Božidar Šujica

**Božidar Šujica** (Kosovo Polje, 8. januar 1936) jedan je od najistaknutijih suvremenih jugoslavenskih i srpskih pjesnika.

## Biografija

Božidar Šujica rođen je 8. januara 1936. godine u Kosovu Polju. Njegovi roditelji — otac Marko i majka Milica — bili su lički doseljenici na Kosovo. Najranije djetinjstvo proveo je u Beču. Majka mu je umrla već 1945. godine, od galopirajuće tuberkuloze, pa je se pjesnik jedva sjeća. Posle rata, sa demobilisanim ocem selio se po mnogim mjestima u Srbiji. Za vrijeme đakovanja stanovao je u karauli, kućici čuvara pruge, na šest kilometara od Kragujevca, nedaleko od sela u kojem je svojevremeno učiteljevao velikan srpskog pjesništva i slikarstva Đura Jakšić, za koga je jednom prilikom rekao da je bio „najplahovitiji pjesnik 19. veka“ i u čiju je čast posadio lipe u dvorištu Prve kragujevačke gimnazije. U mladosti je aktivno trenirao boks, a volio je da igra i fudbal. Prve pjesme objavio je kao gimnazijalac u kragujevačkom omladinskom listu „Delo“. Maturirao je u Prvoj kragujevačkoj gimnaziji 1956. godine sa odličnim uspjehom, nakon čega odlazi u Beograd na studij jugoslavenske i svjetske književnosti. Diplomirao je na Filološkom fakultetu u Beogradu 1961. godine.

Odmah nakon diplomiranja zaposlio se u Medicinskoj školi „Beograd“ i u njoj radio više od dvije decenije kao profesor književnosti. Od 1983. do 1997. godine bio je direktor Muzeja grada Beograda, a od 1997. do penzionisanja 2001. godine direktor Jugoslavenskog kulturnog centra u Parizu.

Šujičina pjesnička karijera otpočela je 1961. godine, kada je Oskar Davičo dao da se njegova prva zbirka pjesama, „Prestupne noći“, objavi u izdanju Nolita. Zastupljen je u antologijama srpske, jugoslavenske i svjetske poezije. Pjesma „Evropa“ () ušla je u antologiju „Evropa pjesnika“ (Elizabeth S. de Zagon, *L‘Europe des poètes*, antologie multilingue, la traduction per Robert Marteau et Kolja Mićević; ed. Le cherche midi editeur Segher, Paris, 1980). Najstariji tekst u ovoj antologiji je iz 11. veka p. n. e, a najmlađi zastupljeni pjesnik je upravo Božidar Šujica. U njoj su, od jugoslavenskih pjesnika, zastupljeni još Miroslav Krleža i Miodrag Pavlović. Pjesma „Balkansko poluostrvo“ dobila je prvu nagradu za prijevod evropskih pjesnika u izboru američkih prevodilaca na konkursu Department of Slavic Languages at the University of California, Berkeley (prijevod R. Gorup). Kada je riječ o domaćim antologijama, treba istaći da se Šujičine pjesme „Jutro u Barama Gružanskim“ i „Beli san“ nalaze u „Antologiji srpske poezije (1847—2000)“ (Brankovo kolo, Sremski Karlovci, 2012, priredio Nenad Grujičić), jednoj od najobuhvatnijih antologija srpskog pjesništva. Šujica je zastupljen i u Biblioteci „Signal“, ediciji međunarodnog neoavangardnog književno-umetničkog pokreta signalizma. Pjesničko djelo Božidara Šujice bilo je tema konkursa „Šumadijskih metafora“ 2012. godine u kategoriji eseja, koji organizira Udruženje književnika Srbije. Pobjedu na konkursu odnjeli su eseji „Čovječanstvo u ponoru“ Zorana Antonijevića i „Poezija Božidara Šujice“ Dušana Stojkovića, a tema je bila pokrivena i nekolikim esejističkim prilozima Žarka Đorđevića i istaknutog filozofa prof. dr Luke Prošića, kao i dvama tekstovima o Šujičinoj poeziji velikog pjesnika Oskara Daviča iz 1984. godine, koji su tom prilikom prvi put objavljeni. Knjige pesama „Ivice, ožiljci“ i „Izabrane i nove pesme“ prevedene su mu na francuski, odnosno njemački jezik, a dvije pjesme prevedene su mu na slovenački jezik i 2015. godine objavljene u prestižnom ljubljanskom književnom časopisu „Apokalipsa“ („Novoletna jutranja pesen“ i „Premakni se duša mojega duha“, prijevod Jurij Hudolin). Jedna od epizoda RTS-ovog dokumentarnog serijala „Socijalizam ili kapitalizam“ из 2018. godine posvjećena je Božidaru Šujici. Tom prilikom, pjesnik je opširno govorio o svom životu, poeziji i druženju sa mnogim znamenitim srpskim i jugoslavenskim pjesnicima, piscima, slikarima, kiparima i sportašima. Član je Udruženja književnika Srbije. Pored pisanja, bavi se književnom i likovnom kritikom i prevodi poeziju sa ruskog i francuskog, a također posjeduje i zavidnu, desetljećima prikupljanu, kolekciju slika i kiparskih radova. Imao je samostalnu izložbu crteža u Beogradu (Umjetnička galerija „Stara kapetanija“, Zemun) i Parizu (Jugoslavenski kulturni centar u Parizu).

Ženio se dva puta. Druga žena bila mu je poznata beogradska akademska slikarka, modna dizajnerka i nekadašnja članica Upravnog odbora Radio-televizije Srbije Zorica Jocić-Šujica. Sa njom ima kćerku Milicu, koja je afirmisana vajarka, slikarka, pjesnikinja i blogerka, i sina Miloša. Šujica je još od mladosti zainteresiran za politiku i dosledno je privržen ljevičarskim idejama, humanizmu i jugoslavenstvu. Bio je član Saveza komunista Jugoslavije, a tokom posljednje decenije prošlog vijeka politički se angažirao u Socijalističkoj partiji Srbije i Jugoslavenskoj ljevici. Živi i radi u Beogradu.

## Knjige poezije
Objavio je 12 knjiga poezije:
* „Prestupne noći“ (Nolit, Beograd, 1961)
* „Vreme i temelji“ (Nolit, Beograd, 1966)
* „Srdžba“ (Nolit, Beograd, 1973)
* „Ura, uran“ (Grafos, Beograd, 1975. i 1981)
* „Kanjon“ (Nolit, Beograd, 1979)
* „Izgledi za sutra“ (BIGZ, Beograd, 1984)
* „Kičma“ (Književne novine, Beograd, 1984, predgovor Miodrag Perišić)
* „Ivice, ožiljci“ (Grafos, Beograd, 1991)
* „Izabrane i nove pesme“ (Prosveta, Beograd, 1995. i 1996, izbor i predgovor Zlatko Krasni)
* „Dvostruki san“ (BMGP, Beograd, 1999, predgovor Milisav Milenković)
* „Najlepše pesme Božidara Šujice“ (Prosveta, Beograd, 2004, izbor i predgovor Goran Babić, Biblioteka NAJ)
* „Krv dragog kamena“ (Nolit, Beograd, 2009)

### Knjige prevedene na strane jezike
* *Lisières, cicatrices* (La bibliothèque „Le point“, Belgrade, 1996, traduit de la langue serbe per Petar Popović)
* *Ausgewählte Gedichte* (Institut für Schulbücher und Lehrmittel Belgrad, 1997, Auswahl, Übersetzung aus dem Serbischen und Vorwort von Zlatko Krasni)

## Nagrade i priznanja
Dobitnik je sljedećih nagrada i priznanja:
* Nagrada lista „Mladost“ za najbolju knjigu mladih u Jugoslaviji, 1961.
* Vukova nagrada za naročite rezultate u stvaralačkom radu na širenju kulture, 1965.
* Nagrada „Pesničkih novina“ za najbolju knjigu poezije u Jugoslaviji, 1973.
* Književna nagrada Željezare Sisak za pjesničku knjigu godine u Jugoslaviji, 1975.
* Nagrada „Drainac“ za poeziju, 1997.
* Povelja Udruženja književnika Srbije za životno djelo, 2011.
* Nacionalno priznanje za vrhunski doprinos kulturi Republike Srbije, 2013.

## Vanjske veze
* Facebook stranica posvjećena Šujičinoj poeziji sa izabranim pjesmama
* Tekst pjesnika Oskara Daviča iz 1984. godine o poeziji Božidara Šujice, 1. deo
* Tekst pjesnika Oskara Daviča iz 1984. godine o poeziji Božidara Šujice, 2. deo
* Tekst prof. dr Luke Prošića o poeziji Božidara Šujice u dnevnom listu „Danas“
* Esej „Čovječanstvo u ponoru“ Zorana Antonijevića o Šujičinoj poeziji, „Šumadijske metafore“ 2012.
* Epizoda RTS-ovog dokumentarnog serijala „Socijalizam ili kapitalizam“ из 2018. godine posvjećena Božidaru Šujici