open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Postshizofrena depresija

**Postshizofrena depresija** je podtip shizofrenije u kojoj je prisutna depresivna epizoda koja može biti produžena, a javlja se kao posljedica shizofrene bolesti. Neki pozitivni ili negativni simptomi moraju biti pristni, ali ne preovladavaju duže u kliničkoj slici. 

Depresivna stanja povećavaju rizik od suicida. U slučaju da nema više shizofrenih simptoma, depresivna epizoda se mora dijagnostikovati kao F32.-. Ako su pak shizofreni simptomi floridni i naglašeni, treba zadržati dijagnozu odgovarajućeg podtipa shizofrenije (F20.0-F20.3).
Antipsihotici mogu dovesti do ispoljavanja depresije kod liječenih shizofrenih bolesnika.
Rezidualna shizofrenija

**Rezidualna shizofrenija** je hronični stadijum u razvoju shizofrene bolesti kod kojeg postoji jasna regresija od ranog do kasnog stadijuma shizofrene psihoze karakterizirana dugotrajnim, iako ne obavezno ireverzibilnim negativnim simptomima, npr. psihomotornom usporenošću, smanjenom aktivnošću, otupljenošću afekta, pasivnošću i manjkom inicijative, siromaštvom količine ili sadržaja govora; siromašnom neverbalnom komunikacijom izrazom lica, očiju, modulacije glasa ili stava tijela, nedovoljnom brigom o sebi i manjkom društvenih kontakata.

Mogu biti prisutni i pozitivni simptomi (sumanute ideje, halucinacije) ali oni ne utiču bitnije na ponašanje i odnose sa okolinom, jer je emocionalno reagovanje na njih pritupljeno.
Simptomi bilo negativni, bilo pozitivni ne remete bitno socijalne relacije i određenu radnu sposobnost bolesnika.

Naziva se još i *hroničnom nediferenciranom shizofrenijom* ili *shizofrenim rezidualnim stanjem*.
Jednostavna shizofrenija

**Jednostavna shizofrenija** je poremećaj koji ima podmukao ali progredijentan razvoj čudnog ponašanja, nemogućnosti ispunjenja zahtjeva okoline i smanjenje cjelokupne aktivnosti. Svojstvena negativna obilježja rezidualne shizofrenije (npr. otupljeni afekat, gubitak volje) razvijaju se bez prethodnih očitih psihotičnih simptoma. Gubitak vitalnih dinamizama, tj. nagonska i socijalna stremljenja (anhormija), nezainteresovanost za socijalne kontakte i bilo kakvu aktivnost (tzv.*atimohormički sindrom*), hipobulija i abulija karakterišu ovu podkategoriju. Postoji spor ali progresivan razvoj bolesti u periodu od jedne godine.

Ovo je neproduktivna forma sa nedovoljno izraženim tek naznačenim simptomima, bez vidljive akutizacije simptoma i perioda remisija. *Sumanute ideje i halucinacije nisu prisutne* ili su tek naznačene. Bolest dovodi do potpunog opustošenja ličnosti. Pored hebefrenije ovo je najmaligniji oblik shizofrenije. Teško je ragraničavanje od shizoidnog poremećaja ličnosti.
Tisa (biljka)

**Tisa** (Taxus baccata) je biljna vrsta iz porodice Taxaceae. Dio je roda tise (Taxus). Bobičasta je ploda sa otrovnim semenkama i tamnozelenih iglica. Za drvo tise je potrebno naglasiti na njenu izvanrednu tvrdoću i žilavost kao i izuzetnu otpornost na truljenje. Tisa nije podložna napadima kukaca, bilo u uspravnom ili srušenom položaju, tako da ni nakon 20 godina ne pokazuje znakove truljenja, pa po svojim karakteristikama može lako mijenjati ebanovinu. Na području Gorskog kotara otkrivena jee 1999. godine tisa stara preko 2000 godina (vidi)

Raste kao crnogorični grm ili kao nisko drvo, ali isto zna narasti do 15 metara visine, a deblo dosegne i preko 1 metra u promjeru.

Raste na osojnim (sjenovitim) mjestima, radi čega ju nalazimo u pojasu bukovih i bukovo-jelovih šuma, ali nije neobično i da tisa naraste i na prisojnim (osunčanim) mjestima.

Svi dijelovi tise, naročito iglice, su joj IZRAZITO OTROVNE.

Jestiva je ovojnica ploda, ali treba dobro paziti da se ne pojede koji djelić sjemenke, koja je IZRAZITO OTROVNA.

Zbog ljepote, tisu se uzgaja i u gradskim parkovima.

U Republici Hrvatskoj je zaštićena zakonom.

Tisin životni vijek nerijetko biva i tisuću godina.

## Vanjske veze
* Tisa: Gorski kotar

### Ostali projekti
Postojna

**Postojna** (talijanski: *Postumia*, njemački: *Adelsberg*) je grad na Krasu u Sloveniji od 9.170 stanovnika, on je i administrativni centar Občine Postojna.
## Geografija
Postojna leži na jugozapadu Slovenije na Sjevernom krasu, udaljena oko 48 km od centra Ljubljane.
## Historija
Postojna se u pisanim dokumentima prvi put spominje 1226. i 1262. i to kao selo - **Villa de Arnesperch**, a tek 1369. spominje se pod imenima Postoyna, Posthojma. Kako se preko tog teritorija još od antičkih vremena obavljao promet između Apeninskog poluotoka i Istočne Evrope, - 1432. tad još maleno selo dobilo je status trgovišta.

Stara Postojna izgorjela je u požar]]u 1689., pa je umjesto nje izgrađeno novo naselje, sa zgradama za tadašnju administraciju.

Velika prekretnica za Postojnu bila je izgradnja Carske ceste Ljubljana - Vrhnika - Trst, sa krakom prema Rijeci, početkom 19. vijeka. Ona je pomogla da se dotadašnje selo pretvori u grad, a još veći napredak bio je dolazak željeznice 1857. jer je tad porastao broj posjetioca Postojnske jame, tako da je 1909. mjesto dobilo status grada.

Postojna je od 1794. postala sjedište župe, pripreme za to trajale su još od 1777. kad je arhitekt Leopold Hofer, napravio projekt za gradnju nove veće crkve sv. Stjepana.

Između dva rata Postojna je pripadala pod Kraljevinu Italiju (Venezia Giulia). 
## Poznati sugrađani
* Borut Pahor, političar i predsjednik Slovenije.
## Privreda
Pored Postojnske jame najznačajniji privredni pogon u gradu bila je drvna industrija **Javor**, osnovana nakon Drugog svjetskog rata, koja je danas u stečaju.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Postojna
Cenetstopatska shizofrenija

Ako shizofrena simptomatologija ne odgovara ni jednom podtipu bolesti, koristi se izraz **ostala shizofrenija**. Naziva se i **cenestopatska shizofrenija**, sa cenestetičkim halucinacijama koje kada su izrazito izražene dovode do "ludila fizičkog proganjanja".
268. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **268. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Sofa i Rusa** (ili, rjeđe, **godina 486. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 268. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.



== Događaji ==

* [[Drevna Atena|Atenski]] vojskovođa i državnik po imenu [[Hremonid]] izdaje Hremonidov ukaz, kojim je stvoren savez između Atene, [[Sparta|Sparte]] i [[Ptolemejsko Kraljevstvo|ptolemejskog]] kralja [[Ptolemej II Filadelf|Ptolemeja II]]. Cilj saveza jest da Atena, Sparta i drugi grčki polisi steknu slobodu od [[Makedonija (antička)|makedonskog]] kralja [[Antigon II Gonata|Antigona II]], odnosno da Ptolemej ukloni prijetnju koju novoizgrađena makedonska flota predstavlja njegovim posjedima u [[Egejsko more|Egejskom moru]]. Ptolemej savez s Atenom učvršćuje redovnim isporukama žita.
* U [[Rimska Republika|Rimu]] prvi put iskovana kovanica koja će postati poznata pod nazivom [[denarius|denar]].
* Rimljani kod [[Malventum]]a, mjesta nekadašnje velike bitke u Pirov rat|Pirovom ratu, dižu koloniju kojoj daju novo ime [[Beneventum]] (s obzirom da na [[latinski jezik|latinskom]] *male* znači *loše*, a *bene* znači *dobro'').

## Rođenja
*

## Smrti
*
Denarius

U sistemu drevnih rimskih valuta **denar** (,  *denarii*) je bio mali srebrnjak prvi put iskovan godine 211. pne. Bio je najčešća kovanica u opticaju ali je s vremenom devalvirao sve dok ga nije zamijenio antoninijan.

Usprkos toga naziv „denarijus” preživio vijekove i u različitim oblicima usvojen od drugih naroda: u Francuskoj je *denier* naziv za novčić, *dinar* kod Arabljana je često naziv nacionalne valute kao i u bivšoj Jugoslaviji i sadašnjoj Srbiji; Makedonci imaju *[[Makedonski denar|denar]]*; kod Italijana *denaro* je novac kod Španaca to je *dinero* itd.

## Vanjske veze

* Denarius
*Prikaz časopisa Denarius br.9 2021
Hremonid

**Hremonid** (Χρημωνίδης), sin Eteokla od Etalideja, bio je atenski vojskovođa i državnik koji je živio u 3. vijeku pne.. Poznat je po tome što je godine 268. pne. objavio Hremonidov ukaz, temeljem koga je stvoren vojni savez Atene, Sparte i Ptolemejskog Egipta. Svrha saveza je bila osloboditi grčke polise Makedonija (antička)|makedonske hegemonije, odnosno spriječiti flotu makedonskog kralja Antigona Gonate da ugrozi egipatske posjede u Egejskom moru. Sklapanje saveza je izazvalo višegodišnji oružani sukob u Grčkoj poznat kao Hremonidski rat.
Vojska (Svilajnac)

**Vojska** je naselje u Srbiji koje administrativno pripada opštini Svilajnac u Pomoravskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1050 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1345 stanovnika).

## Demografija
U naselju Vojska živi 879 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 45,6 godina (44,6 kod muškaraca i 46,6 kod žena). U naselju ima 304 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,45.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

**Istorija**

Selo je starog porekla, jer je, prema pisanim izvorima, postojalo još pre Kosovskog boja. Prvobitno je bilo bliže Moravi, ali se zbog čestih poplava i neprijateljskih nasrtaja sklonilo u klisuru. Selo je naraslo i doseljavanjem sela Lučice, koje je kraj Morave bilo prnjavor manastira Tomić.

Prema predanju, selo se ranije zvalo Šatorije, po šatorima vojske despota Stefana Lazarevića, koja je tu odsedala i vežbala motreći na Turke. Novim imenom, Vojska je zadržala uspomenu na vojske koje su često tu boravile i prolazile.

Prema haračkom spisu iz 1819. godine, selo je imalo 69 kuća i 185 poreskih glava, a početkom XX veka 260 kuća i 7 porodica: Gvozdići-Lazići, Todorovići, Nedeljkovići-Vasići, Đorđevići, Korunovići, Golubovići i Lučičani.

Sedamdesetih godina XVIII veka u Vojski se rodio Stevan Sinđelić, resavski vojvoda i proslavljeni junak Prvog srpskog ustanka. Najranije godine svog detinjstva proveo je baš u ovom selu. Posle očeve smrti, sa majkom Sinđelijom otišao je u Grabovac u kome je živeo do smrti. Stevan Sinđelić potekao je iz familije Grozdići-Lazići.

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
267. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **267. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Regula i Libona** (ili, rjeđe, **godina 487. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 267. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Hremonidski rat: Makedonski kralj Antigon II Gonata je prisiljen gušiti pobunu grčkih polisa na čijem je čelu savez Atene pod vodstvom Hremonida, Sparte pod kraljem Arejem I, Arkadijaca i Ahejaca, a koje pomaže egipatski kralj Ptolemej II.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Ariobarzan I od Kiosa

**Ariobarzan** (na grčkom Aριoβαρζάνης, 5. vijek pne.) je bio prvi poznat vladar drevnog maloazijskog grada Kios, a od koga potječe loza budućih pontskih vladara. S vlasti je svrgnut nakon što ga je izdao vlastiti sin Mitridat te predao u zarobljeništvo svom sizerenu, perzijskom vladaru.

Veliki broj historičara vjeruje da je upravo on bio Ariobarzan koji je 405. pne. atenskim izaslanicima, izbjeglim iz trogodišnjeg zatvoreništva na dvoru perzijskog princa Kira Mlađeg, dao utočište. S druge strane se manje vjerojatnim čini da je on bio Ariobarazan koji je spartanskom diplomatu Antalkidi pomogao pri misiji koja će završiti sklapanjem Antalkidinog mira.

## Veze
* Mitridat I.
* Kir Mlađi

## Reference

## Vanjske veze
* Ariobarzan (''Ariobarzanes''), AncientLibrary.com
Mitridat I od Kiosa

**Mitridat I** (grč. Mιθριδάτης; *Mithridates*) je bio satrap maloazijske pokrajine Pont. Prema Ksenofontu, na vlast je došao kao sin Ariobarzana I., izdavši oca svom nadređenom, perzijskom kralju. Historičari spore je li Mitridat ista osoba kao i Mitridat koji je bio među pristašama pobunjenog perzijskog princa Kira Mlađeg u bitci kod Kunakse, odnosno Mitridat kojeg Aristotel opisuje kao satrapa Kapadocije. U svakom slučaju, Mitridat je zadržao vlast nad Pontom sve do 363. pne. kada ga je (vjerojatno nakon smrti) naslijedio sin Ariobarzan II.

## Veze
* Kir Mlađi
* Ariobarzan I.
* Ariobarzan II.

## Reference

## Vanjske veze
* Mitridat (''Mithridates''), AncientLibrary.com
266. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **266. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Pere i Piktora** (ili, rjeđe, **godina 488. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 266. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Ariobarzan postaje drugi kralj Ponta, naslijedivši svog oca Mitridata I Ktista.
* Maurijski car Ašoka se preobraćuje na budizam.

## Rođenja
*

## Smrti
* Mitridat I Ktist, osnivač Pontskog Kraljevstva u Maloj Aziji
Pont

**Pont**  (antgrč. *Πόντος* [*Póntos*] – Pontos = "More", lat. *Pontus* – Pontus) je oblast na obali Crnog mora, na severoistoku današnje Turske. Ime su mu dali antički Grci koji su kolonizovali oblast i potiče od grčkog naziva za Crno more – *Pontos Euxeinos* ("Gostoljubivo more"). Kako ova oblast prvobitno nije imala ime, oblast istočno od reke Kizil je nazivana "oblast na Pontu" i otuda to ime, koje se prvi put može pronaći u Ksenofontovoj Anabazi. Veličina regije je varirala kroz vekove, ali generalno se prostirala od granica Kolhide (današnja Gruzija) sve do Paflagonije na zapad, uz različitu širinu zaleđa. Nekoliko država i provincija koje su nosile ime Pont i njegove varijante je osnovano u ovom regionu u ahemenidskom perzijskom, helenističkom, rimskom i vizantijskom periodu. Pod potonjom turskom vladavinom, ovaj region sa grčkim stanovništvom je opstao relativno netaknut, očučavši svoje običaje i dijalekt grčkog, sve do razmene stanovništva između Grčke i Turske 1923.

## Vanjske veze

* History of Pontus 
* The Greek Genocide 1914-23 
* PontosWorld
Mitridat II od Kiosa

**Mitridat II.** (grč. Mιθριδάτης; *Mithridates*) je bio sin Ariobarzana II. kojeg je 337. pne. naslijedio na mjestu satrapa maloazijske pokrajine Pont. Povjesničar Diodor piše kako je vladao 35 godina, što znači kako je bio posljednji satrap Ponta u službi Perzijskog Carstva koje je 330-ih pne. palo pred osvajanjem makedonskog kralja Aleksandra. Nepuna tri desetljeća Mitridatove vladavine obilježili su ratovi dijadosa; Antigon I. Monoftalmos se 302. pne. zabrinuo kako bi Mitridat, koji je tada bio u dubokoj starosti, mogao sklopiti savez s njegovim suparnikom Kasandrom, te ga je dao ubiti. Naslijedio ga je sin Mitridat I. Pontski koji će postati osnivač Pontskog Kraljevstva.

## Veze
* Ariobarzan II.
* Antigon I. Monoftalmos

## Reference

## Vanjske veze
* Mitridat (''Mithridates''), AncientLibrary.com
Mitridat I od Ponta

**Mitridat I Ktist** (na grčkom **Mιθριδάτης Kτίστης**; ? - 266. pne.) bio je osnivač kraljevstva Pont u antičkoj Maloj Aziji.

Bio je sin Mitridata, vladara grada Kios. Godine 302. pne. mu je oca dao ubiti dijadoh Antigon I Monoftalmos, nastojeći spriječiti savez sa svojim suparnikom Kasandrom. Mladom princu je namijenjena ista sudbina, ali ga je na vrijeme upozorio Demetrije Poliorket te je Mitridat s vojskom i vjernim pristašama izbjegao iz Kiosa u Paflagoniju te zauzeo strateški važnu tvrđavu Kimijata. Odatle je nastavio širiti svoju vlast te je oko 281. pne., najvjerojatnije iskoristivši kaos nastao bitkom kod Kuropedija, počeo koristiti titulu *[[basileus]]* (kralj). Kasnije je iskoristio dolazak Gali|Gala u Mala Azija|Malu Aziju kako bi ih uspješno angažirao kao najamnici|najamnike i tako spriječio egipatskog kralja Ptolemeja II da proširi svoje maloazijske teritorije na račun njegovog kraljevstva.

## Izvori
* Appian, *[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0230 The foreign wars]*, Horace White (translator), New York, (1899)
* Hazel, John; *Who's Who in the Greek World*, "Mithridates I" (1999)
* Memnon, *[http://www.attalus.org/translate/memnon1.html History of Heracleia]*, Andrew Smith (translator), (2004)
* Plutarch, *[[Usporedni životi|Parallel Lives]]*, "Demetrius", John & William Langhorne (translator), (1770)
* Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Mithridates III" , Boston, (1867)
* Strabo, *[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0239 Geography]*, H. C. Hamilton & W. Falconer (translators), London, (1903)
Ariobarzan od Ponta

**Ariobarzan** (na grčkom **Aριoβαρζάνης**; vladao 266–cca. 250. pne.) bio je drugi kralj Ponta. Godine 266. pne. je naslijedio svog oca Mitridata I Ktista a umro između 258. i 240. pne. Za vrijeme njegove vladavine Pont je osvojio grad Amastris u Paflagoniji. Kao i otac, koristio je najamničke usluge Gala nedavno doseljenih u Malu Aziju, te tako zaustavio pokušaje egipatskog kralja Ptolemeja II da se proširi na pontske teritorije. Naslijedio ga je Mitridat II. 

## Izvori
* Hazel, John; *Who's who in the Greek world*, (1999), "Ariobarzanes"
* Memnon, *[http://www.attalus.org/translate/memnon1.html History of Heracleia]*, Andrew Smith (translator), (2004)
* Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Ariobarzanes III" , Boston, (1867)
265. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **265. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Gurga i Vitula** (ili, rjeđe, **godina 489. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 265. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Sirakuški kralj Hijeron II ponovnmo prijeti napadom na Mamertince, koji kao zaštitu primaju kartaginski garnizon. Mamertinci se za pomoć obraćaju i Rimljanima, koji također obećavaju slanje vojske.
* Hremonidski rat: Iako je egipatska flota blokirala Saronski zaljev, makedonska vojska kralja Antigona Gonate u blizini Korinta tuče Spartance, pri čemu gine spartanski kralj Arej I, te započinje opsadu Atene. 
* Akrotat II nasljeđuje svog oca Areja I kao kralj Sparte.
* Grčki matematičar Arhimed prilikom studija u Aleksandriji pronalazi Arhimedov vijak.

## Rođenja
*

## Smrti
* Arej I, kralj Sparte
Arhimedov vijak

**Arhimedov vijak** je naprava koja se često tijekom povijesti upotrebljavala za premještanje vode u kanale za natapanje. To je jedan od izuma koji se pripisuje grčkom misliocu Arhimedu iz 3. st. pne., iako postoji i druga teorija po kojoj su za ovaj izum zaslužni stanovnici Babilona prije Arhimeda, a postoji i pretpostavka da su se čuveni vrtovi Babilona natapali uz pomoć ovog tipa sisaljke. Osim toga, Arhimedov vijak je jedna od prvih poznatih sisaljki koje se spominju.

## Princip rada i upotreba

Stroj je jednostavne konstrukcije, sastoji se od vijka smještenog unutar cijevi. Vijak se okreće pokretan vjetrenjačom ili snagom čovjeka ili stoke. Okretanjem vijka, tekućina se giba po obodu vijka prema gore, sve dok ne dođe do vrha, gdje se izlijeva iz cijevi prema krajnjem odredištu. Poželjno je da između vijka i cijevi bude što manja zračnost, kako bi se smanjila propuštanja iz višeg u niži nivo. Gubici će također biti manji ako je veća brzina okretanja vijka.

Izvedba Arhimedovog vijka može biti na dva načina, kod prve izvedbe se vijak okreće unutar cijevi koja je statična, a kod druge se vijak i cilindar okreću zajedno, te ne postoji relativno gibanje između vijka i cijevi. Povijesni izvori govore o upotrebi drugog sustava u starom vijeku u Grčkoj i Rimu, a postoje i naznake da se upotrebljavao u Babilonu za vrijeme Nabukodonosora II. Tu se upotrebljavao ljudski rad pri okretanju kučišta u kojem je bio kruto spojeni vijak.
 
Danas se Arhimedov vijak upotrebljava za navodnjavanje, ali i za isušivanje, kako to prikazuje slika desno. Česta je upotreba i u kanalizacijskim sustavima jer je vijak skoro neosjetljiv na krute nečistoće i mijenjanje količina koje prebacuje. Također, Arhimedov vijak je česta pojava u pokretnim trakama, u ribogojilištima, transportu žitarica,...

## Dimenzije Arhimedovog vijka

: *d* = unutarnji promjer cijevi
: *D* = vanjski promjer vijka
: β = kut nagiba uređaja
: *H*0 = najveća moguća visina dizanja
: *H*1 = najmanja visina dobave
: *H*2 = najveća visina dobave 
: *H*3 = srednja visina dobave
: *J* = broj neovisnih navoja
: *L* = duljina navoja
: *S* = uspon vijka
Saronski zaljev

**Saronski zaljev** (grčki: *Σαρωνικός κόλπος*) ili **Eginski zaljev** je dio Egeja uz istočnu stranu Korintske prevlake u Grčkoj.

## Geografija
Zaljev se prostire između zapadne obale poluotoka Atike i istočne obale poluotoka Peloponeza. Prema jugu prostire se otvoreno more, dok je sa sjeverne strane granica zaljeva, Korintska prevlaka i istočni ulaz u Korintski kanal.

U središnjem dijelu Saronskog zaljeva nalazi se većina saronskih otoka, od kojih su tri 
najveća i najpoznatija: Salamina (na sjeveru zaljeva), Egina (u sredini zaljeva) i Poros (na jugu zaljeva). Jedini veći poluotok u zaljevu je Mecana u južnom dijelu, koja se nadovezuje na veći Peloponez.

Saronski zaljev je poznat po čestim i katastrofalnim potresima, a u povijesti je ovo područje bilo sa značajnom vulkanskom aktivnošću. 
*Vulkan Methana* je najmlađi u tom poznatom lancu vulkana koji se veže sa vulkanima sa cikladskih otoka; Milos, Santorini, Nisiros. Posljednja erupcija bila je kad se aktivirao podvodni vulkan sjeverno od Methane u XVII st.

Posljednji veći potres dogodio se u ponedjeljak 4. siječnja, 2005. kad se Saronski zaljev zatresao na potresu od 4.9 po Richterovoj ljestvici.

Saronski zaljev je svog izuzetnog položaja još od kamenog doba okružen brojnim ljudskim staništima, koja su kasnije prerasla u važne gradove, poput ; Atene, Korinta, Pireja. Najveća luka na obali Saronskog zaljeva je Pirej (luka grada Atene, danas zapravo spojen u jedan megagrad). U Saronskom zaljevu ostala važnija naselja su; Eleuzina, Megara, Nea Epidaurus i Glifada ( poznato ljetovalište pored Atene).

* Otok Salamina je povijesno poznat po slavnoj Bitci kod Salamine, u kojoj su Grci pobjedili Perzijance u Grčko-perzijskom ratu.

## Porijeklo naziva
Saronski zaljev je dobio je ime po kralju *Saronu*, liku iz grčke mitologije koji se utopio u jezeru Psifta.
Datam

**Datam** (grč. *Δατάμης*; „Datames“) je bio perzijski general i satrap (pokrajinski namjesnik) Kapadocije i Cilicije. Rodio se u Kariji kao sin Kamisara, te skitske ili paflagonijske majke. Njegov otac bio je satrap Cilicije u doba vladavine Artakserksa II., koji je Datama nakon što se iskazao u ratu protiv plemena Kadusijana primio u svoju osobnu stražu. Nakon što mu je otac poginuo u navedenom ratu 385. pne., Datam ga je naslijedio na mjestu satrapa. Iskazao se kao odličan vojskovođa te kao privrženi podanik velikog kralja; porazio je dvojicu pobunjenih satrapa Paflagonije i Kataonije. Povjesničar Diodor sa Sicilije spominje Datama u kontekstu satrapa Kapadocije i naziva ga sinom Anafa II., što se čini kronološki nemogućim. Naime, Anaf II. zapovjedao je kontigentom Kserksove vojske 480. pne. kada je imao najmanje 20 godina, što podrazumijeva veliku vremensku razliku između Anafovog rođenja i Datamove smrti (140 godina).

Perzijski vladar Artakserkso II. imenovao je Datama glavnim zapovjednikom pohoda protiv Egipta, no spletkarenje kraljevih neprijatelja dovelo ga je u nezgodnu poziciju pa je 368. pne. promijenio stranu odnosno podigao ustanak protiv velikog kralja. Zajedno sa svojim trupama povukao se u Kapadociju gdje se zajedno sa drugim pokrajinskim vladarima priključio „Satrapskoj pobuni“.

Frigijski satrap Artabaz II. koji je ostao lojalan perzijskom vladaru pokušao se suprostaviti Datamu, no u sukobu biva poražen. Nakon toga Artakserkso II. poslao je još veće snage predvođene lidijskim satrapom Autofradatom no Datam se opet uspijeva obraniti. Ipak, prilikom jednog sastanka Ariobarzanov sin Mitridat ubija Datama i druge pobunjene satrape čime je ustanak okončan.

Datam je ostao upamćen kao vrlo sposoban vojskovođa, što su priznavali i sami Grci sa kojima Datam nije došao u doticaj. Kornelije Nepot naziva ga jednim od „*najsposobnijim generalom van Grčke i [[Antički Rim|Rima]], izuzevši [[Hamilkar]]a i [[Hanibal]]a*“. Prema Diodoru sa Sicilije, Datam je umro prije Artakserksa II., najvjerojatnije 361. pne. kada ga je naslijedio Mazej.

## Poveznice
* Perzijsko Carstvo
* Kapadocija
* Cilicija

## Reference

## Vanjske veze
* Datam (enciklopedija Iranica)
* Datam (''Datames''), AncientLibrary.com 
* Datam (Perseus: antički rječnik)
* Antičke kovanice: Datam (WildWinds.com)
* Kornelije Nepot: „Datam“ (Tertullian.org)
* Pierre Briant: „Od Kira do Aleksandra: Povijest Perzijskog Carstva“ (''From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire''), preveo Peter Daniels, Indiana: Eisenbrauns, 2002., str. 133.
Ariobarzan II od Kiosa

**Ariobarzan** (na grčkom Aριoβαρζάνης; ? - 337. pne.) je od 363. pne. do 337. pne. bio vladar maloazijskog grada Kios. Vlast je naslijedio od svog oca Mitridata. Antički izvori navode da je prije toga - godine 368. pne. - imao visoku poziciju na perzijskom dvoru, te je u ime kralja poslan u diplomatsku misiju u Grčku. Godine 362. pne. je Ariobarzan, koji je prema različitim izvorima bio satrap Frigije, odnosno Lidije i Jonije, digao pobunu protiv kralja Artakserksa II. Godine 352. pne. je Ariobarzan sklopio savez s Atenom odnosno imao vrlo dobre odnose, pa tako Demosten spominje kako su on i njegova četiri sina postali atenski državljani. Sljedeće godine je, pak, Atena poslala Timoteja da mu pruži pomoć, ali je od nje odustala, shvativši da se Ariobarzan pobunio protiv perzijskog kralja. Godine 337. pne. ga je na mjestu vladara Kiosa naslijedio Mitridat II, za koga se vjeruje da mu je bio sin.

## Veze
* Mitridat I.
* Mitridat II.

## Literatura
* Cornelius Nepos, *[http://www.tertullian.org/fathers/nepos_eintro.htm Lives of Eminent Commanders]*, John Selby Watson (translator), (1886)
* Demosthenes, *Speeches*, C. A. Vince & J. H. Vince (translators), Cambridge—London, (1926)
* Diodorus Siculus, *[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0084 Bibliotheca]*, C. H. Oldfather (translator), Cambridge, MA—London, (1989)
* Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, “Ariobarzanes II” , Boston, (1867)
* Xenophon, *[[Helenika (Ksenofont)|Hellenica]]*, Cambridge, MA—London, (1985-86)
Akrotat II

**Akrotat II** (? - 262. pne.) bio je kralj Sparte od 265. do 262. pne. Bio je sin kralja Areja I. Kao mladi princ se upustio u nedozvoljenu ljubavnu vezu sa Hilonis, suprugom svog strica Kleonima. Bijesni stric je stoga skovao zavjeru s epirskim kraljem Pirom, koji je odlučio vojnom silom dovesti Kleonima na prijestolje. Pir je na Peloponez došao 272. pne. u trenutku kada je glavnina spartanske vojske pod Arejem bila u pohodu na Kreti. Akrotat je, međutim, preuzeo vodstvo i uporno branio Spartu sve do očevog povratka, koji je Pira natjerao na povlačenje. Oca je naslijedio nakon njegove pogibije u hremonidskom ratu 265. pne. Nekoliko godina kasnije, i sam Akrotat je poginuo u bitci, ovaj put protiv Aristodema, tiranina Megalopolisa.
Aštarak

**Aštarak** (Ermenski *Աշտարակ*) je industrijski grad u Ermeniji koji leži na rijeci Kasagh. U gradu živi oko 21.000 stanovnika. Nalazi se 13 kilometera od armenskog glavnog grada Erevana.

Aštarak je glavni grad provincije Aragacotn.
Aragacotn

**Aragacotn** (arm. Արագածոտն) jest pokrajina u Armeniji. Prema podacima popisa iz 2011. godine u pokrajini je živjelo 132.925 stanovnika (4,4%) i treća je najslabije naseljena pokrajina poslije pokrajina Tavuš i Vajots Dzor. Glavni grad provincije jest Aštarak. Naziv *Aragacotn* na armenskom jeziku znači *podnožje [[Aragac]]a*.

## Geografija

Aragacotn zauzima sjeverozapadni dio Armenije i ima površinu od 2756&nbsp;km² (9,3% ukupne površine Armenije). Graniči s pokrajinom Širak na sjeveru, Lori na sjeveroistoku, Kotajk na istoku, Armavir na jugu i gradom Erevanom na jugozapadu. Rijeka Ahurjan na zapadu razdvaja Aragacotn od turske provincije Kars.

Historijski, sadašnja teritorija ove pokrajine ulavnom je zauzimala dijelove kantona *Aragacotn*, *Nig* i *Širak*, koji su bili u sastavu drevne armenske provincije Ajrarat.
Sjevernim dijelom pokrajine dominira planina Aragac, koja je najviši vrh Aragacotna i cijele Armenije (4090 m). Na sjeveroistoku i istoku Aragac se približava planinama Pambak i Cagkunjac. Gorje Arteni dominira sjeveroistočnim i centralnim istočnim dijelovima. Mala dolina Ahurjana zauzima zapadni rub Aragacotna. Na jugu i jugozapadu Aragacotn zauzima sjeverozapadne dijelove Araratske ravnice.

Nadmorska visina Aragacotna kreće se u rasponu od 950 do 4090 m.

Osim Ahurjana, glavni vodni resursi u ovoj pokrajini jesu rijeke Kasag, Gegarot i Amberd. Od planinskih jezera u Aragacotnu se nalaze Kari, Lesing, Amberd, Tagavor i Kuragbjur. Između 1962. i 1967. na Kasagu je izgrađena brana Aparan.

Klima Aragacotna vrlo je raznolika usljed velike visinske razlike između pojedinih dijelova pokrajine. Godišnja količina padavina varira između 400&nbsp;mm u nižim područjima i 1000&nbsp;mm u planinskim.

## Demografija
prema popisu stanovništva iz 2011. godine u pokrajini je živjelo 132.925 stanovnika što je udio od 4,4% armenskog stanovništva. Urbanog stanovništva je 31.376 (23,6%) dok preovladava ruralno stanovništvo kojeg je ukupno 101.549 (76.4%) što predstavlja najviši udio ruralnog stanovništva u Armeniji.

U pokrajini se nalazi 3 urbane i 111 ruralnih lokalnih zajednica. Najveći urbani centar je Aštarak sa 19.615 stanovnika. Ostali urbani centri su Aparan i Talin sa populacijom od 6.451 i 5.310 stanovnika, respektivno. Sa 4.780 stanovnika, naselje Ošakan je najveći ruralni centar pokrajine.

## Reference

## Vanjske veze

* Vodič kroz Aragacotn sa detaljnim opisima (autor: Rick Ney)
* Turistički vodič kroz Aragacotn
William Ramsay

**Sir William Ramsay** (Glasgow, 2. listopada 1852. - High Wycombe, 23. srpnja 1916.), škotski kemičar koji je otkrio plemenite plinove. Za to je otkriće dobio Nobelovu nagradu za kemiju 1904.

Rođen je u Glasgowu 2. listopada 1852., gdje je i studirao na Sveučilištu Glasgow pod vodstvom Thomasa Andersona. Poslije toga odlazi u Njemačku na Sveučilište u Tübingenu, gdje kod Wilhelma Rudolpha Fittiga doktorira na ispitivanju toluičnih i nitrotoluičnih kiselina. Vratio se u Glasgow, gdje postaje Andersonov asistent u Andersonovom Koledžu. Profesor kemije u Bristolu postaje 1879. Tada je najviše radio u polju fizikalne kemije, odnosno na stehiometriji i termodinamici, kao i na evaporaciji i disocijaciji. Naslijedio je Alexandera Williamsona na prestižnom mjestu šefa katedre za kemiju na University Collegeu u Londonu. Tu je napravio najvažnija otkrića. Već u periodu od 1885. do 1890. objavljuje nekoliko značajnih radova o dušičnim oksidima.

John William Strutt Rayleigh je u travnju 1894. održao predavanje, kojem je prisustvovao William Ramsay. Rayleigh je otkrio razliku gustoće dušika dobivenog kemijskom sintezom i dušika izoloiranog iz zraka uklanjanjem poznatih komponenti. Poslije kratke diskusije o tom problemu, Ramsay je odlučio to istražiti. Do kolovoza Ramsay je otkrio tešku komponentu zraka, koja dotad nije bila poznata i koja nije imala bilo kakve kemijske reakcije. Taj plin su nazvali „argon“. Slijedećih godina otkriva neon, kripton i ksenon. On je također izolirao helij, koji je primjećen u spektru Sunca, ali nije bio nađen na zemlji. Helij je izolirao 1895. dok je tražio izvor argona. Bio je vođen Mendeljejevljevim periodnim sustavom, tako da je sistematski istraživao nedostajuće veze u novim grupama elemenata i tako je zapravo otkrio neon, kripton i ksenon (1898.). Tijekom 1910. izolirao je i radon.

Umro je 23. srpnja 1916. u mjestu High Wycombe.
Adolf von Baeyer

**Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer** (Berlin, 31. listopada 1835. - Starnberg, 20. kolovoza 1917.), njemački kemičar, dobitnik Nobelove nagrade za kemiju 1905.

Rođen je u Berlinu 31. listopada 1835., gdje je studirao matematiku i fiziku. Prelazi u Heidelberg i studira kemiju kod Roberta Bunsena. Uglavnom je radio u laboratoriju Friedricha Kekuléa. Doktorirao je 1858. Bio je profesor u Strasbourgu 1871., a 1875. postaje profesor kemije na Sveučilištu u Münchenu.

Njegovi glavni uspjesi su sinteza i opis indiga, otkriće ftaleinskih boja i istraživanje poliacetilena, oksonijumskih soli i nitroznih mješavina. Prvi je predložio 1869. ispravnu formulu indola. Doprinos teorijskoj kemiji uključuje teoriju istezanja trostrukih veza i teoriju istezanja za karbonske prstenove. Tijekom 1872. eksperimentirao je fenolima i formaldehidom. Nobelovu nagradu za kemiju je dobio zbog *"priznanja za njegov doprinos napretku organske kemije i kemijske industrije kroz rad na organskim bojama i hidroaromatskim jedinjenjima"*.
Cindy Crawford

**Sindi Kroford** (*Cindy Crawford*), američki supermodel i glumica, rođena je 20. februara 1966. godine u Dekalbu, Ilinois kao Sintija En Kraford. Poznata je po svom mladežu koji se nalazi na levoj strani lica odmah iznad gornje usne, taj mladež je zapravo njen zaštitni znak, i ako je kako ona kaže upravo zbog njega imala mnogo problema kao mala, jer su joj deca svašta dobacivala. Prvi posao dobila je kao glasnogovornica Pepsija, nakon čega kreće njen put ka uspehu. Od 1989. do 1995. bila je voditeljka emisije Kuća stila, na MTV-u. 1995. dobija prvu filmsku ulogu u filmu „Fer igra“. Njeno glumačko umeće kritičari su ocenili najgorom ocenom ali njoj je ipak uloga donela honorar vredan milione dolara.

Sindi je prvi moderni supermodel koji se slikao obnažen za Plejboj. Nalazi se na 5. mestu Plejbojeve liste 100 najseksipilnijih žena 20. veka. Bila je na naslovnim stranicama preko 600 poznatih modnih listova, među kojima su i Vog, El i Pipl, radila je reklamnu kampanju za Loreal, učestvovala u nebrojeno mnogo modnih revija. Od 1991. do 1995. bila je udata za glumca Ričarda Gira, a danas je u braku sa Rendijem Gerberom, vlasnikom klubova, sa kojim ima dvoje dece. Sindi danas poseduje svoju producentsku kuću Crawdaddy Inc.

## Vanjske veze
* Zvanični sajt
* Sindi
Stereohemija

**Stereohemija** ili **stereokemija**, posebna grana hemije koja se bavi proučavanjem prostorne organizacije molekula. Tradicionalno se deli na statičku, koja se fokusira na prostorne oblike molekula, izučavanje hiralnosti i optičke aktivnosti, i dinamičku, koja se bavi proučavanjem načina na koje prostorna struktura molekula utiče na njegovu reaktivnost, odnosno hemijske osobine. Dinamička stereohemija poseban akcenat stavlja na izučavanje procesa racemizacije, stereoselektivnih i stereospecifičnih reakcija.

Stereohemija je multidisciplinarna oblast hemije koja svoju teorijsku osnovu deli sa organskom, neorganskom i fizičkom hemijom kao i biohemijom. Usko je povezana sa spomenutim granama hemije i u smislu toga da daje odgovore na pitanja koja se tiču načina na koji prostorna organizacija molekula utiče na fizičke osobine i biološku aktivnost datog jedinjenja.

Luj Paster se smatra jednim od prvih stereohemičara, otkrivši 1849. da soli tartaratne kiseline prikupljene iz posuda za proizvodnju vina imaju sposobnost rotacije ravni polarizovane svetlosti, što nije bio slučaj sa solima iz drugih izvora. Ova razlika u fizičkim svojstvima dva oblika soli tartaratne kiseline, jedina koja postoji, je zapravo posledica optičke izomerije. 1874. Jakob Vant Hof i Žozef le Bel će ovu optičku aktivnost objasniti preko razlike u tetraedarskom rasporedu atoma vezanih za ugljenik, tačnije, razlike u konfiguraciji na hiralnim atomima.

Jedna od najtragičnijih demonstracija važnosti stereohemije bio je slučaj rane upotrebe talomida. Talomid je lek koji se prvo pojavio na nemačkom tržištu 1957. gde je široko propisivan za ublažavanje jutarnjih mučnina kod trudnica. Međutim, naknadno je utvrđeno da prouzrokuje deformacije ploda. Naime, otkriveno je da dok je jedan stereoizomer talomida potpuno bezbedan sa upotrebu, drugi ima teretogene efekte prouzrokujući teške genske mutacije tokom ranog embrionalnog razvića. Talomid unet u organizam racemizuje što znači da i prilikom unosa samo jednog oblika dolazi do nastanka i drugog stereoizomera. Talomid se trenutno koristi za lečenje lepre, i prilikom upotrebe kod žena se propisuje isključivo uz odgovarajuću kontraceptivnu terapiju radi sprečavanja trudnoće i eventualnih deformacija ploda. Ovaj incident je bio pokretačka snaga iza donošenja pravne regulative u većini zemalja koja zahteva temeljno ispitivanje stereohemije svih lekova, kao i testiranje svih stereoizomera datog leka, nevezano za oblik koji se primenjuje.

Pionirski rad na polju stereohemije je sprovodio i Emil Fišer, iako je ostao upamćen prvenstveno po radu na ugljenim hidratima. Njegova Fišerova projekcija predstavlja jedan od najjednostavnijih načina prikaza rasporeda supstituenata oko stereocentra. Ipak, za potpuno opisivanje stereohemije molekula gotovo uvek se koriste Kan-Ingold-Prelog pravila, koja predstavljaju niz konvencija za dodeljivanje prioriteta supstituentima te dozovoljavaju dosledno i kompletno određivanje konfiguracije molekula.

## Povezano
* Hiralnost molekula
* Stereoizomer
* Enantiomer
* Diastereoizomer
* Atropizomerija
* Racemat
Henri Moissan

**Ferdinand Frederic Henri Moissan** (Pariz, 28. rujna 1852. - Pariz, 20. veljače 1907.), francuski kemičar. Dobio je Nobelovu nagradu za kemiju 1906. za rad na izolaciji fluora iz njegovih spojeva.

Za postojanje fluora se znalo mnogo godina, ali pokušaji da se pripremi bili su neuspješni. Neki su i umrli eksperimentirajući i pokušavajući ga izolirati. Kad se pripremi, fluor reagira sa svim oko sebe i ponovo stvara spojeve. Njegova velika reaktivnost je spriječavala pokušaje izolacije.

Moissan je uspio elektrolizom rastaliti kalijev hidrogenfluorid (KHF2) u tekući fluorovodik (HF). Ta mješavina je bila potrebna jer fluorovodik nije vodič. Napravio je aparat sa platinsko-iridijevskim elektrodama u platinskom držaču i ohladio je na -50&nbsp;°C. Time je potpuno izoloirao vodik na negativnim elektrodama, a fluor na pozitivnim elektrodama. To je način kako se fluor i dan danas proizvodi. Nikal se može koristiti za držanje elementarnog fluora. Razvija se zaštitni sloj nikafluorida, slično kao oksidni slojevi na aluminiju.

Nastavio je proučavati kemiju fluora. Doprinio je razvoju električnih lučnih peći i pokušao je stvoriti dijamante koristeći ugljik iz drugih spojeva.

Tijekom 1893. proučavao je fragmente meteorita nađenog u kanjonu Diablo u Arizoni. U tim fragmentima je otkrio novi mineral, pa je nakon intenzivnog istraživanja zaključio da je novi mineral napravljen od silicijevog karbida. Mineral je 1905. nazvan moasanit u njegovu čast. Umro je naglo u Parizu 20. veljače 1907., ubrzo nakon dobijanja Nobelove nagrade. Ne zna se jesu li njegovi eksperimenti sa opasnim fluorom doprinijeli njegovoj preranoj smrti.
Herta Müller

**Herta Müller** rođena je u Niţchidorfu, u okrugu grada Temišvara u Rumuniji 17. august 1953. godine. Dobitnica je Nobelove nagrade za književnost 2009. godine, za svoja djela o životu u Rumuniji, Istočnoj Evropi nakon Drugog svjetskog rata, progonima njemačke manjine u rumunskom dijelu Banata, kao i svojim esejeima o posljedicama rata i svog izbjeglištva u Njemačkoj.

## Biografija
Herta Müller rođena je na selu u bogatoj porodici, kojoj je nakon Drugog svjetskog rata oduzeta imovina, zbog članstva njenog oca u nacističkoj organizaciji Waffen-SS. Nakon završene mature, studirala je germanistiku i rumunsku književnost na univerzitetu u Temišvaru. Od 1976- godine radila je kao prevodilac u jednoj fabrici, iz koje je izbačena, zbog odbijanja suradnje sa rumunskom tajnom službom Securitate. Prvi roman *Niederungen* izlazi u Rumuniji, cenzurisan od tadašnje rumunske vlasti. 1987. godine sa mužem književnikom Richardom Wagnerom odlazi u Njemačku, gdje živi do danas. Nobelova nagrada u iznosu od 10 miliona švedskih kruna, dodijelit će joj se u Stockholmu 10. decembra 2010. godine.

## Bibliografija
* *Niederungen*, Bukurešt 1982, Berlin 1984
* *Drückender Tango*, Bukurešt 1984
* *Der Mensch ist ein großer Fasan auf der Welt*, Berlin 1986
* *Barfüßiger Februar*, Berlin 1987
* *Reisende auf einem Bein*, Berlin 1989
* *Wie Wahrnehmung sich erfindet*, Paderborn 1990
* *Der Teufel sitzt im Spiegel*, Berlin 1991
* *Der Fuchs war damals schon der Jäger*, Reinbek bei Hamburg 1992
* *Eine warme Kartoffel ist ein warmes Bett*, Hamburg 1992
* *Der Wächter nimmt seinen Kamm*, Reinbek bei Hamburg 1993
* *Angekommen wie nicht da*, Lichtenfels 1994
* *Herztier*, Reinbek bei Hamburg 1994
** *[[Remen, prozor, orah i uže]]* Zagreb, 2002  
* *Hunger und Seide*, Reinbek bei Hamburg 1995
* *In der Falle*, Göttingen 1996
* *Heute wär ich mir lieber nicht begegnet*, Reinbek bei Hamburg 1997;
** *[[Da mi je danas bilo ne susresti sebe]]*, Zagreb, 2005  
* *Der fremde Blick oder Das Leben ist ein Furz in der Laterne*, Göttingen 1999
* *Im Haarknoten wohnt eine Dame*, Reinbek bei Hamburg 2000
* *[[Heimat ist das, was gesprochen wird]]*, Blieskastel 2001
* *Der König verneigt sich und tötet*, München 2003
* *Die blassen Herren mit den Mokkatassen*, München 2005
* *Este sau nu este Ion*, Iaşi 2005
* *[[Atemschaukel]]*, München 2009

## Nagrade

* 1984: Književna nagrada Aspekte 
* 1987: Nagrada Ricarda Huch
* 1989: Nagrada Marieluise Fleißer
* 1990: Nagrada Roswitha
* 1997: Književna nagrada grada Graza
* 2009: Nobelova nagrada za književnost

## Vanjske veze
## Reference
Jola (jezik)

**Јола** (Yola) је индоевропски језик (неки га сматрају дијалектом енглеског), припада германској групи. Њиме су говорили Ирци енглеског порекла у Вексфорду до 19. века.
Wilhelm Ostwald

**Wilhelm Friedrich Ostwald** (; 2. septembar 1853 &ndash; 4. april 1932) je bio baltičko-njemački kemičar. Godine 1909. je dobio Nobelovu nagradu za kemiju za svoj rad na katalizi, kemijskoj ravnoteži i brzini reakcija. Ostwald, Jacobus Henricus van 't Hoff i Svante Arrhenius se obično nazivaju modernim osnivačima fizikalne kemije.

## Reference
* 
*  
* Patrick Coffey, Cathedrals of Science: The Personalities and Rivalries That Made Modern Chemistry, Oxford University Press, 2008. 

## Vanjske veze

* Nobel Lecture *On Catalysis* from Nobelprize.org website
* Biography Biography from Nobelprize.org website
* Works at the Internet Archive
* "*[https://web.archive.org/web/20071222072256/http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/Mole/Origin-of-Mole.html The Origin of the Word 'Mole']*". ChemTeam.
* Landsitz Energie Grossbothen/Saxony  Ostwald and his country seat "Energie" (in English)
* History of the International Committee on Atomic Weights
Otto Wallach

**Otto Wallach** (27. mart 1847 - 26. februar 1931) bio je njemački kemičar koji je dobio Nobelovu nagradu za kemiju za svoj rad na alicikličkim spojevima.

## Vanjske veze

* Nobel Lecture *Alicyclic Compounds* from Nobelprize.org website
* Biography Biography from Nobelprize.org website
* Otto Wallach at the NNDB website.
Zaljubi.com

**Zaljubi.com** je srpski internet sajt, besplatna onlajn zajednica (online dating service) za internet druženje, razgovor, ljubavno dopisivanje, zabavu, bračno upoznavanje, ostvarivanje prijateljstva između članova sajta i slično. Navedene mogućnosti članova sajta se dobijaju kreiranjem ličnog profila posle registracije. Nakon kreiranja profila članovi mogu početi sa razmenom poruka i komentara unutar sajta, kao i međusobno ocenjivanje profila.
Pored navedene osnovne funkcije, sajt ima i druge sadržaje: kulinarski recepti , kućni ljubimci , razni zabavni i praktični kalkulatori , igrice , ljubavne mudrosti, izreke i pesme , i drugo. Kategorije sajta mogu se pregledati bez registracije, odnosno dostupne su svim posetiocima.
Sajt je počeo sa radom 23. jula 2008. godine.
Zaljubi.com je 19. marta 2010. godine imao alexa rank 874 935 .

## Vanjske veze
* Zvanični sajt
Knjiga senki

**Knjiga Senki** ili **Knjiga Sjena** je naziv za knjigu koja sadrži magijske ili religijske tekstove Vike, odnosno raznih drugih neopaganskih religija, organizacija ili tradicija vezanih veštičarenje. Knjiga Senki obično sadrži glavne rituale, magijsku praksu, osnove vikanske etike ili filozofije, kao i osobne čini vezane za svaku pojedinu vešticu.

Prvu Knjigu Senki je napisao Džerald Gardner, koji ju je zamislio kao osobni dnevnik, ali na temelju koje su nastale druge Knjige.

Najpoznatija Knjiga Senki je knjiga koja je izvor čini koju koriste protagonistice TV serije Čari.

## Vanjske veze
* How To Make a Book of Shadows 
* Book of Shadows 
* Online collection of material for Wicca and witchcraft
Victor Grignard

**François Auguste Victor Grignard** (Cherbourg, 6. maj 1871 Cherbourg - Lyon, 13. decembar 1935.) je bio francuski hemičar, najpoznatiji po Grignardovoj reakciji. Za njeno otkriće je godine 1912. dobio Nobelovu nagradu za hemiju, podijelivši je sa sunarodnjakom Paulom Sabatierom.

Za vrijeme prvog svjetskog rata je za francusku vladu radio na proizvodnji fozgena i metodama detekcije iperita.

## Vanjske veze
* Nobel Lecture *The Use of Organomagnesium Compounds in Preparative Organic Chemistry* from Nobelprize.org website
* Biography Biography from Nobelprize.org website
* Comptes Rendus
Paul Sabatier

**Pol Sabatje** (5. novembar 1854. -14. avgust 1941. ) je bio francuski hemičar rođen u Karkasonu. Dobio je Nobelovu nagradu za hemiju 1912 za rad na hidrogenizaciji organskih jedinjenja u prisustvu malih čestica metala kao katalizatorima.

Diplomirao je na Politehnici u Tuluzu 1877 . Godinu dana je predavao na lokalnoj školi, a zatim 1878. postaje Berteloov asistent na Kolež de Frans. Doktorirao je 1880. Predavao je fiziku u Bordou do 1882., a zatim je nastavio u Tuluzu. U Tuluzu počinje da predaje i hemiju 1883. Profesor hemije na univerzitetu u Tuluzu postao je 1884. Dekan fakulteta prirodnih nauka postao je 1905. Bio je toliko veran Tuluzu da je odbijao mnoge atraktivne ponude, kao što je bila da nasledi Anri Moasana 1908. na Sorboni. 
Najranija istraživanja su bila na polju termodinamike i termohemije sumpora i metalnih sulfata, na čemu je radio i doktorat. U Tuluzu je nastavio sa sa fizikalno-hemijskim istraživanjima sulfida, hlorida i bakrenih jedinjenja. Radio je na particionim koeficijentima i spektrima apsorbcije. Osim toga istraživao je okside azotne kiseline i njihove soli.

Započeo je sa proučavanjima fenomena katalizatora i uočio je anomalije i nedostatke Faradejeve fizikalne teorije. Zbog toga je stvorio svoju hemijsku teoriju o nestabilnim međuproizvodima. Strpljivim radom otkrio je da se korištenjem metala kao katalizatora može postići ubrzanje hidrogenizacije određenih organskih jedinjenja. Tako je 1897. otkrio da se uvođenjem tragova nikla kao katalizatora postiže ubrzanje adicije vodonika na molekule ugljenikovih jedinjenja. Njegov rad postaje osnova za industriju margarina i za hidrogenizaciju ulja i za industriju sintetizovanja metanola. Pokazao je selektivnost katalitičke reakcije.

Napisao je poznatu knjigu "Kataliza u organskoj hemiji" 1913. Za svoj rad na hidrogenizaciji organskih jedinjenja u prisustvu malih čestica metala kao katalizatora dobio je 1912. Nobelovu nagradu za hemiju. Nagradu je delio sa Viktorom Grinjarom.
## Vanjske veze
* Na sajtu Nobelovih nagrada
Alfred Werner

**Alfred Verner** () (12. decembar 1866 - 15. novembar 1919 ) je bio švajcarski hemičar i dobitnik Nobelove nagrade za hemiju. Bio je profesor na univerzitetu Cirih. Nobelovu nagradu za hemiju je dobio 1913. zbog toga što je predložio oktohedralne konfiguracije metalnih jedinjenja. Razvio je bazu za modernu koordinacionu hemiju. Otkrio je i heksol 1914. To je bio kobaltni spoj sa sledećom hemijskom formulom [Co((OH)2Co(NH3)4)3](SO4)3.