Riga od Fere

**Riga od Fere** ili **Riga Velestinac** (Grčki: Ρήγας Βελεστινλής-Φεραίος), rođen kao *Antonios Kiriazis* / Αντώνιος Κυριαζής (Velestino (antička Fera) 1757. - Beograd, 1798.) 
bio je grčki pjesnik i revolucionar, velika ličnost grčkog nacionalnog preporoda, heroj i prva velika žrtva budućeg grčkog ustanka protiv  Osmanskog Carstva i na neki način pionir 
Grčkog rata za nezavisnost.

## Biografija

Rođen je u solidnoj porodici vlaškog porijekla u Velestinu (zato je Velestinac), u Tesaliji, koji je za antike bio znan kao Fera (zato je *od Fere*). 
Nakon školovanja radio je kao učitelj u selu Kisos, tu je kao dvadesetogodišnjak ubio nekog uglednog lokalnog Turčina, pa je po nepisanim običajima onog vremena pobjegao je u planinu Olimp i pridružio se hajducima Spire Zera.

Nakon toga se pridružio monasima na Svetoj Gori, gdje ga je dobro prihvatio iguman manastira Vatopedi Kosmas. Nakon Atosa Riga se uputio u Konstantinopolis, gdje je postao lični sekretar  fanariota Aleksandra Ipsilantisa. Iz Istanbula se preselio
u Bukurešt, koji je tad bio prijestolnica Kneževine Vlaške i učio jezike. Postao je visoki službenik na dvoru vlaškog kneza Nikole Mavrogenesa. 
Nakon izbijanja Rusko-turskog rata 1787. postao je zadužen za inspekciju garnizona u Craiovi.

Tad se sprijateljio sa pašom od Vidina Osmanom Pazvantoğluom, kom je spasio život i položaj od osvetoljubivog Mavrogenesa. 
Vrlo se rano upoznao sa idejama Francuske revolucije i počeo vjerovati  da bi se nešto slično moglo izvesti i na Balkanu, kao uvod prema samooprijedjeljenju kršćanskih naroda u Osmanskom Carstvu.

Nakon smrti svojeg patrona - Mavrogenesa, Riga se vratio u Bukurešt i zaposlio kao dragoman u francuskom konzulatu. U tom periodu napisao je grčku varijantu francuske himne *[[La Marseillaise]]*.

Riga se 1790-ih obreo u Beču, u to vrijeme naseljenim brojnim grčkim trgovcima. Tu je počeo izdavati novine na grčkom -  *Efemeris*, u kojima je između ostalog objavio i kartu *Velike Grčke* u kom se našao i Konstantinopolis, što je izazvalo velik emotivni odjek među Grcima.

U Beču je pokušavao stupiti u kontakt s Napoleonom, štampao i distribuirao političke pamflete inspirirane idejama Francuske revolucije, između ostalog objavio je na grčkom i Deklaraciju o pravima čovjeka i građanina i *Novi politički Ustav za stanovnike* Rumelije, Anatolije, otoke 
egejskog mora i dunavskih kneževina Moldavije i Vlaške - za taj pamflet je držao da će potaknuti rast nacionalne svijesti i dovesti do panbalkanskog ustanka protiv Osmanskog Carstva. Tu je objavio i preveo brojna evropska dijela i napisao mnogo pjesama i eseja koji su kasnije poshumno objavljeni u Iaşiju - 1814.
## Smrt
Riga je ipak nekako uspio doći u kontakt sa Napoleonom i poslao mu kao dar tabakeru napravljenu od lovora iz Apolonovog hrama. 
U Veneciji se trebao sastati s jednim napoleonovim generalom, na putu za Veneciju, uhapšen je u Trstu.

Nakon hapšenja austrijske vlasti koje su tad bile u dobrim odnosima sa Osmanlijama, a u lošim sa Prvom Francuskom Republikom, predale su Rigu od Fere, zajedno sa još pet revolucionara turskim vlastima u Beogradu, koji je tad bio pogranični grad iz kog je trebao biti poslan za Istambul. U Nebojšinoj kuli je mučen i udavljen i bačen u Dunav, navodno zbog straha da ga ne oslobodi njegov moćni prijatelj Osman Pazvantoğlu.

* Posljednje riječi Rige bile su navodno;  *Ja sam posijao bogato sjeme. Dolazi vrijeme kad će moja domovina ubirati slavno voće.*

## Rigina ostavština

Riga od Fere pisao je na tadašnjem suvremenom grčkom jeziku (demotiki) a ne na mrtvom Starogrčkom.
Skulptura Rige od Fere stoji danas na ulazu u Atenski univerzitet. Njegova skulptura krasi i njegovu ulicu posvećenu njemu u Beogradu (*Ulica Rige od Fere*).

*Riga od Fere* je  ime omladinske organizacije Grčkih komunista.
Rigin portret nalazi se na grčkoj kovanici za  0.10 eura.

## Izvori

## Vanjske veze
*''Rigas Velestinlis'' 
*''Rigas Feraios''