodnih načina.

Osim samozadovoljavanja, masturbacijom se smatra i međusobno zadovoljavanje partnera gorenavedenim načinima.

Masturbacija u životinja je primjećena kod mnogih vrsta, na slobodi i u zatočeništvu.

## Etimologija
Riječ *masturbation* dolazi ili od grčke riječi *mezea* (*μεζεα*, "penisi") ili latinske kombinacije *manus* ("ruka") i *turbare* ("dirati").
Ezopove basne

**Ezopove basne** ili **Aesopica** su zbirka basni (bajki) koje se pripisuju Ezop (620&ndash;560. pne.), robu i pripovjedaču koji je živio u Staroj Grčkoj. U tim kratkim basnama životinje su personifikacija ljudi. Danas su popularni kod odgojitelja kojima je cilj dati moralnu pouku djeci. 

## Popis nekih od Ezopovih basni
* *[[Cvrčak i mrav]]*
* *[[Dječak koji je vikao Evo vuka]]*
* *[[Gradski miš i seoski miš]]*
* *[[Guska koja je snijela zlatna jaja]]*
* *[[Jelen bez srca]]*
* *[[Kornjača i zec]]*
* *[[Lav i miš]]*
* *[[Lavlji udio]]*
* *[[Lisica i vrana]]*
* *[[Lisica i grožđe]]*
* *[[Mačka i miševi]]*
* *[[Nestašni pas]]
* *Pas i kost*
* *Pas u štali*
* *Seljak i roda*
* *Seljak i guja
* *[[Sjeverni vjetar i sunce]]*
* *[[Vrana i ćup]]*
* *[[Vuk u janjećoj koži]]*
* *[[Žaba i vol]]*
* *[[Žaba koje su htjele kralja]]*

Poznata basna koja se pogrešno pripisuje Ezopu je *[[Škorpion i žaba]]*.
Hariton

**Hariton** iz Afrodizije (), malog grada u Kariji, bio je autor drevnog grčkog romana *Hereja i Kaliroja* (Τὰ περὶ Χαιρέαν καὶ Καλλιρρόην). Nedavno pronađeni fragmenti teksta na papirusima sugeriraju da je roman napisan sredinom 1, vijeka n.e., što ga čini najstarijim sačuvanim ljubavnim romanom i jedinim koji je koristio historijsku pozadinu za zaplet, zajedno s elementima grčke mitologije, jer se Kaliroja često uspoređuje s Arijadnom a Hereja s brojnim herojima, i implicitno i eksplicitno; S obzirom da se radnja događa u prošlosti, a u njemu sudjeluju historijske ličnosti, *Hereja i Kaliroja* se može shvatiti i kao prvi historijski roman; kasnije su ga, između ostalih, imitirali Ksenofont iz Efesa i Heliodor iz Emese.

## Napomene

## Vanjske veze
* Synopsis of the novel
Ezop

**Ezop** (grčki **** – **Aisōpos**), poznat po svojim basnama, bio je rob u antičkoj Grčkoj, savremenik Kreza i Pizistrata, živeo od 560-620.godine.

Njegove basne i dan danas služe kao moralne pouke ili naravoučenija a pretežno su namenjena deci. Po jednom mitu, Ezop je postao oslobođen ropstva ali su ga Delfinjani pogubili. Važno je napomenuti da o ovome nema nikakvih verodostojnih izvora te stoga mnogi naučnici sumnjaju u njegovo postojanje.

## Život
Mesto Ezopovog rođenja je mala AZIJA. Po rečima retkih pisaca koji ga pominju, Aristofana, Platona, Ksenofona i Aristotela, Ezop je bio rob nekome ko se zvao Ksantos.

Po rečima istoričara Herodota Ezopa su ubili stanovnici Delfa, a razlog je najverovatnije zbog svog slobodoumlja,tako sto su ga gurnuli sa visoke stene u Delfima.

## Ezopove basne

Služeći se likovima i osobinama životinja, Ezop je kroz svoje basne podvrgao ruglu nedostojne vladare i silnike, ismejao glupost i pohlepu, lenjost i nemar, bahatost i zlobu. Pripovedaju se širom zemaljske kugle i imaju neosporno trajnu literarnu vrednost.

Francuski pesnik La Fonten je preradio mnoge od Ezopovih basana.

Ruski pisac Lav Tolstoj napisao je nekoliko slobodnih obrada basana.

Najpoznatije basne su:
* Vuk u ovčjoj koži
* Lisica i gavran
* Lav i miš
* Žaba i vo
* Lisica i grožđe
* Zec i kornjača
* Mrav i cvrčak
* Dečak koji je vikao vuk
* Lenji lav
* Mudri zdral
* Uobrazeni zec

## Vanjske veze

* 
* Audioknjiga sa basnama 
* Aesop's Fables Illustrated - Ilustracije Ezopovih basana 
* Ezopova dela
Metamorfoze

***Metamorfoze*** rimskog pjesnika Ovidija su narativna pjesma u petnaest knjiga koja opisuje stvaranje i historiju svijeta, crpeći inspiraciju iz grčke i rimske mitološke tradicije. Napisane najvjerojatnije između 2. i 8. godine n.e. smatraju se jednim od najpopularniji djela mitologije, a među klasičnim djelima su bile najpopularniji izvor inspiracije za srednjovjekovne pisce i pjesnike.

## Vanjske veze

* **Latinski tekst**
** University of Virginia: Metamorphoses 
** The Latin Library: P. OVIDI NASONIS OPERA
Tiaa

:*Za ostala značenja v. [[Tiaa (razvrstavanje)]].*

**Tiaa** ili **Tia'a** bila je drevna egipatska kraljica u doba Osamnaeste dinastija. Bila je supruga faraona Amenhotepa II i majka Thutmosea IV.

## Reference
Tjuyu

*Tjuyu*' (ponekad navođena kao **Thuyu**) bila je egipatska plemkinja i potomak Ahmose-Nefertari. Bila je supruga Yuye, moćnog egipatskog dvorjanina u doba Osamnaeste dinastije.

Njih dvoje su bili roditelji Tiye, supruge Amenhotepa III i majke Akhenatena. Oni su također bili roditelji Anena, a mnogi egiptolozi vjeruju da su bili i roditelji Aya.

Tjuyu je zajedno sa svojim suprugom sahranjena u Dolini kraljeva, u grobu KV46, gdje su njihovi uglavnom neoskvrnuti ostaci pronađeni 1905. Njihov grob je bio najbolje očuvan prije otkrića Tutankhamunovog.

## Vanjske veze
* KV 46 (Yuya and Thuyu) - Theban Mapping Project 
* The Theban Royal Mummy Project - View 18th Dynasty Mummies from the Theban Royal Necropolis
Yuya

**Yuya** (ponekad napisan kao **Iouiya**) isto tako poznat Yaa, Ya, Yiya, Yayi, Yu, Yuyu, Yaya, Yiay, Yia, Yuy bio je moćni egipatski dvorjanin u doba Osamnaeste dinastije (cca. 1390. pne.). Bio je oženjen za egipatsku plemkinju Tjuyu. Njihova kći Tiye postala je Velika kraljevska supruga Amenhotepa III. Prema nekim egiptolozima su njih dvoje bili i roditelji Aya, egipatskog generala iz doba vladavine faraona Akhenatena, koji je s vremenom i sam postao faraon *Kheperkheprure Ay*. Međutim, o njihovom srodstvu nema nepobitnih dokaza. Yuya i Tjuyu su također imali sina po imenu Anen ili (Onen).

## Porijeklo

Yuya je došao iz gornjoegipatskog grada Akhmina, gdje je vjerojatno posjedovao imanje i bio član gradskog plemstva. Njegovo porijeklo je nejasno. Sudeći prema njegovoj mumiji, Yuya je bio viši od egipatskog prosjeka, a anatom Grafton Elliot Smith je smatrao da mu izgled nije tipično egipatski. S obzirom na neuobičajeno ime i izgled, neki egiptolozi vjeruju kako je Yuya bio stranog porijekla, iako za to ne postoje nepobitni dokazi.

Neki historičari sugeriraju kako su Yuya i židovski patrijarh Josip jedna te ista osoba. Problem s tom teorijom je da je Yuyina mumija pronađena u Dolini kraljeva, dok bi Josip trebao biti sahranjen u Grobu patrijarha. Bez obzira na to Ahmed Osman u svojoj seriji knjiga koje povezuju Egipat i kršćanstvo, čvrsto stoji na tvrdnji da je Yuya Josip.

## Napomene


* David, Anthony, E. and Rosalie David. *A Biographical Dictionary of Ancient Egypt*. London: Seaby, 1992. 
* Osman, Ahmed. The Hebrew Pharaohs of Egypt. Rochester: Bear and Company, 1987.

## Vanjske veze
* 
* The Treasures of Yuya and Tuyu
* The Gospel According to Egypt
Vatrogasci

**Vatrogasac** je naziv za svaku osobu koja je obučena i opremljena za gašenje požara. U današnjem svijetu vatrogasci su također obučeni i opremljeni za zadatke spašavanja ljudi zarobljenih u slupanim vozilima, srušenim zgradama i sličnim situacijama. Ponekad pružaju i hitnu medicinsku pomoć. Vatrogasci su u pravilu pripadnici posebne vatrogasne službe.

## Povezano

* vatrogastvo

## Vanjske veze

* National Incident Management System
* U.S. National Institute for Occupational Safety and Health Topic: Fire Fighter Fatality Investigation and Prevention Program
* FireFightingNews.com 
* FirefighterNation.com 
* MSN:Cause For the Alarm
* Firefighter Blog
* Firehouse.com
* Simón Bolívar University Fire Department
Mutemwiya

**Mutemwiya** (također *Mutemwia, Mutemweya;* "Mut u božanskoj barcu") bila je niža supruga Thutmosea IV, egipatskog faraona Osamnaeste dinastije i majka Amenhotepa III. Izvjesno je da je mnoge od svojih titula – uključujući onu Velike kraljevske supruge – primila tek nakon suprugove smrti, kada je stekla važnost kao majka novog faraona. Za vrijeme Thutmoseove vladavine, samo dvije njegove supruge, Nefertari i Iaret su nosile titule Velike kraljevske supruge.

## Literatura
* Grajetzki, Wolfram (2005) Ancient Egyptian Queens &ndash; a hieroglyphic dictionary
* David O'Connor & Eric Cline, Amenhotep III: Perspectives on his reign, University of Michigan Press, 1998

## Povezano
* Porodično stablo Osamnaeste dinastije Egipta
Anen

**Anen** je bio drevni egipatski državni službenik pred kraj 18. dinastije. Bio je sin Yuye i Tjuyu, te brat kraljice Tiye, supruge Amenhotepa III. Anen je postao kancelar Donjeg Egipta, drugi prorok Amuna, sem-svećenik Heliopolisa i Nebeski Otac za vrijeme vladavine Amenhotepa III. 

## Reference
Tiye

: 

**Tiye** (cca. 1398. pne. &ndash; 1338. pne., također poznata kao **Taia**, **Tiy** i **Teje**) bila je kći Yuye i Tjuyu, odnosno Velika kraljevska supruga egipatskog faraona Amenhotepa III i matrijarh kraljevske porodice u Amarni. Tiyein otac Yuya je najvjerojatnije bio lokalni plemić iz gornjoegipatskog grada Min gdje je služio kao svećenik i nadzornik goveda. Amenhotep III se oženio za Tiye u drugoj godini svoje vladavine. Zajedno su imali najmanje šestoro djece, od kojih je jedno, Akhenaten, kasnije postalo faraon. Tiye je je imala jednog poznatog brata: Anena, koji je služio kao drugi prorok Amuna za vladavine njenog supruga.

## Fusnote


## Vanjske veze
* Pismo Tushratte za Tiye iz amarnske zbirke pisama