open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grelin

**Grelin** je hormon koji uglavnom proizvode P/D1 ćelije koje oblažu fundus (gornji deo) ljudskog želuca i epsilon ćelije pankreasa koje stimulišu glad i sastoji se od 28 amino kiselina. Nivoi grelina se povišavaju pre obroka i smanjuju nakon obroka. On se smatra pandanom hormona leptina, koga proizvodi adipozno tkivo, i koji indukuje sitost kad je prisutan u visokim nivoima. U nekim barijatričnim procedurama, nivoi grelina su smanjeni kod pacijenata, što uzrokuje prevremenu sitost.

Grelin se takođe proizvodi u hipotalamusnom arkuatnom jezgru (), gde on stimuliše sekreciju hormona rasta iz prednje hipofizne žlijezde ().. Receptori grelina su izraženi na neuronima u arkuatnom jezgru i bočnom hipotalamusu. Grelinski receptor je G protein-spregnuti receptor, koji je još poznat pod nazivom GHS receptor (hormon rasta oslobađajući receptor). Grelinski receptor je takođe bio identifikovan u vagalnim aferentnim ćelijskim telima, kao i na vagalnim aferentnim završecima u gastrointestinalnom traktu

Grelin ima važnu ulogu u neurotrofiji, posebno u hipokampusu. On je esencijalan za kognitivnu adaptaciju na promenu okruženja i za proces učenja. Za grelin je utvrđeno da aktivira endotelne izoforme azot monoksid sintaze u signalnom putu koji je zavstan od više kinaza, među kojima je Akt.

## Forme

Grelin postoji u endokrinološki neaktivnoj (čist peptid) i aktivnoj formi (heksatropin). Osim oktanoilnog i drug bočni lanci su primećeni.

## Literatura

## Dodatna literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
*
Epsilon ćelije

**Epsilon ćelije** (ξ-ćelije), su endokrine ćelije smeštene u Langerhansovim ostrvcima pankreasa *(gde čine manje od 1% ćelija ostrvaca)* i endokrinim ćelijama u gastroenteropankreatičnom sistemu (zidu želuca), koje u krvotok luče hormon grelin.

Istraživanja sprovedena na miševima sugerišu da je genetska komponenta u osnovi ravnoteže između insulina i grelina u regulisanju nivoa glukoze u metaboličkim procesima.

Primarni efekat grelina - „hormona gladi“ je regulacija apetita.

## Reference

## Povezano
* Pankreas
* Langerhansova ostrvca
* Grelin
Uterotonik

**Uterotonik** je agens koji se koristi za indukovanje kontrakcije ili veće toničnosti uterusa. Uterotonici se koriste za indukciju porođaja, i za umanjenjenje kasnijeg krvarenja.

Pojedini uterotonici deluju kao oksitocinski analozi. Oksitocin se vezuje za aktivno mesto oksitocinskog receptora (OXTR).

Lekovi ove grupe mogu da deluju kao indirektni oksitocinergici:
* 5-HT<sub>1A</sub> receptor (5-HT1AR): protein odgovoran za indukciju sekrecije oksitocina.
* Serotonergik: lek koji deluje na serotonin i 5-HT1AR, što uzrokuje otpuštanje oksitocina (e.g., MDMA).

U ovug grupu lekova se ubrajaju: metilergonovin i prostaglandin F2.

Tokolitici imaju suprotno dejstvo, oni sprečavaju kontrakcije. Ti agensi mogu da imaju oksitocinergijski mehanizam. Na primer, atosiban deluje na taj način.

## Povezano
* Atosiban
* Karbetocin
* Demoksitocin
* L-371,257
* Oksitocin
* WAY-267,464

## Reference

## Literatura
Oksitocinski receptor

**Oksitocinski receptor**, ili **OXTR**, je protein koji dejstvuje kao receptor za hormon i neurotransmiter oksitocin. Kod ljudi, oksitocinski receptor je kodiran *OXTR* genom., koji je lokalizovan na ljudskom hromozomu *3p25*.

## Funkcija i lokacija

OXTR protein pripada familiji G-protein spregnutih receptora, specifično Gq, i dejstvuje kao receptor za oksitocin. Njegova aktivnost je posredovana G proteinima koji aktiviraju više različitih sistema sekundarnih glasnika.

Oksitocinski receptori su izraženi u mioepitelijalnim ćelijama mlečnih žlezdi, i u miometrijumu i endometrijumu uterusa na kraju trudnoće. Sistem oksitocina ima važnu ulogu indukovanja uterinskih kontrakcija tokom porođaja i izbacivanja mleka.

Oksitocinski receptori su takođe prisutni u centralnom nervnom sistemu. Ti receptori modulišu više odlika ponašanja, poput stresa i anksioznosti, socijalne memorije i prepoznavanja, seksualnog i agresivnog ponašanja, druženja (afilijacije) i materinskog ponašanja.

Ko nekih sisara, oksitocinski receptori su takođe nađeni u bubrezima i srcu.

## Ligandi

Nekoliko selektivnih liganda oksitocinskih receptora je nedavno bilo razvijeno, ali značajna sličnost između oksitocinskog i srodnog vazopresinskog receptora onemogućava visoku selektivnost.

### Agonisti

;Peptidi
* Oksitocin
* Demoksitocin
* Karbetocin

;Non-peptidni
* Jedinjenje 39 (Ki = 33 nM, 25x selektivan u odnosu na vazopresin receptore) 
* WAY-267,464 – anksiolitik kod miševa

### Antagonisti

;Peptid
* Atosiban

;Non-peptidni
* GSK-221,149
* L-368,899 (CAS# 148927-60-0)
* L-371,257 (CAS# 162042-44-6) – periferno selektivan (npr. slaba penetracija moždano-krvne barijere, malo centralnih efekata)
* L-372,662
* SSR-126,768
* WAY-162,720 – centralno antagonist aktivan nakon periferne administracije

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 

## Vanjske veze
*
Farma (razvrstavanje)

**Farma** može biti:

* Farma
* ''Farma'' (film), jugoslovenski film
* ''Farma'' (rijaliti šou)
** ''Farma'' (Srbija), rijaliti šou na RTV Pink
** ''Farma'' (Hrvatska), rijaliti šou na Nova TV
** , rijaliti šou na POP TV
Hantingtonova horea

**Hantingtonova horea** ili *hantingtonova bolest* je neurološka bolest koja se nasleđuje autozomno-dominantno. Javlja se vrlo retko, sa učestalošću od 1:25&nbsp;000. Opisana je 1872. godine.

Manifestacije ovog oboljenja su:
* na samom početku blago popuštanje intelektualnih sposobnosti, 
* gubitak ravnoteže, 
* nekontrolisana kretanja;
* paranoidna stanja;
* demencija

Hantingtonova bolest je autozomno dominantna nasledna bolest koja se klinički manifestuje progresivnim poremećajima kretanja i demencijom u srednjem odraslom dobu, odnosno, posle 30-te godine života, a tokom narednih 15-20 godina dolazi do potpunog gubitka motorne kontrole i mentalnih funkcija.

## Etiologija i patogeneza
Hantingtonova bolest nasleđuje se autozomno dominantno. Gen za HB je smešten je 4p16.3 hromozomu, a sastoji se od polimorfnog CAG trinukleotida koji ponavljano kodira poliglutaminsku regiju belančevine nazvane *huntingtin*. Normalni Hb gen sadrzi 11-34 kopija ovog tripleta, a kod bolesnika s HB-i broj tripleta se mnogostruko poveća. Što je veći broj ponovljenih triolet mutacija i veća količina poliglutamina, to će se pre stvoriti abnormalni proteinski agregati, a potom intranuklearne inkluzije i bolest.

## Patologija
*Makroskopski* se na preseku mozga vidi izrazito atrofičan kaudatni nukleus (*[[nucleus caudatus]]*), a sekundarno je atrofican i putamen. Lateralne i traca komora zbog toga su proširene. *Mikroskopski*, broj strijatnih nervnih ćelija je smanjen, a najveći je gubitak izražen periventrikularno u kaudatnom nukleusu (*nucleus caudatus*) i u putamenu. Najizrazitije je smanjen broj srednje velikih nervnih ćelija koje komuniciraju sa drugim neuronima putem transmitora kao što su gama-aminobuterna kiselina (GABA), supstanca P i enkefalini. Uz gubitak nervnih ćelija izražena je jaka reaktivna troglioza.

## Klinička slika
U simptome ove bolesti svrstavaju se *progresivni poremećaji kretanja*, kao što su nepravilni nevoljni spazmodični pokreti udova i lica (horeja), trzaji, prekomerni pokreti mišića celog tela (hiperkineza). Gubitak mentalnih sposobnosti redovno dovodi do demencije. Smrtni ishod sledi nakon prosečno 15 godina, pri čemu su neposredni uzrok smrti najčešće interkurentne infekcije.

## Literatura

## Vanjske veze
* Bionet škola
Brest (razvrstavanje)

**Brest** (ekavski), **[[Brijest (razvrstavanje)|Brijest]]** (ijekavski), **Brist** (ikavski), može biti:

## Izvorno značenje
* Brest (biljka), rod listopadnog drveća;

## Toponimi

Srbija:
* Brest, selo u opštini Merošina u Nišavskom upravnom okrugu, Srbija;

Belorusija:
* Brest (Belorusija), grad u Belorusiji (ranije poznat kao Brest-Litovsk);

Bugarska:
* Brest (Pleven), selo u Plevenskoj oblasti, Bugarska;
* Brest (Ćustendil), selo u Ćustendilskoj oblasti, Bugarska;

Republika Makedonija:
* Brest (Poreče), selo u Opštini Makedonski Brod, Republika Makedonija;
* Brest (Skoplje), selo u Opštini Čučer Sandevo, Republika Makedonija;
* Brest (Štip), selo u Opštini Štip, Republika Makedonija;

Francuska:
* Brest (Francuska), grad u Francuskoj;

Bosna i Hercegovina:
* Brijest (Lopare), naseljeno mesto u sastavu opštine Lopare, Republika Srpska;

Hrvatska:
* Brest Pokupski, naselje grada Petrinje, Hrvatska;
* Brest pod Učkom, naselje u opštini Lupoglav, Hrvatska;
* Brijest (Osijek), naselje grada Osijeka, Hrvatska;
* Brist, naselje u opštini Gradac, Hrvatska;
* Brest (Lanišće), naselje u opštini Lanišće, Hrvatska;

## Povezano
* Bresje
* Brestovac
* Brestovo
* Briješće
Glicilciklin

**Glicilciklini** su nova klasa antibiotika koja je izvedena iz tetraciklina. Ovi tetraciklinski analozi su specifično dizajnirani da prevaziđu dva široko zastupljena mehanizma tetraciklinske rezistancije, naime rezistanciju posredovanu sticanjem efluks pumpi i/ili ribozomalnom protekcijom. Do sada je samo jedan glicilciklinski antibiotik ušao u kliničku upotrebu: tigeciklin.

## Mehanizam dejstva
Glicilciklinski antibiotici imaju sličan mehanizam dejstva sa tetraciklinskim antibioticima. Oni blokiraju proteinsku sintezu i tako sprečavaju bakterijsku reprodukciju. Obe klase antibiotika se vezuju za 30S ribozomalnu podjedinicu i sprečavaju vezivanje amino-acil tRNK za A mesto ribozoma. Međutim, glicilciklini se efektivnije vezuju od tetraciklina.

## Mehanizam rezistancije
Dok glicilciklini imaju veću efikasnost protiv organizama sa tetraciklinskom rezistancijom posredovanom sticanjem efluks pumpi i/ili ribozomalnom protekcijom, oni nisu efektivni protiv organizama sa hromozomalnim efluks pumpama, kao što su *[[Pseudomonas]]* i *Proteeae*.

## Reference

## Literatura
* 
* 

## Vanjske veze
* Tygacil (tigecycline IV) manufacturer website.
Uskotrupni avion

**Uskotrupni avion** je linijski putnički avion s promjerom trupa od 3 do 4 metara, s 2 do 6 sjedala u jednom redu i s jednim prolazom između njih. Avioni koji imaju do 100 sjedala danas se uobičajeno nazivaju regionalni putnički avioni. 

Nasuprot ove klase su širokotrupni avioni koji uobičajeno imaju višerazrednu konfiguraciju putničke kabine. Promjer trupa im je od 5 do preko 6 metara a između sjedala (7 do 10 u redu) nalaze se dva prolaza. 

Kao nedostaci uskotrupnih aviona može se navesti:
:-manja udobnost putnika i osjećaj skučenosti u putničkim kabinama manjih aviona, 
:-u donji teretni prostor stane puno manje tereta, 
:-veći omjer površine prema volumenu,
:-avioni s većim kapacitetom su u pravilu duži te postoji opasnost udara repnih površina pri slijetanju u pistu,
:-samo jedan prolaz u putničkom prostoru produžuje vrijeme ulaska i izlaska putnika u odnosu na avion s dva prolaza. To je posebno primjetno na avionima koji učestalo lete na dužim rutama. 

## Uskotrupni avioni kratkog do srednjeg doleta
* Airbus A320 serija - drugi najprodavaniji mlazni linijski putnički avion svih vremena (vanjski promjer trupa 400 cm). 
* Boeing 717 – najnoviji model DC-9, (vanjski promjer trupa 340 cm). 
* Boeing 727 – svojevremeno najproizvođeniji linijski putnički avion, (vanjski promjer trupa 380 cm). 
* Boeing 737 - najprodavaniji mlazni avion u svijetu, nadmašio je i svog prethodnika 727, (vanjski promjer trupa 380 cm). 
* McDonnell Douglas DC-9 - vanjski promjer trupa 340 cm.
* McDonnell Douglas MD-80/MD-90 - vanjski promjer trupa 340 cm.
* BAe 146 – leti kao najveći regionalni mlažnjak a može prevesti 69 putnika. 
* Embraer E-Jets - mlazni avion (vanjski promjer trupa 270 cm).
* Fokker F100 - mlazni avion (vanjski promjer trupa 330 cm).
* Fokker F100 - regionalni mlazni avion
* Fokker F100 - regionalni mlazni avion (vanjski promjer trupa 330 cm).
* Tupoljev Tu-134 - mlazni avion (vanjski promjer trupa 290 cm).
* Tupoljev Tu-154 - mlazni avion
* Tupoljev Tu-204 - mlazni avion
* Tupoljev Tu-334 - mlazni avion

## Uskotrupni avioni srednjeg do dugog doleta
* Boeing 707 - prvi komercijalno uspješni mlazni linijski putnički avion, (vanjski promjer trupa 380 cm). 
* Boeing 757 – trenutno najveći uskotrupni avion, (vanjski promjer trupa 380 cm). 
* Douglas DC-8 – serija 60 bila je najveći podzvučni linijski avion ove klase ikada sagrađen, (vanjski promjer trupa 410 cm).
* IL-62 – uskotrupni avion velikog doleta. 
* Vickers VC10 
* Tupoljev Tu-204
Trihlorobenzen

**Trihlorobenzen** ima više značenja.

* 1,2,3-Trihlorobenzen
* 1,2,4-Trihlorobenzen
* 1,3,5-Trihlorobenzen
Tiazepin

**Tiazepini** su supstituisani tiepini, kod kojih azot zamenjuje jedan ugljenik u sedmočlanom heterocikličnom prstenu.

Razlikuju se sledeći tipovi:
* 1,2-Tiazepin
* 1,3-Tiazepin
* 1,4-Tiazepin

*Benzotiazepini* (poput diltiazema) imaju jedan benzen vezan za tiazepinski prsten, dok *[[dibenzotiazepin]]i* imaju dva.

## Reference

## Vanjske veze
*
Dibenzotiazepin

**Dibenzotiazepini** su hemijska jedinjenja koja su derivati tiazepina sa dva benzo prstena.

Primeri dibenzotiazepina su kvetiapin i tianeptin.

## Reference

## Literatura
Triazol

**Triazol** (*Htrz*) je izomerno hemijsko jedinjenje sa molekulskom formulom C2H3N3, koje sadrži petočlani prsten sa dva atoma ugljenika i tri atoma azota.

Dva izomera su:
* 1,2,3-Triazol 
* 1,2,4-Triazol 

## Derivati
Triazolni antifungalni lekovi su flukonazol, izavukonazol, itrakonazol, vorikonazol, pramikonazol, ravukonazol, i posakonazol.

Triazolni fungicidi za biljnu zaštitu su epoksikonazol, triadimenol, propikonazol, metkonazol, ciprokonazol, tebukonazol, fluzilazol i paklobutrazol.

Benzotriazol se koristi u izradi fotografija.

## Poljoprivredni značaj
Usled širenja otpornosti biljnih patogena na fungicide iz strobilurinske klase, kontrola gljiva kao što su *[[Septoria tritici]]* ili *[[Gibberella zeae]]* je u znatnoj meri zasnovana na primeni triazola.

## Značaj u hemijkoj sintezi
Cikloadicija azidnih alkina je blaga i selektivna reakcija kojom se formiraju 1,2,3-triazoli. Reakcija nalazi široku primenu u bioortogonalnoj hemiji i u organskoj sintezi. Triazoli su relativno stabilne funkcionalne grupe, te triazolne veze imaju brojne primene (npr. kao zamena za fosfatnu osnovu DNK.)

## Srodna heterociklična jedinjenja
* Imidazol, analog sa dva nesusedna atoma azota
* Pirazol, analog sa dva susedna atoma azota
* Tetrazol, analog sa četiri atoma azota

## Reference

## Vanjske veze
* Synthesis of 1,2,3-triazoles (overview of recent methods)
Butandiol

Termin **butandiol** ima više značenja:
* 1,2-Butandiol
* 1,3-Butandiol
* 1,4-Butandiol
* 2,3-Butandiol
Azid

**Azid** je anjon sa formulom N3−. On je konjugovana baza hidrazonske kiseline. N3− je linearni anjon koji je izoelektronski sa CO<sub>2</sub> i N<sub>2</sub>O. Po teoriji valentne veze, azid se može opisati sa nekoliko rezonantnih struktura, među kojima je važna N−=N+=N−. Azid je isto tako funkcionalna grupa u organskoj hemiji, RN3. Dominantna oblast primene azida su propelanti u vazdušnim jastucima.

## Primene
Oko 250 tona jedinjenja koja sadrže azide se proizvede godišnje. Glavni proizvod su azidi.

### Detonatori i propelanti
Natrijum azid je propelant u automobilskim vazdušnim jastucima. On se razlaže pri zagrevanju proizvodeći gas azot, što se koristi za brzu ekspanziju vazdušnih jastuka:
:2 NaN3 → 2 Na + 3 N2

Soli teških metala, kao što je olovo azid, Pb(N3)2, detonatori su senzitivni na šok, koji se razlažu do olova i azota:
:Pb(N3)2 → Pb + 3 N2
Soli srebra i barijuma se koriste na sličan način. Neki organski azidi su potencijalni raketni propelanti, npr. 2-dimetilaminoetilazid.

## Reference

## Povezano
* Pentazenijum

## Vanjske veze
* Synthesis of organic azides
* Synthesizing, Purifying, and Handling Organic Azides
Detonator

**Detonatori** se obično koriste u eksplozivima. Imamo: daljinske, vremenske, one koji detonuju u sekundi. Daljinski se koriste za aktiviranje onda kada atentator to poželi, daljinski detonatori imaju dva dela upaljač i kontroler. Upaljač se stavi u eksploziv i kad se stisne dugme na kontroleru eksploziv se aktivira. Vremenski rade na vreme, oni imaju tajmer na koji se ukuca vreme detonacije kada vreme istekne eksploziv se aktivira. I oni koji pucaju u trenutku to jeste oni koji detonuju u sekundi to su obicno akumulatori kad se zice stave na eksploziv pa na akumulator detonacija se vrši u sekundi može i baterija od 9 volti da se korosti ali na mnogo manjoj udaljenosti za razliku od akumulatora. Posroji i fitilj koji se aktivira vatrom. Sa fitiljem se ne zna vreme detonacije zato su najbolji daljinski i vremenski detonatori to jest električni detonatori.

## Reference
* Cooper, Paul W., *Explosives Engineering*, New York: Wiley-VCH, 1996. 

## Vanjske veze

* 1956 safety film "Blasting Cap - Danger!" from Prelinger Archives
* Modelling and Simulation of Burst Phenomenon in Electrically Exploded Foils
Ossi Oswalda

**Ossi Oswalda** (rođena kao Oswalda Stäglich, 2. februar 1899  – 1. januar 1948), bila je njemačka glumica, koja je zahvaljujući uspješnim nastupima u nijemim filmovima stekla nadimak "njemačka Mary Pickford".

Prije glumačke karijere se školovala za balerinu, a potom je plesala u teatru. Tamo ju je zapazio Hanns Kräly i preporučio svom prijatelju Ernstu Lubitschu. On ju je angažirao u nekoliko filmova koji su iskoristili njen komičarski talent kako bi izgradili imidž svojeglave i buntovne djevojke. Oswalda je 1921. svoj uspjeh nastojala iskoristiti i kao producentica. Iako je 1925. dobila prestižni ugovor sa studijem UFA, nije se uspjela prilagoditi zvučnoj tehnologiji. Za vrijeme Drugog svjetskog rata je sudjelovala u izradi filmova u okupiranoj Čehoslovačkoj. Tamo je ostala i nakon rata, gdje je nekoliko godina kasnije umrla u krajnjem siromaštvu.

## Filmografija
### nijemi

* također producentica

### zvučni
* 1930: Der keusche Josef
* 1933: Der Stern von Valencia

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* Photographs and literature
Antonin Artaud

**Antoine Marie Joseph Paul Artaud**, poznatiji kao **Antonin Artaud** (Marseille, 4. septembra 1896. – Ivry-sur-Seine, 4. marta 1948.), bio je francuski dramatičar, pesnik, glumac i pozorišni reditelj.

Široko priznat kao jedna od najznačajnijih figura evropske avangarde, imao je posebno snažan uticaj na pozorište dvadesetog veka kroz svoju konceptualizaciju Pozorišta okrutnosti. Poznat po svom sirovom, nadrealnom i transgresivnom radu, njegovi tekstovi istražuju teme iz kosmologije drevnih kultura, filozofije, okultizma, misticizma i autohtonih meksičkih i balijskih praksi.

Antonin, umanjenica imena Antoine, bio je među nizom imena koji je Artaud koristio tokom svoje spisateljske karijere. Po njemu je nazvana nagrada Antonin Artaud.

## Rani život
Antonin Artaud je rođen 4. septembra 1896. u Marseillu, u Francuskoj. Njegovi roditelji Euphrasie Nalpas i Antoine-Roi Artaud su bili građani Smirne (današnji Izmir), i on je bio pod velikim uticajem njegovog grčkog porekla. Njegova majka je rodila devetoro dece, ali samo je dvoje pored Antoana preživelo detinjstvo. Kada je imao četiri godine, Artaud je imao težak slučaj meningitisa, zbog koga je imao razdražljiv temperament tokom adolescencije. Takođe je bolovao od neuralgije, mucanja i teških napada kliničke depresije.

Antoninovii roditelji su organizovali dugi niz boravaka u Sanatorijumu za njihovog temperamentnog sina, koji su trajali pet godina, sa pauzom od dva meseca u junu i julu 1916. godine, kada Artaud je regrutovan u Francusku vojsku. Navodno je bio izbačen zbog svoje navike da mesečari. Tokom njegovog lečenja u sanatorijumu, čitao je radove Arthura Rimbauda, Charlesa Baudelaira, i Edgara Allana Poa. U maju 1919. godine, direktor sanatorijuma je Artaudu dao recept za laudanum, što je započelo njegovu doživotnu zavisnost od opijata.

## Karijera

### Pozorište okrutnosti
Artaud je verovao da pozorište treba da bude snaga za oslobođenje ljudske podsvesti i otkrivanja čoveka prema sebi. On je pozvao na „zajednicu između glumca i publike u magičnom egzorcizmu; kombinaciju gestova, zvukova, neobičnih scena, i osvetljenja da bi formirao jezik, superioran rečima, koji se može koristiti da podriva u misli i logiku i da šokira gledaoce davajući im pogled u niskost njegovog sveta.“

U njegovoj knjizi *[[Pozorište i njegov dvojnik]]*,  koja je sadržala prvi i drugi manifest za Pozorište okrutnosti, Artaud je izrazio divljenje prema istočnim oblicima pozorišta, posebno u Baliju. Navodi da pod okrutnošću ne misli isključivo na sadizam ili izazivanje bola, već često nasilnu, fizičku odlučnost da razbije lažnu realnost. On je verovao da je tekst bio tiranin nad značenjem, i zalagao se, umesto toga, za pozorište napravljeno od jedinstvenog jezika, između misli i pokreta. Artaud je opisao duhovnost u fizičkom smislu, i verovao je da su sva pozorišta fizički izražena u prostoru.

## Reference

## Povezano
* nadrealizam

## Spoljašnje veze

* Bulletin international Antonin Artaud 
* Djela Antonina Artauda (javno dobro u Kanadi)
Leo F. Forbstein

**Leo Frank Forbstein** (16. oktobar 1892 – 16. mart 1948) bio je američki profesionalni muzičar, poznat kao jedan od prvih kompozitora filmske muzike. Talent za muziku otkrio je kao dijete, a u mladosti je muzikom u kino-dvoranama pratio radnju tada nijemih filmova. Talent ga je odveo u Hollywood gdje se zaposlio kao dirigent orekstra u dvorani Grauman's Egyptian Theatre. Nakon što je uvedena zvučna tehnologija, Forbstein je angažiran od filmskog studija Warner Bros. kao njihov muzički direktor. Sudjelovao je u preko 550 filmskih projekata, a godine 1936. je zajedno sa 
kompozitorom Erichom Wolfgangom Korngoldom dobio Oscar za najbolju muziku za film *[[Anthony Adverse]]*.

## Djelomična filmografija

* *[[The Squall]]* (1929)
* *[[The Maltese Falcon (1931 film)|The Maltese Falcon]]* (1931)
* *[[The Millionaire (1931 film)|The Millionaire]]* (1931)
* *[[Bought!]] (1931)
* *The Star Witness* (1931)
* *Union Depot* (1932)
* *The Man Who Played God* (1932)
* *The Cabin in the Cotton* (1932)
* *I Am a Fugitive from a Chain Gang* (1932)
* *42nd Street* (1933)
* *Gold Diggers of 1933* (1933)
* *The Working Man* (1933)
* *Ex-Lady* (1933)
* *Bureau of Missing Persons* (1933)
* *Fog Over Frisco* (1934)
* *The Big Shakedown* (1934)
* *Jimmy the Gent* (1934)
* *Fashions of 1934* (1934)
* *Broadway Hostess* (1935)
* *Front Page Woman* (1935)
* *The Girl from 10th Avenue* (1935)
* *Special Agent* (1935)
* *The Golden Arrow* (1936)
* *It's Love I'm After* (1937)
* *Jezebel* (1938)
* *Dark Victory* (1939)
* *The Private Lives of Elizabeth and Essex* (1939)
* *The Letter (1940)* (1940)
* *Meet John Doe* (1941)
* *Sergeant York* (1941)
* *The Maltese Falcon* (1941)
* *Kings Row* (1942)
* *Yankee Doodle Dandy* (1942)
* *Now, Voyager* (1942)
* *Casablanca* (1942)
* *Destination Tokyo* (1943)
* *Mr. Skeffington* (1944)
* *To Have and Have Not* (1944)
* *The Corn Is Green* (1945)
* *Mildred Pierce* (1945)
* *The Big Sleep* (1946)
* *The Treasure of the Sierra Madre* (1948)
* *Winter Meeting* (1948)
* *Rope* (1948)
* *Johnny Belinda'' (1948)

## Reference

## Vanjske veze
*  (12. februar, naveden kao datum smrti na IMDB, nije ispravan)
* Leo Forbstein at findagrave.com
Enzimski supstrat

U biohemiji, **supstrat** je molekul na koji deluje enzim. Enzimi katalizuju hemijske reakcije nad supstratima. U slučaju jednog supstrata, on se vezuje za aktivno mesto enzima, formira se kompleks enzima i supstrata. Supstrat se transformiše u jedan ili više produkata, koji se zatim odvajaju od aktivnog mesta. Aktivno mesto je sa slobodno da primi sledeći molekul supstrata. U slučaju reakcija sa više supstrata, on moraju da se vežu u specifičnom redosledu za aktivno mesto, pre nego što reaguju i proizvedu produkt.

Na primer, formiranje surutke (koagulacija sirišta) je reakcija koja se javlja nakon dodavanja enzima renina u mleko. U ovoj reakciji, supstrat je mlečni protein (e.g., kazein), a enzim je renin. Produkti su dva polipeptida koja se formiraju razlaganjem većeg peptidnog supstrata.

Jedan drugi primer je hemijska dekompozicija vodonik peroksida posredstvom enzima katalaze. Pošto su enzimi katalizatori, oni se ne menjaju tokom reakcije. Supstrati se konvertuju u produkte. U ovom slučaju vodonik peroksid se konvertuje do vode i gasovitog kiseonika.
: *E + S ⇌ ES → EP ⇌ E + P*
gde je *E* = enzim, *S* = supstrat(i), *P* = produkt(i).

## Reference

## Povezano
* Produkt (biologija)
* Enzimska kinetika
* Enzim
Produkt (biologija)

U biohemiji, **produkt** je supstanca koja se formira putem dejstva enzima i supstrata. Na primer, produkti dejstva enzima laktaze na supstrat laktozu su galaktoza i glukoza.

:

## Reference

## Povezano
* Enzimski supstrat
Surutka

:*Za članak o srpskom akademiku, pogledajte [[Jovan Surutka]]*
**Surutka** je tečnost koja ostaje nakon što se mleko zgruši; ona je nusproizvod koji nastaje kod proizvodnje sira ili kazeina i ima više komercijalnih upotreba. Surutka se koristi u proizvodnji raznih sireva i mnogih drugih proizvoda za ljudsku potrošnju. Takođe služi i kao aditiv u mnogim prehrambenim prerađevinama, uključujući hleb, krekere i komercijalno pecivo, kao i hranu za životinje. Proteini surutke prevashodno se sastoje iz α-laktalbumina i β-laktoglobulina. U zavisnosti od načina proizvodnje, surutka može takođe da sadrži glikomakropeptide (GMP).

Protein surutke koji se odvaja iz ove mešavine često se prodaje kao nutritivni suplement. Takvi suplementi su posebno popularni u bodibildingu. Tečna surutka sadrži laktozu, vitamine i minerale, kao i masti u malim količinama. Istraživači na Lund Univerzitetu u Švedskoj otkrili su da izgleda da surutka stimuliše oslobađanje insulina. Takođe su otkrili http://www.ajcn.org/cgi/content/abstract/82/1/69?maxtoshow=&HITS=10&hits=10&RESULTFORMAT=&fulltext=whey&searchid=1122565758802_6050&stored_search=&FIRSTINDEX=0&sortspec=relevance&journalcode=ajcn da suplementi od surutke mogu pomoći u regulisanju i smanjenju naglih povećanja nivoa šećera u krvi kod ljudi sa dijabetesom, tip 2, tako što povećavaju lučenje insulina.

## Vanjske veze
* Alergije i netolerancije na mleko  
* Whey Izvori i spiskovi hrane za alergične na surutku  
* Protein surutke  
* pansport.rs: Proteini iz surutke - sve što treba da znate
Kazein

**Kazein**, glavni je protein u kravljem mleku, belančasta je materija koja se nalazi u slikarskim vezivima za boje. Ona omogućuje veću postojanost prema atmosferskim uticajima, svetlosti i visokoj temperaturi.

## Kazein kao vezivo za boje
Kazein u slikarstvu spada u u organska veziva i organski je lepak koji se dobija iz mleka, sira (načinjenog od obranog mleka) i kreča i predstavlja vezivo koje je bilo veoma popularno u srednjem veku i koje snagom svoje lepljivosti prevazilazi vezivo stolarskog običnog tutkala.

Vezivom za boje nazivamo ona sredstva koja omogućavaju da se boja prione za neku od podloga koje se koriste u slikarstvu.

Kazeinsko vezivo se priprema tako što se stavi u čašu od 5 delova od progrušanoga mleka sira (švapskog), i jedan deo gustog gašenog kreča i mešaju se dok ne pređu u jedinstvenu polugustu masu bez grudvica. Ovakvoj masi treba dodati odmah dva do tri puta toliko vode (čiste i hladne) te se takav kazein upotrebljava umesto tutkala kao spojno- vezivno sredstvo za boje.

Za izolaciju platna koje upija treba upotrebiti premaz od kazeina sa tri dela vode. Kazein se pravi svakodnevno da bi bio svež i dobar za upotrebu.

## Kazeinska preparatura
U konzervu se stavi čaša cinkvajsa i čaša krede ili sivog gipsa te se to dobro izmeša. Zatim se u masu doda dve čaše čiste hladne vode i sve se to dobro izmeša da bi se ujednačilo i najzad se uz neprekidno mešanje saspe jedna čaša gustog kazeina. Sa ovom preparaturom se u tankim slojevima premazuje platno najviše u dva sloja. Kazeinska preparatura je izvanredna a naročito za uljano slikarstvo. Ona je čvrsta i iziskuje stabilniju podlogu a naročito je dobra za karton i dasku koje odgovaraju ovom postupku.

Kazein preparatura ne može dugo da stoji i ona gubi svoju lepljivost- vezivost prelaskom kreča u mrtvo stanje i zato se kazeinska preparatura mora potrošiti još isti dan. Sa otpornim bojama se može po kazeinskoj preparaturi slikati odmah po sušenju, a posle 8 dana je u preparaturi potpuno umrtvljen kreč te je preparatura postala neutralna.

## Literatura

* Campbell, T. Colin and Campbell, Thomas M. *The China Study*. Benbella Books, 2006.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* Healing Thresholds summarizes scientific evidence on casein-free diets and other therapies for autism
* GFCF Diet Support Group 
* Casein causing headaches
* Eating without Casein Practical guide to milk-free eating
* Time Magazine, Monday, August 29, 1938 Wool from Cows , see
Promocija tumora

**Promocija tumora** je proces u karcinogenezi kojim razni faktori dozvoljavaju potomcima jedne inicirane ćelije da opstanu i da se umnože, i.e. da se odupru apoptozi i da se podvrgnu klonalnom rastu. Ona je stepen ka progresiji tumora.

## Reference

## Povezano
* Progresija tumora
* 12-O-Tetradekanoilforbol-13-acetat
Carole Landis

**Carole Landis** (1. januar 1919 - 5. jul 1948) bila je američka filmska glumica, poznata po ulozi prahistorijske djevojke Loane u *[[One Million B.C.]]*, koja je učinila jednim o seks-simbola Hollywooda 1940-ih, ali i po burnom privatnom životu koji je okončan samoubistvom.

Rođena je kao Frances Lillian Mary Ridste u porodici željezničkog radnika u Iowi. Djetinjstvo su joj obilježili siromaštvo i učestalo seksualno zlostavljanje. Iz kuće je pobjegla bez da je završila gimnaziju, i sreću je potražila kao plesačica u noćnim klubovima u San Franciscu. Nakon što je obojila kosu u plavo i uzela umjetničko ime po svojoj omiljenoj glumici Carole Lombard, godine 1937. je sa ušteđenih 100 US$ otišla u Hollywood. Tamo je otpočela karijeru u manjim ulogama u raznim hollywoodskim filmovima, a također se uzdržavala i pin up fotografijama. Nastup u *One Million B.C.* ju je učinio zvijezdom, ali ju je karijeru potom ozbiljno narušio prekid ljubavne veze sa producentom Darylom F. Zanuckom. Za vrijeme Drugog svjetskog rata je zajedno sa Marthom Raye, Mitzi Mayfair i Kay Francis zabavljala američke vojnike na USO turneji po evropskim bojištima; svoja iskustva je opisala u knjizi koji je postao temelj za film *[[Four Jills in a Jeep]]*, u kome je tumačila samu sebe. Godine 1948. je započela ljubavnu vezu sa glumcem Rexom Harrisonom; kada joj je on rekao da se neće razvesti od supruge Lili Palmer, izvršila je samoubistvo prekomjernom dozom lijekova.

## Filmografija

## Izvori

## Vanjske veze

* 
*
Paul Wegener

**Paul Wegener** (13. decembar 1874 - 13. septembar 1948) bio je njemački teatarski i filmski glumac i režiser, poznat po nastupima u nizu zapaženih filmova zbog kojih je postao svojevrsna ikona njemačkog filmskog ekspersionizma.

Wegener se glumom počeo baviti nakon studija prava, priključivši se teatarskoj trupi Maxa Reinhardta. Šest godina kasnije se zainteresirao za novi medij filma, te je sudjelovao u snimanju filma *[[The Student of Prague (1913 film)|Praški student]]*. Tokom snimanja u Pragu je čuo za drevnu jevrejsku legendu o Golemu koja ga je potakla da 1915. režira istoimeni istoimeni film. Taj ga je film učinio specijalistom za horor žanr, ali i živopisne i upečatljive likove, a koji će posebno doći do izražaja u nizu ostvarenja u weimarskom periodu. Wegener je, za razliku od mnogih svojih kolega, ostao u domovini nakon dolaska nacista na vlast, te je za vrijeme Drugog svjetskog rata nastupao u propagandnim filmovima. U tajnosti je, pak, financijski i na druge načine podržavao antinacistički pokret otpora i pisao anti-nacističke grafite po berlinskim zidovima. Nakon završetka rata je bio među prvima koji se aktivno uključio u obnovu razrušenog Berlina, odnosno tamošnjeg kulturnog života. 7. septembra 1945. je tako nastupio u naslovnoj ulozi u predstavi *[[Nathan Mudri]]*. Nekoliko godina kasnije mu je pozlilo dok ju je tumačio na pozornici, te je umro nekoliko mjeseci kasnije.

Ženio se šest puta, posljednji put za Gretu Schröder sa kojom je ostao do smrti.

## Izabrana filmografija

### glumac
* *[[Figures of the Night]]* (1920)
* *[[Roswolsky's Mistress]]* (1921)
* *[[The Treasure of Gesine Jacobsen]]* (1923)
* *[[Svengali (1927 film)|Svengali]]* (1927)
* *[[The Weavers (1927 film)|The Weavers]]* (1927)

### režiser
* *[[The Student of Prague (1913 film)|The Student of Prague]]* (1913)
* *[[The Golem (1915 film)|The Golem]]* (1915)
* *[[The Golem and the Dancing Girl]]* (1917)
* *[[The Golem: How He Came into the World]]* (1920).
* *[[Augustus the Strong (film)|Augustus the Strong]]* (1936)

## Izvori

## Literatura
* Monty Jacobs: *Der Schauspieler Paul Wegener*. Verlag Erich Reiß, Berlin [ca. 1924]
* Kai Möller, ed.: *Paul Wegener. Sein Leben und seine Rollen*. Rowohlt, Hamburg 1954
* Wolfgang Noa: *Paul Wegener*. Henschel, Berlin 1964
* Herbert Pfeiffer: *Paul Wegener*. Rembrandt, Berlin 1957
* Heide Schönemann: *Paul Wegener. Frühe Moderne im Film*. Menges, Stuttgart 2003 
* Hans Günther Pflaum: 'Kinetische Lyrik. P. W.s "Rübezahls Hochzeit" 1916' in: Peter Buchka, ed.: *Deutsche Augenblicke. Eine Bilderfolge zu einer Typologie des Films* (Reihe: "Off-Texte" 1, des Münchener Filmmuseums) Belleville, München 1996 
* Hans Günther Pflaum: 'Ins eigene Herz. P. W.s "Student von Prag" 1919' in: Peter Buchka, ed.: *Deutsche Augenblicke*; pp.&nbsp;20f.

## Vanjske veze

* Official German Paul Wegener Homepage
* 
* Image of Paul Wegener 
* Excellent biography with pictures 
* Photographs and literature
James Young (režiser)

**James Young** (1. januar 1872 - 9. jun 1948) bio je američki filmski režiser, scenarist i glumac koji je djelovao u nijemoj eri. Karijeru je otpočeo u teatru kao glumac, te je sa uspjehom nastupao na Broadwayu.

Bio je oženjen dva puta. Njegov drugi brak, sa glumicom Clarom Kimball Young, se raspao nakon što je otkrivena njena preljubnička veza sa producentom Lewisom B. Selznickom.

## Izabrana filmografija
* *[[Beau Brummel (1913 film)|Beau Brummel]]* (1913)
* *[[The Wishing Ring]]* (1914)
* *[[The Deep Purple (1915 film)|The Deep Purple]]* (1915)
* *[[Oliver Twist (1916 film)|Oliver Twist]]* (1916)
* *[[Without Benefit of Clergy]]* (1921)
* *[[The Infidel (1922 film)|The Infidel]]* (1922)
* *[[Omar the Tentmaker (film)|Omar the Tentmaker]]* (1922)
* *[[Ponjola]]* (1924) (*ko-režiser: Donald Crisp)
* *[[The Bells (1926 film)|The Bells]]* (1926)

## Vanjske veze
* 
*
Leo White

**Leo White** (10. novembar 1882 – 20. septembar 1948) je bio američki teatarski i filmski glumac rodom iz Njemačke, poznat po velikom broju karakternih uloga u klasičnim hollywoodskim filmovima, odnosno dugogodišnjoj suradnji sa Charliejem Chaplinom. White, koga je u SAD doveo teatarski impresario Daniel Frohman, se specijalizirao za uloge "uglađenih" evropskih negativaca i dendija.

## Izabrana filmografija
* *[[Casablanca (film)|Casablanca]]* (1942)
* *[[Yankee Doodle Dandy]]* (1942)
* *[[The Great Dictator]]* (1940)
* *[[Penrod and Sam (1937 film)|Penrod and Sam]]* (1937)
* *[[Jail Birds of Paradise]]* (1934)
* *[[The Jade Box]]* (1930)
* *[[Smilin' Guns]]* (1929)
* *[[On the Front Page]]* (1926)
* *[[The Blonde Saint]]* (1926)
* *[[The Far Cry]]* (1926)
* *[[The Tower of Lies]]* (1925)
* *[[Ben-Hur (1925 film)|Ben-Hur]]* (1925)
* *[[The Lady Who Lied]]* (1925)
* *[[Wolves of the North]]* (1924)
* *[[The Marriage Maker]]* (1923)
* *[[Vanity Fair (1923 film)|Vanity Fair]]* (1923)
* *[[Blood and Sand (1922 film)|Blood and Sand]]* (1922)
* *[[Married to Order]]* (1920)
* *[[Pals and Pugs]]* (1920)
* *[[Fists and Fodder]]* (1920)
* *[[The Devil's Pass Key (1920 film)|The Devil's Pass Key]]* (1920)
* *[[The Hawk's Trail]]* (1919)
* *[[He's in Again]]* (1918)
* *[[The Brazen Beauty]]* (1918)
* *[[The Straight and Narrow]]* (1918)
* *[[The Handy Man (1918 film)|The Handy Man]]* (1918)
* *[[The Messenger (1918 film)|The Messenger]]* (1918)
* *[[The Scholar (film)|The Scholar]]* (1918)
* *[[Triple Trouble (1918 film)|Triple Trouble]]* (1918)
* *[[The Orderly]]* (1918)
* *[[His Day Out]]* (1918)
* *[[The Rogue]]* (1918)
* *[[Bright and Early]]* (1918)
* *[[The Stranger (1918 film)|The Stranger]]* (1918)
* *[[The Slave (film)|The Slave]]* (1917)
* *[[The Pest (1997 film)|The Pest]]* (1917)
* *[[The Hobo]]* (1917)
* *[[The Candy Kid]]* (1917)
* *[[The Chief Cook]]* (1917)
* *[[The Fly Cop]]* (1917)
* *[[The Goat (1917 film)|The Goat]]* (1917)
* *[[The Millionaire (1917 film)|The Millionaire]]* (1917)
* *[[The Villain (1917 film)|The Villain]]* (1917)
* *[[Cupid's Rival]]* (1917)
* *[[Dough Nuts]]* (1917)
* *[[The Hero (1917 film)|The Hero]]* (1917)
* *[[Back Stage (1917 film)|Back Stage]]* (1917)
* *[[The Vagabond (film)|The Vagabond]]* (1916)
* *[[The Fireman (film)|The Fireman]]* (1916)
* *[[Burlesque on Carmen]]* (1916)
* *[[Police (1916 film)|Police]]* (1916)
* *[[A Night in the Show]]* (1915)
* *[[Shanghaied (1915 film)|Shanghaied]]* (1915)
* *[[The Bank (1915 film)|The Bank]]* (1915)
* *[[A Woman]]* (1915)
* *[[Work (1915 film)|Work]]* (1915)
* *[[The Tramp (film)|The Tramp]]* (1915)
* *[[A Jitney Elopement]]* (1915)
* *[[The Champion (film)|The Champion]]* (1915)
* *[[A Night Out (film)|A Night Out]]* (1915)
* *[[His New Job]]* (1915)
* *[[In the Park]]* (1915)
* *[[Fatty's Faithful Fido]]* (1915)
* *[[Leading Lizzie Astray]]* (1914)
* *[[One Wonderful Night]]* (1914)
* *[[In and Out (1914 film)|In and Out]]* (1914)

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Leo White at IBDb.com
* brief article on Leo White as a Laurel & Hardy player
Warren William

**Warren William** (2. decembar 1894 - 24. septembar 1948) bio je američki teatarski i filmski glumac, najpoznatiji po ulogama negativaca u prvim godinama zvučnog filma, a zbog kojih je poslije smrti dobio nadimak "kralj Predkodovski Hollywooda".

## Vanjske veze

* 
* 
* Photographs and literature
* Fansite 
* 
* Warren William: Magnificent Scoundrel of Pre-Code Hollywood
Mary Eaton

**Mary Eaton** (29. januar 1901 – 10. oktobar 1948) bila je američka pjevačica, glumica i plesačica koja je uživala popularnost 1910-ih i 1920-ih. Nastupati je počela još od djetinjstva, a najveći uspjeh su joj donijele broadwayske predstave *[[Ziegfeld Follies]]*; imala je uspjeha i ranim zvučnim filmovima kao *[[Glorifying the American Girl]]* i *[[The Cocoanuts]]*. Sredinom 1930-ih joj je karijera bila u silaznoj putanji. Neuspjeli brakovi su doveli do problema sa alkoholizmom, a on do smrti od otkazivanja jetre 1948.

## Vanjske veze

* 
* 
*
Karbid

**Karbidi** su spojevi ugljika s metalima i polumetalima koji imaju manju elektronegativnost, tako da ugljik u karbidima ima uvijek negativan oksidacijski broj. Od mnogih karbida tehnički su najvažniji kalcijev karbid (CaC2) i silicijev karbid (SiC).

## Reference

## Vanjske veze
* ''Karbidi'' na Encyclopædia Britannica
Bushrangeri

**Bushrangeri** ili **bušrendžeri** je pojam koji se izvorno koristio kako bi se označili odbjegli osuđenici u ranom razdoblju britanske kolonizacije Australije koji su imali sposobnosti preživljavanja da iskoriste australske buševe kako bi se skrili od vlasti. 

Tokom godina, termin je evoluirao te se počeo koristiti kako bi označio one koji su napustili socijalna prava i privilegije kako bi se bavili razbojništvom, a buševe su koristili kao svoje baze. Ovakvo značenje termina bushranger analogno je britanskom terminu "highwayman". Razbojnički bushrangeru uglavnom su napadali i pljačkali banke u malim gradovima, odnosno poštanske kočije na otvorenom.
Maseni broj

**Maseni broj** je zbir broja protona i neutrona u jezgru atoma. Označava se superskriptom ispred simbola elementa (dok se atomski broj označava subskriptom) npr.:

:{}_{6}^{12}C

U ovom primjeru je atomski broj 6 (što znači da u jezgri ima 6 protona), a maseni broj 12 (što znači da je prisutno i 6 neutrona).

Za atom:

:{}_{6}^{13}C

atomski broj je 6 (u jezgri se nalazi 6 protona), a maseni broj je 13 (prisutno je 7 neutrona). Ovo su primjeri izotopa (atoma sa istim atomskim, a različitim masenim brojevima).

## Povezano

* Atomski broj
* Izotopi
* Atomska masa
## Vanjske veze
* Maseni broj na amasci.net
* Maseni broj na FER-u (pdf)
Scream 4

***Scream 4*** (; također navođen i kao ***SCRE4M***) je američki horor film snimljen 2011. godine u režiji Wesa Cravena, koji predstavlja četvrti nastavak serije ''Scream''. Scenario je napisao Kevin Williamson, tvorac scenarija za originalni *[[Scream (1996 film)|Scream]]* i *[[Scream 2]]*. U filmu je nastupio glumački ansambl koji tvore Neve Campbell, Courteney Cox, David Arquette, Emma Roberts i Hayden Panettiere. Zaplet prikazuje kako se Sidney Prescott nakon deset godina vraća u Woodsboro kako bi promovirala svoju knjigu. Odmah po njenom dolasku se ponovno pojavljuje Ghostface i počinje ubijati učenike srednje škole Woodsboro High, uključujući prijatelje njenih mladih rođaka. Prescott, Gale Weathers-Riley i Dewey Riley se ponovno udružuju kako bi zaustavili ubistva, ali ne prije nego što od nove generacije nauče "nova pravila" preživljavanja horor filmova.

Iako je serija originalno trebala biti trilogija, producent Bob Weinstein je odobrio snimanje četvrtog nastavka. Ovisno o rezultatima na kino-blagajnama, *Scream 4* je zamišljen kao mogući početak nove trilogije. Williamson je na početku morao zbog drugih poslovnih obaveza napustiti produkciju, te je Ehren Kruger (autor scenarija za *[[Scream 3]]*) angažiran za obradu scenarija. Campbell, Arquette i Cox su jedini članovi glumačke postave iz originalnih filmova, a u septembru 2009. su među prvima potpisali ugovore za angažman. Panettiere i Rory Culkin su, pak, prvi od novih članova postave potpisali u maju 2010. Na početku je Ashley Greene trebala glumiti glavni lik Jill, ali je uloga na kraju pripala Roberts. Snimanje se obavilo u gradu Ann Arbor u državi Michigan u junu i septembru 2010. godine, uz dosnimavanja početkom 2011.

*Scream 4* je premijerno prikazan 15. aprila 2011, te je na početnom vikendu prikzivanja u Sjevernoj Americi zaradio 19,3 mil. $, što ga čini drugim najlošijim otvaranjem od prvog filma. Najveći dio zarade od 101,3 mil. $ potiče od međunarodne publike. Većina kritika je bila pozitivna, pri čemu se smatrao poboljšanjem u odnosu na prethodnik, te hvalila Cravenova režija i Williamsonov scenario.

## References

## Vanjske veze
* 
* 
*
Bromo

Termin **bromo** ima više značenja.
* Bromo je prefiks za element brom
* Bromo-DragonFLY, psihodelični halucinogen
Metoksi

U hemiji (a posebno u organskoj hemiji), **metoksi** grupa je funkcionalna grupa koja se sastoji od metil grupe vezane za kiseonik. Hemijska formula ove grupe je O&ndash;CH3.

Reč metoksi se u organskoj nomenklaturi obično koristi za opisivanje etara. Ona je elektron donirajuća grupa i može da umanji kiselost organskog jedinjenja.

U najjednostavnijem slučaju ona je vezana za metil grupu dajući dimetil etar. Primeri drugih metoksi etara su metoksietan i metoksipropan. Ona se često javlja u polju prirodnih jedinjenja, npr. O-metilisani flavonoidi. Ona je isto tako prisutna u meskalinu i njegovim analozima, 2C-B, 2C-E i 2C-P.

## Reference
Peter Weir

**Peter Lindsay Weir** (Sydney, 21. kolovoza 1944.) je australski filmski režiser i scenarist. Nakon što je s filmovima *[[Picnic at Hanging Rock]]*, *[[The Last Wave]]* i *[[Gallipoli (film iz 1981)|Gallipoli]]* odigrao ključnu ulogu u formiranju i razvoju australskog novog vala, Weir se posvetio međunarodnoj karijeri te je tokom godina režirao cijeli niz američkih i svjetskih filmova, dobar dio kojih su bili veliki hitovi.

Među njegove najznačajnije radove spadaju za Oscar-a nominirani filmovi *[[Witness (film, 1985)|Witness]]*, *[[Dead Poets Society]]*, *[[Green Card (film)|Green Card]]*, *[[The Truman Show]]* i *[[Master and Commander]]*. 

## Filmografija

### Dugometražni

### Kratkometražni
* *Count Vim's Last Exercise* (1967) – 16mm c/b, 15 min. – scenarist, režiser
* *The Life and Flight of the Reverend Buckshotte* (1968) 16mm c/b, 33 min. – scenarist, režiser
* *[[Three to Go]]* (1969) (segment "Michael") – 16&nbsp;mm, c/b, 30 min. – scenarist, režiser
* *Stirring the Pool* (1970) – 16mm, kolor, 10 min. – režiser
* *Tempo* (1970) – scenarist
* *[[Homesdale]]* (1971) – 16&nbsp;mm, c/b, 50 min. – scenarist, režiser
* *Three Directions In Pop Music* (1971) – 16mm, kolor, 10 min. – režiser
* *Incredible Floridas* (1972) – 35mm, kolor, 12 min. – režiser

## Vanjske veze
* 
* Predavanje Petera Weira 2010. kod BAFTA-e 
* Peter Weir Cave (neslužbeni Peter Weir site)
* Senses of Cinema
Sam Neill

**Nigel John Dermot "Sam" Neill** (Omagh, 14. rujna 1947.) je novozelandski glumac rođen u Sjevernoj Irskoj. Početak Neillove karijere obilježile su uloge u filmovima *[[Omen III: The Final Conflict]]* i *[[Dead Calm]]* te u seriji *[[Reilly, Ace of Spies]]*. Globalnu popularnost stekao je 1993. godine svojim ulogama Alisdaira Stewarta u filmu *[[Piano (film)|Piano]]* te Dr. Alana Granta u Spielbergovom hitu *[[Jurassic Park]]*. Ulogu je reprizirao i u trećem nastavku, *[[Jurassic Park III]]*, iz 2001. godine.

Osim navedenih, Neill je imao zapažene uloge u filmovima *[[Merlin (film)|Merlin]]*, *[[The Hunt for Red October (film)|The Hunt for Red October]]* i *[[A Cry in the Dark]]* (za što je dobio AACTA-u) te u hvaljenoj seriji *[[The Tudors]]*. 

## Filmografija

### Film

### Televizija

## Vanjske veze

* 
* Two Paddocks official website
2C (psihodelik)

**2C** je opšte ime za familiju psihedeličnih fenetilamina koji sadrže metoksi grupe na 2. i 5. poziciji benzenovog prstena. Većina tih jedinjenja takođe ima lipofilne supstituente u poziciji 4, što obično dovodi do potentnijih i metabolički stabilnijih jedinjenja, sa dužim vremenom dejstva. Većina trenutno poznatih 2C jedinjenja su prvi put sintetisana tokom 1970-tih i 1980-tih.

## Reference

## Povezano
* Supstituisani fenetilamini
* Supstituisani amfetamini
* Supstituisani metilendioksifenetilamini

## Vanjske veze
* Book II of PiHKAL.
Supstitucija

**Supstitucija** se može odnositi na:

* u hemiji, **reakciju [[Supstitucija (hemija)|supstitucije]]**
* u psihoanalizi, **odbrameni mehanizam [[Supstitucija (psihologija)|supstitucije]]**
* u genetici, na **supstitucionu mutaciju**, poznatiju pod nazivom point mutacija
Metar u sekundi na kvadrat

**Metar u sekundi na kvadrat** (oznaka: m/s2, m&middot;s-2 ili m&nbsp;s-2) je izvedena SI jedinica za ubrzanje (akceleraciju), definirana kao ubrzanje pri kojem se brzina objekta u 1 sekundi poveća za 1 m/s, zbog čega se ponekad koristi i izraz **metar u sekundi u (po) sekundi** ili **metar u sekundi za sekundu**.

Newton, izvedena SI jedinica za silu je jednaka:
: 1 N = 1 kg*m·s–2 (*[[kilogram]] [[metar]] u sekundi na kvadrat*)

## Povezano
* Međunarodni sistem јedinica
* Ubrzanje
Buten (jedinjenje)

**Buten** je četvrti pripadnik homologog reda alkena.

## Izomeri
Među molekulima sa hemijskom formulom C4H8 četiri izomera su alkeni. Sva četiri ugljovodonika imaju četiri atoma ugljenika i jednu dvostruku vezu, ali se razlikuju u hemijskoj strukturi. IUPAC i trivijalna imena tih jedinjenja su:

## Povezano
* Butan
* Butin

## Izvori
Putnička kabina aviona

**Putnička kabina** je dio aviona namijenjen za smještaj putnika. Često se naziva samo kabina. 

U komercijalnim letovima putničkih aviona kabina može biti podijeljena u više dijelova. Na srednjim i velikim avionima uz putničku kabinu postoje još odjeljci za boravak posade, kuhinjski prostor sa skladištem za servis tokom leta i toaleti. Sjedala putničkog djela su u redovima s jednim ili dva prolaza između njih a sama kabina može biti podijeljena u više razreda (klasa). Viši razred zahtjeva i više prostora što smanjuje broj sjedala. Klase u putničkom dijelu su odvojene pregradom (zavjesom) a putnicima na komercijalnim letovima u pravilu nije dozvoljen ulaz u drugu klasu. Putničke klase na avionu obično su podijeljene na dva ili četiri modela. Domaći letovi imaju dvije razdvojene klase: ekonomsku i poslovnu. Na međunarodnim letovima može biti i do četiri klase: *Ekonomska*, *Ekonomska "Premijum"*, *Business klasa (Klub)* i *Prva klasa*. 

Na visinama krstarenja aviona okolna atmosfera je previše rijetka za disanje bez maski s kisikom, te se kabina stavlja pod tlak prilagođen za normalni boravak ljudi.