Popeja Sabina

**Popeja Sabina** (*Poppaea Sabina*, kasnije *Poppea Sabina*, 30 - 65) bila je rimska carica, odnosno supruga cara Nerona. Antički je izvori opisuju kao ženu koju je krasila izuzetna ljepota, ali i beskrupuloznost zahvaljujući kojoj nije prezala od ničega da bi došla na vlast.

Većina današnjih historičara vjeruje da se rodila u Pompejima, odnosno da joj porodica bila najvjerojatniji vlasnik Kuće Menandra (iako ostaci kuće danas poznate kao Villa Poppaea nisu njezini). Otac joj je bio Tit Olije (? - 31), kvestor u doba cara Tiberija koji je pao u nemilost zbog prijateljstva sa Sejanom. Majka, danas poznata kao Popeja Sabina Starija (? - 47) pogubljena je zbog spletki carice Mesaline koja ju je lažno optužila za preljub sa bivšim konzulom Decimom Valerijem Azijatikom. Tacit tvrdi da joj je majka bila "izuzetno lijepa" i "naočita". Njen očuh, Publije Kornelije Lentul Scipion, bio je bivši konzul, a početkom Neronove vladavine je služio kao senator.

Popeja se prvi put udala kao 14-godišnja djevojčica godine 44. Muž joj je bio Rufrije Krispin, komandant Pretorijanske garde u prvim godinama vladavine cara Klaudija. Godine 51. je, na poticaj Agripine smijenjen i na njegovo mjesto postavljen Sekst Afranije Bur. Sa Rufrijem je Popeja imala sina - također nazvanog Rufrije - koji se utopio kao dijete. Muž joj je kasnije smaknut u doba Neronove vladavine.

Drugi Popejin muž bio je Marko Salvije Oton, dobar Neronov prijatelj. Oko godine 58. ili 59. u nju se zagledao Neron te naredio Otonu da ode u Luzitaniju kao guverner. Popeja se potom razvela od Otona i postala Neronova ljubavnica.

Tacit tvrdi da je upravo Popeja bila glavni podstrekač da likvidira svoju majku Agripinu, a prema čemu su moderni historičari skeptični, smatrajući kako je povod dala sama carica-majka planirajući puč i dovođenje Rubelija Plauta na prijestolje. Tri godine kasnije, prema Tacitovim navodima, upravo je Popeja nagovorila Nerona da se razvede od svoje supruge Klaudije Oktavije, te je progna i pogubi. Kada se to dogodilo 62. godine, Popeja je već bila trudna. Neron se za nju vjenčao, te mu je 21. januara 63. rodila kćer po imenu Claudia Augusta, ali koja je umrla četiri mjeseca kasnije.

Većina antičkih izvora Popeju opisuje kao razvratnicu i biseksualku. Prema Kasiju Dionu se voljela svakog dana kupati u magarećem mlijeku kako bi očuvala svoju ljepotu. Jedini koji takvom opisu proturječi je Flavije Josip, koji je opisuje kao izuzuzetno pobožnu ženu, koja je Nerona nastojala potaknuti da bude milosrdan prema svojim podanicima, pogotovo kada su u pitanju bili Jevreji.

Godine 65. Popeja je umrla, pri čemu Tacit, Svetonije i Kasije Dion tvrde kako ju je Neron udario u stomak za vrijeme svađe, a od čega se smrtno razboljela. Moderni historičari, pak, smatraju vjerojatnijim da je umrla od posljedica spontanog pobačaja.

## Reference u kulturi

Popeju je italijanski kompozitor Claudio Monteverdi učinio protagonisticom svoje opere *[[Krunidba Popeje]]*, sugeriravši kako je upravo ona kriva za Senekinu smrt.

Popeja se također pojavljuje kao lik u Sienkiewiczevom romanu *[[Quo vadis (roman)|Quo vadis]]*, kao i nekoliko njenih filmskih ekranizacija. Vjerojatno najpoznatiji tumač njenog lika je bila Claudette Colbert u filmu *[[Sign of the Cross (film)|Sign of the Cross]]* iz 1932. u kome je prikazana kao biseksualka (što je bilo prilično smjelo za Hollywood tadašnjeg vremena).

U BBC-jevoj TV-seriji *[[Ancient Rome: The Rise and Fall of an Empire]]* je njen lik tumačila Catherine McCormack.

## Vanjske veze

* Poppea Sabina entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith