Mataruška Banja

**Mataruška Banja** je gradsko naselje grada Kraljeva u Raškom okrugu. Prema prvim rezultatima popisa iz 2011. u banji je živelo 2.691 stanovnik, prema popisu iz 2002. 2.732 stanovnika, a prema popisu iz 1991. 2.262 stanovnika.

Mataruška Banja spada u II grupu najrazvijenijih banja Srbije zajedno sa Banjom Koviljačom, Bukovičkom Banjom i Niškom Banjom, koje, pojedinačno gledano, ostvaruju preko 100.000 noćenja godišnje, sa relativno razvijenom lečilišnom funkcijom, solidnom materijalnom bazom i povoljnim položajem (blizina komunikacijskih pravaca, gradskih naselja i drugih činilaca).

## Geografija
Mataruška banja se nalazi u centralnoj Srbiji, pored Ibarske magistrale, udaljena 8&nbsp;km od Kraljeva, i oko 180&nbsp;km od Beograda.

Mataruška banja je smeštena u jugozapadnom delu prostrane Kraljevačke kotline, na desnoj obali planinske reke Ibar, na 211 metara nadmorske visine. Sa južne i istočne strane opkoljena je ograncima planine Stolovi (1375 m), a sa zapadne i jugozapadne ograncima Troglava (1177 m) i Čemerna (1579 m) koji se spuštaju gotovo do same Banje.

Nalazi se u blizini srednjovekovnih manastira. Udaljena je 2 kilometara od Manastira Žiče, oko pedeset kilometara od Studenice i Ljubostinje.

Kod Mataruške banje se nalazi „kamena šuma“, prirodni fenomen koji se prostire na 15 hektara. U pitanju su naslage i ostaci kalcifikovanog drveta iz paleolita, a neke naslage su stare oko milion godina. Na svetu ima oko 30 ovakvih nalazišta, a u Evropi još 5 (Češka, Grčka, Velika Britanija, Ukrajina, Belgija).

## Klima
Klima u Mataruškoj Banji je umereno kontinentalna i veoma je blaga bez jakih vetrova. Zahvaljujući konfiguraciji terena, bogatom šumom vazduh je čist. Mikroklima se donekle razlikuje od klime u Kraljevu, jer leži na planinskoj supodini i šumskom području. Temperatura je niža nego u Kraljevu, a povećana je i vlažnost pod dejstvom vegetacije. Godišnje ima 125 kišnih dana, a najviše u maju i novembru. Najčešće duva zapadni vetar.

## Historija
Mataruška Banja je najmlađa banja u Srbiji. Nastala je 1898. godine. Ibar je usled velikih količina padavina promenio tok i napravio sebi novo korito, a na mestu gde je Ibar prekopao novo i privremeno korito, pojavila se topla voda koja je mirisala na sumpor. Voda je poslata na analizu i ubrzo je potvrđeno da lekovita topla mineralna voda bogata supmorom pomaže u lečenju reume, išijasa, kožnih bolesti, rana, ženskih bolesti i dr...

Udubljenje nastalo pri poplavi godinu dana kasnije je prošireno, ograđeno koljem i prućem. U ovakvom primitivnom bazenu kupali su se prvi posetioci. Formirano je drištvo za razvoj Banje, a trinaestog jula 1899. sve je bilo spremno za početak turističke sezone nakon što su sagrađena po dva kupatila za muškarce i žene, hotel i kada je napravljena skela za prevoz ljudi preko Ibra. Godine 1907. akcionarsko društvo „Mataruška Banja“ dobilo je koncesiju za eksploatisanje mineralne vode.

Mataruška Banja počinje da se razvija između dva svetska rata, kada u banju dolazi veliki broj ranjenika sa teškim prelomima, povredama i prelomima. Zbog velikog priliva ljudi javila se potreba za izgradnjom novih smeštaja, restorana i kupatila. Prvo je sagrađena vila „Kraljevo“ koja je imala preko 100 ležajeva, zatim hotel „Žiča“ i još nekoliko vila, kao i mineralno kupatilo. Donet je prvi regulacioni plan koji je odvajao turističku zonu i banjsko lečilište od ostalog dela naselja. Sagrađen je 1924. novi bunar koje je zajedno sa starim snabdevao Banju sve do 1948. godine.

Nakon Drugog svetskog rata Banja je dobila novi regulacioni plan. Otvoreno je 1951. godine novo zimsko kupatilo sa 13 kada što je omogućavalo rad i preko zime. Hotelu Žiča je 1953. dograđen drugi sprat i proširen je restoran, a centar za medicinsku rehabilitaciju je renoviran 1961. godine. Banja je dobila i grejanje, a vodovod i kanalizacija su prošireni. Početko sedamdesetih godina kapacitet Mataruške Banje je bio 1270 ležajeva. Hotel Žiča je raspolagao sa 420 ležajeva, a 850 je bilo u privatnom posedu. Ovim objektima se priključuje hotel „Termal“. Hotel ima šest spratova i nalazi se pored Ibra i visećeg mosta, a posedovao je 195 ležajeva, pet apartmana, bazen za kupanje i kupatila sa toplom i mnineralnom vodom.

## Mineralni izvori
Mataruška Banja ima najjaču sumpornu vodu u Srbiji, a ona dolazi sa dubine veće od 1000 metara. U balneoterapiji se koristi voda sa bunara 2 u kojem je temperatura 39-40&nbsp;°C i bunara 4 u kojem je temperatura 38-39&nbsp;°C. Voda se crpi sa dubine od 132 metara. Bunar 3 se ređe koristi, dok se bunar 1 više ne upotrebljava. Izdašnost vode bunara dostiže 27 litara u sekundi, a količina vode se ne menja tokom godine.

Mineralna voda je veoma lekovita, a glavni sastojak je sumporvodonik čiji su nedostaci u organizmu glavni uzročnici raznih bolesti. Terapijski efekat lekovite vode najbolje se ostvaruje kupanjem u toploj sumporvitoj vodi, pijenjem vode.

## Medicinske indikacije
U Mataruškoj Banji se leče mnoge bolesti.

* **Ginekološke bolesti** 
Primarni i sekundarni sterilitet, disfunkcije ovarijuma, adnexitis, colpitis

* **Reumatska oboljenja** 
Zapaljenski reumatizam, sistemske bolesti vezivnog tkiva, degerativna obolenja kičmenog stuba (spondiloze, spondiloartroza, diskopatije), degenerativne bolesti vezivnog tkiva, vanzglobovni reumatizam;

* **Neurološka oboljenja** 
Oštećenja centralnog i perifernog nervnog sistema

* **Postraumatska stanja**
Sva postraumatska stanja i njihove posledice - povrede i prelomi kostiju i zglobova, hipotrofija mišica

* **Oboljenja perifernih krvnih sudova**
Birgerova bolest, ateromatoze, arterioskleroze, varikoziteti vena

## Demografija

U naselju Mataruška Banja živi 2230 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 43,2 godina (41,3 kod muškaraca i 44,9 kod žena). U naselju ima 962 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,61.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

## Turizam
Gosti Mataruške Banje mogu da posete obližnje kulturno-istorijske spomenike: manastire Žiču i Studenicu, srednjovokovni grad Maglič.

### Turističke manifestacije
Turističke manifestacije koje se održavaju u Mataruškoj Banji i njenoj okolini:

* **„Dani Jorgovana“** održava se u znak sećanja na dograđaj i XIII veka, kada je Stefan Uroš I Nemanjić iz ljubavi prema francuskoj princezi Jeleni Anžujskoj celu dolinu Ibra zasadio jorgovanima. Program se zasniva na obilasku manastira Žiče i Studenice, a završava se kulturnim programom u srednjovekovnom gradu Magliču.
* **„Veseli spust“** je manifestacija sportsko-rekreativnog, ekološkog, turističkog i kulturno zabavnog programa. Održava se svake godine poslednje nedelje u junu. To je manifestacija zabavnog karaktera, glavni dograđaj je spuštanje niz reku Ibar od Magliča do Kraljeva na kome po nekoliko hiljada učesnika pokušava da prevali 20&nbsp;km rečnog toka.
* **„Narcisima u pohode“** je manifestacija koja se održava 18. maja. Planinari iz zemlje i okruženja dolaze u Kraljevo odakle kreću organizovanim prevozom u podnožje planine Stolovi, a potom se sa meštanima i ostalim posetiocima penju do vrha Usovica.

### Turistički kapaciteti




## Sport
U Banji postoji fudbalski klub Ibar koji se trenutno takmiči u Raškoj okružnoj ligi, petom takmičarskom nivou srpskog fudbala.

## Galerija

Image:Матарушка Бања 11.jpg|Park
Image:L'Ibar à Mataruška Banja.jpg|Most na Ibru
Image:Матарушка Бања 2.jpg|Most Ibru 2
Image:Mataruska_banja_hotel.jpg|Hotel
Image:Матарушка Бања 8.jpg|Pejzaž 1
Image:Vue générale de Mataruška Banja.jpg|Pejzaž 2
Image:Матарушка Бања 12.jpg|Pejzaž 3


## Povezano
* Kraljevo
* Grad Kraljevo
* Spisak naseljenih mesta u Srbiji

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
* Mataruška Banja na turističkom portalu Sokobanje