Eparhija temišvarska

**Eparhija temišvarska** je eparhija Srpske pravoslavne crkve sa sedištem u Temišvaru, gde nalazi i saborna crkva eparhije. Temišvarska eparhija je osnovna verska ustanova za Srbe u Rumuniji.

Nadležni arhijerej je gospodin Lukijan, a arhijerejski namesnik je protojerej stavrofor Marinko Markov.

## Istorijat

Prvi pisani tragovio postojanju eparhije dosežu do 16. veka, a tada se javlja u opsegu srpske Pećke patrijaršije. Znacajna je činjenica da su Srbi na ovim prostorima imali razvijen crkveni život mnogo pre Velike seobe 1690., a jedan od ovdašnjih episkopa srpskih, Isaija (Đaković), postao je jedan od najčvršćih oslonaca pridošlom patrijarhu Arseniju III Čarnojeviću. I po Velikoj seobi, i dugo po zasnivanju Krušedolske (1708), odnosno Karlovačke mitropolije (1713), Temišvarska eparhija je ostala u nadležnosti Beogradske mitropolije, sve do sjedinjenja Beogradske i Karlovačke mitropolije, u kojem je Temišvaru pripala posebna uloga. Naime, Požarevačkim mirom iz 1718. godine Austrija je dobila na račun Turske Banat, Olteniju, deo Srbije sa Beogradom, delove Bosne i Slavonije.

Smatrajući da je Beograd suviše blizu Turskoj, beogradski mitropolit Mojsej (Petrović) je premestio sedište svoje mitropolije u Temišvar, gde je svečano ustoličen 1721. godine. Po smrti karlovačkog mitropolita Vikentija (Popovića) 1726. godine, Mojsej (Petrović) je izabran i za mitropolita karlovačkog, čime je praktično počelo ujedinjavanje Srpske pravoslavne crkve sa teritorije Austrije. Dakle, mitropolit Mojsej (Petrović) je iz Temišvara prešao na karlovačku mitropolitsku katedru.

Pri sprovođenju jerarhijske podele u Karlovačkoj mitropoliji 1864. godine Temišvarska eparhija je, kao srpska, ostala u Karlovačkoj mitropoliji, s tim što je ustupila rumunske crkvene opštine, a preuzela srpske crkvene opštine iz Aradske eparhije. Mešovite crkvene opštine su dodeljene prema većinskoj pripadnosti vernika.

Po meri ukidanja nadležnosti Karlovačke mitropolije, odnosno njenog uključivanja u vaspostavljenu srpsku Beogradsku patrijaršiju posle Prvog svetskog rata i Temišvarska eparhija je postala deo ujedinjene Srpske pravoslavne crkve. Tadašnji episkop Georgije Letić premestio je sedište iz Temišvara u Kikindu. 1931. godine došlo je do arondacije između Temišvarske i novouspostavljene Eparhije banatske (naslednica Eparhije Vršačke), tako da je prva u potpunosti preuzela srpske vernike u Rumuniji, a druga u Srbiji.

## Episkopi
Dosadašnji episkopi ove eparhije su:
* Neofit, 1608.
* Isaija, 1640.
* Josif, 1643.
* Teodor, 1643.
* Sevastijan, 1644, 1647.
* Mihajl, 1681–1687.
* Vasilije, 1688.
* Josif II, posle 1688.
* Vasilije, oko 1693.
* Isaija Đaković, 1695–1710.
* Konstantin Grk, 1704–1713.
* Joanikije Vladisavljević, 1713–1727.
* Nikola Dimitrijević, 1728–1744.
* Georgije Popović, 1745–1757.
* Vikentije Jovanović-Vidak, 1759–1774.
* Mojsej Putnik, 1774–1781.
* Sofronije Kirilović, 1781–1786.
* Petar Petrović, 1786–1800.
* Stefan Avakumović,1801–1822.
* Josif Putnik, 1829–1830.
* Maksim Manulović, 1833–1838.
* Pantelejmon Živković, 1839–1851.
* Samuil Maširević, 1853–1864.
* Antonije Nako, 1864–1869.
* Georgije Vojnović, 1874–1881.
* Georgije Branković, 1882–1890.
* Nikanor Popović, 1891–1901.
* Dr Georgije Letić, 1904–1931.
* Lukijan Pantelić, 1999–2002.

### Administratori
Osim toga u nekom periodu eparhijom su upravljali administratori:
* Arsenije Stojković (1872—1874);
* German Anđelić (1881—1882);
* Georgije Branković (1890—1891);
* Nektarije Dimitrijević (1891);
* Georgije Branković (1901);
* Lukijan Bogdanović (1901—1904);
* Dr Georgije Letić (1932—1935);
* Dr Irinej Ćirić (1935—1952);
* Visarion Kostić (1952—1979);
* Hrizostom Vojinović (1979—1980);
* Dr Sava Vuković (1980—1996);
* Lukijan Pantelić (1996—1999 i od 2002).

### Arhijerejski zamenici
Arhijerejski zamenici su bili:
* Stefan Mihajlović (1870—1872);
* Gedeon Cvetić (1872—1874);
* German Jovanović (1881—1882);
* Ilarion Ruvarac (1882);
* Isak Došen (1901);
* Dr Stefan Nikolić (1919—1927);
* Slobodan Kostić (1942—1947);
* Stevan Tomić (1947—1971);
* Đorđe Hranisavljević (1971—1978);
* Vladimir Marković (1978-2010).
* Marinko Markov (od 2010) 
## Povezano
* Srpska saborna crkva u Temišvaru
* Srbi u Rumuniji

## Izvori
* http://www.spcoluzern.ch/index.php?pg=624&lang=sr

## Vanjske veze
* Pravoslavna srpska eparhija temišvarska u Rumuniji
* Episkopi eparhije temišvarske 
* Eparhija temišvarska
* Statut Srpske pravoslavne eparhije temišvarske 
* Danilo Kecić: Rekviriranje zvona srpskih pravoslavnih hramova Temišvarske eparhije 1916-1917, Zbornik Matice srpske za istoriju, broj 59-60, 1999. godine