Pravoslavna Mitropolija (Sarajevo)

**Pravoslavna Mitropolija u Sarajevu** nalazi se u opštini Stari grad, Sarajevo,  i pripada Dabrobosanskoj mitropoliji.  Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na osnovu Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini i Poslovnika o radu, na sjednici održanoj od 4. do 11. septembra 2006. godine je donijela odluku da se Pravoslavna Mitropolija sa pokretnim nasljeđem proglasi za nacionalni spomenik BiH. Pokretno nasljeđe sačinjava:  
* zbirka slika: 14 portreta mitropolita, dvije slike religiozne tematike i jedna ikona; 
* namještaj: dvije salonske garniture (ukupno 16 predmeta), dvije trpezarije (ukupno 25 predmeta) i dvije vitrine.
## Historija
Početkom austrougarskog perioda u BiH, 1880. godine na osnovu sporazuma između austrougarske vlasti i Carigradske patrijaršije, Pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini postala je autonomna mitropolija, pod vrhovnom duhovnom vlašću carigradskog patrijarha, u čiji sastav pored Dabrobosanske eparhije ulaze i Zvornička,  Zahumsko-hercegovačka, a kasnije i Banjalučko-bihaćka eparhija. U tom historijskom periodu Pravoslavna crkva u Bosni i Hercegovini je dobila i svoju nacionalnu jerarhiju (grčke mitropolite zamijenili su velikodostojnici Srbi). Prvi mitropolit bio je Sava Kosanović od 1881. do 1885. godine. Na kraju prvog svjetskog rata 1918. god. sve pravoslavne episkopije u Bosni i Hercegovini ušle su u sastav Srpske pravoslavne crkve.
### Mitropoliti
*Sava Kosanović (1881–1885)
*Georgije Nikolajević (1885–1896)
*Nikolaj Mandić (1896–1907)
*Evgenije Letica (1908–1920)
*Petar Zimonjić (1920–1941)
*Nektarije Krulj (1951–1966)
*Vladislav Mitrović (1967–1992)
*Nikolaj Mrđa (1992–2015)
*Grigorije Durić (2015–2017), administrator
*Hrizostom Jević (2017-)

## Opis zgrade
Katastrofalni požar koji je 8. avgusta 1879. godine u Sarajevu uništio 304 kuće, 434 dućana i 135 drugih objekata u 36 ulica u prilično velikom radijusu oko današnjeg  hotela Evropa. Uz već započeti proces intenzivne urbanizacije i nove izgradnje Sarajeva koju preduzimaju austrougarske vlasti, šireći grad od stare jezgre prema zapadu, posljedice požara iz 1879. aktualiziraju izradu prvog regulacionog plana grada Sarajeva u cjelini.

U neposrednoj blizini Saborne crkve, jugoistočno od nje, na istoj katastarskoj parceli, godine 1899. gradi se palata Mitropolije, a za njeno projektovanje je 1898. angažovan arhitekta Rudolf Tenies. U početku svoje arhitektonske karijere u Sarajevu, Tenies radi kao projektant-saradnik na većim projektima koje rade stariji arhitekti, a projekat palate Mitropolije iz 1898. predstavlja njegovo prvo samostalno ostvarenje u Sarajevu.

Temelji za zgradu Mitropolije su postavljeni 20. septembra 1898. godine, a objekat je dovršen 1899. godine.

Palata je rezidencijalno-poslovna zgrada sa likovno-arhitektonskim rješenjima fasada u stilu srpsko-vizantijske i neoromanske arhitekture.

Zgrada ima podrum, prizemnu etažu, mezaninsku etažu, i dva sprata. Poslovni prostori u prizemlju izdaju se pod najam. Dio tavanskog prostora ima mansardno rješenje i koristi se kao stambeni prostor.

Objekat je građen od masivnih oprečnih zidova (debelih 30,45, odnosno 60&nbsp;cm) uz primjenu Henebik međuspratnih konstrukcija. Ista vrsta horizontalne nosive konstrukcije je primijenjena kod glavnih stepenišnih podesta. Međuspratne konstrukcije iznad prvog i drugog sprata su izvedene kao klasični drveni grednici.

Saloni čine najreprezentativnije prostore palate koji su traktom hodnika, predsoblja i pomoćnim prostorijama odvojeni od stepenišne vertikale. Predsoblja salona nemaju vanjskih (fasadnih) zidova, a prirodno osvjetljenje dobijaju indirektno preko svjetlarnika.

Objekat se nalazi u dobrom stanju

## Literatura
* Vesna Mušeta-Aščerić, Srednjovjekovna naselja na mjestu današnjeg Sarajeva, Prilozi historiji Sarajeva, radovi sa naučnog skupa "Pola milenija Sarajeva" održanog od 19. do 21. marta 1993. godine,  str. 35-46.
* Đoko Slijepčević, Historija Srpske pravoslavne crkve, II knjiga, Od početka XIX vijeka do kraja Drugog svjetskog rata, Munhen, 1966. (korištene usluge biblioteke Bošnjačkog instituta, fondacija Adila Zulfikarpašića-Sarajevo), 1966.
* Vladislav Skarić, Izabrana djela, knjiga I, Sarajevo i njegova okolina od najstarijih vremena do austrougarske okupacije, biblioteka "Kulturno naslijeđe", Sarajevo, 1985.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Reference