open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nekodirajuća RNK

**Nekodirajuća RNK** (*nkRNK*, *ncRNA*) je funkcionalna RNK koja se ne translira u protein. Ređe korišteni sinonimi su RNK koja ne kodira protein (*npkRNK*, *npcRNA*), neinformaciona RNK (*niRNK*, *nmRNA*) i funkcionalna RNK (*fRNK*, *fRNA*). Termin *mala RNK* (*mRNK*, *sRNA*) se često koristi za kratke bakterijske ncRNA molekule. DNK sekvenca sa koje se nekodirajuća RNK transkribuje se često naziva RNK gen.

Nekodirajući RNK geni obuhvataju visoko rasprostranjene i funkcionalno važne RNK molekule kao što su transfer RNK (tRNK) i ribozomalna RNK (rRNK), kao i RNK poput snoRNA, mikroRNK, siRNA, piRNA i duge ncRNA, koje obuhvataju primere poput Xist i HOTAIR. Broj ncRNA molekula kodiranih unutar ljudskog genoma nije poznat, međutim nedavne transkriptomske i bioinformatičke studije sugeriraju postojanje hiljada ncRNA molekula. Funkcija mnogih novo identifikovanih ncRNA molekula nije potvrđena, tako da je moguće da znatan broj njih nije funkcionalan.

## Povezano
* Lista RNK molekula
* Struktura nukleinske kiseline
* Rfam
* Ribozim

## Reference

## Vanjske veze
* Sveobuhvatna baza podataka sisarske ncRNA 
* Rfam baza podataka
Ribozim

**Ribozimi** su molekuli RNK koji imaju sposobnost katalizatora biohemijskih procesa, odnosno funkcionišu kao enzimi. Otkrili su ih, radeći potpuno nezavisno jedan od drugog, Sidni Altman i Tomas Ceh i 1989. godine za to dobili Nobelovu nagradu. Do tada se verovalo da su enzimi po svojoj hemijskoj prirodi isključivo proteini, a nukleinske kiseline pasivni unutarćelijksi nisioci gena. Zahvaljujući radu ova dva hemičara uspostavljena je nova naučna oblast RNK-enzimologija.

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* Ribozyme structures and mechanisms
* De novo synthesis and development of an RNA enzyme
* Directed evolution of nucleic acid enzymes.
Slobodni geni

**Slobodni geni** (nealelni geni) su geni smešteni na različitim hromozomima i oni se slobodno kombinuju pri obrazovanju genotipa potomaka po Mendelovim zakonima.

## Literatura
*
Homologna rekombinacija

**Homologna rekombinacija** je tip genetičke rekombinacije u kojoj se nukleotidne sekvence razmenjuju između dva slična ili identična molekula DNK. Ona je u najširoj upotrebi u ćelijama za preciznu popravku štetnih prekida koji se javljaju na oba lanca DNK, poznatih kao dvolančani prekidi. Homologna rekombinacija isto tako proizvodi nove kombinacije DNK sekvenci tokom mejoze, procesa kojim eukariote formiraju gametne ćelije, poput sperme i jajnih ćelija kod životinja. Te nove kombinacije DNK predstavljaju genetičke varijacije u potomstvu, što omogućava populacijama da se adaptiraju tokom evolucije. Homologna rekombinacija se takođe koristi u horizontalnom transferu gena za razmenu genetičkog materijala između različitih sojeva i vrsta bakterija i virusa.

## Reference

## Vanjske veze
* Animacije homologne rekombinacije
* Homologna rekombinacija
Regulatorna sekvenca

**Regulatorna sekvenca** (*regulatorni region* ili *regulatorna oblast*) je segment DNK gde se regulatorni proteini poput transkripcionih faktora preferentno vezuju. Ovi regulatorni proteini se vezuju za kratke raspone DNK koji su podesno pozicionirani u genomu, obično na kratkom rastojanju ispred gena koje regulišu. Nakon vezivanja oni mogu da regrutuju proteinski kompleks RNK polimeraze. Na taj način, oni kontrolišu ekspresiju gena i time proteinsku biosintezu.

Regulatorne sekvence se takođe mogu naći na informacionoj RNK, ali su one generalno u manjoj meri izučene. Za njih se vezuju RNK vezujući proteini ili RNK molekuli (npr. miRNK).

Istraživanja s ciljem nalaženja svih regulatornih regiona u genomima svih vrsta su u toku. Konzervirane nekodirajuće sekvence često sadrže regulatorne regione, tako da su one često predmet tih analiza.

## Primeri

## Gen insulina

## Reference

## Povezano
* Regulacija genske ekspresije
* Operon
* Promoter

## Vanjske veze
* ORegAnno baza podataka
Tiszaeszlárska afera

**Tisaeslarska afera** ili **Tisaeslarska kleveta** () je naziv za događaje koji su se zbili u Mađarskoj i bili vezani za nerazjašnjeni nestanak 14-godišnje seljanke Eszter Solymosi, odnosno sudsku i policijsku istragu koja je lokalne Jevreje bila optužila za ritualno ubistvo. Afera, koja je formalno završena oslobađajućim presudama, dovela do provale antisemitskih ispada u tadašnjoj Mađarskoj i ostala upamćena kao jedan od najzloglasnijih slučajeva krvne klevete u Austro-Ugarskoj.

Tisaeslarska afera je inspirirala njemačkog pisca Arnolda Zweiga da 1915. napiše tragediju *Ritualmörd in Ungarn*, a 1948. je u Austriji o tim događajima snimljen igrani film *[[The Trial (1948 film)|Der Prozess]]*.

## Izvori

## Literatura
:* Allg. Zeit. des Jud. 1882–83, 1884, p. 248;
:* Die Neuzeit, 1882–83;
:* Der Blutprozess von Tisza-Eszlar, New York, 1883;
:* Paul Nathan, Der Prozess von Tisza-Eszlar, Berlin, 1892.S. S. Man.
:* Eötvös Károly: A nagy per, Budapest, 1904.
* Krúdy Gyula: A tiszaeszlári Solymosi Eszter, Budapest, 1975. (2nd ed.)
*
Krvna kleveta

**Krvna kleveta** ( ili **krvna optužba** ) je lažna optužba ili tvrdnja da vjerske manjine, obično Židovi, ubijaju djecu kako bi koristile njihovu krv u svojim vjerskim obredima. Povijesno gledano, ove tvrdnje , uz one o trovanju izvora vode i oskvrnuća hostije, su bile glavne izlike u europskom progona Židova. 

## Izvori
Pribnov kutija

**Pribnov kutija** je sekvenca *TATAAT* od šest nukleotida (timin-adenin-timin-etc.) koja je esencijalni deo promoterskih mesta na DNK za transkripciju kod bakterija. Ona je idealizovana ili konsenuus sekvenca&mdash;drugim rećima ona pokazuje najfrekventniju bazu u svakoj poziciji u velikom broju analiziranih promotera. Individualni promoteri često se razlikuju od konsenzusa u jednoj ili više pozicija. Ona se takođe često naziva -10 sekvenca, zato što se javlja na oko 10 baznih parova pre mesta inicijacije transkripcije.

## Reference

## Povezano
* TATA kutija
DNAJC14

**DnaJ homologna potfamilija C, član 14** je protein koji je kod ljudi kodiran  genom.

## Interakcije
Za DNAJC14 je pokazano da formira interakcije sa dopaminskim receptorom D1.

## Reference

## Literatura
LIP6

Termin **LIP6** ima više značenja.
* DNAJC14, protein
* Laboratoire d'Informatique de Paris 6, istraživački centar
Polimorfizam

**Polimorfizam** je termin koji potiče od grčkih reči *πολυ* (mnogo) i *μορφία* (oblik) i može se odnositi na: 
* Polimorfizam (hemija), sposobnost čvrste supstance istog sastava da postoji u više različitih kristalnih oblika.
* Polimorfizam (biologija), postojanje višestrukih alela nekog gena u okviru populacije
* Polimorfizam (biofizika), osobina amfifila zbog čega nastaju razne agregacije lipida
* Polimorfizam (računarstvo), polimorfizam u objektno-orijentisanom programiranju
Neuronski kalcijumski senzor-1

**Neuronski kalcijumski senzor-1** (*NCS-1*, *frekveninski homolog (Drozofila)*) je protein koji je kod ljudi kodiran  genom. Ovaj protein reguliše fosforilaciju G protein spregnutih receptora u kalcijum zavisnom maniru. On može da zameni kalmodulin.

NCS-1 je član familije neuronskih kalcijumskih senzora.. Ovi protein deluju kao kalcijum-miristoil prekidači, i sadrže EF ruka domen. Ovaj kalcijum vezujući protein je originalno bio otkriven kod mušice *[[Drosophila melanogaster]]* i nazvan je *frekvenin* (*Frq*). *Drosophila* mutanti bez *frq* gena ispoljavaju otežano otpuštanje neurotransmitera i pojačan rast terminalnih nerva. Poznato je da NCS-1 učestvuje u procesu učenja i formiranja memorije kod *[[Caenorhabditis elegans|C. elegans]]* i sisara. NCS-1 je kalcijumski senzor koji ne deluje kao pufer kalcijuma (helator). On je protein sa visokim afinitetom i niskim kapacitetom za kalcijum.

## Struktura
NCS1 sadrži četiri EF-ruka motiva. Svaki motiv ima petlju dugu 12 aminokiselina.

## Reference

## Vanjske veze
* NCS-1 
* NCS proteini
CAM

Termin **CAM** ima više značenja.

* Kalmodulin, oznaka za kalmodulin.
* ćelijski adhezivni molekul, ćelijski adhezivni molekul ().
* Computer aided manufacturing
EPB41L1

**EPB41L1** (*protein 1 sličan bandu 4.1*) je protein koji je kod ljudi kodiran  genom.

## Interakcije
Poznato je da EPB41L1 formira interakcije sa ITPR1, dopaminskim receptorom D2, dopaminskim receptorom D3, CENTG1 i proteinom 1 nukleusnog mitotičkog aparata.

## Reference

## Literatura

{{PBB_Further_reading 
| citations = 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Der Prozeß (film, 1948)

***Der Prozeß*** () je austrijski crno-bijeli igrani film snimljen 1948. godine u režiji Georga Wilhelma Pabsta. Radnja se temelji na istinitim događajima, odnosno opisuje Tiszaeszlarsku aferu koja se zbila u Mađarskoj 1882. godine, kada je nestanak mlade seljanke potakao istragu i suđenje grupi lokalnih Jevreja optuženih za njeno ritualno ubistvo. Pabstu je ovo bio prvi film nakon Drugog svjetskog rata i njime se, prikazujući antisemitske predrasude i masovnu histeriju, nastojao riješiti kontroverzi i optužbi za kolaboraciju sa nacističkim režima. Film je prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je Pabst nagrađen Srebrnim lavom za najbolju režiju, a Ernst Deutsch Volpi kupom za najboljeg glumca. Pabstovom prijatelju i starom suradniku Gustavu Diesslu ovo je bio posljednji film, s obzirom da je umro nedugo prije premijere.

## Uloge
* Ewald Balser ... Dr. Eötvös
* Marianne Schönauer ... Zaručnica dr. Eötvösa
* Ernst Deutsch ... Scharf, hramski sluga
* Rega Hafenbrödl ... njegova supruga
* Albert Truby ... Moritz, njegov sin
* Heinz Moog ... Baron Onody
* Maria Eis ... Udovica Solymosi
* Aglaja Schmid ... Esther, njena kćer
* Ida Russka ... Bäurin Batori, Estherina poslodavka
* Iván Petrovich ... Egressy, tužitelj
* Gustav Diessl ... Both, tužitelj
* Fritz Hinz-Fabricius ... Sudac
* Josef Meinrad ... Bary, istražni sudac

## Izvori

## Vanjske veze
*
CENTG1

**CENTG1** (*Arf-GAP sa GTPazom, ANK ponavljanje i protein 2 koji sadrži PH domen*) je enzim koji je kod ljudi kodiran  genom.

## Interakcije
CENTG1 formira interakcije sa PIK3R1, HOMER1 i EPB41L1.

## Reference

## Literatura
Protein 1 nukleusnog mitotičkog aparata

**Protein 1 nukleusnog mitotičkog aparata** je protein koji je kod ljudi kodiran  genom.

## Interakcije
Protein 1 nukleusnog mitotičkog aparata formira interakcije sa PIM1, Band 4.1, GPSM2 i EPB41L1.

## Reference

## Literatura
Kalmodulin

**Kalmodulin** (*CaM*) je kalcijum-vezujući protein koji poseduju sve eukariotske ćelije. On može da se veže i reguliše veliki broj različitih proteina, i stoga ima uticaja na brojne ćelijske funkcije.

## Funkcija
CaM posreduje procese poput inflamacije, metabolizma, apoptoze, kontrakcije glatkih mušića, intracelularno kretanje, kratkotrajne i dugotrajne memorije, nervnog rasta i imunskog responsa. CaM je izražen u mnogim ćelijskim tipovima i može da nađe na raznim subcelularnim lokacijama, kao što su citoplazma, unutar organela, ili vezan za membranu plazme i organela. Mnogi od proteina za koje se CaM vezuje nemaju sposobnost vezivanja kalcijuma, tako da oni koriste CaM kao kalcijumski senzor i prenosnik signala. CaM takođe može da koristi zalije kalcijuma u endoplazmatičnom retikulumu, i sarkoplazmičnom retikulumu. CaM podleže konformacionoj promeni nakon vezivanja kalcijuma, što mu omogućava da se veže za specifične proteine za specifične response. CaM može da veže do četiri jona kalcijuma, i podložan je post-translacionim modifikacijama, kao što su fosforilacija, acetilacija, metilacija i proteolitički rascep, svaka od kojih potencijalno modulira njegove akcije. Kalmodulin takođe može da veže antraksni toksin iz antraks bakterija.

## Članovi familije
* Kalmodulin 1 ()
* Kalmodulin 2 ()
* Kalmodulin 3 ()
* Kalmodulinu-sličan 1 ()
* Kalmodulinu-sličan 3 ()
* Kalmodulinu-sličan 4 ()
* Kalmodulinu-sličan 5 ()
* Kalmodulinu-sličan 6 ()

## Drugi kalcijum-vezujući proteini

Kalmodulin pripada jednoj od dve grupe kalcijum-vezujućih proteina, zvanoj EF ruka proteini. Druga grupa, koja se naziva aneksini, vezuje kalcijum i fosfolipid (npr., lipokortin). Mnogi drugi proteini vezuju kalcijum, mada se vezivanje kalcijuma ne može smatrati njihovom primarnom funkcijom u ćeliji.

## Povezano
* Proteinske kinaze
* Ca2+/kalmodulin-zavisne proteinske kinaze

## Literatura

## Dodatna literatura

* 
* 
* 

## Vanjske veze
* Kalmodulin - molekul meseca 
* Proteopedia 
* Konformacione promene kalmodulina
* 
*
NUMA

Termin **NUMA** ima više značenja.

* Protein 1 nukleusnog mitotičkog aparata, protein
* Numa Pompilije, rimski kralj
* Neuniformni pristup memoriji
Anni difficili

***Anni difficili*** () je italijanski crno-bijeli film snimljen 1948. u režiji Luigija Zampe. Radnja, temeljena na istoimenom romanu Vitaliana Brancatija je smještena u sicilijanski gradić Modica u doba fašizma. Protagonist, koga tumači Umberto Spadaro je sitni državni službenik koji, iako intimno prezire fašistički režim, radi karijere pristaje postati članom Fašističke partije. *Anni difficili* je historičarima zanimljiv po tome što je, za razliku od tada dominantnog neorealističkog stila, sniman na konvencionalni način, ali također i koristeći dokumentarne snimke kako bi se prikazao tok vremena i važnih historijskih događaja. *Anni difficili* je važan i kao prvi film koji je nastojao iskreno prikazati konformistički odnos Italijana prema fašističkom režimu, ali i spremnost nekih od dotada najzagriženijih fašista da nakon američkog iskrcavanja postanu najvjerniji suradnici američke vojske. *Anni difficili* je zbog toga bio predmetom žestokih kritika u desnom dijelu italijanske javnosti. Premijerno je prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je dobio nagradu za tehnička dostignuća.

## Uloge
* Umberto Spadaro ... Aldo Piscitello
* Massimo Girotti ... Giovanni
* Ave Ninchi ... Rosina
* Delia Scala (as Odette Bedogni) ... Elena
* Ernesto Almirante ... Grandpa
* Milly Vitale ... Maria
* Enzo Biliotti ... Baron
* Carlo Sposito (kao Carletto Sposito) ... Riccardo
* Loris Gizzi ... Fašistički ministar
* Aldo Silvani ... Apotekar

## Vanjske veze
* 
* Scheda su anica.it 
* Scheda su archiviodelcinemaitaliano.it
* Scheda su comingsoon.it
* 
* Scheda su film.tv.it
* 
* Scheda su medusa.it
PPP1R9B

**Neurabin-2** je protein koji je kod ljudi kodiran  genom.

## Interakcije
PPP1R9B formira interakcije sa PPP1CB, PPP1CA, Dopamine receptor D2, P16, PPP1CC, TIAM1 i PPP1R2.

## Reference

## Literatura
Negoslav Vuksanović

**Negoslav Vuksanović** (rodjen 25. 3. 1993. u Beogradu, Srbija) je srpski profesionalni odbojkaš.

## Karijera
Od svoje devete godine Negoslav počinje da trenira u školi odbojke odbojkaškog kluba Crvena Zvezda.
2006. godine sa pionirskom ekipom Crvene Zvezde učestvovao je na turniru pionirskih prvaka balkanskih zemalja u Plovdivu u Bugarskoj kao najmlađi igrač u ekipi gdje je osvojio prvo mesto.
2008. godine je bio u ekipi grada Beograda, kao takođe najmlađi igrač u ekipi.

## Vanjske veze
* World of volley profil 
## Reference
Dopaminski receptor D3

**D<sub>3</sub> dopaminski receptor** je protein koji je kod ljudi kodiran  genom.

D3 podtip dopaminskog receptora inhibira adenilil ciklazu putem inhibicije G proteina. Ovaj receptor je izražen u filogenetički starijim regionima mozga, što sugeriše da on ima ulogu u kognitivnim i emocionim funkcijama. On je meta za lekove kojima se tretira šizofrenija, addikcija, i Parkinsonova bolest  . Alternativno splajsovanje ovog gena proizvodi višestruke transkriptne varijante koje mogu da koriraju različite izoforme, mada neke varijante mogu da budu bez funkcije.

D3 agonisti poput 7-OH-DPAT, pramipeksola, i rotigotina, pokazuju antidepresantne efekte u modelima na glodarima za depresiju.

## Ligandi
Brojni neselektivni lekovi na recept se vezuju za D3 receptor. Među njima su neki od novijih dopaminskih agonista koji se koriste za lečenje Parkinsonove bolesti, npr. pramipeksol i ropinirol, koji se takođe vezuju za D2 i nemaju jaku selektivnost.

### Agonisti
* 8-OH-PBZI (cis-8-Hidroksi-3-(n-propil)-1,2,3a,4,5,9b-heksahidro-1H-benz[e]indol)
* PF-219,061 ((*R*)-3-(4-Propilmorfolin-2-il)fenol): >1000-puta funkcionalna (efikasnost) selektivnost u odnosu na D2
* jedinjenje *R,R*-16: 250x selektivnost vezivanja u odnosu na D2
* *trans-N*4-[4-(2,3-Dihlorofenil)-1-piperazinil]cikloheksil3-metoksibenzamid, pun agonist, > 200-puta selektivniji u odnosu na D4, D2, 5-HT<sub>1A</sub>, i α1-receptore
* (-)-7[2-(4-Fenilpiperazin-1-il)etil]propilamino5,6,7,8-tetrahidronaftalen-2-ol
* BP-897: parcijalni agonist
* FAUC 73
* FAUC 460: parcijalni agonist, dobar afinitet i selektivnost
* FAUC 346: parcijalni agonist, podtip selektivan
* PD-128,907 
* jedinjenje 12: parcijalni agonist, *K*i = 0.41nM, 800x selektivnost vezivanja u odnosu na D2
* piribedil

### Antagonisti
* N-(4-(4-(2,3-Dihloro- ili 2-metoksifenil)piperazin-1-il)butil)heterobiarilkarboksamidi
* FAUC 365, podtip selektivni antagonist
* jedinjenje 29
* Nafadotrid
* NGB-2904
* SB-277011-A, selektivni D3 antagonist, 80x selektivniji u odnosu na D2 bez parcijalnog agonističkog dejstva. Koristi se u ispitivanjima za adikcije
* Domperidon - D2 i D3 antagonist

## Interakcije
Dopaminski receptor D3 formira interakcije sa CLIC6 i EPB41L1.

## Reference

## Literatura

## Povezano
* Dopaminski receptor

## Vanjske veze
* 
*
CLIC6

**Hloridni intracelularni kanal, protein 6** je protein koji je kod ljudi kodiran  genom. Ovaj gen je deo velikog trostrukog regiona nađenog na hromozomima 1, 6, i 21. Alternativno splajsovane transkriptne varijante su poznate, ali njihov biološki značaj nije poznat.

## Interakcije
CLIC6 formira interakcije sa dopaminskim receptorom D3.

## Reference

## Literatura

## Povezano
* Hloridni kanal

## Vanjske veze
*
Dopaminski receptor D4

**Dopaminski receptor D<sub>4</sub>** je G protein spregnuti receptor kodiran  genom. Poput drugih dopaminskih receptora, D4 receptor se aktivira neurotransmiterom dopaminom. On je povezan sa mnogim neurološkim i psihijatrijskim oboljenjima, neka od kojih su šizofrenija, Parkinsonova bolest, bipolarni poremećaj, adikcije, i poremećaji ishrane kao što su anoreksija nervoza, bulimija nervoza i nekontrolisano jedenje.

D4 je biološka meta za lekove kojima se tretira šizofrenija i Parkinsonova bolest. Ovaj receptor je sličan sa D<sub>2</sub> receptorom, u smislu da aktivirani receptor inhibira enzim adenilat cilazu, čime se redukuje intraćelijska koncentracija sekundarnog glasnika cikličnog AMP-a.

## Ligandi

### Agonisti
* WAY-100635: potentan puni agonist, sa 5-HT1A antagonistnom komponentom
* A-412,997: pun agonist, > 100-puta selektivniji u odnosu na panel od sedamdeset različitih receptora i jonskih kanala
* ABT-724 - razvijen za lečenje impotencije
* ABT-670 - ima bolju oralnu biodostupnost od ABT-724
* FAUC 316: parcijalni agonist, > 8600-puta selektivniji u odnosu na druge dopaminske receptore
* FAUC 299: parcijalni agonist
* (*E*)-1-aril-3-(4-piridinpiperazin-1-il)propanon oksimi
* PIP3EA: parcijalni agonist
* Flibanzerin - parcijalni agonist
* PD-168,077 - D4 selektivan, ali se isto tako vezuje za α1A, α2C i 5HT1A
* CP-226,269 - D4 selektivan, ali se isto tako vezuje za D2, D3, α2A, α2C i 5HT1A
* Ro10-5824 - parcijalni agonist

### Antagonisti
* A-381393: potentan, podtip selektivan antagonist (>2700-puta)
* FAUC 213
* L-745,870
* L-750,667
* S 18126: takođe σ1 afin
* Fananserin - mešoviti 5-HT2A / D4 antagonist

### Inverzni agonisti
* FAUC F41: inverzni agonist, podtip selektivan u odnosu na D2 i D3

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Istraživanja DRD<sub>4</sub> gena 
* 
* 
* 

## Povezano
* Dopaminski receptor
Dopaminski receptor D5

**D(1B) dopaminski receptor** je protein koji je kod ljudi kodiran  genom.

Dopaminski D5 podtip je G protein spregnuti receptor koji stimuliše adenilil ciklazu. Ovaj receptor je izražen u neuronima limbičkog regiona mozga. On ima 10-puta veći afinitet za dopamin nego D<sub>1</sub> podtip. Pseudogeni srodni sa ovim genom se nalaze na hromozomu 1 i hromozomu 2.

## Ligandi
D1 i D5 receptori su u znatnoj meri strukturno homologni i mali broj selektivnih liganda je dostupan. Postoje brojni ligandi koji su selektivni za D1/5 u odnosu na druge dopaminske receptore. Nedavni razvoj selektivnog D5 antagonista je omogućio ispitivanje D1-posredovanog odgovora u odsustvu D5 komponente. Selektivni D5 agonisti trenutno nisu dostupni.

### Agonist
* Dihidreksidin

### Antagonist
* 4-Hloro-7-metil-5,6,7,8,9,14-heksahidrodibenz[*d,g*]azecin-3-ol: antagonist, umerena selektivnost vezivanja u odnosu na D1

## Interakcije
Za dopaminski receptor D5 je pokazano da interaguje sa GABRG2.

## Reference

## Literatura

## Povezano
* Dopaminski receptor

## Vanjske veze
* 
*
Ilirska Bistrica (općina)

**Općina Ilirska Bistrica** (slovenski: *Občina Ilirska Bistrica*) je jedna od **212** slovenskih općina od 13.866 stanovnika., administrativni centar općine je istoimeni grad Ilirska Bistrica.
## Geografija
Ilirska Bistrica prostire na jugozapadu Slovenije, sa zapada graniči sa općinama Hrpelje-Kozina i Divača, sa sjevera sa Občinom Pivka, sa istoka sa Občinom Loški Potok, a sa juga sa Republikom Hrvatskom

Općina Ilirska Bistrica zauzima površinu od 480 km², najveći dio teritorija općine pripada slivu rijeke Reke. 
## Naselja Općine Ilirska Bistrica

Bač, Brce, Dobro Polje, Dolenje pri Jelšanah, Dolnja Bitnja, Dolnji Zemon, Čelje, Fabci, Gabrk, Gornja Bitnja, Gornji Zemon, Harije, Hrušica, Huje, **[[Ilirska Bistrica]]**, Jablanica, Janeževo Brdo, Jasen, Jelšane, Kilovče, Knežak, Koritnice, Koseze, Kuteževo, Mala Bukovica, Male Loče, Mereče, Nova vas pri Jelšanah, Novokračine, Ostrožno Brdo, Pavlica, Podbeže, Podgrad, Podgraje, Podstenje, Podstenjšek, Podtabor, Pregarje, Prelože, Prem, Račice, Ratečevo Brdo, Rečica, Rjavče, Sabonje, Smrje, Snežnik, Soze, Starod, Studena Gora, Sušak, Šembije, Tominje, Topolc, Trpčane, Velika Bukovica, Veliko Brdo, Vrbica, Vrbovo, Zabiče, Zajelšje, Zarečica, Zarečje

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Ilirska Bistrica
GABRG2

**Receptor gama-aminobuterne kiseline, podjedinica gama-2** je protein koji je kod ljudi kodiran  genom.

Gama-aminobuterna kiselina (GABA) je inhibitorni neurotransmiter u mozgu, koji posreduje neuronsku inhibiciju vezivanjem za GABA receptore. Tip A GABA receptori su pentamerni hloridni kanali koji mogu da budu formirani od više genetičkih varijanti GABA(A) podjedinica. Ovaj gen kodira gama 2 podjedinicu GABA(A) receptora. Mutacije ovog gena su vezane za epilepsiju i febrilne konvulzije. Alternativno splajsovanje ovog gena proizvodi transkriptne varijante koje kodiraju različite izoforme.

## Interakcije
Pokazano je da GABRG2 formira interakcije sa GABARAP i dopaminskim receptorom D5.

## Reference

## Literatura

## Povezano
* GABAA receptor
Ileum

**Ileum** je završni deo tankog creva kod većine viših kičmenjaka, uključujući sisare, reptile, i ptice. Kod riba, podela tankih creva nije toliko jasna i termini *posteriorna creva* ili *distalna creva* se mogu koristiti.

Ileum sledi duodenum i jejunum, i odvojen je od slepog creva ileocekalnin zalistkom. Kod ljudi je ileum oko 2–4 m dug, i njegov pH je obično između 7 i 8 (neutralan i blago alkalinan).

## Dodatne slike

 File:Cecum and ileum.JPG|Ileum i slepo crevo
 File:Ileo-cecal valve.JPG|Ileocecalni zalistak
 Image:Gray536.png|Arterije slepog creva
 Image:Gobletcell.jpg|Peharasta ćelija ileuma
 Image:Gut wall.svg|Opšta struktura zida creva
 Image:Dogileum40x.jpg|Ileum psa


## Reference

## Vanjske veze
* Ileal Villi 
* Ileum 20x 
* Peyer's Patches
Gradska crkva Umeå

**Gradska crkva Umeå** (Švedski: *Umeå stads kyrka*) je crkva koja se nalazi u centu Umeå (Švedska), između Vänortsparkena i severne obale reke Ume. Otvorena je u 1894.

Dizajnirana je od strane gradskog arihetkte Fredrika Olaus Lindströma i izgrađena je u cigli sa kamenom temeljcem. Crkva je konstruisana između 1892 i 1894, i treća je u nizu crkva na istom mestu. Tri dopunske restauracije građevini su delomično promenili crkveni originalni izgled.

## Historija

### Prva restauracija
1929, crkveno veće je odlučilo da sprovede velike obnove crkve. Krov koji prokišnjava je oštetio mural na plafonu kao i druga pogoršanja koja su dovela do neophodne velike obnove; pre ovog vremena, izvršene su samo manje popravke. Postojala je i želja da se uništi arhitektonska slika iz 1890-tih koja prikazuje "najteži period dekadencije arhitekture do danas". Dvorski arhitekt Knut Nordenskjöld je bio odrežen da pregleda crkvu i daje sugestije za obnovu, koja je završila 1930. Njegovi predlozi su doveli do velikog broja diskusija, a posebno se provlačilo pitanje o predlogu dodavanja prolaza između crkvenih klupa. 27. decembra 1935, crkveno veće je konačno odlučilo da implementira predlog dvorskog arhitekte. 17. januara, počeo je rad na crkvi. Galerija orulja i kor su prošireni; ventilacioni kanali su premešteni; unutrašnja vrata su dodata glavnom ulazu; dio poda je zamenjen krečnjačkim pločama, i unutrašnjost je prefarbna u mekanu belu. Crkva je ponovo otvorena na prvu subotu u Adventu 1937, sa predsedavajućim biskupom biskupije Luleå, Olof Bergqvist, koji je učestvovao u službi.

### Izgradnja mosta
U 1971, odlučeno je da će se Östra Kyrkogatan prođiriti preko reke Ume, dodavajući treći most gradu. Na početku izgradnje, otkrivena je grobnica neposredno uz crkvu. U skladu sa zakonom antikviteta (*Švedski*: Fornminneslagen), izgradanj je zaustavljena u ljeto 1972, dok je područe bilo pod istragom od strane arheologa. Prvobitne granice groblja sui bile nepoznate i nisu bile registrovane ili mapirane. Iskopavanjem je otkopano četrdeset grobnih kovčega sa oko šezdeset kostura. U posljednjem grobu otkrivena je ploča sa čitko napisanim imenom i to je bio porodični grob guvernera Pehr Adama Stromberga. Nadgrobni spomenici nisu pronađeni. Smatra se da su nadgrobni spomenici uništeni u požaru 1887, kao i dokumentacija porodičnih grobova. Nakon što su posmrtni ostaci pregledani, oni su vraćeni crkvi u plastičnim vrećama. Crkveni domar je pokopao plastične vreće bez dokumentovanja tačnih lokacija, i nakon kratkog vremena on je umro.

## Reference

## Vanjske veze

* Umeå stads kyrka (švedski)
Plućna cirkulacija krvi

**Plućna cirkulacija krvi** ili **mali krvotok** () je deo opšte cirkulacije krvi, pored velikog krvotoka. U njemu dolazi do prečišćavanja krvi u plućima, koja iz venskih kapilara, venula, i uz pomoć šupljih vena ide u desnu pretkomoru srca, a odatle ulazi u desnu komoru. Zatim, krv ide natrag u pluća preko plućnih arterija. Sledi dalje razmena gasova u plućima, i preko plućnih vena krv obogaćena kiseonikom ide u levu pretkomoru srca. Zahvaljujući malom krvotoku, razmena gasova u organizmu se vrši stalno i neometano.

## Reference
Antagonist H3 receptora

**Antagonist H<sub>3</sub> receptora** je klasifikacija lekova koji se koriste za blokiranje dejstva histamina na H<sub>3</sub> receptoru. Za razliku od H1 i H2 receptora koji prvenstveno imaju periferno dejstvo, ali uzrokuju sedaciju ako se blokiraju u mozgu, H3 receptori se prvenstveno nalaze u mozgu i inhibiraju autoreceptore locirane na histaminergičnim nervnim terminalima, čime modulišu otpuštanje histamina. Histaminsko otpuštanje u mozgu inicira sekundarno otpuštanje ekscitatornih neurotransmitera puput glutamata i acetilholina stimulacijom H1 receptora u moždanoj kori. Konsekventno za razliku od H1 antagonista koji proizvode sedaciju, H3 antagonisti imaju stimulantne i nootropne efekte, i istražuju se kao potencijalni lekovi u tretmanu neurodegenerativnih oboljenja kao što je Alchajmerova bolest.

Primeri selektivnih H3 antagonista su klobenpropit, ABT-239, ciproksifan,, konesin, i A-349,821.

## Reference
Histaminski receptor H1

**Histaminski receptor** **H<sub>1</sub>** jedan je od histaminskih receptora iz familije rodopsinu sličnih G protein spregnutih receptora. Ovaj receptor, koji aktivira biogeni amin histamin, je izražen širom tela, u glatkim mišićima, vaskularnim endotelnim ćelijama, u srcu, i u centralnom nervnom sistemu. H1 receptor je spregnut sa intracelularnim G proteinom (Gq) koji aktivira signalni put fosfolipaze C i fosfatidilinozitola (PIP2). Antihistamini koji deluju na ovaj receptor se koriste kao lekovi protiv alergije. Kristalna struktura receptora je određena.

## Reference

## Literatura

## Povezano
* Antihistaminik – antagonist H1 receptora

## Vanjske veze
*
Histaminski receptor H3

**Histaminski receptor  H<sub>3</sub>** pripada histaminskim receptorima i izražen je u centralnom nervnom sistemu i u manjoj meri u perifernom nervnom sistemu, gde deluje kao autoreceptor u presinaptičkim histaminergičkim neuronima, i takođe kontroliše promet histamina putem povratne inhibicije sinteze i oslobađanja. Receptor H3 takođe presinaptički inhibira otpuštanje brojnih drugih neurotransmitera (i.e. on deluje kao inhibitorni heteroreceptor) uključujući, ali verovatno ne samo dopamina, GABA, acetilholina, noradrenalina, i serotonina.

Genska sekvenca receptora H3 je samo oko 22% i 20% homologna sa H1 i H2 receptorima respektivno.

## Tkivna distribucija

## Funkcija
Poput svih histaminskih receptora receptor H3 je G protein spregnuti receptor. Receptor H3 je spregnut sa G<sub>i</sub> G proteinom, tako da dovodi do inhibicije formiranja cAMP. Takođe, β i γ podjedinice interaguju sa N-tipom naponom kontrolisanog kalcijumskog kanala, da redukuju dejstvo potencijalom posredovanog uliva kalcijuma i tako redukuju otpuštanje neurotransmitera.

Receptori H3 funkcionišu kao presinaptički autoreceptori na histaminskim neuronima.

Raznovrsnost izražavanja receptora H3 širom korteksa i podkorteksa je indikacija njegove sposobnosti da moduliše otpuštanje velikog broja neurotransmitera.

Receptori H3 učestvuju u kontroli sitosti.

## Isoforme
Postoji najmanje šest izoformi receptora H3 kod ljudi, i više od 20 je otkriveno do sada računajući druge vrste. Kod pacova je do sad otkriveno šest podtipova receptora H3, dok su kod miševa poznate tri. Ti podtipovi imaju suptilne razlike u pogledu farmakologije (kao i distribucije, sudeći po istraživanjina na pacovima), ali njihove precizne fiziološke uloge nisu razjašnjene.

## Farmakologija

## Terapeutski potencijal
Ovaj receptor je predložen za biološki cilj u tretiranju poremećaja sna. Takođe se smatra da modulacija dejstva ovog receptora može da nađe primenu u tretmanu neuropatičkog bola.

Usled njegove sposobnosti modulacije drugih neurotransmitera, ligandi receptora H3 se istražuju za lečenje brojnih neuroloških poremećaja, uključujući gojaznost (zbog interakcije histaminskog i oreksinskog sistema), poremećaja kretanja (zbog modulacije dopamina i GABA putem receptora H3 u bazalnim ganglijama), šizofrenije i ADHD.

## Historija
* 1983 - Receptor H3 je farmakološki identikovan.
* 1988 - Utvrđeno je da receptor H3 posreduje inhibiciju otpuštanja serotonina moždanoj kori pacova.
* 1997 - Pokazano je da receptori H3 modulišu ishemično otpuštanje norepinefrina kod životinja.
* 1999 - Receptor H3 je kloniran
* 2000 - Receptori H3 se nazivaju "novim kursom ishemije miokarda"
* 2002 - H3(-/-) miš (miš bez ovog receptora)

## Reference

## Literatura

## Vanjske veze
* 
*
Histaminski receptor H4

**Histaminski receptor H<sub>4</sub>** pripada histaminskim receptorima i član je familije G protein spregnutih receptora.

## Distribucija u tkivu
Receptor H4 visoko je izražen u koštanoj srži i belim krvnim zrncima. On reguliše otpuštanje neutrofila iz kičmene moždine i naknadnu infiltraciju u zimosanom indukovanom mišjem modelu zapaljenja plućne maramice. On je takođe izražen u crevima, jetri, plućima, slezini, testisima, timusu, krajnicima, i dušniku.

## Funkcija
Pokazano je da receptor H4 posreduje hemotaksu mastocita. Smatra se da do toga dolazi putem mehanizma G<sub>i</sub> spregnutog smanjenja cAMP.

## Struktura
Trodimenzionalna struktura receptora H4 nije rešena usled problema vezanih za GPCR kristalizaciju. Razvijen je niz strukturnih modela receptora H4 za različite svrhe. Prvi model receptora H4 formiran je putem homolognog modelovanja baziranog na kristalnoj strukturi goveđeg rodopsina. Taj model je korišten za interpretaciju podataka mutageneze pojedinih mesta sekvence, čime je otkriven značaj Asp94 (3.32) i Glu182 (5.46) ostataka za vezivanje liganda i aktivaciju receptora.

Drugi strukturni model receptora H4 baziran na rodopsinu uspešno je korišten za identifikaciju novih liganda.

Nedavni progres u GPCR kristalizaciji, posebno određivanje strukture ljudskog histaminskog receptora H<sub>1</sub> u kompleksu sa doksepinom će uticati na poboljšanje kvaliteta novih strukturnih modela receptora  H4.

## Ligandi
### Agonisti
* 4-Metilhistamin
* VUF-8430 (2-[(Aminoiminometil)amino]etil estar karbamimidotionske kiseline)
* OUP-16

### Antagonisti
* Tioperamid
* JNJ 7777120
* VUF-6002 (1-[(5-hloro-1H-benzimidazol-2-il)karbonil]-4-metilpiperazin)
* A987306
* A943931

### Terapeutski potencijal
Inhibicija receptora H4 može se koristiti u tretiranju astme i alergije.

Visoko selektivni antagonist histaminskog receptora H4 VUF-6002 oralno je aktivan i inhibira aktivnost mastocita i eozinofila *in vivo*. On ima antiinflamatorne i antihiperalgezivne efekte.

## Reference

## Vanjske veze
*
Melatoninski receptor 1A

**Melatoninski receptor tip 1A** je protein koji je kod ljudi kodiran *MTNR1A* genom.

## Reference

## Literatura

## Povezano
* Melatoninski receptor

## Vanjske veze
*
Epifiza

**Epifiza** ili **pinealna žlezda** () je mala endokrina žlezda u mozgu, locirana između moždanih hemisfera. Kod čoveka ova žlezda je veličine zrna graška. Epifiza luči melatonin koji reguliše budnost i spavanje. Kod životinja melotonin je zadužen za funkciju polnog nagona, ponašanje, rast krzna, kamuflažu i zimski san. Glavne ćelije u epifizi koje luče hormon se zovu pinealociti.

## Reference

## Vanjske veze

* Histology at BU: Endocrine System: pineal gland (illustration)
* Anatomy Atlases, Microscopic atlas: Pineal gland
* MedPix: Images of Pineal region 
* Ancient Brain Mapping and Origins of the Eye of Horus: Egyptian Study of the Pineal Gland
Melatoninski receptor 1C

**Melatoninski receptor 1C** (*MTNR1C*) je protein koji je kodiran *Mtnr1c* genom. Ovaj receptor je identifikovan kod riba, vodozemaca, i ptica, ali ne kod ljudi.

## Reference

## Literatura

## Povezano
* Melatoninski receptor
Mirisni receptor

**Mirisni receptori** su izraženi u ćelijskim membranama mirisnih receptorskih neurona. Oni su odgovorni za detekciju molekula mirisa. Aktivirani mirisni receptori su inicijatori kaskade prenosa signala koja ultimatno proizvodi nervne impulse koji se transmituju u mozak. Ovi receptori su članovi klase A, rodopsinu-slične familije, G protein-spregnutih receptora (GPCRs).

## Ekspresija

Kod kičmenjaka su mirisni receptori locirani u cilijama mirisnih senzornih neurona. Kod insekata, mirisni receptori su locirani na antenama i drugim hemosenzornim organima. Ćelije sperme takođe izražavaju receptore mirisa. Za njih se misli da učestvuju u homtaksi, kojim putem nalaze jajne ćelije.

## Mehanizam

Umjesto vezivanja specifičnih liganda kao većina receptora, mirisni receptori ispoljavaju afinitet za nih molekula mirisa, i isto tako jedan molekul mirisa se može vezati za brojne mirisne receptore sa različitim afinitetima. Nakon vezivanja molekula mirisa receptor podleže strukturnim promenama, i vezuje i aktivira mirisni-tip G proteina n unutrašnjosti mirisnog receptorskog neurona. G protein (G<sub>olf</sub> i/ili G<sub>s</sub>) zatim aktiviraju liazu - adenilat ciklazu - koja konvertuje ATP u ciklični AMP (cAMP). cAMP otvara ciklični nukleotid-kontrolisani jonske kanale čime se omogućava kalcijumovim i natrijumovim jonima da uđu u ćeliju, depolarizujući mirisni receptorski neuron i starajući akcioni potencijal kojim se prenosi informacija do mozga.

## Povezano

* Receptor
* Trag amin-srodni receptor
* Odorant

## Literatura

## Vanjske veze
* Baza podataka mirisnih receptora 
* HORDE 
*
TAAR1

**Trag amin-asocirani receptor 1** je protein koji je kod ljudi kodiran *TAAR1* genom.

Trag amin-asocirani receptor 1 se aktivira aminom. On je G protein spregnuti receptor (GPCR) koji je lociran na neuronskim presinaptičkim membranama i na pojedinim limfocitima. TAAR1 su otkrile 2001 dve nezavisne grupe istraživača, Borovski *et al.* i Bunzov *et al.* TAAR1 je jedan od 15 otkrivenih trag amin-asociranih receptora, koji su dobili ime po njihovoj sposobnosti da vezuju niske koncentracije endogenih monoamina zvanih trag amini. TAAR1 ima ključnu ulogu u regulaciji moždanih monoamina, a isto tako učestvuje u radu imunskog sistema.

## Reference
TAAR2

**Trag amin-asocirani receptor 2** je protein koji je kod ljudi kodiran *TAAR2* genom.

## Reference

## Literatura

## Povezano
* Trag amin-asocirani receptor
Svetla faza fotosinteze

**Svetlosna Reakcija** sveukupnog procesa pod nazivom Fotosinteza, je onaj deo rekacije koji je nemoguć bez prisustva svetslosti. I ovom koraku solarna energija se transformiše u hemijsku energiju.

## Kratak opis

Svetlost apsrobovana u hlorofilu, ili drugim fotosintetičkim pigmentima kao što su karoteni, se koristi kao energija za prenos elektrona i vodonika iz vode (ili nekog drugog donor molekula) u prihvatioca NADP+, koji se redukuje u oblik NADPH dodavanjem elektronskog para i jednog protona (atomsko jezgro vodonika). Voda, ili neki drugi donor molekul se cepa tokom procesa i tako svetlosna reakcija proizvodi kiseonik.

Svetlosna reakcija takođe proizvodi ATP molekul dodavanjem fosfatne grupe (ADP), procesom fotofosforilacijom. ATP je odličan izvor hemijske energije korišćene u mnogim biološkim procesima. Pritom imati na umu, da svetlosna reakcija ne proizvodi ugljene hidrate, kao na pr. šećer. Svetlosna reakcija se odvija u granama tilakoidne membrane. Kiseonik je sporedni proizvod.

## Reference
Melatoninski receptor 1B

**Melatoninski receptor 1B** (*MTNR1B*) je protein koji je kod ljudi kodiran *MTNR1B* genom.

## Funkcija
MT2 protein je jedan od dve forme receptora sa visokim afinitetom za melatonin, primarni hormon epifize. On je integralni membranski protein koji je G protein spregnuti receptor, 7-transmembranski receptor. On je prisutan prvenstveno u retini i mozgu. Smatra se da on učestvuje u od svetla zavisnim funkcijama u retini i da posreduje neurobiološke efekte melatonina.

## Klinički značaj
Nekoliko studija je identifikovalo da su mutacije MTNR1B receptora vezane za povišeni prosečne nivoe krvnog šećera, i za oko 20 procenata povišen rizik razvoja tip 2 dijabetesa. MTNR1B iRNK je izražena u ljudskim Langerhansovim ostrvcima, i imunocitohemija potvrđuje da je prvenstveno lociran u beta ćelijama.

## MT2R ligandi
Sledeći MT2R ligandi su selektivni u odnosu na MT1R:

* Jedinjenje **3d**: antagonist sa sub-nM afinitetom
* Jedinjenje **18f**: antagonist i jedinjenje **18g** parcijalni agonist: sub-nM afinitet, >100-puta selektivniji u odnosu na MT1
* Jedinjenje **14**: antagonist
* Jedinjenje **13**: agonist

## Reference

## Literatura

## Vanjske veze
* 

## Povezano
* Melatoninski receptor
PNR

Termin **PNR** ima više značenja.

* TAAR5, GPCR
* Stranka narodne obnove, portugalska politička partija
TAAR6

**Trag amin-asocirani receptor 6** (*TAAR6*) je protein koji je kod ljudi kodiran  genom.

## Funkcija
TAAR6 pripada familiji trag amin-asociranih receptora. Trag amini su endogena aminska jedinjenja koja su hemijski slična sa klasičnim biogenim aminima poput dopamina, norepinefrina, serotonina, i histamina. Trag amini su ranije smatrani 'lažnim transmiterima' koji istiskuju klasične biogene amine iz njihovih skladišta i deluju na transportere na način sličan amfetaminima. Identifikacija moždanih receptora koji su specifični za trag amine ukazuje na činjenicu da oni isto tako samostalno deluju.

## Reference

## Literatura
La Plata, Argentina

**La Plata** je grad od 643,133 i aglomeracija od 852,800 stanovnika u argentinskoj provinciji Buenos Aires u kojoj je administrativni centar.

Kako je udaljena samo pedesetak km od centra Buenos Airesa dio je konurbacije toga grada u kojoj živi preko 15 miliona ljudi na površini od 4,000 km².
## Karakteristike
La Plata se nalazi na istoku zemlje, prostire se u unutrašnjosti 9 km od južne obale i ušća Río de la Plate.

## Historija

Nakon višegodišnjih političkih natezanja oko federalizacije zemlje i statusa glavnog grada Buenos Airesa, 1880. odlučeno je da on ima sličan status kao i američki Washington, D.C., a da Provincija Buenos Aires ima drugi administrativni centar.

Mjesto za gradnju budućeg administrativnog centra odabrao je u martu 1882., tadašnji guverner Provincije Buenos Aires - *Dardo Rocha*. To je bila Ensenada koja je već bila povezana željeznicom sa Buenos Airesom.  
Plan za izgradnju novog grada napravio je inženjer Pedro Benoit.

La Platu je službeno osnovao guverner Dardo Rocha 19. novembra 1882., polaganjem kamena temeljca.

Između 1952. i 1955. grad se zvao **Ciudad Eva Perón**, po preminuloj supruzi predsjednika Juana Peróna, ali mu je vraćeno orginalno ime nakon njegova svrgavanja u puču.

Nekadašnja industrijska zona sa lukom, rafinerijom nafte i čeličanom između grada i estuarija, podjeljena je 1957. na dva grada Ensenadu i Berisso.

## Znamenitosti
Pored širokih avenija, velikih parkova i trgova grad ima brojne historicističke palače građene za državnu administraciju. Uz to ima impresivnu biblioteku, neogotičku katedralu, astronomski opservatorij i muzej povezan sa Univerzitetom La Plata (1897.), koji imajednu od najvažnijih paleontoloških i antropoloških kolekcija u Južnoj Americi.

La Plata je danas sjedište brojnih istraživačkih instituta i akademija.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de La Plata'' (službene stranice)
Medvode

**Medvode** (njemački: *Zwischenwässern*) je grad u Sloveniji od 5.119 stanovnika, on je i administrativni centar Občine Medvode u centru Slovenije.
## Geografija
Medvode leže na ušću rijeke Sore u Savu (zato se i zovu Medvode), udaljene oko 12 km od centra Ljubljane.
## Historija
Medvode su se počele oblikovati krajem 15. vijeka kad je car Svetog Rimskog Carstva Friedrich III. dozvolio stanovnicima Kranja, Tržiča i Radovljice da tu izgrade most i ubiru maltarinu za njegov prijelaz, prema Škofjoj Loki i Kamniku.

Medvode su u 19. vijeku postale poznate kao mitnica Ljubljane, mjesto gdje se naplaćivala mitarina, za svu robu namjenjenu prodaji u Ljubljani. Tad su se počeli graditi industrijski pogoni, papirnica (Goričani), uljara, tekstil, namještaj pa se naselje počelo oblikovati kao industrijsko predgrađe Ljubljane, tad je izgrađena i Željeznička stanica.

Sve do 1955. teritorij obćine Medvode, bio je dijeljen sa susjednom Ljubljanom, Kranjem i Škofjom Lokom, tad je prvi put osnovana istoimena općina.
## Privreda
Medvode su danas industrijsko predgrađe Ljubljane, poznate po tvornici brtvila **Donit**, izgrađenoj nakon Drugog svjetskog rata, koja je danas najveći industrijski pogon u gradu.

## Značajne osobe
* Peter Škrjanec, dirigent, muzikolog
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Medvode
Medvode (općina)

**Općina Medvode** (slovenski: *Občina Medvode*) je jedna od **212** slovenskih općina od 15.843 stanovnika., administrativni centar općine je istoimeni grad Medvode.
## Geografija
Občina Medvode prostire u sredini Slovenije, pored ljubljane, na ušću rijeke Sore u Savu.

Ona ima površinu od 77.6 km², osnovana je 1955. dotad je njen teritorij bio dijeljen između Ljubljane, Kranja i Škofje Loke.
## Naselja Općine Medvode
Belo, Brezovica pri Medvodah, Dol, Dragočajna, Golo Brdo, Goričane, Hraše, Ladja, **[[Medvode]]**, Moše, Osolnik, Preska, Rakovnik, Seničica, Setnica, Smlednik, Sora, Spodnja Senica, Spodnje Pirniče, Studenčice, Svetje, Tehovec, Topol pri Medvodah, Trnovec, Valburga, Vaše, Verje, Vikrče, Zavrh pod Šmarno Goro, Zbilje, Zgornja Senica, Zgornje Pirniče, Žlebe
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Medvode
Stari zatvor Umeå

**Stari zatvor Umeå** (*Umeå gamla fängelse*) ili *länscellfängelset* je izgrađen 1861. Zatvor je bio jedan od retkih objekata koji nisu spaljeni u gradskom požaru 1888. Dakle, to je jedna od najstarijih preostalih građevina u Umeu i uvrštena je na spisak građevina od 1992. Do 1981 u zatvoru su bili smešteni stanovnici i tokom 1980-tih i 1990-tih tu su organizovane predstave. 2007-2008 zatvor je obnovljen u hotel.

## Historija
Stari zatvor Umeå je bio jedan od 20 pokrajinskih zatvora koje je dizajnirao Wilhelm Theodor Anckarsvärd, koji je bio arhitekta Fångvårdsstyrelsena tokom godina 1855-1877.

Ovaj zatvor je izgrađen po filadelfijskom sistemu, što znači da su zajedničke ćelije bile zamenjene pojedinačnim ćelijama u kojima su zatvorenici mogli razmišljati o njihovoj sudbini. U zatvoru se nalazilo ukupno 24 ćelije na dva sprata koje su bile smeštene duž vanjskih zidova, tako da su svi imali dnevno svetlo. U zgradi zatvora su također bile smeštene kancelarije i stambeni prostori. Zgrada je bila jedna od retkih koja je preživela veliki požar 1888. Također južna palisada je preživela požar te ona savremenim posetiteljima daje ideju o obliku dvorišta zatvora.

Tadašnji urednik lokalnih novina Västerbottens-Kuriren, Gustav Rosén (1876-1942), 1916 je proveo tri meseca u zatvoru. Osuđen je za klevetu gradskoj Stadsfiskala (njaviši policijski dužnosnok grada). To je bio vrhunac Umeå borbi (*Umeåbråken*), koje su privukle veliku pažnju nacije.

Zatvor je trenutno najstarija sačuvana kamena građevina u Umeu i i jedan je od najbolje sačuvanih zatvora u državi. Bio je u upotrebi do 1981 nakon čega je Zatvor u Umeu izgrađen. Zatvor je u vlasništvu Odbora nacionalnih obekata Švedske (SFV) i postao je nacionalni spomenik 1992.

## Pozorište
OD 1987 i najviše tekom 1990-tih, zgrada i dvorište zatvora su korišteni od strane amaterske pozorišne grupe, Grotteatern, i nezavisne pozorišne grupe Profilteatern. Za stogodišnjicu razornog požara 1888, Grotteatern je 1988 stvorio pozorišnu produkciju *Igar velike vatre* (*Spelet om den stora branden*) (po Franku Kelberu) na dvorištu starog zatvora. Grotteatern i Profilteatern su pripremali predstave tokom ljeta u dvorištu dugi niz godina nakon toga.

## Hotel
2007-2008 zgrada je pretvorena u hotel sa 23 jednokrevetne sobe, 2 porodične sobe i jednu dvokrevetnu sobu sa salom za sastanke i proslave koja može primiti do 50 ljudi. Hotel nudi sobe sa komunalnim tuševima i toaletima, te sobu za druženje. U aneksu na dvorištu nalati se kafić *Café Göteborg*.

## Galerija

Datoteka:Umeå gamla fängelse huvudbyggnad framsidan.jpg|Na slici je prikazana glavna zgrada zatvora gledana sa prednje strane glavnog ulaza prema Storgatanu.
Datoteka:Umeå gamla fängelse tingssalen.jpg|Stara sudnica sada kuća *Café Göteborg*.
Datoteka:Umeå stadsarkiv-1888-stadsbrand-Umeå.jpg|Fotografija sa krova zatvora prema severozapadu nakon razotnog požara 1888.


## Reference


## Vanjske veze

* Hotel Gamla Fängelset
* Café Göteborg
Čudnovate zgode šegrta Hlapića (animirani film)

***Čudnovate zgode šegrta Hlapića*** je hrvatski dugometražni crtani film iz 1997. Snimila ga je produkcijska kuća Croatia film, a nastao je prema istoimenom dječjem romanu hrvatske književnice Ivane Brlić-Mažuranić.

## Glasovi
* Ivan Gudeljević kao šegrt Hlapić
* Maja Rožman kao Gita
* Tarik Filipović kao Amadeus/Vlasnik vrtuljka
* Pero Juričić kao Bundaš/Vlasnik cirkusa
* Relja Bašić kao Crni štakor
* Vlado Kovačić kao Majstor Mrkonja
* Marina Nemet kao Majstorica
* Hrvoje Zalar kao Grga
* Ljiljana Gener kao Jana
* Zorko Sirotić kao Marko
* Ivana Bakarić kao Markova majka
* Božidarka Frajt kao Grgina majka
* Emil Glad kao Medo
* Ivica Vidović kao Markov otac
* Mate Ergović kao gostioničar
* Mladen Crnobrnja kao Ptica Štef
* Slavko Brankov kao Jazavac
* Sven Šestak kao Lisac
* Marinko Prga kao Zec
* Ivo Rogulja kao Gradonačelnik
* Barbara Rocco kao Praščić
* Zlatko Crnković kao Pripovjedač

## Vanjske veze
*