Bruno Zevi

**Bruno Zevi** (Rim, 22. januar 1918. — Rim, 9. januar 2000.), 
tallijanski historičar umjetnosti, univerzitetski profesor, pisac, filozof i političar.

Zevi je bio veliki polemičar i kritičar pojava povratka *[[klasicizam|klasicizmu]]* u suvremenoj arhitekturi, socijalist u mladosti a liberal u starosti - uvijek jako društveno angažiran na strani slobode i čovjeka.
## Biografija
### Studentski dani
Bruno Zevi rođen je u jednoj od najstarijih židovskih porodica u Rimu.
. 
Nakon završetka srednjoškolskog obrazovanja Zevi se 1933, upisao na Arhitektonski fakultet na Univerzitetu Sapienza u Rimu. Zbog antisemitskih zakona, Zevi je bio prisiljen napustiti studij 1939.. Nakon tog otišao je u London i upisao treću godinu arhitekture, a nakon tog u Ameriku. Tu je nastavio studirati arhitekturu kod Walter Gropiusa na Harvard. U Americi se oženio 1940 oženio za talijansku novinarku i književnicu Tulliu Calabi  tu se upoznao i sa djelima Frank Lloyd Wrighta, koji je bio pionir i vodeći arhitekt organske arhitekture. Nastavio se boriti protiv fašizma pišući *Quaderni italiani* (Talijanske bilježnice) kritičke tekstove protiv Mussolinijeve vlasti. U jeku ratnih zbivanja Zevi se vratio u London 1943, gdje je radio kao reporter na radio stanici namjenjenoj Talijanima *Giustizia e Libertà*  i kao prevodilac.

U Italiju se vratio 1944 i odmah postao član *Partije akcije* (Partito d'Azione), već 1945 i izdao knjigu *Verso un’architettura organica* koja mu je donijela svjetsku slavu, i ponudu da predaje na arhitektonskom fakultetu u Veneciji.

### Karijera univerzitetskog profesora
Od 1945 Bruno Zevi predaje historiju arhitekture na Univerzitetu u Veneciji. Od 1963 postao je profesor na Sapienzi u Rimu, i član Međunarodne arhitektonske akademije (IAA) iz Sofije u Bugarskoj.

## Zevi kao pisac i izdavač
1948 izdao je knjigu *Saper vedere l’architettura* (Kako gledati arhitekturu) - koja je postala obligatna knjiga na mnogim fakultetima historije umjetnosti i arhitekture. (između ostalih i na zagrebačkom univerzitetu). Zevi je ustvrdio tada revolucionarnu činjenicu - danas potpuno jasnu, da je arhitekturu nemoguće razumjeti, a da se ne uđe u nju, da se svati i njena temeljna vrijednost - prostor. Dakle arhitektura nisu dvodimenzionalne slike - fasada, već trodimenzionalni objekti koje je moguće pravilno vrednovati, jedino kad se u tim prostorima kreće.

Od 1955 Bruno Zevi ima stalnu kolumnu o problemima arhitekture i dizajna u utjecajnim talijanskim tjednicima "Cronache" i "L'Espresso". Od 1954 do svoje smrti 2000 bio je izdavač i urednik magazina *L'architettura. Cronache e storia*

Zevi je bio žestoki protivnik klasicističke arhitekture reda i simetrije, koju je on tumačio kao produženu ruku političke dikrature i represije. On je izlažio svojih sedam principa ili "antizakona" moderne arhitekture kojima se može isčitati arhitektonski jezik ; Le Corbusiera, Gropiusa, Mies van der Rohea i Wrighta. 
Umjesto dotadašnjih klasičnih principa učenih na Umjetničkim akademijama, koje su se fokusirale na apstraktne principe; reda, proporcije i simetrije. Zevi je predstavio svoj alternativni sistem komunikacije, kojeg karakterizira slobodno tumačenje sadržaja i funkcije, sa naglascima na razlike i disonance, dinamičko isčitavanje multidimenzionalnih vizija, i nezavisnu interakciju elemenata. Organski spoj inženjerstva i projektiranja, koncept živog prostora projektiranog za upotrebu i potreba da se objekti uklope u svoje okruženje. Na taj način je anticipirao buduća rješenja postmoderne arhitekture.

## Pokret moderne arhitekture
Zevi sudjelovao na utjecajnom međunarodnom simpoziju o arhitekturi "Mensch und Raum" (Čovjek i prostor) na Tehničkom univerzitetu u Beču (Technische Universität Wien) 1984, na kojem su uzeli učešće i uticajni teoretičari arhitekture; Justus Dahinden, Ernst Gisel, Jorge Glusberg, Otto Kapfinger, Frei Otto, Ionel Schein, Dennis Sharp, Paolo Soleri i Pierre Vago.

Zevi se tad beskompromisno obrušio na tendencije u modernoj arhitekturi koje je on vidio kao povratak u klasicizam. Čak je kritizirao i one arhitekte kojima se divio, 
Gropiusa, Miesa i Aalta - rekao je kad oni projektiraju simetrične zgrade, to je njihov čin predaje, odnosno nedostatak stvarne kreativne mašte i modernog koda. On je u tome vidio njihovu slabost i nazadovanje i bijeg u poznatu matricu klasicizma. 
 
## Društveni angažman
Bruno Zevi, osim svog profesionalnog angažmana, bio je uvijek jako društveno angažirana osoba - njegova politička politička opcija, bila je obrana temeljnih građanska prava. Za vrijeme fašizma bio je član tajnog pokreta Pravda i sloboda (Giustizia e Libertà). Nakon povratka u Italiju bio je član Partije akcije (Partito d'Azione 1942 - 1947). Nakon tog je pristupio Talijanskim radikalima, kao njihov član bio je zastupnik u talijanskom Parlamentu 1987. Bruno Zevi bio je predsjednik Radikala 1988 do 1991, kad je odstupio, nakon toga bio je njihov počasni predsjednik do 1992. Iz Radikala je istupio 1992 u znak protesta kad su oni pristali poslati svoje zastupnike u Evropski parlament u istu parlamentarnu skupinu u kojoj sjede i članovi francuskog Nacionalnog fronta - Jean-Marie Le Pena. Nakon razočaranja sa Radikalima, bio je jedan od osnivača Partije akcije liberalsocijalista (Partito d'Azione Liberalsocialista) 1998. godina.

## Izabrana djela Bruna Zevia
* *Verso un’architettura organica* (*Prema organskoj arhitekturi)*), Einaudi, Torino 1945 
* *Saper vedere l’architettura*, Einaudi, Torino 1948 (kod nas izdano kao Kako gledati arhitekturu, Savremena štampa, Beograd, 1966)
* *Storia dell’architettura moderna*, Einaudi, Torino 1950 
* *Il linguaggio moderno dell'architettura*, Einaudi, Torino 1973

## Reference

## Vanjske veze
* Fondazione Bruno Zevi (PAOLO LA FARINA) 
* The International Web Portal of Organic Architecture