open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ne stavlja se svetiljka pod sud

**Ne stavlja se svetiljka pod sud** je Isusova izreka koja se nalazi u kanonskim evanđeljima po Mateju (5:14-15), Marku (4:21-25) i Luki (8:16-18), kao i u nekanonskom evanđelju po Tomi (izreka 33).

U nastavku izreke se pojašnjava kako svetlost sija da bi je ljudi videli a ne da bi se skrivala. *Priča o svetiljci i sudu* je bliskoj u vezi sa izrazom „svetlost sveta“ koji je Isus iz Nazareta koristio za sebe i svoj učenike.

## Priča
### Po Mateju
Evanđelje po Mateju prenosi ovu izreku u okviru priče o svetlosti sveta, kojom Isus ohrabruje učenike da pokazuju svoju dobrotu:

### Po Marku
Evanđelje po Marku navodi istu izreku, u nešto drugačijem kontekstu:

### Po Luki
Evanđelje po Luki u 8. poglavlju prenosi gotovo isti pasus kao kod Marka (razlike su u prevodu):

Dalje, u 11. poglavlju, Luka ponovo navodi ovu izreku:

### Po Tomi
Evanđelje po Tomi daje ovu izreku nakon izreke kojom se ohrabruje prepričavanje, odnosno prenošenje Isusovih reči:

## Tumačenja
Kod Mateja je ova parabola nastavak priče o svetlosti sveta. Osnovna ideja ovog poređenja glasi „svetlost je tu da se otkriva, a ne skriva.“ Obično se tumači da svetlost predstavlja Isusa, ili njegovu poruku, ili odgovor vernika na tu poruku.

## Izvori

## Povezano

* Isusove izreke
* Isusove parabole
* Svetlost sveta
525.

__NOTOC__
Godina **525.** (**[[rimske brojke|DXXV]]**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Proba i Filoksena** (ili, rjeđe, **godina 1278. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 525. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. Ove godine je redovnik Dionizije Mali predložio računanje godina koje počinje od rođenja [[Isus Krist|Isusa Krista]], pa je ovo bila prva godina označena kao "ljeto Gospodnje". Taj sistem, međutim, nije ušao u opću upotrebu sve do vremena Karla Velikog u 9. vijeku. 



== Događaji ==
<onlyinclude>
* [[Justinijan I|Justinijan]], nećak bizantskog cara, ženi [[Teodora (6. vijek)|Teodoru]], nakon što je donesen zakon koji dozvoljava brak senatorske klase i bivše glumice. Ove godine je dobio titule *nobilissimus* i *caesar*.
* Nakon što je zemljotres uništio grad [[Anazarbus|Anazarb]], [[bizantski car]] [[Justin I]] ga obnavlja (do 527) i naziva Justinopolis.
* [[Papa Ivan I]] je na čelu delegacije koju je ostrogotski kralj [[Teodorik Veliki|Teodorik]] poslao u Carigrad, ne bi li car Justin I povukao anti[[Arijanstvo|arijanski]] edikt iz 523 - papa je lepo primljen, nije obavio posao, pa je bačen u tamnicu nakon povratka.
* [[5. 2.|5]] - [[6. 2.]] - [[Kartaginski sabori|Kartaginski sabor]]: oporavak crkve pod nikejskim episkopima nakon vladavine arijanaca.
* [[18. 5.]] - [[Kaleb od Aksuma|Kaleb]], kralj [[Aksumsko Kraljevstvo|Aksuma]] sa vojskom prelazi [[Crveno more]] i dolazi u današnji [[Jemen]] gdje tuče vojsku [[Himjarsko Kraljevstvo|himjarskog]] kralja i [[judaizam|jevrejskog]] preobraćenika [[Du Nuvas]]a. 
** [[Kozma Indikoplevst]] se zadesio u luci [[Adulis]] u vreme Kalebovih priprema.
* Redovnik [[Dionysius Exiguus|Dionizije Mali]] pravi nove tabele za izračunavanje datuma [[Uskrs]]a. Pri tome je koncipirao brojanje godina od [[Isus]]ovog rođenja - *Anno Domini'' (u široj upotrebi od 9. st., najkasnije od 14/15-og; u pravoslavnim zemljama od 18. st.). Dionizije također.
* Rijeka Daisan, pritoka Eufrata, se izliva iz korita i poplavljuje Edesu, pri čemu su srušene i gradske zidine. Prilikom obnove je, prema predaji, pronađen Torinski pokrov, odnosno Mandilion.
*  U Ravenni sagrađen Arijanski baptisterij.
* U Ajanti budisti ukrašavaju prirodne i umjetne spilje.
* Angli se osnivaju na današnju granicu Škotske i Engleske, odnosno područje koje će kasnije biti poznato kao kraljevstvo Bernicija (vrlo približan datum).


## Rođenja

* Kralj Wideok od Baekjea
* Aleksandar iz Tralesa, ljekar
* Carica Yujiulü
* Jovan Lestvičnik, monah (vjerojatni datum)

## Smrti

* Boetije, rimski političar i filozof (vjerojatni datum)
* Yuan Cha, kineski službenik na dvoru države Sjeverni Wei

## Reference
Anazarb

**Anazarb** (, u srednjem vijeku poznat kao **Ain Zarba**, u današnje vrijeme kao **Anavarza**), je bio grad u Kilikiji čiji se ostaci mogu pronaći u današnjoj jugoistočnoj Turskoj, odnosno području Çukurova, oko 15 km zapadno od rijeke Ceyhan. Bizantska enciklopedija *[[Suda (enciklopedija)|Suda]]* navodi da je krajem 4. vijeka pne. bio sjedište znamenitog dijadoha Eumena, ali suvremena historija smatra da je u pitanju stariji grad. U rimsko doba je bio poznat kao Cezareja i sjedište provincije Cilicia Secunda. Srušen je u zemljotresu, ali ga je oko 525. obnovio bizantski car Justin I i prozvao Justinopolis. Zbog strateškog položaja, grad je imao važnu ulogu u sukobima između Bizanta i arapskih (muslimanskih) osvajača. U njima je uništen, ali ga je 796. obnovio Harun al-Rašid. Ponovno je uništen u križarskim ratovima, ali je poslije kraće vrijeme služio kao sjedište armenske države u Kilikiji.
Konstanz

**Konstanz** (fr. i en.: *Constance*, tal.: *Costanza*) njemački je grad u saveznoj pokrajini Baden-Württemberg, te najveći grad na Bodenskom jezeru i središte okruga Konstanz.

Grad se smjestio na Bodenskom jezeru, na izlazu rijeke Rajne iz gornjeg dijela jezera i to izravno na granici sa Švicarskom (Kanton Thurgau). Susjedni švicarski grad Kreuzlingen rastao je zajedno s Konstanzom, tako da se državna granica i danas proteže posred pojedinih zgrada oba grada. Na lijevoj (južnoj) strani Rajne smjestio se stari dio grada, dok se više novih gradskih četvrti smjestilo na desnoj (sjevernoj) strani rijeke, na poluotoku Bodanrück između donjeg dijela Bodenskog jezera i jezera Überlinger.

Gradu pripada i obližnji "cvjetni otok" *Mainau* na Überlinger jezeru kojeg godišnje posjeti preko milijun turista.

Povijesna jezgra Konstanza, posebice najstariji dio grada *Niederburg*, sačuvana je bolje od bilo kojeg drugog njemačkog grada, budući nije razorena u Tridesetogodišnjem, pa ni u Drugom svjetskom ratu. Za razliku od Friedrichshafena i drugih gradova na Bodenskom jezeru, Konstanz je srećom pošteđen od bombardiranja u Drugom svjetskom ratu. Jedan od razloga je taj što tijekom rata u gradu nije bilo zamračenja, pa bombarderi nisu mogli razlikovati Konstanz od susjednog švicarskog Kreuzlingena te je grad pošteđen razaranja iz straha od izbijanja diplomatskog skandala. Pored toga, grad nije imao veliku stratešku ili industrijsku važnost.

Konstanz je rodni grad izumitelja grofa Ferdinanda von Zeppelina i Wolfganga Isera, pripadnika takozvane škole estetike recepcije. U posjedu obitelji Zeppelin bio je i nekadašnji dominikanski samostan u kojem se danas nalazi hotel.

## Međunarodna saradnja




## Galerija

Datoteka:MPano_07.jpg|Münster (katedrala)
Datoteka:Konstanz_Altstadt2.jpg|Schnetztor
Datoteka:Konstanz_Rheintorturm.JPG|Rheintorturm


## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Službena stranica
* Panoramski prikaz grada Konstanza
Mandilion

**Mandilion**, poznat i kao **Sveti Mandilion** () je naziv za platno na kome se, prema predaji, u drevnom gradu Edesi čudesno pojavio Isusov lik i koji je predstavljao prvu, odnosno najautentičniju ikonu u historiji kršćanstva, odnosno model za kasnije prikazivanje Isusa.

Legenda se vezuje uz kralja Abgara koji je obolio te pismom zamolio Isusa da ga dođe osobno izliječiti. Isus mu je odgovorio da neće osobno doći, ali da će ga umjesto toga posjetiti neki od njegovih učenika. Prema Euzebiju iz Cezareje, taj apostol je bio Tadija iz Edese koji je sa sobom donio Isusove riječi od kojih je kralj čudesno ozdravio. U sirijskoj knjizi *[[Nauk Addaijev]]* se umjesto Tadije i pisma pojavljuje kraljev glasnik Ananija koji je na platnu naslikao Isusov lik.

Oko godine 600. bizantski učenjak Evagrije Sholastik je spominajo Isusov prikaz na "božanskom platnu" koje su građani koristili za uspješnu obranu od Perzijanaca za vrijeme opsade 544. U 10. vijeku su bizantski carevi Mandilion prebacili u Carigrad. Tamo su ga 1204. zaplijenili križari, da bi se poslije pojavila kao relikvija u zbirci kralja francuskog kralja Louisa IX. Svaki trag joj se gubi za vrijeme francuske revolucije.

Pravoslavne crkve slave ovu ikonu 16. augusta.

Mandilion se vezuje uz Torinski pokrov.

## Vanjske veze

* Image: Mandylion of Genoa
* Old and new Images from Edessa 
* Andrew Palmer's essay on Edessa in ''Golden Horn: a Journal of Byzantium''  summer, 1998
* Icons of the Mandylion (mostly Russian)
* Is the Shroud of Turin the Image of Edessa? 
* "The Image of Edessa":"Not-Made-by-Human-Hand"  Ancient and modern references.
* Eyewitness report: The sermon of Gregory Referendarius in 944
* Documentary proofs, make out a list of sixteen documents in the period 944 to 1247 
* The Templar Mandylion: Relations of a Breton Calvary with the Turin Shroud and the Templar Knights . Excerpt of an electronic publication.
Xiao Daqi

**Xiao Daqi** (蕭大器) (524–551), kurtoazno ime **Renzong** (仁宗), formalno **Krunski princ Ai** (哀太子, doslovno "žaljenja vrijedan krunski princ"), bio je krunski princ kineske dinastije Liang. Bio je najstariji sin cara Jianwena (Xiao Gang). Godine 549. je zarobljen od strane pobunjenog generala Hou Jinga. Historijski izvori navode kako je za vrijeme zarobljeništva nastojao očuvati dostojanstvo, odnosno ostati vjeran ocu koji je također bio talac. Zbog toga je 551. odbio ponudu da pobjegne u sjevernu Kinu kod dinastije Sjeverni Qi. U jesen iste godine ga je Hou Jing dao pogubiti nastojeći pripremiti vlastito preuzimanje prijestolja.

## Reference
* *[[Knjiga Lianga]]*, vol. 8http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/lian2.htm .
* *[[Historija Južnih dinastija]]*, vol. 54http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ssh6.htm .
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 155, 161, 162, 164.
Torinski pokrov

**Torinski pokrov** () ili **Sveti pokrov** () je naziv za jednu od najpoznatijih kršćanskih relikvija, a koja predstavlja komad tkanine na kojoj se može prepoznati otisak muškog tijela. Ime je dobio po Katedrali sv. Ivana Krstitelja u Torinu gdje se čuva. Prema mišljenju mnogih vjernika, tkanina je predstavljala pokrov u koji je zamotan Isus nakon smrti na križu. Naknadne naučne analize su djelomično potvrdile, a djelomično osporile ta vjerovanja.

## Povezano
* Mandilion

## Vanjske veze

* Official site of the custodians of the Shroud in Turin
* The Shroud of Turin through History – A photographic slideshow history of the shroud at Discovery.com
* "Science And The Shroud", ''Time Magazine'', April 20, 1998 
* Online Length Measurements on Shroud Photographs 
;Web-stranice koji pokrov smatraju autentičnim
* Shroud.com by Barrie Schwortz, STURP member.
* Shroud of Turin Story – Guide to the Facts (Dan Porter)
* Forensic Medicine and the Shroud of Turin  (Dr Frederick Zugibe)
* Shroud University – Explore the Mystery (Russ Breault)
* Dating The Shroud (Brendan Whiting)
;Skeptične stranice
* Shroud of Turin, sacred relic or religious hoax?
* McCrone Research Institute presentation of its findings  Assertion that the shroud is a painting.
* The Shroud of Turin – The Skeptic's Dictionary
* The Shroud of Turin is a Forgery
Kaleb

**Kaleb** (, *Kalev*; Tiberijanska vokalizacija: ; Hebrejska akademija: ) je jevrejsko muško ime, koje potiče od istoimene ličnosti koja se spominje u Bibliji i Kuranu.

Prema Starom zavjetu je Kaleb bio među dvanaest uhoda koje je Mojsije nakon izlaska iz egipatskog sužanjstva poslao da izvide Obećanu zemlju Kanaan. Od njih dvanaest su desetorica rekla da u Kanaanu žive divovi te da je Hebrejima tamo nemoguće ući; jedini su Jošua (iz plemena Efrajima) i Kaleb (iz plemena Juda) rekli da se Hebreji mogu nastaniti u Kanaanu. Zbog toga ih je Jahve poštedio kada su Hebreji četrdeset godina lutali po sinajskoj pustinji.

## Vanjske veze

* ''The Jewish Encyclopedia,'' 1908
Kaleb od Aksuma

**Kaleb** (fl. 520), poznat i kao **Ella Asbeha** ili **Ella Atsbeha**, bio je kralj Aksuma, kasnije slavljen kao kršćanski svetac. Predstavlja najpoznatijeg i najbolje dokumentiranog od svih aksumskih kraljeva. Poznat je prije svega zbog invazije današnjeg Jemena, koje su potakli progoni tamošnjih kršćana od strane himjarskog kralja i jevrejskog preobraćenika Du Nuvasa. Aksumska vojska je s Kalebom na čelu prešla Crveno more i porazila Du Nuvasa koji je po predaji izvršio samoubistvo. Askumska vlast na Jemenom je, međutim, kratko trajala jer se protiv Kaleba pobunio tamošnji guverner Abraha. Nakon pokušaja da povrati vlast, Kaleb je sa Abrahom sklopio sporazumom temeljem koga je Abraha Kalebu plaćao danak i priznao kao svog sizerena.

Prema etiopskoj predaji je Kaleb abdicirao sa prijestolja kako bi se povukao u manastir.

Iako je Kaleb bio mijafizit, kasnije su ga kao sveca priznale halkdonske (dijafizitske) crkve.

## Vanjske veze
* Blessed Elesbaan the King of Ethiopia Eastern Orthodox synaxarion
* Elesbaan, king, hermit, and saint of Ethiopia entry from the *Dictionary of Christian Biography and Literature to the End of the Sixth Century A.D.*, by Henry Wace
Yuan Cha

**Yuan Cha** (元叉) (? -525), kurtoazno ime **Bojun** (伯雋), nadimak **Yecha** (夜叉), bio je službenik na dvoru kineske/Xianbei dinastije Sjeverni Wei, koji je od 520. do 525. vladao kao regent malodobnom caru caru Xiaomingu. Bio je u dalekom srodstvu sa carem Daowuom, osnivačem dinastije, a u službi je napredovao zahvaljujući braku sa sestrom carice majke Hu, koja je nakon muževe smrti vladala kao regentica. Nakon što je došao u sukob sa caričinim ljubavnikom Yuan Yijem (元懌), godine 520. je organizirao puč prilikom koga je Yuan Yi ubijen, a carica majka stavljena u kućni pritvor. Njegova petogodišnja vladavina je, pak, obilježena korupcijom i nesposobnošću, a što se odrazilo kroz niz vojničkih i seljačkih ustanaka. Carica majka Hu je iskoristila priliku da 525. organizira kontra-puč prilikom koga je Yuan Cha svrgnut. Ispočetka ga je mislila zadržati na životu, ali Yuan Chaova nepopularnost ju je prisilila da naredi Yuan Chaovo pogubljenje.
Kaleb (razvrstavanje)

**Kaleb** može označavati:
* Kaleb, lik iz Biblije, sin Jefunehov
* Kaleb od Aksuma, aksumski (etiopski) kraj, poznat i kao sv. Elesbaan
* Vjekoslav Kaleb, hrvatski književnik
* Nikša Kaleb, hrvatski rukometaš

## Povezano
* Caleb
* Kalev
Carica Yujiulü

**Carica Yujiulü** (郁久閭皇后, osobno ime nepoznato) (525–540), formalno **Carica Dao** (悼皇后, doslovno "prerano preminula carica"), bila je carica kineske/Xianbei države Zapadni Wei, odnosno supruga cara Wena. Bila je kćer rouranskog kana Yujiulü Anaguija (郁久閭阿那瓌). Godine 538. je Yuwen Tai, vrhovni komandant trupa Zapadnog Weija i de facto vladar države, zaključio kako Zapadni Wei mora sklopiti savez sa Rouranima te je u tu svrhu ugovorio brak cara Wena sa rouranskom princezom. Zbog toga se car morao razvesti caricom Yifu koja je postala budistička redovnica. U prijestolnicu Chang'an je došla u proljeće 538. Dvije godine kasnije, u vrijeme kada je bila trudna, Rourani su započeli napad na državu Zapadni Wei; dvorski službenici su to protumačili kao posljedicu rouranskih sumnji da car održava odnose sa bivšom suprugom, zbog čega je carici Yifu naređeno da izvrši samoubistvo. Kada je carica Yujijulü rađala, tvrdila je da čuje pse kako laju i bila uvjerena da je carica Yifu opsjeda. Ubrzo nakon toga je umrla.

## Izvori
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vol. 158.
* *[[Historija Sjevernih dinastija]]*, vols. 5 http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/bs01.htm , 13 http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/bs03.htm .
Wideok od Baekjea

**Wideok od Baekjea** (525–598) bio je 27. vladar države Baekje, jednog od Tri kraljevstva Koreje, kojom je vladao od 554. do 598. Bio je najstariji sin kralja kralja Seonga, koga je naslijedio nakon njegove smrti u sukobu s državom Silla. Tokom svoje duge vladavine, Wideok je bio u neprijateljskim odnosima i sa Sillom i sa državom Goguryeo na sjeveru. To je nastojao nadoknaditi održavajući intenzivnu diplomatsku komunikaciju sa suparničkim kineskim carskim dinastijama - Chen na jugu i Sjeverni Qi na sjeveru. Kada je 577. dinastija Sjeverni Zhou pokorila Sjeverni Qi, Wideok je poslao misiju u kojoj je čestita na uspjehu. Slično je postupio i kada je dinastija Sui uspjela ujediniti Kinu 582. Pred smrt 598. je ponudio dinastiji Sui pomoć u pohodu protiv države Goguryeo; Kinezi su tu ponudu odbili, a kada je kralj Yeongyang od Goguryeoa čuo za to, organizirao je kaznene ekspedicije protiv Baekjea. Wideok je tokom vladavine i nastavio politiku slanja budističkih misionara u Japan.
Aleksandar iz Tralesa

**Aleksandar iz Tralesa** (, , cca. 525 - 605) bio je bizantski ljekar, koji uživao ogroman ugled u kasnoantičkom svijetu te napisao *Dvanaest knjiga o medicini*. Poznat je po tome što je prvi iznio zamisao da melankolija (depresija) može potaknuti i samoubistva i ubistva. Njegovo djelo, koje je napisao u dubokoj starosti, odaje vjerovanje u ljekovitu moć amuleta. 

## Literatura
*
Bernicija

**Bernicija** (staroengleski: *Bernice*, *Beornice*; latinski: *Bernicia*) bilo je anglosaksonsko kraljevstvo osnovano u 6. vijeku od strane anglijskih doseljenika u današnju jugoistočnu Škotsku i Sjeveroistočnu Englesku.

Teritorija anglijske Bernicije je otprilike odgovarala današnjim engleskim grofovijama Northumberland i Durham, kao i nekadašnjim škotskim grofovijama Berwickshire i East Lothian, od rijeke Forth do rijeke Tees. Početkom 7. vijeka se spojila sa susjednim kraljevstvom Deira te je tako stvoreno kraljevstvo Nortambrija čija se teritorija dodatno proširila.

## Kraljevi Bernicije
(v. također Popis monarha Nortambrije)
* Ida sin Eoppin (547–559)
* Glappa sin Idin (559–560)
* Adda sin Idin (560–568)
* Æthelric sin Idin (568–572)
* Theodric sin Idin (572–579)
* Frithuwald (579–585)
* Hussa (585–593)
* Æthelfrith (593–616)

pod Deiraskom vladavinom 616–633)
* Eanfrith od Bernicije sin Æthelfrithov (633–634)

Pod Oswaldom, sinom Æthelfrithovim, Bernicija je ujedinjena sa Deirom te tako 634. stvorena Nortambrija.

## Literatura
* Alcock, Leslie, *Kings and Warriors, Craftsmen and Priests in Northern Britain AD 550–850.* Society of Antiquaries of Scotland, Edinburgh, 2003. 
* Alcock, Leslie, *Arthur's Britain: History and Archaeology, AD 367–634.* Penguin, London, 1989. 
* Higham, N.J., *The Kingdom of Northumbria AD 350–1100.* Sutton, Stroud, 1993. 
* Lowe, Chris, *The Making of Scotland: Angels, Fools and Tyrants: Britons and Angles in Southern Scotland.* Canongate, Edinburgh, 1999. 
* Morris, John, *The Age of Arthur.* Weidenfeld & Nicolson, London, 1973. 
* Ziegler, Michelle. "The Politics of Exile in Early Northumbria." *The Heroic Age* 2 (1999). Online.
526.

__NOTOC__
Godina **526.** (**[[rimske brojke|DXXVI]]**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Olibrija bez kolege** (ili, rjeđe, **godina 1279. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 526. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. 

## Događaji

* 18.5. - Papa Ivan I umire u ravenskom zatvoru gdje ga je ostrogotski kralj Teodorik Veliki zatočio pod optužbom da kuje zavjeru sa bizantskim carem Justinom I. 
* 20.5. - Siriju pogađa katastrofalan zemljotres u kome su razoreni brojni gradovi i poginulo između 250.000 i 300.000 ljudi.
* 29/30.5. - Grad Lihnida na obala Ohridskog jezera potpuno uništen u zemljotresu.
* 12.7. - Feliks IV imenovan za novog papu.
* 30.8. - Teodorik Veliki umire, a na vlast dolazi Amalasunta, majka njegovog malodobnog nećaka i nasljednika Atalarika.
* Pokušaj perzijskog kralja Kavada I da Iberiji nametne zoroastrizam umjesto kršćanstva izaziva novi sukob Perzije sa Bizantskim Carstvom, Iberijski rat. 
* Eklezije, biskup Ravene, naručuje izgradnju dvije velike crkve - jednu za grad Ravenna i jednu za njegovu luku; jedna od njih je Bazilika San Vitale na čijem mozaiku je Eklezije prikazan u društvu Isusa i Svetog Vitalisa.
* Langobardi se pojavljuju u Panoniji.


## Rođenja
* Wang Lin, kineski vojskovođa
* Yuan Zhao, kratkotrajni car kineske dinastije Sjeverni Wei

## Smrti
* 18.5. - Papa Ivan I
* 20.5. - Eufrozije, patrijarh Antiohije (u zemljotresu)
* 30.8. - Teodorik Veliki, ostrogotski kralj i vizigotski regent

## Reference
Sveti Vitalije

**Sveti Vitalije** ili **Sveti Vitalis** () se može odnositi na:

Italijanske sveci:
* Sveti Vitalis od Milana, rani kršćanski mučenik
* Sveti Vitalis, postao mučenikom 250. za vrijeme progona cara Decija, slavi se 9. januara
* Sveti Vitalis, mučenik iz Bologne koji je stradao u Dioklecijanovim progonima, slavi se zajedno sa Svetim Agrikolom
* Sveti Vitalis od Assisija (1295—1370), italijanski pustinjak i redovnik

Ostali sveci:
* Sveti Vitalije od Gaze
* Sveti Vitalis od Savignyja

**San Vitale** je naziv za dvije znamenite crkve:
* Bazilika San Vitale (Rim)
* Basilika San Vitale (Ravenna)

Po Svetom Vitaliju je nazvana i lokacija:
* San Vitale (Assisi)
Feliks IV

**Feliks IV (III)**  bio je papa od 526. do 530. godine.

Bio je rodom iz Samnijuma, odnosno sin izvjesnog Kastorija (Castorius). Za papu je izabran skoro dva mjeseca nakon što je njegov prethodnik Ivan I. umro u ravenskom zatvoru gdje ga je držao ostrogotski kralj Teodorik Veliki. Feliksov izbor je podržan od strane Teodorika. Ta je odluka, međutim, izazvala nerede na ulicama Rima.

Feliksov je pontifikat označen borbom protiv semipelagijanske doktrine, koja je na Drugom saboru u Orangeu proglašena herezom.

Feliks je pred kraj pontifikata nastojao izbjeći nerede vezane uz izbor pape, te je odredio Bonifacija kao svog nasljednika. To, međutim, svećenstvo i narod nije htio prihvatiti, te je nakon Feliksove smrti za papu izabran Dioskor, koji je međutim ubrzo svrgnut i proglašen antipapom, a Bonifacije na kraju proglašen legitimnim Feliksovim nasljednikom.

## Reference
Wang Lin

**Wang Lin** (王琳) (526–573), kurtoazno ime **Ziheng** (子珩), formalno **Princ Zhongwu od Balinga** (巴陵忠武王), bio je kineski vojskovođa u službi dinastija Liang i Sjeverni Qi. Prvi put se istakao za vrijeme cara Yuana i njegovog pohoda protiv pobunjenog generala Hou Jinga. Nakon što su godine 554. cara Yuana porazile i pogubile snage države Zapadni Wei, Wang Lin je stvorio teritoriju na kojoj je nastojao održati vlast dinastije Liang, ali zasebno od suparničkog generala Chen Baxiana. Nakon što je Chen Baxian 557. preuzeo prijestolje i osnovao dinastiju Chen (kao car Wu), Wang Lin je uz podršku države Sjeverni Qi za legitimnog vladara 558. proglasio princa Xiao Zhuanga iz dinastije Liang; tako je Xiao Zhuang postao jedan od tri pretendenta na prijestolje Južne dinastije - uz Chen Baxiana i Xuana od Zapadnog Lianga (koga je podržavao Zapadni Wei). Kada je 560. pokušao napasti Chen Baxianovog nećaka i nasljednika cara Wena, Wang Lin je poražen te su on i Xiao Zhuang pobjegli na teritoriju Sjevernog Qija. Wang Lin je poslije toga služio kao general države Sjeverni Qi. U tom svojstvu je 573. poražen i zarobljen od strane trupa dinastije Chen pod generalom Wu Mingcheom. Ubrzo nakon toga je pogubljen.

## Reference
* *[[Historija Južnih dinastija]]*, vol. 64.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ssh7.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 162, 163, 164, 165, 166, 167, 168, 171.
527.

__NOTOC__
Godina **527.** (**[[rimske brojke|DXXVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Mavortija bez kolege** (ili, rjeđe, **godina 1280. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 527. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. 

## Događaji

* 1.4. &ndash; Bizantski car Justin I imenuje svog nećaka Justinijana I suvladarom i nasljednikom prijestolja.
* 1.8. &ndash; Justin I od Bizanta umire, te njegov nećak Justinijan I postaje jedinim bizantskim carem.
* Silla, jedno od Tri kraljevstva Koreje, formalno uvodi budizam kao vlastitu državnu religiju.
* Cerdic od Wessexa i njegov sin Cynric nanose poraz Britima kod Chearsleya.
* U Bethlehemu počinje obnova Crkve Kristovog rođenja koja će trajati 565.
* Grupa Saksonaca se iskrcava sjeverno od rijeke Temze i osniva naselja iz kojih će preuzeti vlast nad područjem između današnjeg Londona i St Albansa, a koje će postati poznato kao Kraljevina Essex (približni datum).


## Rođenja

## Smrti
* 1.8. - Justin I, bizantski car

## Reference
Chearsley

**Chearsley** je selo i civilna parohija u Engleskoj, koja pripada distriktu Aylesbury Vale u grofoviji Buckinghamshire. Nalazi se oko 12&nbsp;km zapadno od Aylesburyja i oko šest kilometara sjeverno od Thamea u Oxfordshire.u

Naziv sela je anglosaksonog porijekla, a znači 'Cerdicova krčevina'. U Knjizi Sudnjeg dana godine 1086. se spominje kao *Cerdeslai*. Dio historičara vjeruje da je upravo to mjesto koje se u Anglosaksonskoj kronici spominje kao *Cerdicesleah*, odnosno na kome su kralj Cerdic i njegov sin Cynric porazili Brite godine 527.

## Reference

## Vanjske veze

* The Chearsley Times – village information 
* Images at Geograph.com
Tejlorizam

**Tejlorizam** ili **naučni menadžment** predstavlja fazu u razvoju menadžmenta u kojoj su postavljene osnove moderne nauke o menadžmentu. Razvoj naučnog menadžmenta se vezuje za američkog inženjera Frederika Tejlora, koji je prvi istakao nužnost korišćenja nauke i savremenih metoda u proučavanju i primeni menadžmenta.

Suštinu naučnog pristupa čini pronalaženje „najboljeg načina“ obavljanja određenog posla. Pošto su kvalifikovani radnici u to vreme bili redak resurs, rast produktivnosti se mogao ostvariti razvojem metoda selekcije, obuke i motivacije radnika.

## Naučni menadžment u zapadnim zemljama
Naučni menadžment je naziv kojim se označava filozofija i grupa metoda i tehnika koje se zasnivaju na proučavanju organizacije posla na nivou operacija u cilju povećanja efikasnosti. Ovo upravljanje ili ovaj pristup proučavanju i unapređivanju menadžmenta razvio se posle industrijske revolucije, u vreme velike akumulacije fizičkih i ljudskih resursa i na toj osnovi, stvaranja poslovnih organizacija u američkoj privredi.

„Ove organizacije (organizacije u američkoj privredi) su rasle zbog proširenja tržišta, zbog usavršavanja tehnologije, šireg korišćenja električne energije i poboljšavanja u transportu i komunikaciji. Organizacijama je bilo potrebno bolje razumevanje načina na koji bi se njima moglo uspešno upravljati, racionalnije metode obavljanja i organizovanja poslovanja, kao i bolji rukovodioci i radnici koji će biti u stanju da obavljaju najrazličitije zadatke koje pred njih postavlja razvoj jedne industrijske države. Ovo je bilo okruženje u kome je došlo do sledeće faze razvoja ideje o menadžmentu, kao i pojave ključne figure koja je primenila naučne metode na industrijske probleme — Fredrika V. Tejlora“.

Uz Tejlora, kao tvorci ili kao ključni autori ovog koncepta često se navode i druga dva istraživača ove problematike iz tog vremena — francuski inženjer Anri Fejo i američki fabrikant Henri Ford (čak se za rad u Fordovim fabrikama razvio pogrdan pojam „fordizam“).

## Naučni menadžment u SSSR-u
Neki od principa naučnog menadžmenta primenjeni su čak i na istoku, u SSSR-u, gde je Lenjin, impresioniran tejlorizmom, sa Staljinom težio usvajanju Tejlorovih principa, kao i Fordovih metoda masovne proizvodnje u sovjetskim fabrikama.

Istoričar Tomas Hjuz je opisao način na koji je Sovjetski Savez 1920-ih i 1930-ih godina sa entuzijazmom prihvatio fordizam i tejlorizam, dovodeći američke eksperte iz oba polja, kao i američke inženjerske firme da izgrade delove nove industrijske infrastrukture. Tragovi uticaja tejlorizma na sovjetsku misao primetni su u konceptima Petogodišnjeg plana i centralizovane ekonomije. Hjuz pri tom citira Staljina:

„Američka efikasnost je ta nesavladiva sila koje niti zna, niti priznaje prepreke; to se prenosi na zadatke od trenutka kada su otpočeti, do trenutka kada su završeni, pa čak i ako su u pitanju manji poduhvati; i bez čega je bilo kakav ozbiljan konstruktivan rad nemoguć. Kombinacija ruskog revolucionarnog zaokreta i američke efikasnosti čini suštinu Lenjinizma.“
Kolonizacija

**Kolonizacija** je izraz koji u najširem smislu označava doseljavanje, odnosno dolazak određenih organizama (biljnih i životinjskih vrsta) na područje na kome prethodno nisu trajno živjeli. U tom, širem, smislu se počeo koristiti tek od biologa u 19. vijeku. U svom užem smislu se pod kolonizacijom smatra isključivo doseljavanje ljudi - *kolonista* - na neko područje, i to najčešće dobrovoljno, organizirano i planirano.

Motivi za kolonizaciju mogu biti različiti - od nastojanja samih kolonista da sebi osiguraju život pod povoljnijim ekonomskim, klimatskim i drugim uvjetima, preko nastojanja njihove matične zajednice ili države da se riješi prenaseljenosti do kontrole nad strateški važnim teritorijama i uz njih vezanim prirodnim resursima. Kolonizacija je fenomen koji je postojao od samih početaka pisane historije, pa je tako poznata grčka kolonizacija i rimske kolonije. U Novom vijeku su razne evropske države osnivale kolonije u Africi, Australiji i Amerikama, a što je praksa koja se vezuje uz nešto širi pojam kolonijalizma.

## Povezano
* Kolonizacija Slavonije, Baranje i Vojvodine
* Kolonizacija Kosova
* Dekolonizacija

## Literatura
* Ankerl Guy: Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western. INUPress, Geneva, 2000.
Cynric od Wessexa

**Cynric** (? - 560) je bio kralj Wessexa od 534. do 560. Prema* [[Anglosaksonska kronica|Anglosaksonskoj kronici]]* je bio sin kralja Cerdica, osnivača države i naslijedio ga je godine 534. Navodi se kako je za vrijeme vladavine 552. osvojio Old Sarum (današnji Salisbury) a 556. su on i njegov sin Ceawlin potukli Brite kod Beranburha. Međutim, ista Kronika u dodatku koji predstavlja popis kraljeva daje proturječni navod kako je Cynric u stvari bio sin Creode, Cerdicovog sina, odnosno Cerdicov unuk.

Cynric se pojavluje kao lik u filmu *[[King Arthur (film)|Kralj Arthur]]* iz 2004. godine, u kome ga tumači Till Schweiger.

## Reference
Yuan Zhao

**Yuan Zhao** (元釗) (526 – 17. maj 528), također poznat i kao**Youzhu** (幼主, doslovno "mladi gospodar"), bio je kratkotrajni car kineske/Xianbei dinastije Sjeverni Wei. Bio je sin Yuan Baohuija (元寶暉), princa od Lintaoa, unuka cara Xiaowena. U vrijeme njegovog rođenja je vladao car Xiaoming. Njega je 528. dala otrovati supruga carica Hu. S obzirom da car nije imao sinova, carica Hu je ispočetka nastojala jednu od njegovih kćeri proglasiti "sinom", ali je, nakon što je prevara razotkrivena, za cara odabran 2-godišnji Yuan Zhao. Njegova vladavina je, pak, bila kratkog vijeka; prijestolnicu Luoyang je zauzela pobunjenička vojska pod Erzhu Rongom te svrgnula cara i caricu majku. Novim je carem proglašen Yuan Ziyou. Carica Hu i bivši car su potom bačeni u Žutu rijeku gdje su se utopili. 

## Napomene i reference

* *[[Zizhi Tongjian]]*, vol. 152.
Amalasunta

**Amalasunta** ili **Amalasvinta** ( ?-535) bila je kćerka ostrogotskog kralja Italije Teodorika Velikog i docnije kraljica Ostrogota.
Bila je dobro obrazovana i govorila je tečno latinski, grčki i gotski.

## Regent Atalariku
Najpre se tajno udala za roba, koga onda njena majka ubija. Zatim se 515. godine udala za ostrogotskog plemića Eutarika, koji je prethodno živeo u vizigotskoj Iberiji. Eutarik je rano umro i ostavio je iza sebe dvoje dece, Atalarika i Matasuentu. Kad joj je umro otac Teodorik Veliki 526. godine, maloljetni sin Atalarik ga nasleđuje, a Amalasunta vlada kao regent svog sina Atalarika. Majka je pokušala da obezedi Atalariku obrazovanje u duhu rimske tradicije, ali gotsko plemstvo se tome opiralo i zahtevalo je da oni imaju uticaj. Oni su zahtevali da kralj bude ratnički obučen, a i da pije kao ostali varvari, što je odvelo mladog Atalarika rano u grob. Bila je dosta nepopularna među gotskim plemstvom.

## Postaje kraljica
Održavale je bliske odnose sa vizantijskim carem Justinianom I. Dopustila mu je da koristi Siciliju kao bazu za Velizarev napad na Vandale u Severnoj Africi.
Nakon smrti sina postaje kraljica, a rođak Teodahad joj je bio partner u vladavini i kasnije je izdaje. Plemstvo se pobunilo protiv nje i zatvorilo ju je na jednom ostrvu, gde je ubijaju 535. godine. Teodahad postaje kralj.

## Posle njene smrti
Nakon njene smrti Justinijan I je poslao Velizara i započeo vizantijsko-gotski rat, ponovo zauzimajući Italiju i svrgavajući Teodahada.

## Povezano
* Goti 
* Ostrogoti 
* Teodorik Veliki
* Atalarik 
* Germani
Na Li

**Li Na** (tradicionalni kineski: *李娜*; pinjin: *Lǐ Nà*; rođena 26. februara 1982) je kineska teniserka, koja će od 31. januara 2011. zauzimati 7. mesto na VTA listi. 1. februara 2010. godine našla se na 10. mestu, kao prva kineska igračica koja se naša među deset najboljih teniserki na svetu. Tokom Otvorenog prvenstva Australije 2010, Na i još jedna Kineskinja Đe Dženg ušle su u istoriju kao prve kineske teniserke koje su na jednom grend slem turniru dostigle polufinale. Mediji, uglavnom kineski, nazvali su ih dva „Zlatna cveta“, i mnogi su njihovo dostignuće naveli kao proboj kineskog tenisa i najavu Kine kao nove teniske sile. Na Otvorenom prvenstvu Australije 2011. Li je postala prva Kineskinja koja je dostigla finale jednog grend slema, u kom je izgubila od Kim Klajsters rezultatom 3–6, 6–3, 6–3.

Tenis je počela da igra u osmoj godini, ali je sledeće dve godine igrala badminton, a sa četrnaest je prvi put igrala na turnirima organizovanim od strane Međunarodne teniske federacije. Do sada je osvojila četiri VTA turnira u pojedinačnoj i dva u konkurenciji parova. Najviši plasman na VTA listi joj je 9. mesto, koje je dostigla 23. avgusta 2010. Dva puta je Kinu predstavljala na Olimpijskim igrama, 2000. i 2008, a u Pekingu je izgubila u meču za bronzanu medalju od Vere Zvonarjove 6–0, 7–5.

## Privatni život
Li Na je tenis počela da igra sa osam godina, a naredne dve godine posvetila se badmintonu. Jedina je kćerka Šeng–Penga i Jan–Ping. Trenutno studira na Institutu za nauku i tehnologiju u Huanžongu, a govori kineski i engleski jezik. Za jednog od svojih trenera, Điang Šana, udala se 27. januara 2006.

## Plasman na VTA listi na kraju sezone

## Statistike u karijeri
### Grend slem finala pojedinačno (0–1)

### VTA pojedinačna finala (4–5)

### VTA finala u parovima (2–0)

## Učešće na grend slem turnirima

## Izvori

## Vanjske veze
* Li Na  na sajtu Ženske teniske asocijacije
;Ostali projekti
Francesca Schiavone

**Frančeska Skjavone** (, rođena 23. juna 1980) je italijanska profesionalna teniserka. U pojedinačnoj konkurenciji, u kojoj je njena najviša pozicija na VTA listi 6. mesto dostignutno 7. juna 2010, nakon osvajanja Otvorenog prvenstva Francuske 2010, a osvojila je još tri turnira. Skjavone je prva Italijanka koja je osvojila jedan grend slem turnir u pojedinačnoj konkurenciji, i druga najstarija teniserka koja je osvojila svoj prvi grend slem. U konkurenciji parova je osvojila sedam turnira i zajedno sa Kejsi Delakva dostigla finale Otvorenog prvenstva Francuske 2008, u kom je poražena od strane Anabel Medine Gariges i Virhinije Ruano Paskval. Zajedno sa timom Italije osvojila je Fed kup 2006. godine.

Predstavljala je Italiju na Letnjim olimpijskim igrama u Atini 2004. i Pekingu 2008, a u karijeri je odnela pobedu nad teniserkama kao što su Žistin Enen, Natali Tozija, Kim Klajsters, Monika Seleš, Ameli Morezmo, Aj Sugijama, Serena Vilijams, Jelena Dementjeva, Nađa Petrova i Marion Bartoli.

## Privatni život
Frančeska Skjavone rođena je 23. juna 1980. u Milanu, Italija, a stanuje u Londonu, Engleska. Kćerka je sportskog trenera Frančeska i doktorke Luisćite, a ima i starijeg brata Gabrijelea. Tenis je počela da igra sa deset godina, postala je profesionalac sa osamnaest, a trenutno je trenira Gabrijel Urpi.

## Stil igre
Zbog sposobnosti Skjavone da dobro igra na svim podlogama, mnogi je porede sa Žistin Enen. Jedan od njenih najjačih udaraca jeste slajs bekhendom. Takođe ima snažan forhend. Prosečno je dobra na servisu.

## Oprema
Skjavone nosi opremu marke *Lotto*, i koristi model reketa *Babolat Aero Pro Drive Cortex* marke *Babolat*.

## Nagrade i priznanja
* Orden viteza Republike Italije (24. januar 2007—trenutno)

## Statistike u karijeri
### Grend slem finala pojedinačno (1–0)

### Grend slem finala u parovima (0–1)

### VTA finala pojedinačno (4–10)

### VTA finala u parovima (7–7)
### Finala Fed kupa (2)

## Izvori

## Vanjske veze
* Zvanična prezentacija
* Frančeska Skjavone  na sajtu Ženske teniske asocijacije
* Frančeska Skjavone  na sajtu Međunarodne teniske federacije
;Ostali projekti
Lawrence Eagleburger

**Lawrence Sidney Eagleburger** (1. august 1930 – 4. jun 2011) bio je američki diplomat i državnik, koji je nakratko služio kao državni sekretar SAD pod predsjednikom Georgeom H. W. Bushom. Prije toga je služio kao diplomat u administracijama predsjednika Richarda Nixona, Jimmyja Cartera, Ronalda Reagana i Georgea H. W. Busha.

Eagleberger je jedini državni sekretar SAD koji je prije imenovanja na tu dužnost služio u diplomaciji.

Od 1977. do 1980, je služio kao ambasador SAD u bivšoj Jugoslaviji. Poznat je po protivljenju američkoj vojnoj intervenciji u jugoslavenske ratove, izjavivši da je raspad SFRJ "grčka tragedija" u "kojoj će stradati veliki broj ljudi", ali da u njoj nema "nijedne plemenite strane". Poslije se protivio američkoj invaziji Iraka 2006.

## Reference

## Vanjske veze

* Disinfopedia article on Eagleburger .
* Lawrence Eagleburger profile, NNDB.
* Lawrence Eagleburger has been interviewed as part of Frontline Diplomacy: The Foreign Affairs Oral History Collection of the Association for Diplomatic Studies and Training, a site at the Library of Congress.
Jack Kevorkian

**Jacob "Jack" Kevorkian** je bio američki ljekar i aktivist prava na smrt, poznat po tome što se javno zalagao za pravo terminalnih pacijenata da se nad njima izvrši ljekarski potpomognuta eutanazija. Prema vlastitom priznanju je sam proveo 130 takvih procedura. Njegovi postupci su izazvali reakciju državnih vlasti, odnosno proces za ubistvo na kome je kažnjen sa 10-25 godina zatvora. Iz zatvora je otpušten 2007. pod uvjetom da više nikada ne vrši eutanaziju.

O njegovom životu je američka TV-kuća HBO snimila nagrađeni film *[[You Don't Know Jack]]* u kome je njegov lik tumačio Al Pacino.

## Reference
Prva hrvatska nogometna liga 2010/2011.

**Prva hrvatska nogometna liga 2010./11.** je natjecanje Prve hrvatske nogometne lige koje je započelo 24. srpnja 2010., a završilo 21. svibnja 2011. Prvak sezone je GNK Dinamo Zagreb.

## Ljestvica

### Rezultati

## Izvor
* Prva HNL
528.

__NOTOC__
Godina **528.** (**[[rimske brojke|DXXVIII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Sabatija bez kolege** (ili, rjeđe, **godina 1281. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 527. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina. 

== Događaji ==
<onlyinclude>
* Veliki [[zemljotres]] pogađa [[Antiohija|Antiohiju]] pri čemu gine na hiljade ljudi; u toj [[prirodna katastrofa|prirodnoj katastrofi]], jednoj od najvećih u historiji ranog srednjeg vijeka, izbija požar prilikom koga će nestati Velika crkva koju je dao sagraditi [[Konstantin Veliki|Konstantin]].
* [[13.2.]] &ndash; [[Vizantijsko Carstvo|Bizantski]] car [[Justinijan I|Justinijan]] imenuje posebnu komisiju na čelu s [[pravnik]]om po imenom [[Tribonijan]], čiji je zadatak kodificirati sve zakone [[Rimsko Carstvo|Rimskog Carstva]] na snazi od vremena cara [[Hadrijan]]a; kodifikacija će kasnije postati poznata kao *Corpus Juris Civilis'' - najvažnija kodifikacija rimskog prava.
* Nakon ubistva cara Xiaominga Luoyang, prijestolnicu države Sjeverni Wei zauzima pobunjena vojska na čelu s generalom Erzhu Rongom koji kao novog cara postavlja Xiaothuanga.
* Yasodharman iz indijske države Malwa tuče Hune.
* Kralj Seong uvodi budizam kao službenu religiju države Baekje.
* Budistički hram poznat kao Bulguksa podignut u Koreji.


## Rođenja

## Smrti
* Eufrozije, patrijarh Antiohije (u potresu) (ili 527)
* Car Xiaoming od Sjevernog Weija
* 17.5. &ndash; Carica majka Hu (Xiaoming), regentica države Sjeverni Wei
* 17.5. &ndash; Yuan Zhao, kineski car
* 17.5. &ndash; Yuan Yong, kineski velikodostojnik na dvoru države Sjeverni Wei
* Prokopije od Gaze, kršćanski sofist i retoričar
* Bodhidharma, idnisjki redovnik (približan datum)
* Anicia Juliana, rimska i bizantska princeza i pokroviteljica umjetnosti (približan datum)

## Reference
Yuan Yong

**Yuan Yong** (元雍) (? - 17. maj 528), rođen kao **Tuoba Yong** (拓拔雍), kurtoazno ime **Simu** (思穆), formalno **Princ Wenmu od Gaoyanga** (高陽文穆王), bio je carski princ kineske/Xianbei dinastije Sjeverni Wei. Bio je šesti od sedam sinova cara Xianwena, ali je uticaj i vlast stekao tek za vrijeme vladavine svog pranećaka cara Xiaominga. Tada je njegova sklonost korupciji i naglom bogaćenju izazvala ogorčenje u narodu i potaklo brojne seljačke ustanke koji su oslabili dinastiju. Nakon što je godine 528. car Xiaoming otrovan, a pobunjena vojsku na čelu sa Erzhu Rongom zauzela carsku prijestolnicu i svrgnula carevu majku Hu, Yuan Yong je zajedno sa 2000 vodećih carskih službenika doveden u Heyin (河陰, okolica suvremenog Luoyanga u Henanu). Tamo ih je Erzhu masakrirao.

## Napomene
Carica majka Hu

**Carica majka Hu** (胡太后, osobno ime nepoznato, 17. maj 528), formalno **Carica Ling** (靈皇后, doslovno "nepažljiva carica"), bila je carica majka kineske dinastije Sjeverni Wei. Bila je konkubina cara Xuanwua, a nakon njegove smrti 515. je postala regentica svom malodobnom sinu caru Xiaomingu. Historijski izvori je opisuju kao inteligentnu, ali previše sklonu toleriranju korupcije, što se odrazilo kroz sve veće siromašenje naroda i izbijanje seljačkih ustanaka. Godine 520. ju je u puču svrgnuo Yuan Cha, ali ga je ona uspjela svrgnuti u kontra-puču 525. Njena ljubavna veza sa Zheng Yanom (鄭儼) je, pak, godine 528. izazvala nezadovoljstvo njenog sina koji ga je pokušao pogubiti. Carica majka je na to reagirala tako što je cara dala otrovati. To je, pak, poslužilo kao izgovor pobunjenom generalu Erzhu Rongu da napadne i zauzme prijestolnicu Luoyang. Erzhu je caricu majku zarobio, a potom dao utopiti bacanjem u Žutu rijeku.

## Izvori

## Vanjske veze
* Empress Dowager Hu at Culture.china.com 
* Empress Dowager Hu at Book.sina.com.cn
K'an Joy Chitam I

**K'an Joy Chitam I** (4. maj 490 – 8. februar 565) bio je vladar majanskog grada-države Palenque. Na prijestolje je došao 25. februara 529. u dobi od 34 godine, okončavši tako četverogodišnji interregnum. Nastavio je vladati sve do smrti u dobi od 74 godine.

## Reference

## Vanjske veze
* name glyph of K'an Joy Chitam I
Monte Cassino

:*Za informacije o bitci u [[drugi svjetski rat|drugom svjetskom ratu]], v. [[Bitka za Monte Cassino]].*

**Monte Cassino** je stjenovito brdo u Italiji smješteno oko 130&nbsp;km jugoistočno od Rima, odnosno 2&nbsp;km zapadno od gradića Cassino (rimnski *[[Casinum]]*), a čija je nadmorska visina 520. Poznato je po tome što je na njemu sv. Benedikt Nursijski oko godine 529. na njemu osnovao samostan, a zajedno s njime i benediktinski red. Godine 1944. se oko kontrole tog brda vodila velika bitka za Monte Cassino. Samostan predstavlja jednu od rijetkih preostalih teritorijalnih opatijaKatoličke crkve.

## Vanjske veze

* Abbey of Monte Cassino, official website
* Abbey of Monte Cassino, "new website" 
* Guided Visits & Tours to Monte Cassino, WWII war related sites 
* Bombing of Monte Cassino , Rev. Anthony Esposito, Society of St. Pius X - South Africa, retrieved Dec. 9, 2006
* MilitaryImages.Net Pictures and discussion about Monte Cassino 
* Monte Cassino foto e contatti 
* Satellite photo from Google Maps
* Illustrated article on the Battle of Monte Cassino at Battlefields Europe 
* The Monte Cassino Society
Petrova poslanica Filipu

**Petrova poslanica Filipu** je kraći gnostički ranohrišćanski spis otkriven u okviru zbirke Nag Hamadi.

Po­stoje sličnosti između ovog teksta i prve polovice Djela apostolskih, uključujući prizore, teme i izraze koji su prisutni u oba teksta.

## Nastanak

Na temelju paralela s Ivanovim apokrifom i djelima Irenejevim, pretpostavlja se da je Petrova poslanica Filipu napisana krajem drugoga ili početkom trećeg stolje­ća. Sudeći po prisutnosti grčkih posuđenica i idioma, autor teksta vjerojatno je pisao na grčkom jeziku. Konačno, grčki je tekst preveden na koptski, te uključen u Kodeks VIII knjižnice Nag Hammadi.

## Sadržaj

Pismo Petra Filipu govori kako se posle Isusove smrti apostoli, sa svojim vođom, Petrom, okupljaju na Maslinskoj gori, i primaju ondje pouku od uskrslog Spasitelja. Dok su učenici molili na Maslinovoj gori, velika svetlost se pojavila, tako da je planina zasjajila. Onda im se jedan glas obratio govoreći: »*Poslušajte ... Ja sam Isus Hrist koji je s vama zauvek*«. Zatim, dok su ga učenici zapitkivali o tajnama vasione, odgovarao im je »*glas koji je dolazio iz svetlosti*«. 

Vrativši se u Jeruzalem, apostoli pod­učavaju u hramu, bave se iscjeliteljstvom, a kasnije, ispunjeni duhom svetim, kreću na svoj put propovijedanja.

## Analiza

Petrova poslanica Filipu očito je kršćansko-gnostički tekst. U cjelini uzevši, nju bi valjalo promatrati kao dio predaje o Petru; Petar je vo­đa i propovjednik među apostolima, te ga se može opisati kao vođu vlastite skupine učenika (139,10). Jedini apostol koji se poimence spominje jest Fi­lip, koji je spreman prihvatiti Petrovu vlast i čije mjesto u tekstu treba naglasiti visoki Petrov autoritet. 

Autor Petrove poslanice Filipu očito je bio upoznat s ranokršćanskim teksto­vima, želeći uspostaviti kontinuitet s tom starijom predajom. Gnostički su elementi jasno vidljivi u pripovjednom okviru poslanice, osobito u Spasiteljevu otkrivenju danom kao odgovor na pitanja apostola. Prva četiri odgovora (135,8-137,13) predstavljaju gnostičko gledište o padu u nedostatak i postizanju ispunje­nja, te o zatočeništvu i borbi gnostika u svijetu.

## Povezano
* Poslanica
* Knjižnica Nag Hamadi

## Izvori
 

## Vanjske veze
*  Letter of Peter to Philip (gnosis.org)
*  Letter of Peter to Philip (early christian writings)
*  Izvorni koptski tekstovi
Sofija Isusa Hrista

**Sofija Isusa Krista** (ili **Mudrost Isusa Hrista**) je gnostički spis otkriven u okviru zbirke Nag Hamadi. Nastao je krajem 1. ili početkom 2. veka. Za sadržaj Sofije Isusa Krista je iskorišten nehrišćanski tekst Poslanica Eugnosta iz 1. veka, prilagođen tako što je dodat hrišćanski uvod, i na mesto naratora stavljen Isus.

Isusovi učenici spomenu­ti u spisu, Filip, Matej, Toma, Bartolomej i Marija, odražavaju gnostičku tradiciju po kojoj su upravo ti učenici izraziti gnostici, i koji se redovno stavljaju u opreku sa učenicima koji su "ortodoksni", poput Petra i Ivana.

## Nastanak

Uzevši u obzir datum nastanka Eugnosta, ne bi bilo iznenađujuće da je Sofija Isusa Krista sastavljena ubrzo nakon dolaska kršćanstva u Egipat, u dru­goj polovici 1. stoljeća n.e. Tu pretpostavku dodatno učvršćuje prilično nepolemičan ton traktata.

## Sadržaj

Rukopis počinje sledećom rečenicom, u kojoj se pored muških učenika pominju i Isusove učenice:

Tu se učenici okupljaju na gori, i »*tada im se pojavljuje Iskupitelj, ne u svom prvobitnom obliku, već kao nevidljivi duh. Ali njegova pojava bila je pojava velikog anđela svetlosti*.« Odgovarajući na njihovo čuđenje i užasavanje, on se smeši i nudi im da ih poduči tajnama (gr. mysteria) svetog plana »*za vasionu i njenu sudbinu*.« 

Ovaj spis naglašava kontrast između „gnostičkih“ i „pravovernih“ apostola. U prvu grupu spadajuju Filip, Toma, Vartolomej i Marija, dok se među pravovernima izdvajaju Petar, Matej i Jovan. Tekst takođe prenosi da je Spasitelj rekao učenicima: „*Dadoh vam vlast nad svim stvarima kao deci [ne sinovima! M.V.] Svetlosti*...“ 

## Izvori

## Povezano
* Knjižnica Nag Hamadi

## Vanjske veze
*  Sophia of Jesus Christ (gnosis.org)
*  Izvorni koptski tekstovi 
*  PBS Article
Agresivni portfelj

**Agresivni portfelj** (eng. aggressive portfolio) je portfelj (portfolio) vrijednosnih papira koji se primarno drži radi očekivane aprecijacije njegove vrijednosti, dok su ostali ciljevi držanja portfelja sekundarne prirode.

## Izvori