open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Untouchables (TV serija, 1959)

***The Untouchables*** je naziv američke TV-serije koja se od 1959. do 1963. emitirala na programu ABC-ja. Temeljila se istoimenoj memoarskoj knjizi Eliota Nessa i Oscara Fraleya, te bavila doživljajima Eliota Nessa kao agenta Ministarstva financija koji se borio protiv organiziranog kriminala u Chicagu 1930-ih kao i specijalnog tima agenata koje je Ness odabrao zbog hrabrosti i nepotkupljivosti, a koji su imali nadimak *[[the Untouchables]]* (nedodirljivi). Serija je godine 1987. adaptirana u istoimeni igrani film koga je režirao Brian De Palma a scenarij napisao David Mamet.

U bivšoj Jugoslaviji je serija 1960-ih emitirana pod naslovom ***Nesalomivi***, odnosno ***Neslomljivi***.

## Zaplet

TV-film, emitiran kao dvodijelna pilot-epizoda, uveo je glavne likove - Nessa i njegove ljude - te kao glavni motiv naznačio Nessovo neprijateljstvo s organizacijom krijumčara alkohola kojom je u Chicagu za vrijeme Prohibicije upravljao Al Capone (koga je u seriji tumačio Neville Brand). Jedino je pilot-epizoda bila u većoj mjeri temeljena na knjizi (i daleko manje na stvarnim događajima) te opisala kako je Ness uspio smjestiti Caponea u zatvor.

Epizode emitirane nakon toga su opisivale Nessovu borbe protiv Caponeove organizacije kojom je poslije Caponeovog utamničenja rukovodio njegov nasljednik Frank Nitti (Bruce Gordon), odnosno obračune s fiktivnim gangsterima i gangsterskim bosovima u okolici Chicaga i drugim lokacijama.

Mjesto i vrijeme radnje na početku svake epizode opisivao Walter Winchell.

## Kontroverze

U SAD je serija izazvala brojne kontroverze vezane uz prikaz italoameričke zajednice koji je navodno sugerirao da su upravno njeni pripadnici skloniji od pripadnika drugih zajednica stvarati kriminalne organizacije. Jedan od najznamenitijih kritičara je bio i slavni italoamerički pjevač i glumac Frank Sinatra.

Drugdje u svijetu je serija bila kritizirana zbog za svoje vrijeme ogromne količine nasilja, i to prije svega zbog česte upotrebe automata. Producenti su, pak, bili uvjereni da su obračuni automatima najatraktivniji dio serije, pa je scenarij skoro svake epizode radnju tih scena imao u brijačnicama i gostionicama, odnosno lokacijama s mnogo stakla koje bi meci trebali razbijati u paramparčad.

## Vanjske veze
* 
* Encyclopedia of Television 
* ''The Untouchables, Then and Now'' by Ed Robertson, an article about the show 
* The Untouchables website from Vintage TV & Movies

## Napomene
Sobranje Republike Sjeverne Makedonije

**Parlament** ili **Skupština Republike Severne Makedonije**() je najviši zakonodavni i ustavotvorni organ u Republici Severnoj Makedoniji. Prema ustavu Republike Severne Makedonije parlament je jednodoman i može biti sastavljen od 120 do 140 poslanika. Međutim u svim dosadašnjim sazivima u skupštini se nalazilo po 120 poslanika. Poslanici se biraju na opštim i neposrednim izborima putem tajnoga glasanja. Mandat poslanicima traje četiri godine.

Zgrada Skupštine Republike Severne Makedonije se nalazi u Skoplju.

## Nadležnosti

Prema članu 68 ustava Republike Severne Makedonije nadležnosti skupštine su:
* da donosi i menja ustav Republike Severne Makedonije
* da donosi zakone i daje autentično tumačenje zakona
* da utvrđuje javne nabavke
* da donosi republički budžet i završni račun
* da donosi prostorni plan Republike Severne Makedonije
* da ratifikuje međunarodne ugovore 
* da odlučuje o ratu i miru
* da donosi odluke o promeni granica Republike Severne Makedonije
* da donosi odluke o stupanju ili istupanju iz nekog savezalj ili zajednice sa drugom državom
* da raspisuje referendum
* da odlučuje o rezervama Republike Severne Makedonije
* da raspišuva referendum; 
* da osniva savete
* da bira vladu; 
* da bira sudije Ustavnog suda Republike Severne Makedonije; 
* da vrši izbor i razrešuje sudije
* da vrši izbori, imenovanje i razrešenja drugih nosioca javnih i ostalih funkcija utvrđenih ustavom i zakonom 
* da vrši političku kontrolu i nadzor nad Vladom i drugim javnim funkcionerima koji su odgovorni Skupštini
* da vrši politi
* da daje amnestije
* da vrši druge poslove propisane ustavom

## Vanjske veze

* Zvanična stranica Skupštine Republike Severne Makedonije
Partija Colorado

**Nacionalna republička asocijacija - Partija Kolorado** () je politička partija u Paragvaju, osnovana 1887. godine. Najčešće se oslovljava skraćeno kao Partija Kolorado. Trenutni predsednik partije je Hoze Alberto Alderete. Partijski kandidat, Blanka Olevar je na izborima za predsednika 2008. izgubila od Fernanda Luga i time je okončana 61-godišnja vladavina Partije Kolorado.
720-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* 728. pne. – Piye napada Egipta, osvaja Memfis i pokorava vladare Delte Nila. Time osniva XXV dinastiju egipatskih faraona.
* 727. pne. – Babilonija proglašava nezavisnost od Asirije nakon smrti Tiglath-Pilesera III.
* 724. pne. – Asirci započinju četverogodišnju opsadu Tira.
* 724. pne. – *[[Mjerne jedinice u Antičkoj Grčkoj|Diaulos]]* trka prvi put održana na Olimpijadi.
* 722. pne. – Započinje Period Proljeća i Jeseni u historiji Kine nakon što je vladavina kralja Zhou ping wanga iz dinastije Zhou postala tek formalnost.
* 722. pne. – Sjeverno Kraljevstvo Izrael osvaja asirski kralj Sargon II.
* 721. pne. – Sargon II započinje vladati i gradi novu prijestolnicu u Dur Sharrukinu (moderni Khorsabad).
* 720. pne. – Kraj asirske opsade Tira.
* cca. 720. pne. – Napravljena Figura stražara na ulazu u prijestolnu odaju palače Sargona II. Danas se čuva u Orijentalnom instititu u Chicagu.

## Značajne osobe
* 729. pne. – Tiglath-Pileser III službeno okrunjen vladarom Azije u Babilonu.
* 729. pne. – Hezekija nasljeđuje Ahaza kao kralj Jude (ili 726. pne.).
* 729. pne. – Luli nasljeđuje Mattana II kao kralj Tira.
* 728. pne. – Smrt Tiglath-Pilesera III, kralja Asirije (ili 727. pne.).
* 727. pne. – Smrt Tiglath-Pilesera III, kralja Asirije (ili 728. pne.).
* 727. pne. – Shalmaneser V postaje kralj Asirije (umire 723. pne.).
* 727 BC – Tefnakhte osniva Dvadeset četvrtu dinastiju Egipta.
* 726. pne. – Hezekija nasljeđuje Ahaza kao kralj Jude (ili 729. pne.).
* 725. pne. – Bakenranef (također poznat kao Bocchoris) nasljeđuje svog oca Tefnakhtea kao kralj Dvadeset četvrte dinastije Egipta.
* 724. pne. – Ahaz, kralj Jude (740. pne.–726. pne.) umire.
* 723. pne. – Shalmaneser V, kralj Asirije, umire.
* 723. pne. – Sargon nasljeđuje Shalmanesera V kao kralj Asirije.
* 721. pne. – Shabaka nasljeđuje svog oca Piyea kao kralj Dvadeset pete dinastije Egipta.
* 720. pne. – Shabaka ubija Bakenranefa (Bocchoris), okončavši tako egipatsku XXIV dinastiju
* 720. pne. – Smrt Zhou ping wanga, kralja dinastije Zhou u Kini.

## Rođenja
* c. 720. pne. - Guan Zhong, politički savjetnik Qija na istoku Drevne Kine.
Mjerne jedinice u Antičkoj Grčkoj

Mjerne jedinice u antičkoj Grčkoj su se uglavnom temeljile na mjernim jedinicama iz Egipta, a kasnije su poslužile kao temelj za rimske mjerne jedinice.

Te su mjerne jedinice varirale od grada-države do grada-države, ali je s vremenom razvoj trgovine doveo do njihove postupne stanardizacije, pa je tako Atena već oko 500. pne. imala službene mjere po kojima su svi trgovci morali baždariti svoje vage.

## Dužina
Grčke mjere za dužinu su se temeljile na relativnoj dužini dijelova tijela kao što su stopalo ili prsti. Specifične vrijednosti pojedinih jedinica su ovisile o lokaciji ikli epohi (npr. u Egini je stopa ili **pous** iznosila 333mm, dok je u Ateni bila 296mm). Relativne proporcije, su, međutim bile istovjetne u grčkom svijetu.

Jedinice izvedene od **dactylos** (plural: **dactyloi**):

::

Veće jedinice izvedene od **pous** (plural: **podes**):

::

Atički stadion je imao dužinu 184,98 m, olimpijski stadion 192,27 m, a hodački stadion 157,50 m.. Dužine izvedene od **stadion** (plural: **stadia**):

::

## Površina
: 1 **plethron**: tradicionalno se odnosi na količinu zemlje koju je vol s plugom mogao uzorati u jednom danu (oko 4 engleska akra); točnije, to je bila površina kvadrata čije je strana bila 100 **podes** ili 1 **plethron** dužine .

## Volumen
Grci su volumen mjerili ovisno o tome da li je riječ o suhoj ili tekućoj tvari, odnosno da li je riječ o žitu ili vinu. Zajednička jedinica za oboje kroz grčku historiju bila je **cotyle** ili **cotyla** čija je apsolutna vrijednost varirala od jednog do drugog mjesta između 210 ml i 330 ml (ili 7.4-11.6 fl. oz.) :

::**Suhe tvari**
::

::**Tekuće tvari**
::

## Masa
Mjere za masu se najčešće vezuju uz valute jer su one u praviolu sadržavale točno određenu količinu određenog metala. Tako je u engleskom jeziku funta bila i valuta i mjerna jedinica za masu. Grčke mjere za masu su također vezane uz grčke valute, iako je porijeklo grčkih standarda predmet rasprave. Postojala su dva dominantna standarda za masu u istočnom Mediteranu - standard koji je nastao na Eubeji i koga je na Atiku uveo Solon, te standard koji je nastao u Egina. Atički/eubejski standard se navodno temeljio na klasu ječma, gdje je bilo dvanaest **obola**. Međutim, vage koje su pronašli historičari i arheolozi ukazuju na varrijacije od teoretskih standarda. Tablica standarda temeljena na teoriji je sljedeća: 
::

## Izvori

## Vanjske veze
* 
*
Fernando Lugo

**Fernando Armindo Lugo Mendes** (San Solano, 30. svibnja 1951.) je paragvajski političar i biskup Rimokatoličke Crkve.

Rodio se u selu San Solano 1951. godine. Zaređen je za svećenika 15. kolovoza 1977. godine. Pet godina radio je kao misionar u Ekvadoru. Tamo se upoznao s teologijom oslobođenja. Kada se vratio u Paragvaj, državne vlasti tražile su od Crkve, da ga prognaju iz Paragvaja. Poslan je na dodatni studij u Rim. U međuvremenu se promijenila vlast pa se vratio u domovinu. Zaređen je za biskupa 17. travnja 1994. godine. Imao je nadimak "biskup siromašnih".

Godine 2005., odlučio je prestati biti svećenikom, kako bi se bavio politikom, najviše zbog bolje preraspodjele zemljišta, kako bi siromašni dobili svoj dio i smanjenja korupcije. Vatikan mu to dugo vremena nije dopuštao. Poslije pobjede na predsjedničkim izborima u travnju 2008. godine, postao je predsjednikom Paragvaja. Kao predsjednik trudio se pomagati siromašnima, poticao je gradnju jeftinih stanova, besplatno liječenje za siromašne i socijalnu pomoć. Parlament Paragvaja ga je 21. lipnja 2012. prisilio na ostavku, što je većina latinomeričkih vlada proglasila nezakonitim činom i vojnim udarom, ali nije pomoglo i napustio je vlast.

## Vanjske veze

* Official website 
* Fernando Lugo on Catholic Hierarchy
* Feb. 27, 2007 New York Times article on Lugo's possible candidacy
* Feb. 22, 2007 article on Lugo from Worldpress.org
* Dec. 30, 2006 Daily (Maybe) blog on background to Lugo's presidential bid
* Lugo Wins Election at AP
* April 18, 2008 article on Lugo and Paraguay elections from The Christian Science Monitor
Abijam

**Abijam** ("otac mora" ili "moj otac je more" ili "moj otac je bog Yam") bio je četvrti kralj Kuće Davidove i drugi kralj Jude. Bio je sin Rehoboama, unuk Solomona i praunuk Davida. U Bibliji se navodi kao "Abija ("moj otac je Yahweh"). William F. Albright mu je vladavinu smjestio u period 915. pne.-913. pne., dok ga E. R. Thiele smješta u period 913. pne.-911. pne.. Hebrejska Biblija tvrdi da je vladao tri godine. Majčino ime mu je bilo Maaka ili Miheja, unuka zloglasnog Abishaloma (Absaloma).

## Rat protiv [[Jeroboam I|Jeroboama I]]
Abijah je poduzeo značajne napore kako bi Kraljevstvo Izrael stavio pod svoju kontrolu. Vodio je veliku bitku protiv sjevernjačkog kraja u Planinama Efrajima; 2 Ljetopisi navode da je u njoj sudjelovalo 1,2 miliona ljudi. Abijah se prije nje obratio vojsci Izraela pozvavši je da prijeđe na njegovu stranu, ali ga ona nije poslušala. Abijahovi ratnici su u njoj odbili pokušaj opkoljavanja te natjerali Jeroboama I na povlačenje, ubivši polovicu njegove vojske.

Iako Abijah nije uspio pokoriti sjever, Jeroboam I je bio toliko pogođen porazom da više nije mogao prijetiti Kraljevstvu Juda.

Abijah je imao četrnaest žena i tridesetšestoro djece. Sahranjen je kraj predaka u Jeruzalemu. Naslijedio ga Asa.
Sark

**Sark** (; sarkski: *Sèr*) je malo ostrvo u jugozapadnom delu La Manša. Pripada Kanalskim ostrvima i deo je bejlifa Gernzija. Sark ima porvšinu od oko 3 km2. Na ostrvu nema automobilskog saobraćaja, a dozvoljene su samo kočije koju vuku konji, bicikli, traktori i bagiji na baterije ili motorizovani bicikli za stare ili onemoćale osobe. Putnici i roba stižu trajketom sa Gernzija i prevoze se od pristaništa vozilima koja vuku traktori. Glavni izvori prihoda Sarka su turizam, zanatstvo i finansije.

Ostrvo Sark je do 9. aprila 2008. bilo uređeno kao feud, kada je ukinulo poslednji preostali feudalni sistem u Evropi.
Jozafat

:V. Jozafat (razvrstavanje) za ostala značenja riječi.

**Jehošafat** ili **Jehosafatt** ili **Jozafat** ili **Jošafat** () bio je sin i nasljednik Ase, kralja Jude. Među djecom mu je bio i Jehoram od Jude. Kralj nije povezan s Dolinom Jozafat, gdje će, prema Joelu 3:2, Bog Izraelov prikupiti sve narode na sud. 

William F. Albright je Jozafatovu vladavinu smjestio u period 873. pne.-849. pne., dok ga je E. R. Thiele smjestio u period 870. pne.-848. pne.. 

Biblijske knjige (2 Ljetopisi i 1 Kraljevi) navode kako je Jozafat na početku vladavine bio pobožan kralj, uništavao kipove idola, odnosno božanstva Baala te nastojao proširiti Zakon među svojim narodom. Juda je pod njim doživjela blagostanje.

Jozafat je preko braka sklopio savez s Ahabom, vladarom sjevernog izraelskog kraljevstva. Međutim, taj je savez loše završio - porazom u bitci kod Ramoth-Gileada. Na povratku je kralja prorok Jehu optužio da je prestao proganjati idolopoklonike, zbog čega se Jozafat pokajao.

Kasnije je sklopio savez sa sjevernjačkim kraljem Ahazijom radi trgovačke ekspedicije u Ofir, ali je brodove u Ezion-Geveru uništila oluja. Novu je flotu opremio bez Izraelaca, ali ona nije uspjela uspostaviti trgovačku rutu.

Kasnije je Jozafat sklopio novi savez, ovaj put s izraelskim kraljem Jehoramom i napao Moab. Međutim, Jozafat se povukao kada je sa užasom vidio moabitskog kralja Mešu kako vlastitog sina koristi kao ljudsku žrtvu.

Biblija također navodi da su Moabiti napali Judu, te da se velika vojska ulogorila kod Ein-Gedija. Jozafat se molio za spas, a sljedeće jutro su njegovi ljudi vidjeli kako su se Moabiti međusobno pobili.

## Izvori
* ''Jewish Encyclopedia'': "Jehoshaphat"
Antun Branko Šimić

**Antun Branko Šimić** (Drinovci kod Gruda, 18. novembra 1898. - Zagreb, 2. maja 1925.), bosanskohercegovački pjesnik i esejist.

Rođen je u Hercegovini u Drinovcima i započeo je pjesmama koje oponašaju A. G. Matoša, ali je naglo napustio sedmi razred Zagrebačke gimnazije, pokrenuo časopis i "primio" ekavski izgovor, u čemu će ga ubrzo kratkotrajno slijediti i mnogi drugi hrvatski pisci, i nastupio kao novi pjesnik i kritičar, nadahnut bečkim ekspresionističkim časopisom "Der Sturm", pa je slijedio i njegov program s uporištem u posvemašnjem negiranju tradicije i osporavanju bilo kakve sveze izmedu književnosti i stvarnosti u kojoj ona nastaje. Prvim svojim časopisom ("Vijavica", 1917.), a zatim i drugim ("Juriš", 1919.), sažeto je označavao svoj književni smjer sadržan u (ekspresionističkom) uvjerenju, da je umjetnost najintenzivniji doživljaj svijeta i da zato ne smije, pa i ne može biti angažirana u službi bilo koje tendencije.

Bolovao je od rane mladosti i umro 2. maja 1925. Na poticaj mladoga pjesnika i studenta romanistike u Sarajevu Mileta Pešorde, pokrenuta je književna manifestacija "Šimićebi susreti", prvi put održana u Grudama i Drinovcima, u subotu i nedjelju, 30. i 31. maja 1970, uz učešće pjesnika iz svih jugoslavenskih republika. Matica Hrvatska u Mostaru postavila je spomenik Antunu Branku Šimiću ispred svoje zgrade 2005. godine. Autor spomenika je hrvatski kipar Josip Ivanović.
Lista arhitekata

Ispod se nalazi **lista arhitekata**.

* Mies van der Rohe - Njemačka
* Alvaro Aalto - Finska
* Philip Johnson - SAD 
* Luis Barragán - Meksiko 
* Frederic Bereder - Japan
* James Stirling – Velika Britanija
* Kevin Roche - SAD 
* Ieoh Ming Pei - SAD
* Richard Meier - SAD
* Hans Hollein - Austrija
* Gottfried Boehm - Njemačka
* Kenzo Tange - Japan
* Gordon Bunshaft – SAD 
* Oscar Niemeyer - Brazil
* Frank Gehry - SAD 
* Aldo Rossi - Italija 
* Robert Venturi - SAD
* Alvaro Siza - Portugal 
* Fumihiko Maki - Japan 
* Christian de Portzamparc - Francuska
* Tadao Ando - Japan 
* Rafael Moneo - Španija
* Sverre Fehn - Norveška
* Renzo Piano - Italija
* Sir Norman Foster – Velika Britanija
* Rem Koolhaas - Holandija
* Jacques Herzog and Pierre de Meuron - Švicarska
* Glenn Murcutt - Australija
* Jørn Utzon - Danska
* Zaha Hadid - Irak i Velika Britanija
* Thom Mayne - SAD
* Ivan Štraus - Bosna i Hercegovina
* Josip Vancaš - Hrvatska i Bosna i Hercegovina
* Amir Vuk - Bosna i Hercegovina
* Mirko Marić - Bosna i Hercegovina

## Reference
* Steele, James *Architecture Today* Phaidon Press, (1997), 
* Ruski direktorij arhitekata
Međimurci u Baranji

**Međimurci u Baranji** prema podacima iz 2008. uključuju oko 6000 stanovnika međimurskog porijekla, bilo da su se u Baranju doselili iz tog kraja, bilo da od rođenja žive u Baranji, ali im se neki od predaka doselio iz Međimurja.

Sela poput Petlovca i Kozarca gotovo su 100 posto međimurska. Ipak, Međimuraca najviše ima u Belom Manastiru. Prema podacima Župnog ureda Župe svetog Martina (podatak iz 2008. godine), u Belom Manastiru je 635 župljana međimurskog porijekla. Tom broj treba dodati i one koji u župi nisu registrovani.

## Doseljavanje
Odmah nakon završetka Drugog svjetskog rata, godine 1946, u organizaciji tadašnje Narodne Republike Hrvatske, iz Međimurja je u Baranju organizovano došla 401 porodica s 1.850 članova. Organizovanih dolazaka bilo je i 1947. godine, a Međimurci su u Baranju dolazili i kasnije. Naseljavani su u kuće i na imanja Nijemaca koji su Baranju napustili pred nadolazećom Crvenom armijom i partizanima ili su to učinili kasnije pod pritiskom ili prisilom novih vlasti.

## Kozarac
Međimurski identitet naročito se njeguje u Kozarcu. Kozarački nogometni klub zove se "Međimurec", a kafić "Međimurski snovi". U Kozarcu - tvrdi se - međimurski govore čak i Mađari i Bosanci.

Građevinska tvrtka "Progres" u Kozarcu je izgradila "Međimurski dom" na raskršću ulica Stjepana Radića i bana Josipa Jelačića. Gradnja je počela u decembru 2005. godine, a rok za završetak bio je šest mjeseci od uvođenja u radove. Vrijednost radova bila je 6,5 milijuna kuna, od kojih je 5.000.000 osiguralo bivše Ministarstvo mora, turizma, prometa i razvitka, a 1.500.000 Općina Čeminac. Objekt ima 858 kvadratnih metara površine. U prizemlju su dvorana površine 385 m², sanitarni čvorovi, kuhinja, ostava, garderoba, spremište pića i hrane te kotlovnica. Na katu su smješteni Mjesni odbor Kozarac te dvorana za sastanke površine pedesetak kvadratnih metara.

## Zavičajno društvo
U Belom Manastiru je u desetom mjesecu 2002. godine osnovano **Zavičajno društvo Međimuraca u Baranji "Međimurje"** (skraćeno ime: ZD "Međimurje") sa sjedištem u Ulici Kralja Tomislava 11. Aktivnosti Društva su poticanje i razvijanje veza sa zavičajem u gospodarstvu, sportu i kulturi; proučavanje kulturne baštine Međimurja; razvoj Baranje kao multinacionalne i multikulturalne sredine; organiziranje predavanja, kulturnih, sportskih, povijesnih i drugih manifestacija...

## Izvor i vanjske veze
* Ivica Getto: *"Mještani Kozarca žive za otvaranje njihovog Međimurskog doma : Međimurci iz Kozarca dobivaju Međimurski dom"*, Glas Slavonije, 86, 27.695, 22 - Osijek, 7. III. 2008.
* ''Rešetar: Međimurski dom otvoriti i iznajmljivati'' 
* ''Rešetar u Lokalu: Čeminac bez recesije''
* Imenik udruga Baranje
Katolička crkva u Baranji

**Katolička crkva u Baranji** obuhvaća 18 župa.

## Broj vjernika
U Baranji je, prema popisu stanovništva iz 2001. godine, od 40.206 stanovnika katolika bilo 28.260 ili 70,29 %. Po općinama to izgleda ovako:

## Teritorijalna organizacija
Katolička crkva teritoriju Baranje dijeli na 18 župa, od kojih njih 17 pripada Baranjskom dekanatu (Batina, Baranjsko Petrovo Selo, Beli Manastir, Bilje, Branjina, Branjin Vrh, Čeminac, Darda, Draž, Duboševica, Kneževi Vinogradi, Luč, Petlovac, Popovac, Topolje, Torjanci, Zmajevac), a jedna (mjesta Podravlje, Tvrđavica) Osječkom dekanatu. Oba dekanata pripadaju Đakovačko-osječkoj nadbiskupiji.

Ostala su baranjska mjesta, koja nisu sjedišta župa, filijale župe kojoj pripadaju.

## Izvori

*
Vitruvije

**Marcus Vitruvius Pollio** (rođen oko 80.-70. pne., umro oko 15. pne. ) bio je rimski pisac, arhitekt i vojni inženjer. On je prvi poznati teoretičar arhitekture. Postaje relevantan tek u doba od renesanse pa do 19. st. Njegovo najpoznatije djelo **10 knjiga o arhitekturi** (De architectura libri decem) nije originalno djelo već je sinteza brojnih ranijih autora. U djelu spominje grčke teoretičare čiji radovi nisu sačuvani, oni su mu uzori i autoriteti. Izrazito je konzervativan. Prenošenjem grčkih izraza u latinske nastaje jezična zbrka.

Vrlo malo je poznato iz njegovog života, osim onoga što se može zaključiti iz njegovog pisanja u traktatu. Iako Vitruvije nigdje ne identifikuje imperatora za kojeg je radio, mnogi smatraju da je riječ o Avgustu i da je traktat pisan oko 27. godine. Pošto Vitruvije u traktatu sebe opisuje kao starog čovjeka, neki autori su zaključili da je vrlo vjerovatno da je bio aktivan u vrijeme Julija Cezara. Vitruvije takođe kaže da je radio na gradnji bazilike u Fanomu (današnji Fano). 

Traktat „*O arhitekturi*“, bazira se na njegovom ličnom iskustvu, ali i teoriji poznatih grčkih arhitekata, npr. na Hermogenu. Raspravlja o skoro svakom aspektu arhitekture, a podijeljen je u deset poglavlja: planiranje grada, građevinski materijali, izgradnja hramova i upotreba grčkih redova, civilno građevinarstvo (pozorišta, banje), privatne građevine, dekoracija poda i zidova, hidraulika i civilne i vojne mašine.

## Vitruvijeva djela
Svaka od knjiga sastoji se od predgovora i teksta uz crteže.
# *Uvod - školovanje arhitekata, podjela arhitekata, osnivanje gradova*
# *Građevni materijali + konstrukcija zidova*
# *Tipovi vrste hramova - posebno [[Jonski red|jonski]]*
# *Nastanak jonskog i [[Korintski red|korintskog]] hrama, uvodi temu značenja (forme)*
# *Javne zgrade - [[forum]], [[bazilika]], teatar...*
# *Privatna stambena arhitektura - prostori rimske kuće, grčka kuća*
# *Završni radovi*
# *Voda i vodovod - [[Akvadukt|aquaeducti]]*
# *Gradnja sunčanih satova*
# *O građevinskoj i vojnoj mehanizaciji*

## Prevodi Vitruvijevog dela na srpskohrvatski jezik
Vitruvijevo delo *Deset knjiga o arhitekturi* prvi put je prevedeno na srpski 1951. Prevodilac je bio Matija Lopac, a izdavač „Svjetlost“ iz Sarajeva. Isti izdavač je objavio delo i 1990. godine. Beogradski izdavač „Građevinska knjiga“ objavio je, u prevodu Renate Jadrešin-Milić, tri izdanja: 2000, 2003, i 2006., a beogradski Zavod za izdavanje udžbenika, u prevodu Zoje Bojić, svoje izdanje 2009. godine.
Kralj Joram

**Kralj Jehoram** ili **Joram** se može odnositi na:
* Joram od Izraela (852 - 841. pne.)
* Joram od Jude (848 - 841. pne.)
Joram od Jude

**Jehoram** ili **Joram od Jude** (יהורם המלך) bio je kralj drevnog Kraljevstva Juda i sin Jozafatov (2 Kraljevi 8:16). 

William F. Albright mu je vladavinu datirao u period 849. pne.-842. pne., dok je E. R. Thiele naveo datume 848. pne.-841. pne..

Jehoram je sklopio savez sa Kraljevstvom Izrael oženivši Athaliah, the daughter of Ahab. Usprkos saveza s moćnijom sjevernom državom, Jehoramova vladavina nad Judom je bila slaba. Edom se pobunio, a kada je Jehoram krenuo da to uguši, vojska mu se razbježala pred Edomcima, pa im je morao priznati nezavisnost. Grad Libnah se pobunio protiv njegove vladaine, a 2 Ljetopisi (21:10), navode kao razlog da je "napustio Jahvea, Boga svojih otaca."

*2 Ljetopisi* također navodi i pljačkaški prepad Filistejaca, Arapa i Etiopljana koji su ušli u kraljevske odaje te odveli cijelu porodicu osim najmlađeg sina Ahazije (21:16f). Nakon toga je Jahve učinio Jehorama da pati od upale trbuha, da mu crijeva izađu i umre dvije godine poslije (21:18f).
Ahazija od Jude

*Ovaj članak nije o kralju [[Ahazija od Izraela|Ahaziji od Izraela]].*

**Ahazija od Jude** (אחזיהו המלך) bio je kralj Jude, i sin Jehorama i Atalije, kćeri kralja Ahaba od Izraela. Također se za njega koristi ime Jehoahaz (2 Ljetopisi 21:17; 25:23). William F. Albright mu je vladavinu smjestio u godinu 842. pne., dok E. R. Thiele tvrdi da je vladao godine 841. pne.. Pod utjecajem majke Atalije je uveo elemente bogoštovlja koja su vrijeđala jahvističke svećenike.

Pridružio se ujaku Jehoramu, izraelskom kralju u neuspjelom pohodu protiv Hazaela, kralja Aramejaca. Jehoram je ranjen u bitci, a kada je Ahaziah otišao posjetiti ujaka u Jezreel, izbila je Jehuova pobuna; Ahazija je krenuo bježati, ali je ranjen u prijevoju Gur. Imao je snage doći do Megidoa, gdje je umro (2 Kraljevi 9:22-28). Govori se da je vladao samo jednu godinu.

Tvorac natpisa Tel Dan stele (otkriveen 1993. i 1994. za vrijeme arheoloških iskopavanja u Lašišu) tvrdi da je ubio i Ahaziju, sina Jehoramovog, i samog Jehorama; najvjerojatniji autor je natpisa je Hazael od Aramejaca.
Kralj Ahazija

**Kralj Ahazija** se može odnositi na:
* Ahazija od Izraela, (853-852. pne.)
* Ahazija od Jude, (841. pne.)
Atalija

**Atalija** ili **Gotolija** (hebrejski: ** (עֲתַלְיָה), "Bog je oduševljen") bila je kraljica Jude za vrijeme vladavine Jehorama, a kasnije i jedina vladarica Jude za pet godina. William F. Albright joj je vladavinu datirao u period 842. pne. – 837. pne., dok ju je E. R. Thiele smjestio u period 841. pne. – 835. pne.. Atalija je bila kči kralja Ahaba i kraljice Jezabele od Izraela; njen brak za Jehorama je osigurao savez između Izraela i Jude.

Jehoram, nasljednik kralja Davida, promicao je štovanmje hebrejskog Gospoda u svom kraljevstvu, ali je trpio Atalijino štovanje Baala. Nakon Jehoramove smrti je njegov sin Ahazija postao novi kralj, a Atalija kraljica majka. Ona je to iskoristila kako bi ustanovila štovanje Baala u Judi nakon što je Ahazija ubijen u Izraelu zajedno sa njenim bratom, tadašnjim izraelskim kraljem Jehoramom. Jehu ih je oboje ubio u Jahvino ime, kao i cjelokupnu Atalijinu porodicu u Izraelu.

Atalija je na to, kao kraljica, dala pogubiti sve moguće nasljednike Davida. Međutim, njen unuk Jehoaš je spašen od strane Jošebe, Ahazijine sestre, te ga je odgojio prorok Jehojada. Šest godina kasnije, Ataliju je iznenadilo kada je Jehojada otkrio Joasa narodu i proglasio ga kraljem Jude. Pokušala je suzbiti pobunu, ali je ubijena.

## Izvori
* II Paralipomenon 22:1-23:15
* Josheph, *Antiquitates iudaicae* viii-ix
* Hebrejska Biblija - život opisan u 2 Kraljevi 8:16 – 11:16
* Virginia Brown's translation of Giovanni Boccaccio’s *Famous Women*, pp. 102-106; Harvard University Press 2001;
Asa od Jude

**Asa** () je bio peti kralj Kuće Davidove i treći kralj Jude. Bio je sin Abijama i praunuk Solomona. William F. Albright mu je vladavinu smjestio u period 913. pne.-873. pne., dok ga je E. R. Thiele smjestio u period 911. pne.-870. pne.. 1 Kraljevi i 2 Ljetopisi su povoljno opisali njegovu vladavinu, a obje biblijske knjige navode kako je vladao 41 godinu.

Prorok Azarija, sin Odedov, savjetovao je Asu da se drži judaizma i Asa je taj savjet poslušao. Uništio je sva idolopoklonička svetišta i progonio štovatelje stranih bogova, uključujući kraljicu majku Makaah. Također je progonio prostitutke. Za vrijeme njegove vladavine je u Judi zavladao takav mir i prosperitet da su sa sjevera došli mnogi pripadnici plemena Levi i Efrajim kako bi uživali u blagodati mira dok je sjeverno Kraljevstvo Izrael bilo zahvaćeno nemirima nakon smrti Jeroboama I.

Biblija navodi kako je Asa iskoristio godine mira kako bi izgradio tvrđave, te da je porazio vojsku Zeraha, "etiopskog" poglavice u egipatskoj službi. Pred kraj vladavine ga je sa sjevera napao sjevernjački kralj Baaša
i počeo graditi tvrđavu tik do Jeruzalema. Asa se odlučio tu prijetnju suzbiti tako što je uzeo zlato i srebro iz Hrama te ga odnio Ben-Hadadu I, kralju Damaska te ga zamolio da Baašu napadne s leđa. Ben-Hadad I je to učinio, te se Baaša morao povući, a Asa srušio tu tvrđavu.

Asin uspjeh su, međutim, kritizirao prorok Hanani, držeći da se vladar Jude morao uzdati u Božju, a ne stranu pomoć. Asa ga je na to dao zatvoriti. Tada su se njegovi nožni prsti inficirali, a infekcija proširila na ostatak tijela. Umjesto da za savjet pita svećenike i proroke, on je pomoć tražio od liječnika, ali od njih nije bilo pomoći, te je Asa umro.

Asa je nakon smrti pokopan sa svojim precima u Jeruzalemu, u grobnici koju je sam dao iskopati. Naslijedio ga je sin Jehošafat.
Joas od Jude

**Joas**, **Joaš** ili **Jehoaš** (יהואש המלך) ("Jehovom-dan"), bio je kralj drevnog Kraljevstva Juda i jedini preživjeli sin Ahazije.

William F. Albright mu je vladavinu datirao u period 837. pne.-800. pne., dok mu je E. R. Thiele vladavinu datirao u period 835. pne.-796. pne..

Dok je bio dijete, baka Atalija je zapovijedila pokolj sve njegove rodbine. Od toga ja je spasila tetka Jošeba, te je tako postao jedini preživjeli potomak Davida (2 Ljetopisi 21:4, 17). Njegov ujak, visoki svećenik Jehojada, pokazao ga je narodu kada je imao sedam godina, te je Joas okrunjen i pomazan za kralja. Atalija se iznenadila čuvši povike "Živio lralj" te došla u hram kako bi to osporila. Jehojada je na to zapovijedio da se Atalija pogubi (2 Kraljevi 11:13-20).

Dok je Visoki svećenik živio, Joas je štovao Boga i Zakon. Nakon njegove smrti je počeo štovati druge bogove, a Zaharija, sin i nasljednik Visokog svećenika, je pogubljen. Knjiga o Kraljevima tvrdi da je zbog toga zemlju Bog kaznio napadima aramejskih osvajača. Sahranjen je u Jeruzalemu (*2 Kraljevi* 12:21).

On je jedan od četiri kralja koji su u Mateju (1:8) ispuštene iz Isusove genealogije, ali se spominje u Mateju 23:35.

## Vanjske veze
* The So-Called ‘Jehoash Inscription’: Transcription and Bibliography, by Giuseppe Regalzi
Joahaz od Jude

**Joahaz** ili **Jehoahaz**(hebrejski יהואחז) bio je kralj Jude i sin kralja Josije i Hamautal, kćeri Jeremija od Libnaha (*[[Knjiga Ljetopisa|1 Kraljevi]]* 3:15; *[[Knjiga o Kraljevima|2 Kraljevi]]* 23:32; *[[Knjiga o Jeremiji|Jeremija]]* . William F. Albright mu je vladavinu datirao u godinu 609. pne., s čime se slaže E. R. Thiele. Po rođenju je bio poznat pod imenum **Shallum**.

Izabran je za kralja, odnosno naslijedio svog oca kada mu je bilo dvadeset tri godine (2 Kraljevi 23:31), iako je dvije godine bio mlađi od Eliakima. Prijestolje je preuzeo pod imenom Jehoahaz, i to nakon što mu je otac ubijen u bitci kod Megida, odnosno pokušaju da se zaustavi egipatska vojska faraona Neha II.

Za vrijeme svoje kratke vladavine je odbacio očeve reforme, prema autorima *Kraljeva*. Nekoliko mjeseci nakon bitke Neho je pri povratku iz Sirije došao pod zidine Jeruzalema, zarobio Joahaza, nametnuo danak od 100 talanata srebra i nepoznatu količinu zlata te starijeg brata Eliakima imenovao kraljem. On je kasnije vladao pod imenom Jehoiakim. Jehoahaz je potom kao zarobljenik odveden Egipat, gdje je i umro.
Uzija od Jude

**Ozija** ili **Uzija of Jude** () (također poznat kao **Azarija**), bio je kralj drevnog Kraljevstva Juda i jedan od Amazijinih sinova koje je narod imenovao da zamijene njegovog oca (2 Kraljevi 14:21; 2 Ljetopisi 26:1). On je jedan od kraljeva spomenutih u Isusovom rodoslovlju u Evanđelju po Mateju.

William F. Albright mu je vladavinu smjestio u period 783. pne.-742. pne., dok mu je E. R. Thiele vladavinu smjestio u period 767. pne.-740. pne..

Biblijska tradicija navodi da je vladao pedeset dvije godine, te da mu je vladavina bila "najblagodarnija nakon Jehošafata od vremena Solomona." Smatrao se vrijednim i sposobnim vladarom, koji je bio pod utjecajem proroka Zaharije. Bio je i pobožan te štovao Jahvea. U Jeruzalemu je na kulama napravio strojeve pomoću kojih se moglo ispaljivati strijele i bacati stijene na napadače. Postao je slavnim vladarom.

Biblija, međutim, tvrdi da je s vremenom postao ponosan i prestao štovati Gospoda. Došao je u Hram paliti tamjan, što mu je visoki svećenik Azarija zabranio, a zatim mu se i fizički suprotstavio. Tada je Hram pogodio potres, zidovi su se razdvojili i sunčeve zrake pale na kraljevo lice, pogodicvši ga s *[[tzaraat]]om* odnosno leprom, zbog koje je do ostatka života morao provesti u "izdvojenoj kući" (2 Kraljevi 15:5, 27; 2 Chr. 26:3).

Drugi **Uzija** je bio otac Jehonathana, jednog od Davidovih nadglednika (1 Ljetopisi 27:25).
Jotam od Jude

**Jotam** (**Yotam** na hebrejskom "Bog je savršen ili cijel") bio je kralj Jude i sin Uzije s Jerušom, kćeri Zadokovom. William F. Albright mu je vladavinu smjestiop u period 742. pne.-735. pne., a E. R. Thiele u period 740. pne.-732. pne.. On je jedan od kraljeva spomenutih u genealogiji Isusa u Evanđelju po Mateju.

S obzirom da mu je oca pred kraj vladavine pogodio *[[tzaraas]]* , Jotam je imenovan za kraljevskog skrbnika. I 2 Ljetopisi (26:21, 27:1) i 2 Kraljevi 15:33 navode da je Jotam kraljem postao u dobi od 25 godina. Sagradio je Gornju kapiju Hrama u Jeruzalemu i proširio "zid Ophel" (2 Ljet. 27:3).

Biblija navodi kako je ratovao protiv Rezina, kralja Aramejaca i Pekaha, kralja Izraela (15:37). U *2 Ljetopisi* se navodi kako je pobijeduio Amonite, i natjerao ih da mu kao danak isplate 100 talanata srebra i 10,000 kora pšenice i ječma (27:5).

Bio je suvremenik proroka Izaije, Hoseje, Amosa i Miheja te često slušao njihove savjete.
Šalmanasar V

**Shalmaneser V** (akadski: **') bio je [[kralj Asirije]] od [[727. pne.|727]] do [[722. pne.]]. Prvi put se spominje kao guverner [[Zimirra|Zimirre]] u [[Fenicija|Feniciji]] za vrijeme vladavine svog oca [[Tiglath-Pileser III|Tiglat-Pilesera III]].

Nakon smrti Tiglath-Pilesera je naslijedio prijestolje [[Asirija|Asirije]] na 25. dan mjeseca Tebeta [[727. pne.]], te svoje prvotno ime **Ululayu*' promijenio u "Shalmaneser". Neki naučnici smatraju kako je ime *Ululayu* koristio na prijestolju [[Babilonija|Babilonije]], ali za to nema službene potvrde. U vrijeme njegove vladavine je izbila pobuna u [[Samarja|Samariji]], pa je opsjeo taj grad. Za vrujeme opsade je umro na 12. dan mjeseca Tebeta [[722. pne.]] a krunu preuzeo [[Sargon II]].

Ime *Shalmaneser'' se za njega koristi u Bibliji, koja njemu i njegovom ocu pripisuje deportaciju "Deset izgubljenih plemena" Izraela, te osvajanje Samarije. U Knjizi u Tobitu je prikazano kako izgnani Tobit uživa naklonost Salmanasarovog dvora, da bi je izgubio pod Senaheribom.

## Napomene
Prijestolna dvorana

**Prijestolna dvorana** je prostorija, najčešće u sali, koja se nalazi u službenoj rezidenciji krune, najčešće palači ili u utvrđenom zamku, gdje je prijestolje važne ličnosti (najčešće monarha) smješteno s posebno razrađenom pompom — najćešće uzdignuto od poda, sa stepenicama, ili pod baldahinom.

Zadaća prijestolne dvorane je da podanicima i posjetiteljima usadi "veličanstvo" monarha prilikom službenih ceremonija, audijencija i drugih javnih događaja.

## Vanjske veze
Potres (bend)

**Potres** je pank bend iz Smedereva. Grupa je osnovana 5. juna 1991. godine.

## Diskografija
* Život je Lep (MC), 1992.
* Trka je Počela (MC), 1995.
* Mene Može Imati Svako (EP), 1997.
* Treća Smena (CD), 1998.
* Never Say Die! (v/a), 2000.
* El Grande (CD), 2003.
* Doza stvarnosti (EP), 2009.

## Vanjske veze

* Potres na Wikipediji
Luli

:*Za centralnoazijsku etničku grupu v. [[Lyuli]].*

**Luli** ili **Elulaj** je bio kralj feničkog grada Tira (729 - 694. pne.). Za vrijeme njegove vladavine je Tir većinu teritorije izgubio izgubio u sukobu s Asirijom.

Vladavinu Lulija su karakterizirali česti ratovi sa njegovim moćnim susjedom. Tir je bio vazalna država, prisiljena plaćati danak, ali Luli protiv Asirije često dizao pobune. Od godine 724. do 720. pne. Tir je bio pod opsadom, a luku mu je blokirao Shalmaneser. Za vrijeme vladavine Sargona Asirci su okupirali Cipar, ali je nakon Sargonove smrti 705. pne. Luli uspio pod svoju vlast vratiti otok kao i njegovu koloniju Kition. Godine 701. pne. je nakon još jedne pobune asirski vladar Sennacherib prisilio Lulija da bježi u Kition. Tir je ostao bez vlasti and Sidonom i Akkom, a teritorija mu se svela na sam grad i njegove prekomorske kolonije. Nakon Lulijeve smrti je kraljevstvo Tira prešlo u ruku pro-asirskih vazalnih vladara i asirskih guvernera.

## Povezano
* Popis kraljeva Tira
Tefnakht

**Shepsesre Tefnakht** (na grčkom poznat kao**Tnephachthos**), bio je staroegipatski princ libijskog porijekla sa sjedištem u Saïsu, Veliki poglavica Meshwesha, Veliki poglavica Libua i osnivač kratkotrajne XXIV dinastije egipatskih faraona. Smatra se kako je vladao sedam godina, u periodu 732. pne. - 725. pne..

Tefnakht je pred kraj vladavine faraon Shoshenqa V iz XXII dinastije bio "Veliki poglavica Zapada", a na mjestu princa Saisa je naslijedio Osorkona C. Tada se vlast faraona sa sjedištem u Tanisu već počela fragmentirati, a prinčevi u Delti počeli vladati kao da su na čelu samostalnih država. Tefknakht je tako stvorio političku bazu u zapadnom dijelu Delte Nila.

Iako se Tefknakht nazivao "gospodarom cijele zemlje", egiptolozi još nisu utvrdili da li se smatrao novim faraonom. U svakom slučaju, Tefnakht je zajedno s ostalim prinčevima Delte stvorio veliki savez čiji je cilj bilo pokoriti Tebu, odnosno Srednji i Gornji Egipat, u kome je tada sve više jačao utjecaj nubijskih vladara.

Postavši tako najmoćniji egipatski vladar na sjveru je potom krenuo u pohod na jug. Osvojio je Memfis, a potom opsjeo grad Herakleopolis, čiji je vladar bio saveznik kušitskog kralja Piyea. Na Tefknahtovu se stranu svrstao i Nimlot, vladar Hermopolisa i dotadašnji saveznik Piyea, Dalji prodor na jug je zaustavio poraz u pomorskoj bitci na Nilu.

Piye se potom iz svoje prijestolnice Napate zaputio u Tebu, gdje je okupio veliku vojsku. Memfis je potom prešao u nubijske ruke, a Tefnakhtovi saveznici su se potom jedan za drugim predavali i zaklinjali na vjernost Piyeu. Na kraju se Tefnakht našao izoliran, te konačno i sam prisiljen priznati Piyeovu vlast, iako to nije učinio osobno. Piye se potom vratio u Napatu i svoju pobjedu ovjkovječio na svojoj steli u Gebel Barkalu.

Tefnakht je, iako formalno nubijski podanik, nastavio širiti vlast po Delti. Naslijedio ga je faraon Bakenranef.

## Reference


## Vanjske veze
* Egyptian Pharaohs: Third Intermediate Period: Dynasty 24: Tefnakht I
Bakenranef

**Bakenranef** (također poznat po grčkom imenu **Bocchoris**) bio je staroegipatski kralj iz Dvadeset četvrte dinastije. Vladao je Donjim Egiptom od 725. do 720. pne. Manetho ga smatra jedinim faraonom te dinastije, ali moderni egiptolozi smatraju da je dinastiju osnovao njegov otac Tefnakht. 

Bakenranefovu vladavinu je, prema Manethou, obilježio neobični događaj - ovca je progovorila i rekla kako će Egipat osvojiti Asirci. Bakenranefovo kraljevstvo je, međutim napadnuto s juga. Nubijski vladar Shabaka je nastojao potvrditi svoj status egipatskog faraona te je Bakenranefa zarobio i dao živog spaliti. Tako je nestala XXIV dinastija, a Egipat je nakon vijekova ponovno ujedinjen, ovaj put pod nubijskom XXV dinastijom. 

Usprkos kratke vladavine, Bakenranef je izazvao pažnju kasnijih antičkih pisaca. Diodor ga opisuje kao velikog zakonodavca, odnosno tvorca egipatskog ugovornog prava. Tacit, pak, citira starije izvore da je Bohoris protjerao bolesne podanike svoje zemlje i da su oni, pod vodstvom Mojsije|Mojsija, stvorili židovski narod.
Šabaka

**Shabaka**, **Šabaka** (ili *Shabaka Neferkare*, 'Lijepa je duša Re') bio je kušitski faraon XXV egipatske dinastije, koji je vladao između 721. pne. i 706. pne.. Naslijedio je svog brata Piyea na prijestolju, a kao faraonsko ime je uzeo isto ono koje je koristio Pepi II, znameniti egipatski vladar Šeste dinastije.

Nakon što je Piye porazio egipatske prinčeve iz Delte Nila, oni su, uključujući saiskog vladara Tefnakhtea formalno priznali Nubijce za vladare cijelog Egipta. Međutim, Tefnakhte je nastavio širiti utjecaj, i njegov sin Bakenranef se proglasio faraonom. Šabaka to nije mogao tolerirati, te je napao Sais, zarobio Bakenranefa i dao ga živog spaliti.

Šabaka je tako kao nubijski vladar prvi put nakon nekoliko vijekova uspio Egipat stvarno podvrći pod vlast jednog vladara. Kao i njegov brat, Šabaka je nastojao među narodom legitimirati svoju vlast preuzimanjem domaćih običaja i religije, te je Šabakina vlast vidjela masovne građevinske projekte. Šabaka je također pokazao veliko zanimanje za prošlost države kojom je zavladao te je neke od dokumenata koji potječu iz Starog kraljevstva dao uklesati u znamenitu Shabakinu stijenu.

Šabakinu je vlast učvrstila i sve veća prijetnja koju je Egiptu predstavljala Asirija na čelu sa Sargonom II, odnosno potreba Egipćana da se ujedine oko jednog vladara, makar to bio stranac. Šabaka je poznat i po tome što je pružio utočište Iamanniju od Ashdoda, vladaru kojeg je bio prognao Sargon II.

Šabaka je nakon smrti sahranjen u nubijskoj piramidi u el-Kurruu, a naslijedio ga je nećak Shebitku.

## Reference
729. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Tiglath-Pileser III službeno okrunjen vladarom Azije u Babilonu.
* Hezekija nasljeđuje Ahaza kao kralj Jude (ili 726. pne.).
* Luli nasljeđuje Mattana II kao kralj Tira.

## Rođenja

## Smrti

## Izvori
728. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Piye napada Egipat, osvaja Memfis i pokorava vladare Delte Nila. Time osniva XXV dinastiju egipatskih faraona.
* Dioklo iz Korinta pobjeđuje na XIII Olimpijadi.

## Rođenja

## Smrti
* Tiglath-Pileser III, kralj Asirije (ili 727. pne.).

## Reference
Orijentalni institut u Chicagu

**Orijentalni institut** (*The Oriental Institute*, **OI**), je arheološki muzej Univerziteta u Chicagu te istraživački centar za proučavanje drevnog Bliskog Istoka. Osnovan je godine 1919.

Institut je smješten u neobičnoj Art-Deco/gotičkoj zgradi na uglu Univerziteta i 58. ulice u Chicagu, a projektirala ju je arhitektonska firma Mayers Murray & Phillip. Muzej sadrži artefakte sa iskopavanja po Egiptu, Izraelu, Siriji, Turskoj, Iraku i Iranu. Značajni eksponati su znamenite Bjelokosti iz Megidoa, blaga iz Persepolisa, drevne perzijske prijestolnice, ogromni krilati bik s ljudskog glavom težak 40 tona (lamassu) iz Khorsabada, prijestolnice Sargona II, te monumentalna statua Tutankhamuna.

Muzeju je besplatan pristup, iako se posjetiteljima sugerira da ostave donaciju od 5 dolara za odrasle i 2 dolara za djecu.

Gornji katovi Instituta sadrže učionice i urede, prodavaonicu suvernira kao i knjižaru gdje se prodaju udžbenici za studije Bliskog Istoka.

Naučnici Instituta su poznati po mnogim važnim otkrićima Plodnog polumjeseca, zahvaljujući kojima se danas stvorila slika početaka civilizacije. Sam izraz "Plodni polumjesec" je stvorio nekadašnji direktor OI James Henry Breasted, za koga se tvrdi da je bio jedan od stvarnih modela za fiktivni lik Indiane Jonesa (slično kao i naučnik Robert Braidwood).

Naučnici OI su nedavno dovršili rječnik asirskog od 21 toma, te trenutno rade na rječnicima hetitskog i demotskog jezika.

## Vanjske veze
* the Oriental Institute, University of Chicago - home page for the Oriental Institute
* Abzu - A guide to open access material of the Ancient Near East
* A database on the Oriental Institute's website maintained by Dr. Clemens Reichel documenting artifacts stolen from the Iraq Museum in April 2003
* Persepolis Fortification Archive Project
* The Oriental Institute: Fragments for a History of an Institution. A collaborative project intended to focus ideas and thoughts on the history of the Oriental Institute of The University of Chicago
Dur Sharrukin

**Dur-Šarukin** je bio glavni grad Asirije u vreme Sargona II. Danas se to mesto naziva Horsabad u severnom Iraku, 15 kilometara severoistočno od Mosula. 
## Historija
Sargon II je 713. pne. naredio da se izgradi nova palata i grad 20 kilometara od Ninive. Grad je bio pravougaonog oblika i merila je 1760 metara sa 1635 metara. Zauzimao je 3 kvadratna kilometra. Grad je imao masivne zidove, a bio je zaštićen sa 157 kula. U grad se ulazilo iz svih smerova na sedam vrata. Na terasama su se nalazili hramovi i kraljevske palate. Glavni hram je bio posvećen bogovima Nabu, Šamaš i Sin. Izgrađen je i zigurat. Palata je bila ukrašena sa zidnim reljefima, a sa strane vrata nalazile su se statue krilatih bikova sa ljudskom glavom. Dvor se preselio u Dur-Šarukin 706. pne., iako još nije bilo sve završeno. Sargon II je ubijen u bici 705. pne., a njegov sin i naslednik Senaherib napustio je očev projekat i za glavni grad je odabrao Ninivu. Dar-Šarukin nikad nije potpuno završen i konačno je bio napušten, kada je vek kasnije palo Asirsko carstvo.

## Otkriće
Grad je najpre otkrio francuski konzul u Mosulu Pol Emil Bota 1843. godine. Bota je verovao da je Horsabad mesto biblijske Ninive. Iskopavanja su vršena 1842-1844 i 1852-1855, a nađeni predmeti su odnešeni u Luvr. Američki arheolozi su iskopavali na području Dur-Šarukina od 1928 do 1935.

## Bibliografija
* G. Loud och C.B. Altman: *Khorsabad*, University of Chicago Press 1936-38.
* Fuchs, A., *Die Inschriften Sargons II. aus Khorsabad*, Göttingen 1994.

## Vanjske veze
* Khorsabad excavation Oriental Institute Chicago
727. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Babilonija proglašava nezavisnost od Asirije nakon smrti Tiglath-Pilesera III.
* Shalmaneser V postaje kralj Asirije (umire 723. pne.).
* Tefnakhte osniva Dvadeset četvrtu dinastiju Egipta.

## Rođenja

## Smrti
* Tiglath-Pileser III, kralj Asirije (ili 727. pne.).

## Izvori
726. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Hezekija nasljeđuje Ahaza kao kralj Jude (ili 729. pne.).

## Rođenja

## Smrti

## Izvori
725. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Ustanak Tira protiv asirske vlasti.
* Bakenranef (također poznat kao Bocchoris) nasljeđuje svog oca Tefnakhtea kao kralj Dvadeset četvrte dinastije Egipta.

## Rođenja

## Smrti

## Izvori
724. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Asirci započinju četverogodišnju opsadu Tira.
* Održana XIV Olimpijada na kojima se prvi put trči *[[Mjerne jedinice u Antičkoj Grčkoj|diaulos]]*. Pobjednik igara je Desmon iz Korinta.
* Prvi mesenijski rat završava predajom Mesenenjana koji će otada nekoliko vijekova živjeti kao spartanski heloti (približni datum).

## Rođenja

## Smrti
* Ahaz, kralj Jude (740. pne.–726. pne.)

## Izvori
723. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Sargon nasljeđuje Shalmanesera V kao kralj Asirije.

## Rođenja

## Smrti
* Shalmaneser V, kralj Asirije

## Izvori
722. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Započinje Period Proljeća i Jeseni u historiji Kine nakon što je vladavina kralja Zhou ping wanga iz dinastije Zhou postala tek formalnost.
* Sjeverno Kraljevstvo Izrael osvaja asirski kralj Sargon II.

## Rođenja

## Smrti

## Reference
721. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Sargon II gradi novu prijestolnicu u Dur Sharrukinu (moderni Khorsabad).
* Shabaka nasljeđuje svog oca Piyea kao kralj Dvadeset pete dinastije Egipta.

## Rođenja

## Smrti

## Reference
720. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Shabaka ubija Bakenranefa (Bocchoris), okončavši tako egipatsku XXIV dinastiju
* XV Olimpijada na kojoj su kao discipline uvedene utrke na 7 i 24 stadija i pravilo da natjecatelji nastupaju goli.
* Kraj asirske opsade Tira.
* Prvi mesenijski rat završava predajom Mesenjana i njihovim pretvaranjem u spartanske helote (ili 724. pne.).
* Napravljena Figura stražara na ulazu u prijestolnu odaju palače Sargona II. Danas se čuva u Orijentalnom instititu u Chicagu (približni datum).

## Rođenja
* Guan Zhong, politički savjetnik Qija na istoku Drevne Kine (približni datum)

## Smrti
* Zhou ping wang, kralj dinastije Zhou u Kini

## Reference
710-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* Juda, Tir i Sidon dižu pobunu protiv Asirije.
* 719. pne. — Zhou Huan Wang iz dinastije Zhou postaje vladar Kine.
* 718. pne. — Gig postaje vladar Lidije.
* 717. pne. — Asirski kralj Sargon osvaja hetitsko uporište Karkemiš.
* 717. pne. — Sargon II ustanovljava novi glavni grad Asirije u Dur-Sharrukinu.
* 717-716. pne. — Sargon II vodi vojsku duž filistejske obale i nanosi poraz faraonu.
* 716. pne. — Rimska legenda navodi da je ove godine Romul prestao vladati.
* 715. pne. — Početak vladavine drugog kralja Rima — Nume Pompilija.
* cca. 715. pne. — Sparta dovršava osvajanje Mesenije.
* 713. pne. — Numa Pompilije reformira rimski kalendar.
* 712. pne. — Numa Pompilije ustanovljava službu Pontifex Maximus.
* cca. 710. pne. — Medijci ujedinjeni.

## Značajne osobe
* 715. pne. — Osorkon IV umire kao posljednji vladar XXII egipatske dinastije.
* 713. pne. — Rođenje polu-legendarnog Zalmoxisa u Daciji.