Mesud Mujkić

**Mesud Mujkić** (Bijeljina, 1. maja 1903. – Sierra de Caballos, septembra 1938.) je bio bosanski sindikalni organizator, revolucionar i komunista, autor jedne od prvih istorija KPJ i španski borac. 

## Biografija

Mesud Mujkić rođen je u Bijeljini, u porodici imama Ahmeda Mujkića i Hatidže rođ. Vuković. Po zanimanju je bio bravarski pomoćnik. Bio je "od one teške muslimanske sirotinje iz mahala koje su se pribile uz grad da nekako prežive uz gazde i čaršiju".

### Partijski rad

Živeo je u Zagrebu, gde se 1922. godine učlanio u SKOJ, a 1925. u Komunističku partiju Jugoslavije. 1927. godine je hapšen tokom talasa hapšenja sindikalnih rukovodilaca i partijskih organizatora. Osuđen je na svega jedan dan zatvora, nakon čega je KPJ donela odluku da napusti državu i da se uputi na školovanje u Sovjetski Savez. Od 1927. do 1930. godine u Moskvi je pohađao Komunistički univerzitet nacionalnih manjina Zapada. U SSSR je živeo pod imenom **Fjodor Petrovič Zavarzin**. Bio je sekretar partijske organizacije na KUNMZ-u, a leta je provodio u Povoložju gde je pomagao u sprovođenju kolektivizacije poljoprivrede među lokalnim nemačkim stanovništvom, koje se, po njegovim tvrdnjama, suprotstavljalo kolektivizaciji zbog "sektaša" koji su organizovali otpor.

1932. i 1933. godine učestvuje u radu partijskog rukovodstva i na sastancima najviših partijskih tela u Moskvi i Beču. U novembru 1932. godine se vraća u Jugoslaviju, gde će boraviti sa prekidima narednih pola decenije, i radi kao instruktor CK KPJ u Srbiji sa Blagojem Parovićem. Nakon velike policijske provale, pomaže u formiranju novog mesnog komiteta KPJ u Beogradu, na čijem čelu je bila Cana Babović. Sa Parovićem je organizovao i partijsku štampariju, u kojoj su se štampali leci i novine Proleter. Takođe su se bavili privlačenjem otcepljenih organizacija u mesni komitet, pre svega "ultralevičara" oko Žarka Zrenjanina (grupa "Udarnik") i "desničara" okupljenih oko Sime Markovića. Nakon talasa provala u leto 1933. godine, privremeno se sklonio u Beč krajem avgusta ili početkom septembra. Ovaj korak učinjen je i zbog opasnosti od hapšenja i zbog zdravstvenih problema: par meseci ranije je operisan zbog zapaljenja slepog creva, što ga je na duže vreme onesposobilo za politički rad. Posle par meseci u Beču, prešao je u Zagreb.

U aprilu 1934. godine, Mujkić je uhapšen u Zagrebu. Na saslušanju je otkrio partijske tajne, između ostalog detalje o partijskom radu, o organizaciji komunističkih škola u Moskvi i o pseudonimima poznatih komunista. Osuđen je na tri godine robije, ali je i isključen iz KPJ zbog lošeg držanja pred policijom. Zbog svega ovoga, istoričarka Desanka Pešić ocenila je da je Mujkićeva aktivnost partijskog instruktora bila "delimični promašaj".

Kaznu je izdržavao u zatvoru u Sremskoj Mitrovici. Na robiji nije bio izolovan od partijske organizacije, uprkos isključenju iz partije. Žandarmi su ga tukli i mučili. Milovan Đilas opisao je Mujkića kao tipičnog predstavnika disciplinovanih "moskovskih" kadrova na robiji. O njegovoj ličnosti zapisao je:

### Španski građanski rat

Po izlasku iz zatvora 1937. godine, Mujkić je potražio Milovana Đilasa i zatražio mu da ga pošalje u Španiju, gde bi mogao kroz borbu da se iskupi za svoje loše držanje pred policijom, zbog kojeg ga je grizla savest. Krajem 1937. godine, u beogradskoj partijskoj organizaciji pripremljeni su mu lažni dokumenti i upućen je u Španiju. U martu 1938. godine stigao je u Španiju. Bio je raspoređen u artiljeriju, ali je tražio da bude prekomandovan u pešadiju da bi što pre otišao na front. Tako je poslat u Bataljon "Divizionario" u okviru 45. divizije Internacionalnih brigada. U jesen 1938. godine učestvovao je u Bici na reci Ebro. Jednog dana, kada se bataljon našao pod paljbom nacionalističke artiljerije i aviona, Mujkiću je granata raznela obe noge i umro je od velikog gubitka krvi. U tim borbama teško su ranjeni još i Kosta Nađ, Žikica Jovanović Španac i Peko Dapčević. 

## Ostavština

Posle Drugog svetskog rata i revolucije u Jugoslaviji, metaloprerađivačko preduzeće u Bijeljini nosilo je ime "Mesud Mujkić". 1981. godine u Bijeljini mu je postavljena bista koju je izradio akademski vajar Milovan Krstić. Posle 1992. godine je uklonjena i danas se čuva u Muzeju Semberije.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 

## Povezano
* Komunistička partija Jugoslavije
* Jugosloveni u Španskom građanskom ratu