Srpski pravoslavni manastir Svetog Save u Libertivilu

**Srpski pravoslavni manastir Svetog Save** je manastir Srpske Pravoslavne crkve koji se nalazi u Libertivilu (Ilinois, SAD). Posvećen je Svetom Savi. Manastir je tokom 20. vijeka bio sjedište Eparhije američko-kanadske (1927–1963), Mitropolije srednjezapadnoameričke (1963–1991), Mitropolije libertivilsko-čikaške (2009–2011). Odlukom Svetog arhijerejskog sabora Srpske pravoslavne crkve od maja 2011, manastir je zbog svog duhovnog, istorijskog i kulturnog značaja dobio status stavropigijalnog manastira (pod direktnom upravom patrijarha srpskog).

## Historija
Manastir je sagradio prvi srpski episkop u Americi Mardarije Uskoković. Sagrađen je u doba velike depresije krajem 20-ih i početkom 30-ih godina 20. vijeka. Episkop Mardarije je pravio velika odricanja te je u to doba nastala izreka „*Crkvu gradi umire od gladi*“. Izgradnju je novčano pomogao i Mihajlo Pupin. U vrijeme kada je sagrađen, manastir je bio sjedište tek osnovane Eparhije američko-kanadske. Zemljište na kome je manastir sagrađen kupio je episkop Mardarije Uskoković. Episkop Dionisije Milivojević je 1942. kupio osam i 1943. pet hektara zemlje koji su pripali manastiru. Prvi Srpski crkveno-narodni sabor u manastiru održan je od 1. do 5. septembra 1927. U Libertivilu je 1935. održana konvencija SNS (Srpski narodni savez), na kojoj je jedan delegat u duhu tadašnje politike i u vezi sa promjenom naziva Kraljevine SHS u Kraljevina Jugoslavija, predložio: „da se srpski manastir u Libertivilu pretvori u jugoslovenski, a na njemu istakne mesto srpske jugoslovenska zastava“.

## Sahranjeni u manastirskoj crkvi

Tijelo episkopa Mardarija Uskokovića sahranjeno je 18. decembra 1935. u manastirskoj crkvi. Na sahrani episkopa Mardarija prisustvovalo je 200 lica, 40 pravoslavnih sveštenika, od čega 12 srpskih, a njegovo tijelo je obnošeno oko crkve. Posmrtni ostaci Jovana Dučića su nakon njegove smrti 1943. iste godine preneseni u manastirsku crkvu. Dučićevo tijelo je ekshumirano 2000. i preneseno u Trebinje. U crkvi Svetog Save je 14. novembra 1970. sahranjen i kralj Petar II Karađorđević, na čijoj sahrani je prisustvovalo preko 25.000 Srba, više od 400 američkih pilota i predstavnici SAD. Mitropolit libertivilsko-čikaški Hristofor Kovačević sahranjen je 24. avgusta 2010. u ovom manastiru. U manastirskoj crkvi su sahranjeni i episkopi Firmilijan Ocokoljić i Dionisije Milivojević.

## Groblje Svetog Save
Pored manastira je osnovano groblje na kome je prva sahrana održana 1932. Na manastirskom groblju se nalazi oko 2.000 grobova. U njemu je sahranjeno pola srpskih članova i veliki broj ministara Vlade Kraljevine Jugoslavije. Na groblju se nalazi i spomenik generalu Dragoljubu Mihailoviću koji je podigla OS „Ravna Gora“. Pored spomenika Dragoljubu Mihailoviću, nalaze se i spomenici vojvodi Momčilu Đujiću i Pavlu Đurišiću. Spomenik Pavlu Đurišiću je uz odobrenje njegove porodice premješten 2007. sa drugog dijela groblja u novoosnovanu „Aleju srpskih velikana“ (Spomen park srpskih velikana) pored spomenika Dragoljubu Mihailoviću, a zatim je pored postavljen spomenik Momčilu Đujiću. Aleja srpskih velikana je zajedno sa sva tri spomenika osveštana 20. maja 2007. u prisustvu članova srpskih nacionalnih organizacija i crkvenih starješina.

### Sahranjeni na manastirskom groblju
* Nikolaj Velimirović je 27. marta 1956. sahranjen u manastirskom groblju. 
* Sergije Živanović (1909–1966), pukovnik
* Dragiša Kašiković (1932–1977)
* Dimitrije Najdanović (1897–1986), protojerej i profesor (sahranjen 28. marta 1986)
* Ilija Brašić, general, komandant Armije niške oblasti
* Zaharije Milekić (Zdravko Milekić), iguman manastira Rača
* Gvozden Petrović, protojerej iz Mrčajevaca
* Milan Šijački (1903–1985)
* Konstantin Fotić
* Milan Gavrilović
* Živan Knežević (1906–1984)
* Žarko Mirković (–2011), protojerej stavrofor
* Nedeljko Grgurević (Foča, 1934 – SAD, 23. juli 2009), protojerej stavrofor, dekan i profesor Bogoslovskog fakulteta Sveti Sava i zamjenik episkopa Eparhije istočnoameričke

## Značajne osobe
Osobe koje su vezane za manastir i bogosloviju:
* Nikolaj Velimirović (1881–1956), predavao u Bogosloviji Svetog Save i sahranjen u crkvi
* Irinej Đorđević (1894–1952), episkop američko-kanadski (1935–1938) i profesor Bogoslovije Svetog Save
* Mardarije Uskoković (1889–1935), osnivač manastira i prvi srpski episkop u Americi
* Dionisije Milivojević (1898–1979), episkop američko-kanadski (1939–1964)
* Slavko Stoković (1909), finansijski sekretar eparhije
* Dimitrije Balać (1913–1979), upravnik manastira (1940)
* Danilo Krstić (1927–2002), monah u manastiru
* Hristofor Kovačević (1928–2010), učenik bogoslovije a kasnije profesor Bogoslovskog fakulteta
* Mitrofan Kodić (1951), profesor Bogoslovskog fakulteta
* Milutin Knežević (1949), učenik Bogoslovskog fakulteta

## Izvori

## Literatura
* *Istorija Srpske pravoslavne crkve III (Za vreme Drugog svetskog rata i posle njega)*, Đoko Slijepčević, Minhen-Keln 1962-1986 (Beograd 1991, 2002) 
* Crkveno zakonodavstvo SPC, knj. I, Beograd (1926)

## Vanjske veze

* Groblje Sveti Sava, Libertivil 
* Spomen ploča u manastirskoj crkvi  
* Orthphoto: Manastir Svetog Save u Libertvilu