1887.

Godina **1887** (**[[Rimski brojevi|MDCCCLXXXVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u četvrtak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare). 
__NOTOC__

## Događaji
### Januar/Siječanj
* 6. 1. - Bitka kod Chelenqa: negus Menelik porazio hararskog emira Abdalaha i zatim pripojio grad. 
* 8. 1. - "Velosipedski list", prvi sportski list u Srbiji. 
* 14. 1. - Nemački Rajhstag raspušten nakon što je odbio predlog vlade da se vojska uveća za 10% i vojni zakon produži za sedam godina.
* 20. 1. - Britanski iseljenički brod *[[Kapunda (brod)|Kapunda]]* se sudario blizu Brazila sa barkom *Ada Melmoure*, 303 mrtvih. 
* 21. 1. - Ekspedicija u pomoć Emin-paši: Henry Morton Stanley kreće iz Londona u pomoć guverneru Ekvatorije Emin-paši kojeg su opkolili mahdisti - veliki broj mrtvih. 
* 26. 1. - Bitka kod Dogalija, Etiopljani pobedili Italijane. 
* 28. 1. - Počinje gradnja temelja za Eiffelov toranj (železna konstrukcija od jula). 
*   28. 1. - U Fort Keoghu, Montana, registrovane snežne pahulje prečnika 38&nbsp;cm i debljine 20&nbsp;cm. Ova zima je izuzetno oštra u Severnoj Americi, sa teškim posledicama po stočarstvo.

### Februar/Veljača
* 2. 2. - Prvi Dan mrmota u Punxsutawney, Pennsylvania. 
* 4. 2. - Akt o međudržavnom prometu reguliše železničku industriju u SAD - prvi savezni zakon koji regulira privatnu industriju. 
* 5. 2. - Premijera Verdijeve opere *[[Otello (opera)|Otello]]* u Milanu. 
* 5. 2. - U San Franciscu je palo devet centimetara snega.
* 8. 2. - Dawesov akt ovlašćuje predsednika SAD da nadzire indijanske zemlje i deli ih u pojedinačne privatne parcele - Indijanci će izgubiti većinu svoje zemlje do ukidanja zakona 1934. 
* 14. 2. - Objavljena peticija "Umetnici protiv Ajfelove kule": Komitet Tri stotine obuhvata neke od najpoznatijih ličnosti kulture i umetnosti, buni se zbog gradnje "beskorisne i monstruozne" građevine. 
* februar - Nakon nekih provokativnih akcija francuskog ministra rata Boulangera, Nemci pozvali 70.000 rezervista. 
* 20. 2. - Bismarckovom inicijativom obnovljen Trojni savez Nemačke, Austrougarske i Italije, mada su poslednje dve u konfliktu interesa na Balkanu.
* 21. 2. - Izbori u Nemačkoj, uspeh Nacionalnih liberala i konzervativaca ("Partije kartela" 1887-90). 
* 23. 2. - Zemljotres pogodio francusku i italijansku rivijeru, oko 2.000 mrtvih.
* zima - Izvršena je regulacija Neretve od Metkovića do ušća.
* februar - maj - Sredozemna antanta: niz sporazuma uz posredovanje nemačkog kancelara Bismarcka, između Britanije i Italije, odn. Austrougarske i Španije - protiv Rusije na Balkanu i Francuske u severnoj Africi.

### Mart/Ožujak
* 3. 3. - Gluvoslepa Helen Keller se upoznala sa Anne Sullivan koja će joj biti učitelj i saputnik. 
* 4. 3. - William Randolph Hearst preuzima od oca novine *[[The San Francisco Examiner]]* čime počinje njegova izdavačka karijera i imperija. 
* 11. 3. - Osnovano prvo niško pozorište, "Sinđelić" (danas Narodno pozorište u Nišu). 
* 13. 3. - Planiran atentat na ruskog cara Aleksandra III, tačno šest godina od ubistva njegovog oca Aleksandra II, ali učesnici pohapšeni. 
* 23. 3. - Ugovor iz Bissandougoua između Francuza i Samori Turea, novi teritorijalni ustupci u Maliju, francuski protektorat.

### April/Travanj
* 7. 4. - Ukaz o osnivanju Astronomske opservatorije u Beogradu (potpisao ministar prosvete Milan Kujundžić Aberdar).
* april - Nakon protekle teške zime, Nikola Tesla sa dvojicom finansijera osniva *Tesla Electric Company*, razvija indukcijski motor sa polifaznom naizmeničnom strujom. 
* april - U Sentomašu/Srbobranu konačni razlaz bivše Srpske narodne slobodoumne stranke u radikale (Jaša Tomić, "Zastavina" frakcija) i liberale (Polit-Desančić i Miša Dimitrijević, "Branikova" frakcija). 
* april - Samori Ture napada Kraljevinu Kenedugu na jugu današnjeg Malija, zatim Francuzi drže pod opsadom glavni grad Sikasso 1887-88.
* 17. 4. (5. 4. po j.k., Uskrs) - Kralj Milan imenovao prvih 16 srpskih akademika.
* 18. 4. (6. 4. po j.k.) - Kralj Milan raskinuo odnose sa kraljicom Natalijom i sporazumeo se s njom da ona napusti zemlju na dva meseca (javnosti nepoznato).
* 21 - 28. 4. - Schnæbeléova afera: nemački agenti uhapsili francuskog policijskog inspektora - kriza i strah od rata između Francuske i Nemačke.

### Maj/Svibanj
* 3. 5. - Eksplozija u rudniku kod Nanaima u Britanskoj Kolumbiji, poginulo 150 rudara. 
* 12. 5. (30. 4. po j.k.) - Kraljica Natalija i prestolonaslednik Aleksandar otputovali na Krim.
* 13. 5. - U Beogradu osnovana Opservatorija Velike škole za osmatranje vremena.
* 14. 5. - Proglašen *Zakon o uređenju posalah crkve grčko - iztočne i uporabi ćirilice u Kraljevini Hrvatskoj i Slavoniji*, "Srpski zakon", ali njime niko nije zadovoljan. 
* maj? - Branislav Nušić objavio pesmu "o dva raba", o pogrebima ratnog heroja i majke političara, koja će izazvati kraljev gnev i Nušićevu robiju. 
* 20. 5. - Aleksandar Uljanov, stariji brat Vladimira Iljiča, i još četvorica obešeni zbog zavere za ubistvo cara Aleksandra III. 
* 23. 5. - Kraj Kulturkampfa: papa Lav XIII. prihvata civilni brak u Nemačkoj, kao i državni nadzor nad školama i zabranu politike za sveštenike. 
* 30. 5. - Smenjen francuski ministar rata Georges Ernest Boulanger, ali ima veliki broj pristalica.

### Jun/Juni/Lipanj

* 3. 6. - Počinje gradnja Kilskog kanala u Nemačkoj (do 1895). 
* 4. 6. - U Parizu osnovan prvi Pasterov institut. 
* 13. 6. (1. 6. po j.k.) - Srpski premijer Milutin Garašanin dao ostavku nakon što je odbio zahtev kralja Milana da spreči navodni povratak kraljice Natalije (pogrešno protumačena depeša; Garašanin još u aprilu nudio ostavku zbog kraljičinog pitanja). Novi predsednik vlade je liberal Jovan Ristić na čelu "savezne" (koalicione) vlade liberala i radikala - radikali slave, u antinaprednjačkom "narodnom odisaju" 140 ubijenih. 
* jun - Otvorena pruga Niš - Bela Palanka.
* 18. 6. - Tajni Ugovor o reosiguranju između Njemačke i Rusije: Bizmarkov pokušaj da se održe dobri odnosi sa Rusijom, u vreme zategnutosti odnosa te carevine sa Austrougarskom i okončanja Saveza tri cara.
* 20. 6. - Kraljica Viktorija slavi Zlatni jubilej, 50 godina vladavine. 
* 21. 6. - Britanski protektorat nad Zulu kraljevstvom. 
* 30. 6. - Ruski ministar obrazovanja Ivan Deljanov izdao cirkular "O redukciji gimnazijskog obrazovanja", kojim bi se ograničio prijem dece neplemića ("kočijaša, lakeja, kuvara..."), postao je poznat kao "Cirkular o kuvaričinoj deci". Takođe se ograničava prijem Jevreja na univerzitete.

### Jul/Juli/Srpanj

* 1. 7. - U Beogradu osnovana prva astronomsko-meteorološka stanica u Srbiji.
*   1. 7. - Počinje gradnja železne strukture Ajfelove kule.  
* 6. 7. - Havajski kralj Kalākaua prinuđen od antimonarhista, uglavnom belih Amerikanaca, da prihvati "Bajonetski ustav" kojim mu je oduzeta većina vlasti; povišenim prihodovnim cenzusom oduzeto pravo glasa dve trećine domorodačkih Havajaca. 
* 7. 7. - Bugarska kriza okončana izborom Ferdinanda od Saxe-Coburga za kneza (do 1918, od 1908 kao car) - Rusija se protivi, Ferdinand ima podršku u Beču, strahuje se od rata između Rusije i Austrougarske. 
* 13. 7. - Skupštinska komisija ustanovila da Srbija duguje 286.187.000 din., uz budžetski manjak od 25 miliona. 

* jul - James Blyth napravio prvu vetroturbinu u svom selu u Škotskoj. 
* jul? - Mahdisti razorili etiopski grad Gondar. 
* 17 - 26. 7. - Izbori za Ugarski sabor, kao i obično pobeđuju vladajući liberali, nijedan srpski opozicionar nije izabran. 
* 26. 7. - L. L. Zamenhof izdaje knjigu o esperantu.
* 29. 7. - Umro italijanski premijer Agostino Depretis, nasleđuje ga Francesco Crispi (1887-91. i 1893-96).

### Avgust/August/Kolovoz
* 1. 8. - Novi Zeland anektirao Kermadecove otoke. 
* avgust - U Ženevi osnovana jermenska Socijaldemokratska partija Hunčak. 
* avgust - Srpska vojska izvodi eksperiment sa signalnim balonom, između palilulske kasarne i Avale.
* 23. 8. - U Velikoj Britaniji donesen Zakon o trgovačkim markama (*Merchandise Marks Act*) koji zahteva oznaku zemlje porekla robe - nastaje oznaka *[[Made in Germany]]*, kako bi kupci odlučili hoće li kupovati robu iz ove protekcionističke zemlje. 
* 31. 8. - Osnovan Streljački savez Srbije.

### Septembar/Rujan
* 1. 9. - Stefan Stambolov, raniji bugarski regent, postaje predsednik vlade (do 1894). 
* 5. 9. - Požar u pozorištu u Exeteru, Engleska, 186 mrtvih.  
* 28. 9. - Počinje poplava Žute reke u Kini koja odnosi najmanje 900.000 života. 
* 29. 9. (17. 9. po j.k.) - Skupštinski izbori u Srbiji: naprednjaci iz straha ne učestvuju, radikali dobijaju više narodnih mandata od liberala.

### Oktobar/Listopad
* 1. 10. - Italijanski premijer Crispi posetio nemačkog kancelara Bismarcka. 
*   1. 10. - Britanci postigli sigurnosni sporazum sa Kalatskim Kanatom (Baludžistan). 
* 7. 10. - U Francuskoj otvoren skandal sa odlikovanjima: Daniel Wilson, zet predsednika Grévyja, umešan u dodelu Legija časti za novac. 
* 12. 10. - U Japanu osnovana firma za proizvodnju klavira i harmonijuma, kasnija Yamaha. 
* 17. 10. - Ustanovljena Francuska Indokina (traje do 1954).

### Novembar/Studeni

* 6. 11. - Osnovan *[[Celtic F.C.]]*, prvi meč sledećeg maja. 
*   6. 11. - Izmena ustava u Holandiji: pravo glasa više nije cenzitarno već zavisi od minimalnog bogatstva i obrazovanja, što omogućuje širenje prava (odredba je poznata kao "članak-kaučuk"). 
* 8. 11. - Emile Berliner dobio patent na gramofon. 
* 9. 11. - Osnovano prvo zanatlijsko društvo u Srbiji.
*   9. 11. - SAD ušle u posed buduće pomorske baze Pearl Harbor u Kraljevini Havaji. 
* 10. 11. - *Lombardverbot*: Bismarck naložio Reichsbanci da više ne koristi ruske obveznice kao jamstvo, čime želi sprečiti zajmove za oružje i strateške železnice i učiniti Rusiju poslušnijom - ali doći će do približavanja Rusije i Francuske.
*   10. 11. - Louis Lingg se ubio detonatorom pre nego što je mogao biti obešen zbog bombe na Haymarketu (ostala šestorica obešena sutradan). 
* 13. 11. - Mitropolitu Mihailu, zbačenom 1881, i episkopima zbačenim jer su ga podržavali, priznato samo pravo na penziju (Rusija traži povratak na položaj). 
*   13. 11. - "Krvava nedelja" u Londonu: demonstracije protiv nezaposlenosti i prinudnih zakona u Irskoj, došlo do sukoba sa policijom i vojskom u kome su poginula trojica demonstranata (novi sukob i žrtve 20. 11.). 
* novembar - Michelson–Morleyjev eksperiment: brzina svetlosti je nezavisna od kretanja, što znači da nema etra. 
* novembar - Objavljen *[[A Study in Scarlet]]*, prvi roman sa Sherlockom Holmesom. 
* novembar - Otvorena pruga Bela Palanka - Pirot.
* 16. 11. - Uspostavljena Anglo-francuska zajednička komisija za upravu nad Novim Hebridima (kondominijum od 1906, nezavisni Vanuatu od 1980). 
* 19. 11. - Holandski putnički brod *W. A. Scholten* se sudario u La Manšu sa britanskom ugljaricom, 132 mrtvih.

### Decembar/Prosinac
* 1. 12. - Kinesko-portugalski ugovor: prema portugalskom tumačenju, dobili su suverenitet nad Makaom (u njihovim je rukama do 1999). 
* 2. 12. - Skandal sa odlikovanjima prinudio na ostavku predsednika Francuske Julesa Grévyja, mada nije bio lično umešan; naslediće ga Marie François Sadi Carnot (do 1894). 
* 16. 12. - Sultan Maldiva potpisao ugovor kojim ostrva postaju britanski protektorat (do 1965). 
* 17. 12. - Bismarck udvostručio carinu na žito, što najviše pogađa uvoz iz Rusije ali efekat je privremen. 
* 19. 12. - Spajanjem dve ranije organizacije osnovano Nemačko kolonijalno društvo. 
* 23. 12. (11. 12. po j.k.) - Naknadni izbori u Srbiji, radikali se žale na policijske zloupotrebe. 
* 29. 12. (17. 12. po j.k.) - Pad Ristićeve "savezne" vlade u Srbiji - radikali tražili ostavku liberalnog ministra unutrašnjih dela Radivoja Milojkovića. 
* 31. 12. - Radikalna vlada u Srbiji, u dogovoru sa kraljem Milanom - na čelu je pukovnik Sava Grujić.

### Kroz godinu
* Nova pruga u Srbiji: Smederevo - Velika Plana. 
* Otvoreni srpski konzulati u Skoplju i Solunu. 
* Kralj Milan u intimnoj vezi sa građankom Artemizom Hristić.
* U Sarajevu otvorena Šerijatska sudačka škola, kao petogodišnja viša škola. 
* Hrvatski sabor dao pravo glasa činovnicima s privremenim boravkom u Hrvatskoj, iako imaju stalno boravište i pravo glasa u Ugarskoj.
* Vojna krajina do ove godine imala zaseban financijski proračun.
* Osnovan Klub biciklista Hrvatskog Sokola. 
* Ponovo otvorena Cetinjska bogoslovija, kao bogoslovsko-učiteljska škola (do 1916). 
* Vojislav Ilić objavio prvu zbirku pesama.
* 1887. ili '88. - Branislav Nušić napisao komediju "Sumnjivo lice" - izvedena tek 1923.
* Britanska Imperija: anektiran Zululand, protektorat nad malajskim sultanatom Pahang. 
* U Britaniji osnovan Hermetički red Zlatne zore.
* Nauka i tehnika:
** John Boyd Dunlop napravio pneumatik za sinovljev tricikl.
** Heinrich Rudolf Hertz otkrio fotoelektrični efekt. 
** Adolf Gaston Eugen Fick napravio prve kontaktne leće. 
** Lazăr Edeleanu sintetisao amfetamin. 
** Svante Arrhenius izneo teoriju elektrolitičke disocijacije.
** Ferdinand Tönnies izdao knjigu *Gemeinschaft and Gesellschaft*.
** Julius Richard Petri uveo Petrijevu šolju. 
** Friedrich Nietzsche izdao "O genealogiji morala". 
** Adolf Eugen Jurinac opisao hrvatskog rakušca (*Niphargus croaticus*).

## Rođenja

### Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak
* 1. 1. - Wilhelm Canaris, šef Abwehra († 1945)
* 3. 1. - August Macke, njemački slikar († 1914.)
* 25. 1. - Vasilj Popović, srpski istoričar († 1941)
* 24. 1. - Žanka Stokić, srpska glumica († 1947)
* 26. 1. - Ivo Politeo, odvjetnik († 1956)
* 28. 1. - Arthur Rubinstein, američki pijanist poljskog porijekla († 1982.)
* 2. 2. - Mario Roatta, italijanski general († 1968)
*   2. 2. - Ernst Hanfstaengl, rani Hitlerov pristalica († 1975)
* 3. 2. - Mijat Mijatović, pevač († 1937)
* 5. 2. - Albert Paris Gutersloh, austrijski književnik i slikar († 1973.)
* 9. 2. - Vasilij Čapajev, komandant u Crvenoj armiji († 1919)
* 24. 2. - Bora Kostić, šahovski velemajstor († 1963)
* 11. 3. - Raoul Walsh, glumac i režiser († 1980)
* 21. 3. - Luís Filipe, krunski princ Portugala († 1908)
* 22. 3. - Chico Marx, komičar, najstariji od braće († 1961)
* 23. 3. - Josef Čapek, slikar († 1945)
*   23. 3. - Juan Gris, slikar († 1927)
*   23. 3. - Feliks Jusupov, Raspućinov ubica († 1967)
* 24. 3. - Roscoe Arbuckle, filmski glumac († 1933)
* 25. 3. - Chūichi Nagumo, japanski admiral († 1944)

### April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj
* 22. 4. - Milica Jakovljević - Mir-Jam, srpska književnica († 1952)
* 22. 5. - Jim Thorpe, američki atleta († 1953)
* 25. 5. - Dragiša Brašovan, arhitekta († 1965)
*   25. 5. - Pio iz Pietrelcine, fratar, mistik, svetac († 1968)
* 31. 5. - Saint-John Perse, francuski pjesnik i diplomat, nobelovac za književnost († 1975.)
* 9. 6. - Emilio Mola, španski nacionalistički general († 1937)
* 15. 6. - Petar Palavičini, vajar († 1958)
* 22. 6. - Julian Huxley, biolog († 1975)

### Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan
* 4. 7. - Kosta Todorović, srpski lekar († 1975)
* 6. 7. - Annette Kellerman, plivačica, glumica († 1975)
* 7. 7. - Marc Chagall, ruski slikar židovskog podrijekla († 1985.)
* 18. 7. - Vidkun Quisling, norveški političar, eponimni kvisling († 1945.)
* 20. 7. - Fran Galović, književnik († 1914)
* 28. 7. - Marcel Duchamp, francuski slikar († 1968)
* 12. 8. - Erwin Schrödinger, austrijski fizičar, nobelovac († 1961.)
* 17. 8. - Karlo, poslednji austrougarski car i kralj († 1922)
*   17. 8. - Marcus Garvey, jamajčanski političar, panafrikanista († 1940)
* 8. 9. - Đorđe Karađorđević, prvi Petrov sin († 1972)
* 11. 9. - Nadežda Spasojević, prva Srpkinja pedijatar († )
* 13. 9. - Lavoslav Ružička, hrvatsko-švicarski kemičar, nobelovac († 1976.)
* 24. 9. - Mihovil Pavlek-Miškina, hrvatski književnik († 1942.)

### Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac
* 6. 10. - Le Corbusier, francuski arhitekt švicarskog porijekla († 1965.)
* 10. 10. - Zvonimir Rogoz, hrvatski glumac i redatelj († 1988.)
* 12. 10. - Paula Preradović, književnica († 1951)
* 13. 10. - Jozef Tiso, slovački sveštenik i lider († 1947)
* 22. 10. - John Reed, američki novinar, pesnik († 1920)
* 24. 10. - Victoria Eugenie Battenberg, kraljica-supružnica Španije († 1969)
* 25. 10. - Lothar Rendulić, nemački general († 1971)
* 31. 10. - Chiang Kai-shek, predsednik Republike Kine († 1975)
* 15. 11. - Georgia O'Keeffe, američka slikarica († 1986)
* 17. 11. - Bernard Law Montgomery, britanski feldmaršal († 1976)
* 23. 11. - Boris Karloff, glumac († 1969)
*   23. 11. - Henry Moseley, fizičar († 1915)
* 24. 11. - Erich von Manstein, feldmaršal († 1973)
* 25. 11. - Nikolaj Vavilov, botaničar, genetičar († 1943)
* 28. 11. - Ernst Röhm, lider nacističkih jurišnika († 1934)
* 9. 12. - Dragojlo Dudić, predsednik GNOO Srbije († 1941)
* 13. 12. - Franz Neuhausen, industrijalac, opunomoćenik u Srbiji († 1966)
* 22. 12. - Srinivasa Ramanujan, matematičar († 1920)
* 25. 12. - Conrad Hilton, hotelijer († 1979)

### Kroz godinu
* Samson Černov, ratni fotograf († 1929)
* Aćif Hadžiahmetović, političar († 1945)
* Izabel Haton, škotska lekarka u Srbiji († 1960)

## Smrti

### Januar/Siječanj &ndash; Jun/Lipanj
* 13. 1. - Antun Karlo Bakotić, hrvatski fizičar i književnik (* 1831.)
* 27. 2. - Aleksandar Borodin, kompozitor (* 1833)
* 6. 4. - Ivan Kramskoj, slikar, kritičar (* 1837)
* 20. 4. - Nikanor Grujić, episkop pakrački (* 1810)
* 6. 5. - Adam Stefanović, slikar (* 1832)
* 10. 5. - Mihailo Katanić, srpski major (* 1840)
* 14. 5. - Hippolyte Bayard, pionir fotografije (* 1801)
* 18. 5. - Mihovil Pavlinović, hrvatski političar (* 1831.)
* 20. 5. - Aleksandar Uljanov, zaverenik (* 1866)

### Jul/Srpanj &ndash; Decembar/Prosinac
* 23. 7. - Đorđe Natošević, lekar, pedagog i književnik (* 1821)
* 29. 7. - Agostino Depretis, premijer Italije (* 1813)
* 3. 10. - Ana Marija Marović, redovnica (* 1815)
* 17. 10. - Gustav Kirchhoff, fizičar (* 1824)
* 2. 11. - Jenny Lind, švedska operska pevačica, sopran (* 1820)
* 8. 11. - Doc Holliday, zubar, kockar i revolveraš (* 1851)
* 18. 11. - Gustav Fechner, filozof, fizičar, psiholog (* 1801)
* 1. 12. - Nikola Krestić, političar u Hrvatskoj, bivši predsednik Sabora (* 1824)

### Kroz godinu
* Hadži Lojo, sarajevski agitator (* 1834)
* Panta Lunjevica, otac Drage Mašin (* 1840)
* Niko Besarović, književnik (* 1841)

## Reference