Regulator cistično fibrozne transmembranske provodnosti

**Regulator cistično fibrozne transmembranske provodnosti** (*CFTR*) je protein koji je kod ljudi kodiran *CFTR* genom.

CFTR je jonski kanal ABC transporterske klase koji transportuje hloridne i tiocijanatne jone kroz epitelijalne ćelijske membrane. Mutacije CFTR gena utiču na funkcionisanje hloridnih jonskih kanala u tim ćelijskim membranama, što dovodi do cistične fibroze i kongenitalnog odsustva vas deferensa.

## Gen

Gen koji kodira CFTR protein se nalazi na ljudskom hromozomu 7, na dugoj ruci u poziciji q31.2. od baznog para 116,907,253 do baznog para 117,095,955. CFTR ortolozi su takođe identifikovani kod svih sisara čiji kompletan genom je dostupan.

*CFTR* gen je korišten kod životinja kao filogenetički marker nuklearne DNK. Velike genomske sekvence ovog gena su korištene za istraživanje filogenioje glavne grupe sisara, i potvrđeno je grupisanje placentalnog redosleda u četiri glavna roda: Xenarthra, Afrotheria, Laurasiatheria, i Euarchonta plus Glires.

### Mutacije
Više od hiljadu mutacija je opisano na CFTR genu. Mutacije mogu da uzrokuju dva genetička poremećaja, kongenitalno bilateralno odsustvo vas deferens i bolje poznati poremećaj, cističnu fibrozu. Oba poremećaju nastaju zbog blokade kretanja jona, i stoga transporta vode u i iz ćelija. U kongenitalnom bilateralnom odsustvu vas deferens, protein može još uvek da bude funkcionalan, ali nema normalnu efikasnost, što dovodi do produkcije guste sluzi, koja blokira razvoj vas deferensa. Kod ljudi sa mutacijama koje dovode do cistične fibroze, do blokade jonskog transport dolazi u epitelijalnim ćelijama koje opasuju prolaze pluća, pankreasa, i drugih organa. To dovodi do hronične disfunkcije, invaliditeta, i skraćenog životnog veka.

Najčešća mutacija, ΔF508 je rezultat brisanja (Δ) tri nukleotida što dovodi do gubitka aminokiseline fenilalanina (F) u 508toj poziciji proteina. Posledica toga je da se protein ne sklapa normalno i biva brže degradiran.

Velika većina mutacija je veoma retka. Distribucija i frekvencija mutacija varira među različitim populacijama, što ima implikacije za genetičko testiranje i savetovanje.

Mutacije se sastoje od zamena, dupliciranja, brisanja ili skraćivanja u CFTR genu. Njihova posledica može da bude formiranje proteina koji nisu funkcionalni, koji su manje efektivni, brže se razgrađuju, ili su prisutni u neadekvatnom broju.

Po nekim hipotezama mutacije u CFTR genu mogu da pruže selektivnu prednost heterozigotnim individuama. Ćelije koje izražavaju mutiranu formu CFTR proteina su otporne na invaziju bakterije *Salmonella typhi*, agensa tifoidne groznice, a miševi koji nose jednu kopiju mutiranog CFTR su otporni na dijareju uzrokovanu toksinom kolere.

### Spisak čestih mutacija

Najčešće mutacije među osobama evropeidne rase su:
* ΔF508
* G542X
* G551D
* N1303K
* W1282X

## Struktura
CFTR gen je aproksimativno 189 kb dug, sa 27 eksona i 26 introna. CFTR je glikoprotein sa 1480 aminokiselina. Ovaj protein se sastoji od pet domena. Među njima su dva transmembranska domena, svaki sa šest prolaza alfa heliksa. Oni su povezani sa domenom vezivanja nukleotida (NBD) u cutoplazmi. Prvi NBD je povezan sa drugim transmembranskim domenom putem regulatornog "R" domena koji je jedinstveno svojstvo CFTR, koje nije zastupljeno u drugim ABC transporterima. Jonski kanal se otvara samo kad je njegov R-domen fosforilisan posredstvom PKA i kad je ATP vezan u NB domenima. Karboksilni terminal proteina je pričvršćen za citoskeleton pomoću PDZ-interaktivnog domena.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on CFTR-Related Disorders - Cystic Fibrosis (CF, Mucoviscidosis) and Congenital Absence of the Vas Deferens (CAVD)
* The Cystic Fibrosis Transmembrane Conductance Regulator Protein 
* The Human Gene Mutation Database - CFTR Records 
* Cystic Fibrosis Mutation Database
* Oak Ridge National Laboratory CFTR Information
* CFTR at OMIM (National Center for Biotechnology Information)