Vojvode od Gaskonje

**[[Vojvodstvo Vaskonija]]** (ponekad **Wasconia**), kasnije poznata kao **[[Gaskonja]]** nastala je kao franačka upravna jedinica u doba dinastije Merovinga - predstavljala je marku (granično vojvodstvo) na rijeci Garonne, koja je označavala granicu prema buntovnim baskijskim plemenima. Kada je franačka vlast uslijed građanskih ratova 660-ih kolabirala stekla je *de facto* a možda i *de nezavisnost, te je stvorena i presonalna unija sa [[Vojvodstvo Akvitanija|Vojvodstvom Akvitanija]] (sjeverno i istočno od [[Garonne]]).

Nakon [[Muslimansko osvajanje Španije|muslimanskih]] prodora i [[karolinzi|karolinške]] restauracije centralne franačke vlasti, Vojvodstvo se odvojilo od Akvitanije i postalo fragmentirano, pogotovo na jugu gdje su u 9. vijeku kao zasebne države stvorene [[Kraljevina Pamplona]] i [[Grofovija Vaskonija]]; tada se počeo koristiti izraz Vojvodstvo Gaskonja, s obzirom da je [[Gaskonjski jezik|gaskonjski romanski]] počeo zamjenjivati [[Baskijski jezik|baskijski]] kao glavni jezik oblasti.

Nakon opskurnog perioda u kome o Vojvodstvu nije bilo podataka, početkom 11. vijeka je postalo blizak saveznik (a možda i vazal) [[Kraljevina Navara|Kraljevine Navare]]. Godine 1032. ju je naslijedio akvitanski nasljednik te je otada postala [[Personalna unija|personalnom unijom]] za to vojvodstvo. Tako je postala dio [[Anžuvinski imperij|Anžuvinskog imperija]]. Vojvodsku titulu je koristio engleski kralj [[Edward Longshanks]] te je vojvodstvo bila engleska baza za vrijeme [[stogodišnji rat|stogodišnjeg rata]], a često se nazivalo i prvom engleskom kolonijom.

== Popis vojvoda i grofova ==

=== Vojvode Vaskonije (franački vazali) ===
* [[Genial]] (602-606)
* [[Aeghyna]] (626-638)
* [[Amandus]] (636-660)

=== Vojvode Vaskonije i Akvitanije ===
* [[Felix od Akvitanije|Felix]] (660-670)
* [[Lupus I od Akvitanije|Lupus I]] (670-676 ili do 710. samo u Vaskoniji)
* [[Odo od Akvitanije|Odo Veliki]] (ili *Eudes*) (688-735 - njegova vladavina je počela možda 692, 700, 710 ili 715, nepoznati roditelji).
* [[Hunald od Akvitanije|Hunald I]] (735-748), sin prethodnog, abdicirao radi odlaska u samostan, možda se kasnije vratio (v. dolje).
* [[Waifer od Akvitanije|Waifer]] (ili *Gaifier*) (748-767), sin prethodnog.
* [[Hunald od Akvitanije|Hunald II]] (767-769), ili se Hunald I vratio ili novi Hunald, pobjegao Lupusu II od Gaskonje i predan Karlu Velikom.

=== Nezavisne vojvode Gaskonje ===
* [[Lop II od Gaskonje|Lop II]] (768 ili 770-778 ili 801)
* [[Sans I Lop od Gaskonje|Sans I]] (778 ili 801-812)
* [[Semen I Lop od Gaskonje|Seguin I]] (812-816)
* [[Gassia I Semen od Gaskonje|Gassia I]] (816-818)
* [[Lop III Centullo od Gaskonje|Lop III Centullo *Wasco*]] (818-819 ili 819-823)

=== Vojvode od Vaskonije i grofovi od Bordeauxa (franački vazali) ===
* [[Seguin II od Gaskonje|Seguin II]] (??-846), početak vladavine nejasan
* [[Guillaume I od Gaskonje|Guillaume I]] (846-848 ili 852)

=== Grofovi od Vaskonije ===
:*privremeno odvojeni od Vojvodstva. V. Sjeverna Baskijska zemlja*
* [[Aznar Sánchez|Aznar Sans]] (820-836)
* [[Sans II Sancion od Gaskonje|Sans II]] (836-855 ili 864), borio se protiv Franaka od 848. i na kraju postao vojvoda od Vaskonije.

=== Kasni nezavisni vojvode od Vaskonije ===
* [[Sans II Sancion od Gaskonje|Sans II]] (848 ili 852-855 ili 864)
* [[Arnaut od Gaskonje|Arnold]] (855-864 ili samo 864)

=== Nezavisni vojvode od Gaskonje ===
* [[Sans III Mitarra od Gaskonje|Sans III]] (864-893)
* [[Gassia II Sans od Gaskonje|Gassia II]] (893-930)
* [[Sans IV Gassia od Gaskonje|Sans IV]] (930-c.950)
* [[Sans V Sancion od Gaskonje|Sans V]] (c.950-c.961)
* [[Guilhem Sans od Gaskonje|Guilhem II]] (c.961-996)
* [[Bernat I Guilhem od Gaskonje|Bernat I]] (996-1009)
* [[Sans VI Guilhem od Gaskonje|Sans VI]] (1009–1032)
* [[Berengar od Gaskonje|Berengar]] (1032–1036)
* [[Eudes od Akvitanije|Eudes]] (1036–1039)
* [[Bernat II Tumapaler od Armagnaca|Bernat II]] (1039–1052)
* [[Guillaume VIII od Akvitanije|Guy Geoffrey]] (1052–1086)

:*ujedinjena sa Vojvodstvom Akvitanija 1058.*

== Izvori ==
* [http://www.euskomedia.org/aunamendi/38128 Auñamendi Encyclopedia: Ducado de Vasconia].
* [http://home.yawl.com.br/hp/sedycias/historia2_04d.htm Sedycias, João. *História da Língua Espanhola*.] 
* [http://fmg.ac/Projects/MedLands/GASCONY.htm Medieval Lands Project: Gascony.]
* [http://books.google.com/books/pdf/Histoire_de_la_Gascogne.pdf?id=sHW_kCR87l8C&output=pdf&sig=KDJUp8tgj00AvnNhQuhkFl1Daow Monlezun, Jean Justin. *Histoire de la Gascogne*. 1846.]
* [[Charles Oman]], *The Dark Ages 476-918*. Rivingtons: London, 1914.
* Collins, Roger. *The Basques*. Blackwell Publishing: London, 1990.
* Higounet, Charles. *Bordeaux pendant le haut moyen age*. Bordeaux, 1963.
* Lewis, Archibald R. *The Development of Southern French and Catalan Society, 718&ndash;1050*. University of Texas Press: Austin, 1965.
* Pertz, G, ed. *Chronici Fontanellensis fragmentum* in Mon. Ger. Hist. Scriptores, Vol. II.
* Pertz, G, ed. *Chronicum Aquitanicum* in Mon. Ger. Hist. Scriptores, Vol. II.
* Waitz, E, ed. *Annales Bertiniani''. Hanover: 1883.

## Fusnote