1240.

Godina **1240** (**[[Rimske brojke|MCCXL]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru (1. januar).

## Događaji
### Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak
* zima 1239/40? - Mongolska invazija Kijevske Rusije: knez Mihail Vsevolodovič je u Kijevu pogubio mongolske izaslanike koje mu je poslao Munke (Möngke). Zatim odlazi u Ugarsku, pa u Poljsku, kod ujaka Konrada Mazovjeckog, ali ne dobija pomoć. 
* januar - Gvelfi i Gibelini, rat cara Fridrika II. i pape Grgura IX: car zauzima Foligno i Viterbo, ali odustaje od pokreta na Rim zbog pobune u Apuliji, tada u Kraljevini Siciliji. Na jugu će stradati papini gradovi Sant'Angelo i Benevento.
* januar/februar - Vidljiva je kometa C/1240 B1.
* 8. 2. - Herceg Koloman daje magistru Dimitriju iz porodice Aba posjed Našice. Date su i povlastice "gostima" (*hospitibus*) u Petrinji. 
* rano proleće? - Nakon odlaska Mihaila iz Kijeva, grad nakratko uzima Rostislav Mstislavič (sin nekadašnjeg smolenskog kneza Mstislava Romanoviča), zatim ga zauzima Danilo Romanovič, galički knez, i postavlja svog vojvodu Dmitra.

### April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj
* 11. 4. - Umro je kralj velškog Gwynedda Llywelyn ab Iorwerth, zvani Llywelyn Veliki. Nasleđuje ga sin Dafydd ap Llywelyn (do 1246).
* 13. 4. - Delhijski sultanat: vladarka Razija Sultana je zatvorena u Tabarhindi, njen polubrat Muiz ud din Bahram se proglasio za sultana 20-tog (do 1242). Razija će stradati u oktobru, kada se pokušala vratiti na vlast.
* 15. 4. - Latinski car Balduin II se krunisao u Carigradu - vratio se zimus sa vojskom u grad, posle skoro četiri godine na zapadu. Ove godine osvaja Curulon/Çorlu od Nikejskog carstva.

* 24. 5. - Pogibijom pretendenta Skulea Bårdssona, nakon 110 godina je okončana Era građanskog rata u Norveškoj, Haakon IV ostaje neosporni vladar (pošto je vanbračan, papino priznanje i krunu dobija tek 1246-47). 
* 31. 5. - Zbačen je egipatski ajubidski sultan Al-Adil II, zamenjuje ga polubrat As-Salih Ayyub (do 1249), stiže sledećeg meseca sa emirom Karaka An-Nasir Dawudom.
** Pošto nema poverenja ni u koga, Salih kupuje veliki broj robova Kipčaka/Kumana, kojih je dosta na tržištu zbog mongolskih pohoda. Ovi robovi-vojnici, mameluci, ovladavaju Egiptom 1250.

* 3. 6.? - Gvelf Azzo VII d'Este je povratio Ferraru (kuća Este ostaje u gradu do 1597).
* 6. 6. - Papa odgovara hercegu Kolomanu povodom ideje da se oronula splitska nadbiskupija priključi zagrebačkoj biskupiji: treba zatražiti privolu od kaločkog nadbiskupa i zagrebačkog biskupa. 
* 12. 6. - Pariški disput ili Proces Talmudu: debata na dvoru Luja IX između franjevca i preobraćenika Nicholasa Donina i četvorice najuglednijih rabina o 35 tačaka "blasfemije" protiv hrišćanstva u Talmudu (veliki broj jevrejskih svetih tekstova će biti spaljen 1242; → Isus u Talmudu).
* jun - Umro je German II, vaseljenski patrijarh u Nikeji. Naslednik Metodije II, ranije iguman manastira Jakint, umire posle tri meseca. Manojlo II će biti patrijarh 1243-54.

### Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan
* 11. 7. - Fridrik II., car Svetog rimskog carstva uspostavio jesenji Frankfurtski sajam, odredio je da su trgovci koji putuju na sajam pod njegovom zaštitom (prolećni sajam od 1330). 
* 15. 7. - Švedsko-novgorodski ratovi – Bitka na Nevi: novgorodski knez Aleksandar Jaroslavič je zaustavio švedske napadače, za šta je dobio epitet *Nevski*.
* jul - Barunski križarski rat: Teobald I Navarski je sklopio ugovor sa ajubidskim emirom Damaska Al-Salih Ismailom - križari se udružuju sa Damaskom protiv Egipta i emira Karaka An-Nasir Dawuda; Jeruzalemsko Kraljevstvo dobiva natrag zemlje izgubljene od Saladinovog vremena (mada Ismail ne drži mnoga obećana mjesta). Ugovor je vrlo nepopularan među muslimanima.

* 15. 8. - Car Fridrih je zauzeo Ravenu i proterao Traversare, njegove ranije pristalice koji su promenili stranu prošle godine.
* avgust - Car Fridrih je opseo Faenzu, zauzima je sledećeg aprila.

* septembar - Livonski pohod na Rusiju: snage Dorpatske biskupije, Livonski red i pskovski pretendent Jaroslav Vladimirovič zauzimaju Izborsk a zatim i sam Pskov.
* septembar? - An-Nasir Dawud je zaključio ugovor sa Tebaldom Navarskim, potvrđeni su mnogi Al-Salih Ismailovi teritorijalni ustupci. Teobald i Petar Bretanjski polovinom septembra odlaze iz Palestine.

### Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac
* 8. 10. - Barunski križarski rat: u Akru je stigao engleski princ Richard od Cornwalla. Dovršiće mirovne pregovore sa Ajubidima, nastavlja rad na askalonskom zamku.

* novembar - Möngkeovi Mongoli su pred Kijevom, poraženi su Crni Klobuci, ruski vazali. Opsada počinje 28-og.

* 6. 12. - Mongoli su zauzeli Kijev nakon devet dana opsade i uličnih borbi. Grad je opljačkan i većinom spaljen, velika većina stanovnika je ubijena.
**  Batu-kan zatim hara Galicijom, zauzima glavne gradove Volodimir i Galič. Manje snage ulaze u Poljsku, da bi sprečili pomoć Ugarskoj.
** Polocka kneževina postaje vazal Litvanije.
* 14. 12. - *Freibrief von Faenza*: car Fridrih je dao carsku neposrednost kantonu Schwyz.
* zima 1240/41 - Aleksandar Jaroslavič (Nevski) je zbačen i proteran iz Novgoroda - ali pozivaju ga natrag već na proleće.
* zima 1240/41 - Kampanja biskupije Ösel–Wiek, Livonskog reda i Estonaca u Votiji, jugozapadno od današnjeg Sankt Peterburga - zauzeli su zemlju do 1242.

### Kroz godinu

* Radovanov portal katedrale u Trogiru.
*  Freske iz male crkve sv. Nikole u manastiru Studenica.
* Historija Samobora: građani od hercega Kolomana dobivaju povlastice koje ih oslobađaju vlastelinskog gospodstva.
* Split ratuje sa Omišanima i Kačićima - braća Pribislav i Osor, sinovi Malduča Kačića i njihov brat od strica Toljen su pogazili prošlogodišnji mir i zauzeli Brač i Hvar. Napad splitskog kneza Gargana na Omiš je neuspešan. Knez Osor je zarobljen na Braču, nakon više okršaja, tako da je sklopljen mir povoljan za Split (predato je šest velikih i više manjih brodova, obećano da se više neće baviti gusarenjem)
* Bosanski ban Matej Ninoslav posećuje Dubrovnik, obećava zaštitu ako bi došlo do rata sa raškim kraljem.
* Osnovano Sveučilište u Sieni.
* Osmokutna utvrda Castel del Monte u Apuliji: car Fridrik naređuje lokalnom guverneru da dovrši neke radove. Car također počinje gradnju grada Aquila.
* Bavarski vojvoda Otto II dobija Minhen, ranije grad frajzinškog biskupa.
* Kralj Louis IX od Francuske podiže lučki grad Aigues-Mortes na sredozemnoj obali, kako ne bi zavisio od Italijana za prevoz u krstaškim pohodima (na koje isplovljava 1248. i 1270.).
* Rekonkvista: kralj Sancho II od Portugala zauzima Ayamonte na ušću Guadiane (dio Kastilje od 1263).
* Baba Ishak je uhvaćen i pogubljen, ali njegov ustanak protiv Rumskog Sultanata u Anadoliji traje do sledeće godine.
* 1240-41 - Prva mongolska invazija Tibeta, na čelu sa Doorda Darqanom - neki manastiri su zapaljeni, stradalo je 500 monaha.

## Rođenja

* Nicola Boccasini, papa Benedikt XI († 1304)
*  Cimabue, slikar († 1302)

## Smrti

* 16. 11. - Ibn Arabi, sufijski mistik, filozof (* 1165)

## Reference

; Literatura
* Svezak prvi. Prvo doba: Vladanje knezova i kraljeva hrvatske krvi (641-1102) i Drugo doba: Vladanje kraljeva Arpadovića (1102-1301). Vjekoslav Klaić (archive.org)
* *Istorija srpskog naroda*, Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I)