open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kernave

**Kernave** je naziv srednjovjekovne prijestolnica Velike Kneževine Litvanije, u općini Širvintos, u dolini rijeke Neris, na istoku Litvanije. Danas je litvanski državni kulturni rezervat i arheološko nalazište, osnovan 1989. godine. Po popisu iz 2001. god. u naselju je živio 301 stanovnik. Godine 2004. nalazište Kernave uvršteno je na UNESCO-ov popis svjetske baštine. 

Kernave je već dugi niz godina tradicionalno mjesto raznih festivala i praznika, naročito ljeti. Svi ovi festivali posvećeni su istoriji Litvanije i njenim običajima. Svake godine 6. jula Kernave postaje nacionalni centar državnog praznika Litvanije poznatog kao Dan krunisanja vojvode Mindaugasa. Dio ovog praznika je i jedan od najvećih arheoloških festivala baltičkih država i država istočne Evrope poznat kao *Dani žive arheologije*.

## Svjetska baština
Na površini od 194,4&nbsp;ha Kernave predstavlja izuzetno svjedočanstvo o postojanju ljudskih naselja na ovim prostorima u trajanju od oko 10.000 godina. Sadrži u manjem broju arheološke dokaze o drevnoj upotrebi zemljišta u kasnom paleolitu, veći broj iz perioda mezolita i neolita, a dokazi se završavaju u vremenu srednjeg vijeka. Sastoji se od kompleksnog ansambla arheoloških elemenata, uključujući nekadašnje naselje Kernave, jedinstveni kompleks impresivnih tvrđava, neutvrđenih naselja, nekropola sa grobnicama i drugih arheoloških, istorijskih i kulturnih spomenika. Nalazište sadrži arheološke dokaze o prirodnim procesima glacijalnog povlačenja u dugom i kontinuiranom periodu ljudske aktivnosti.

Najraniji dokazi o ljudskoj aktivnosti datiraju između 9. i 8. milenijuma p.n.e., a kasnije stalno  nastanjivanje do kasnog srednjeg vijeka, potvrđeno je u nekoliko kulturnih slojeva i grobnih mjesta. Kompleks od pet tvrđava datira iz 13. vijeka, kada je Kernavė bio važan feudalni grad zanatlija i trgovaca kojima je bila potrebna zaštita tako složenog odbrambenog sistema. Grad Kernave je uništio Teutonski red u kasnom 14. vijeku, ali se lokacija nastavila koristiti do modernog doba.

U kasnijim godinama ostaci grada bili su prekriveni aluvijalnim slojem zemlje koji je formirao vlažni treset, tako da je većina relikvija ostala netaknuta. Državni arheološki istorijski muzej Kernave organizovao je 2002. godine izložbu u Varšavi, svoju prvu izložbu izvan Litvanije, pod nazivom "Kernave - Troja Litvanije". Na primjer, Kernavė ima najstariju poznatu medgrindu, tajni podvodni put popločan drvetom. Put je služio za odbranu i datira iz 4-7 vijeka.

Postoji 15 arheoloških i 3 istorijska spomenika na teritoriji Kulturnog rezervata koji su uključeni u litvanski registar zaštićenih mjesta Litvanije.

## Izvori
Arbanas

**Arbanas** se može odnositi na:

* , stariji naziv za Albance
* , zajednica u zadarskom regionu, albanskog porijekla
* Arbanas (prezime)

## Povezano
* Arbanasi, razvrstavanje
Ancón (Panama)

**Ancón** je grad od 24,931 u sredini Paname u Provinciji Panamá.

## Geografija

Ancón se nalazi na istočnoj strani Panamskog kanala svega 5 km zapadno od centra glavnog grada Ciudad Panamá. Danas je jedno od predgrađa te metropole u kojoj živi 2 / 5 stanovnika (preko 1,200,000) države.

## Historija

Ancón je službeno osnovan u oktobru 1979., nakon što su Sjedinjene Američke Države prepustile zonu kanala panamskoj državi.
Zbog tog se u njemu još uvijek vidi američki utjecaj od vojničkih kasarni koje se pretvaraju u škole, univerzitete i muzeje do postrojenja za kanal.

Kako dugo nije bio urbaniziran on ima puno zelenila, pa su njegovi novi rezidencijalni kvartovi naseljeni srednjom i višom srednjem klasom, i brojnim strancima koji rade u Panami.

U Ancónu se nalazi luka sa željezničkom stanicom i aerodrom *Marcos A. Gelabert* i najveći trgovački centar u Panami - *Albrook Mall*.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Corregimiento Ancón'' (na portalu Mapcarta)
Almirante (Bocas del Toro)

**Almirante** je okrug (distrikt) od 33,332 i grad od 8,744 stanovnika na sjeverozapadu Paname u provinciji Bocas del Toro.

Okrug Almirante se sastoji od 3 sela; Valle Riscó, Valle de Agua Arriba i Nance Riscó i tri grada; Almirante, Barriada Guaymí i Barrio Francés.

## Geografija

Almirante se nalazi u Laguni Chiriquí, točnije u njezinom sjevernem dijelu Zaljevu Almirante, odličnoj prirodnoj luci.

## Historija

Historija toga grada povezana je sa američkom kompanijom United Fruit, koja je 1905. započela izgradnju željezničke pruge 
Changuinola-Almirante, da prevozi banane iz unutrašnjosti do buduće luke.

Nakon tog su izgrađeni brana i akvadukt za budući grad, pa je u decembru 1910. osnovana luka Almirante, koja će do 1912. dobiti termoelektranu i 3 katni ured ured kompanije.

Nakon tog je 1915. izrađen 330 metara dugi gat, 1920. United Fruit podigao je bolnicu, a proradila je i tvornica za preradu kakaovca koji je od 1934. počeo konkurirati bananama.

Nakon izgradnje 22 km autoputa Changuinola - Almirante 1987., koji je produžen do Provincije Chiriquí opala je važnost luke.

Okrug Almirante je osnovan 2015., odvajanjem od okruga Changuinola.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipio de Almirante'' (službene stranice)
Neolitski rudnici Krzemionki

**Neolitski rudnici Krzemionki** (Praistorijska oblast rudarstva prugastog kremena) nalaze se oko 8&nbsp;km. sjeveroistočno od grada Ostrowiec Świętokrzyski, sa obe strane rijeke Kamiene, centralna Poljska. To je kompleks rudnika kremena iz doba neolita i bronzanog doba, u periodu od 3.900 do 1600 god.. Zajedno sa Grimes Graves u Engleskoj i Spiennes u Belgiji, čine najveće rudnike u Evropi iz toga doba. 

Otkriveni su 1922. god, kada je pronađeno okno sa površinom od preko 500 &nbsp;m2 koje nije poznato ni na jednom drugom svjetskom lokalitetu. U periodu 1958 - 1961. su intenzivno istraživani, a rezultati su pružili izuzetna svedočanstva o vađenju kremena za proizvodnju alata u ljudskoj istoriji.  
## Svjetska baština
Kompleks se sastoji od četiri međusobno povezana dijela: 
* glavnog rudarskog polja Krzemionki Opatowskie 
* dva manja rudarska polja, Borownia i Korycizna, poređana na istoj geološkoj strukturi  
* stalno naselje neolitskih rudara Gawroniec koje je dobivalo poluproizvode kremenih sjekira iz rudnika za doradu i poliranje prije distribucije.

U rudnicima se vadio i prerađivao prugasti kremen, koji se uglavnom koristio za izradu sjekira. Sa svojim podzemnim rudarskim građevinama, radionicama kremena i oko 4.000 okna i jama, kompleks sadrži jedan od najsveobuhvatnijih prahistorijskih podzemnih sistema za vađenje i preradu kremena do sada poznatih. 

 
Eksploatisana je i jedinstvena vrsta kremena – prugasti kremen isprepleten izuzetnim šarama poput zebre naizmjeničnim nijansama sive – i oblikovan u sjekire koje su pronađene na prostoru radijusa i od 650&nbsp;km od kompleksa, u Njemačkoj, Češkoj, Slovačkoj, Ukrajini, Bjelorusiji i Litvaniji.

Tokom 1967. godine rudnici su proglašeni za arheološki, a zatim i rezervat prirode, čime su postali dostupni turistima. Obilaze se rutom dugom 465&nbsp;m i najnižom tačkom 11,5 m ispod nivoa zemlje. Naselje Gawroniec uz arheološko nalazište, sastavni je dio funkcionisanja sistema upravljanja nalazištima, sa načelima organizacije praistorijske zajednice zasnovane na rudarstvu.

Rudnici su 2019. godine upisani na UNESCO-ov popis mjesta svjetske baštine
 
## Izvori
Nata de los Caballeros

**Nata de los Caballeros** je okrug (distrikt) od 23,558 stanovnika i grad od 6.003 stanovnika na zapadu Paname u provinciji Coclé.

## Geografija

Nata de los Caballeros se nalazi na trasi Panameričkog autoputa, udaljen 175 km zapadno od glavnog grada Ciudad Panamá
 i svega 10&nbsp;km od grada Aguadulce.

## Historija

U taj kraj prvi je došao španjolski konkvistador *Gonzalo de Badajoz* 1515., nakon što je dobio puno zlata od indijanskog cacique *Parísa*, htio je još pa je napao njegovo naselje, ali se nakon poraza povukao.

Nakon njega u to se naselje 1516. zaputio tadašnji pomoćnik Pedra Arias De Ávile - *Gaspar de Espinosa*, kog je novi cacique *Natá*, dobro primio, zbog tog je Pedro De Ávila odlučio da je to mjesto odlično za daljnju ekspanziju. Tako je novo naselje - Natá osnovano u maju 1522., ubrzo je izraslo u vjerski i administrativni centar velikog kraja, sve do granice sa Veraguasom.

I sam car Karlo V shvatio je važnost Nate za daljnju kolonizaciju Panamske prevlake, pa se po njegovoj naredbi u Natu doselilo 100 španjolskih vitezova (caballeros) zbog tog se odtad grad zove - *Natá de los Caballeros*.

Za kolonijalnih vremena bio je poznat kao žitnica carstva.

## Privreda
Nata de los Caballeros je danas trgovački centar poljoprivrednog kraja, poznatog po povrću (luk, paradajz).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipio de Natá'' (službene stranice)
Mortí

**Mortí** je selo od 567 stanovnika na istoku Paname u Domorodačkom kotaru Guna de Wargandí u kom je administrativni centar.

## Geografija

Mortí se nalazi na rijeci Morti pritoci rijeke Chucunaque, udaljen 170 km istočno od glavnog grada Ciudad Panamá.

Kako do Mortíja nema nikakve ceste postoji inicijativa da se izgradi cesta do Panameričkog autoputa, kao i za projekt elektrifikacije Kotara Wargandí.

Domorodački Indijanci Chucunaque koji imaju lokalnu samoupravu poznati su po tome što ne daju djecu u školu, jer smatraju da im to netreba, pa ima puno nepismenih.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Mortí'' (na portalu Mapcarta
Changuinola

**Changuinola** je okrug (distrikt) od 143,081 i grad od 29,032 stanovnika na sjeverozapadu Paname u provinciji Bocas del Toro.

## Geografija

Changuinola je najveći grad Provincije Bocas del Toro, koji se nalazi u istoimenoj dolini u Masivu Talamanca, udaljen 22 km od luke Almirante u Laguni Chiriquí i svega desetak km od kostarikanske 
granice.

## Historija

I historija Changuinole povezana je sa bananama i američkom kompanijom United Fruit, koja je 1899. kupila kompaniju *Snyder Banana* i njene plantaže i do 1903. iskopala kanal do Lagune Chiriquí, kako bi mogla transportirati banane. 
Nakon tog je ista kompanija - 1905. započela izgradnju željezničke pruge Changuinola-Almirante

I danas se ekonomija tog grada bazira na bananama.

Changuinola ima i *[[Aerodrom]] Capitan Manuel Niño* sa dnevnim linijama prema Bocas del Toru i Ciudad Panami.

Okrug Changuinola osnovan je 1970., sve do 2015. u njemu je bio i Almirante.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''El distrito de Changuinola'' (službene stranice)
Plovnost

Vodena tijela, kao što su rijeke, jezera, ili kanali, su **plovna** ako su dovoljno duboka, široka i mirna, te bez prepreka poput stijena, drveća i niskih mostova, kako bi razna plovila (npr. brodovi i čamci) mogla sigurno proći.

Mostovi izgrađeni preko plovnih putova moraju imati dovoljan razmak i visinu iznad riječnog toka. Velika brzina protoka vode može učiniti rijeku neplovnom zbog opasnosti od sudara brodova.

Vode mogu biti neplovne i zbog leda, osobito zimi ili u planinskim područjima.

Plovnost takođe zavisi od konteksta: mala rijeka može biti plovna manjim plovilima kao što su motorni čamac, kanu ili kajak, ali po njima ne može ploviti teretni brod, putnički kruzer, ili monitor riječne flotile.

Plitke rijeke mogu se učiniti plovnima postavljanjem prevodnica koje reguliraju protok i povećavaju uzvodnu razinu vode, ili jaružanjem, kojim se produbljuje i proširuje dijelove riječnog korita.

## Izvori
* https://iaac-aeic.gc.ca/050/documents_staticpost/49262/89281/38_Chapter_31_Navigable_Waters.pdf
* https://books.google.hr/books?id=DlHfAAAAMAAJ&redir_esc=y
* https://www.merriam-webster.com/legal/navigable%20waters
* https://tehnika.lzmk.hr/tehnickaenciklopedija/brod_2_plovnost_broda.pdf
* https://www.internationaltransportforum.org/
Chepo

**Chepo** (španjolski: *Puente Bayano*) je okrug (distrikt) od 60,345 i grad od 12,912 stanovnika na jugoistoku Paname u Provinciji Panamá.

## Geografija

Chepo se nalazi na trasi Panameričkog autoputa, pored rijeke Mamoni (pritoke Bayana) udaljen 52 km istočno od Ciudad Paname.

## Historija

Historija tog naselja seže do 1515. kad je do njega došao franjevački misionar Antonio Tello de Guzmán, koji ga je i nazvao Chepo, po imenu njegova caciquea.

Službeno je osnovan negdje oko 1569. kao misionarski centar, koji je trebao evangelizirati indijance.
Na svom startu bio je poprište borbi između španjolskih kolonista i odbjeglih crnačkih robova. Nekoliko puta su ga napali pirati i indijanci Cune, sve dok nije preseljen na današnje sigurnije mjesto.

Kad je panamski biskup Fray Pedro Rubio y Auñon, obišao taj kraj 1736., zabilježio je da Chepo ima 2,000 indijanskih stanovnika i svega nekoliko španjolskih porodica.

Chepo je u oktobru 1982. zakonom proglašen okrugom od 6 naselja; Chepo, Chepillo, Santa Cruz de Chinina, Llano, Cañita i Las Margaritas, kasnije je mu je dodan i Tortí.

Današnji Chepo je poprilično sirotinjsko naselje drvenih kuća, koje živi kao centar poljoprivrednog kraja.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Chepo, Histórico Pueblo del Este de la Provincia de Panamá'' (na portalu PanamaTipico  
* ''Chepo'' (na portalu Mapcarta
Jacobo Árbenz

**Jacobo Árbenz** punim imenom **Jacobo Arbenz Guzman** (Quetzaltenango, 14. septembar 1913.- Ciudad de México, 27. januar 1971.), bio je oficir, političar i 25 predsjednik Gvatemale od 1951. do 1954. koji je svojim ekonomskim i političkim reformama navukao bijes 
konzervativnih krugova među veleposjednicima i armiji kao i Američke vlade, koji su ga nakraju i svrgnuli.

## Biografija

Rođen je sin švicarskog farmaceuta koji je emigrirao u Gvatemalu, školovao se na gvatemalskoj vojnoj akademiji. Pridružio se grupi ljevičarskih oficira koji su 1944. svrgnuli gvatemalskog diktatora Jorge Ubica. 
Od 1949. radi kao ministar rata u vladi Juana Joséa Arévala. 
U martu 1951. je izabran za predsjednika uz podršku armije i ljevičarskih partija, uključujući i Gvatemalsku komunističku partiju.  

Glavni projekt  Arbenzove administracije bila je agrarna reforma jer su većina gvatemalskog stanovnika bili siromašni seljaci bezemljaši. To je dovelo do sukoba s najvećim veleposjednikom u zemlji, američkom United Fruit Company, čije je neobrađena zemljišta namjeravao 
konficirati. Također je inzistirao da ta kompanija i drugi veleposjednici plaćaju veći porez. 

Kako je reforma napredovala, Američka vlada je na inicijativu tadašnjeg 
Državnog sekretara Sjedinjenih Država Johna Fostera Dullesa postajala sve uznemirenija, bojeći se prije svega za dotadašnje investicije u posao sa bananama i kredite koje su američke banke dale gvatemalskoj vladi.

Kako je to bilo doba Hladnog rata Sjedinjene Američke Države je zabrinjavao i sve prisniji odnos između Gvatemale i država Sovjetskog bloka.
Američki mediji odpočeli su agresivnu kampanju koji su Arbenza oslikavali kao komunističkog simpatizera.  Jedino što je bilo točno je da je on imao njihovu 
podršku, ali su tvrdnje američke vlade, Centralne obavještajne agencije i velikog dijela američkih medija da je Arbenz imao bliske veze sa sovjetskim blokom kasnije pokazale lažnim. 
CIA se u međuvremenu angažirala na organiziranju kontrarevolucionarnih milicija od disidenata prebjeglih u Honduras i El Salvador, koju je vodio pukovnik Carlos Castillo Armas.  

CIA se angažirala i na dezorganizaciji gvatemalske armije i preuveličavanju snaga milicije, pa se armija prestala boriti. U strahu za vlastiti život Arbenz je 27. juna 1954. podnio ostavku i otišao iz zemlje.
Živio je u Meksiku, Švicarskoj i Parizu i tražio azil, koju mu je nuđen u zemljama sovjetskog bloka, ali je on to odbio. 

Jacobo se 1957. preselio u Urugvaj, a nakon tog na Kubu, - 1970. se vratio u Meksiko, u kom je konačno dobio azil. 
Godinu dana kasnije se utopio u vlastitoj kadi u Ciudad de Méxicu. 

U međuvremenu je u Gvatemali Castillo Armas, koji je ubrzo postao predsjednik, poništio većinu Arbenzovih reformi iz prethodnog dekada i dao velikodušne privilegije stranim investitorima.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Jacobo Arbenz''
Chiquita

**Chiquita** službeno - **Chiquita Brands International** je multinacionalna korporacija sa sjedištem u Fort Lauderdalu (Florida) Sjedinjene Američke Države kojoj je glavni biznis proizvodnja i prodaja banana.

Korporacija posluje sa današnjim imenom od 1990. godine, pored proizvodnje i distribucije banana, bavi se i širokom lepezom prehrambenih proizvoda, od mesa, ulja, masti do pića. Pored tog ima divizije koje se bave telekomunikacijama, plastikom i stočnom hranom.

## Historija
Nastala je 1970. kao američka korporacija **United Brands Company**, spajanjem United Fruit Company i holdinga **AMK** (koji se bavio mesom).

Nakon što je Europska unija sredinom 1990-ih uvela ograničenja uvoza banana, Chiquita je pretrpjela nagli pad profita, što je dovelo do njezine reorganizacije pod zaštitom od bankrota 2001. godine.

Američke novine The Cincinnati Enquirer, objavile su 1998. seriju članaka optužujući Chiquitu za niz nedjela, uključujući kršenja prava radnika. Novine su povukle članke nakon što se doznalo da su neki od dokaza na kojima su se članci bazirali pribavljeni nezakonito. 
Chiquita je 2007. ipak priznala krivnju za optužbe za nezakonite isplate desničarskoj miliciji u Kolumbiji, zbog tog je kažnjena s 25 miliona dolara, kad se nagodila sa Ministarstvom pravde Sjedinjenih Država.

Chiquita Brands International se u martu 2014. spojila sa multinacionalnom korporacijom Fyffes, koja se također bavila distribucijom banana i voća.
Nakon spajanja, Chiquita-Fyffes kontrolira više od 29% tržišta banana, što je više od bilo koje kompanije u svijetu danas. Ali to nije prvi put da te kompanije posluju zajednički, jer su do 1986. bile vlasništvo United Fruit Company. Njihovo suvremeno spajanje je nastavak preuzimanja tržišta banana, iako puno suptilnijim metodama, a ne kao što je nekad radio United Fruit Company.

Chiquita je 2018. sa oko 20,000 zaposlenih ostvarila prihod od 3,1 milijardi dolara.

## Izvori

## Vanjske veze
 
* ''Službene stranice'' 
* ''Chiquita Brands International, Inc.'' na portalu Encyclopædia Britannica
Quetzaltenango

**Quetzaltenango** znan i kao *Xelajú* ili *Xela* na guichu je općina od 204,075 i grad od 180,706 stanovnika na jugozapadu Gvatemale u Departmanu Quetzaltenango.

Brojem stanovnika je drugi po veličini grad u Gvatemali, većina 61 % su Indijanci, 34% su Mestici a 5% evropskog porijekla.

## Geografija
Quetzaltenango leži na nadmorskoj visini od 2,334 metara u podnožju vulkana Santa María udaljen 110 km zapadno od glavnog grada Ciudad Guatemale. 
Zbog velike visine temperatura za sušne sezone često padne ispod 0 °C.

## Historija

Za pretkolumbovskih vremena Quetzaltenango u to vrijeme znan kao *Xelajú* ili *Xela*, bio je prijestolnica kraljevstva Quicha - **Xelajú**.
Kod njega se 1524. odigrala bitka u kojoj su španjolski konkvistadori sa svojim indijanskim saveznicima iz Meksika porazili Maja - Quiché.

Kao naselje španjolskih kolonista službeno je osnovan 1524.
Za španjolskih kolonijalnih vremena razvio se kao trgovište između pacifičke obale i planinske unutrašnjosti.

Quetzaltenango je od 1838. bio prijestolnica jedne od država Savezne Republike Centralna Amerika - Los Altos.

Dvije godine kasnije Quetzaltenango se morao integrirati sa novoproglašenom Republikom Gvatemalom. Krajem 19. vijeka brojne novopodignute plantaže kave u okolici grada pomogle su prosperitetu grada. 
Dotad neaktivni vulkan Santa María je svojom erupcijom - 1902. gotovo je uništio grad. Nakon tog je obnovljen sa zgradama u neoklasicističkom stilu.

Današnji Quetzaltenango je trgovačko-industrijski centar sa tvornicama tekstila, mlinovima i pivovarama.

On je grad brojnih muzeja, kulturno-obrazovnih institucija, mjesto u kom su živjeli i radili mnogi poznatii gvatemalski naučnici, pisci i muzičari.

Quetzaltenango ima i *Internacionalni [[aerodrom]] Los Altos* (ICAO: **MGQZ**, ICAO: **AAZ**).

## Pobratimski gradovi
Quetzaltenango ima ugovore o pobratimstvu sa slijedećim gradovima;
*  Livermore, California, Sjedinjene Američke Države
*  San Cristóbal de Las Casas, Meksiko
*  Tromsø, Norveška
*  Torino, Italija

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Quetzaltenango'' (službene stranice)
Istorija crnogorske književnosti (knjiga)

***Istorija crnogorske književnosti***  je troknjižje tiskano 2012. u nakladi *[[Institut za crnogorski jezik i književnost|Instituta za crnogorski jezik i književnost]]*.

Troknjižje karakterizira analitičko-sintetizirana obrada crnogorske književnosti na ukupno 1.620 strana.

Pisana je književnost u njemu obrađena poglavito po razdobljima i književnim pravcima, a usmena po rodovima i vrstama.

Naslovi pojedinih tomova *Istorije crnogorske književnosti*:

* *Od početka pismenosti do [[1852.]]*, autor Radoslav Rotković (str. 568);
* *Usmena književnost*, autor Novak Kilibarda (str. 266);
* *Od [[1852.]] do [[1918.]]*, autor Milorad Nikčević (str. 786).

## Vanjske veze
* 
*
Departmani Gvatemale

**Departmani Gvatemale** (španjolski: *Departamentos de Guatemala*) kojih ima 22, su administrativne jedinice prvog nivoa lokalne samouprave na koje je danas Gvatemala administrativno podjeljena.

Departmani se dalje dijele na općine (Municipios) kojih danas ima 340.
 
## Lista departmana

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Departments of Guatemala''
Quetzaltenango (departman)

**Quetzaltenango** (španjolski: *Departamento de Quetzaltenango*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala 
administrativno podjeljena.
## Karakteristike
Quetzaltenango se prostire na jugozapadu zemlje po planinskoj unutrašnjosti na prosječnoj nadmorskoj visini od 2,333 metara. 
Sa sjevera graniči sa Departmanom Huehuetenango, sa juga sa departmanimaRetalhuleu i Suchitepéquez, sa istoka sa Totonicapán i Sololá i sa zapada sa Departmanom San Marcos.

Departman ima površinu od 1,951 km², na kojoj je 2020. živilo 923,211 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Quetzaltenango koji ima 180,706 stanovnika

## Administrativna podjela
Departman Quetzaltenango je podjeljen na 24 općina (španjolski: *municipalities*).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Departamento de Quetzaltenango, Guatemala''
Ljubica Janković

**Ljubica Janković** (14. juni 1894 – 3. maj 1974) bila je etnomuzikolog, saradnik Etnografskog instituta Srpske akademije nauka i umetnosti i član više međunarodnih ustanova za proučavanje narodne kulture.

## Biografija
Ljubica Janković diplomirala je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, gde je studirala jugoslovensku i komparativnu književnost, srpski i grčki jezik i srpsku istoriju. Godine 1937. u Etnografskome muzeju u Beogradu osnovala je Arhiv o narodnim igrama, a od 1939. vodila je Odeljenje za muzički folklor. Od 1951. bila je kustos Muzeja. Sistematski je prikupljala terminološko-enciklopedijsku i bibliografsku građu o narodnim igrama i muzici. U Beogradu je u svojoj kući održavala i kurseve narodnih igara. Za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti izabrana je 5. decembra 1963. s pristupim govorom „Etnomuzikologija i etnokoreologija: Osvrt na definicije, naziv, metode, veze i odnose”, a za redovnog 21. marta 1974.  

Sa sestrom Danicom izdala je knjigu *Narodne igre* u osam tomova, izdavanih od 1934. do 1964. Knjiga je nastala kao rezultat brojnih istraživanja, a sadrži teorijske rasprave, zapise igara i melodija i crno-bele fotografije. Ljubica i Danica napisale su i devetu knjigu, ali ona nije izdata. Osim toga, objavile su brojne radove u kojima razmatraju značajne etnokoreološke probleme: strukturu, vrste i način zapisivanja igara, odnos između igre i muzike, stil i tehniku igranja, obredne igre, psihološke osnove igranja, ulogu žene u igri, način sakupljanja igara na terenu, vaspitnu ulogu i čuvanje igara. Ljubica i Danica bile su začetnice srpske etnokoreologije. Bavile su se sakupljanjem i proučavanjem tradicionalnih igara, pesama i običaja. Pisale su o kulturnom podrijetlu i očuvanju plesova, a posebno je istaknuto da su prepoznali doprinos “darovitih plesača” u oplemenjivanju plesova. Prilagodba plesa za pozornicu, smatrali su, izvukla je taj ples iz narodnog područja i učinila ga prilagođenim plesom; odbili su išta nazvati narodnim plesom osim anonimno stvorenog plesa koji se izvodi u tradicionalnom okruženju. Sestre Janković skovale su termin parafrazirani folklorni ples za prilagođene plesove.

Obuhvatile su igre s područja današnje Srbije, Crne Gore, Kosova, Bosne i Hercegovine, Severne Makedonije, Hrvatske i pojedinih područja Slovenije. Ujak im je bio etnolog Tihomir Đorđević.

## Bibliografija

* *Narodne igre* (sa sestrom Danicom)
* „Problem i teorija pojedinačne aritmičnosti i ritmičnosti celine izvođenja orske igre i melodije”, *Srpski etnografski zbornik*, knjiga LXXXII, 1968;

## Nagrade

* Sedmojulska nagrada (1949, sa sestrom Danicom)

## Reference
Huehuetenango

**Huehuetenango** znan i kao *Xelajú* ili *Xela* na guichu  je općina od 136,639 i grad od 117,818 stanovnika na zapadu Gvatemale u Departmanu Huehuetenango u kom je administrativni centar.

## Geografija
Huehuetenango leži na nadmorskoj visini od 1,902 metara, na južnim padinama planina Masiva Cuchumatanes
Zbog velike visine temperatura mu varira od umjerene do hladne.

Grad se nalazi na trasi Panameričkog autoputa, udaljen 275 km sjeverozapadno od glavnog grada Ciudad Guatemale.

## Historija

U pretkolumbovsko doba tu se nalazilo naselje Naroda Mam - *Xinabajul*, što je značilo *Između gudura*. Pored grada nalazila se majanska utvrda Zaculeu, koja je bila i prijestolnica Mama, sve do početka 15. vijeka kad su je zauzeli Quiché.

Xinabajulu je za španjolskih kolonijalnih vremena ime promjenjeno u *Ueuetenango*, što je značilo *Staro mjesto*, vremenom je postao trgovište zvano Huehuetenango.

Huehuetenango je 1825. dobio status ville, a od 1886. ima status općine, pa je odtad i administrativni centar departmana.

Današnji Huehuetenango je trgovački centar poljoprivrednog kraja u kom se uzgaja pšenica, kukuruz, grah i krumpir, on je i rudarski centar u kom se iskapa; olovo, bakar i srebro.

Huehuetenango ima i *[[Aerodrom]]* (ICAO: **MGHT**, IATA: **HUG**).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Huehuetenango'' (službene stranice)
Lista avio-kompanija u Azerbejdžanu

Ovo je lista avio-kompanija koje trenutno posluju u Azerbejdžanu.

## Redovna avio-kompanija

## Čarter avio-kompanija

## Kargo avio-kompanija

## Povezano
* Popis aerodroma u Azerbejdžanu

## Reference

## Vanjske veze
Huehuetenango (departman)

**Huehuetenango** (španjolski: *Departamento de Huehuetenango*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala administrativno podjeljena.
## Karakteristike
Huehuetenango se prostire na zapadu zemlje po planinskoj unutrašnjosti. 
Sa sjevera graniči sa Republikom Meksiko, sa juga sa departmanima San Marcos, Quetzaltenango i Totonicapán i sa istoka sa Departmanom El Quiché.

Departman ima površinu od 7,400 km², na kojoj je 2020. živilo 1,426,830 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Huehuetenango koji ima 117,818 stanovnika

## Administrativna podjela
Departman Huehuetenango je osnovan 1866., danas je podjeljen na 31 općunu (španjolski: *municipalities*).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de Huehuetenango'' (službene stranice)
Serranía del Baudó

**Serranía del Baudó** je planinski masiv na sjeverozapadu Kolumbije, koji se prostire po Departmanu Chocó.

## Geografija

Masiv se izdiže iz kotline rijeke San Juan i paralelno prati pacifičku obalu dok se ne spoji sa Serraníom del Darién na zapadu u Panami. Na istoku mu je granica dolina rijeke Atrato koja ga razvaja od Kolumbijskih Zapadnih Kordiljera.

Masiv se smatra prirodnim mostom preko kojeg Ande prelaze u Centralnu Ameriku.

Duž obale je relativno nizak, brda mu imaju 300 do 500 metara, da bi se u sredini ona protezala do 900 do 1,000 m. Najviša planina Alto del Buey ima 1,800 m.

Masiv je nastao za krede i ranog kenozoika sudarom Naskanske i Južnoameričke litosferne ploče.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Serranía del Baudó'' (na portalu Mapcarta)
San Juan (Chocó)

**San Juan** je rijeka na sjeverozapadu Kolumbije duga 380 km, od tog je 200&nbsp;km plovna, i zbog tog najznačajnija kolumbijska riijeka pacifičkog sliva.

## Hidrologija

Rijeka izvire na obroncima planine Caramanta u Zapadnim Kolumbijskim Kordiljerima u Departmanu Antioquia.
Od tamo teče prema zapadu i probija se preko planina Kordiljera do doline kod doline Tada.

Najvećim dijelom svog toka protiče preko Departmana Chocó i to od sjeveroistoka prema jugozapadu, u suprotnom smjeru od rijeke Atrato, od koje je razdvaja niz brda - *San Pablo*.

U Pacifik uvire deltom površine od oko 300 km², zvanom - *Siete Bocas*, koja se nalazi oko 60&nbsp;km sjeverozapadno od luke Buenaventura.
U toj delti nalaze se i brojni otočići obrasli šumama mangrova.

Najveće pritoke rijeke su *Condoto*, čije je porječje bogato platinom i *Calima*, koja protiče preko Departmana Valle del Cauca koja je poznata po istoimenoj hidroelektrani snage 120 MW jednoj od najvažnijih u zemlji.

Calima je pregrađena branom između 1961. - 1964. tako je stvoreno akumulaciono jezero dugo 13  i široko do 1,5 km, površine 1934 hektara-

Porječje rijeke prostire se na površini od 16,465 km² po departmanima; Risaralda, Valle del Cauca i Chocó. 
Iako joj porječje nije naročito veliko prosječni protok je ogroman 2,550 m³/s (to je skoro kao onaj od Rajne), jer izvire u kraju gdje padne i do 2,821 mm kiše godišnje

## Reference

## Vanjske veze

* ''Río San Juan'' (na portalu Mapcarta)
Tadó

**Tadó** službeno **San José de Tadó** je općina od 18,011 i grad od 10,753 stanovnika na sjeverozapadu Kolumbije na istoku Departmana Chocó.

## Karakteristike

Tadó se prostire na lijevoj obali rijeke San Juan, udaljen 66 km od svog administrativnog centra Quibda i 549&nbsp;km od glavnog grada Bogote.

## Historija

Tadó su osnovali španjolski konkvistadori Antonio Mosquera, Pedro de Ayamonte i Nicasio Arboleda u julu 1532.  koji su vodili ekspediciju duž rijeke San Juan i utaborili se na mjestu Carmelo.

U martu 1580. je to staro naselje preseljeno je na lijevu obalu rijeke San Juan u novo naselje nazvano 
*Estatuto Libre Español*. 
Uz pomoć franjevačkih misionara počelo je pokrštavanje domorodačkih indijanaca.
Naselje Estatuto Libre Español je 1715. dobilo status grada i prezvano je u *San José de Tadó*.  
U to vrijeme već se razvio kao trgovište i rudarski centar.

Od 1821. Tadó je administrativni centar vlastitog okruga.
Po popisu iz 1857. imao je 6388 stanovnika, a od 1906. je općina. 
## Privreda
Danas se privreda Tada bazira na poljoprivredi i šumarstvu. 
Za transport je pored cesta značajna rijeka San Juan koja je plovna do grada.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Alcaldía Municipal de Tadó'' (službene stranice)
Santa Lucía Cotzumalguapa

**Santa Lucía Cotzumalguapa** je općina od 127,683 i grad od 58,877 stanovnika na jugu Gvatemale u Departmanu Escuintla.

## Geografija
Santa Lucía Cotzumalguapa se prostire po pacifičkoj obalnoj ravnici, na nadmorskoj visini od 368 metara, udaljena svog 
administrativnog centra Escuintle 34 km, a glavnog grada Ciudad Guatemale 90 km.

Grad je poznat po arheološkim nalazištima iz pretklasičnog i klasičnog mezoameričkog perioda kulture Maya.

## Historija

Santa Lucía Cotzumalguapa je nikla kao naselje i župa za kolonijalnih vremena uz franjevački samostan. Od 1754. ima status svjetovne župe, a od 1821. kad je Savezna Republika Centralne Amerike postala nezavisna postala je sjedište regionalnog suda.

Ime joj je španjolsko-domorodačka sintagma, *Santa Lucía* (Sveta Lucija iz Sirakuze) je svetica zaštitnica grada a *Cotzumalguapa* je domorodački toponim koji na Nahuatla jeziku znači *Rijeka lasica* ili *Dugina rijeka*).

Današnja Santa Lucía Cotzumalguapa je administrativni, trgovački i obrazovni centar poljoprivrednog kraja u kom se uzgaja šećerna trska, kava, banane i drugo tropsko voće.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Santa Lucía Cotzumalguapa'' (službene stranice)
Escuintla (departman)

**Escuintla** (španjolski: *Departamento de Escuintla*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Departman ima površinu od 4,384 km², na kojoj je 2020. živilo 813,169 stanovnika.

Escuintla na sjeveru graniči sa departmanima Chimaltenango i Sacatepéquez, na jugu sa Pacifikom, na istoku sa Departmanom Santa Rosa i na zapadu sa Departmanom Suchitepéquez.

Sjeverni dio departmana je planinski, vrlo raznolike topografije, od vulkanskog kompleksa kao što je Pacaya, do dubokih kanjona i gudura. 
Južni dio duž pacifičke obalne ravnice kog zovu Costa Grande, je ušće brojnih rijeka.

Administrativni centar departmana je grad Escuintla koji ima 156,313 stanovnika
On je to postao još u 17. vijeku u vrijeme Generalne kapetanije Gvatemala.
## Administrativna podjela
Departman Escuintla je danas je podjeljen na 14 općina (španjolski: *municipalities*).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de Escuintla'' (službene stranice)
Escuintla

**Escuintla** je općina od 170,280 i grad od 156,313 stanovnika na jugu Gvatemale u Departmanu Escuintla u kom je administrativni centar.

## Geografija
Escuintla se prostire po pacifičkoj obalnoj ravnici, na nadmorskoj visini od 347 metara, udaljena 56 km jugozapadno od glavnog grada Ciudad Guatemale.

Dvadesetak km zapadno, kod grada u Santa Lucía Cotzumalguapa nalaze se arheološka nalazišta iz pretklasičnog i klasičnog mezoameričkog perioda kulture Maya.

## Historija

Escuintla je nikla u predkolumbovsko doba kao naselje indijanaca Pipil pod imenom *Ytzcuintlan*.
Nakon dolaska španjolskih kolonista u vrijeme Generalne kapetanije Gvatemala ime joj je mjenjano u *Escuintepeque* do najnovijeg - *Escuintla*, što po nekima na Nahuatla jeziku znači *Puno pasa*.

Kraljevskim dekretom iz marta 1680. mjesto *Concepción Escuintla* dobilo je status ville (gradića) i postalo administrativni centar tadašnje provincije (današnjeg departmana).

Za kolonijalnih vremena, kao jedan od većih gradova na pacifičkoj obalnoj ravnici, tokom 17 i 18. vijeka bio je vjerski i administrativni centar i važno trgovište za indigo.

Status ville (gradića) je potvrđen 1825. za Savezne Republike Centralne Amerike.

Od augusta 1836., Escuintla je sjedište provincijskog suda, a od februara 1887. ima status grada.

## Privreda i transport
Escuintla je grad tekstilne i prehrambene industrije koje prerađuju proizvode svoje ratarsko-stočarske okolice; pamuk, šećernu trsku, ananas, mango, kokos i meso.

Escuintla je i popularna turistička destinacija naročito zimi zbog brojnih termi.

Grad je odlično povezan jer se nalazi na pacifičkom autoputu, ima i željeznicu  i *[[Aerodrom]] San Jose* (ICAO: **MGSJ**, IATA: **GSJ**) kod grada Puerto San José (48&nbsp;km), koji služi i ljetovalištu Monterrico, luci Puerto Quetzal i istočnoj pacifičkoj obali Gvatemale

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Escuintla'' (službene stranice)
Alta Verapaz

**Alta Verapaz** (španjolski: *Departamento de Alta Verapaz*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Departman ima površinu od 8,686 km², na kojoj je 2020. živilo 1,381,253 stanovnika.

Alta Verapaz sa sjevera graniči sa Departmanom Petén, sa istoka sa Departmanom Izabal, na jugu sa departmanima
Zacapa, El Progreso, Baja Verapaz i sa zapada sa Departmanom El Quiché.

Alta Verapaz se nalazi na sjeveru zemlje, udaljen oko 200 km od glavnog grada Ciudad Guatemale. 
Njen kraški teren, bogat je prirodnim ljepotama, od vodopada Semuc Champey na rijeci  Cahabón, pećina; Candelaria, Rei Marcos i Lanquín do 
tropskih kišnih šuma.

Od historijskih znamenitosti ima 64 arheoloških nalazišta iz kulture Maya.

Administrativni centar departmana je grad Cobán koji ima 212,047 stanovnika
## Administrativna podjela i historija
Departman Alta Verapaz je danas podjeljen na 17 općina (španjolski: *municipalities*).

Ime departmana - Verapaz (*Pravi [[mir]]* prevedeno sa španjolskog) govori o tome da su domorodački Indijanci pokoreni 
pokrštavanjem bez nekog većeg otpora zahvaljujući angažmanu dominikanca Bartoloméa de las Casasa.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de Alta Verapaz'' (službene stranice)
Cahabón

**Cahabón** je rijeka na sjeveru Gvatemale duga 196 km, pritoka Rijeke Polochic.

## Hidrologija

Rijeka izvire u planinama masiva Sierra de Las Minas. Od tamo teče prema istoku i protiče preko terena općina Cobán, San Pedro Carchá i Lanquín, gdje se nalaze vodopadi Semuc Champey i kraške pećine velike turističke atrakcije.

Protiče južno od grada Santa María Cahabón do ušća u Polochic kod grada Panzós, koji nešto dalje uvire u Jezero Izabal.

Na rijeci su podignute dvije hidroelektrane Chichaíc u općini Cobán i Sirio u općini San Pedro Carchá.

Pritoke su joj oko 50 potoka.

Porječje rijeke prostire se na površini od 2,459 km² po departmanu Alta Verapaz, prosječni protok je 164.2 m³/s.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Río Cahabón, una maravilla natural que se debe preservar''
Blatina (vinova loza)

**Blatina** je autohtona sorta crnog vina iz Bosne i Hercegovine s područja Hercegovine, gdje zauzima oko trećinu ukupnih vinogradarskih površina.

## Porijeklo i historija
Blatina je najvjerojatnije porijeklom iz okolice Mostara. Blatina je već na početku austrougarske uprave nad Bosnom i Hercegovinom 1878. bila najvažnija sorta crnog grožđa u Hercegovini - daleko ispred kadarke, koji se u njoj tada također uzgajao. Prema suvremenim opisima oko 1900. godine, vina Blatine karakterizirala je "visoka boja i sadržaj tanina" te su, u usporedbi s vinima kadarke, čiji cvijet podsjeća na teška bordo vina, "imala karakter koji je više podsjećao na burgundska vina". Blatina je i danas dominantna sorta crnog grožđa u Hercegovini.

## Karakteristike
Blatina je sorta plemenite vinove loze (). Cvjetovi su funkcionalno ženski (autosterilni). Zbog toga se sorta vinove loze uvijek uzgaja uz sortu oprašivač, najčešće uz istovremeno cvatuće sorte kambuša, merlot ili trnjak. Ipak, jaka kiša tokom gnojidbe može dovesti do velikog propadanja uroda, zbog čega blatina ima i nadimak i sinonim *"praznobačva"* Ovaj kasno sazrijevajući kultivar opisan je kao općenito neosjetljiv na bolesti, ali osjetljiv na zimske mrazeve. Blatina preferira suva i umereno vlažna zemljišta i toplu klimu. Obilje vlage mu šteti, ne toleriše preterano vlažna tla.

Blatina je osetljiva na vremenske prilike, na primer, ako je sezona oprašivanja bila kišna, žetva će biti slaba. Za takvo ponašanje je u nekim krajevima zovu „praznobačva“, odnosno „prazno bure“, ali je i dalje gaje, jer se sve hirovice blatine nadoknađuju kvalitetom vina. Jedna loza daje do dva kilograma grožđa. Grozdovi se sastoje od bobica nejednake veličine i dostižu težinu od 300 grama. Zrele bobice su okrugle, prilično velike, tamno plave sa ljubičastom nijansom. Koža je tanka, pulpa je sočna. Sadržaj šećera 19-22%, u dobroj godini do 24%; kiseline 5-7 g/l, ekstrakt 25-32 g/l.

## Distribucija
Blatina se uzgaja gotovo isključivo u zapadnoj Hercegovini oko Čitluka, Međugorja, Ljubuškog i Čapljine. S druge strane, u istočnoj Hercegovini oko Trebinja teren je nepogodan za uzgoj blatine. Umjesto njega uzgaja se crvena sorta vranac.

## Vino
Blatina daje rubin crvena, puna i srednje teška vina s 12 do 13,5% alkohola, 5 do 7 g/l kiselosti, 25 do 32 g/l ekstrakta te aromama ribizla i kupine.
Blatine uvijek sadrže oko 15% primjesa sorte oprašivača. Vrhunska vina proizvode se i s boljih položaja. Skladištenje drvene bačve do pet godina povećava kvalitetu. Neki proizvođači također razvijaju blatinu u hrastovim bačvama. Blatina ima tamnu rubin boju. Aroma je svetla, sa voćnim i bobičastim notama, ukus pun i harmoničan. Odležana u hrastovim buradima godinu i više, blatina poprima note suvih šljiva, trešanja i čokolade.

## Posluživanje
Blatine se preporučuju na 18 do 20&nbsp;°C uz intenzivno začinjena jela, divljač, jela s roštilja, riblji paprikaš ili goveđu šunku. Po prilici se nudi na kušanje iz drvene bukarske šolje umjesto čaše, jer se bukara pravi od kleke i daje vinu posebnu aromu.

## Povezano
* Žilavka

## Reference


## Vanjske veze
Rudnici žive Almaden i Idrija

**Almaden i Idrija** su gradovi u Španiji i Sloveniji, u kojima su se svojevremeno nalazila dva najveća rudnika žive u Evropi. U Almadenu se živa vadila počevši od antičkg doba, dok je rudnik u Idriji otvoren 1480. god. 

## Svjetska baština
Rudnici su 2012. godine upisani na UNESCO-ov popis mjesta svjetske baštine

Živa je relativno rijedak metal, čija je upotreba dugo bila nezamjenjiva u raznim tehničkim, hemijskim i industrijskim procesima. U velikim količinama i tokom dugog perioda proizvodio ga je mali broj rudnika širom svijeta, od kojih su dva najveća donedavna bila u Almadenu u Španiji i Idriji u Sloveniji. Lokacije svjedoče o interkontinentalnoj trgovini živom između Evrope i Amerike tokom vijekova. Kontrola vađenja žive omogućila je kontrolu tržišta, koje je vrlo brzo postalo interkontinentalno po obimu zbog svoje odlučujuće uloge u vađenju srebra iz ležišta u Novom svijetu. 

Teški metal, koji je tečan na sobnoj temperaturi i ima vrlo specifična hemijska i fizička svojstva, živa je takođe zagađivač, opasan po zdravlje ljudi. Na dva lokaliteta nalaze se tehnički ostaci velikog broja rudarskih okna, te njihove galerije i površinski objekti, sa artefaktima koji su specifični za vađenje ruda koje sadrže živu; oni također uključuju značajne urbane, monumentalne i infrastrukturne elemente te materijalne i simboličke materijale povezane sa životnim stilovima i društvenom organizacijom vađenja žive.

## Izvori
Polochic

**Polochic** je rijeka na sjeveroistoku Gvatemale duga 194 km, najveća pritoka Jezera Izabal.

## Hidrologija

Rijeka izvire u planinama masiva Sierra de Las Minas na terenu općine Tucurú.

Od tamo teče prema istoku i protiče preko terena gradova Tucurú, Telemán, La Tinta do Panzósa u kom prima pritoku Cahabón, a nešto dalje nizvodno uvire u Jezero Izabal.

Porječje rijeke prostire se na površini od 2,811 km² po departmanima Alta Verapaz i Izabal, prosječni protok je 69.3 m³/s.

Rijeka je plovna u dužini od nekih 30 km, od jezera Izabal do Panzósa. 
Prevozi se uglavnom kava i drvo.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Polochic River''
Izabal (jezero)

**Izabal** (španjolski: *Lago de Izabal* ali i *Golfo Dulce*) je najveće jezero u Gvatemali, koje se nalazi sjeveroistoku zemlje u Departmanu Izabal.

## Karakteristike i historija

Jezero se nalazi 308 km sjeveroistočno od glavnog grada Ciudad Guatemale, na 0,88 metara nadmorske visine

Jezero Izabal ima površinu od 590 km², maksimalno je duboko 18 metara, Dugo je oko 48 i široko do 24 km.  
vodom ga puni Rijeka Polochic, a odljeva se u Honduraški zaljev Karipskog mora Rijekom Dulce.

Prostire se u kraju tropskih kišnih šuma, mangrovskih močvara u kom živi puno ptica, gmazova i sisavaca.
U njegovim vodama živi mnoštvo riba, ali i lamantini i krokodili.

Za vrijeme Generalne kapetanije Gvatemala 1652. podignuta je utvrda San Felipe, da štiti taj kraj od napada pirata.

Ona i danas stoji na mjestu gdje se odljeva rijeka Dulce. Utvrda je korištena i kao zatvor, obnavljana je najmanje 3 puta tokom 17. vijeka, ali se od kraja 18. vijeka više ne koristi Pedesetih godina prošlog vijeka je obnovljena i proglašena nacionalnim spomenikom.

Najveće naselje na jezeru je El Estor, koje je nastalo uz dućan (*store*) United Fruit Company.

Svojevremeno se pored jezera iskapao nikl, danas su glavne ekonomske aktivnosti vezane uz turizam, ratarstvo, stočarstvo, transport i sitno ribarstvo.

## Reference
 
## Vanjske veze

* ''Lake Izabal'' 
* ''Lake Izabal'' (na portalu Mapcarta)
Izabal (departman)

**Izabal** (španjolski: *Departamento de Izabal*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala administrativno podjeljena.

## Karakteristike
Deparman Izabal se nalazi na sjeveroistoku zemlje, u njemu leži najveće jezero u zemlji - Izabal okruženo tropskim kišnim šumama.

Departman ima površinu od 9,038 km², na kojoj je 2020. živilo 408,688 stanovnika.

Izabal sa sjevera graniči sa Departmanom Petén, Državom Belize i Karipskim morem sa istoka sa Republikom Honduras, na jugu sa Departmanom Zacapa i sa zapada sa Departmanom Alta Verapaz.

Administrativni centar departmana je grad Puerto Barrios koji ima 100,593 stanovnika

## Administrativna podjela
Departman Izabal je danas podjeljen na 5 općina (španjolski: *municipalities*).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de Izabal'' (službene stranice)
Ranolder

**Ranolder** je mađarski sir.

## Opis
Ranolder je tvrdi sir koji se proizvodi nedaleko od Sümega u Vespremskoj županiji. Ide gotovo uz svaku hranu.

Proizvodi se od punomasnog pasteriziranog kravljeg mlijeka u malim seoskim mljekarama. Obično sazrijeva sedam mjeseci prije prodaje i konzumiranja. Tijekom odležavanja kora se ponekad pere u vinu Merlot. 

U Mađarskoj je suvremena proizvodnja sira počela u 18. vijeku, iako je se u Panoniji narod bavio sirarstvom stoljećima, a tragove imamo već u 13. stoljeću sa sirevima od ovčjeg mlijeka. Mliječna industrija razvila se krajem 18. vijeka, na početku samo sa sirovim mlijekom, a kasnije je usvojena tehnologija fermentacije odnosno starenja. Sir Ranolder dobio je ime po Jánosu Ranolderu (1806-1875), biskupu Veszpréma od oktobra 1849., koji je nastojao razvijati vinsku kulturu tog područja izgradnjom velikog imanja u Csopaku.

## Povezano
* Mađarska kuhinja
Cobán

**Cobán** je općina od 233,151 i grad od 212,047 stanovnika u sredini Gvatemale u Departmanu Alta Verapaz u kom je administrativni centar.

## Geografija
Cobán se prostire u kotlini rijeke Cahabón u Masivu Sierra de Chamá, na nadmorskoj visini od 1,316 metara, udaljen 212 km sjeverozapadno od 
glavnog grada Ciudad Guatemale.

U Gvatemali je poznat po festivalu folklora koji se održava krajem jula i početkom augusta.

## Historija

Osnovan je oko 1538. pored ruševina majanskog naselja.
Nukleus današnjeg grada *Santo Domingo de Cobán* sa crkvom i samostanom osnovali su dominikanski redovnici.
Njegovo današnje ime Cobán na jeziku lokalnih indijanaca Kekči, značilo je *Između oblaka*, jer je kotlina u kojoj leži vrlo kišovita.

Zahvaljujući miroljubivoj politici Bartoloméa de las Casasa koji je 1544. postao biskup od Chiapasa, domorodački Indijanci 
pokoreni su pokrštavanjem a ne silom.
Tako je Cobán izrastao u najveći grad u tom dijelu zemlje još za Generalne kapetanije Gvatemala. 
Dokumentirano je da je krajem 17. vijeka imao 12,000 stanovnika i to većinom indijanaca.

Cobán je bio centar velike kolonije njemačkih doseljenika koji su krajem 19. vijeka došli u Gvatemalu kako bi uzgajali kavu. 
Dobar dio tih plantažera deportirala je gvatemalska vlada (pod pritiskom Sjedinjenih Američkih Država u jeku Drugog svjetskog rata, zbog njihove 
podrške Nacistima.

Danas se *Nacionalni park Las Victorias*, južno od grada, nalazi se na mjestu bivše njemačke plantaže kave, kao i rasadnik Verapaz iz 1898. koji se brine o orhidejama ugroženih 
velikom deforestacijom.

## Privreda i transport
Cobán je grad drvne i prehrambene industrije koje prerađuju sirovine svoje okolice; 
kakaovac, vaniliju, čaj, začine, drvo, žitarice i meso sa stočarskih farmi.

Grad je cestama povezan sa ostalim gradovima u zemlji, a ima i *[[aerodrom]]* (ICAO: **MGCB**, IATA: **GCBV**).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Cobán'' (službene stranice)
Sierra de Chamá

**Sierra de Chamá** je planinski masiv na sjeverozapadu Gvatemale, koji se prostire u Deparmanu Alta Verapaz iznad grada Cobán.

## Geografija

Masiv je dug oko 200 km, produžetak je masiva Sierra de los Cuchumatanes. Visina njegovih planina varira od 1,000 do 1,500 metara nadmorske visine.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Sierra de Chamá'' (na portalu Mapcarta)