open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Operacija Wasserschlauch

**Operacija Crijevo za vodu** (njem. *Wasserschlauch*, Vaseršlauh) je bila zajednička operacija Vermahta i snaga NDH protiv partizana u oblasti Gorskog Kotara. Vođena je krajem avgusta 1944. godine.

Operacija »Vaseršlauh« je otpočela sa ciljem raščišćavanja prostora Vrbovsko – Mrkopalj, koji je držala 13. divizija NOVJ.

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Izvori

## Vanjske veze
* Operation "Wasserschlauch"
Operacija Sturm

**Operacija Juriš** (njem. *Sturm*, Šturm) je bila zajednička operacija Vermahta i snaga NDH protiv partizana u Banja Luci. Vođena je od 22. septembar – 28. septembar 1944. godine.

Preduzeta je radi spasavanja odsječenih njemačkih djelova koji su ostali u okruženju nakon partizanskog napada na Banjaluku.

## Pozadina

18. septembra u 22 časa izvršen je napad NOVJ na Banju Luku. U napadu su učestvovale 4, 39. i Srednjobosanska divizija NOVJ, uz podršku artiljerije i avijacije. Jedinice 5. korpusa NOVJ uspele su, posle teških borbi, da do 22. septembra zauzmu ceo grad, osim Kaštela, tvrđave u centru grada, na obali Vrbasa.

Uviđajući značaj Banje Luke kao privrednog, političkog i saobraćajnog centra u Bosanskoj krajini, Nemci su isplanirali operaciju »Šturm« (nem. *Sturm* – Juriš), kako bi debilokirali opkoljenu posadu u Kaštelu, koja je 22. septembra odbila ultimatum NOVJ za predaju.

## Tok operacije

U deblokiraniju su učestvovale dve borbene grupe: Borbena grupa »fon Panvic« i Borbena grupa »Rudno«. One su uspele da 29. septembra prodru u grad, deblokiraju opkoljeni garnizon u Kaštelu i potisnu jedinice 5. korpusa NOVJ iz Banje Luke.

## Izvori

## Povezano
* Druga banjalučka operacija
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Sturm"
Operacija Edelweiss (1944)

::*Za ostale istoimene operacije vidi [[Operacija Edelweiss]]*.
**Operacija Runolist** (njem. *Edelweiss*, Edelvajs) je bila operacija Vermahta protiv NOVJ u Lici. Vođena je od 23. do 30. novembra 1944. godine.

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Edelweiss"
Operacija Trolist

**Operacija Trolist** (njem. *Trefoil*) je bila vojna operacija snaga NDH protiv partizana u Zagorju. Vođena je od 28. do 30. novembra 1944. godine.

Tek formirana 1. hrvatska udarna divizija pod komandom ustaškog pukovnika Ante Moškova otpočela je veliku akciju pod nazivom »Trolist« radi uništenja jedinica 32. divizije NOVJ u širem rajonu Zaistovca–Preseke. U pothvatu »Trolist«, osim dijelova 1. ustaške divizije, učestvovale su četiri bojne Poglavnikovog tjelesnog zdruga i jedna bojna ustaša iz Križevaca. Njihov zadatak je bio: razbijanje jedinica 10. korpusa NOVJ na prostoriji Vrbovec – Raven – Sveti Petar – Orehovec – Sudovec – Vinično – Sveti Ivan Zelina – Donja Zelina.

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Trolist"
Warburton

**Warburton** ili **Warburton Creek** je povremena (vadi) australska rijeka duga 412 km.

Warburton je najsjevernija rijeka u Južnoj Australiji, on zajedno sa svojim sastavnicama Eyre Creek - Georgina formira jedan od najdužih australskih riječnih sistema, dug preko 1400&nbsp;km.

## Hidrografija
Warburton poteče jedino za velikih monsunskih kiša koje napoje udaljene izvore rijeka Diamantine i Georgine, te prepune močvaru Goyder pa vode poteku po inače suhom koritu Warburtona do uvira u veliko slano jezero Eyre.

## Povezano
* Rijeka Georgina
* Jezero Eyre
* Lista najdužih rijeka na svijetu

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Map of Warburton River, SA'' na portalu Digital Atlas Pty
Operacija Bergwind

**Operacija Planinski vetar** (nem. *Bergwind*) je bila združena operacija Vermahta i snaga NDH protiv NOVJ u oblasti Moslavine. Vođena je od 8. do 17. marta 1945. godine.

Istovremeno je tekla velika nemačka ofanziva Frühlingserwachen u južnoj Mađarskoj, u čijem sklopu su bile borbe 3. armije JA na Bolmanskom mostobranu, na Dravi (Operacija Waldteufel).

## Pozadina

Nakon likvidacije virovitičkog mostobrana i završetka borbi u Podravini i Slavoniji, okupator je u Bjelovaru i duž pruge Dugo Selo – Banova Jaruga počeo ponovo koncentrirati snage za ofenzivne operacije u Moslavini. U vreme dok su se jedinice 10. korpusa JA prebacivale za Podravinu, neprijatelj je otpočeo ofanzivu na Moslavinu operacijom „Planinski vetar" (Bergwind) koja je, između ostalog, imala i zadatak nove mobilizacije za jedinice NDH.

Komandant Korpusa general Helge Auleb zahtijeva od glavnoga poglavnikovog stožera da se od ustaško-domobranskih snaga formira jedna operativno-taktička grupa. Naredbom od 5. februara 1945. god. stvara se Poglavnikov tjelesni sbor (PTS) sastava: 1. tjelesna divizija, 1. hrvatska udarna divizija, 5. hrvatska udarna divizija i, od 5. marta, Brzi zdrug. Za ovu operaciju formirana su, od jedinica PTS-a, četiri borbene grupe (skupine): »Bjelovar«, »Gregurić«, »Schlasher« i jedna manja borbena grupa.

## Tok operacije

Neprijatelj je imao više od 10.000 vojnika i veći broj artiljerije i minobacača. Glavne neprijateljske snage prešle su preko rijeke Česme na odsjeku D. Narta–Siščani i produžile nadirati općim pravcem: Ivanjska–Berek–Garešnica; pomoćne snage nadirale su pravcem: Ivanić-Grad–Čazma–Bosiljevo, gdje su forsirale Česmu, i iz Popovače krenule prema Podgariću. Iz pravca Banove Jaruge djelovala je borbena skupina »Brehner« prema Garešnici i Kaniškoj Ivi.

U početku neprijateljskog napada u Moslavini su se nalazile dvije brigade 32. divizije (u rajonu Narte i Garešnice) i dva partizanska odreda (Moslavački i Zagrebački), korpusna vojna oblast i komanda područja. Iznenađenje koje je postigao i njegova nadmoćnost osigurali su neprijatelju početne uspjehe i dublji prodor na slobodni teritorij. Od tog trenutka neprijatelj je nametnuo jedinicama 32. divizije iscrpljujuće obrambene borbe u vrlo nepovoljnim uvjetima.

Od početka borbi Vermaht je držao inicijativu sve do povlačenja jedinica 32. i 33. divizije iz Moslavine i izbijanja njegovih snaga na liniju: N. Ploščica–V. Trnovitica–V. Pašijan–Garešnica. Odbacivši jedinice 10. korpusa iz Moslavine, okupator je počeo detaljno pretraživati teritorij. Otkrivao je partizanske bunkere hrane i municije, rekvirirao stoku, pljačkao što stigne i hvatao vojne obveznike. Istovremeno je popalio sve objekte i bolnice u Podgariću, stambene i ostale zgrade u selu Podgariću, Novom Selu i okolici.

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Bergwind"
* Operation "Bergwind"
Operacija Kraj zime

**Operacija Kraj zime** (nem. *Winterende*, Vinterende) je bila poslednja ofanziva Vermahta i četnika protiv 9. korpusa Jugoslovenske armije u Sloveniji. Vođena je od 10. marta – 6. aprila 1945. godine.

Preduzeta je nakon prethodnog neuspelog pokušaja da se unište snage 9. korpusa u operaciji »Ribecal«.

Nemačka ofanziva je izvođena u dva rejona: u prvom – "Početak proljeća" – trebalo je očistiti zapadni deo Gorenjskog i područje Cerkna, a u drugom – "Kraj zime" centralni deo Slovenačkog primorja (sektor Vojsko, Čepovanska dolina, Banjška visoravan i Trnovska šuma).

## Pozadina

U proleće 1945. godine bilo je očigledno da se nemačke snage u severnoj Italiji, jugozapadnoj Mađarskoj i Dalmaciji neće moći duže vreme odupirati pritisku sovjetske, jugoslovenske i anglo-američke armije. Nemačka komanda je očekivala i savezničko iskrcavanje u Istru i Tršćanski zaliv, pa bi odbrana jadranske obale bila veoma teška ako bi se u neposrednoj pozadini nemačkih položaja nalazile jače partizanske snage. Zato su policijske vođe na Jadranskom primorju i u 18. vojnom okrugu Odilo Globočnik i Erwin Rösener, preduzele poslednju ofanzivu protiv snaga 9. korpusa NOVJ. Za izvršenje ovog zadatka bile su privučene veoma jake snage.

## Angažovane snage

Angažovane jedinice su bile heterogenog sastava – tu su bile zastupljene razne srpske formacije, slovenački belogardisti, italijanske fašističke snage, grčke kvislinške jedinice, kao i snage SS policije, "sastavljene iz pripadnika međunarodnog evropskog ološa."

## Tok operacije

Pošto su uspele da obrazuju širi obruč oko Trnovskog gozda, nemačke, fašističke italijanske i četničke snage su 28. marta 1945. otpočele napad na jedinice 9. korpusa. Pod pritiskom nadmoćnijeg neprijatelja, jedinice korpusa su, posle trodnevnih borbi, bile prisiljene na povlačenje. 31. divizija, da bi izbegla dalju borbu u okruženju, izvukla je svoje snage u rejon Pivke, talijanska partizanska divizija »Garibaldi Natizone« (Natisone) povukla se na Banjsku planotu, dok se 30. divizija Drobila na Sentivišku planotu.

## Izvori

## Povezano
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji
* Povlačenje kolaboracionista sa Nemcima 1944-1945

## Vanjske veze
* Operation "Winterende"
* Obaveštenje Štaba Dinarske četničke divizije od 30. marta 1945. komandantima korpusa o planu napada na snage Jugoslovenske armije
Operacija Početak proljeća

**Operacija Početak proleća** (nem. *Frühlingsanfang*, izgovor: Frilingsanfang) je bila poslednja ofanziva Vermahta, slovenskih domobrana i četnika protiv 9. korpusa Jugoslovenske armije u Sloveniji. Vođena je od 19. marta – 1. aprila 1945. godine.

Ofanziva je izvođena u dva rejona: u jednom – "Početak proljeća" – trebalo je očistiti zapadni deo Gorenjskog i područje Cerkna, a u drugom – "Kraj zime" centralni deo Slovenačkog primorja (sektor Vojsko, Čepovanska dolina, Banjška visoravan i Trnovska šuma).

## Angažovane snage

U operaciji "Početak proljeća" učestvovale su ne samo snage koje je neprijatelj već inače držao na Jadranskom primorju (10. SS policijski puk, 3. bataljon 15. SS policijskog puka, dva bataljona 1. Srpskog dobrovoljačkog korpusa), već i snage iz gorenjskog i ljubljanskog područja (28. SS policijski puk, jedinice esesovske podoficirske škole iz Ljubljane, neke ruske kvislinške i grčke kvislinške jedinice iz okoline Ljubljane, domobranski 2. bataljon iz Rakeka, domobranske i četničke jedinice iz Dolomita, pa čak i iz udaljenijih pokrajina (13. SS policijski puk iz Koruškog, 17. SS policijski puk iz Štajerskog i Koruškog).

Ukupno je učestvovalo oko 15.000 nemačkih, i talijanskih, nedićevskih, četničkih, ruskih, grčkih i domobranskih vojnika.

## Izvori

## Povezano
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji
* Slovenija u Narodnooslobodilačkoj borbi

## Vanjske veze
* Operation "Frühlingsanfang"
Operacija Šumski đavo

**Operacija Šumski đavo** (nem. *Waldteufel*, Valdtojfel) je bila vojna operacija Vermahta protiv Jugoslovenske armije kod Valpova u oblasti rijeke Drave. Vođena je od 6. do 8. marta 1945. godine, istovremeno kada i velika operacija „Prolećno buđenje" kod Blatnog jezera u Mađarskoj.

## Pozadina

Nemačka Grupa armija »E« dobila je zadatak da iz Podravine forsira Dravu na delu fronta koji su držale 3. armija JA (kod Valpova) i bugarska 1. armija (kod Donjeg Miholjca).

## Angažovane snage

Nemci su, pored ustaško-domobranskih snaga angažovali 1. kozačko-konjičku, 11. vazduhoplovnu poljsku, 104. lovačku i 297. pešadijsku diviziju kao i Borbenu grupu »Fišer«. Treća armija JA je tada na Dravi imala 16. i 36. diviziju te 51. diviziju kao rezervu neposredno iza fronta.

## Tok operacije

Neposredne borbe za stvaranje mostobrana kod Donjeg Miholjca i Valpova počinju noću 5/6. marta. I pored toga što se očekivao napad nemačkih jedinica koje su za tu operaciju stavljene pod komandu nemačkog 91. armijskog korpusa, i bugarska 1. armija i 16. divizija 3. armije bile su iznenađene. Nemačka 11. vazduhoplovna poljska divizija forsirala je Dravu na četiri mesta, nanoseći glavni udar kod Valpova.

Do zore 6. marta, nemačke jedinice forsiraju Dravu i uspevaju da obrazuju dva mostobrana: - severno od Donjeg Miholjca, na odseku 1. bugarske armije, koja je držala levu obalu Drave od Torjanaca (u nastavku položaja 16. divizije) na teritoriji Mađarske, i - južno od Valpova, na odseku 16. divizije, izbijajući čelom kod Bolmana (»bolmanski mostobran«).

## Izvori

## Povezano
* Bolmanska bitka
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Waldteufel"
* Operation "Waldteufel"
Operacija Osterglocke

**Operacija Uskršnja zvona** (nem. *Osterglocke* ili *Osterglocken*, Ostergloke ili Ostergloken - doslovno Uskršnja zvona, preneseno Žuti narcis) je bila zajednička vojna operacija Vermahta i snaga NDH protiv Jugoslovenske armije u oblasti Tuzle. Vođena je od 24. do 31. marta 1945. godine.

## Tok operacije

Radi izvođenja poduhvata »Osterglocke«, 7. SS divizija je krenula iz Vareša preko Olova da udarom u bok 2. jugoslovenskoj armiji i u sadejstvu sa glavnim snagama 34. armijskog korpusa zauzme Tuzlu. Ona je 26. marta počela transportovanje svojih trupa radi napada ka Tuzli, i to glavnim snagama preko Doboja, a pomoćnim preko Vareša. Međutim, zbog prodora 4. i 10. divizije NOVJ na desnu obalu Bosne, 7. SS divizija »Princ Eugen« morala biti upućena u susret 4. i 10. diviziji kako bi onemogućila njihov napad na Sarajevo.

Do sudara je došlo 1. aprila kada je nemački 13. SS puk napao 10. diviziju i 6. brigadu 4. divizije NOVJ i, u ogorčenoj borbi, uspeo da potisne jugoslovenske jedinice. Potom, one su u žestokom protivnapadu uspele da delimično razbiju neprijatelja i da ga odbace. No, i pored toga, 4. i 10. divizija izgubile su određeno vreme te zakasnile sa posedanjem polaznog položaja i napadom na Sarajevo.

## Izvori

## Povezano
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji
* Sarajevska operacija

## Vanjske veze
* Operation "Osterglocke"
Le Voyage dans la Lune

***Le Voyage dans la Lune*** () je francuski kratki nijemi crno-bijeli SF-film snimljen 1902. u režiji Georgesa Mélièsa. Radnja se temelji na romanima *[[De la Terre à la Lune]]* francuskog pisca Julesa Vernea i *[[The First Men in the Moon]]* britanskog pisca H. G. Wellsa te opisuje grupu kozmonauta koji koristeći golemi top putuju na Mjesec i sreću tamošnje stanovnike - Selenite. Na kraju se vrate sretno na Zemlju. Poznat je kao prvi igrani film SF-žanra, jedan od prvih igranih filmova uopće, odnosno jedno od najvažnijih ostvarenja u historiji filma. U njemu je Méliès, koristeći svoja mađioničarska iskustva eksperimentirao sa novim medijem filma te prvi put primijenio specijalne efekte.

Kritičar Damir Radić je napisao kako je *Putovanje na Mjesec* "prvi poznati znanstvenofantastični film, ujedno je i satira žanra te, po nekim tumačenjima, i klasne strukture ljudskoga društva koja se odražava u istovrsnoj klasnoj strukturi Selenitanaca".

## Reference

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* 
* , obnovljen sa zadnjom scenom
* *[http://www.filmsquish.com/guts/?q=node/4670 Filmsquish] * — Blog-A-Thon of critics celebrating the film
* *[http://www.early-american-cinema.com/articles/melies_nasa.html Was the NASA splash down inspired by Georges Méliès?] * — A letter to NASA
* A 192 page book about the film and its color version  by the Technicolor Foundation
Arrivée d'un train gare de Vincennes

***Arrivée d'un train gare de Vincennes*** () je kratki nijemi dokumentarni film snimljen 1896. godine kao režiserski debi Georgesa Mélièsa. Danas ne postoji nijedna očuvana kopija filma, te se smatra izgubljenim.

## Reference

## Vanjske veze
*
L'Arroseur

***L'Arroseur*** (u nekim izvorima poznat i kao ***Watering the Flowers***) je francuska kratka crno-bijela nijema filmska komedija koju je godine 1896. režirao i producirao mađioničar Georges Méliès. Predstavljala je produkciju kuće Théâtre Robert-Houdin, odnosno svojevrsni "remake" daleko poznatijeg filma *[[L'Arroseur arrosé|L'Arroseur Arrosé]]* ("Poliveni polivač") Louisa Lumierea iz prethodne godine. Danas nije poznata nijedna očuvana kopija filma, te se pretpostavlja da je izgubljen.

## Reference

## Vanjske veze
*
L'Arroseur arrosé

***L'Arroseur arrosé*** () je francuska kratka crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1895. u režiji i produkciji Louisa Lumièrea. Film, sniman u jednom jedinom kadru traje 49 sekundi i prikazuje jednostavnu psinu u kojoj nestašni dječak/adolescent muči vrtlara stajući na gumu dok on polijeva cvijeće u vrtu. Smatra se jednom od prvih igranih filmova uopće, a njegov uspjeh je u velikoj mjeri inspirirao slapstick komediju karakterističnu za eru nijemog filma.

Film je snimljen u vrtu Lumièreovih u La Ciotatu, pri čemu su kao glumci angažirani François Clerc, Lumièreov vlastiti vrtlar, te lokalni dječak po imenu Benoît Duval.

## Vanjske veze
* Complete film on YouTube
* The Lumiere Institute, Lyon, France
*
Georgina (rijeka)

**Georgina** je australska rijeka duga 1130 km, ona je najzapadnija od tri velike rijeke u kraju znanom Channel Country, ostale dvije su Diamantina i Cooper Creek.

## Hidrografija
Georgina izvire na obroncima Gorja Barkly u Sjevernim teritorijama, od izvora teče na jugoistok, prva veća pritoka joj je rijeka Sandover, a odmah zatim prima i Burke i Hamilton. Zadnja je skreće pravo prema jugu, nakon tog pravi veliki zavoj prema zapadu, i ponovno se vraća na jug ovaj put sa promjenjenim imenom kao Eyre Creek. Nakon tog teče jugoistočno do spoja sa Diamantinom koji se za velikih monsunskih kiša pretvori u Močvaru Goyder. Jedino tad iz nje istječe rijeka Warburton čije vode uspiju dospijeti do velikog slanog jezera Eyre.

Georgina sa svojim pritokama ima sliv velik oko 205.000 km², koji se proteže preko polupustinjskih krajeva australske države Južna Australija. Ona je svom donjem toku povremeni vodotok (vadi) jer veći dio godine presuši, jedino za velikih obilnih kiša uspije doći do močvare Goyder.

## Povezano
* Rijeka Warburton
* Jezero Eyre
* Lista najdužih rijeka na svijetu

## Izvori

## Vanjske veze
* ''The Diamantina'' na portalu Dr Vincent Kotwicki's Lake Eyre Site
La Ciotat

**La Ciotat** je grad u departmanu Bouches-du-Rhône u regiji Provansa-Alpe-Azurna obala u južnoj Francuskoj. Najpoznatiji je po tome što su u njemu 1895. godine braća Auguste i Louis Lumière snimili svoje prve filmove, odnosno, prema navodima Institut Lumièrea tamo priredili prve polu-javne projekcije u historiji filma.

;Znamenite ličnosti
* Auguste i Louis Lumière

;Gradovi prijatelji/bliznaci/pobratimi

*  Bridgwater, Engleska
*  Kranj, Slovenija
*  Singen, Baden-Württemberg, Njemačka
*  Torre Annunziata, Italija

## Vanjske veze
* La Ciotat 

## Demografija
La Sortie de l'usine Lumière à Lyon

***La Sortie des usines Lumière à Lyon*** (, poznat i pod naslovom **Odlazak radnika iz tvornice**) je francuski kratki crno-bijeli nijemi dokumentarni film snimljen 1895. u režiji i produkciji Louisa Lumièrea. Film traje 46 sekundi i sastoji se od jednog jedinog kadra koji prikazuje odlazak radnika, uglavnom žena, iz zgrade u ulici (rue) St. Victor br. 25 u Montplaisiru, rubnom naselju Lyona nako završetka redovne radne smjene. Postoji nekoliko različitih verzija filma, koje se uglavnom razlikuju po godišnjem dobu u kome su snimljeni, a na što sugeriraju različita odjeća i drugi detalji. Danas se za njega često navodi da je prvi film ikada snimljen, iako je *[[Roundhay Garden Scene]]* Louisa Le Princea bio snimljen 1888. godine, odnosno sedam godina ranije.

## Reference

## Literatura
* Chardère, B.; Borgé, G. and M. (1985). *Les Lumière*, Paris: Bibliothèque des Arts.  

## Povezano
* Roundhay Garden Scene

## Vanjske veze
* Institut-lumiere.org  , an earlier version (in very low definition) at the Institut Lumière.
* ''Workers Leaving the Lumière Factory'' All 3 versions, on YouTube
* YouTube.com, The "two horse" version.
* YouTube.com, The "no horse" version.
*
Roundhay Garden Scene

***Roundhay Garden Scene*** () je britanski kratki crno-bijeli nijemi dokumentarni film snimljen 1888. godine u režiji francuskog fotografa Louisa Le Princea, poznat kao najstariji sačuvani film u historiji, prema navodima Guinnessove knjige rekorda. Snimljen je po stopi od 12 sličica u sekundi, i traje ukupno 2,11 sekunde.

Prema navodima Le Princeovog sina Adolphea, bio je snimljen u *Oakwood Grangeu*, domu Josepha i Sarah Whitley, u Roundhayu, naselju grada Leeds u engleskom Zapadnom Yorkshireu na dan 14. oktobra 1888. U njemu se može vidjeti Adolphe Le Prince, Sarah Whitley, Joseph Whitley i Harriet Hartley kako hodaju u vrtu. Sarah hoda unatrag.

Sedam godina kasnije su Le Princeovi sunarodnjaci braća Lumière snimila *[[Odlazak radnika iz Lumièreove tvornice]]*, koji se često naziva prvim filmom u historiji.

## Izvori

## Vanjske veze

* 
* 
* ''Roundhay Garden Scene'' on Youtube
* Louis Le Prince Centre for Cinema, Photography and Television University of Leeds. (The University is near to the site of Le Prince's former workshop).
* St John's of Roundhay. Details of memorial for Sarah (died October 24, 1888) and Joseph Whitley (died January 12, 1891) at Beechwood, Leeds. (map)
Louis Le Prince

**Louis Aimé Augustin Le Prince** (Metz, 28. august 1841 - nestao 16. septembra 1890) bio je francuski kemičar, inženjer, fotograf i pronalazač koji je prvi uspio snimiti film (pokretne slike) koristeći jednu kameru. Od 1930. se naziva "Ocem kinematografije". Rodom Francuz, živio je i radio u SAD i Britaniji, gdje je u gradu Leeds 1888. snimio filmove *[[Roundhay Garden Scene]]* i uličnu scenu *[[Leeds Bridge]]* koristeći kameru i Eastmanov papirni film, nekoliko godina prije njegovih suparnika kao što su braća Lumière i Thomas Edison. Prije odlaska u SAD gdje je namjeravao demonstrirati svoj izum je u nikad razjašnjenim okolnostima nestao iz vlaka 16. septembra 1890. Iako njegovo truplo i prtljaga nisu nikada pronađeni, stotinjak godina kasnije su u policijskim arhivama pronađene fotografije utopljenika koji je mogao biti on. Le Princeov nestanak je omogućio Edisonu da sebi pripiše izum filma.

## izvori

## Vanjske veze

* 
* Adventures In Cybersound – extended biography by Dr Russell Naughton, RMIT University, Melbourne. Retrieved 2008-09-26
* ''Roundhay Garden Scene'' YouTube Video
* ''Leeds Bridge'' YouTube Video
* Accordion Player by Louis Le Prince a rough YouTube video from the first 17 frames
* Louis Le Prince Centre for Cinema, Photography, and Television. University of Leeds. Retrieved 2008-09-26
* The Legend of Louis Le Prince 
* Leodis – a photographic archive of Leeds. Leeds Library & Information Service. Allows search for key terms such as Louis Le Prince or Leeds Bridge or Bridge End or Hick Brothers or Auto Express (workshop site), etc.
* National Science Museum, London
* National Media Museum, Bradford
* ''Armley Mills''-Leeds Industrial Museum
* Le Prince single-lens camera 1888, Science & Society Picture Library
* Chronomedia year 1888 (Terramedia)
* Burns, Paul The History of the Discovery of Cinematography 1885~1889  An Illustrated Chronological History
* Local films for local people (BBC Bradford & West Yorkshire)
La Voltige

***La Voltige*** () je francuski kratki crno-bijeli nijemi dokumentarni film snimljen 1895. u režiji i produkciji Louisa Lumierea. Snimljen je u Lyonu. Traje 46 sekundi i prikazuje tri uniformirana muškarca od kojih jedan, nakon nekoliko bezuspješnih pokušaja, iz skoka zajaše konja. Ovaj film je bio jedan od nekoliko prikazanih na prvoj javnoj projekciji Lumière Cinématographe u pariškom Salon Indienu 28. decembra 1895.

## Reference

## Vanjske veze
* Complete video at The Lumiere Institute  (requires QuickTime)
* 
* ''La Voltige'' on Youtube
Le Débarquement du congrès de photographie à Lyon

***Le Débarquement du congrès de photographie à Lyon*** (), također poznat i pod naslovom ***Neuville-sur-Saône: Débarquement du congrès des photographes à Lyon*** je francuski kratki crno-bijeli nijemi dokumentarni film snimljen 1895. u režiji i produkciji Louisa Lumierea. Traje 48 sekundi, a snimljen je u gradiću Neuville-sur-Saône. Prikazuje iskrcavanje putnika rječnog parobroda među kojima se nalaze sudionici kongresa fotografa, održanog 11. juna 1895. Među sudionicima kongresa koji se mogu vidjeti na snimci je i znameniti francuski naučnik Pierre Janssen. Film je razvijen te prikazan sljedeći dan u lyonskom salonu Monnier, nekoliko mjeseci prije znamenite filmske projekcije u pariškom Salon indien du Grand Café.

## Vanjske veze
* The Lumiere Institute  (requires QuickTime)
* 
* ''The Photographical Congress Arrives in Lyon'' on Youtube
L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat

***L'arrivée d'un train en gare de La Ciotat*** () je francuski kratki crno-bijeli nijemi dokumentarni film koga su godine 1895. režirali i producirali, a početkom 1896. premijerno prikazali Auguste i Louis Lumière. Film traje oko 50 sekundi, a snimljen je na željezničkoj stanici u gradu La Ciotat te bilježi trenutak kada u nju stiže vlak u koga se potom iskrcavaju i ukrcavaju putnici.

Za film se često navodi da je bio prvi ili jedan od prvih filmova braće Lumière, mada to nije točno, s obzirom da je premijerno prikazan u januaru 1896. godine, odnosno skoro mjesec dana nakon prve javne filmske projekcije u Parizu 10. decembra 1895. U svakom slučaju je najpoznatiji od svih Lumièreovih filmova, ali najviše zahvaljujući anegdoti prema kojoj je publika na premijeri, nenaviknuta na pokretne prizore na ekranu i ugledavši vlak kako se kreće prema njima, instiktivno bila zahvaćena panikom i pokušala se skloniti ispred sjedala. Većina filmskih historičara za takve navode nije mogla naći potvrdu u suvremenim izvorima, te se ta priča danas uglavnom smatra urbanom legendom. Dio historičara vjeruje da je podlogu za tu legendu bila eksperimentalna demonstracija filmske 3D tehnologije koju je Louis Lumière izveo 1935. godine pred članovima Francuske akademije nauka.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Complete film on YouTube
* The Lumiere Institute, Lyon, France
* "L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat": an interpretation
Pecos (rijeka)

**Pecos** (španjolski: *Río Pecos*) je velika rijeka na jugozapadu Sjedinjenih Američkih Država duga 1 490 km, pritoka Rijeke Rio Grande.
## Geografija
*Pecos* izvire na obroncima masiva Sangre de Cristo (*Mora County*) na sjeveru Novog Meksika 20&nbsp;km sjeverno od mjesta Pecos. Od izvora teče u pravcu jugoistoka, nakon što napusti planinski kraj, teče kroz polupustinjski kraj istočnog Novog Meksika i zapadnog Teksasa. Nakon što prođe mjesto Roswell u Teksasu, dolina rijeke se širi.
Posljednjih 201 km svog toka, *Pecos* se probija u uskom kanjonu, koji je na pojedinim dijelovima dubok 300 m.

Nakon što prođe Nacionalni park Amistad uvire u Rio Grande.

*Pecos* ima sliv velik oko 99 200 km² koji se nalazi u polupustinjskom kraju, pa je zbog navodnjavanja i regulacije toka podignuto puno brana sa akumulacionim jezerima, to su Alamogordo (1937.), Avalon (1907.), McMillan (1908.) i Red Bluff (1936.).
## Povezano
* Rio Grande
* Lista najdužih rijeka na svijetu
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Pecos River'' na portalu Encyclopædia Britannica
Rio Grande (Bolivija)

**Río Grande** ili **Río Guapay** je jedna od rijeka amazonskog sliva duga 1438 km, poznata kao velika pritoka Rijeke Mamoré (ona formira rijeku Madeiru, pritoku Amazone).

## Hidrografija
Río Grande izvire na oboncima planine Sierra de Cochabamba u bolivijskom dijelu Anda, pod imenom **Río Rocha** protiče kroz dolinu Cochabamba u pravcu zapada, nakon 65&nbsp;km skreće prema jugoistoku, da nakon 50&nbsp;km primi pritoku Río Arque na nadmorskoj visini od 2350 m. Od tu se zove **Río Caine**, nakon 162&nbsp;km toka u pravcu jugoistoka, spaja se sa rijekom Río San Pedro, južno od grada Cochabamba i tek se od tu zove Río Grande. 

Nakon 500&nbsp;km toka, ulazi u nizinu i skreće u smjeru sjeveroistoka kod grada Santa Cruz de la Sierra. U tom dijelu teče u istom smjeru uz velike meandre jezera i bare uz svoje korito, i dijelom formira granicu između bolivijskih provincija Andrés Ibáñez i Chiquitos. Nakon što primi velike pritoke Río Piraí i Río Ichilo utječe u Rijeku Mamoré.

Río Grande ima sliv velik oko 101.902 km² koji se generalno razlikuje u dva dijela, u planinskom i nizinskom kad teče po prašumama.

## Povezano
* Mamoré
* Lista najdužih rijeka na svijetu

## Izvori

## Vanjske veze
* ''ESTUDIO HIDROLÓGICO-HIDRÁULICO CON EL FIN DE DELIMITARZONAS INUNDABLES EN LA CUENCA BAJA DEL RÍO GRANDE''
Belaja (Kama)

**Belaja** (ruski: *Бе́лая*, tatarski: *Агыйдел*) je velika pritoka rijeke Kame (pritoke Volge) duga 1420 km.

## Hidrografija
Belaja izvire na obroncima Planine Iremel u južnom Uralu iz močvare istočno od grebena Avaljak, 4&nbsp;km od sela Novohusainovo.

Od izvora teče u pravcu jugozapada, kod mjesta Mopeuz okreće na sjever i protječe kroz gradove; Salavat, Sterlitamak. Kod grada Ufa, prima svoje najveće pritoke Ufu i Djomu. Od Ufe počinje jako meandrira, sve do svog ušća u Nižnjekamsko akumulaciono jezero, na rijeci Kami u Tatarstanu.

Belaja ima sliv velik oko 142.000 km², koje se proteže preko Baškirske Republike do Tatarstana. Prosječni istjek rijeke je 858 m<sup>3</sup>/s.

Vodostaj rijeke jako oscilira, najveći je u proljeće od apria do jula) kad se tope snijegovi, praktički tada protječe 60% voda rijeke Rijeka je plovna do grada Sterlitamaka u proljeće, a do Ufe u ljeto. Zimi se zaledi od novembra do aprila.

## Povezano
* Kama
* Volga
* Lista najdužih rijeka na svijetu

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Белая река в Башк. АССР'' na portalu Большая советская энциклопедия 
* ''Belaja River'' na portalu Encyclopædia Britannica
Waddensko more

**Waddensko more** (njemački: *Wattenmeer*, nizozemski: *Waddenzee*, frizijski: *Waadsee*, donjonjemački: *Wattensee*, danski: *Vadehavet*, engleski: *Wadden Sea*) je ime za vodeno tijelo i pridružena mu obalna vlažna područja koja se nalaze između dijela obale sjeverozapadne kontinentalne Europe i Sjevernog mora.

Waddensko more se rasprostire od Den Heldera u Nizozemskoj do njegove sjeverne među kod Esbjerga u Danskoj, u ukupnoj duljini od njekih 500&nbsp;km i ukupne površine od otprilike 10.000&nbsp;km².

Svojstvene su mu naplavne blatne pličine (nizozemski: *Wad*, engleski: *mudflat*, dolnjonjemački i njemački: *Watt*, danski: *Vade*) po kojima je i more dobilo i ime, duboki plimni rovovi i otoci koji se nalaze/nastanu usred ovoga. Cijelo područje je bojište za prostor između mora i zemlje. Krajobraz se sveudalj oblikuje pod utjecajem olujnih plima.

Waddensko more je poznato po bogatoj fauni, avifauni i flori. Tu boravi u jednom trenutku do 6.1 milijuna ptica selica, a godišnje na ovom području u prosjeku boravi oko 10-12 milijuna ptica. Stoga je danas veliki dio ovog mora zaštićen unutar suradnje triju zemalja (Nizozemska Konzervacijska zona Wadenskog mora i njemački Nacionalni parkovi Donje Saske i Schleswig-Holsteina).

Vlade Nizozemske, Danske i Njemačke su zajedno radile od 1978. na zaštiti ovog mora. Suradnja pokriva upravljanje, nadzor i istraživanje, kao i politička pitanja. Nadalje je 1982. dogovorena zajednička deklaracija o zaštiti Waddenskog mora za usklađenje radnja i poduzimanje mjera u svrhu zaštite ovog mora. God 1997. je konačno usvojen Trostrani plan za Waddensko more. Godine 2009. nizozemski i njemački dio Wadenskog mora (66% cijele obale) je upisan na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Europi kao najveći sustav neprekinutih pjeskovitih plićaka na svijetu koje se smatra jednim od najvažnijih mjesta za seobu ptica selica iz Afrike u Europu i obratno. Godine 2014. UNESCO je upisao i danski dio obale.

Neki Frizi se bave tradicionalnim športom u ovim krajevima, *wadlopenom* ili šetnjom po morskom plićaku za oseke u Waddenskom moru.


Datoteka:Phoca vitulina and Halichoerus grypus on Sandplate.jpg|Tuljani na žalu nizozemskog Wadenskog mora
Datoteka:Gelbes Motorflugzeug über Watt vor Juist.JPG|Morske ptice na otoku Nordseeinsel Juist 
Datoteka:Wadden_Sea_Wilhelmshaven.jpg|Waddensko more nedaleko od Wilhelmshavena
Datoteka:Wattwagen, Rettungsbake.JPG|Tzv. Wattwagen ("blatna kola") kod Neuwerka
Datoteka:Wasserkoog Tetenbüll Salzwiesen 20.08.2011 18-48-41.jpg|Husum bight, NP Schleswig-Holsteinisches Wattenmeer


## Povezano
* Frizija
* Frizijski otoci
* Njemački zaljev

## Vanjske veze

* Stranice Tajništva Trostrane kooperacije za zaštitu Waddenskog mora
* Povijsne interakcije ljudi i okoliša u Wadenskom moru (engl.)
* The Lancewad Report (2001): Kulturna baština regije Wadenskog mora (engl.)
Monte San Giorgio

**Monte San Giorgio** (hrvatski: *Planina sv. Jurja*) je šumovita planina na jugu švicarskog kantona Ticino, južna Švicarska. Planina ima 1 097 metara nadmorske visine i s dvije strane je okružena jezerom Lugano, te je gotovo sva na tlu Švicarske, osim vrha *Poncione d'Arzo* ili *Pravello* (1,015 m) koji se nalazi na granici s Italijom i Medvjeđe planine (*Monte Orsa*, 998 metara) koja je u Italiji.

God. 2003., Monte San Giorgio je upisano na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Europi kao "najdragocjeniji izvor paleoloških fosila koji svjedoče o morskom životu iz vremena Trijasa, ali i životu na kopnu također, te omogućavaju istraživanje biljnog i životinjskog života kroz više milijuna godina". U 19. stoljeću je otkriveno pet slojeva fosilnih ostataka s tisućama kostura dinosaura i morskih riba, uključujući neke rijetke i jedinstvene primjerke koji su ime dobili po ovom mjestu (* Daonella serpianensis, Serpianosaurus mirigiolensis, Serpianotiaris hescheleri, Tanystropheus meridensis, Ceresiosaurus, Ticinosucus ferox, Besanosaurus leptorhyncus, Lariosaurus*) ili po imenu istraživača koji su ih pronašli ovdje (*Ichthyosaurus cornalianus, Neusticosaurus Peyer, Ceresiosaurus heels, Tintorina meridensis, itd.*).

Talijanska strana planine je dodana zaštićenom području 2010. godine.


file:Lago di Lugano Panorama.jpg|Panorama jezera Lugano s planinom Monte San Giorgio u sredini
file:Lago di Lugano.jpg|Selo *Brusino Arsizio* i Monte San Giorgio ispred planine *Monte Generoso*
file:Pachypleurosaurus.jpg|*Pachypleurosaurus*, 20&nbsp;cm
file:Besanosaurus.JPG|*Besanosaurus leptorhyncus*, 580&nbsp;cm
file:Archaeosemionotus sp.jpg|*Archaeosemionotus sp.*, 40&nbsp;cm


## Vanjske veze
* Službena stranica Monte San Giorgio
* Muzej fosila Meride (Švicarska) 
* Kantonalni prirodoslovni muzej Lugano (Švicarska)
Foz Côa

**Foz Côa** je arheološki prahistorijski lokalitet, u Portugalu kod mjesta Vila Nova de Foz Côa. Sastoji se od stjenovite litice nastale fluvijalnom erozijom; zabačeni ruralni krajolik koji je poznat po Paleolitskim petroglifima i crtežima. Foz Côa i susjedni arheološki lokalitet u Španjolskoj, Siega Verde, su 2010. zajedno proglašeni UNESCOvom svjetskom baštinom kao "najveći lokalitet paleolitske umjetnosti na otvorenom, na svijetu".

## Opis

U dolini Côa nalazi se 16 lokaliteta na prostoru od 17&nbsp;km donjeg toka rijeke Coa. Stotine ploča s prikazom tisuća životinjskih figura (oko 5000) predstavljaju izvanredan sklop paleolitske umjetnosti iberijskog poluotoka na otvorenom. One su najbolji prikaz ikonografskih tema i organizacije paleolitske špiljske umjetnosti koja je primjenjena na otvorenom prostoru i pomaže nam bolje razumjeti cijeli paleolit.

Arheološkim iskapanjima pronađeni su bogati nalazi iz ranog Gravetijena (prije 22.000 godina) i kasnog Magdalena (između 16.500 i 14.000 godina). Petroglifi su dokaz početaka ljudske kreativnosti na početku kulturnog razvoja i čine nezamjenjiv izvor za razumijevanje paleolitske umjetnosti.

## Veze
* Špiljska umjetnost iberijskog mediteranskog bazena
* Prahistorijski lokaliteti u dolini Vézère
* Paleolitska umjetnost

## Vanjske veze
* Službena stranica Doline Coa *Na portugalskom i engleskom*
* Petroglifi doline Coa  *Na portugalskom i francuskom*
* http://whc.unesco.org/en/list/866 Spomenici na UNESCOvom popisu svjetske baštine
;Ostali projekti
Izvanzemaljci

**Izvanzemaljci** (*vanzemaljci*, *svemirci*), pojam je koji se koristi za označavanje organizama čiji dom nije planet Zemlja, već neki drugi dio svemira. Danas se proučavanjem ovoga fenomena bavi egzobiologija koja do danas nije uspjela naći jedan autentičan dokaz postojanja života izvan Zemlje. Pod ovim pojmom u znanstvenim se krugovima podrazumijeva bilo kakav oblik života u rasponu od najjednostavnijih bakterija do složenih organizama sličnih ljudima.

Dio znanstvenika na osnovi istraživanja smatra da je postojanje živih organizama izvan planeta Zemlje vrlo vjerojatno i da neki oblici života gotovo sigurno postoje u svemiru, dok pak zagovaraju hipotezu o rijetkoj Zemlji, ali se svi slažu da ti oblici nisu stigli do planeta Zemlje. Kao moguća pogodna mjesta za razvoj života u svemiru, smatraju se nastanjivi planeti koje se nalaze na određenoj udaljenosti (sličnoj Zemljinoj) od središta svog zvjezdanog sustava da bi se na njoj razvio život i posjeduju ili su posjedovali tijekom svog razvoja vodu na svojoj površini. Među najčešćim kandidatima spominju se planeti Venera, Mars, Gliese 581 c i d, kao i prirodni sateliti Jupitera i Saturna, prvenstveno Europa zbog svojih oceana koji se nalaze ispod ledenog pokrivača, a zatim Encelad i Titan.

Izvanzemaljci, odnosno njihovo postojanje, zauzimaju središnje mjesto u djelima znanstvene fantastike, kao i među istraživačima NLO-a širom planeta.

U prilog postojanja vanzemaljaca mogli bi ići fotografije i filmovi koji su procurili iz zone 51;
## Reference

## Vanjske veze
* Alien-UFO-Research
Ilino

**Ilino** može biti:

* Ilino (Boljevac), naseljeno mesto, u opštini Boljevac, Srbija;
* Ilino (Goražde), naseljeno mesto u opštini Goražde, Federacija BiH, BiH;
* Ilino (Makedonija), naseljeno mesto u opštini Resan, Republika Makedonija;
* Ilino (Poljska), naseljeno mesto u Mazovskm vojvodstvu, Poljska;
* Ilino (Rusija), naseljeno mesto u Jaroslavskoj oblasti, Rusija;

ili

* Ilino Brdo, naseljeno mesto u opštini Budva, Crna Gora;

ili

* Golemo Ilino, naseljeno mesto u opštini Demir Hisar, Republika Makedonija;
* Malo Ilino, naseljeno mesto u opštini Demir Hisar, Republika Makedonija.
Prahistorijska naselja sojenica oko Alpa

**Prapovijesne naseobine sojenica oko Alpa** su 111 malenih individualnih lokaliteta na kojima se nalaze ostaci prahistorijskih naselja sojenica (kuća na štulama), izgrađene od oko 5000. do 500. pne. na ivicama jezera, rijeka ili močvara na Alpama ili oko njih. Iskapanja koja su izvođena na nekima od njih, su otkrila važna otkrića o životu ljudi tijekom neolita i brončanog doba u alpskoj Europi, kao i načine njihove komunikacije s okolišem. Najveći broj ovih lokaliteta, njih 56, nalazi se u Švicarskoj, a ostale su u Francuskoj, Njemačkoj, Austriji, Italiji i Sloveniji.

Naselja su jedinstvene skupine izvanredno sačuvanih i kulturno bogatih arheoloških lokaliteta koji čine najvažniji izvor za istraživanje ranih poljoprivrednih društava u ovom području. Zbog toga su upisana na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Europi 2011. godine.

## Popis lokaliteta

## Reference

* Interaktivna karta lokaliteta alpskih sojenica

## Vanjske veze

* Interakvitna mapa s lokalitetima alpskih sojenica na UNESCO-vim stranicama
Park Geun-hye

**Park Geun-hye** (; 2. februar 1952 –) je južnokorejska političarka. Pobedila je na predsedničkim izborima 19. decembra 2012. godine. Nakon isteka mandata Lee Myung-baka, postala je prva žena-predsednik Južne Koreje.

## Biografija
Rođena je 1952. godine u Daeguu, kao prvo dete Park Chung-heeja, južnokorejskog diktatora. Od 2004. do 2006. i od 2011. do 2012. godine bila je predsednica konzervativne Velike nacionalne stranke (februara 2012. ime promenjeno u stranka Saenuri). Od 1998. godine je članica Nacionalne skupštine Južne Koreje.

Pobedila je na predsedničkim izborima u Južnoj Koreji 19. decembra 2012. godine.. Mandat joj je započeo 23. februara 2013. godine, a razrešena je dužnosti odlukom vrhovnog suda 10. marta 2017. godine.

## Izvori

## Vanjske veze

* Park Geun-hye addresses "U.S.–Korea Relations in a Changing World" at Stanford University, 6. 5. 2009. 
* Park Geun-hye's speech at the JFK Jr. Forum , Harvard University, 12.2. 2007. 
* "Star Rises for Daughter of South Korea" , *The WaSington Post*, 15.3. 2005.
Partie de cartes

***Partie de cartes*** ( ) je francuski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1895. u režiji i produkciji Louisa Lumièrea. Traje oko 44 sekundi i prikazuje trojicu starijih muškaraca kako sjede za stolom, od kojih dvojica igraju na karte écarté dok ih konobar poslužuje vinom. Film je snimljen u Villa du Clos des Plages u gradu La Ciotat. Među trojicom muškaraca se nalazi Félicien Trewey, poznati mađioničar i prijatelj braće Lumière.

***Partie de cartes*** je sljedeće godine dobio svoj "remake" u obliku *[[Une partie de cartes]]*, filmskog debija Georgesa Meliesa.

## Glumačka postava
* Antoine Féraud (konobar?)
* Antoine Lumière ... kartaš (nepotpisan)
* Félicien Trewey ... kartaš (nepotpisan) 
* Alphonse Winckler ... kartaš (nepotpisan)

## Reference

## Vanjske veze
* Complete Movie on Youtube (note this video forms part of a larger selection of The Lumière Brothers' First Films)
*
Félicien Trewey

**Félicien Trewey** (Angoulême, 23. maj 1848 - Asnières-sur-Seine, 2. decembar 1920) bio je francuski umjetnik, mađioničar i zabavljač, koji je u drugoj polovici 19. vijeka stekao veliku popularnost ombromanističkim predstavama (korištenjem ruku i sjena), pantomimom, mađioničarskim trikovima i imitacijama poznatih ličnosti. Postavši jedno od slavnih imena Belle Epocquea, nastupao je pred najvažnijim ličnostima svog vremena kao što su britanski kralj Edward VII i austrijski car Franjo Josip I. Bio je dobar prijatelj braće Lumière, te je zahvaljujući tome nastupio u najranijim filmovima. Iste godine kada je umro (1920.) je izdana i njegova knjiga *The Art of Shadowgraphy: How it is Done* u kojoj objašnjava svoje ombromanističke vještine.

## Vanjske veze
* The Art of Shadowgraphy: How it is Done by Trewey, with *A Few Words about Trewey*
* « L’homme en morceaux, raccommodé » extensive article on Trewey, translation from French
* Shadowgraphy  at Quick-Change-Artistry.com
Batteuse à vapeur

***Batteuse à vapeur*** () je francuski kratki crno-bijeli nijemi dokumentarni film snimljen 1896. u režiji francuskog mađioničara Georgesa Meliesa. Danas ne postoji nijedna njegova očuavan kopija te se smatra izgubljenim.

## Izvori

## Vanjske veze
*
Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin

***Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin*** (, ponekad naslovljen i kao *Nestajuća dama*) je francuski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1896. u režiji i produkciji Georgesa Meliesa. Traje nešto više od minute i sastoji se od jednog kadra u kome sam Melies nastupa kao mađioničar, odnosno demonstrira točku "nestajanja" svoje asistentice (koju glumi Jeanne d'Alcy). "Trik" koji izvodi Melies nije izveden na pozornici, nego je stvoren pomoću montaže, a što je Meliesu omogućilo da kasnije još više razvija mogućnosti novog medija.

## Vanjske veze
* 
* ''Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin'' on Youtube
Une partie de cartes

***Une parties de cartes*** () je francuski kratki nijemi film snimljen 1896. u režiji Georgesa Meliesa kome je predstavljao njegov filmski debi. Predstavlja svojevrsni "remake" filma *[[Partie de cartes]]* koga su braća Lumiere snimila prethodne godine. Traje oko jednu minutu i prikazuje trojicu muškaraca - među kojima su sam Georges Méliès i njegov brat Gaston - kako sjede za stolom i igraju karte dok ih mlada djevojka (Georgesova kćer Georgette) poslužuje vinom.

## Vanjske veze
* 
* ''Une partie de cartes'' on Youtube
Le Manoir du diable

***Le Manoir du Diable*** (, nekada prevođen i kao ***Ukleti zamak*** i kao ***Đavolja kuća***) je francuski kratki crno-bijeli nijemi igrani film snimljen 1896. u režiji i produkciji Georgesa Meliesa. Radnja je smještena u jedan zamak gdje Đavo i njegovi demoni plaše i zlostavljaju dvojicu slučajnih namjernika. Iako su zbivanja prikazana pomoću pantomime i u šaljivom tonu, neki historičari upravo onaj naslov nazivaju prvim horor filmom u historiji žanra. Film traje tri minute i sastoji se od jednog jedinog kadra; međutim, Meliesovo korištenje montaže je omogućilo korištenje za ondašnje vrijeme revolucionarnih specijalnih efekata.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
* ''The Haunted Castle'' on Youtube
Une nuit terrible

***Une nuit terrible*** () je francuski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1896. u režiji i produkciji Georgesa Meliesa. Melies u njemu igra jedinu ulogu - muškarca koji mirno spava u krevetu sve dok ga ne probudi orijaški insekt koga je prisiljen ubiti metlom i poslije čistiti njegove ostatke po zavjesi. Film koji traje jednu minutu je važan za historiju filma zbog Meliesovih uspješnih eksperimenata sa montažom i specijalnim efektima.

## Vanjske veze
* 
* ''Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin'' on Youtube
Défense d'afficher

**Défense d'afficher** (, ponekad navođena i pod engleskim naslovom *Post No Bills*) je francuska kratka crno-bijela nijema filmska komedija koju je 1896. režirao i producirao Georges Méliès. Traje oko jedne minute i sastoji se od jednog kadra u kome je prikazan jednostavni skeč. Uniformirani i naoružani stražar dežura pred zidom na kome stoji obavijest "Zabranjeno oglašavanje", ali čim se makne iz kadra dolaze ne jedan, nego dva radnika koji se svađaju tko će na zid postaviti vlastiti plakat; prvi povratku stražar se suočava ne samo sa plakatima nego i s bijesnom reakcijom svog pretpostavljenog oficira.

## Literatura

* 

## Vanjske veze
* 
* ''Défense d'afficher'' on Youtube
Après le bal

***Après le bal*** () je francuski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1897. u režiji i produkciji Georgesa Meliesa. Traje nešto oko 50 sekundi i sastoji se od jednog kadra u kome mlada djevojka, koju tumači Jeanne d'Alcy, uz pomoć služavke svlači u kombinezon i na brzinu tušira. Iako se d'Alcy ne svlači do kraja, sama činjenica da film predstavlja prvu scenu svlačenja na filmu je bila dovoljna da ga historičari proglase prvim erotskim i, rjeđe, pornografskim filmom u historiji žanra.

## Povezano
* *[[Le Coucher de la Mariée]]*

## Vanjske veze
* 
* ''After the Ball'' on Youtube
Erotski film

**Erotski film**, filmski žanr koji se fokusira na sugestivne teme ili erotske i strastvene scene i subjekte, ponekad prikazujući scene golotinje i vođenja ljubavi, ali ne na veoma eksplicitan način kao u pornografskim filmovima.

Neki od predstavnika žanra su *[[Devet i pol tjedana]]* (1986.), *[[Kobna privlačnost]]* (1987.), *[[Basic Instinct|Sirove strasti]]* (1992.), *[[Otrovna Ivy (1992.)|Otrovna Ivy]]* (1992.), *[[Sliver]]* (1993.), *[[Color of Night|Boja noći]]* (1994.) i *[[Posljednje zavođenje]]* (1994.).

## Historija

Jedna od najranijih erotskih filmskih scena prikazana je 1897. godine u filmu *[[Après le bal|Après Le Bal]]* francuskog filmskog pionira Georgesa Meliesa. Prvi seks simbol bila je glumica Theda Bara koja je glumila u nekoliko nijemih filmova *[[20th Century Fox|Fox Films Corporationa]]*, od kojih je prvi bio *A Fool There Was* (1915.).

Tijekom 30-ih godina 20. stoljeća najzapaženije glumice erotskog naboja bile su Jean Harlow i Marlene Dietrich, a tijekom 50-ih Marilyn Monroe. U 60-ima pojavila su se tri filmska naslova erotskog predznaka - *[[Diplomac (1967)|Diplomac]]* (1967.), *[[Barbarella (1968.)|Barbarella]]* (1968.) s Jane Fondom i *Candy* (1968.).

Godine 1968. ukinut je *Hays Code*, a uvedene su nove oznake koje su etiketirale filmove s obzirom na njihov sadržaj te razinu nasilja i seksa prikazanog u filmu. Seksualna revolucija 70-ih godina donijela je novu živost u način prikazivanja seksa na filmskom platnu, koja je 1974. iznjedrila uspješan erotski film *[[Emmanuelle]]* sa Sylvijom Kristel u glavnoj ulozi. Film je ostvario međunarodni uspjeh, rezultirao s više nastavaka i potaknuo ostvarenja sličnih uradaka.

Od *mainstream* uradaka važan primjer erotskog filma je *[[Ultimo tango a Parigi|Posljednji tango u Parizu]]* (1972.) s Marlonom Brandom i Mariom Schneider u glavnim ulogama.

Novi zamah žanru dogodio se tijekom 80-ih s filmom *[[Devet i pol tjedana]]* (1986.) u kojem su glavne uloge ostvarili Kim Basinger i Mickey Rourke, a trend se nastavio i početkom 90-ih s filmom *[[Basic Instinct|Sirove strasti]]* (1992.) s Michaelom Douglasom i Sharon Stone u glavnim ulogama.

## Sadašnji trend

Današnji trendovi u zapadnoj kinematografiji išli su na štetu razvoja žanra erotskog filma. U *mainstream* filmovima češće su zastupljene čak i eksplicitnije seksa, a sam žanr je donekle nastavio život kroz žanr erotskog trilera.

## Podžanrovi

* Erotski triler - filmski podžanr koji kombinira erotiku i triler. Poznati predstavnici podžanra su *[[Basic Instinct|Sirove strasti]]*, *[[Kobna privlačnost]]*, *[[Wild Things|Divlja igra]]* i *[[Eyes Wide Shut|Oči širom zatvorene]]*.
* Seksploatacijski film - podžanr eksploatacijskog filma. Istaknuti predstavnik žanra je ciklus filmova o Crnoj Emanuelle.

## Predstavnici erotskog filma

### Glumci

* Laura Gemser
* Sylvia Kristel
* Jane March
* Sharon Stone

### Redatelji

* Joe D'Amato
* Paul Verhoeven

## Povezano
* Filmska golotinja
* Filmska cenzura

## Napomene

## Vanjske veze

* Other major genres - filmsite.org 
* Sexual or Erotic Films - filmsite.org