open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Albert Patterson

**Albert Patterson** (27. januar 1894 – 18. jun 1954) bio je američki pravnik i demokratski političar, poznat po nastojanjima da lokalnu upravu i vlastitu stranku u gradu Phenix City u državi Alabama očisti od korupcije i uticaja organiziranog kriminala, a što je na kraju dovelo do njegove smrti u atentatu. 

Rodio se na farmi u mjestu New Site u državi Alabama; kao tinejdžer je u potrazi za poslom otišao u Teksas, a kao mladić se za vrijeme Prvog svjetskog rata godine 1917. priključio američkoj Vojsci. Godine 1918. je u borbama u Francuskoj gdje je teško ranjen. Iz vojske je izašao sa činom poručnika, te se sljedećih godina posvetio studijima, prije nego što je 1927. godine diplomirao pravo. Godine 1933. se naselio u Phenix Cityju gdje je otvorio advokatsku kancelariju.

Politikom se počeo baviti 1937. godine, kada je izabran u Obrazovni odbor Okruga Russell. Tri godine kasnije je postao članom Okružnog odbora za regrutaciju, a godine 1946. je izabran u Državni senat Alabame. Početkom 1950-ih je postao dio Udruženja za poboljšanje Russella (RBA), grupe političara koja je počelo javno izražavati nezadovoljstvo zbog toga što su lokalne vlasti u gradu bile otvoreno povezane sa gangsterima. Godine 1952. mu je kancelarija napadnuta zapaljivom bombomn. Svjestan da ne može biti izabran kao predstavnik okruga i grada, godine 1954. se kandidirao za Vrhovnog advokata Alabame. U maju je u prvom krugu preliminarnih izbora za demokratsku nominaciju osvojio relativnu većinu, a 10. juna je, usprkos pokušaja opstrukcije i namještanja glasova u Phenix Cityju, proglašen pobjednikom, odnosno formalnim kandidatom stranke, a što je, s obzirom da je Alabama tada bila *de facto* jednopartijska država, predstavljalo siguran izbor za mjesto Vrhovnog advokata.

Prije tih izbora i formalne inauguracije su, međutim, trebali proći mjeseci. 18. juna je, kada se navečer vraćao iz kancelarije, ubijen hicima iz pištolja od strane nepoznatog počinitelja. Ubistvo tako istaknutog političara je zgrozilo američku javnost, ali i guvernera Gordona Personsa koji je reagirao proglašenjem ratnog stanja u Phenix Cityju, slanjem Nacionalne garde koja je preuzela policijske dužnosti te započinjanjem istrage od strane specijalnog tima tužilaca. Njeni rezultati su doveli do 734 optužnica protiv lokalnih i državnih funkcionara, a trojica su optužena za Pattersonovo ubistvo - zamjenik glavnog šerifa Albert Fuller, okružni tužilac Arch Ferrell i vrhovni advokat Si Garrett. Od njih je jedino Fuller proglašen krivim i osuđen na doživotni zatvor. 

Događaji vezani uz Pattersonovo ubistvo su sljedeće godine prikazani u biografskom filmu *[[The Phenix City Story]]*, gdje je Pattersonov lik tumačio John McIntire.

Godine 1958. je njegov sin John Malcolm Patterson izabran za guvernera. 

## Izvori


## Vanjske veze
*
*
Pontevedra

**Pontevedra** je lučki grad na sjeverozapadu Španjolske od 83,260 stanovnika. On je i administrativni centar istoimene provincije Pontevedra u 
Autonomnoj zajednici Galiciji.

## Geografija

Pontevedra leži na jugozapadu Provincije Pontevedra u estuariju rijeke Lérez u Atlantik, nedaleko od portugalske granice.

## Historija

Po lokalnoj legendi grad je osnovao junak iz grčke mitologije Teukro, koji ga je nazvao - *Helenes*. Međutim je puno vjerovatnije da je nastao za rimskih vremena jer je njegovo antičko ime bilo **Pons Vetus** (Stari most) nastalo zbog kamenog mosta od 11 lukova, koji još dan danas služi svrsi.

Pontevedra je još od srednjeg vijeka bila poznata po pomorstvu, trgovini i brodogradnji, u njoj je najvjerojatnije izgrađen kolumbov brod Santa Maria.

## Znamenitosti

Od značajnih građevina Pontevedra ima crkvu *Santa María la Mayor* podignutu od 1520. do 1559. u pleterskom stilu, koja danas ima status nacionalnog spomenika, kao i samostan *San Francisco* izgrađen tokom 14. vijeka u gotičkom stilu, u kom je podignut i samostan *Santa Clara*, također tokom 14. vijeka.

Pored tog tu su i kapela *La Peregrina* podignuta od 1778. do 1792. u rokoko stilu i ruševine samostana *Santo Domingo* iz 14. vijeka, u kom je danas smješten arheološki muzej.

## Privreda

Privredom Pontevedre od davnina dominira trgovina, brodogradnja i ribarstvo. Od industrije ima pogone drvne (celuloza), prehrambene (konzerve), tekstilne i kemijske industrije (gnojivo), uz dobro razvijeno grnčarstvo.

Pored toga za ekonomiju grada važan je i sektor usluga i bankarstvo koje je povezano sa obližnjim gradovima Vigo i Santiago de Compostela.

## Pobratimski gradovi

## Reference

## Vanjske veze

* ''Concello de Pontevedra''
The Phenix City Story

***The Phenix City Story*** () je američki crno-bijeli film snimljen 1955. godine u režiji Phila Carlsona. Po žanru je kombinacija film noira i dokudrame, te prikazuje stvarne događaje koji su se prethodne godine dogodili u gradu Phenix City u državi Alabama. Nominalni protagonist filma, koga tumači John McIntire je Albert Patterson, ugledni pravnik koji se ispočetka pomirio sa time da organizirani kriminal, zahvaljujući sprezi sa korumpiranim lokalnim vlastima, neometano i posve otvoreno djeluje u gradu, uključujući četvrt crvenih svjetala u samom središtu, ali i kako se njemu konačno odluči suprotstaviti kada gangsteri počnu nekažnjeno zlostavljati nedužne građane. Radnja prikazuje kako se kandidira i pobjeđuje na izborima samo da bi pao kao žrtva atentata, ali i kako njegov sin (čiji lik tumači Richard Kiley) nastoji nastaviti njegovu borbu.

*The Phenix City Story* je snimljen u produkciji studija Allied Artists, specijaliziranog za niskobudžetne B-filmove. Režiser Phil Karlson je, međutim, niski budžet nastojao iskoristiti kako bi film učinio što autentičnijim, uključujući scene nasilja koje su bile neuobičajeno žestoke za standarde tadašnjeg Hollywooda, ali i korištenje autentičnih lokacija. Film na samom početku sadrži dokumentarni prolog u obliku 13-minutnog filmskog žurnala, a što uključuje i intervjue sa nekim od likova. *The Phenix City Story* je izazvao veliku pažnju zbog svoje "sirovosti", ali i pohvale, a što je uključivalo i publiku u Alabami, željnu toga da njihova zabačena država postane predmetom hollywoodskog filma, čak i kada se prikazuje u lošem svjetlu. Film je imao komercijalni uspjeh te je značajno pomogao karijeri Phila Karlsona koji će dvije decenije kasnije istu formulu primijeniti snimivši popularni true crime film *[[Walking Tall (film, 1973)|Walking Tall]]*.

## Uloge

* John McIntire ... Albert Patterson
* Richard Kiley ... John Patterson
* Kathryn Grant ... Ellie Rhodes
* Edward Andrews ... Rhett Tanner
* James Edwards ... Zeke Ward
* Lenka Peterson ... Mary Jo Patterson
* Biff McGuire ... Fred Gage
* Truman Smith ... Ed Gage
* Jean Carson ... Cassie

* Kathy Marlowe ... Mamie
* John Larch ... Clem Wilson
* Allen Nourse ... Jeb Bassett
* Helen Martin ... Helen Ward
* Otto Hulett ... Hugh A. Bentley
* George Mitchell ... Hugh Britton
* Ma Beachie ... sama sebe
* Meg Myles ... pjevačica iz Poppy Cluba

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
*  (John Patterson's speech)
The Rats of Tobruk

***The Rats of Tobruk*** (), poznat i kao ***The Fighting Rats of Tobruk*** () je australijski crno-bijeli ratni film snimljen 1944. u režiji Charlesa Chauvela. Radnja prikazuje zbivanja u tada aktualnom Drugom svjetskom ratu, a protagonisti su trojica prijatelja koja se godine 1939. priključuju australijskoj vojsci te sudjeluju u borbama u Sjevernoj Africi, uključujući znamenitu opsadu Tobruka 1941. godine. Kao i Chauvelov prethodni film *[[Forty Thousand Horsemen]]*, i ovaj je imao snažan patriotski i propagandni naboj, te je snimljen uz pomoć australijske vlade i na pustinjskim lokacijama. Recenzije, međutim, nisu bile dobre, a prijem na kino-blagajnama je bio mlak. Izvan Australije je prikazan tek nekoliko godina kasnije. Kasnijim kritičarima je postao zanimljiv zbog toga što jednu od glavnih uloga tumači ugledni, a tada relativno nepoznati, australijski glumac Peter Finch, koji je tada služio u vojsci i dobio dopust za potrebe snimanja.

Godine 1953. je na istu temu u SAD snimljen film *[[The Desert Rats (film)|The Desert Rats]]*.

## Vanjske veze
*The Rats of Tobruk  at the National Film and Sound Archive
*The Rats of Tobruk at IMDB
*The Rats of Tobruk at Australian Screen Online
*US Trailer at Internet Archive
*Original treatment  at National Archives of Australia
*''The Rats of Tobruk''  at Oz Movies
Poljubac smrti

Poljubac smrti može označavati:

*Poljubac smrti (mafija), signal kojim se neka osoba lažnim iskazom naklonosti označava za likvidaciju; 

*''Kiss of Death'' (film, 1947), američki film noir, ul. Richard Widmark
**''Kiss of Death'' (film, 1995), njegov remake, ul. David Caruso i Nicolas Cage
**[[Kiss Me Deadly]]*, američki film noir iz 1955. godine, u bivšoj Jugoslaviji poznat kao *Poljubac smrti*
Sons of Matthew

***Sons of Matthew*** () je australijski crno-bijeli film snimljen 1949. u režiji Charlesa Chauvela. Temelji se na knjigama Bernarda O'Reillyja, australijskog pisca koji je u njima opisivao život svoje porodice, potomaka irskih doseljenika. Protagonisti filma su pripadnici porodice O'Riordan koji, gonjeni siromaštvom, nastoje sreću potražiti podizanjem imanja na nepristupačnom području južnog Queenslanda. Radnja prikazuje kako se pri tome suočavaju s brojnim izazovima koje donosi kako nepredivdiva priroda, tako i vlastiti karakter. *Sons of Matthew* je danas poznat prije svega po strahovitim problemima koje je loše vrijeme izazvalo prilikom snimanja, a koje se produžilo na 18 mjeseci; Chauvel i njegova ekipa su, međutim, pri tome prikazali izuzetno strpljenje i upornost, koje je nakon premijere nagrađeno dotada najvećom gledanošću i komercijalnim uspjehom u historiji australijske kinematografije. Prilikom prikazivanja u SAD je, pak, skraćen za 30 minuta (uključujući scene u kojima glavni ženski lik pliva gola), te doživio loše kritike; u Britaniji je, pak, postigao izuzetan uspjeh.

## Uloge

*Michael Pate ... Shane O'Riordan
*Ken Wayne ... Barney O'Riordan
*Tommy Burns ... Luke O'Riordan
*John Unicomb ... Terry O'Riordan
*John Ewart ... Mickey O'Riordan
*Wendy Gibb ... Cathy McAllister
*John O'Malley ... Matthew O'Riordan
*Thelma Scott ... Jane O'Riordan
*Dorothy Alison ... Rose O'Riordan
*Diane Proctor ... Mary O'Riordan
*Tom Collins ... mladi Shane
*Max Lemon ... mladi Barney
*Rodney Fielder ... mladi Luke
*Doug Smith ... mladi Terry
*Jimmy White ... mladi Mickey
*Marion Dickson ... mlada Rose
*Baby Lawson ... mlada Mary
*John Fegan ... Jack Farrington
*Robert Nelson ... Angus McAllister
*Barbara Armstrong ... young Cathy
*Laurel Young ... Bessie Benson
*Nonnie Peifer ... Molly Benson
*Betty Orne ... Selina Benson
*John Fleeting ... ljekar
*Carrie Moore ... babica
*Alan Poolman ... Dan McGregor

## Izvori

*

## Vanjske veze
*
*''Sons of Matthew'' at Australian Screen Online
*''Sons of Matthew'' at National Film and Sound Archive
*Andrew Katsis, "You and the earth, Cathy. That’s all I want." Sons of Matthew (Charles Chauvel, 1949) ''Senses of Cinema'' 13 March 2011
*''Sons of Matthew''  at Oz Movies
Pather Panchali (roman)

***Pather Panchali*** (bengalski পথের পাঁচালী, Pôther Pãchali, u prijevodu ***Pjesma puta***) je roman indijskog pisca Bibhutibhushana Bandopadhyjaya, objavljen 1929. godine. Predstavlja prvi Bandopadhyayev roman, a u njemu se prikazuje život siromašne seoske porodice koja pokušava sreću potražiti na ulicama Varanasija. Roman je postigao veliki uspjeh, te je Bandopadhyay napisao nastavak pod naslovom *[[Aparajito]]*. Godine 1955. je indijski filmski režiser Satyajit Ray po njemu snimio istoimeni film koji će postati prvi dio znamenite Apuove trilogije, odnosno biti hvaljen kao jedno od najznačajnijih ostvarenja indijske i svjetske kinematografije.

## Literatura
Bibhutibhushan Bandyopadhyay

**Bibhutibhushan Bandyopadhyay** () () (12. septembar 1894 – 1. novembar 1950) bio je indijski pisac bengalske nacionalnosti koji se smatra jednim od najznačajnijih autora moderne bengalske književnost. Najpoznatije djelo mu je autobiografski roman *[[Pather Panchali (roman)|Pather Panchali]]* (*Pjesma puta*), koje je, zajedno sa nastavkom *[[Aparajito]]* poslužilo kao predložak za filmski ciklus *[[Apuova trilogije]]*  u režiji Satyajita Raya.

## Izvori

## Vanjske veze
*Banglapedia on Bibhutibhushan Banerjee
Gërçina

**Gërçina** (srpskohrvatski: *Grčina*; ćirilica: Грчина), selo na Kosovu u općini Gjakova.

## Geografija
Selo se nalazi na granici Kosova sa Albanijom. Dijeli ih planina Paštrik.

## Stanovništvo

## Reference
Cerik

**Cerik** može da bude:

* Cerik, cerova šuma

ili

* Cerik (Albanija), grad u okrugu Elbasan, Republika Albanija
* Cerik (Brčko), naseljeno mjesto u distriktu Brčko, BiH
* Cerik (Lukavac), naseljeno mjesto u opštini Lukavac, Federacija Bosne i Hercegovine, BiH
* Cerik (Srebrenik), naseljeno mjesto u opštini Srebrenik, Federacija Bosne i Hercegovine, BiH
* Cerik (Tuzla), naseljeno mjesto u opštini Tuzla, Federacija Bosne i Hercegovine, BiH
* Cerik (Vrbovec), naseljeno mjesto u opštini Vrbovec, Republika Hrvatska

## Povezano
* Cer
Resnik

**Resnik** može biti:

* Resnik (biljka), biljka iz porodice glavočika, ustuk
* Resnik (asteroid), asteroid 3356
* Resnik (prezime), prezime

ili

* Resnik (Rakovica), naselje u opštini Rakovica, Beograd, Srbija
* Resnik (Aerodrom), naseljeno mesto u gradskoj opštini Aerodrom, grad Kragujevac, Šumadijski okrug, Srbija
* Resnik (Sokobanja), naseljeno mesto u opštini Sokobanja, Zaječarski okrug, Srbija
* Resnik (Babušnica), naseljeno mesto u opštini Babušnica, Pirotski okrug, Srbija
* Resnik (Hadžići), naseljeno mesto u opštini Hadžići, Federacija Bosne i Hercegovine, BiH
* Resnik (Višegrad), naseljeno mesto u opština Višegrad, Republika Srpska, BiH
* Resnik (Bijelo Polje), naseljeno mesto u opštini Bijelo Polje, Crna Gora
* Resnik (Pleternica) ili Resnik Požeški, gradsko naselje u Pleternici, Hrvatska 
* Resnik (Kaštela), predeo u Kaštelima, gde se nalazi Vazdušna luka Split, Hrvatska
* Resnik (Zreče), naselje u opštini Zreče, Slovenija
Dimitrovgrad (razvrstavanje)

**Dimitrovgrad** je naziv za više gradova i može biti:

*Dimitrovgrad, grad u istočnoj Srbiji, sedište opštine Dimitrovgrad,
*Dimitrovgrad, grad u Bugarskoj ili
*Dimitrovgrad, grad u Rusiji.
Pather Panchali

***Pather Panchali*** (, ) je indijski crno-bijeli film snimljen 1955. na bengalskom jeziku u režiji Satyajita Raya, a koji se smatra jednim od najznačajnijih ostvarenja indijske i svjetske kinematografije.

Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Bibhutibhushana Bandopadhyaya. Radnja se događa u bengalskom selu i prati život porodice siromašnog seoskog brahmana (čiji lik tumači Kanu Banerjee), koji je ostavlja kako bi pokušao prehraniti radeći u gradu. Događaji se prate iz perspektive njegovog malog sina Apua (čiji lik tumači Karuna Banerjee), koji zajedno sa svojom starijom sestrom Durgom (čiji lik tumači Uma Dasgupta) pokušava pronaći sreću u malim, banalnim stvarima.

*Pather Panchali* je predstavljao prvi film u Rayovoj karijeri, a za njegovo snimanje je poticaj dalo prijateljstvo sa znamenitim francuskim sineastom Jeanom Renoirom, koga je bio upoznao prilikom snimanja filma *[[The River (film, 1951)|The River]]*. Ray je prilikom snimanja iskusio brojne poteškoće, prije svega financijske prirode, te ga je uspio dovršiti tek nakon nekoliko godina, uz zajam vlade indijske države Zapadni Bengal. Razlog je dijelom bio i taj što je Ray, duboko impresioniran italijanskim neorealizmom, nastojao *Pather Panchali* napraviti u sličnom stilu, te je zbog toga namjerno koristio naturščike umjesto profesionalnih glumaca, te odustao od za tadašnje indijske filmove obaveznih pjesama i muzičkih točaka. Umjesto toga je korišten konvencionalna muzička podloga temeljena na tradicionalnim indijskim motivima, a koju je komponirao Ravi Shankar, a kome će upravo *Pather Panchali* donijeti svjetsku slavu.

*Pathe Panchali* je nakon premijere izazvao oduševljenje među indijskim kritičarima, iako je dio političara bio zabrinut da bi se prikaz siromaštva mogao loše odraziti na reputaciju indijske države. Sve te primjedbe su, međutim, utišane nakon što je film odgledao i svoj blagoslov dao premijer Jawaharlal Nehru. Pather Panchali je sljedeće godine poslan na Kanski festival, a sljedećih nekoliko godina će u svijetu osvojiti 11 prestižnih nagrada.

Ray je sljedeće godine snimio nastavak pod naslovom *[[Aparajito]]*, a koji će zajedno sa *[[Apuov svijet|Svijetom Apua]]* godine 1959. tvoriti Apuovu trilogiju.

## Uloge
* Kanu Banerjee ... Harihar Roy
* Karuna Banerjee ... Sarbajaya Roy
* Subir Banerjee ... Apurba Roy (Apu)
* Runki Banerjee ... Durga Roy (dijete)
*Uma Dasgupta ... Durga Roy (adolescent)
* Chunibala Devi ... Indir Thakrun, stara tetka
* Tulsi Chakraborty ... Prasanna, učitelj

## Napomene

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* ''Pather Panchali'' at Ray Film and Study Collection University of California – Santa Cruz
Les Diaboliques

***Les Diaboliques*** () je francuski crno-bijeli filmski triler snimljen 1955. godine u režiji  Henri-Georgesa Clouzota, a koji se smatra jednim od najznačajnijih i najuticajnijih u historiji žanra.

Predstavlja adaptaciju romana *Celle qui n'était plus* Boileau-Narcejaca. Radnja je smještena u jedan francuski internat, čiji direktor (koga tumači Paul Meurisse) sadistički zlostavlja kako svoju suprugu (koju tumači Véra Clouzot), tako i svoju ljubavnicu (koju tumači Simone Signoret). Radnja prikazuje kako se dvije žene udruže te ga ubiju davljenjem u kadi, ali kako ubrzo nakon toga njegov leš misteriozno nestaje, te počinju slušati glasine o tome da je viđen živ.

*Les Diaboliques* je karakterističan po stilu, odnosno stvaranju napetosti i jeze koja ga je stavila na granicu žanrovsku granicu horora, kao i po šokantnom završnom obratu koji su kasnije imitirala brojna druga ostvarenja žanra. Među poklonicima filma su bili Alfred Hitchcock, kao i Robert Bloch, autor romana *[[Psycho (roman)|Psycho]]* po kome je snimljen znameniti istoimeni Hitchcockov film, koji je u velikoj mjeri inspiriran upravo sa *Les Diaboliques*.

Godine 1996. je snimljen američki remake pod naslovom *[[Diabolique (1996 film)|Diabolique]]*.

## Uloge
* Simone Signoret ... Nicole Horner
* Véra Clouzot ... Christina Delassalle
* Paul Meurisse ... Michel Delassalle
* Charles Vanel ... Alfred Fichet
* Jean Brochard ... Plantiveau
* Pierre Larquey ... M. Drain
* Michel Serrault ... M. Raymond
* Thérèse Dorny ... Mme. Herboux
* Noël Roquevert ... M. Herboux
* Georges Poujouly ... Soudieu

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* 
*''Les Diaboliques'' essay by Terrence Rafferty at The Criterion Collection
*''Les Diaboliques'' essay by Danny Peary at The Criterion Collection
Lola Montez

**Marie Dolores Eliza Rosanna Gilbert, grofica od Landsfelda** (17. februar 1821 – 17. januar 1861), poznatija po umjetničkom pseudonimu **Lola Montez**, bila je irska plesačica i glumica koja je slavu stekla kao "španska plesačica", a potom postala poznata kao kurtizana i ljubavnica bavarskog kralja Ludwiga I koji joj je udijelio titulu **grofica od Landsfelda**. Iako se njenom uticaju pripisuju liberalne reforme u Bavarskoj, na početku revolucija 1848. godine je bila prisiljena bježati. Ostatak života je provela u Švicarskoj, Francuskoj, Londonu i SAD gdje se izdražavala kao zabavljačica.

Njen život je postao inspiracija za brojna književna i muzička djela, kao i igrane filmove.

## Izvori

## Literatura
* Browne, Nicholas  *Castle Oliver & the Oliver Gascoignes*
* Mackinlay, Leila  *Spider dance: A novel based upon incidents in the life of Lola Montez*
* Pastor, Urraca, *Lola Montes. Mª Dolores Rosana Y Gilbert, Condesa De Landfeld*, Barcelona 1946
* Saint-Laurent, Cecil *La Vie Extraordinaire de Lola Montès* (predložak za film *[[Lola Montès]]* iz 1955. godine)
* Seymour, Bruce *Lola Montez, a Life*, Yale University Press, 1996
* Trowbridge, W. R. H. *[https://archive.org/stream/sevensplendidsin00trowiala#page/n387/mode/2up Lola Montez, 1818-1861] in *Seven Splendid Sinners*, p. 298

==Vanjske veze==

*[http://www.castle-oliver.com Information about Castle Oliver, Lola Montez's ancestral home]
*[https://web.archive.org/web/20070307111514/http://www.rte.ie/tv/hiddenhistory/hernamewaslola.html RTE Hidden History Summary about Eliza Gilbert]
*[http://adb.anu.edu.au/biography/montez-lola-4226 Article from Australian Dictionary of Biography] 
*[http://www.lrb.co.uk/v29/n11/wils08_.html Bee Wilson: *Boudoir Politics*] Review of *Lola Montez: Her Life and Conquests* by James Morton · Portrait,(2007) in *'London Review of Books*' Vol. 29 No. 11 dated 7 June 2007
*Horace Wyndham, [http://www.gutenberg.org/etext/21421 *The Magnificent Montez: From Courtesan to Convert''], New York: Hillman-Curl (1935). Project Gutenberg eBook.
Lola Montes (film)

***Lola Montès*** je francusko-zapadnonjemački biografski film snimljen 1955. u režiji Maxa Ophülsa. Predstavlja adaptaciju romana *La Vie Extraordinaire de Lola Montès* francuskog pisca Cécila Saint-Laurenta. Naslovna protagonistica, čiji lik tumači Martine Carol, je Lola Montez, znamenita irska plesačica i kurtizana koja je živjela u 19. vijeku. Radnja prikazuje njen život kao zabavljačice u cirkusu, gdje se kroz flashbackove sjeća svoje ljubavne veze sa bavarskim kraljem Ludwigom I (čiji lik tumači Anton Walbrook). *Lola Montès* je predstavljao Ophülsov prvi film snimljen u domovini nakon godina izgnanstva uzrokovanih dolaskom nacista na vlast i ratom; također je predstavljao njegov prvi film u boji, kao i jedan od prvih važnijih evropskih filmova snimljenih tehnikom Cinemascope. Usprkos toga je nakon premijere doživio neuspjeh, što je producente tjeralo da ga skrate, odnosno da umjesto flashbacka koriste kronološki prikaz događaja. Uspkros toga, s vremenom je stekao brojne poklonike i svojevrsni kult status, te je nakon mnogo godina restauriran u svojoj originalnoj verziji.

## Uloge
* Martine Carol ... Lola Montès
* Peter Ustinov ... Vlasnik cirkusa
* Anton Walbrook ... Ludwig I, kralj Bavarske
* Oskar Werner ... Student
* Henri Guisol ... Konjanik Maurice
* Lise Delamare ... Mrs. Craigie, Lolina majka
* Paulette Dubost ... Josephine, sobarica

## Vanjske veze
* 
* 
* Senses of Cinema essay by Rodney Hill
Martine Carol

**Martine Carol** (16. maj 1920 - 6. februar 1967) bila je francuska filmska glumica, poznata kao vodeći seks simbol francuske kinematografije krajem 1940-ih i početkom 1950-ih.

Karijeru je započela nakon studija u prestižnoj glumačkoj školi Cours Simon. Brzo se nametnula svojom ljepotom i impozantnim stasom, često tumačeći uloge fatalnih zavodnica. Na vrhuncu popularnosti ju se često nazivalo "francuskim odgovorom na Marilyn Monroe". Privatni život joj je bio izuzetno buran; uključivao je kratkotrajnu otmicu od strane zloglasnog gangstera Pierrea Loutrela 1946. godine, pokušaj samoubistva sljedeće godine, kao i četiri braka, od kojih je drugi, sa režiserom Christian-Jaqueom doveo do suradnje na nekoliko značajnih filmova. U drugoj polovici 1950-ih ju je sa mjesta najveće francuske zvijezde detronizirala Brigitte Bardot, a nakon čega je bez uspjeha pokušala ostvariti karijeru u Hollywoodu. Umrla je u Monaku od srčanog udara.

## Izabrana filmografija

## Vanjske veze

*
*
*
*
Kaj Munk

**Kaj Harald Leininger Munk** (13. januar 1898 - 4. januar 1944) bio je danski pisac i luteranski svećenik, poznat po nizu hvaljenih drama u međuratnom periodu, ali i javnom suprostavljanju njemačkim okupatorima za vrijeme Drugog svjetskog rata, a što je dovelo do njegove lkividacije poslije koje je stekao status mučenika.

Rodio se kao  Kaj Harald Leininger Petersen na otoku Lolland, ali je uzeo prezime "Munk" kako bi se odužio porodici koja je brinula za njega nakon smrti roditelja. Godine 1924. je nakon završenog studija teologije postao luteranski vikar mjesta Vedersø na zapadnoj obali Jyllanda, što će ostati do kraja života. Godine 1929. se oženio za Elise (Lise) Marie Jørgensen sa kojom je imao dva sina, od kojih će obojica postati svećenici.

Pisanjem se počeo baviti za vrijeme studija, ali su se njegove prve drame počele izvoditi tek od 1930-ih. U njima je često iznosio svoje svjetonazorske stavove, prije svega o marksizmu i darvinizmu. U političkom smislu se Munk iskazivao kao protivnik demokracije i parlamentarizma smatrajući da oni dovode do stvaranja slabih i nestabilnih vlada, te je držao da Danskoj i drugim nordijskim zemljama treba "čvrsta ruka" u obliku diktatora. Zbog toga je 1930-ih neko vrijeme izražavao simpatije za nacizam i fašizam, ali se protiv njih okrenuo kada su se u Njemačkoj i Italiji intenzivirali progoni Jevreja. Nakon što je 1940. nacistička Njemačka okupirala Dansku, otvoreno je kritizirao nacistički režim u svojim propovijedima. Njeova posljednja drama, *Niels Ebbesen*, posvećena istoimenom danskom nacionalnom junaku, se često tumači kao alegorijski poziv na suprotstavljanje okupatorima.  Krajem 1943. je danski pokret otpora doznao kako se sprema njegovo hapšenje te ga je pokušao nagovoriti da ode u ilegalu, ali je on to odbio učiniti. Nedugo potom ga je Gestapo uhapsio; sljedeći dan je pronađen mrtav u obližnjem jarku. Njegova smrt je razbjesnila veliki dio dotle prema okupatorima uglavnom ravnodušne javnosti te ih potakla da se pridruže pokretu otpora.

Luteranska crkva je poslije Munka proglasila svojim svecem, a u Danskoj je prema njemu prozvana ugledna književna nagrada.

Prema Munkovoj drami *Ordet* je znameniti danski režiser Carl Theodor Dreyer godine 1955. snimio istoimeni film, koji se smatra jednim od najvažnijih i najuspješnijih ostvarenja njegove filmografije.

## Vanjske veze
* Kaj Munk Information 
* Kaj Munk Selskabet 
* Kaj Munk Forskningscentret
* Artikel på kristendom.dk
Ordet

***Ordet*** () je danski crno-bijeli film snimljen u režiji Carla Theodora Dreyera i premijerno prikazan početkom 1955. godine, poznat kao Dreyerovo komercijalno najuspješnije ostvarenje, ali i jedan od najznačajnijih ostvarenja tadašnje svjetske kinematografije.

Predstavlja adaptaciju istoimene drame luteranskog svećenika Kaja Munka. Radnja je smještena u konzervativni gradić u kome se Morten Borgen (čiji lik tumači Henrik Malberg) udovac i ugledni pokrovitelj lokalne crkve mora nositi sa svoja tri sina, koji, svaki na svoj način, izazivaju uvriježeni svjetonazor - jedan se namjerava oženiti za kćer vođe lokalne fundamentalističke sekte, drugi iskazuje agnostičke stavove, a treći je nakon studija filozofije poludio i umislio da je Isus Krist.

Dreyer je ekranizaciju Munkove drame počeo pripremati još od 1933. godine, kada ju je prvi put gledao u teatru, ali su ga pri tome dugo vremena spriječavali financijski problemi i Drugi svjetski rat i njemačka okupacija za vrijeme koje je u susjednoj Švedskoj snimljena istoimeni film u režiji Gustafa Molandera. Dreyer je sredstva za film na kraju uspio prikupiti tek uz pomoć danske vlade. Film je, radi što veće autentičnosti, sniman u Vedersøu, mjestu gdje je Munk radio kao župnik, a također je angažiran lingvist kako bi osigurao da svi glumci govore lokalnim dijalektom.

Nakon premijere je *Ordet* doživio izuzetan komercijalni uspjeh i brojne pohvale među kritičarima. Posebno se isticala jednostavnost strukture, minimalistički stil i vrlo dobro korištenje svjetla, kao i emocionalno snažna završnica. Iste je godine prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je dobio Zlatni lav, a također je nagrađen i Zlatnim globusom za najbolji strani film.

## Uloge

## Vanjske veze
*
*
*Article about ''The Word'' on the Carl Th Dreyer website  (in English) Retrieved 2013-03-12
*''Ordet'' entry in the Danish Film Institute database  Retrieved 2013-03-12
*Criterion Collection essay by Chris Fujiwara
*"The Incarnate Transcendence of Ordet"
*Voted #3 on The Arts and Faith Top 100 Films (2010)
The Ladykillers

:*Ovo je članak o originalnom britanskom filmu iz 1955. godine. Za remake, v. [[The Ladykillers (2004 film)]]. Za ostala značenja v. [[Ladykillers (razvrstavanje)]].*

***The Ladykillers*** (), na prostoru bivše Jugoslavije poznatiji kao Gangsterska petorka, je britanska filmska komedija snimljena 1955. godine u režiji Alexandera Mackendricka, a koja se smatra jednom od najpopularnijih i najboljih ostvarenja ealinške komedije.

Naslovni likovi su grupa profesionalnih kriminalaca na čelu sa Profesorom Marcusom (čiji lik tumači Alec Guiness), koji, izdajući se za muzičare, iznajmljuju stan od ekscentrične udovice (čiji lik tumači Katie Johnson), kako bi mogli pripremiti sljedeću pljačku. Radnja prikazuje kako nakon što je izvedu postanu uvjereni da ih je udovica prozrela i da je moraju ušutkati, ali umjesto da je likvidiraju, sticajem okolnosti počinju ubijati jedni druge.

*The Ladykillers* je bio hvaljen zbog raznovrsne, ali izuzetno talentirane glumačke ekipe, ali i scenarija Williama Rosea koji je kasnije dobio niz nagrada. Dio kritičara ga je shvatio kao crnohumornu alegoriju na prilike u tadašnjoj Britaniji, odnosno nesposobnost tadašnjeg stanovništva, zakopanog u "svijetloj" prošlosti i njenim džentlmentskim tradicijama, da se prilagodi modernim vremenima.

Film je godine 1966. inspirirao češkog kompozitora Ilju Hurnika da po njemu napiše komičnu operu *Dáma a lupiči*, a godine 2004. su braća Joel i Ethan Coen snimila istoimeni remake sa Tomom Hanksom u glavnoj ulozi.

## Uloge
* Katie Johnson ... Mrs. Louisa Alexandra Wilberforce
* Alec Guinness ... Profesor Marcus
* Cecil Parker ... Major Claude Courtney
* Herbert Lom ... Louis Harvey
* Peter Sellers ... Harry Robinson
* Danny Green ... 'One-Round' Lawson
* Jack Warner ... policijski komesar
* Philip Stainton ... policijski narodnik
* Frankie Howerd ... momak sa smetlišta

**van špice**
* Phoebe Hodgson ... Constance
* Helene Buris ... Appolonia
* Evelyn Kerry ... Amelia 		
* Edie Martin ... Lettice
* Kenneth Connor ... taksists
* Harold Goodwin ... službenik u željezničkom uredu
* Lucy Griffiths ... Miss Pringle
* Vincent Holman ... načelnik stanice
* Stratford Johns ... čuvar u oklopnom automobilu
* Jack Melford ... detektiv
* Leonard Sharp ... umjetnik na pločniku

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* Then and now photographs of locations
Bob le flambeur

***Bob le flambeur*** (), na prostoru bivše Jugoslavije poznat i kao ***Kockar Bob***, je francuski crno-bijeli film snimljen u režiji Jean-Pierrea Melvillea i premijerno prikazan 1956. godine, poznat kao jedno od najuticajnijih ostvarenja u žanru gangsterskog filma.

Naslovni protagonist, čiji lik tumači Roger Duchesne, je ostarjeli profesionalni kockar i bivši zatvorenik koji zbog svojih džentlmenskih manira uživa duboko poštovanje kako u pariškom polusvijetu tako i kod policijskog inspektora Ledrua (čiji lik tumači Guy Decomble) kome je svojevremeno spasio život. Radnja prikazuje njegovo nastojanje da zajedno sa za tu prigodu posebno okupljenim timom kriminalaca opljačka kazino u Deauvilleu, a čijem izvršenju na put staje izdaja, niz nepredviđenih okolnosti, ali i vlastita ovisnost o kocki.

*Bob le flambeur* je nakon premijere izazvao oduševljenje kritičara okupljenih oko uticajnog časopisa *[[Cahiers du cinema]]*, pri čemu se posebno isticalo njegovo oslanjanje na ikonografiju američkog film noira, ali uz daleko "opušteniji" pristup radnji, likovima i atmosferi, kao i moderni stil zbog koga će Melville kasnije biti proglašen rodonačelnikom Novog vala. *Bob le flambeur* je poslužio kao inspiracija za američke filmove *[[Ocean's Eleven (film, 1960)|Ocean's Eleven]]* iz 1960. godine i *[[Hard Eight (film)|Hard Eight]]* iz 1996. godine, a godine 2002. je Neil Jordan režirao remake pod naslovom *[[The Good Thief (film, 2002)|The Good Thief]]*.

## Uloge
* Isabelle Corey ... Anne
* Daniel Cauchy ... Paolo
* Roger Duchesne ... Bob Montagné
* Guy Decomble ... Insp. Ledru
* André Garet ... Roger

## Vanjske veze
* 
* 
* Criterion Collection essay by Luc Sante
*"Bob le Flambeur", ''Senses of Cinema'', February 2003, Brian Frye
Leon Foka

**Leon Foka** može biti:

* Leon Foka Stariji (910-efl. 910-e), bizantski vojskovođa
* Leon Foka Mlađi (cca. 915/920 - iza 971),  bizantski vojskovođa
Les Maîtres fous

***Les Maîtres fous*** () je francuski kratki dokumentarni film snimljen 1955. u režiji Jeana Roucha. U njemu se prikazuje Hauka, religijski pokret koji je tada postojao među domorodačkim stanovništvom Zapadne Afrike te se održavao kroz niz bizarnih rituala gdje su se kroz ples i pantomimu imitirale javne ceremonije bijelaca, odnosno tadašnjih kolonijalnih vlasti. Film je Rouch, poznat kao etnolog je snimio u Accri u Britanskoj Zlatnoj obali (današnja Gana), na poziv jedne od tamošnjih Hauka grupa i u njemu su sadržane scene u kojima sljedbenike Hauke opsjedaju duhovi bijelaca. Film je zbog navodne subverzije bio zabranjen u tadašnjim britanskim i francuskim kolonijama, ali su ga kritizirali i afrički nacionalisti i anti-kolonijalisti zbog navodnog rasizma i izvrgavanja domaće kulture ruglu. Usprkos toga je dobio Veliku nagradu za najbolji etnografski film na venecijanskoj Mostri 1957. godine.

## Vanjske veze
* ''Les maîtres fous''  (fr) at French Diplomacy
* 
* International Jean Rouch SYMPOSIUM  (Society of Visual Anthropology)
Hill 24 Doesn't Answer

***Hill 24 Doesn't Answer*** (hebrejski na latinici: *Giv'a 24 Eina Ona*; ) je izraelski crno-bijeli ratni film snimljen 1955. u režiji Thorolda Dickinsona, poznat kao prvo cjelovečernje ostvarenje izraelske kinematografije.

Radnja se događa na samom kraju Prvog izraelsko-arapskog rata, kada, neposredno pred stupanje primirja na snagu, četvorica izraelskih vojnika dobiju zadatak zaposjesti i zadržati jedan od brežuljaka u blizini Jeruzalema; kroz flashbackove se pokazuje njihovo različito porijeklo, motivi i iskustva borbi za stvaranje nove države.  Dickinson, koji je prije toga u Izraelu za potrebe tamošnje vojske snimio kratki film *The Red Guard*, je u filmu kombinirao tehnike igranog i dokumentarnog filma, nastojeći ne-izraelskoj publici objasniti sukob.

## Uloge
* Edward Mulhare ... James Finnegan
* Michael Wager ... Allan Goodman
* Margalit Oved ... Esther Hadassi
* Arik Lavie ... David Airam (kao Arich Lavi)
* Michael Shillo ... Kap. Yehuda Berger
* Haya Harareet ... Miriam Miszrahi
* Eric Greene ... Agent Browning
* Stanley Preston ... Glavni britanski agent Lawson
* Haim Eynav ... Ya'acov, mladi vojnik
* Zalman Lebiush ... Rabin
* Azaria Rapaport ... Njemački najamnik (bivši nacist)
* Abraham Barzilai ... Arapski službenik pri UN
* Shoshana Damari ... Miriamina druska prijateljica 
* Shoshana Duer ... Šefica bolnice
* Shraga Friedman ... Putnički agent
* Leon Gilboa ... Francuski službenik pri UN
* David Hershkovitz ... Ulični prodavač
* Burton Most ... Američki službenik pri UN
* David Ram ... Izraelski službenik pri UN
* Ruth Rappaport ... Bolničarka
* Mati Raz ... Levin, tumač
* Yossi Yadin ... Izraelski komandant pri Jeruzalemskom zidu
* Arie Zeidmann ... Itzik'l

## Izvori

## Vanjske veze
*
Maja Noveljić

**Maja Noveljić Romčević** (Podgorica, 6. maj 1966) je srpska filmska, televizijska i pozorišna glumica.

## Biografija
Maja je prijemni ispit položila u Sarajevu ali je zbog rata glumu diplomirala na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu. Igrala je u hrvatskoj telenoveli Ljubav u zaleđu (2005—2006) i postala poznata kao prva srpska glumica koja je igrala u hrvatskoj telenoveli. Iako je ostvarila više uloga na televiziji i u pozorištu najveću popularnost je stekla u televizijskim serijama Ljubav i mržnja (2007—2008) i Žene sa Dedinja (2011—2013).

Njen suprug Nebojša Romčević je scenarista.

## Filmografija

|- style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 1990.-te
|-
| 1993. || Elektra || 
|-
| 1997. || Rođeni sjutra || 
|- style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 2000.-te
|-
| 2001. || Metla bez drške 2 || Veroslava
|-
| 2004. || Paradoks || Kata
|-
| 2005—2006. || Ljubav u zaleđu || Goga Cukić
|-
| 2004—2006. || Stižu dolari || Gvozdenova žena
|-
| 2007—2008. || Ljubav i mržnja || Novinarka Zdenka
|- style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 2010.-te
|-
| 2011. || Mešano meso || Dara
|-
| 2011—2014. || Žene sa Dedinja || Valerija Savić
|}

## Reference

## Vanjske veze
*
The Seven Year Itch

***The Seven Year Itch*** ( , na prostoru bivše Jugoslaviji poznatija pod naslovom ***Sedam godina vjernosti***, je američka filmska komedija snimljena u režiji Billyja Wildera i premijerno prikazana 1955. godine, najpoznatija po antologijskoj sceni u kojoj zrak iz podzemnog šahta podiže haljinu Marilyn Monroe.

Predstavlja adaptaciju istoimenog teatarskog komada Georgea Axelroda. Protagonist filma, koga tumači Tom Ewell (koji je također nastupio u originalnoj brodvejskoj predstavi) je muškarac koji prolazi kroz krizu srednjih godina i čiju vjernost prema supruzi i porodici na iskušenje stavlja dolazak lijepe susjede (koju tumači Monroe). Film je postigao veliki uspjeh i kod publike i kritike, ali ga se Wilder kasnije odrekao, objasnivši da je scenario originalne likove i radnju značajno promijenio kako bi ih uskladio sa tada još uvijek važećim, i izuzetno strogim hollywoodskim cenzorskim kodeksom.

## Radnja

Šta se dešava kada oženjeni muškarac sa Menhetna pošalje ženu i sina na odmor i ostane sam kod kuće?
To zavisi isključivo od okolnosti u kojima se usamljeni muž nađe, a okolnosti nisu nimalo povoljne po Ričarda Šermana i njegovu suprugu.

Kao i mnogi muževi sa Menhetna Ričard leti šalje ženu i sina na odmor van grada, a sam ostaje da radi. Iako uživa u privremenoj samoći i prednostima momačkog života, on je rešen da ne švrlja i ostane veran ženi koju zaista voli. Ali šta muškarac da radi kada se na sprat iznad doseli nekonvencionalna, izazovna i raskošna plavuša - rečju Merilin Monro? I da, to je onaj film u kome nalet vazduha iz podzemne železnice zadiže njenu haljinu...

## Uloge
* Merilin Monro kao devojka
* Tom Juel kao Ričard Šerman
* Evelin Kiz kao Helen Šerman
* Soni Tafts kao Tom Mekenzi
* Robert Štraus kao Kruhulik
* Oskar Homolka kao Dr Brubejker
* Margerit Čapman kao Gospođica Moris
* Donald Mekbrajd kao Gospođica Bredi
* Viktor Mur kao vodoinstalater
* Kerolin Džouns kao Gospođica Finč

## Povezano
**[[What Happened on Twenty-third Street, New York City]]*

## Napomene

## Reference

## Vanjske veze

*
Ordet (film, 1943)

***Ordet*** () je švedski crno-bijeli film snimljen 1943. u režiji Gustafa Molandera. Po žanru je drama i predstavlja adaptaciju istoimenog teatarskog komada danskog pisca Kaja Munka. Protagonist, čiji lik tumači Victor Sjöstrom, je ugledni seljak čija tri sina, svaki na svoj način, izazivaju uvriježene religijske stavove. Film je snimljen za vrijeme Drugog svjetskog rata, kada se Danska nalazila pod njemačkom okupacijom, a premijeru je imao samo nekoliko dana prije nego što je Munk zbog svog javnog suprotstavljanja Nijemcima uhapšen i likvidiran od Gestapoa. Dvanaest godina kasnije je danski režiser Carl Theodor Dreyer snimio daleko poznatiju i uspješniju istoimenu verziju.

## Uloge
*Victor Sjöström - Knut Borg Stariji, farmer u Knutsgårdenu 
*Wanda Rothgardt - Inger, njegova snaha
*Gunn Wållgren - Kristina 
*Holger Löwenadler - Knut, Borgov najstariji sin, oženjen za Inger 
*Ludde Gentzel - Skräddar-Petter Pettersson, propovjednik 
*Rune Lindström - Johannes, Borgov drugi sin 
*Stig Olin - Anders, Borgov mlađi brat
*Inga Landgré - Ester, Skräddar-Pettersova kćer, Andersova dragana
*Torsten Hillberg - Bergman, ljekar
*Olle Hilding - pastor Brandeus 
*Gun-Britt Öhrström - Anna, kćer Knuta i Inger
*Emmy Albiin - Maria i Myrbo 
*Helga Brofeldt - Emma 
*Albin Erlandzon - čovjek na propovijedi 
*Erik Forslund - gost na pogrebu

## Izvori


## Vanjske veze
*
East of Eden (film)

**Istočno od raja** (engl. *East of Eden*), američka je filmska drama iz 1955. godine redatelja Elije Kazana prema romanu Johna Steinbecka.

## Radnja

U malom kalifornijskom gradiću prije Prvog svjetskog rata, buntovni i inhibirani mladić Cal Trask u sukobu je s ocem, religioznim farmerom Adamom, koji više voli starijeg sina Arona. Cal je ljubomoran i na bratovu sretnu vezu s djevojkom Abrom, u koju se i sam zaljubi jer samo ona razumije njegove frustracije. 
Iako Adam tvrdi da mu je majka Kate umrla, Cal odlazi u potragu za njom i nalazi je kako vodi obližnji bordel. Kad njegov otac izgubi većinu ušteđevine u jednom poslu, Cal od majke posudi 5000 dolara s namjerom da pomogne ocu. Po izbijanju rata zaradi na trgovini grahom. Otac, međutim, odbije pomoć te u svađi Cal otkrije kako zna za majčinu sudbinu.

## Glumačka postava

* James Dean (Cal)
* Raymond Massey (Adam) 
* Julie Harris (Abra) 
* Jo Van Fleet (Kate) 
* Richard Davalos (Aron) 
* Burl Ives (Sam) 
* Albert Dekker (Will) 
* Lois Smith (Ann)

## Kritike

Iako je prigušio biblijske aluzije iz Steinbeckova predloška u korist konkretnije analize frustracija i otuđenosti u američkoj provincijskoj obitelji, Kazan je u svojemu prvom ostvarenju u boji i širokom platnu (cinemascope), zahvaljujući ponajprije efektnoj fotografiji Teda D. McCorda, uspio dočarati Steinbeckov zanos vitalnom snagom prirode (oslikane uglavnom mekim pastelnim bojama) koja nadvladava represivnu puritansku atmosferu kućnih interijera u kojima se odvijaju dramatični sukobi iskazani uglavnom dinamičnim izmjenama kutova snimanja, krupnim planovima i iskrivljavanjima perspektive. Razlažući, dotad najintenzivnije, analizu protagonistovih inhibicija kroz psihoanalitičke sheme, Kazan je angažirao Jamesa Deana, koji je u svojoj prvoj glavnoj ulozi, stilom zasnovanim na grčevitim gestama, postao paradigmatičnim tumačem buntovnika bez razloga i ikonom prigušenih neuroza mlađih naraštaja onodobne Amerike.

## Nagrade i nominacije

### Oscar

Film Istočno od raja nominiran je 1956. godine u četiri kategorije za filmsku nagradu Oscar, a osvojio je jednu:

* Oscarom za najbolju sporednu glumicu nagrađena je Jo Van Fleet
U kategorijama 
* Oscar za najboljeg glavnog glumca nominiran je James Dean
* Oscar za najboljeg redatelja nominiran je Elia Kazan
* Oscar za najbolji adaptirani scenarij nominiran je Paul Osborn

## Izvori
* B. Kragić, Filmski leksikon, LZMK (preuzeto 29. ožujka 2013.) 

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* ''East of Eden'' resource guide by Automation Librarian Terry Ballard
*
Elvira Madigan (film, 1943)

***Elvira Madigan*** je švedski crno-bijeli film snimljen 1943. godine u režiji Åkea Ohberga. Radnja se temelji na istinitim događajima koji su se zbili krajem 1880-ih u Švedskoj, odnosno prikazuje ljubavnu vezu danske cirkuske artistice Elvire Madigan (čiji lik tumači Eva Henning) sa aristokratskim švedskim oficirom grofom Christianom (čiji lik tumači Ohberg) i njen tragični kraj. Za razliku od kasnijih filmova na istu temu, u filmu se lik oficira ne navodi pod stvarnim imenom (Sixten Sparre), jer se tome protivila njegova porodica.

## Uloge
*Eva Henning - Elvira Madigan
*Åke Ohberg - greve Christian, löjtnant
*Irma Christenson - Antoinette, Christians fru
*Gunnar Sjöberg - Frans, löjtnant
*Marianne Löfgren - fru von Scharfen
*Ragnar Arvedson - ryttmästare von Scharfen
*Jullan Kindahl - Trine, Elviras mor
*Otto Landahl - Mikael, Elviras far, clown
*Bror Bügler - ryttmästare von Stern
*Sven Bergvall - översten
*Olav Riégo - major Emmerich
*Sven Lindberg - löjtnant Ehrencreutz
*Svend Rindom - den danske hotellvärden
*Josua Bengtson - källarmästaren på Stora Hotellet
*Arne Lindblad - stallmästaren på cirkus
*Albert Ståhl - pantlånaren
*Artur Cederborgh - konduktören
*Theodor Olsson - stationsinspektören
*Tage Almqvist	- major
*Karl-Arne Bergman - officer
*Willy Peters - officer
*Åke Engfeldt - officer
*Börje Mellvig - hovmästare på värdshuset
*Charley Paterson - biljettförsäljare
*Greta Stave - Sofi, jungfru hos greve Christian
*Olov Wigren - mässuppassare
*John Melin	- barberaren
*Aurore Palmgren - skurgumma
*Lisa Wirström - skurgumma
*Tord Bernheim - en herre på gatan
*Harry Philipson - kyparen på värdshuset
*Gösta Grip - hovmästaren på uteserveringen Sommarlust
*Gideon Wahlberg - bastubaspelaren i cirkusorkestern
*Birger Åsander	- cirkusarbetare
*Ingemar Holde - Kalle, cirkusarbetare
*Paul Hagman - man på officersbalen
*Bengt Dalunde - smörgåsnissen på värdshuset
*Kiki - dvärgen
*Majken Torkeli	- skolryttarinnan
*Eric Sundquist	- mässuppassare
*Kerstin Lindahl - von Scharfens danspartner på officersbalen
*Birgit Johannesson - dam på officersbalen
*Solveig Lagström - dam på officersbalen
*Edvard Danielsson - man på officersbalen
*Albert Johansson - man på officersbalen
*Gottfrid Holde	- man på officersbalen
*Anna-Lisa Fröberg - dam på officersbalen
*Oscar Åberg - man på officersbalen
*Eric von Gegerfelt	- man på officersbalen
*Bo Hederström	- man på officersbalen
*Bengt Haslum - man på officersbalen
*Wilma Florice - cirkusartist

## Vanjske veze
*
Levorukost

**Levorukost** je pojava kad osoba upotrebljava u radu i ostalim životnim aktivnostima pretežno ili dominantno levu ruku. To je posledica dominacije desne hemisfere u mozgu. Važno je da se od ovakvih osoba ne traži nasilno promena upotrebe isključivo leve ruke.

## Literatura
* 

## Vanjske veze

* Lefties Have The Advantage In Adversarial Situations, ScienceDaily, April 14, 2006.
Bloomov sindrom

**Blumov sindrom** () je retka bolest kože koja se nasleđuje autozomno-recesivno.
Karakteriše se fotoosetljivošću kože na Sunčevo ultravioletno zračenje, imunodeficijencijom i ranom pojavom raznih tumora.
Prosečni životni vek obolelih je oko 20 godina.

## Simptomi
*Oboleli su niskog rasta
*Promene na licu i glavi: dolihocefalija, špicast nos, glas je visok i tanak (kao kod dece)...
*Poremećaji inteligencije
*Promene na koži: teleangiektazije (proširenja krvnih sudova) na izloženim delovima kože, hipopigmentacija i hiperpigmentacija pojedinih delova kože, Cafe-au-lait fleke (fleke boje bele kafe)...
*Sistemski poremećaji: dijabetes, hipogonadizam, neplodnost (infertilitet), slabost imuniteta...
*Tumori koji se javljaju rano, posebno: limfomi, adenokarcinomi debelog creva (rak debelog creva), rak jednjaka, rak sluzokože usne duplje...

## Uzrok
Ovo oboljenje je genetički uslovljeno, a radi se o poremećaju mehanizma reparacije DNK molekula. Uzrok je mutacija gena na hromozomu 15 q26 (videti Hromozom 15 (čovek)).
Hromozomi su skloni raznim anomalijama: delecijama, razmneni nehomologih delova...

## Slična oboljenja

Bolest je slična Blumovom sindromu, ali su tegobe blaže.
Karakteriše se teleangiektazijama, hiperpigmentacijom i hipopigmentacijom kože, poremećajima noktiju. Javljaju se i katarakta, anomalije skeleta, tumori (ređe nego kod Blumovog sindroma).

## Druge bolesti izvane greškama u reparaciji DNK
* Ataksija-teleangiektazija
* Kseroderma pigmentozum
* Kokejnov sindrom
* Fankonijeva anemija
* Trihodistrofija

## Literatura
*Fritsch *Dermatologie und Venerologie*,  Springer,  Springer Verlag Berlin Heidelberg New York
Delecija

**Delecija** je vrsta strukturne aberacije pri kojoj dolazi do gubitka dela hromozoma. Delecije autozoma su uvek štetne, a u homozigotnom stanju i letalne. U heterozigotnom stanju mogu biti letalne zavisno od značaja dela hromozoma koji je izgubljen.

Prvu deleciju opisao je 1963. godine Lejeune sa saradnicima na kratkom kraku hromozoma 5 (sindrom mačijeg plača).

Relativno česte su delecije:
* kratkih krakova hromozoma: 4, 9, 11 i 19;
* dugih krakova hromozoma: 11, 13 i 18.

## Povezano
* Hromozomske aberacije

## Vanjske veze
Železnička stanica Šid

**Železnička stanica Šid** je poslednja stanica na pruzi Beograd-Šid. Nalazi se u naselju Šid u opštini Opštini Šid. Pruga se nastavlja ka Tovarniku u jednom smeru i u drugom prema Kukujevcima. Železnička stanica Šid sastoji se iz 10 koloseka.　　　

## Povezivanje linija
* Beograd—Šid　　　
* Pruga M104 (Hrvatska) (Novska - Tovarnik( - Šid))　　　

## Povezano
* Srbija kargo
* Srbija voz
* Železnice Srbije
Željeznička stanica Novska

**Željeznička stanica Novska** nalazi se u Novskoj. 

## Željezničke linije
* Pruga M103 (Hrvatska) (Dugo Selo – Novska)
* Pruga M104 (Hrvatska) (Novska - Tovarnik ( - Šid))
* Pruga M502 (Hrvatska) (Zagreb – Sisak – Novska)　　

## Vanjske veze

* Kolodvor Novska (vlakovi.com)