open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pacifički planinski sistem

**Pacifički planinski sistem** (po SAD: *Pacific Mountain System*, a u Kanadi: *Pacific Coast Ranges*) je planinski masiv, koji se prostire duž zapadne pacifičke obale sjevernoameričkog kontinenta. 
## Geografija
On se prostire od sjevera Britanske Kolumbije u Kanadi do sjeverozapadnog Meksika, od tog nekih 7 250 km pripada Sjedinjenim Američkim Državama a Kanadi još nekih 1 600&nbsp;km. Masiv se može podijeliti na osam dijelova, i to od sjevera prema jugu; 
* Coast Mountains, 
* Masiv otoka Vancouver zajedno sa Masivom Queen Charlotte
* Kaskadske planine (koje se pak mogu podijeliti na sjeverni, centralni i južni masiv) i protežu se od Britanske Kolumbije, preko Oregona, Washingtona do Kalifornije
* Olimpijske planine i obalne planine Washingtona
* Oregonske obalne planine, 
* Masiv Klamath, 
* Kalifornijske obalne planine i 
* Masiv Transverse. 
Pored toga u taj planinski sistem se često ubraja i Masiv Sierra Nevada u istočnoj Kaliforniji.

Uzdizanje Pacifičkog planinskog masiva rezultat je kretanja tektonskih ploča. Zbog tog su se obalni planinski masivi nabirali rasjedali i intrudirali sa rastaljenim stijenama, od Otoka kraljice Charlotte na sjeveru do južne Kalifornije. Najznačajnija je bila bočna aktivnost - pacifičke ploče na zapadu prema sjevernoameričkoj ploči prema istoku čiji je sudar doveo do uzdizanja masiva. Zbog tog je na sjeveru u Britanskoj Kolumbiji, nastao transformni rasjed u oceanu - Rasjed Queen Charlotte, dok se s druge strane u Kaliforniji to desilo duž Rasjeda San Andreas.

Danas se trenutačno u oba područja, ne odvija nikakva - subdukcija (podvlačenje jedne litosferne ploče pod drugu). Ipak je seizmička aktivnost, osobito u Kaliforniji - poprilična, osobito duž rasjeda, pa je zbog tog Kalifornija nakon Aljaske, najtrusnije područje Sjeverne Amerike.

Na zapadu uz obale Oregona i Washingtona, pacifička ploča se širi prema podmorskim grebenima - Gorda i Juan de Fuca. Pa se litosferna ploča Juan de Fuca, istočno od ovog centra ekspanzije, subducira (podvlači) pod sjevernoameričku ploču. Rastaljene stijene litosfere koje su posljedica te subdukcije su odgovorne za velike vulkana u Kaskadskim planinama. Svi vulkanski planinski vrhunci Kaskadskih planina su nastali erupcijama, na to ukazuju njihove rastaljene stijene, koje imaju visok procent silicija.

Sve do erupcije Mount St. Helensa u jugozapadnom Washingtonu 1980., Lassen u sjevernoj Kaliforniji bio zadnji aktivni vulkan (1914. - 1917.) u svih 48 američkih saveznih država. Erupcija vulkana Saint Helens, bila je toliko snažna da mu je raznijela vrh, a magnituda potresa bila je veća od bilo koje druge erupcije u regiji, usporediva jedino sa onom prije 6 600 godina kad je raznesena planina Mount Mazama i stvorena kaldera u kojoj se danas nalazi Jezero Crater.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Pacific mountain system'' na portalu Encyclopædia Britannica
Pacifička ploča

**Pacifička ploča** ili **Tihooceanska ploča** je najveća od svih dvanaest glavnih litosfernih ploča na Zemlji.

## Karakteristike
Pacifička ploča leži ispod velikog Tihog oceana i njena sjeveroistočna strana je divergentna granica sa litosfernim pločama Explorer, Juan de Fuca i Gorda, te formira podmorske hrbate Explorer, Juan de Fuca i Gorda. Sredina istočne strane je transformna granica sa Sjevernoameričkom pločom duž rasjeda San Andreas i granice s Kokosova+om pločom. Jugoistočna strana je divergentna granica sa Naskanskom pločom s kojom formira Istočnopacifički hrbat.

Južna strana Pacifička ploče je divergentna granica sa Antarktičkom pločom s kojom formira Pacifičko-antarktički hrbat.

Na zapadu, ploča graniči sa Ohotskom pločom i formira Kurilsko-kamčatsku i Japansku brazdu, i sa Filipinskom pločom sa kojom formira konvergentnu granicu pod koju se subducira (podvlači) i stvara Marijansku brazdu, a sa Carolinskom pločom formira transformnu granicu, a sa Sjevernom Bizmarkovom pločom ima zonu kolizije.

Na jugozapadu *Pacifička ploča* ima konvergentnu granicu sa Indo-australskom pločom, pod koju se subducira sjeverno od Novog Zelanda.
Njena sjeverna strana je konvergentna granica sa kojom se Pacifička ploča subducira pod sjevernoameričku ploču, i formira Aleutsku brazdu.

Pacifička ploča je poznata po Vatrenom pojasu pacifika. To je pojas vulkana i trusnih područja koja se nalaze po obodima ove ploče. U ovom pojasu se nalazi oko 40% svih aktivnih vulkana na svijetu.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Pacific Plate'' na portalu Encyclopædia Britannica 
;Ostali projekti
Podvrsta

**Podvrstom** (engl. *subspecies*) se naročito u zoologiji i botanici označavaju grupe sličnih individua koje su s jedne strane u mogućnosti da se međusobno pare (što je jedan od važnih kriterija za razgraničavanje vrsta), ali ih se s druge strane u odnosu na drugu grupu može vrlo dobro i lako razgraničiti. Sistematičari stoga uvode pojam podvrste naročito kod vrsta koje imaju puno različitih oblika, pri čemu oštro razgraničenje ovih unutarspecifičnih jedinki nije uvijek moguće. Podvrste su prostorno ili vremenski uvijek međusobno udaljene, no kod križanja uvijek daju fertilne križance.

Podvrste su redovno zemljopisno ili ekološki međusobno povezane tako zvanim *prijelaznim populacijama*. Temelj za ovo prelaženje iz oblika u oblik je neprekidni proces stvaranja vrsta (vidi evolucija), kao što je to opisao Charles Darwin.

U biološkoj nomenklaturi podvrsta se označava troimeno. Tako na primjer za jednu podvrstu lava ime je *Panthera leo massaicus*.

## Povezano
*Vrsta
*Taksonomija

## Literatura
James Patrick O'Leary

**James Patrick O'Leary** (1869 - 23. januar 1925) bio je američki ugostitelj i poduzetnik, poznat kao neslužbeni "kralj kocke" u Chicagu početkom 20. vijeka. Rodio se kao sin irskih doseljenika Patricka i Catherine O'Leary; majka mu je 1871. postala poznata zahvaljujući (kasnije opovrgnutim) novinskim napisima da je upravo u njenoj štali izbio Veliki požar u Chicagu. O'Leary se kockom počeo baviti kao adolescent, radeći kao pomoćnik kladioničara. Već kao tinejdžer je otvorio prvu vlastitu kladionicu, a 1890-ih salun. Godine 1904. je za potrebe ilegalnog klađenja zakupio parobrod *City of Traverse* na Jezeru Michigan. Na početku Prohibicije se bavio krijumčarenjem alkohola i stupio u kontakt sa italoameričkim gangsterskim bosom Jamesom Colosimom. Nakon Colosimovog ubistva je neko vrijeme bio među osumnjičenima. Umro je iznenada u svom domu.

## Literatura
* Asbury, Herbert. *The Gangs of Chicago: An Informal History of the Chicago Underworld*. New York: Alfred A. Knoff, 1940. 
* English, T.J. *Paddy Whacked: The Untold Story of the Irish American Gangster*. New York: HarperCollins, 2005. 
* Johnson, Curt and R. Craig Sautter. *The Wicked City: Chicago from Kenna to Capone*. New York: Da Capo Press, 1998. 
* "Big Jim" O'Leary Dead". *New York Times*, 23 January 1925

## Vanjske veze
* Who Caused The Great Chicago Fire ? - A Possible Deathbed Confession  by Anthony DeBartolo
Hermip (komediograf)

**Hermip** (grč. Ἕρμιππος, 5. vek pne.), sin Liside i brat komediografa Mirtila, bio je atinski komediograf koji je stvarao u okviru stare atičke komedije. Bio je nešto mlađi od Teleklida, ali stariji od Eupolida i Aristofana. Prema *[[Suda|Sudi]]*, napisao je četrdeset komedija, od kojih je sačuvano nešto manje od sto fragmenata i ovih devet naslova:

* *Rođenje [[Atena (mitologija)|Atene]]* (Ἀθηνᾶς γοναί)
* *Prodavačice hleba* (Ἀρτοπώλιδες)
* *[[Dema|Opštinari]]* (Δημόταις)
* *[[Europa (mitologija)|Europa]]* (Εὐρώπη)
* *Bogovi* (Θεοί)
* *[[Kerkopi]]* (Κέρκωπες)
* *[[Mojre]]* (Μοίραι)
* *Vojnici* (Στρατιῶται)
* *Nosači korpe* (Φορμοφόροι)

Hermip je u svojim komedijama žestoko napadao Perikla, naročito u vezi s Aspazijinim oslobođenjem od optužbe za bezbožnost (ἀσέβεια) i u vezi s početkom peloponeskog rata: "Otprilike u isto vreme", piše Plutarh, "komediograf Hermip tužio je Aspasiju za bezbožnost, kao i zato što prima slobodne žene koje dolaze na sastanke s Periklom". O napadima na Perikla zbog njegove ratne taktike piše Plutarh: "Mnogi su ga opet prijatelji saletali molbama, i mnogi neprijatelji navaljivali na njega pretnjama i žalbama, a mnogi mu pevali i pesme rugalice, u kojima ga ismejavahu kao plašljiva vojskovođu koji državu predaje neprijateljima. Sad ga je sve više napadao i Kleon koji je mržnjom građanstva na Perikla krčio put svojoj demagogiji, kao što jasno pokazuju ovi Hermipovi stihovi:

:O satirski kralju, zašto li nećeš
:da koplje poneseš, no samo o ratu
:neprestano strašne govoriš reči,
:a hrabrošću dišeš k'o Telet?
:A oštri l' ko sablju na tocilu tvrdu,
:tad srce ti dršće i cvokoću zubi,
:a grize te još i srčani Kleon".

U *Prodavačicama hleba* napadao je Hiperbola i njegovu majku, pa bi taj komad pripadao periodu između 421. i 416. pne. Neki od sačuvanih naslova ukazuju na mitološke travestije. Atenejeva izjava da je Hermip pisao parodije najverovatnije se ne odnosi na neka posebna dela Hermipova, nego na parodiranje koje se nalazi u njegovim komedijama. No nekoliko antičkih izvora citira iz Hermipovih jampskih pesama, pa se na osnovu tih fragmenata zaključuje da je pisao i podrugljive pesme u Arhilohovom stilu.

## Reference
Hermip

**Hermip** (grč. Ἕρμιππος) je osobno ime koje se može odnositi na ove ličnosti iz starogrčke istorije:

* Hermip (komediograf), 5. vek pne., pesnik stare atičke komedije
* Hermip iz Smirne, 3. vek pne., filozof i biograf
* Hermip iz Bejruta, 2. vek, gramatičar i biograf

Hermip je takođe vrsta pauka u porodici Zodariidae.
Kerkopi

**Kerkopi** (grč. *Κέρκωπες,* plural od *Κέρκωψ*) su u grčkoj mitologiji bili braća, par ljudi nalik majmunima, lopovi koji su ojadili zemlju Lidiju u Anatoliji.

## Etimologija
Njihovo ime znači "lica s perčinima".

## Mitologija
Bili su sinovi Okeanide Teje, koja ih je savetovala da se čuvaju junaka Melampiga. Prevod ovog imena je "crnoguzi". Pri tome ih je majka nazvala "beloguzima" i taj atribut je označavao pohlepnog čoveka, kukavicu i prostaka, jer su braća bila poznata po svojim prevarama i lažima. Međutim, oni nisu shvatili reči svoje majke sve dok nisu sreli Herakla. Herakle je spavao pokraj puta blizu Efesa ili Termopila (gde se nalazila stena "Crna zadnjica", mada je grad Kerkopija, zborno mesto ovih bića bio u Aziji) i oni su pokušali da mu ukradu oružje. Tom prilikom su se pretvorili u zunzare. Međutim, nalovio ih je i naterao da povrate svoj lik. Onda ih je vezao i prebacio preko ramena, tako da su iza njegovih leđa visili naopačke. Tada su ugledali njegovu zadnjicu koju lavlja koža nije pokrivala i shvatili da je on taj "crnoguzi". Zadljica mu je bila izgorela od Sunca ili od daha Kaka ili kritskog bika. Tada su počeli da se smeju i zbijaju šale, pa su razveselili i samog Herakla, koga su uspeli da nagovore da ih pusti. Nastavili su sa svojim podvalama i krađama, sve dok nisu navukli Zevsov gnev koji ih je okamenio ili pretvorio u majmune. U ovom drugom slučaju, Zevs je njima naselio ostrva koja zatvaraju Napuljski zaliv i koja su dobila naziv Pitekuze (Ostrva majmuna).

Pominjali su ih Apolodor, Diodor, Herodot i Ovidije u "Metamorfozama". Njihov broj je najčešće dva, ali im se imena razlikuju kod različitih autora; Olen (ili Ol) i Euribat, Sil i Tribal, Pasal i Aklemon (ili Akmon), Andul ili Kandul i Atlant, ali je Diodor pominjao da ih je bilo veliki broj. U tom slučaju, Herakle je neke ubio, a neke predao Omfali.

## Tumačenje
Smatrani su zlodusima koji su donosili varljive i zlosutne snove, a mogli su se oterati prizivanjem Herakla, koji je imao vlast nad morama. Najpre su bili predstavljani kao jednostavni duhovi (cercops), ali su kasnije u umetnosti predstavljani kao majmuni (cercopithecoi), najverovatnije jer se Herakle dovodio u vezu sa Gibraltarom, gde se prema predanju, nalazio jedan njegov stub, a iz tih krajeva su Kartaginjani trgovci donosili majmune kao kućne ljubimce grčkim i rimskim damama. Izgleda da su majmuni bili česti na ostrvima koje su Grci nazivali Pitekuze, a čije ime podseća na reč pithoi, što znači "vrčevi", koji su se na tim ostrvima proizvodili.

## Reference
Žične stijene

**Žične stene** su dubinske magmatske stene koje po položaju formiranja predstavljaju prelaz između stena nastalih hlađenjem magme na dubini (intruziva) i izlivnih magmatskih stena na površini (efuziva). Obrazuju se kada magma na svom putu ka površini ispuni tanke pukotine (silove ili dajkove) i u njima očvrsne. Najčešći predstavnici su pegmatiti i dijabazi.
Put 33 (Iran)

**Cesta 33** (perz. جاده ۳۳) je državna cesta u sjeverozapadnom Iranu koja spaja Ardabil i Bilesavar u Ardabilskoj pokrajini. Ostali gradovi koje povezuje su Razi i Germi. Prometnica ima duljinu od 155 km i geografski se proteže dolinom rijeke Balha-Rud odnosno uz istočne obronke Tališkog masiva. Nadmorska visina trase oscilira od 80 m kod Bilesavara do 1790 m na prijevoju između planina Šun-Darsi i Gaduk-e Agiz. Krajnjim južnim dijelom od naselja Imira do Ardabila preklapa se s cestom 14 i 31, a na sjeveru se nadovezuje na azerbajdžansku cestu R43.

## Veze
* Popis iranskih cesta
* Transport u Iranu

## Vanjske veze
;Ostali projekti
Mirtil (komediograf)

**Mirtil** (grč. Μυρτίλος, 5. vek pne.), sin Liside i brat komediografa Hermipa, bio je atinski komediograf koji je stvarao u okviru stare atičke komedije. Kod *[[Suda|Sude]]* su sačuvana dva naslova njegovih komedija: *[[Titani]]-[[Pan (mitologija)|Pani]]* (Τιτανόπανες) i *[[Eros]]i* (Ἔρωτες). U komadu *Titani-Pani* između ostalog ismeva megarske horege i njihove ekstravagantne produkcije na pozornici. Na dramskim nadmetanjima odneo je jednu pobedu, i to na Lenejskom festivalu oko 427. pne.

## Reference
Mirtil

**Mirtil** (grč. Μυρτίλος) je ime koje se može odnositi na ove osobe iz starogrčke civilizacije: 

* Mirtil (mitologija), lik iz grčke mitologije
* Mirtil (komediograf), 5. vek pne., pesnik stare atičke komedije
Mirtil (mitologija)

**Mirtil** () je u grčkoj mitologiji bio sin boga Hermesa, a kočijaš kralja Enomaja. Kao njegove majke pominju se Teobula, Kleobula i danaida Faetusa. Takođe se pominju i Klitija i Mirto. Prema nekim izvorima, bio je sin Zevsa i Klimene.

## Mitologija
Kralj Enomaj je imao prelepu kćer Hipodamiju, ali nije želeo da se ona uda, ili zato što se plašio budućeg zeta ili zato što je i sam gajio grešnu ljubav prema njoj. Zato je zahtevao da se prosioci utrkuju sa njim na kočijama, a gubitnike je kažnjavao smrću i njihovim glavama je „kitio“ zidine svog dvorca. To nije omelo Pelopa da zaprosi lepu Hipodamiju, ali je pre trke lukavo tražio od Mirtila da izda svog gospodara ili tako što mu je obećao polovinu kraljevstva ili jednu noć sa svojom budućom suprugom u koju je Mirtil takođe bio zaljubljen. Zato je Mirtil zamenio gvozdene čivije voštanim na kočijama svog kralja i one su se u toku trke raspale. Kralj Enomaj se tom prilikom smrtno povredio, ali je stigao da prokune svog kočijaša da će umreti upravo od Pelopove ruke. Kada je Mirtil zatražio svoju nagradu ili po drugim pričama, probao da siluje Hipodamiju, Pelop ga je bacio u more. Mirtil je prokleo Pelopa i sve njegovo potomstvo, a Hermes, njegov otac, preneo ga je među zvezde u sazvežđe kočijaša (*Auriga*).

## Grob
Mirtilov grob je prikazivan u Arkadiji u Feneju iza Hermesovog hrama. Takođe, priča se da se more oko južnog rta Eubeje naziva Mirtojskim morem, jer se tu Mirtil udavio kada ga je Pelop bacio u vodu.

## Reference
Alkimen

*Alkimen* (grč. Ἀλκιμένης, 6–5. vek pne.) bio je atinski komediograf koji je stvarao u okviru stare atičke komedije. Čini se da je bio Eshilov savremenik. Jedna njegova komedija navodno se zvala *Kupačice* (Κολυμβῶσαι). Njegova su dela izazivala divljenje Tiniha, mlađeg Eshilovog savremenika.

## Tragički pesnik

*[[Suda]]* spominje i tragičkog pesnika istog imena, rođenog u Megari, no nikakvih podataka nemamo o vremenu njegovog života ili o njegovim delima.

## Reference
Epilik

**Epilik** (grč. Ἐπίλυκος) bio je atinski komediograf koji je stvarao u okviru stare atičke komedije, premda se ne zna tačno vreme kada je živeo. *[[Suda]]* spominje njegovu komediju *Mladost* (Κωραλίσκος), od koje je sačuvano nekoliko fragmenata, između ostalog i jedan odlomak s anapestičkim stihovima pisanim dorskim dijalektom. Atenej spominje Epilika u vezi s Aristofanom i Fililijem. 

## Epski pesnik

*Suda* spominje i nekog epskog pesnika Epilika, koji je navodno bio brat komediografa Kratesa, no nije isključeno da *Suda* ovde greši i se zapravo radi o istom Epiliku.

## Reference
Naskanska ploča

**Naskanska ploča** (ili *Nazca*) je jedna od manjih litosfernih ploča na Zemlji, površine od 15,630.000 km². Ime nosi po istoimenoj regiji oko grada Nazca u južnom Peruu.

## Karakteristike
Naskanska ploča leži ispod dijela Tihog oceana duž obale Južne Amerike nekih 7000 km od Paname do južnog Čilea. Njena površina iznosi 0,39669 steradijana.

Naskanska ploča se subducira (podvlači) pod kontinentalnu Južnoameričku ploču brzinom od 80 do 100 milimetara na godinu. Zbog te geološke aktivnosti konvergentne granice, uzdignule su se Ande, u kojima duž čitave Južne Amerike postoji lanac vulkana, među kojima je i Ojos del Salado, najviši vulkan na svijetu visok 6893 metara.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Nazca Plate'' na portalu Encyclopædia Britannica 
;Ostali projekti
Planet of Dinosaurs

***Planet dinosaura*** (engleski *Planet of Dinosaurs*) američki je pustolovni ZF film iz 1978. Smješten u neodređenoj budućnosti, film prikazuje putovanje zapovjednika Leea i njegove posade kada im se svemirski brod sruši na nepoznat planet na kojem žive dinosauri te pokušavaju preživjeti tamo.

Film je nastao na niskom proračunu te bez velikih zvijezda; James Whitworth i Max Thayer imaju najviše filmskog iskustva među glumačkom postavom. Redatelj James K. Shea usmjerio je većinu proračuna na vizualne efekte u filmu, tj. stop animaciju dinosaura, što je ostavilo malo novca za kostime ili glumce. Većina kritika je bila negativna, ali postoji konsenzus da su efekti dinosaura najzabavnije područje filma.

## Radnja

Nakon kvara, svemirski brod *Odiseja* prisilno slijeće na nepoznati planet na kojem žive dinosauri. Brod potone u jezeru, a jedno morsko biće ubije službenicu za komunikacije, Cindy. Ostatak posade, zapovjednik Lee, Chuck, Jim, Derna, Nyla, Harvey i Mike krenu sagraditi nastambu kako bi preživjeli u tim sirovim uslovima. Harvey pokuša ukrasti jaja iz gnijezda, ali ga ubije *[[Centrosaurus]]*. Posada se smjesti na jednoj uzvisini kako bi čekali da ih netko spasi, ali Jim smatra da se to neće dogoditi te da moraju osnovati vlastitu civilizaciju. Nailaze na velikog pauka, *[[Allosaurus]]a* i *[[Tyrannosaurus rex|Tiranosaura rexa]]* koji ubije Dernu i stvara kaos. Posada odluči ubiti *T. rexa*. Naprave plan da stave otrovne bobice na mrtvog dinosaura, ali *T. rex* ih napadne iza leđa, te ubije Mikea. Jim ipak uspijeva likvidirati *T. rexa* uz pomoć drvenih šiljaka na tlu. Godine prolaze i preostali preživjeli su stvorili poljoprivrednu nastambu te imaju i djecu.

## Uloge

## Produkcija
*Planet dinosaura* je snimljen sa značajno ograničenim proračunom. Većina je potrošena na specijalne efekte, osobito na stop motion efekte dinosaura, zbog čega će 1980. osvojiti nagradu Saturn za "najbolji film snimljen ispod 1.000.000 $". Među dinosaurima je bio model koji je iskazao počast *Rhedosaurusu* iz filma *[[The Beast from 20,000 Fathoms]]* čije je efekte izradio Ray Harryhausen. Zbog alokacije proračuna na efekte, većina glumaca je moralo potpisati ugovore sa ograničenjem sa barem jedna glumica (Derna Wylde) tvrdi da nikada nije dobio postotak novca kojeg su joj producenti dugovali. Niski proračun odrazio se i na kostime i scenograqfiju. Snimanje se odvijalo na lokaciji Vasquez Rocksa u okolici pustinje Kalifornije, područja na kojem je snimano nekoliko epizoda originalne serije *[[Zvjezdane staze]]*.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
*
1. čehoslovačka brigada Jan Žiška

**Prva čehoslovačka brigada „[[Jan Žiška]]“** formirana je 26. oktobra 1943. u selu Bučju kod Pakraca od Čehoslovačkog partizanskog bataljona (formiran 3. maja 1943) i Prvog posavskog udarnog bataljona, delova Dvanaeste brigade i boraca iz Zapadne i Istočne grupe NOP odreda Šestog korpusa. Od 3. novembra bila je u sastavu Dvanaeste divizije (dva bataljona sa oko 500 boraca).

## Borbeni put brigade
Dejstvovala je uglavnom u Slavoniji i Podravini. U napadu 12. divizije na Viroviticu 6/7. novembra, brigada je obezbeđivala pravac Velike Pisanice i Grđevice. Do sredine decembra vršila je diverzije na železničkoj pruzi Virovitica–Našice, učestvovala u napadu na Đakovo 14. decembra i u oslobođenju Gorjana 17. decembra. S jednim bataljonom Diljskog odreda upala je u Gromačnik i Sibinj (na pruzi Beograd–Zagreb) 23/24. decembra, razrušila prugu na pet mesta i zapalila 98 kamiona, 1 lokomotivu i 20 vagona.

Noću uoći 1. januara 1944. napala je sa Osamnaestom brigadom Okučane, ali se zbog intervencije jakih neprijateljskih snaga povukla ka Psunju. U januaru i februaru izvršila je pokret u Baniju i natrag i vodila borbe s nemačkim, ustaškim i domobranskim snagama. Krajem februara, posle izvršene reorganizacije, stavljena je pod neposrednu komandu Štaba 6. korpusa i učestvovala u nizu borbi s ustašama, domobranima i nemačkim snagama; 11. marta kod Ivanovog Sela, 4. i 5. aprila u oslobađanju Slatine, 19. aprila kod sela Duhova nedaleko od Garešnice, 20. aprila porušila je most na reci Ilovi kod Velikih Zdenaca i most na Čavlovici kod Uljanika, i 11. maja obezbeđivala napad na Hercegovac.

U junu se vratila u sastav 12. divizije i vodila borbe između Osijeka i Slatine, a u julu u Požeškoj kotlini obezbeđivala žetvu i prebacivanje žita iz Slavonije u Baniju. U avgustu je u Daruvarskoj kotlini učestvovala u borbama za oslobođenje Badljevine i Grubišnog Polja, i zauzela Končanicu 9. avgusta. Do kraja 1944. izvela je niz akcija i učestvovala u rušenju pruge Beograd–Zagreb kod Kutjeva početkom septembra, u napadima na neprijateljeva uporišta Požegu 5. septembra, Viroviticu 4. oktobra, Piškorevce 13/14. novembra, Našice 18. novembra i ostalo. Krajem novembra formirala je treći bataljon (tada je imala 3 bataljona, četu za vezu, bolnički vod i komoru sa ukupno 1151 borcem).

Od januara do marta 1945. izvela je niz manjih akcija oko Dilja i Papuka, i napadala veći broj neprijateljevih uporišta (Trnava, Nabrđe, Bračevac, Donja Motičina i ostala), u parilu razbila nemačku kolonu kod Stare Subocke i vodila jake borbe, obezbeđujući napad 12. divizije na Vetovo.

Brigada „Jan Žiška“ rasformirana je 23. aprila 1945. godine, a njeno ljudstvo popunilo je jedinice Četvrte brigade 12. divizije JA.

Kroz brigadu je prošlo oko 3.000 Čeha i Slovaka, od kojih je 298 tokom rata poginulo.

## Reference

## Literatura

* *[[Vojna enciklopedija]]* (knjiga druga). Beograd 1971. godina.
Devdas (film, 1937)

***Devdas*** je indijski crno-bijeli na asamskom jeziku snimljen 1937. u režiji Pramthesha Barue. Po žanru je drama, i predstavlja adaptaciju istoimenog romana Sharata Chandre Chattopadhyaya, odnosno remake ili verziju filma *[[Devdas (film, 1935)|Devdas]]* koju je Barua dvije godine ranije originalno snimio na bengalskom jeziku. Radnja je smještena u Bengal početkom 20. vijeka, a naslovni protagonist, koga tumači sam Barua, je mladić iz brahmanske porodice koji se želi oženiti za siromašnu djevojku Paro, a čemu se protive njihovi roditelji i što dovodi do tragičnih posljedica.

## Uloge
* Phani Sarma ... Devdas (Debdax)
* Zubeida ... Paro
* Mohini ... Chandramukhi

## Izvori
Balayogini

***Balayogini*** (; ; doslovno: "Dijete svetac") je indijski crno-bijeli film snimljen 1937. godine u režiji K. Subramanyama, koji se često navodi kao prvi film za djecu u historii južnoindijske kinematografije. Radnja prikazuje kako kćer siromaha koji je završio u zatvoru zbog neplaćanja dugova dobiva pomoć od milosrdnih članica porodice sakupljača duga, ali koje nakon toga postaju žrtvama kastinskih predrasuda. Subramanyam je film velikim dijelom snimio iz političkih pobuda, odnosno nastojao je osuditi kastinski sistem čije su žrtve bile udovice iz brahmanskih porodica. Za naslovnu ulogu djevojčice koja svojim šarmom uspijeva smekšati srca dotada zadrte okoline je izabrao svoju nećaku Baby Saroja. Film je postigao veliki uspjeh, a Baby Saroja je dobila titulu "Shirely Temple Indije". Ulogu, koju je originalno glumila na tamilskom je nedugo potom ponovila i u telugu verziji.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
*
Amphitryon (film)

***Amphitryon – Aus den Wolken kommt das Glück*** () je njemački crno-bijeli filmski mjuzikl snimlje 1935. u režiji Reinholda Schünzela. Radnja se temelji na motivima Plautove komedije Amfitrion, odnosno njenih kasnijih obrada od strane Molierea i Heinricha von Kleista. Radnja je smještena u drevnu Grčku, a naslovni protagonist, koga tumači Willy Fritsch, je tebanski vojskovođa koji odlazi u rat, a što koristi bog Jupiter kako bi, prerušen u njega, pokušao zavesti njegovu suprugu Alkmenu (čiji lik tumači Käther Gold). Film je dobio uglavnom povoljne kritike, te solidan komercijalni uspjeh. Kasnijim je kritičarima, međutim, postao zanimljiv zbog toga što su pojedine scene protumačene kao implicitna parodija scena nacističkih zborova u *[[Trijumf volje|Trijumfu volje]]*.
	 
## Literatura

* Jan Hans: *Musik- und Revuefilm*. In: Harro Segeberg: *Mediale Mobilmachung I. Das Dritte Reich und der Film*. Wilhelm Fink Verlag, München 2004, , S. 203–229.
* Manfred Hobsch: *Liebe, Tanz und 1000 Schlagerfilme*, Schwarzkopf & Schwarzkopf Verlag Berlin 1998, 
* Karlheinz Wendtland: *Geliebter Kintopp. Sämtliche deutsche Spielfilme von 1929 - 1945 mit zahlreichen Künstlerbiographien, Jahrgang 1935 und 1936*, Verlag Medium Film Karlheinz Wendtland Berlin, dritte Auflage 1989, 

## Izvori


## Vanjske veze
* 
*
Les Perles de la couronne

***Les Perles de la couronne*** () je francuska crno-bijela historijska filmska komedija snimljena 1937. u režiji Sache Guitryja. Guitry u filmu tumači suvremenog historičara koji nastoji rasvijetliti sudbinu, odnosno pronaći nekoliko bisera vezanih uz važne historijske događaje.

## Uloge

* Sacha Guitry ... Jean Martin/François I/Barras/Napoleon III
* Jacqueline Delubac ... Françoise Martin/Mary, kraljica Škota/Josephine
* Lyn Harding ... Equerry (engleski narator)/Henry VIII
* Renée Saint-Cyr ... Madeleine de la Tour d'Auvergne
* Enrico Glori ... Chamberlain (italijanski narator)
* Ermete Zacconi ... Papa Klement VII
* Barbara Shaw ... Anne Boleyn
* Marguerite Moreno ... Catherine de'Medici/Carica Eugenie
* Yvette Pienne ... Mary I od Engleske/Elizabeth I od Engleske/Kraljica Viktorija
* Marcel Dalio ... Abesinski ministar
* Arletty ... Kraljica Abesinije
* Marcel Dalio ... Abesinski ministar 
* Claude Dauphin ... Italijan u Abesiniji
* Robert Seller ... Englez u Abesiniji
* Ponzio ... Pjevajući radnik
* Andrews Engelmann ... Pljačkaš
* Raimu ... Industrijalac
* Lisette Lanvin ... Femme du monde/Reine Victoria
* Pierre Juvenet ... Stručnjak
* Henri Crémieux ... Voditelj dražbe
* Aimé Simon-Girard ... Henri IV
* Germaine Aussey ... Gabrielle d'Estrées
* Simone Renant ... Madame Du Barry
* Damia ... Žena iz naroda
* Di Mazzei ... Sans-coulotte
* Jean-Louis Barrault ... Mladi Bonaparte 
* Robert Pizani ... Talleyrand 
* Émile Drain ... Napoleon I (1815)
* Huguette Duflos ... Kraljica Hortense
* Raymonde Allain ... Carica Eugenie (1865)
* Violet Farebrother ... Starica
* Rosine Deréan ... Mlada djevojka/Catherine d'Aragon
* Marie Leconte ... Siromašna žena
* Pierre Magnier ... Stari gospodin
* Cécile Sorel ... Kurtizana
* Lilie Granval ... Sopran
* Jean Coquelin ... An Old man
* Gaston Dubosc ... A Grand Duke
* Pauline Carton ... Femme du Chambre
* Anaclara ... La négresse
* Colette Borelli ... Mary Stuart (girl)
* Julien Clément ... Le gigolo
* Marfa d'Hervilly ... La vieille courtisane
* Denis de Marney ... Darnley
* Aline Debray 
* Dynalik ... Le petit rat
* Georges Fels
* Eugénie Fougère ... La vieille coquette
* Gary Garland ... Une passagère sur le Normandie
* Anthony Gildès ... Le vieil hongrois
* Georges Grey ... Le jeune hongrois
* Geneviève Guitry
* Lautner ... Le Titien
* Oléo ... La petite poule
* Jacqueline Pacaud ... Jane Seymour
* Annie Rozanne
* Léon Walther ... Anne de Montmorency
* Laurence Atkins ... Madame Tallien/Madame d'Estampes 
* Jacques Berlioz Bit part 
* Humberto Catalano ... Spanelli 
* James Craven ... Hans Holbein 
* Derrick De Marney ... Darnley 
* Fred Duprez ... Amerikanac
* Romuald Joubé ... Clouet 
* Darling Légitimus
* Percy Marmont ... Cardinal Wolsey 
* Paulette Élambert ... Catherine de Medici (djevojka)

## Vanjske veze
* 
* 
* ''Les Perles de la couronne'' sur le site *Sacha Guitry, l'ironie d'un Maître*
Hegemon

**Hegemon sa Tasosa** (grč. Ἡγήμων ὁ Θάσιος) bio je starogrčki komediograf koji je stvarao u okviru stare atičke komedije, no ipak je bio slavniji po svojim parodijama, pa Aristotel za njega kaže da je "prvi pevao parodije" (τὰς παρῳδίας ποιήσας πρῶτος). To verovatno znači da je on zaslužan za razvoj parodije kao posebnog književnog žanra koji je imao i svoje posebno mesto na dramskim takmičenjima. Prema stoičaru Polemonu, koga citira Atenej, u nekoliko navrata je sa takvim pesmama osvojio nagrade na nadmetanjima u Atini, a jedini duži fragment parodije koji nam se sačuvao od Hegemona spominje i nagradu od 50 drahmi. Na istom mestu Aristotel kaže da je "Homer, na primer, podražavao bolje karaktere, Kleofont prosečne, a Hegemon Tašanin, koji je prvi pevao parodije, i Nikohar, pesnik *Delijade*, gore".

Hegemon je živeo u doba peloponeskog rata i bio je savremenik Kratina, kada je ovaj već bio starac, kao i savremenik Alkibijadov. Parodija kojom se bavio uglavnom se sastojala u tome da se od epskih pesnika preuzimaju i teme i metrička shema, te da se neznatnom promenom reči u poznatim mestima ono visoko i svečano preobrazi u nešto duhovito i smešno. Premda je takva vrsta parodiranja postojala od starih vremena, počev od *[[Margit]]a* ili *[[Batrahomiomahija|Boja žaba i miševa]]*, ipak su sada takva dela prvi put počela da se izvode na pozornici i nadmeću se u vlastitoj kategoriji. Kada je 413. pne. u Atinu stigla vest o propasti sicilijske ekspedicije, veliki broj građana upravo je bio u pozorištu i gledao Hegemonovu parodiju *[[Gigantomahija]]*. Da bi savladali svoju tugu i nesreću, gledaoci su ostali na svojim mestima do kraja predstave, kojoj očito nije nedostajalo komičke snage.

Jedina komedija koja mu se pripisuje jeste *Filina* (Φιλίνη), napisana u Eupolidovom i Kratinovom stilu, u kojoj ismeva jednu poznatu atinsku heteru tog imena.

Prema *[[Suda|Sudi]]*, Hegemon je imao nadimak Φακή (= supa od sočiva ili leće).

## Govornik

Hegemon (grč. Ἡγήμων) je i ime atinskog govornika koji je bio savremenik Demostenov i jedan od onih koje je Filip II Makedonski potkupio da bi pred atinskim narodom zastupali makedonske interese. Aristogiton je protiv njega podneo optužbu, a na kraju je smaknut podelivši tako Fokionovu sudbinu. Prema Sirijanu, restorsku veštinu savladao je samo praksom, jer formalnog retoričkog obrazovanja nije imao.

## Epski pesnik

Hegemon (grč. Ἡγήμων) zvao se i neki epski pesnik koji je napisao ep o podvizima Tebanaca pod Epaminondom kod Leuktre.

## Epigramatičar

Hegemon (grč. Ἡγέμων) je i ime nekog pesnika čiji se jedan epigram nalazi u vatikanskom rukopisu *[[Grčka antologija|Grčke antologije]]* (p.&nbsp;274). Ništa drugo nije o njemu poznato.

## Reference
Borivoje Mirković

**Borivoje Mirković** (Valjevo, 10. septembar 1884. - London, 21. august 1969.) bio je brigadni general, načelnik štaba i zamjenik komandanta Jugoslovenskog kraljevskog ratnog vazduhoplovstva. On je bio glavni organizator puča 27. marta 1941. izvršenog uz britansku pomoć, kojim je srušena vlada kneza namjesnika Pavla Karađorđevića. 
## Biografija
Nižu vojnu akademiju završio je 1911. i postao artiljerijski podporučnik. Sudjelovao je u balkanskim ratovima (1912. - 1913.) kao artiljerijski vodnik Dunavskog artiljerijskog puka. Za Prvog svjetskog rata nakon povlačanje Srpske vojske na Krf, poslan je u Francusku u Chartres i Le Havre 
na pilotsku obuku, nakon tog je sudjelovao u proboju Solunskog fronta kao pilot u srpsko-francuskoj eskadrili. 

Od 1928. je komandant 4. vazduhoplovnog puka, a od 1930. Prve vazduhoplovne brigade. Od 1939. radi u komandi kao načelnik štaba i zamjenik komandanta, a nakon puča kao komandant vazduhoplopstva Jugoslovenske vojske. Tokom kratkotrajnog aprilskog rata organizirao je evakuaciju nove vlade Dušana Simovića i maloljetnog kralja Petra Karađorđevića, posljednji je poletio sa pretrpanim avionom 14. aprila 1941. u kojem je bilo 8 sanduka zlata. Avion je srušila grčka protuavionska artiljerija, prilikom prinudnog slijetanja polomio si je obje noge. 

Preko Grčke odlazi u Egipat gdje radi i nadalje kao komandant vazduhoplovstva (zapravo male eskadrile prebjeglih pilota), sve do 16. februara 1942. kad je smjenjen zbog podrške Dušanu Simoviću. Nakon smjene proživio je neko vrijeme u Ugandi, po svršetku Drugog svjetskog rata prmljen je kao oficir u RAF-a, u kojem je dočekao penziju - 1948. Ostatak života proveo je Londonu gdje je i umro - 1969. 

Bilo je puno glasina da je dobio dobre novce da izvede puč, ali je on to do kraja svog života - odlučno demantirao, a kao razlog navodio je idealističke ideale - želju da spasi svoju državu i narode Jugoslavije.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Боривоје Мирковић''
Formid

**Formid** (grč. Φόρμις) ili **Formo** (grč. Φόρμος) bio je starogrčki komediograf, savremenik Epiharmov, prijatelj sicilijskog tiranina Gelona te učitelj Gelonove dece. Antički izvori obično navode da je ime ovoga pesnika Φόρμις, no oblik Φόρμος javlja se kod Ateneja i Temistija, koji za njega zna iz Aristotela. Naime, ovaj filozof u *[[Poetika (Aristotel)|Poetici]]* kaže da su "umetnost (komičkog) obrađivanja mitova stvorili prvobitno na Siciliji Epiharm i Formid".

Prema *[[Suda|Sudi]]*, Formid je napisao ovih šest komedija:

* *[[Admet]]* (Ἄδμητος)
* *[[Alkion]]i* (Ἀλκυόνες)
* *[[Atalanta (mitologija)|Atalanta]]* (Ἀταλάντη)
* *Konj* (Ἵππος)
* *[[Kefej (mitologija)|Kefej]]* ili *Kefalija* ili *[[Persej (mitologija)|Persej]]* (Κηφεὺς ἢ Κεφάλαια ἢ Περσεύς)
* *Pustošenje [[Troja|Troje]]* (Ἰλίου Πόρθησις)

Kako se vidi iz ovih naslova, i on je, kao i Epiharm, za svoje komade uzimao teme iz mitova i tako se ograničio na mitološku travestiju. On se još više no Epiharm udaljio od grubosti u megarskoj lakrdiji, kako se vidi i po tome što je i glumačkom kostimu dao pristojniji izgled.

Formid se rodio u Arkadiji, a kad se preselio na Siciliju zbližio se sa Gelonom i postao učitelj njegove dece. Istakao se i kao vojnik, boreći se i pod Gelonom i pod njegovim bratom Hijeronom, koji ga je nasledio 478. pne. U znak zahvalnosti za uspehe vojnih pohoda u kojima je učestvovao posvetio je zavetne darove Zevsu u Olimpiji i Apolonu u Delfima. Pausanija opisuje njegov zavetni dar u Delfima – dva konja i vozača bojnih kola. No identičnost ovog Formida s komediografom Formidom kojega spominje Aristotel i dalje se ponekad dovodi u pitanje 

## Reference
Mount Saint Helens

**Mount Saint Helens** (prevedeno na hrvatskosrpski: *[[Planina]] [[Helena Carigradska|svete Helene]]*) je danas 2 549 metara visoki vulkan u masivu Kaskadske planine na sjeverozapadu američke savezne države Washington.

## Geografske i geološke karakteristike
Nakon posljednje veće erupcije 27. marta 1980. vulkan se smirio i samo malo kašljucao s vremena na vrijeme.
Nakon tog je magma počela stvarati pritisak unutar planine, pa su se pojavile velike pukotine i veliko trbušasto izbočenje sa sjeverne strane kupole vrha. Ono je raslo oko 150&nbsp;cm na dan, pa su naučnici upozorili da bi ukoliko poraste do 100 m moglo izazvati veliku lavinu, ali nisu predvidjeti da će Saint Helens eksplodirati snagom 10-megatonske bombe. 

Sve je započelo ujutro 18. maja 1980. potresom magnitude od 5,1 po Richteru, koji je uzrokovao ogromno klizište sa sjeverne strane planine, i klizanje 2 km³ naslaga nizbrdo. Nakon tog je sjeverna padina raznesena u eksploziji koja je uslijedila, zračni udar iza nje, imao je početnu brzinu od 500&nbsp;km na sat i temperaturu od 350&nbsp;°C, on je raspršio oblak užarenog pepela i kamenja u radijusu od 25&nbsp;km od vrha vulkana. Nakon tog su uslijedile manje bočne eksplozije, lavine, potoci užarene lave i mulja. To sljevanje zatrpalo je sve riječne kotline dubokim naslagama blata i smeća u radijusu od 27 km. Istodobno sa eksplozijom uzdigao se i vertikalni oblak užarenog plina i pepela uvis do nekih 26 km, pa je pepeo padao sve do Dalekog istoka i centralne Montane. Taj oblak uzrokovao je da je grad Spokane u Washingtonu udaljen oko 400&nbsp;km sjeveroistočno od vulkana obavila potpuna tama usred bijela dana.

Koliko god je da eksplozivna erupcija bila strašna, poginulo je samo 57 ljudi, ali je zato nastradalo na hiljade ptica i divljih životinja, pa čak i riba. Svo drveće u krugu od 500 km² porušeno je naletom uraganskog vjetra kog je uzrokovala eksplozija. U strahovitoj eksploziji raznesen je i vrh planine, dotad visoke 2 950 metara, a umjesto njega pojavio se krater u obliku potkove s obodom visim 2 549 metara.

Nakon te katastrofalne erupcije vulkan je imao manje erupcije 1986. pa je počala izrastati kupola od lave u krateru. Seizmička aktivnost registrirana je 1989. i 1991. (uz neke manje eksplozije), a nakon tog 1995. i 1998.

Mount Saint Helens je 1982. proglašen Nacionalnim vulkanskim spomenikom, na površini od 445 km².

## Reference

## Vanjske veze

* ''Mount Saint Helens'' na portalu Encyclopædia Britannica
De Fukina ploča

**Fucova ploča** (čit. Fukova ploča, ili **ploča Juan de Fuca**) je jedna od manjih litosfernih ploča na Zemlji, 
nazvana po španjolskom pomorcu Juanu de Fuci iz 16. vijeka.

## Karakteristike
Fucova ploča leži ispod dijela Tihog oceana duž obale Sjeverne Amerike od Oregona do Washingtona, a njena površina iznosi 0,00632 steradijana

Ploča se subducira (podvlači) pod kontinentalnu Sjevernoameričku ploču od sjeverne Kalifornije, Oregona, Washingtona do juga Britanske Kolumbije. Ta geološka aktivnost uzrok je lanca vulkana po Kaskadskim planinama od kojih je najveći Mount Saint Helens.

Fucova ploča je zajedno s isto tako malim litosfernim pločama Explorer i Gorda ostatak nekadašnje puno veće Faralonske ploče koja se još tokom jure podvukla pod Sjevernoameričku ploču.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Juan de Fuca Plate'' na portalu Encyclopædia Britannica 
;Ostali projekti
Put 35 (Iran)

**Cesta 35** (perz. جاده ۳۵) je državna cesta u zapadnom Iranu koja spaja Zandžan u Zandžanskoj pokrajini s Horamabadom u Luristanu. Također prolazi kroz Kurdistansku i Kermanšašku pokrajinu, a ostali gradovi koje povezuje su Zarinabad, Halab, Bidžar, Serišabad, Korve, Sonkor, Mijanrahan, Bisotun, Harsin, Nurabad, Firuzabad i Aleštar. Prometnica ima duljinu od 795 km i geografski se proteže planinskim krajevima poput Zagrosa. Nadmorska visina trase oscilira od minimalno 1250 m na potezu između Šabihunskog prijevoja i Horamabada, 1270 m kod Bisotuna ili 1410 m na ušću Hvoina u Kizil-Uzun, do maksimalno 2250 m na obroncima planine Kuh-e Pandže-Ali odnosno 2130 m podno Dorug-Gua, te 2090 m na prijevoju između Karavola i Papaja. Cesta 35 se od Korve do Kamešgarana preklapa s cestom 46, a kod Bisotuna s cestom 48.

## Veze
* Popis iranskih cesta
* Transport u Iranu

## Vanjske veze
;Ostali projekti
Mrki medvjed

**Deki** (lat. *Ursus arctos*) je zvijer iz porodice medvjeda. Ova vrsta ima više podvrsta – između ostalih, to su evropski mrki medvjed (*U. a. arctos*), grizli (*U. a. horribilis*) i kodijak (*U. a. middendorffi*) – koje nastanjuju Evroaziju i Sjevernu Ameriku. Danas je u Zapadnoj Evropi gotovo istrijebljen, a preostale populacije su male i međusobno odvojene.

## Stanište
Nekad je mrki medvjed živio u cijeloj Evroaziji i Sjevernoj Americi osim Islanda i sredozemnih otoka Sardinije, Korzike i Cipra. Danas je praktički istrijebljen u Zapadnoj Evropi, a živi u Centralnoj i Istočnoj Evropi, te Skandinaviji. Na prostorima Balkana rijetka je i zaštićena vrsta. Široko je rasprostranjen u Sibiru (Rusija), zapadnoj Kini, te Jugozapadnoj Aziji (Iran, Turska i Kavkaz).

## Osnovne karakteristike

* Visina do ramena: 1,2 – 1,8 metara
* Visina u uspravnom položaju: 2,2 – 3,8 metra
* Dužina tijela: 2 – 3,3 metra
* Težina: mužjaci 150 – 1100 kg, ženke 100 – 450 kg

### Opis i prehrana
Mrki medvjed ima zdepasto tijelo koje završava kratkim repom, šiljatu njušku, zaobljene uši i oštre zube. Može odvući plijen težak 300 kilograma. Po prehrani je svežder. Hrani se drugim životinjama (kukcima, ribama, strvinom i malim sisavcima) jagodama i travom, a katkad i većim životinjama, npr. jelenima i bizonima. Mrki medvjedi teže od 150 kg (evropski mrki medvjed) do 1100 kg (grizli), a dugi su od 2 do 3,3 metara. Kada se usprave na stražnje noge mogu biti visoki do 380 centimetara. U ramenima su visoki od 100 do 180 cm, a ljeti se udebljaju za 180 kg. Prosječni teritorij svake jedinke iznosi 250 kvadratnih km, a ove životinje vode usamljenički život (osim doba parenja koje počinje u kasnom svibnju a završava u ranom srpnju). Ne spava pravi zimski san jer se lako može probuditi.

### Razmnožavanje
Ženke su sposobne razmnožavati se u dobi od 5 do 7 godina, a mužjaci nekoliko godina kasnije. Obično se kote dva mladunca (katkad samo jedan ali i više od 2) koji su slijepi.

## Vanjske veze
*  Brown Bear (Ursus arctos) facts and photography 
;Ostali projekti
Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht

***Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht*** () je njemački crno-bijeli dokumentarni film snimljen 1935. u režiji Leni Riefenstahl. U njemu se prikazuje 7. Reichsparteistag, odnosno zbor Nacističke stranke u Nürnbergu, održan od 10. do 16. septembra 1935. godine, tokom koga je održana parada njemačke vojske (Wehrmachta). Film predstavlja svojevrsni nastavak mnogo poznatijeg *[[Trijumf volje|Trijumfa volje]]*, a nastao je, između ostalog, i zato što su se vodeći generali Wehrmachta požalili Adolfu Hitleru da u njemu nisu prikazani. Hitler im je izašao u susret tako da je Riefenstahl angažirao da film posveti isključivo vojsci. *Tag der Freiheit* sadrži prizore u kojima se pojavljuju pješadija, konjica, vojni avioni, ali i prvi njemački tenk Panzer I, oružje koje je Njemačkoj bilo zabranjeno po odredbama Versajskog sporazuma. Ta scena, ako i u scene u kojima njemački avioni lete nebom u formaciji svastike, je imala značajno simboličko značenje, označivši javno odbacivanje omrznutog sporazuma i povratak Njemačke kao velike vojne sile. Film se nakon drugog svjetskog rata smatrao izgubljenim, ali su 1970-ih pronađene integralne kopije.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
* English translation of Hitler's speech in the film
Jugoslovenska vojska van otadžbine

**Jugoslovenska vojska van otadžbine** (**JVvO**) je naziv za pripadnike kraljevske Jugoslovenske vojske koji su uspeli da izbegnu zarobljavanje u Aprilskom ratu 1941. godine odlaskom u Egipat i područja Bliskog istoka pod britanskom, odnosno savezničkom kontrolom. Brojala je oko 1.000 ljudi, uglavnom pripadnika mornarice i vazduhoplovstva.

15. aprila 1941. godine grupa visokih oficira na čelu sa predsednikom vlade armijskim generalom Dušanom Simovićem, ministrom vojske i mornarice Bogoljubom Ilićem i komandantom štaba vazduhoplovstva brigadnim generalom Borivojem Mirkovićem, zajedno sa članovima vlade i kraljem su napustili Kraljevinu Jugoslaviju. Od tog dana evakuisana vojska koja je izbegla zarobljavanje prilikom kapitulacije dobila je naziv Jugoslovenska vojska van otadžbine.

21. jula 1941. godine, general Ilić je u Kairu podneo je izveštaj predsedniku vlade generalu Simoviću brojno stanje pripradnika JVvO. Broj evakuisanih pripadnika po rodovima vojska sačinjavao je iz armije: 38 oficira, 16 podoficira, 26 kaplara i redova a iz mornarice: 15 oficira, 1 mašinski oficir, 1 inžinjersko građevinski oficir, 1 sanitetski oficir, 67 podoficira, 9 kaplara i redova. Pripadnika avijacije bilo je najviše i to: 103 oficira, 100 podoficira, 37 kaplara i redova.

Tokom nekoliko sledećih godina su se pripadnici Jugoslovenske vojske van otadžbine popunjavali bivšim državljanima Jugoslavije koji su se našli na savezničkim područjima te, u mnogo manjoj meri, izbeglicama i prebezima sa područja okupirane Jugoslavije. Jugoslovenska vojska van otadžbine je prestala postojati 1944. godine kada su temeljem sporazuma Tito-Šubašić njeni pripadnici i jedinice integrisani u Narodnooslobodilačku vojsku Jugoslavije.

## Povezano
* Prekomorske brigade NOVJ
* Prva jugoslovenska brigada
* Slobodni Francuzi

## Reference
1. jugoslovenska brigada

**Prva jugoslovenska brigada** u SSSR-u formirana je 1. juna 1944. godine u okolini Kolomne, od Jugoslovenskog samostalnog odreda, koji je obrazovan u istom mestu 23. januara 1944. godine. Brigadu (i odred) su sačinjavali:

* Jugosloveni koji su zarobljeni kao pripadnici kvislinških formacija: 369. legionarske pukovnije
* grupa Srba iz Bačke deportovana u SSSR, od strane Nemaca u radne bataljone
* jugoslovenskih ekonomskih emigranata iz Irana i
* izvesnog broja predratnih političkih emigranata koji su živeli u SSSR-u.

Pri formiranju brigada je imala dva bataljona sa oko 1.500 boraca. Nacionalni sastav brigade je bio šarolik. Prema pukovniku Vojmiru Kljakoviću, iz Vojnoistorijskog instita iz Beograda, nacionalni sastav je bio sledeći:

Za komandanta brigade postvljen je Marko Mesić, zarobljeni domobranski potpukovnik, a za političkog komesara Dimitrije Georgijević, španski borac i član Komunističke partije Jugoslavije.

## Borbeni put jugoslovenske brigade

Obuka i oprema brigade su izvođeni prema sovjetskim pravilima. Rusi su prvo hteli da brigadu angažuju na Istočnom frontu, ali su kasnije odlučili da se brigada priključi jedinicama Crvene armije koje su nastupale ka Srbiji. Posle obuke brigada je 29. jula 1944. godine napustila Kolomnu i preko Ukrajine i Rumunije stigla 10. oktobra u oslobođene oblasti istočne Srbije, gde je ušla u sastav 23. srpske divizije 14. korpusa NOVJ.

Krajem oktobra brigada je prebačena u rejon Čačka, gde je od 30. oktobra do 2. novembra 1944. godine vodila teške borbe sa nemačkim snagama i pretrpela znatne gubitke. Zajedno sa 14. srpskom udarnom brigadom i 93. brigadom pešadijske divizije Crvene armije, na odseku sela Prijevora i Ljubića, kod Čačka, vodila je teške borbe protiv nemačke grupacije na levoj obali Zapadne Morave. Iako su jedinice NOVJ i Crvene armije ovladale delom neprijateljskih položaja, napad nije uspeo zbog vrlo jakog otpora nemačkih snaga. U tim borbama brigada je imala 135 mrtvih, 234 ranjenih i 88 nestalih boraca.

Kraće vreme, od 10. do 17. novembra, brigada je bila pod neposrednom komandom Vrhovnog štaba NOV i POJ. Od 12. decembra 1944. godine prebačena je u Petu krajišku diviziju Prvog proleterskog korpusa NOVJ, sa kojom se, od 22. decembra pa sve do sredine marta, borila na Sremskom frontu.

Marta 1945. godine prebačena je u istočnu Bosnu, gde učestvuje u borbama za oslobođenje Brčkog, posle čega učestvuje u gonjenju neprijatelja ka Bosanskom Brodu. 10. aprila otpočela je forsiranje reke Save, kod Brčkog i sutradan je u rejonu sela Drenovaca uhvatila vezu s delovima Jedanaeste krajiške divizije.

## Literatura
* **[[Vojna enciklopedija]]** (knjiga sedma). Beograd 1974. godina