open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lipoliza

**Lipoliza** je razlaganje lipida. Ona obuhvata hidrolizu triglicerida u slobodne masene kiseline, čemu sledi dalja degradacija u acetilne jedinice posredstvom beta oksidacije. Ovaj proces proizvodi ketonska tela. Ona su prisutna u velikim količinama tokom ketoze, metaboličkog stanja koje se javlja kad jetra konvertuje mast u masne kiseline i ketonska tela, koje telo koristi kao gorivo. Trake za testiranje lipolize se koriste za prepoznavanja tog stanja.

Sledeći hormoni indukuju lipolizu: epinefrin, norepinefrin, glukagon, hormon rasta, testosteron, i kortizol (mada dejstvo kortizola još uvek nije jasno). Oni podstiču 7TM receptore (G protein spregnute receptore), koji aktiviraju adenilat ciklazu. To dovodi do povišene produkcije cAMP-a, koja aktivira proteinsku kinazu A, i ona naknadno aktivira lipaze u adipoznom tkivu.

Trigliceridi se transportuju putem krvi do odgovarajućih tkiva (masnog, mišića, etc.) posredstvom lipoproteina kao što je VLDL (). Trigliceridi prisutni na VLDL podležu lipolizi destvom ćelijskih lipaza ciljnog tkiva, čime se formiraju glicerol i slobodne masne kiseline. Slobodne masne kiseline se otpuštaju u krv, i zatim ih druge ćelije preuzimaju. Slobodne masne kiseline koje ćelije odmah ne preuzmu mogu da se vežu za albumin za transport do okolnih tkiva kojima je potrebna energija. Serumski albumin je glavni prenosnik slobodnih masnih kiselina u krvi. Glicerol takođe ulazi u krvotok i biva apsorbovan u jetri ili bubrezima, gde se konvertuje do glicerol 3-fosfata enzimom glicerolna kinaza. Hepatički glicerol 3-fosfat se uglavnom konvertuje u dihidroksiaceton fosfat (DHAP) i zatim gliceraldehid 3-fosfat (GA3P).

## Reference

## Povezano
* Esterifikacija

## Vanjske veze
*
RANKL

__NOTC__

**RANKL** (*receptorski aktivator za nuklearni faktor κB ligand*), takođe poznat kao TNF-srodni aktivacijom-indukovani citokin (TRANCE), osteoprotegerin ligand (OPGL), i ODF (faktor osteoklast diferencijacije), je važan molekul za metabolizam kostiju. Ovaj prirodni, neophodni, za površinu-vezani molekul koji se nalazi na osteoblastima aktivira osteoklaste, ćelije koje učestvuju u resorpciji kostiju. Prekomerna RANKL produkcija je implicirana u mnoge degenerativne bolesti kostiju, kao što su reumatoidni artritis i psorijatični artritis.

RANKL takođe ima funkciju u imunskom sistemu, gde ga izražavaju T pomoćne ćelije, i za njega se misli da učestvuje u maturaciji dendritskih ćelija. Za ovaj protein je bilo pokazano da je faktor preživljavanja dendritskih ćelija i da učestvuje u regulaciji imunskog odgovora T ćelija. Za T ćelijsku aktivaciju je nađeno da indukuje ekspresiju RANKL gena i da dovodi do povećanja osteoklastogeneze i gubitka koštane mase. Za ovaj protein je bilo pokazano da aktivira antiapoptoznu kinazu AKT/PKB kroz signalni kompleks koji obuhvata SRC kinazu i TNF receptor-asocirani faktor (TRAF) 6. Ovo indicira da ovaj protein možda ima ulogu u regulaciji ćelijske apoptoze. Blokiranje srodnog gena kod miševa dovodi do intenzivne osteopetroze i gubitka osteoklasta. Deficijentni miševi manifestuju defekte u ranoj diferencijaciji T i B limfocita, i ne mogu da formiraju lobulo-alveolarne sisarske strukture tokom trudnoće. Dva alternativno splajsovane transkriptne varijante su bile nađene.

## Povezano
* Klaster diferencijacije
* RANK
* Osteoprotegerin
* Osteo-imunologija

## Reference

## Literatura

*  link 

## Vanjske veze
* RANKL signalni put 
*
RHR

Termin **RHR** ima više značenja.

* beta-1 adrenergički receptor. 
* Oznaka za pravilo desne ruke ().
San Quentin

**Državni zatvor San Quentin** (, skr. **SQ**) je muški državni zatvor američke države Kalifornije kojim upravlja Ministarstvo (odjel) za popravak i rehabilitaciju, i koji je smješten u neinkorporiranom području San Quentin u Okrugu Marin. Otvoren je u julu 1852. godine i predstavlja najstariji zatvor u državi. U njemu se nalaze jedine ćelije smrti u Kaliforniji, odnosno najveći broj u cijelim SAD. U njemu postoji gasna komora, ali od 1996. godine se pogubljenja vrše smrtonosnom injekcijom. Zatvor je bio mjesto u kome su bili zatvoreni i pogubljeni mnogi zloglasni kriminalci, a poznat je i po tome što su se u njemu održavali koncerti, odnosno bio predmetom mnogih filmova i TV-emisija.

## Izvori

## Vanjske veze
* California Department of Corrections and Rehabilitation. News Accessed 6 January 2008.
* California Department of Corrections and Rehabilitation Official website
* Canadian Coalition Against the Death Penalty. Life on death row at San Quentin Prison. 
* Clark, Richard. The gas chamber. Accessed 6 January 2008.
* Online Archive of California. Views of San Quentin Prison and Events, ca. 1925–1935.
* ''San Quentin News'' California's only inmate-produced newspaper.
* San Quentin State Prison Official webpage
* San Quentin State Prison Video Clip 
* San Quentin T.R.U.S.T. , to "motivate, educate, prepare and assist men in prison"
* Urban Strategies Council. San Quentin Community and Prison Health Project. 
* San Quentin News Sanquentinblog.com
Varanus giganteus

**Divovski varan** (latinski: *Varanus giganteus*) je najveći varan koji živi u Australiji te ukupno četvrti najveći živući gušter na svijetu, iza komodo zmaja, vrste *[[Varanus salvadorii]]* te vodenog varana. Njihovo stanište je zapadno od Velikog razvodnog masiva, ali se rijetko sreću zbog njihove povučenosti i smještenosti njihovih staništa daleko od ljudi. 

Divovski varan imao je značajan utjecaj u kulturi australskih Aboridžina, što je vidljivo na totemima i drugim oblicima duhovnosti. Bili su omiljeno jelo među aboridžinskim plemenima, a njihovo salo korišteno je za medicinske i ceremonijalne funkcije. Velik broj pojavljuje se i u aboridžinskoj umjetnosti te pripadajućim pričama.
Nizozemska zapadnoindijska kompanija

**Nizozemska zapadnoindijska kompanija** (nizozemski: *Geoctroyeerde West-Indische Compagnie*, skraćeno *WIC*) bila je kompanija koja je od Nizozemske Republike dobila pravo trgovinskog monopola u Karibima i pravo trgovine robovima na Karibima, Brazilu i Sjevernoj Americi.

## Organizacija i aktivnosti

Nizozemska zapadnoindijska kompanija bila je ustrojena po uzoru na Nizozemsku istočnoindijsku kompaniju (*Vereenigde Oost-Indische Compagnie* ili *VOC*) koja je djelovala u Aziji (najvećim dijelom na prostoru današnje Indonezije) od 1602. godine. Glavna razlika imeđu ove dvije kompanije bila je činjenica da WIC nije ima pravo na vojne operacije bez odobrenja nizozemske vlade.

Isto kao i VOC i Nizozemska zapadnoindijska kompanija sastojala se od pet komora (*kamers*), u Amsterdamu, Rotterdamu, Hoornu, Middelburgu i Groningenu, od kojih su najznačajnije bile one u Amsterdamu i Middelburgu. Upravni odbor sastojao se od 19 članova.

Kompanija je imala poprilične uspjehe u 1620-ima i 1630-ima, kad su osnovane mnoge trgovačke postaje i kolonije. Kolonija Nova Nizozemska nalazila se na teritoriju današnjih američkih saveznih država New York, New Jersey, Delaware i Connecticut, a naselja su postojala i u državama Pennsylvania i Rhode Island. Osnovana su i brojna naselja u Surinamu i Gvajani te današnjim Nizozemskim Antilima koji se prostiru na nekoliko karipskih otoka. Kompanija se bavila i gusarstvom, a najznačajniji uspjeh bilo je osvajanje španjolske flote koja je prevozila srebro iz španjolskih kolonija u Španjolsku.

Godine 1630., zauzeta su portugalska naselja u Brazilu gdje je osnovana kolonija Nova Holandija s glavnim gradom Mauritsstadom. U Africi su postojale postaje na Zlatnoj obali i Angoli. Najvažnija dobra koja su se proizvodila i kojima se trgovalo bila su krzno (u Sjevernoj Americi), šećer (u Južnoj Amerci), robovska radna snaga, te zlato i slonovača (u Africi).

## Nestanak

Početni uspjeh kompanije je ubrzo nestao. Nizozemski Brazil su 1654. nakon dugog rata opet zauzeli Portugalci, a mnoge druge trgovačke postaje su uništile ili zauzele druge europske kolonijalne sile. Nova Nizozemska je također 1664. osvojena od strane Engleza. Godine 1674., WIC je reorganiziran; gusarska aktivnost je napuštena, a glavno poslovanje svelo se na dopremanje robova u Surinam i Antile. Senegambiju su ubrzo osvojili Francuzi.

Nakon što su Britanci u 1780-ima nakratko osvojili Surinam, WIC se praktički nije oporavila. Godine 1791., dionice kompanije kupila je nizozemska vlada, a teritoriji pod kontrolom WIC-a stavljeni su pod kontrolu vlasti.

## Vanjske veze

* 15 WIC-ovih knjiga o događajima u Brazilu u 17. stoljeću
Aprilili

**Aprilili** je kolokvijalno ime za **Dan prvoaprilske šale** koji je tako naziva po frazi **apri-li-li-li** koja se koristi na kraju šale. Po starom običaju svake godine na 1. april ljudi se međusobno šale i varaju jedni druge bezopasnim smicalicama, a nakon što nekoga nasamare obznane mu da je nasamaren **aprililijem**. Običaj je popularan još od 19. stoljeća, dan nije nacionalni praznik u niti jednoj zemlji, ali je prihvaćen u većini europskih kultura, SADu i Indiji. Na taj dan ljudi jedni drugima smišljaju bezopasne smicalice ili objavljuju krivotvorene ili lažne novosti, priče ili informacije. Cilj je da se primjerice članove obitelji, prijatelje, poslovne kolege, itd. želi dovesti u smiješan položaj i da se svi pri tom zabave. Tisak i drugi mediji na ovaj dan često objavljuju lažne i nevjerojatne vijest koje se često objasne tek idući dan. Popularna teorija o podrijetlu ovog običaja smatra da je nastala nakon provedbe gregorijanskog kršćanskog kalendara 1582. a oni koji su nastavili slaviti Novu godinu, 1. travnja ismijavani su kao luckasti. Ljudi su imali običaj taj dan dočekivati na malim obiteljskim zabava ili uz prijatelje i poklanjati si sitnice, no neki su nastavili s ovim običajem samo što su te sitnice imale šaljiv karakter. U nekoliko zemalja, riba je čest simbol ovog običaja.

## Osvrti
Praksa Aprililija je kontroverzna. Psiholozi imaju pozitivan stav da šaljenje može biti dobro za zdravlje jer donosi sve prednosti smijeha kao što je oslobađanje od stresa i depresije, smanjuje tlak i srčane tegobe.
Postoje mnoge liste najboljih aprililili šala koje se sastavljaju kako bi se pokazali najbolji i najkreativniji primjeri slavljenja ovog običaja. Posebno se cijene ovi koji ulože mnogo truda i pokažu veliku inovativnost u svojim nastojanjima da naprave vrhunsku prvoaprilsku šalu. A sve češće se tom praksom bave i najveće multinacionalne korporacije poput Googla koji se već tradicionalno na ovaj dan ruga s novim trendovima i tehnologijama.

Negativan pogled opisuje ovaj običaj kao grozan i manipulativan, nepristojan i pomalo gadan jer se temelji na likovanju na tuđom nevoljom i uživanju u prijevari. Tvrdi se da poneka prava vijest objavljena na Prvi april može biti pogrešno protumačena kao šala. S druge strane, neki priču koja je trebala biti očita šala uzimaju ozbiljno. A štetni učinci mogu biti zbunjenost i trošenje resursa, pravne ili komercijalne posljedice.

## Izvori
Lucije Afranije

**Lucije Afranije** () bilo je ime dvojice znamenitih Rimljana:

* Lucije Afranije (konzul) (umro 46. pne.), legat Pompejev i rimski konzul.
* Lucije Afranije (komediograf), istaknuti pisac togata s kraja 2. i početka 1. veka pne.
My Dinner with Andre

***Moja večera s Andre*** (engleski **My Dinner with Andre**) američki je art film iz 1981. kojeg je režirao Louis Malle. Scenarij su napisali Andre Gregory i Wallace Shawn, koji i tumače jedine dvije glavne uloge u filmu. Znakovitost ovog filma je što se odvija u cijelosti samo oko razgovora dvoje ljudi za večerom.

Očekivano, film nije bio komercijalni uspjeh u kino blagajnama, ali je stekao pohvale kritičara zbog hrabrog koncepta. Roger Ebert ga je prozvao svojim petim najdražim filmom 1980-ih te ga je kasnije uvrstio na svoju listu "Velikih filmova".

## Radnja

New York. Pisac kazališnih predstava i povremeni glumac Wally odlazi u neki restoran naći se na večeri sa Andreom, umjetnikom kojeg nije vidio godinama. Andre mu ispriča što mu se dogodilo u zadnjih nekoliko godina: iskustva sa eksperimentalnim kazalištem pod vodstvom poljskog redatelja Jerzya Grotowskog, putovanje u Saharu, krajolici Škotske te sastanak sa Richardom Avedonom u Montauku, gdje je sudjelovao u ritualu preporoda. Wally neko vrijeme strpljivo sluša, ali mu onda da do znanja da previše živi u svijetu fantazije i apstraktnog razmišljanja, te da bi trebao živjeti u stvarnosti. Ipak, u razgovoru mu Andre da nekoliko argumenata zbog kojih Wally počne sumnjati u svoj pogled na svijet. Nakon večere, Wally odlazi u taksiju natrag doma te razmišlja o večeri.

## Glavne uloge
* Andre Gregory - Andre
* Wallace Shawn - Wally

## Kritike

## Izvori

## Vanjske veze
* 
*
Transdermalni flaster

**Transdermalni flaster** je je flaster koji sadrži lek. On se stavlja na kožu da bi se isporučila specifična doza leka kroz kožu do krvotoka. Često se transdermalni flaster koristi za promovisanje lečenja povređenog dela tela. Prednost transdermalne isporuke leka u odnosu na druge tipove poput oralne, topičke, intravenozne, intramuskularne, etc. je da flaster omogućava kontrolisano oslobađanje leka u telo, kroz bilo poroznu membranu koja pokriva rezervoar leka ili putem topljenja telesnom toplotom sloja leka smeštenog u adhezivni materijal. Glavni nedostatak transdermalne isporuke je nepropustivost kože. Znatan broj lekova je dostupan u obliku transdermalnih flastera, npr, lekovi protiv najtežih bolova.

Prvi komercijalno dostupani flasteri su odobreni od strane FDA decembra 1979. Ti flasteri su sadržali doze skopolamina za lečenje bolesti kretanja.

## Reference

## LItaratura
* 

## Vanjske veze

* PlastoPharma
* Sistemi za isporuku lekova
Lucije Afranije (komediograf)

**Lucije Afranije** () bio je rimski komički pesnik koji je stvarao otprilike u periodu između 160. i 120. pne. Afranije je pisao togate *(fabulae togatae)*, tj. komedije koje su obrađivale rimske običaje i uzimale teme iz italskog života. Kako su scene u Afranijevim komedijama velikim delom opisivale život nižih društvenih slojeva, one se često nazivaju i tabernarijama, tj. "krčmarskim komedijama" *(fabulae tabernariae)*. Prema rečima nekih rimskih pisaca, njegove su komedije često sadržavale pederastične motive, koje Kvintilijan smatra odrazom Afranijevih običaja u stvarnom životu. S druge strane, Afranije je u svojim komedijama obrađivao rimski život s takvom preciznošću, da ga se često poredi s Menandrom, najistaknutijim pesnikom nove atičke komedije, na koga se najviše i ugledao i od koga je često posuđivao. Ciceron kaže da je na Afranija uticao i govornik Gaj Ticije, i naziva ga "vrlo oštroumnim čovekom, koji se i u komedijama pokazao kao rečit". Rimski pisci se vrlo pohvalno izražavaju o Afranijevim komedijama, koje su bile čitane i u doba carstva, a čini se da su bile i izvođene na pozornici: na primer, u doba Neronove vladavine priređena je dosta realistična i skupa izvedba Afranijevog *Požara*, kad je glumcima bilo dopušteno da zadrže šta su mogli spasiti od nameštaja iz kuće koja je uistinu bila zapaljena. Izgleda da su njegove komedije bile poznate još krajem 4. veka.

Od Afranijevih komedija sačuvali su se oskudni fragmenti i ovi naslovi, "koji nas vode u svet sitnih zanatlija i italskog stanovništva":

## Reference
Serotoninski transporter

**[[Serotonin]]ski transporter** (*SERT*) je monoaminski transporter. 

SERT je integralni membranski protein koji transportuje neurotransmiter serotonin iz sinaptičkog prostora u presinaptičke neurone. Ovim transportom serotonina posredstvom SERT proteina se završava ciklus dejstva serotonina i dolazi do njegove recirkulacije na način koji je zavistan od natrijuma. Ovaj protein je meta mnogih antidepresivnih lekova, uključujući lekove iz SSRI klase. On je član familije a. Polimorfizmi ponavljajućih segmenata u promoteru ovog gena utiču na brzinu ponovnog preuzimanja serotonina i mogu da budu jedan od činilaca sindroma iznenadne smrti odojčadi, agresivnog ponašanja obolelih od Alchajmerove bolesti, posttraumatskog stresnog poremećaja i sklonosti depresiji kod ljudi koji doživljavaju emocionalne traume.

## Funkcija

Neuroni komuniciraju putem hemijskih glasnika, kao što je serotonin. Serotoninski transporter vraća serotonin iz sinaptičkog rascepa nazad u sinapse. Stoga on prekida dejstvo serotonina i simultano omogućava njegovu ponovnu upotrebu sa presinaptičkog neurona. Transportni protein putem reciklacije serotonina regulišu njegovu koncentraciju u rascepu, ili sinapsi. 

Medicinska ispitivanja su pokazala da su promene metabolizma serotoninskog transportera povezane sa mnoštvom različitih fenomena, uključujući alkoholizam, kliničku depresiju, opsesivno-kompulzivni poremećaj (OCD), romantična osećanja, hipertenziju i socijalne fobije.

Serotoninski transporter je takođe prisutan u krvnim pličicama; gde, serotonin funkcioniše kao vasokonstriktivna supstanca. 

## Farmakologija
SERT premoštava ćelijsku membranu 12 puta. On pripada NE, DA, SERT familijama monoaminskih transportera. Transporteri su značajne biološke mete za agense kojima se tretiraju psihijatrijski poremećaji. Lekovi koji umanjuju vezivanje serotonina za transportere (selektivni inhibitori preuzimanja serotonina, ili SSRI), i ređe oni koji deluju na suprotan način (selektivni pojačavači preuzimanja serotonina, ili SSRE) se koriste za tretiranje mentalnih poremećaja. Oko polovine pacijenata obolelih od OCD se tretira SSRI lekovima. Fluoksetin je primer selektivnog inhibitora preuzimanja serotonina, a tianeptin je primer selektivnog pojačavača preuzimanja serotonina.

### Ligandi
* DASB
* Jedinjenje 4b: *K*i = 17 pM; 710-puta i 11.100-puta selektivniji od DAT i NET
* jedinjenje (+)-12a: *K*i = 180 pM na hSERT; >1000-puta selektiviji od hDAT, hNET, 5-HT1A, i 5-HT6. Bioizosteri.
* 3-*cis*-(3-Aminociklopentil)indol 8a: *K*i = 220 pM

## Reference

## Literatura
* 

* NIH press release: Serotonin Transporter Gene Shown to Influence College Drinking Habits 
*
SERT

**SERT** se može odnositi na:
* Serotoninski transporter, protein
* Alat za rangiranje efikasnosti servera (), softver
Neuronsko preuzimanje

**Ponovno preuzimanje** je reapsorpcija neurotransmitera posredstvom neurotransmiterskog transportera presinaptičkog neurona nakon što je obavio svoju funkciju prenosa neuronskog impulse.

Ponovno preuzimanje je neophodno za normalnu sinaptičku fiziologiju jer se time omogućava reciklacija neurotransmitera i reguliše nivo presutnog neurotransmitera u sinapsi. Tim procesom se kontroliše dužina trajanja signala proizvedenog oslobađanjem neurotransmitera. Neurotransmiterski molekuli su suviše veliki i hidrofilni da putem difuzije prođu kroz membrane, te su specifični transportni proteini neophodni za reapsorpciju neurotransmitera. Mnoga istraživanja, i biohemijska i strukturna, su izvršena da se dokučio mehanizam ponovnog preuzimanja.

## Proteinska struktura
Prva primarna sekvenca proteina ponovnog preuzimanja je objavljena 1990. Tehnika za određivanje proteinske sekvence je bila bazirana na prečišćavanju, sekvenciranju, i kloniranju transporterskog proteina, ili na strategija kloniranja u kojima je transportna funkcija korištena kao test za cDNK vrste koje kodiraju transporter. Nakon što je u nezavisnim istraživanjima sekvencirana DNK koja kodira GABA transporter i norepinefrinski transporter, postalo je jasno da postoji mnoštvo sličnosti između dve DNK sekvence. Daljom eksploracijom polja proteina ponovnog prouzimanja utvrđeno je da mnoštvo transportera asociranih sa drugim telesnim neurotransmiterima ima slične sekvence sa GABA i norepinerinskim transporterima. Članovi ove nove falije obuhvataju transportere za dopamin, norepinefrin, serotonin, glicin, prolin i GABA. Oni su nazvani Na+/Cl- zavisnim neurotransmiterskim transporterima. Koristeći sličnosti između sekvenci i analizu hidropatskih grafikona, izveden je zaključka da postoji 12 hidrofobnih regiona koji premoštavaju membranu u klasičnoj transporterskoj familiji. N- i C-terminali su u intracelularnom prostoru. Ovi proteini imaju dugačku ekstracelularnu petlju između treće i četvrte transmembranske sekvence. Eksperimentima lokalizovanog hemijskog obeležavanja je potvrđena ova topološka organizacija serotoninskog transportera.

## Reference
Bronhokonstrikcija

**Bronhokonstrikcija** je konstrikcija vazdušnih puteva u plućima usled zatezanja okružujućih glatkih mišića, sa konsekventnim kašljom, teškim disanjem, i kratkoćom daha.

## Fiziologija
Bronhokonstrikcija se inicira aktivacijom parasimpatetičkog nervnog sistema. Postganglionska parasimpatetička vlakna otpuštaju acetilholin pored Risesenovog mišića, glatkog mušićnog sloja koji okružuje bronhije. Ćelije glatkih mišića imaju M3 tip muskarinskih receptora na njihovoj membrani. Aktivacija tih receptora acetilholinom aktivira intraćelijski Gq protein, koji zatim aktivira PLC put, što se završava povišenjem nivoa intracelularnog kalcijuma, te dolazi do kontrakcije glatkih mišića. Mišićne kontrakcije uzrokuju smanjenje dijametara bronhija, čime se povećava njihov otpor.

Bronhokonstrikcija se definiše kao sužavanje vazdušnih puteva pluča (bronhija i bronhiola). Protok vazduha u vazdušnim putevima mogu da ograniče tri faktora:
* spazmodičko stanje glatkih mišića u bronhijama i bronhiolama
* inflamacija vazdušnih puteva
* eksesivna produkcija sluzi usled alergijske reakcije ili iritacije uzrokovana mehaničkom frikcijom vazduha, prekomernim hlađenjem ili sušenjem vazdušnih puteva.

Bronhokonstrikcija je česta kod ljudi sa respiratornim problemima, kao što je astma, COPD, i cistična fibroza.

## Uzroci
Ovo stanje ima brojne uzroke, najčešći od kojih su emfizem kao i astma. Vežbanje i alergije mogu da proizvodu simptome kod inače asimptomatičnih osoba.

## References

## Povezano
* Bronhodilatacija

## Vanjske veze
* Pharmacotherapy of bronchoconstriction in patients with asthma by antiepileptic drugs
* Why Do So Many Winter Olympians Have Asthma?
* Salt Intake, Asthma, and Exercise-Induced Bronchoconstriction: A Review
Gnoj

**Gnoj** () je patološki eksudat koji nastaje tokom gnojnih zapaljenja (). Sastoji se od seruma, neutrofilnih granulocita, gnojnih telašaca (masno degenerisanih neutrofilnih granulocita), izumrlih i oštećenih ćelija, manje količine fibrina, bakterija i drugih materija.

Makroskopski gnoj predstavlja gustu i mutnu tečnost različite boje, koja uglavnom zavisi od uzročnika zapaljenja: u slučaju stafilokoknih infekcija gnoj je žut, kod pneumokoknih infekcija je zelenkast, a može da bude i plavičast ukoliko je zapaljenje izazvano bakterijom *Bacilus pyocyaneus*. Žuta boja potiče od gnojnih telašaca, dok zelene nijanse potiču od enzima mijeloperoksidaze. Anaerobne bakterije mogu da dovedu do nastanka gnoja sive boje i neprijatnog mirisa, a u slučaju da su prisutni i eritrociti gnoj poprima crvenu boju.

Uzroci gnojnih zapaljenja se dele na infektivne (piogene bakterije) i neinfektivne (terpentin, cink-hlorid, srebro-nitrat i sl). U slučaju bakterijskih infekcija, posebno ukoliko se uzročnik na vreme ne ukloni ili neutrališe, dolazi do širenja infekcije u okolna tkiva i udaljene delove organizma. Količina stvorenog gnoja zavisi od virulentnosti uzročnika i imunog odgovora domaćina. Samo gnojenje je dokaz snažne odbrane organizma i predstavlja povoljan znak, posebno u slučaju septikemije.

Kod gnojnih upala seroznih membrana gnoj se nakuplja u preformiranim telesnim šupljinama, u slučaju sluzokoža se izliva na njihovu površinu, dok se u slučaju tkiva i organa zapaljenje može javiti u dve varijante – kao apsces (lokalizovano zapaljenje) i flegmona (difuzno gnojno zapaljenje koje je nejasno ograničeno prema zdravom tkivu).

Terapija se sastoji od uklanjanja gnoja i neutralizacije uzročnika zapaljenja. Ukoliko određena količina gnoja i zaostane, on vremenom biva razložen i resorbovan, a u veoma retkim slučajevima dolazi do zgušnjavanja i kalcifikacije.

## Izvori

* Gnojenje , Pristupljeno 29. 7. 2011.
* Pavle Budakov: *Patologija za studente stomatologije*, IV izdanje, Novi Sad 2008. ., str. 72-74
Apsces

**Apsces** je lokalna gnojna upala koja se može razviti u potkožnom tkivu, ali i u dubokim tkivima i organima. Apsces potkožnog tkiva se manifestuje lokalnim znacima upale: crvenilo (rubor), otok (tumor), toplina (calor) i bol (dolor) i izraženim fenomenom zvanim fluktuacija.

Uzročnik Apcesa je najčešće Staphylococcus aureus, bakterija otporna na penicilin G.

Lečenje: incizija, drenaža, antibiotici.

## Reference

## Vanjske veze
* Apsces
* Kožni apsces
Lupa

**Lupa** (fr. loupe), uveličavajuće staklo, povećalo, je najjednostavniji optički instrument kojim možemo uvećati sliku bliskog predmeta. Lupa je optički instrument kojim se uvećava slika predmeta, onoliko puta, koliko je puta uvećan ugao pod kojim vidimo predmet prostim okom u daljini jasnog vida.

## Istorijat
Aristofanov objektiv-lupa iz 424 godine p. n. e. je staklena kugla ispunjena vodom. Ova alternacija bikonveksnom sočivu je, kako Seneka kaže, mogla da uveličava. Bejkon je opisao osobine lupe u 13. veku u Engleskoj, a naočare su razvijene takođe u 13. veku u Italiji.

Najprostija lupa je sastavljena od jednog sabirnog bikonveksnog sočiva (sočivo omeđeno dvema konveksnim sferama). Ima i lupa koje su građene od sistema sočiva, a nisu mikroskopi.

## Korišćene oznake na šematskom prikazu
d = daljina jasnog vida (25&nbsp;cm); {f}= žižna daljina;

{y_{1}}= veličina uvećane slike; {y}= veličina predmeta ;

{p}= povećanje

## Formiranje uvećane slike
Iz geometrijskog razumevanja elementarnih zakona optike - refrakcije, sledi: Kada se predmet AB postavi na udaljenost između sočiva , tj. lupe, i njene žiže, odnosno fokusa, tada u oku posmatrača nastaje prividna (virtuelna), uvećana, uspravna slika posmatranog predmeta.

## Povećanje lupom
Iz sličnosti trouglova {A_{1}}{B_{1}}{F_{2}} i {O}{O_{1}}{F_{2}} sledi:

\frac{y_{1}}{y}=\frac{d}{f}

Kako je, prema definiciji, povećanje lupom \frac{y_{1}}{y} sledi:

Povećanje p=\frac{d}{f} odnosno :

Povećanje lupom je jednako količniku daljine jasnog vida i žižne daljine.

Kako je daljina jasnog vida konstanta, povećanje lupom zavisi jedino od žižne daljine sočiva. Žižna daljina sočiva je direktno proporcionalna zakrivljenosti površine sočiva. Zakrivljenost površine sočiva se iscrpljuje tehničko-tehnološkim mogućnostima izrade takvih sočiva. Sa jedne strane, nemoguće bi bilo napraviti lupu sa tako malim žižnim daljinama i tako velikim povećanjima, jer bi trebalo napraviti sočiva vrlo malih prečnika zakrivljenosti, a sa druge strane, i kada bismo ih i uspeli napraviti, tako velika zakrivljenost bi proizvodila ogromne greške sočiva koje ni složeni sistemi sočiva ne bi mogli da kompenzuju. Jednostavnije rečeno, slike predmeta dobijene takvim lupama bile bi potpuno neupotrebljive. Lupe imaju najmanju žižnu daljinu od 2 centimetra. Znači maksimalno uvećanje luplom je oko 12 puta.

## Jakost sočiva lupe
Jakost sočiva-lupe jednaka je recipročnoj vrednosti žižne daljine izražene u metrima:

j=\frac{1}{f} 
   
Jedinica za merenje jakosti sočiva zove se dioptrija. Sočivo ima jakost od 1 dioptrije, ako joj je žižna daljina 1 metar.

## Upotreba lupe
Lupa se upotrebljava za uvećavanje i posmatranje predmeta malih dimenzija radi njihovog proučavanja, da bi se lakše obrađivali, da bi se po njima pisalo i sl. Upotrebljava se u nauci, umetnosti, proizvodnji, industriji.

## Reflist

## Vanjske veze
Elektrokonvulzivna terapija

**Elektrokonvulzivna terapija** je tretman koji primenjuju neurolozi i psihijatri, u kome se pacijentu izazivaju konvulzije određenim količinama električne energije. Primenjuje se kod pacijenata koji pate od određenih težih mentalnih poremećaja uključujući depresiju, poremećaje raspoloženja i psihoze, kada lekovi i drugi tretmani ne daju rezultate.

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
* Negativni efekti elektrokonvulzivne terapije
Delirijant

**Delirijanti** su vrsta halucinogena koje odlikuje obamrlost, potpuna konfuzija i konfabulacija. 

Efekti delirijanata su kao mesečarenje, gubitak identiteta ili psihotične epizode, što je značajno odstupanje od tipičnih halucinogena, zbog čega je i uveden ovaj termin, koji sam navodi na stanje delirijuma.

Druga često prijavljena ponašanja uključuju održavanje potpunih i realističnih razgovora sa zamišljenim osobama, obavljanje složenih radnji (kao što je oblačenje), a zatim naglo otkrivanje da ta radnja nije ni započela, kao i nemogućnost prepoznavanja sopstvenog odraza u ogledalu.

Sporedna dejstva delirijanata su midrijaza i dehidracija.

Delirijanti se u prirodi javljaju u biljnim vrstama, kao što su velebilje, tatula i mandragora, ali i u nekim gljivama (Amanita muskarija).
Sintetička jedinjenja poput difenhidramina i dimenhidrinata su takođe delirijanti.
Uprkos tome što su neke od ovih biljaka legalne, delirijanti nisu popularne rekreativne droge, zbog teških i neprijatnih halucinacija koje proizvode.

## Reference
Titinije

**Titinije** () bio je rimski komički pesnik koji je verovatno stvarao u prvoj polovini 2. veka pne. Titinije je najstariji rimski pesnik za koga se pouzdano zna da je pisao togate *(fabulae togatae)*, tj. komedije koje su obrađivale rimske običaje i uzimale teme iz italskog života.

Kod Titinija su kasniji rimski pisci hvalili karakterizaciju likova, npr. Varon, koji ga u tom smislu poredi s Terencijem. Sačuvani fragmenti odslikavaju njegov živahan stil. Čini se da je Titinije voleo da prikazuje život zanatlija i drugih pripadnika nižih društvenih slojeva, koji su svoje slobodno vreme rado provodili u skromnim krčmama *(tabernae)*, pa se stoga takve togate nazivaju tabernarijama, tj. "krčmarskim komedijama" *(fabulae tabernariae)*.

Od Titinijevog dela sačuvano je oko 180 stihova (uglavnom kod gramatičara Nonija Marcela) te petnaest naslova:

## Reference
AIM

**AIM** se može odnositi na:

* Akutna ishemija mozga
* Američki indijanski pokret () 
* AOL Instant Messenger
Ekonazol/triamcinolon

**Ekonazol/triamcinolon** je kombinacija lekova koja se sastoji od ekonazola (imidazolnog antifungala) i triamcinolona (topikalni steroid grupe III).

On se koristi kao topikalni krem protiv gljivičnih infekcija kože, uključujući *[[Trichophyton interdigitale]]*, *[[Trichophyton rubrum]]*, *[[Epidermophyton floccosum]]* i *[[Candida albicans]]*.

## Reference
Glukagonu sličan peptid-1

**Glukagonu sličan peptid-1** (GLP-1) je derivat transkripcionog proizvoda gena proglukagona. Glavni izvor GLP-1 u telu su intestinalne L ćelije, koje izlučuju GLP-1 kao stomačni hormon. Biološki aktivne forme GLP-1 su: GLP-1-(7-37) i GLP-1-(7-36)NH2. Ti peptidi proizilaze iz selektivnog presecanja molekula proglukagona.

## Fiziološke funkcije
GLP-1 poseduje nekoliko fizioloških svojstava koje ga čine (zajedno sa njegovim analozima) predmetom intenzivnih istraživanja kao potencijalnog tretmana za dijabetes melitus. Poznate fiziološke funkcije GLP-1 obuhvataju:
* povećanje sekrecije insulina iz pancreasa na način zavistan od glukoze.
* umanjenje glukagonske sekrecije iz pankreasa putem specifičnog G protein spregnutog receptora.
* povećanje insulinske senzitivnosti u alfa i beta ćelijama
* povećanje mase beta ćelija i izražavanje gena insulina, post-translacione obrade i sekrecija.
* inhibicija sekrecije kiseline i gastričnog pražnjenja u želudac.
* umanjenje unosa hrane putem povećanja sitosti.
* promovisanje insulinske senzitivnosti.

## Reference

## Vanjske veze
*
Crevo (zoologija)

U zoologiji, **crevo**, takođe poznato kao **alimentarni kanal** ili **alimentarni trakt**, je cev kojom bilateralne životinje prenose hranu do organa za varenje. Kod velikih bilateralnih životinja crevo generalno ima izlaz, čmar, putem koga životinja odstranjuje čvrsti otpad. Taj proces je defekacija. Male bilateralne životinje često nemaju čmar, i one odstranjuju čvrsti otpad na neki drugi način, na primer kroz usta.

## Reference
Alfa ćelije

**Alfa ćelije ''(α-ćelije)*** su vrsta [[ćelija]] koje se formiraju u delovima endokrinog [[pankreas]]a i čine *15% do 20%* (od ukupnog broja) ćelija [[Langerhansova ostrvca|Langerhansovih ostrvaca]]. Alfa ćelije luče [[hormon]] [[glukagon]], čiji je glavni efekat povećanje nivoa [[Glukoza|glukoze]] u [[krv]]i.

Alfa ćelije se uglavnom nalaze na periferiji [[Langerhansova ostrvca|Langenhansovih ostrvaca]] pankreasa i okružuju [[beta ćelije]] sa svih strana zajedno sa [[delta ćelije|delta ćelijama]].

Na [[Mikroskop|elektronskoj mikroskopiji]], alfa ćelije se razlikuju po karakterističnim granulama koje sadrže gusto jezgro okruženo uskim svetlim halom. Veličina granula je oko 230 Nm. One su otporne na [[alkohol]], ali se rastvoraju u vodi i pokazuju afinitet za bojenje [[Kiselina|kiselinom]].

== Izvori ==
# Arthur C. Guyton *Medicinska fiziologija'', Medicinska knjiga-Beograd-Zagreb 1990
# National Library of Medicine — Medical Subject Headings na sajtu Medical Subject Headings

## Povezano
* Langerhansova ostrvca
* Glukagon
* Pankreas
* Insulin
I'm Wise

***I'm Wise*** je američka popularna pjesma iz 1906. koju je kompozirao Egbert van Alstyne, dok tekst potpisuje Harry Williams. Pjesmu je iduće godine izdao popularni pjevač Clarice Vance.

## Literatura
* Frank Cullen, Florence Hackman, Donald McNeilly (2004): *Vaudeville old & new: an encyclopedia of variety performances in America*, str. 1148.,
Paroksizmalna noćna hemoglobinurija

**Paroksizmalna noćna hemoglobinurija** je vrsta stečene hemolizne anemije, praćene hemoglobinurijom, koja se uglavnom javlja posle spavanja. To je stečena klonska bolest matične hematopoetske ćelije koju karakteriše preosetljivost eritrocita na komplement. Preosetljivost je posledica nedostatka glikozil-fosfatidil-inozitola u membrani hematopoetskih ćelija.

Mehanizam nastanka bolesti nije u potpunosti jasan, ali se zna da u eritrocitima dolazi do smanjenja koncentracije enzima acetil-holinesteraze, što izaziva povećanu fragilnost ćelijske opne eritrocita (veću podložnost hemolizi). Eritrociti su, u ovoj bolesti, čak 20-40 puta osetljiviji na dejstvo komplementa, naročito pri smanjenju -{pH}- vrednosti krvi što se dešava pri spavanju.

Uz abnormalnost eritrocita, javlje se i abnormalnost granulocitne i trombocitne loze, a to ukazuje da se poremećaj javlja na nivou matične ćelije u kosnoj srži.

Paroksizmalna noćna hemoglobinurija je veoma retka bolest, a karakteriše je progresivna anemija, pojava tamno obojene mokraće, bolovi u trbuhu, glavobolje i intravaskularne tromboze (koje su i najčešći uzrok smrti bolesnika), kao i hipohromija, hipoferemija, leukocitopenija, trombocitopenija i sl.

Za dokazivanje se koristi Hamov test (za dokazivanje preosetljivosti eritrocita na komplement), sukroza test, dokazivanje hemoglobina i hemosiderina u urinu. U nalazima imamo snižene vrednosti aktivnosti holiesteraze u eritrocitima kao i alkalne fosfataze u leukocitima. Takođe je prisutna hemolizna anemija i sideropenija zbog hroničnog gubitka gvožđa. 
Kod ovog poremećaja ne postoji adekvatna terapija jer se ne zna tačan uzrok. U terapiji se uključuju glikokortikosteroidi sa ciljem sprečavanja hemolize. Najnepovoljniji ishod bolesti je prelazak u aplastičnu anemiju i mijeloblastnu leukemiju.

## Reference
Delta ćelije

**Delta ćelije ''(δ-ćelije ili D-ćelije)*** su [[ćelije]] koje luče [[somatostatin]] (hormon koji inhibira oslobađanje brojnih hormona u telu), a nalaze se u [[želudac|sluzokoži želuca]], [[Creva|crevima]] i [[Langerhansova ostrvca|Langerhansovim ostrvcima]] [[pankreas]]a (*3% do 10% od ukupnog broja ćelija ostrvaca)*. [[Somatostatin]] deluje na razne [[ćelije]] i [[tkiva]], uključujući [[Hipofiza|hipofizu]], [[gastrointestinalni trakt]], [[pankreas]] i [[bubreg]]e i inhibiraju oslobađanje [[hormon]]a, kao što su [[hormon rasta]], [[gastrin]], [[insulin]] i [[renin]].

U [[glodar]]a delta ćelije se nalaze na periferiji ostrvaca, kod ljudi delta ćelije se često mogu videti unutar ostrvca. Pod [[mikroskop]]om, ove [[ćelije]] se mogu prepoznati po prisustvu sekretornih granula srednje veličine (325 Nm), koje su malo gušće od granula [[beta ćelije|beta ćelija]].

[[Tumori|Tumor]] delta ćelija se naziva *somatostatinom*

== Izvori ==
* Arthur C. Guyton *Medicinska fiziologija'', Medicinska knjiga-Beograd-Zagreb 1990

## Povezano
* Pankreas
* Langerhansova ostrvca
* Somatostatin

## Vanjske veze

* 
*
Somatostatin

**Somatostatin** je polipeptidni hormon koga luče delta ćelije *(δ ćelije)* endokrinog pankreasa, hipotalamus kao i neke neuroendokrine ćelije gastrointestinalnog trakta. Somatostatin inhibiše lučenje drugih hormona: insulina, glukagona, hormona rasta, gastrina, sekretina i tireotropnog hormona itd.

## Građa

Somatostatin je po sastavu polipeptid, građen iz 12 aminokiselina. Molekulska masa ovog hormona je oko 1640 daltona. Oslobađa se u hipotalamusu (u periventrikularnom jedru), engokrinom delu pankreasa (iz δ ćelija), neuroendokrinim ćelijama sluzokože antruma želuca i creva.

## Uloga
Deluje kao lokalni hormon, sa parakrinim dejstovom (deluje na okolne ćelije). Somatostatin inhibiše lučenje drugih hormona: insulina, glukagona, hormona rasta, gastrina, pepsina, sekretina i tireotropnog hormona itd.
Takođe inhibiše kontrakciju žučne kese i lučenje žuči.

## Poremećaji
Somatostatinomi su somatostatin produkujuči tumori (adenomi), koji se najčešće sreću u pankreasu. Oboljenje je praćeno dijabetesnom, dijarejom, poremećajima žučne kese.

Neke sintetičke supstance slične građe (analogon) kao somatostatin npr. oktreotid koriste se u lečenju drugih oboljenja kao npr. karcinoidni sindrom, akromegalija, vipom itd.

## Literatura
* Darinka Koraćević; Gordana Bjelaković; Vidosava Đorđević: *Biohemija*, Savremena administracija
Norepinefrinski transporter

**Norepinefrinski transporter** (*NET*, *SLC6A2*) protein je koji je kod čoveka kodiran *SLC6A2* genom.

NET je monoaminski transporter i odgovoran je za ponovno preuzimanje ekstracelularnog norepinefrina (NE), takođe poznatog kao noradrenalin koje je zavisno od natrijum-hlorida (Na+/Cl–). NET isto tako može da vrši ponovno preuzimanje ekstracelularnog dopamina (DA). Ponovno preuzimanje ova dva neurotransmitera je esencijalno u regulaciji koncentracije soli u sinaptičkom prostoru. NET, kao i drugi monoaminski transporteri, su biološke mete mnogih antidepresiva i rekreacionih droga. Osim toga, deficijencija NET proteina je povezana sa ortostatičkom intolerancijom, a prekomerna zastupljenost sa ADHD. Postoji evidencija da jednonukleotidni polimorfizmi NET gena (*SLC6A2*) mogu da budu uzroci dela tih poremećaja.

## Gen
Gen norepinefrinskog transportera SLC6A2 je lociran na ljudskom hromozomu 16 u lokusu 16q12.2. Ovaj gen je kodiran sa 14 eksona. NET transporter se sastoji od 617 aminokiselina sa 12 domena koji premoštavaju membranu. Strukturna organizacija NET proteina je visokoj meri homologna sa drugim članovima familije neurotransmiterskih transportera zavisnih od natrijum/hlorida, uključujući dopaminski, epinefrinski, serotoninski and GABA transportere.

## Reference

## Povezano
* Norepinefrin
* Monoaminski transporter

## Vanjske veze
*
NET1

**Neuroepitelni ćelijsko transformišući gen 1 [[protein]]** je kod čoveka kodiran *NET1* genom.

## Reference

## Literatura

## Povezano
* Norepinefrinski transporter

## Vanjske veze
* 
*
GABA transporter tip 1

**GABA transporter 1** (*GAT-1*, *natrijum- i hlorid-zavisni GABA transporter 1*) je protein koji je kod ljudi kodiran *SLC6A1* genom.

## Funkcija
GAT-1 je transporter gama-aminobuterne kiseline (GABA), koji uklanja GABA iz sinaptičkog rascepat.

## Interakcije
SLC6A1 formira interakcije sa STX1A.

## Reference

## Literatura

## Povezano
* Familija trasportera rastvorka
EMD

Termin **EMD** ima više značenja.

* Merk KGaA, EMD Chemicals, nemačka kompanija
* Emerin, gene vezan za Emeri-Drejfusovu muskularnu distrofiju
Tit Kvinkcije Ata

**Tit Kvinkcije Ata** () bio je rimski komički pesnik, koji je, prema Hijeronimu, umro 77. pne. u Rimu i bio pokopan "blizu drugog miljokaza na Prenestinskom putu". Njegovo prezime *Atta* doslovno znači "onaj ko hoda na vrhovima prstiju" i možda ga je dobio zato što se pojavljivao kao *planiples*, tj. glumac koji nastupa bosonog (obično u mimovima), ili ― prema Festu ― zbog nekog fizičkog nedostatka na nozi.

Premda je Ata pisao i epigrame, od kojih je sačuvan jedan heksametarski stih, ipak je daleko značajniji kao pisac togata, tj. komedija koje su obrađivale rimske običaje i uzimale teme iz italskog života. Varon hvali Atino razumevanje psihologije, Horacije aludira na to da su njegove komedije imale poklonika i u Avgustovo doba, a u 2. veku n. e. arhaista Fronton kaže da je Ata bio neobično vešt u prikazivanju ženskog govora. S druge strane, Porfirije kaže da se u Atinoj "komediji pod naslovom *Materterae* nabraja toliko vrsta cveća, da mu se bez sumnje može prebaciti brbljivost".

Od cele produkcije Tita Kvinkcija Ate sačuvalo se nekih 25 stihova i dvanaest naslova, a to su:

## Reference
Trag amin

**Trag amini** su endogena jedinjenja strukturno slična klasičnim biogenim aminima, kao što su kateholamini, serotonin i histamin. U trag amine se uvrstavaju p-tiramin, β-feniletilamin, triptamin, oktopamin, i 3-iodotironamin. Oni su rasprostranjeni u životinjskim nervnim sistemima od insekata do sisara. 
Takođe enteogenski DMT se stvara u malim količinama u ljudskom telu u toku normalnog metabolizma enzimom triptamin-''N''-metiltransferaza.

Trag amini se u značajnoj meri preklapaju sa klasičnim biogenim aminima neurotransmiterima u pogledu hemijskih osobina, sinteze, i razlaganja; trag amini su često kolokalizovani u neuronima sa tim neurotransmiterima.

Psihijatrijski poremećaju kao što je depresija i šizofrenija su bile povezane sa iregularnim nivoima trag amina.

## Povezano
* Trag amin-asocirani receptor

## Reference
Trag amin-asocirani receptor

**Trag amin-asocirani receptor**, skraćeno **TAAR**, a isto tako poznati kao **trag aminski receptori**, skraćeno **TAR** ili **TA**, su klasa G protein-spregnutih receptora identifikovanih 2001. godine.

Ovim receptorima je posvećena znatna doza pažnje na akademskim institucijama i u farmaceutskoj industriji jer se smatra da su endogeni receptori za trag amine, metaboličke derivate klasičnih biohenih amina i psihostimulanas amfetamina i metamfetamina.

Utvrđeno je 2004. godine da je kod sisara TAAR1 verovatno receptor za tironamine, dekarboksilisane i dejodirane metabolite tiroidnih hormona, dok su mišji mTAAR2 - mTAAR9 receptori najverovatnije mirisni receptori za volatilne amine.

## TAAR receptori

Lista TAAR receptora pojedinih genoma sisara:

* Čovek — 7 gena (TAAR1, TAAR2, TAAR3, TAAR5, TAAR6, TAAR8, TAAR9) i 2 pseudogena (, )
* Šimpanza — 3 gena i 6 pseudogena
* Miš — 15 gena i 1 pseudogen
* Pacov — 17 gena i 2 pseudogena
* Zebrica — 112 gena i 4 pseudogena
* Žaba — 3 gena i 0 pseudogena
* Oryzias latipes — 25 gena i 1 pseudogen
* Gasterosteus aculeatus — 25 gena i 1 pseudogen

## Povezano
* Receptor
* Mirisni receptor
* Trag amin
* Tironamin
* Amfetamin
* Metamfetamin
* Psihostimulans

## Literatura

## Vanjske veze
*
Merck & Co.

**Merck & Co., Inc.** (), posluje kao *Merck Sharp & Dohme*, *MSD* izvan SAD-a i Kanade, je jedna od najvećih farmaceutskih kompanija. Merkovo sedište je White House Station, Nju Džersi. Kompanija je uspostavljena 1891. kao SAD podružnica Nemačke kompanije danas poznate kao Merk KGaA. Merck & Co. je konfiskovala vlada SAD-a tokom Prvog svetskog rata i naknadno uspostavila kao nezavisnu Američku kompaniju.

Merk je globalna farmaceutska kompanija u čijoj osnovi su naučna istraživanja. Merk se bavi otkrivanjem, razvojem, proizvodnjom i prodajom širokog spektra proizvoda namenjenih poboljšanju ljudskog i životinjskog zdravlja. Merk takođe objavljuje Merk priručnik, serije medicinskih referentnih knjiga za lekare i medicinsko osoblje.

## Reference

## Vanjske veze

* Merck & Co.
* Merkov priručnik
Merk KGaA

**Merk KGaA** je nemačka hemijska i farmaceutska kompanija. On posluje kao *EMD Chemicals* u SAD-u i Kanadi. Merk je takođe poznat kao *nemački Merk* i *Merk iz Darmštata*. On je osnovan u Darmštatu, Nemačka, 1668, što ga čini najstarijom hemijskom i farmaceutskom kompanijom. Merk je bio privatnom vlasništvu do 1995, kad je postao javna kompanija. Merk familija još uvek kontroliše većinu (≈70%) deonica kompanije.

Nakon Prvog svetskog rata, Merk je izgubio vlasništvo nad svojim stranim operacijama, među kojima je bila njegova Merck & Co. podružnica u SAD-u. Merck & Co., koji posluje kao Merck Sharp i Dohme (MSD) izvan SAD-a i Kanade, je nezavisna kompanija.

Merk KGaA posluje uglavnom u Europi, Africi, Aziji, Okeaniji i Latinskoj Americi. Pošto Merck & Co. poseduje prava na ime Merck u SAD-u i Kanadi, kompanija posluje pod imenom EMD Chemicals u Severnoj Americi. To ime je formirano od inicijala Emanuel Merk, Darmštat.

## Literatura

## Vanjske veze
* Merk KGaA
* Merk i MDMA
TA

Termin **Ta** ima više značenja.

* Tantal, hemijski element. 
* Oznaka za trag aminski receptor.
* Transakciona analiza
Sprej za nos

**Sprejevi za nos**, se koriste za nazalno doziranje lekova, bilo lokalno da bi olakšali simptome prehlade ili alergije, ili sa sistematskim namenom. Mada je metodi nazalnog unosa leka variraju, većina nazalnih sprejeva funkcioniše putem stvaranja fine magle u nozdrvi akcijom mehanizma ručne pumpe. Tri glavna tipa sprejeva sa lokalnim efektom su: antihistamini, kortikosteroidi, i topikalni dekongestanti.

## Antihistamini
Prezastupljenost histamina i njime izazvana reakcija je glavni uzrok alergijskih reakcija kod ljudi. Histamin se prirodno proizvodi u telu, što uzrokuje inflamatorne efekte koji pomažu imunskom sistemu da odstrani strane supstance. Antihistamini funkcionišu putem kompeticije za aktivna mesta histaminskih receptora, i tim putem umanjuju inflamatorni efekat.

Astelin (*Azelastin hidrohlorid*) je primer lokalnog antihistamina dostupnog u obliku nazalnog spreja. Ovaj lek se može dobiti samo uz recept. On je zadobio popularnost među obolelima od alergijskog rinitisa.

## Topikalni dekongestanti
Oksimetazolin hidrohlorid dekongestant nazalni sprejevi kao što su Afrin i Vicks Sinex, zajedno sa fenilefrin hidrohlorid nazalnim sprejevima, kao što su Neo Sinefrin i Dristan, koji su dostupni na slobodno, imaju sposobnost brzog otvaranja nazalnih kanala puten konstrikcije krvnih sudova u unutar nosa.

Dugotrajna upotreba ovih tipova sprejeva može oštetiti mukozne membrane nosa. To uzrokuje povećanu inflamaciju, efekat poznat kao medikamentni rinitis, ili "povratni efekat". Iz tog razloga, dekongestivni nazalni sprejevi se preporučuju samo za kratkotrajnu upotrebu.

## Sprejevi koji ne sadrže lekove

Fiziološki sprejevi su isto tako u širokoj upotrebi. Oni tipično ne sadrže lekove. Fiziološki rastvor u obliku spreja koristi kao sredstvo za vlaženje suvih ili nadraženih nozdrva.

Poznato je da nazalne kreme mogu olakšati respiratornu nelagodnost prouzrokovanu povećanom suvoćom vazduha u kabinama aviona, i klimatizovanim poslovnim prostorima (sindrom bolesnih zgrada). One mogu da umanje podložnost različitim respiratornim infekcijama vezanim za avionski transport.

Prirodni nazalni sprejevi koji sadrže kapsaicin, čajno drvo i turmerik kao što su Sinus Buster, Sinol i SinuSoothe se koriste kod obolelih od sinusitisa, rinitisa, i alergije, da bi se olakšali nazalni simptomi.

## Kombinovana upotreba
Često, lekar ili specijalista za alergije prepisuju nekoliko tipova nazalnih sprejeva u kombinaciji jedan sa drugim, ili sa drugim lekovima. Na primer, dekongestant sprej se često preporučuje u toku prvih nekoliko dana tretmana zajedno sa antihistaminskim ili steroidnim sprejom. Brzo delujući efekti dekongestanta omogućavaju bolje inicijalno dejstvo drugih sprejeva.

## Reference

## Povezano
* Nazalna irigacija
* Nazalna kongestija

## Vanjske veze
* Preparati za lečenje bolesti nosa
* Alergijski rinitis 
* Rinitis
* Sindrom bolesnih zgrada
Agens otpuštanja

**Agens otpuštanja** (*RA*, *otpuštač*) je lek koji indukuje otpuštanje neurotransmitera sa presinaptičkog neurona u sinapsu, što dovodi do povećanja ekstracelularne koncentracije neurotransmitera. Mnogi lekovi koriste oslobađanje neurotransmitera za izvršavanje njihovog psihološkog i fiziološkog dejstva, na primer amfetamini i srodna jedinjenja. Velika većina poznatih otpuštajućih agenasa deluje na monoaminskim neurotransmiterima serotonina, norepinefrina, i dopamina.

## Reference
HG

**HG**, **Hg** ili **hg** može da se odnosi na:
* Hemijsku oznaku za element živu
* Astronomski simbol za planetu Merkur