Ismail Kadare

**Ismail Kadare** (Đirokastra, 1936 – Tirana, 2024) je bio svjetski poznati albanski pisac.

## Biografija
Kadare je rođen 28. siječnja 1936. u gradu Gjirokastru na jugu Albanije, u obitelji skromnog sudskog službenika. Majka mu potječe iz imućne porodice pa odrasta u liberalnoj i obrazovanoj građanskoj sredini. Djetinjstvo i rodni grad (pod naizmjeničnom talijanskom odnosno grčkom okupacijom tijekom Drugog svjetskog rata) opisuje u romanu *Kronikë në gur* (Kronika u kamenu).

Studira na Sveučilištu u Tirani i na Zavodu za književnost Maksim Gorki u Moskvi.

Šezdesetih godina XX. stoljeća radi kao novinar i urednik te počinje objavljivati poeziju. 
Godine 1963. objavljuje prvi roman, *Gjenerali i ushtrisë së vdekur* (General mrtve vojske), koji doživljava uspjeh i u zemlji i u inozemstvu. Po romanu je 1983. snimljen istoimeni film s Marcellom Mastroiannijem u glavnoj ulozi. 

Otad redovno objavljuje brojna djela koja su ga učinila jednim od najvažnijih europskih pisaca XX. stoljeća. Među njima se posebno ističe *Pallati i ëndrrave* (Palača snova, 1981.), politička alegorija čija je radnja smještena u osmanski Istanbul, ali kojom Kadare na suptilan način kritizira komunistički režim Envera Hoxhe.

Godine 1990., pred sam pad komunizma u Albaniji, dobiva azil u Francuskoj. Azil je zatražio zbog, kako kaže, nepomirljivosti istinskog književnog stvaralaštva i diktature; "Pisac je prirodni neprijatelj diktature". Kadare je ostao u Francuskoj do 1999., kada je se vratio u Albaniju. Dugim godinama je živio u objema zemljama, na relaciji Tirana-Pariz.

Oženio je albansku književnicu Helenu Gushi i dobio dvije kćeri. Besiana Kadare je albanska veleposlanica u Ujedinjenim narodima, njihova veleposlanica na Kubi i potpredsjednica Generalne skupštine Ujedinjenih naroda na njenom 75. zasjedanju.

Ismail Kadare je se vratio u Albaniju u svojim poznim godinama i umro u bolnici u Tirani 1. jula 2024., u dobi od 88 godina, nakon što je nekoliko godina patio od lošeg zdravlja. Odobren mu je državni sprovod 3. jula u Nacionalnom kazalištu opere i baleta u Tirani, ali je ubrzo nakon toga pokopan na privatnoj ceremoniji. U Albaniji su proglašena dva dana žalosti, dok je u susjednom Kosovu proglašen jedan dan žalosti.

## Odabrana djela
• *Frymëzime djaloshare* (Mladenačka nadahnuća, 1954);
• *Gjenerali i ushtrisë së vdekur* (General mrtve vojske, 1963.);
• *Dasma* (Svadba, 1968.);
• *[[Tvrđava (Kadare)|Kështjella]]* (Tvrđava, 1970.);
• *Kronikë në gur* (Kronika u kamenu, 1971.);
• *Dimri i madh* (Velika zima, 1977.);
• *Ura me tri harqe* (Most na tri luka, 1978.); 
• *Muzgu i perëndive të stepës* (Suton stepskih bogova, 1978.); 
• *Kamarja e turpit* (Izdajnikova niša, 1978); 
• *Kush e solli Doruntinën* (Tko je doveo Doruntinu?, 1980);
• *Prilli i thyer* (Prekinuti april, 1980.); 
• *Pallati i ëndrrave* (Palača snova, 1981.); 
• *Qorrfermani* (Prokletstvo, 1984/1991.); 
• *Koncert në fund të dimrit* (Koncert na kraju zime, 1988.);
• *Piramida* (Piramida, 1992.); 
• *Spiritus* (Spiritus, 1996); 
• *Lulet e ftohta të marsit* (Proljetno cvijeće, proljetni mraz, 2000); 
• *Tri këngë zie për Kosovën* (Elegija za Kosovo, 2000.); 
• *Përballë pasqyrës së një gruaje* (Pred ženskim ogledalom, 2001.);
• *Jeta, loja dhe vdekja e Lul Mazrekut* (Život, igra i smrt od Lula Mazreka, 2002.); 
• *Dosja H: roman* (Dosje o H., 2002.); 
• *Pasardhësi* (Nasljednik, 2003.); 
• *Vajza e Agamemnonit* (Agamemnonova kći, 2003.); 
• *Darka e gabuar* (Pad kamenog grada, 2008.);
• *Mbi krimin në Ballkan* (O kriminalu na Balkanu, 2011); 
• *Kukulla* (Lutka, 2015); 
• *Kur sunduesit grinden* (Kad se vladari svađaju, 2018)

## Nagrade, priznanja, članstva
• Dopisni član Akademije moralnih i političkih znanosti u Parizu;
• Dobitnik odličjâ francuske Legije časti;
• Dobitnik nagrade Prix mondial Cino Del Duca 1992.;
• Dobitnik nagrade Herder 1998.;
• Dobitnik nagrade Man Booker International 2005.;
• Dobitnik nagrade Princ od Asturije 2009.;
• Dobitnik nagrade Jerusalem 2015.;
• Dobitnik nagrade Letërsia shqipe 2017.;
• Dobitnik nagrade Nonino 2018.

## Reference