open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sirijska pustinja

**Sirijska pustinja** (, *bādiyat ash-shām*), poznata još i kao **sirijsko-arabijska pustinja**, je kombinacija stepe i prave pustinje smještena sjeverno od Arabije, zauzimajući površinu od 500.000 km2 regije Sirije. Pustinja je stjenovita i ravna.

## Geografija
Sirijska pustinja je dio Hamada, koji pokriva dijelove Sirije, Iraka, Jordana i Saudijske Arabije. Granica na zapadu je dolina rijeke Oront, na istoku rijeka Eufrat, na sjeveru se pustinja prekida u oblastima plodnim travama, a na jugu prelazi u pustinju na jugu Arabije. Postoje mnoge manje pustinje unutar Sirijske pustinje, kao što je Palmira. Grad Damask je smješten u jednoj od oaza. Jedinstveni pejzaž pustinje je nastao izbacivanjem lave iz vulkanskog regiona Džabal al-Druze u južnoj Siriji. Sirijska pustinja je prirodno stanište sirijskog hrčka.

## Historija
Pustinju su tokom historije naseljevala beudinska plemena, ali su je naseljavala i druga plemena, čiji pripadnici uglavnom žive u gradovima i naseljima koji su izgrađeni u blizini oaza. Neki beduini i dalje održavaju tradiciju života u pustinji. Safaički natpisi, praarapski tekst napisan od strane pismenih beduina, nalaze se u Sirijskoj pustinji. Datum nastanka je otpirlike od 1. vijeka pne. do 4. vijeka.

Tokom rata u Iraku, pustinja je služila kao glavna linija snabdijevanja iračkih pobunjenika, dok je irački dio pustinje postao prvenstveno tvrđava sunitskih pobunjenika koji su djelovali u pokrajini Anbarskoj pokrajini, djelomično nakon zauzimanja Faludže tokom operacije Fantomski bijes. Serija vojnih operacija je bila relativno neefikasna u uklanjanju pobunjeničkog prisustva u pustinji. Međutim, kako su pobunjenici počeli da preuzimaju kontrolu nad okolnim područjima značaj sirijske pustinje kao operativnog centra vremenom je umanjena. Do septembra 2006. pobunjenici su stekli kontrolu nad gotovo cijelom pokrajinom Anbar i premjestili su većinu svojih snaga, opreme, kao i lidere dalje na istok do gradova pod pobunjeničkon u blizini rijeke Eufrat, ali Sirijska pustinja je ostala jedno od glavnih puteva za trgovinu oružjem.

## Povezano
* Arabijska pustinja

## Izvori
Ja, kad sam bila klinac, bila sam klinka

**„Ja, kad sam bila klinac, bila sam klinka”** je dokumentarni film iz 2013. godine koji govori o Goci, transrodnoj osobi iz Beograda. Film je snimila i režirala Ivana Todorović, montirala Jelena Maksimović, muziku je radio Draško Adžić, a obradu zvuka Danijel Milošević. Film je rađen u produkciji Akademskog filmskog centra DKSG, a podržan je od strane Ministarstva kulture Srbije, fonda Hartfekt i Rekonstrukcije Ženskog fonda.

Film je sniman u periodu od 2010. do 2012. godine, a tokom snimanja filma Goca se oblačila u muškoj odeći isključivo za potrebe filma. Takođe, tokom snimanja je počela uzimanje hormona na svoju ruku zbog toga što je bilo teško doći do dobrog lekara.

## Radnja

Goca je transrodna žena u Beogradu, glavnom gradu zemlje u kojoj je zabranjeno organizovanje gej parade. Ona podiže ćerku koja je ustvari njena sestričina. Iako njen osamnaestogodišnji momak krade novac, ona rizikuje život i telo kao seksualna radnica. Ipak, Goca ga još voli i uspeva zadržati svoju vedru prirodu, bez predrasuda.

## Nagrade

Film je imao premijeru na Berlinale festivalu, a nakon toga je proglašen za najbolji dokumentarni film na festivalu Kratki Metar.

Na festivalu filmova jugoistočne Evrope (CEE fest) u Los Anđelesu, dokumentarni film je osvojio nagradu za najbolji kratki dokumentarni film. Film je takođe dobio i „No Limit Award”, nagradu u specijalnoj kategoriji koja je na ovom festivalu prvi put dodeljena filmu iz regije koja se bavi temom ljudskih prava LGBT populacije.

Takođe, film je na Dokufest filmskom festivalu u Prizrenu proglašen za najbolji balkanski dokumentarac.

## Reference

## Vanjske veze

*
Civil Rights Defenders

**Civil Rights Defenders** je nezavisna ekspertska organizacija, osnovana u Stokholmu 1982. sa ciljem zaštite ljudskih prava, posebno građanskih i političkih. Organizacija deluje u Švedskoj, Centralnoj Aziji, Jugoistočnoj Aziji, Zapadnom Balkanu i Istočnoj Evropi.

Rade i na poboljšanju ljudskih prava na slobodu i pravdu kroz osnaživanje poštovanja civilnih i političkih prava. Civil Rights Defenders obavlja reviziju zakona, pravne regulative, rad i uticaj pravosudnih organa kod vlada i kreatora politike koji krše ljudska prava. Sprovode kampanje i diseminaciju znanja kroz seminare, izveštaje i slanje pošte. Važan deo poslovanja je obraćanje pažnje na situacije kršenja ljudskih prava branitelja istih u zemljama gde su aktivni, i to na različite načine kako bi osnažili njihov rad.

Organizaciju vodi Robert Hard, izvršni direktor, i Persi Brat, predsednik Upravnog odbora.

## Historijat
Civil Rights Defenders (ranije poznata kao Švedski Helsinški Komitet za ljudska prava) bio je deo Helsinškog pokreta. Za vreme Hladnog rata potpisan je sporazum između Istočnog bloka i zapadnih zemalja u Finskoj prestonici 1975. Ovo je inspirisalo građane širom Evrope i Sjedinjenih Američkih Država da oforme nevladine organizacije (NVO) koje će pratiti rad svojih vlada u poštovanju ljudskih prava. Ovom pokretu pridružilo se 40 organizacija.
Švedski Helsinški Komitet za ljudska prava ustanovljen je 1982. godine sa ciljem podrške progonjenim aktivistima iza gvozdene zavese. 
Nakon pada Berlinskog zida i početka jugoslovenskih ratova, 1994. godine organizacija rešava izazove na Balkanu. Usled potrebe za lokalnim prisustvom,2000. godine otvara se i prva kancelarija u regionu. 
2009. organizacija menja ime u *Civil Rights Defenders*. Fokus na političkim i građanskim pravima ostaje, ali se delovanje proširuje sa ciljem da pokrije ceo svet.

## Reference

## Vanjske veze
* https://www.liberties.eu/en/organisation/civil-rights-defenders
Hadži Omerova džamija

**Hadži Omerova** ili **Dolačka** džamija nalazi se u banjalučkom naselju Dolac.

## Historija
Izgrađena je 1686. godine. Pod zaštitom UNESCO-a kao kulturni spomenik svjetske baštine III. kategorije. Harem džamije sadrži stotinjak nišana, što starijih, što novijih. Jedan dio nišana je oštećen, a jedan dio je prenesen iz drugih banjalučkih mezaristana.

## Rušenje
Srušena od strane paravojnih formacija bosanskih Srba 3. septembra 1993. godine.

## Obnova
Hadži Omerova džamija je obnovljena, te otvorena 14. jula 2007. godine.
Nije izvedena u skladu sa stanjem objekta prije rušenja.

## Galerija

Хаџи Омерова џамија.jpg


## Povezano
* Spisak džamija u Bosni i Hercegovini
* Spisak džamija u Banjoj Luci
* Spisak džamija u Banjoj Luci sagrađenih u 16. vijeku
* Ibrahim ef. Halilović

## Reference

## Literatura
* Alija Bejtić, Banja Luka pod turskom vladavinom, Arhitektura i teritorijalni razvitak grada u 16. i 17. vijeku, Naše starine, I (Godišnjak Zavoda za zaštitu spomenika kulture SR Bosne i Hercegovine), Sarajevo 1953.
* Sabira Husedžinović, Džamije Banja Luke u planovima austrijskih ratnih karata iz XVIII vijeka, Prilozi za orijentalnu filologiju 47-48, Orijentalni institut, Sarajevo 1999.

## Vanjske veze

* Zvanična stranica muftijstva Banja Luka 
* Zvanična stranica medžlisa IZ Banja Luka
* Zvanična stranica komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Tulekova džamija

**Tulekova** ili **Hadži Zulfikareva** džamija nalazi se u banjalučkom naselju Novoselija. Nazvana je Tulekovom, zbog mlinarske porodice Tulek, koja je održavala džamiju. 

## Historija
Džamija je izgrađena 1760. Prema konceptu prostorne organizacije pripada tipu džamija sa otvorenim trijemom, četvorovodnim krovom i drvenom munarom. Ulazni trijem i centralni molitveni prostor povezani su četverovodnim krovom u jednu cjelinu. Objekat ima skoro kvadratičnu osnovu dimenzija približno 7x 7 metara. 

## Rušenje
Srušena od strane bosanskosrpskih paravojnih formacija 17. maja 1993.

## Obnova
Obnova džamije je završena. Tulekova džamija je peta po redu obnovljena džamija u Banjoj Luci.

## Povezano
* Spisak džamija u Bosni i Hercegovini

## Reference

## Literatura
* Alija Bejtić, Banja Luka pod turskom vladavinom, Arhitektura i teritorijalni razvitak grada u 16. i 17. vijeku,  Naše starine I (Godišnjak Zavoda za zaštitu spomenika kulture SR Bosne i Hercegovine), Sarajevo, 1953.
* Sabira Husedžinović, Džamije Banja Luke u planovima austrijskih ratnih karata iz XVIII vijeka, Prilozi za orijentalnu filologiju 47-48, Orijentalni institut, Sarajevo, 1999.
* Sabira Husedžinović, elaborat o Hadži Zulfikarovoj džamiji u Banjoj Luci izrađen za Komisju za očuvanje nacionalnih spomenika na osnovu građe u rukopisu neobjavljene knjige: "Dokumenti opstanka, džamije u Banjoj Luci", 2003.

## Vanjske veze
* Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
* komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine 
* muftijstva Banja Luka 
* medžlisa IZ Banja Luka
Azizija (Brčko)

**Azizija** je džamija u Brezovu Polju, općina Brčko, Bosna i Hercegovina. Zajedno sa haremom proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.

## Lokacija
Azizija džamija smještena je oko 14&nbsp;km istočno od  središta Brčkog, na putu Brčko – Bijeljina, u naselju Brezovo Polje, u Savskoj ulici.

## Historija
Krajem 1862. godine počelo je organizirano iseljavanje muslimana iz Srbije. Veliki broj izbjeglica dolazi u Bosnu, najvećim dijelom uz južnu obalu Save (Brčko, Bijeljina, Bosanski Brod, Bosanska Kostajnica, itd.). Izgrađena su i dva nova naselja na Savi, Gornja i Donja Azizija (po sultanu Abdul Azizu), danas Bosanski Šamac i Orašje.

Azizija podignuta je 1862. godine sredstvima iz carskog trezora. Naziv nosi prema tadašnjem vladaru, sultanu  Abd - ul Azizu. U njegovo doba, iz državne blagajne građene su tri džamije (Azizija u Brezovom Polju – 1862. godine , Azizija u Orašju – 1863. godine, Azizija u Bosanskoj Kostajnici – 1862. odine. U nekim naseljima nove džamije grade izbjeglice vlastitim sredstvima.
 
U oktobru 1943. godine bila je gotovo uništena, a srušena je u toku rata od strane bosanskorspskih snaga 21.05.1993. godine. Vlada Brčko Distrikta je u obnovu, koja je završena 2016. godine, uložila 1.650.000 KM, dok su džematlije i drugi donatori prikupili oko 300.000 KM. Obnovljena je u svom autentičnom izgledu.

## Opis
Azizija džamija je jedina džamija u BiH izgrađena u baroknom stilu, sa besprijekornom simetrijom. Na  izgled džamije nije utjecao isključivo turski barok (u Osmanlijskom carstvu barokni period traje od 1757. do 1808. godine), već i zakašnjeli utjecaji baroka iz Austrije i Mađarske.

Nad centralnim dijelom je kupola, koja leži na osmougaonom tamburu, sa natkrivenim sofama i kamenom munarom. Dimenzije su 14,50 m x 18,50 m. Na tamburu je osam prozora. Visina džamije, mjerena od poda džamije do vrha tjemena kupole iznosi 17 m.

## Harem džamije
Uz Aziziju džamiju nalazi se mezarje sa većim brojem nišana koji datiraju počev od kraja XIX stoljeća. Među njima se svojom veličinom i obradom ističe  nišan Mustaf-age Hadžegrića, prognanika iz Šapca, datiran 26.septembra 1902. godine.

## Literatura
* Mustafa Imamović, Historija Bošnjaka, izdanje Bošnjačka zajednica kulture, Izdavačko preduzeće «Preporod», Sarajevo, 1997, str. 330.
* Mehmed Mujezinović, Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, Knjiga II, 3. izdanje, Biblioteka Kulturno naslijeđe, Sarajevo Publishing, 1998, str. 164.
* Mehmed Mujezinović, "Kulturno naslijeđe", Sarajevo – Publishing, 3. Izdanje strana 300, 1998. - Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga 3
* Madžida Bećirbegović, Džamije sa drvenom munarom u Bosni i Hercegovini, Sarajevo Publishing, 1999, str. 39, 52.

## Reference

## Vanjske veze

* Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
* komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Džamija i medresa Mehmed-paše Kukavice

**Džamija i medresa Mehmed-paše Kukavice** nalaze se u samom centru Foče, Bosna i Hercegovina. Proglašene su za  nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.

## Lokacija
Džamija i medrese locirane su u Gornjoj čaršiji (Prijekoj čaršiji) i nalaze se u neposrednoj blizini hana  Mehmed-paše Kukavice i sahat-kule.

## Historija
Mehmed-paša Kukavica bio je bosanski valija u dva maha šest i po godina (1752-1756. i 1757-1760). Istakao se gradnjom mnogih poznatih objekata. U 18. vijeku grad Foča se više ne širi, a zadužbine (džamija, medresa, česma, karavan-saraj, hamam, tekija, sahat-kula i dućani) Mehmed-paše Kukavice se  grade u postojećem gradskom tkivu. Prema tarihu isklesanom u kamenoj ploči, dimenzija 50x50 cm, koja bila je uzidana iznad ulaznih vrata, džamija sagrađena je 1751/1752 i bila je posljednja džamija koja je sagrađena u Foči. 

Natpis, u obliku pjesme, napisan je turskim jezikom, nesh-talik pismom u četiri dvostiha: 

*Državnik hadži Mehmed,*

*Čauš-baša sultana svjetova, sultana Mahmuda,*

*Sagradi u Foči jednu lijepu džamiju,*

*Za koju neka ga Uzvišeni nagradi.*

*Bože, dobrotvoru podaj dug život.*

*On je podigao nekoliko sličnih visokih džamija.*

*Molitelj joj izreče potpuni kronogram:*

*Lijepa li je ova džamija, privlačno mjesto.*

*Godina 1165. (1751/52)*

Medresa je najmlađa i posljednja medresa u Foči. Dovršena je 1758. godine''.

Zgrada džamije je minirana 28. maja 1992. godine, a zapaljeni su medresa, abdesthana i stan muderisa. U jesen 2002 srušila se i kupola.

## Opis
Pripadala je tipološkoj grupi jednoprostornih potkupolnih džamija sa otvorenim spoljnim trijemom. Munara, šesnaestougaonog presjeka, bila je izgrađena od tesanog kamena, postavljena na kvadratičnom postamentu.

## Reference

## Literatura
* Alija Bejtić, Bosanski namjesnik Mehmed-paša Kukavica i njegove zadužbine u Bosni (1752-1756. i 1757-1760), Prilozi za orijentalnu filologiju, broj VI-VII , Sarajevo, 1956-1957
* Desanka Kovačević, Gradska naselja srednjovjekovne bosanske države, Sarajevo, 1978.
* Grupa autora (akademik prof. Husref Redžić, docent mr. Nedžad Kurto, Ferid Isanović), Program revitalizacije i regeneracije istorijskog područja grada Foče. Urbanističko-arhitektonsko rješenje zone Prijeke čaršije, Skupština opštine Foča, Foča, 1983.
* Faruk Muftić, Foča: 1470-1996, Sarajevo, 1997.
* Husref Redžić, Umetnost na tlu Jugoslavije, Islamska umjetnost, Izdavački zavod Jugoslavija, Beograd 1984.
* Husref Redžić, Studije o islamskoj arhitektonskoj baštini, Biblioteka Kulturno naslijeđe,  Sarajevo,  1983.
* Hivzija Hasandedić, Muslimanska baština u istočnoj Hercegovini, El-Kalem, Sarajevo, 1990.
* Mehmed Mujezinović, Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga 2, Istočna i centralna Bosna, 3. izdanje, Sarajevo, 1998.

## Vanjske veze

* Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
* komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Mehmed-paša Kukavica

**Mehmed-paša Kukavica** bio je bosanski valija u dva maha šest i po godina (1752-1756. i 1757-1760). Istakao se odlučnim mjerama za jačanje države i gradnjom mnogih poznatih objekata.

U osam mjesta izgradio je više od 80 objekata i obezbijedio izvore iz kojih će se uzdržavati ti objekti i njihovi službenici. Izgradio je džamiju u Travniku 1757., Foči, i još dvije džamije, medresu u Foči  1752. godine, četiri mekteba, pet ćuprija, sebilj u Sarajevu 1754. godine, četiri česme, tri karavan-saraja, jedan hamam, te jedan bezistan s više dućana. Te građevine podignute su u osam mjesta: u Foči, Goraždu, Prijepolju, Sarajevu, Visokom, Travniku i u dva sela kod Travnika, Vitezu i Slimenima.

Vladao je u vremenima kada je moć turske carevine slabila. U Bosni bile su stalne pobune, a neprijatelj je stalno prijetio oružanom agresijom. Ugušio je veliku seljačku bunu 1753 godine u Tešnju, koja proširila se na Sarajevo, Mostar i šire. Obnovio je kapetaniju Brod, a za kapetana je postavljen Hasan Halep.

Mehmed-paša za bosansku istoriju je važan i zbog toga što je potekao iz domaće sredine i što je u Bosni ostavio svoje potomke, od kojih su neki, takođe, imali vidniju ulogu u javnom i upravnom životu Bosne svog vremena.

Mehmed-paša je stupio u službu najprije u Bosni, a onda je prešao u Carigrad. Na dvoru unaprijeđen je u  kapidžibašu, a godine 1750 postao je ser-čauš ili čaušbaša (šef dvorskog ceremonijala). Krajem septembra godine 1752. Kukavica je premješten u Bosnu kao poseban sultanov izaslanik (memur) sa zadatkom da zavede red. Aprila 1753.  Mehmed-paša dobio je i titulu vezira. Iz Bosne otišao je 1760., najprije kao namjesnik u Janinu (Epir) da bi nakon toga, u mjesecu 1761 bio lišen svih časti i prognan u Resmo (Retimo) na Kreti i tu pogubljen.

## Povezano
* Džamija i medresa Mehmed-paše Kukavice
*Sahat-kula Mehmed-paše Kukavice u Foči

## Literatura
* Desanka Kovačević-Kojić, Gradska naselja srednjovjekovne bosanske države, Sarajevo, 1978.
* Husref Redžić, Studije o islamskoj arhitektonskoj baštini, biblioteka "Kulturno naslijeđe",  Sarajevo,  1983.
* Grupa autora (akademik prof. Husref Redžić, docent mr Nedžad Kurto, Ferid Isanović), Program revitalizacije i regeneracije istorijskog područja grada Foče. Urbanističko-arhitektonsko rješenje zone Prijeke čaršije, Skupština opštine Foča, Foča, 1983. godine.
* Faruk Muftić,  Foča: 1470-1996, Sarajevo, 1997.
* Mehmed Mujezinović, Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga 2, Istočna i centralna Bosna, 3. izdanje, Sarajevo, 1998.

## Vanjske veze
* Blog Mehmed-paša Kukavica
Kuršumlija džamija

**Kuršumlija džamija**, smještena je na desnoj obali rijeke Drinjače, u općinskom centru Kladanj, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.

## Historija
Za vrijeme I svjetskog rata, 1917. godine, vojska Austro-Ugarske monarhije je za svoje potrebe skinula olovni pokrivač džamije. Džamija je stoga bila pokrivena drvenom šindrom. 

Tokom II svjetskog rata, džamija je oštećena i obnovljena 1959. godine. Tokom 80-ih godina XX stoljeća uz sjeveroistočni džamijski zid je izgrađena ukopana abdesthana, pa je nevidljiva izvana. 

U istom periodu je i kameni haremski zid džamije zamijenjen jednostavnom željeznom ogradom, iz nepoznatih razloga. 

Tokom rata u Bosni i Hercegovini, dio munare je srušen. Tokom 1998. godine, džamija je obnovljena.

## Opis
Vanjske dimenzije iznose 9,90 x 9,85 m. Visina objekta do tjemena kupole iznosi 10,60 m, a munare, zajedno sa alemom, 25,50 m.
Oblik kupole – plitka kalota, upućuje na graditeljstvo učenika mimara Hajrudina, odnosno na *ranocarigradski stil* u arhitekturi.  
  
Ranocarigradski stil se javlja tokom druge polovine XV i u prvoj četvrtini XVI stoljeća, kada pod utjecajem Aja Sofije nastaju građevine složenijih prostornih rješenja. Sve više se u arhitekturi džamija ispoljava težnja ka većoj prostranosti glavnog molitvenog prostora, prekrivenog jednom velikom kupolom, ponegdje i pridodanom polukupolom, a javlja se i postupno visinsko raščlanjivanje svih dijelova. Krajem ovog stilskog perioda počinju da se spuštaju i kupolice trijema nešto niže od konture osnovnog kubusa, ali munara, skoro do kraja perioda, ostaje još relativno snažna i visoka, samo izuzetno masivna i zdepasta.

Prelaz kvadratne osnove džamije u kružnu osnovu kupole riješen je preko pandantifa, za razliku od najčešće korištenog rješenja tog perioda – trompi.

Unutrašnje zidne površine džamije su malterisane i okrečene, a mihrab, prelomljeni lukovi i kupola bojeni i oslikani. Tragovi slikane dekoracije se danas nalaze samo u dijelovima kupole. Oko prozora su tek neznatno primijetni tragovi slikane dekoracije koja je u izvjesnom periodu prekrečena.

U haremu džamije se nalazi izvjestan broj nadgrobnih spomenika (nišana) i  stara česma poznata kao Hadži Đurđuhanumina česma.

## Reference

## Literatura
* Andrej Andrejević, Islamska monumantalna umetnost XVI veka u Jugoslaviji – kupolne džamije, izdanje Filozofskog fakulteta u Beogradu, Institut za istoriju i umjetnost, Srpska Akademija nauka i umetnosti, Balkanološki institut, Beograd, 1984.
* Sakib Softić, Stanovništvo Tuholja: historijska građa. Knjiga II. Zavod za zaštitu i korištenje kulturno-povijesnog i prirodnog nasljeđa: Tuzla, 2016.  

## Vanjske veze
* Zvanični sajt Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
* Zvanični sajt komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Stara drvena džamija u Tuholju

**Stara drvena džamija u Tuholju** nalazi se u naselju Tuholj, općina Kladanj, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Nacionalni spomenik čine stara drvena džamija sa pokretnim nasljeđem (ćilimi) i haremom u Tuholju.

## Lokacija
Sjeverozapadno od Kladnja smješteno je selo Tuholj u čijem središtu se nalazi Stara drvena džamija sa haremom. U haremu je uz Staru džamiju izgrađena zgrada nove džamije, koja nije nacionalni spomenik.

## Historija
Pouzdanih podataka o vremenu izgradnje džamije nema. S obzirom na arhitekturu Stare džamije i činjenicu da je najstariji čitljivi nišan datiran u godinu 1804, predpostavlja se da je izgrađena krajem 18. vijeka. 

Uz džamiju se nalazi i staro mezarje koje je i dalje aktivno. Iako starih nišana ima nekoliko desetaka, natpisi na njima su oštećeni. U istom haremu gdje su stara džamija i mezarje izgrađena je i nova džamija koja ne uživa režim zaštite. Izgradnjom nove džamije, Stara džamija se prestala koristiti, osim za prvu džumu u mjesecu.

## Opis
Džamija u Tuholju je primjer dobro očuvane drvene džamije u Bosni i Hercegovini. Prema prostornoj organizaciji pripada tipu drvenih džamija sa prednjim mahfilom, otvorenim ulaznim trijemom, strmim četvorovodnim krovom i drvenom munarom. 

Ukupni gabariti su 6.70 x 9.30 metara. Visina zidova iznosi 3.40 metara, dok je ukupna visina džamije do vrha krova oko 9 metara. Visina džamije do vrha alema munare iznosi oko 15 metara.

Munara je osmougaona i postavljena je na krovnu konstrukciju, te prodorom kroz krovnu ravan izlazi napolje. Ravni stranica munare blago se sužavaju prema vrhu. Ukupna visina munare od stropa do vrha alema iznosi približno 11 metara. Bazu munare čini drveni roštilj, postavljen na krovne talpe, kojega čine tri podužne i tri poprečne grede, međusobno vezane tesarskim vezama pero-utor. Na roštilj su postavljeni nosivi stupovi i to centralni jarbol munare (dimenzija 18 x 14 cm) i osam radijalno postavljenih drvenih stupova različitih poprečnih presjeka.

U prostoru džamije, osim savremenih prostirki, nalazi se i pet vunenih, ručno tkanih ćilima, bosanske provinijencije. Ćilimi su u dobrom stanju, bez oštećenja i vjerovatno izrađeni u drugoj polovini 20. stoljeća.

U haremu džamije nalazi preko 100 mezara sa starim i novim nišanima. Iako broj starih nišana nije zanemarljiv  jedino su se na dva mogla identificati natpisi iz 1874. I 1804. god. i reljefni ukrasi sablje i čomage (štap).

## Reference

## Literatura
* Madžida Bećirbegović, Publishing, Sarajevo, 1999. -Džamije sa drvenom munarom u Bosni i Hercegovini
* Bratislava Vladić Krstić,  Ćilimarstvo u Bosni i Hercegovini, prilog proučavanju starih tkanja u Bosni i Hercegovini u Glasnik Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine, Etnologija Sv. XXXII/1977. Sarajevo: Zemaljski muzej BiH, 1978.
* Sakib Softić, Stanovništvo Tuholja: historijska građa. Knjiga II. Zavod za zaštitu i korištenje kulturno-povijesnog i prirodnog nasljeđa: Tuzla, 2016.  

## Vanjske veze
* Zvanični sajt Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
* Zvanični sajt komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Buna (rijeka)

**Buna** je rijeka u Bosni i Hercegovini, lijeva pritoka Neretve, u koju se ulijeva oko 15 km nizvodno od Mostara, u mjestu Buna. Duga je 9 km, a ima dvije pritoke: Posrt, koji je nestalna pritoka, tj. postoji samo zimi, i Bunica, koja je stalna pritoka i u Bunu se ulijeva sjeverno od mjesta Buna. 

 
## Vrelo Bune
Vrelo Bune je snažni kraški izvor, koji izvire iz ogromne kraške pećine ispod visoke okomite litice. Na vrhu litice je arheološko nalazište Zelena pećina i Stari grad Blagaj, nacionalni spomenici BiH

Prije samog izvora Buna teče pod zemljom 19,5 km. Ovo područje je specifično po raznolikosti nadzemne i podzemne hidrografije. Izvor Bune je jedan od najvećih izvora u Evropi, s protokom od 43 m3/s izuzetno hladne i čiste vode, po čemu je jedno od najjačih u Evropi. 

Najviši vodostaji izvora i rijeke su u novembru, a najniži u julu i augustu. Neposredno ispod vrela u Blagaju nalaze se mrestilište i uzgajalište pastrmke. Bogata je pastrmkom, a u donjem toku ima i jegulja.

Područje kroz koje protječe pogodno je za poljoprivredu, naročito za uzgoj voća, povrća i vinove loze. Na samom vrelu, nalazi se stara derviška tekija, koju još 1664. spominje putopisac Evlija Čelebija. 

## Reference
Mustafa Imamović

**Mustafa Imamović** (29. januar 1941, Gradačac - 23. januar 2017. Sarajevo), bosanskohercegovački historičar države i prava.

Imamović je rođen 29. januara 1941. godine u Gradačcu, gdje je završio osnovnu školu i gimnaziju. Studirao je, diplomirao, magistrirao i doktorirao na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Profesor je historije države i prava na Pravnom fakultetu u Sarajevu. Tokom univerzitetske karijere predavao je na pravnim fakultetima u Beogradu, Novom Sadu, Mostaru i Rijeci. Također je predavao na Odjeljenju za historiju Yale Univerziteta (New Haven), te na više drugih univerziteta u SAD. 

Autor je monografija *Pravni položaj i unutrašnji politički razvitak BiH 1878-1914*, za koju je dobio republičku nagradu za nauku "Veselin Masleša", zatim *Bosanski Ustav* i *Bošnjaci u emigraciji*. Koautor je monografija *Muslimani i bošnjaštvo* i *Ekonomski genocid nad Muslimanima*, kao i knjige *Bosna i Hercegovina od najstarijih vremena do kraja drugog svjetskog rata*. 

Autor je i koautor nekoliko univerzitetskih i srednjoškolskih udžbenika. Uz to je do sada objavio oko 350 studija, rasprava i članaka iz historije političkih i pravnih institucija BiH i bivše Jugoslavije, političkog i kulturnog razvitka Bošnjaka, različitih aspekata jevrejske historije i općenito razvitka civilizacije. Bio je urednik i član redakcije više časopisa i enciklopedija. Do sada mu je više radova prevedeno i objavljeno na engleskom, njemačkom, španskom, albanskom, turskom, arapskom i perzijskom jeziku.

Umro je 23. januara 2017. u Sarajevu.

## Literatura o Mustafi Imamoviću
* Alenka Auersperger, U potrazi za sunčanim satima prošlosti, Bošnjak I/1, Ljubljana 2000, 6-9.
* Jasmin Duraković, Imamović Mustafa, Dani 64, Sarajevo 8.12. 1997, 54.
* Hadžem Hajdarević – Indira Kučuk-Sorguč, Mustafa Imamović, “Desperadosi ili slavljenici (Na stećku stoljeća: Ličnosti i djela u bošnjačkoj kulturi XX stoljeća)”, Ljiljan 364, Sarajevo 2000, 42.
* Sejo Omeragić, Rat za bosanske granice (Intervju: Dr. Mustafa Imamović), Slobodna Bosna I/6, Sarajevo 1991, 9.
* Samija Rizvanović, Nestali i opstali pod Banja Lukom (Mustafa Imamović, Intervju), Svijet 85, Sarajevo 1997, 8-10.
* Selman Selhanović, Islamska zajednica je prva i osnovna institucija bošnjačkog naroda (Intervju), Preporod XXVII/636, Sarajevo 1998, 8-9.
* ... Dr. Mustafa Imamović, Svijet 36, Sarajevo 1996, 50.
* ... Imamović Mustafa, “Ko je ko u Bošnjaka”, Sarajevo 2000, 206.
* ... Mustafa Imamović, u: “M. Imamović, Bošnjaci u emigraciji. Monografija Bosanskih pogleda 1955-1967.”, Sarajevo 1996.
* ... Mustafa Imamović, u: “M. Imamović, Historija Bošnjaka”, Sarajevo 1997, 2.
* ... O autoru, u: “Atif Purivatra – M. Imamović – Rusmir Mahmutćehajić, Muslimani i bošnjaštvo”, Sarajevo 1991, 70.
Džamija kralja Fahda (Sarajevo)

**Džamija [[Fahd, kralj Saudijske Arabije|kralja Fahda]]** najveća je džamija u Sarajevu po kapacitetu. Nalazi se u naselju Alipašino Polje, B faza. Sagrađena je na mjestu gdje je bila najpotrebnija, u dijelu grada koji je najnaseljeniji, ali u kojem nije bilo džamije.

Saudijska Arabija finansirala je izgradnju ove džamije kao najveće džamije na Balkanu. Otvorena je 2000, pet godina nakon završetka rata u Bosni i Hercegovini.

## Galerija

Datoteka:King Fahd Mosque Sarajevo (5).JPG|Pogled iz daljine

Datoteka:King Fahd Mosque Sarajevo (14).JPG|Prednja vrata
Datoteka:King Fahd Mosque Sarajevo (11).JPG|Unutrašnjost
Datoteka:King Fahd Mosque Sarajevo (8).JPG|Vjerska literatura



## Reference
Istiklal džamija (Sarajevo)

**Istiklal džamija** jedna je od novijih džamija, koja se nalazi u sarajevskom naselju Otoka, i jedna od najvećih u Bosni i Hercegovini. Dobila je ime po Istiklal džamiji u Jakarti, nacionalnoj džamiji Indonezije, jer su sredstva za izgradnju ove džamije bila poklon od indonežanskog naroda i vlade za Bosnu i Hercegovinu kao znak solidarnosti i prijateljstva između ove dvije države.

"Istiklal" je arapska riječ za nezavisnost, tako da je naziv ove džamije i znak sjećanja na nezavisnost Bosne i Hercegovine. Džamija je također poznata i kao "Indonezijska džamija".

Izgradnja je završena 2001. godine. Površina džamije iznosi 2500 m2, ima dvije munare visine 48 metara.

## Reference

## Vanjske veze

* Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
Hadži Hasanova (Čaršijska) džamija

**Hadži Hasanova (Čaršijska) džamija** nalazi se u centru Tuzle.

## Historija
Hadži Hasan je podigao ovu džamiju poslije 1548. godine, poslije čega je i mahala dobila njegovo ime. Stradala je od požara 1871. godine, a temeljito je obnovljena 1874. godine.

## Arhitektura
Džamija je kockastog oblika i dimenzija je 12x12m.

## Galerija

Datoteka:Hadži Hasanova (Čaršijska) džamija 2.JPG


## Literatura
* Mehmed Mujezinović, *Islamska epigrafika u Bosni i Hercegovini*, Sarajevo, 1975.

## Reference

## Vanjske veze
* http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid=fb292ecd8b93d992bdb87ec2c67f6438
Gazi Turali-begova (Poljska) džamija

**Poljska (Turali-begova) džamija** nalazi se u samom centru Tuzle.

## Historija
Poljska (Turali-begova) džamija izgrađena je 1572. godine, sredstvima jednog od utemeljivača moderne urbane Tuzle, Gazi Turali-bega. Više puta je obnavljana i adaptirana, a posebno je zanimljiva adaptacija iz 1878. godine. Tada je, zbog izgradnje ceste i tonjena džamije, donji pod propao jedan metar, a gornji prozori postali donji. Tada su i džamija i munara nazidane. Sljedeća velika adaptacija izvršena je navjerovatnije 1890. godine, kada je uz džamiju izgrađeno i turbe od tesanog kamena, a posljednja 1967. godine. Džamija je skoro bila pod detaljnom rekonstrukcijom te zbog njene jedinstvenosti i monumentalnosti, Medžlis Islamske zajednice Tuzla preduzeo je sve neophodne mjere da se "Poljska džamija" obnovi u klasičnom osmanskom arhitektonskom stilu iz 16. vijeka, sa velikim trijemom i visokom munarom. Ponovno otvaranje renovirane Turali-begove džamija desilo se 14. septembra 2014. godine.

## Galerija

Poljska (Turali-begova) džamija.jpg|
Ulaz u Poljsku (Turali-begovu) džamiju.jpg|


## Literatura
* Hamdija Kreševljaković, "Turali-begov vakuf u Tuzli", Prilog historije XVI vijeka, Sarajevo, 1941.
* Adem Handžić, "Tuzla i njena okolina u XVI vijeku", Sarajevo, 1975.
* Dragiša Trifković, "Tuzlanski vremeplov", knjiga I-IV, Beograd-Tuzla, 1981-1987.
* Džemal Ćilimković, "Tuzla u osmansko doba", Tuzla, 1966.

## Reference

## Vanjske veze

* Zvanična stranica Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
* Zvanična stranica komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Sejmenska džamija (Zenica)

**Sejmenska džamija** nalazi se u Zenici, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.

## Lokacija
Sejmenska džamija sa haremom nalazi se u centru Zenice, u ulici Londža, u dijelu grada poznatom kao Sejmen, a koji se nalazi između naselja Jalija i Londža.

## Historija
Nije poznato vrijeme gradnje džamije, ali se pretpostavlja, na osnovu nekih nepouzdanih detalja, da je sagrađena početkom 16. vijeka. Postoji narodna predaja koja kazuje da je ovu džamiju sagradio oficir janjičarske vojske koja se sastojala od pješadije – sejmeni. Riječ sejmen je nastala od perzijske riječi *segban*, a označava pripadnika turske janjičarske pješadije. 

Tokom sedamdesetih godina 20. vijeka promijenjen je unutrašnji raspored (uklonjen trostrani mahfil i sl.). Između 1972. i 1976. godine trijem džamije je zatvoren staklom i drvetom te natkriven jedinstvenim džamijskim krovom. 
Između 1996. i 2002. godine izgrađene su muška i ženska abdesthana i pomoćni objekti. U prostoru ispred novoga objekta podignut je novi, betonski šadrvan.

## Opis
Zgrada džamije je građena od kamena debljine oko 90 cm. Od tesanog kamena sagrađena je i njena munara visine oko 25 metara. Munara je završena konusnim šiljatim krovom iznad koga se nalazi alem sa tri jabuke. U haremu oko džamije, nalazilo se tridesetak nišana sa turbanima i bogatom ornamentikom, klesanih od domaćeg kamena iz Mošćanice. Danas se nalazi 13 nišana. 

## Reference

## Literatura
* I. Babić, Zaboravljeni zenički Al-Azhar, Zenica 2004., 1987.
* A. Ahmić, Zeničke džamije, Preporod br. 18, Sarajevo 1980.
* Mehmed Mujezinović, "Kulturno naslijeđe", Sarajevo –Publishing, 3. izdanje, str. 61 – 65, 1998. -Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga 3
* S. Jalimam, Prošlost Zenice do 1941., Zenica 1996.
* M. Sarić, Zenička čaršija i mahale, Zenica 2006.

## Vanjske veze
* Zvanična stranica Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
* Zvanična stranica komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Sultan-Ahmedova džamija (Zenica)

**Sultan-Ahmedova džamija** nalazi se u centru Zenice, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.

## Historija
Iznad ulaznog portala nalazi se tarih u kome je navedena godina i obnovitelj džamije - Abdulah Aziz han, praunuk sultana Ahmeda III (1703-1730) koji je, prema istom tarihu, podigao ovaj objekat. 

Iz jednog dokumenta na turskom jeziku iz 1849/1850. godine, izvršen je popravak ove džamije za vrijeme vladavine sultana Abdula Medžida. Džamija je ponovno obnovljena 1872. godine, nakon velike poplave koja se desila u Zenici 1869. godine. Sljedeća  značajnija  obnova  uslijedila je 1914. godine i nakon toga 1986/1987. godine, kada su izmijenjene elektroinstalacije, rekonstruiran krov i strop. 1996. godine, Islamska vjerska zajednica, u saradnji sa Turskim bataljonom, izvršila je posljednju obnovu džamije.

## Opis

Džamija ima dimenzije oko 20,50 X 14,90 m. Sastoji se od jednoprostornog molitvenog prostora, trijema sa sjeverozapadne strane i kamene munare visina bez alema 31 m. U enterijeru, džamija natkrivena je drvenom ravnom tavanicom, a sa vanjske strane je pokrivena kosim četverostrešnim krovom.

Oko džamije se nalazi manji harem sa nekoliko starih nišana i osmougaoni šadrvan koji je napravljen 1927. godine. Konstrukcija šadrvana oslonjena je na osam kvadratičnih stupova koji leže na betonskim bazama. Pokriven je limom.

Pored džamije je prizemna kamena medresa sa otvorenim dvorištem. Ima kvadratičnu osnovu, dimenzija oko 28 X 28 m.   Pokrivena je dvostrešnim krovom i crijepom. U  sredini se nalazi atrijum, dimenzija 11,60 X 7,20 m, sa velikim kameni šadrvan, i drveni trijem. Konstrukcija trijema oslonjena je na 24 drvena stupa.

## Reference

## Literatura
* A. Ahmić, Zeničke džamije, Preporod br. 18, Sarajevo, 1980.
* Mehmed Mujezinović, "Kulturno naslijeđe", Sarajevo – Publishing, 3. izdanje, str. 61 – 65, 1998. - Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga 3
* I. Babić, Zaboravljeni zenički Al-Azhar, Zenica, 2004.

## Vanjske veze
* Zvanična stranica Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
* Zvanična stranica komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Hivzija Hasandedić

**Hivzija Hasandedić** (Jablanica, 1. juli 1915 – Mostar, 19. oktobar 2003) je bio poliglot, sakupljač historijske i rukopisne građe, arhivist, historičar, literata, muzeolog, geneolog, teolog i profesor. Na temelju brojnih domaćih historijskih izvora na orijentalnim jezicima (kao na primjer: sudsko-notarske, matične, zemljišne knjige, sudske presude, popise), dokumenata iz dubrovačkog arhiva (Acta Turcarum), radova srpskih historičara (SANU) i druge građe obrađivao je cjelukupnu muslimansku baštinu u Hercegovini. Njegove obrade su podrazumijevale i izučavanje narodnog predanja, razgovor sa ljudima vezanim za baštinu i lokalnim poznavaocima ostavštine.

## Biografija

Osnovnu školu završio je u Seonici 1927. Gazi Husrev-begovu medresu u Sarajevu 1935 godine a potom i Višu islamsku šerijatsko-teološku akademiju u Sarajevu. Od 1940 do 1945 godine radio je u Mostaru kao vjeroučitelj Građanske škole, od 1945 do 1954 godine u statističkom uredu Oblasnog narodnog odbora, a od 1954 do odlaska u penziju 1976 godine u Arhivu Hercegovine. Objavio je više radova iz islamistike i historije. Za svoj naučni i istraživački rad promoviran je u počasnog doktora nauka na Univerzitetu ”Džemal Bijedić” u Mostaru.

## Bibliografija

* Katalog arapskih, turskih i perzijskih rukopisa Arhiva Hercegovine ( Arhiv Hercegovine, Mostar 1977, 330 str.) 
* Spomenici kulture turskog doba u Mostaru ( Islamski Kulturni Centar Mostar, Mostar 2008, 252 str.) 
* Muslimanska baština u Istočnoj Hercegovini (El-Kalem, Sarajevo 1990., 352 str.)
* Muslimanska baština Bošnjaka u Južnoj i srednjoj Hercegovini
* Mostarski Vakifi i njihovi vakufi
* Vodič kroz fondove Arhiva Hercegovine (Koautor)
* Regesta franjevačkog samostana u Mostaru (Koautor)
* Sidžil blagajskog kadije: 1728.-1732. godine, regesta (Islamski Kulturni Centar Mostar, Mostar 2009, 213 str.)
* Genealoška istraživanja : Porijeklo i status, istaknuti pojedinci nekih muslimanskih porodica u Hercegovini (Islamski Kulturni Centar Mostar, Mostar 2009., 190 str.)

## Vanjske veze

* Most, časopis za obrazovanje, nauku i kulturu: Velikan baštine.
Atik Behram-begova (Šarena) džamija

**Atik Behrem-begova (Šarena) džamija** je najstarija džamija u Tuzli..

## Ime
Ime **Atik** ova džamija je dobila zbog toga što je ona, vjerovatno, najstarija tuzlanska džamija, a ime **Behrem-begova** dobila je po tome što je preko puta nje bila smještena Behrem-begova medresa, i što je vjerovatno sam ovaj vakif dao da se ona obnovi i održava. 
Također je zbog svoje ukrašene unutrašnjosti nazivaju i **Šarena džamija**.

## Arhitektura
Džamija je sagrađena na jednom manjem brežuljku, veličine je 10x10m i dominira okolinom. Prije požara 1871. godine bila je zidana od ćerpića, s drvenom kupolom. Imala je nakon ponovne izgradnje 1888. godine i kupolu od čvrstog materijala, ali je ona brzo zamijenjena krovom od crijepa. U prizemlju ima deset prozora pravljenih od željeza sa ukrštenim rešetkama. Unutrašnjost džamije je ukrašena raznim mustrama. Minber je izrađen u arapskom stilu.
Munara se sastoji iz više djelova, pa je tako od podnožja do vrha zida džamije četvrtasta sa uskim krovom sa tri strane. Džamija kao i sami harem je osiguran potpornim zidom od kamena sa betonskom pločom.
Islamska zajednica Bošnjaka u Njemačkoj

**Islamska zajednica Bošnjaka u Njemačkoj** (IZBNJ) (njem.: *Islamische Gemeinschaft der Bosniaken in Deutschland*) je vjerska organizacija Bošnjaka muslimana na području Njemačke.

Najviši predstavnik Islamske zajednice Bošnjaka u Njemačkoj je glavni imam. Islamska zajednica Bošnjaka u Njemačkoj je do danas u okviru Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini na nivou medžlisa. Kao takva, sastavni je dio Mešihata Islamske zajednice Bošnjaka u Zapadnoj Evropi, zbog čega je reis-ul-ulema vrhovni poglavar Bošnjaka muslimana i u Njemačkoj.

Sjedište Islamske zajednice Bošnjaka u Njemačkoj nalazi se u Wiesbadenu.

## Historija
Prva muslimanska zajednica Bošnjaka u Njemačkoj osnovana je 1978. godine u Aachenu. Prije rata u Bosni i Hercegovini, bilo je oko 20 zajednica u Njemačkoj, koje su se ubrzo povećale nakon 1992. godine zbog dolaska velikog broja izbjeglica i raseljenih lica iz Bosne i Hercegovine, te je broj od oko 50 udruženja dostigao u januaru 1994. godine Vršitelj dužnosti reis-ul-uleme Mustafa ef. Cerić, koji je tada bio u Njemačkoj, 10. januara 1994. godine imenovao je Mustafu ef. Klanco za glavnog imama u Njemačkoj.

Krajem 1994. godine osnovana je krovna organizacija kao "Udruženje islamskih zajednica Bošnjaka u Njemačkoj e.V. (VIGB)" u Dortmundu. Udruženje islamskih zajednica Bošnjaka u Njemačkoj e.V. (VIGB) je kasnije preimenovana u Islamsku zajednicu Bošnjaka u Njemačkoj koja je organizovana u šest regionalnih jedinica.

## Reference

## Vanjske veze
* Islamska zajednica Bošnjaka u Njemačkoj
Džamija hadži Ahmeta Dukatara

**Džamija Hadži Ahmeta Dukatara**, **Dukatareva džamija** ili **Glavica džamija** jedan je od najprepoznatljivijih simbola grada Livna i jedna od njegovih najznačajnijih džamija. Smještena je u starom dijelu grada Livna, na uzvisini iznad donjeg dijela Livna. Izgrađa je između 1562. i 1574. godine na prirodnoj glavici čije se tri strane strmo spuštaju prema rijeci Bistrici, po kojoj je i dobila svoje alternativno ime.

## Historijska vrijednost
Evlija Čelebija spominje je u svom putopisu kroz livanjski kraj 1660. godine kao staru, tvrdo zidanu, potkupolnu džamiju koja se nalazi blizu čaršije. Nad njenim vratima našao je kronogram iz kojeg je prepisao kronostih, koji glasi:

Sa sjeverne strane džamije stajalo je groblje sa starim, uglavnom neoznačenim nišanima, koji su, cijeli ili polomljeni, pronađeni prilikom posljednje popravke džamije. Groblje je vjerovatno stradalo 1878. godine za vrijeme otpora Livnjaka protiv trupa Austro-Ugarske u Livno. Tu se nalazilo topovsko uporište, tako da je prostor nemilosrdno bombardiran. Ono što nisu uništili austrijski topovi, učinio je zub vremena i nemar ljudi. Svjedoci kažu da je džamija obnovljena 1938. godine, a harem očišćen i utvrđen čvrstim betonskim zidom, no talijanska vojska je 1941. džamiju koristila kao skladište municije.

Desno od džamije nalazi se i sahat-kula, koja i danas pokazuje vrijeme.

## Umjetnička vrijednost
Dukatareva džamija, kao i sve ostale livanjske potkupolne džamije, svojom veličinom i značajem ne spada u red carskih i vezirskih džamija, kakve se susreću u Sarajevu, Travniku ili Mostaru. Zajednička karakteristika svih njih, pa tako i Glavice je da za svoje vrijeme djeluju arhaično, te svojom arhitektonskim izrazom, prije svega zbijenošću elemenata, visokom kupolom i niskim minaretom, podsjećaju na prve osmanske potkupolne džamije u Izniku (Nikeji) iz 14. stoljeća. To indicira da njihovi graditelji ne pripadaju znamenitoj graditeljskoj školi Mimar Sinana, prevladavajućoj u drugoj polovici 16. stoljeća, nego da su po svemu sudeći u pitanju domaći livanjski ili bosanski graditelji koji su usvojili stilske elemente, no nisu dostigli majstorstvo suvremenih osmanskih neimara. Drugi je veoma važn element livanjska orkanska bura, zbog koje su proporcije građevine, posebno munare, takve da mogu izdržati udare vjetra.

## Povezano
* Livno
* Livanjsko polje
Husein-begova džamija u Bosanskom Brodu

**Husein-begova džamija u Bosanskom Brodu**, nalazi se u centru naselja i općine Bosanski Brod, Bosna i Hercegovina. Zajedno sa haremom, proglašena je za nacionalni spomenik BiH.

## Historija
Džamija prvi put izgrađena je u XVIII vijeku. Nije poznata tačna godina izgradnje i ko je utemeljitelj džamije. Srušena je 1908. godine  i prenesena u Sijekovac, da bi na njezinom mjestu bila podignuta nova. 

Husein-begova džamija ponovo je izgrađena 1909. godine, sredstvima bosanskohercegovačke vlade. O tome sačuvan je prepis natpisa u Gazi Husref-begovoj biblioteci u Sarajevu. Na džamiji se srušio krov i bili su oštećeni zidovi. Kronogram je sastavio pjesnik Enverija. Pored godine ispisane brojkama ispod teksta, izražen je natpis u ebdžedu u posljednjem distihonu kronograma.
 
Husein-begova džamija srušena je u oktobru 1992. godine.

## Opis
Izgled prve džamije se može donekle rekonstruirati jedino uz pomoć fotografije. Bila je to jednoprostorna džamija sa drvenom munarom koja se gradila na tim prostorima.

Džamija izgrađena 1909. godine bila je potkupolna džamija dimenzija: glavni molitveni prostor cca. 10,00 x 10,00 m, ulazni trijem sa sofama 10,00 x 3,00 m, munara visine oko 33,00 m. Prema dostupnim fotografijama, džamija je imala drveni trijem bez galerije.

Prema projektu iz 2003. godine i izgradnji iz 2004, novi objekt džamije izveden je u vidu skeletne konstrukcije (AB serklaži i grede) sa ispunom od opeka-bloka debljine 30 cm. Dimenzije su 13,20 x 10,00 m. U prizemlju su dvije cjeline: ulazni dio i glavni molitveni prostor. Uz ulazni dio je  abdesthana sa sanitarijama.

Centralni dio džamije pokriven je armirano-betonskom kupolom radijusa cca. 8,00 m. Zračni prostor, u centralnom dijelu ispod kupole, ima visinu od oko 10,50 m.

Ulazni dio džamije pokriven je sa tri manje betonske kupolice radijusa 2,00 m, i nalaze se na visinskoj koti 5,50 m od prizemlja. Sve kupole pokrivene su bakarnim limom. Armiramo betonska munara je visine 35,00 m.

Uz džamiju je bio harem u kojem se nalazilo 13-15 obilježenih nišana, od kojih se za jedan smatralo da je pripadao utemeljitelju džamije – Husein-begu.

## Povezano
* Spisak džamija u Bosni i Hercegovini

## Reference

## Literatura
* Mehmed Mujezinović, Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, Knjiga II, 3. izdanje, Biblioteka "Kulturno naslijeđe", Sarajevo –Publishing, 1998.
* Madžida Bećirbegović, Džamije sa drvenom munarom u Bosni i Hercegovini, Sarajevo-Publishing, Sarajevo, 1999.

## Vanjske veze
* Zvanična stranica Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
* Zvanična stranica muftijstva Banja Luka 
* Zvanična stranica medžlisa IZ Banja Luka
* Zvanična stranica komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Grčki križ

**Grčki križ** ili **Grčki krst** () je ime za križ, kome su krakovi svi jednaki.

## Karakteristike

Grčki križ se koristi na grbu Grčke, Malte i Švicarske i na zastavi Švicarske,Grčke i Tonge i kao simbol Crvenog križa.

## Povezano
* Latinski križ
* Andrijin križ
* Obrnuti križ
* Dvostruki križ
* Keltski križ
## Reference

## Vanjske veze

* ''Cross'' (na portalu Encyclopædia Britannica)
Christian od Braunschweig-Wolfenbüttela

**Christian Mlađi od Braunschweig-Wolfenbüttela** (20. septembar 1599 – 16. jun 1626) bio je njemački plemić i titularni vojvoda Braunschweig-Lüneburga, poznat kao jedan od vođa protestantskih snaga u početnim fazama Tridesetogodišnjog rata, gdje se istakao izuzetnom hrabrošću, ali i stekao reputaciju fanatičnog antikatolika. 

## Biografija

Rodio se kao pripadnik Welfa, jedne od najuglednijih plemićkih kuća Evrope. Otac mu je bio vojvoda Heinrich Julius od Braunschweig-Lüneburga, a majka danska princeza Elizabeth. Nakon očeve smrti je 1613. otišao u Dansku, gdje se obrazovao pod patronatom ujaka, kralja Christiana IV. 

Godine 1620. se kao mladić priključio vojsci nizozemskog protestantskog princa Mauritza Oranskog, koja je vodila rat protiv katoličkog Španskog Carstva, a koji se paralelno vodio sa Tridesetogodišnjim ratom u susjednoj Njemačkoj. Ubrzo nakon toga je uspio formirati vlastitu vojsku te se priključiti Friedrichu V Falačkom, nominalnom vođi njemačkih protestanata. Pod njegovim zapovjedništvom je vodio tri velike bitke - kod Höchsta, gdje ga je porazio katolički zapovjednik Tilly, kod Fleurusa gdje je u borbi protiv Španaca izgubio ruku, i konačno Stadtlohna 1623. godine, gdje ga je ponovno porazio Tilly. Nakon te pobjede je Friedrich potpisao primirje sa katoličkim carem Ferdinandom II, odnosno pristao na katoličku dominaciju nad protestantima u Carstvu. Christian je, međutim, odlučio nastaviti otpor uz podršku svog ujaka, uglavnom poduzimajući pohode na sjeveru Njemačke. Prilikom jednog od njih se razbolio i umro. 

## Vanjske veze
Villa Chiericati

**Villa Chiericati** je vila u naselju Grumolo delle Abbadesse pokraj sjevernotalijanskog grada Vicenze, koju je projektirao arhitekt Andrea Palladio.

## Historija i karakteristike
Iako pojedini kritičarii smatraju da Villa Chiericati nije neko naročito djelo, ona je bila prekretnica u evoluciji Palladijevog jezika jer je on na njoj prvi put primjenio pravi antički pronaos, element kog je često koristio u kasnijim projektima poput Ville Rotonda.

Naručilac vile bio je Giovanni Chiericati, brat Girolama, kojem je Palladio u to isto vrijeme gradio palaču u centru Vicenze. Velika je vjerojatnost da je projekt za vilu radio gotovo istovremeno s onim za palaču, a to bi bilo negdje oko 1550. godine, iako 1554. gradilište još nije bilo otvoreno. Zbog toga je godinu dana prije smrti naručioca (1557) vila u velikoj mjeri bila još nedovršena. Zna se da je 1564. bila pokrivena, ali još uvijek bez podova i prozora, zbog toga i neuseljiva.

Vilu je 1574. kupio Ludovico Porto i dovršio je 1586. Domenico Groppino, Palladijev stalni suradnik. Neki Palladijevi crteži i ckice pronađeni u Londonu ukazuju da je njegov orginalni projekt jako izmijenjen za vrijeme gradnje jer je nestao centralni salon i umjesto njega je podignuta jednostavna pravokutna prostorija. Isto tako su izbačeni veliki prozori. Villa Chiericati je 1996. uvrštena na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi kao jedan od objekata lokaliteta Historijski centar Vicenze i Palladijeve vile.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Villa Chiericati'' (na portalu Palladio museum)]