open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aachen

**Aachen** (od zapadno-germanskog *Ahha* = "Voda", latinski: *Aquisgranum* ili *Aquae Granni*, ripuarski: *Oche*, francuski: *Aix-la-Chapelle*, nizozemski: *Aken*) grad je u Sjevernoj Rajni-Vestfaliji u Njemačkoj, blizu njemačko-belgijsko-nizozemske tromeđe.

Aachen ima 257.935 stanovnika (stanje 2008.) te raznovrsnu industriju (metalo-prerađivačka, strojogradnja, staklarska i tekstilna industrija i dr.) koja se rano razvila na temelju manufakturne proizvodnje i nalazišta ugljena i drugih ruda u blizini. Poznatiji proizvodi iz Aachena su: automobilske gume, staklo, igle, čokolada i medenjaci (*Aachener Printen*).

Aachen je važno kulturno i turističko središte. U njemu se nalazi, u europskim razmjerima znamenita, stolna katedrala iz 8. stoljeća – Dvorska kapela Karla Velikog u kojoj se nalaze grobnice Karla Velikog i Otona III., te riznica. Znameniti su i Gradska vijećnica iz 15. stoljeća te Biskupsko sjedište, ali i Visoka tehnološka škola, knjižnice, gradski arhiv, muzeji i poznato lječilište (*Bad Aachen*) na termomineralnim vrelima (rimsko naselje *Aquae Grani*).

## Historija
Aachen postaje važan u 8. stoljeću kada je Karlo Veliki dao sagraditi dvor i katedralu, te Aachen proglasio glavnim gradom Karolinškog carstva. U katedrali su okrunjeni gotovo svi carevi Svetog Rimskog Carstva do 1531. godine.

Stradanja za vjerskih ratova u 16. stoljeću i izbor Frakfurta na Majni za krunidbeni grad njemačkih vladara (1562.) uzrokuje opadanje grada. Godine 1794. Francuzi su okupirali grad, a 1801. priključen je Francuskoj, da bi 1815. pripao Pruskoj.

U 2. svjetskom ratu bio je teško razoren u borbama za prilaz Ruhru.

## Sport
Alemannia Aachen je poznati nogometni klub iz Aachena, član 2. Bundeslige, koji je u sezoni 2006./2007. igrao u 1. Bundesligi. Svoje utakmice igra na stadionu Tivoli, kapaciteta 21.632 mjesta.

## Zbratimljeni gradovi

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine 
* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn  - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. 
* Foto putopis Ahen
Kairuan

**Kairuan** (arapski: القيروان / Qeirwān, čita se *Keruan*) je grad od 139,070 stanovnika na sjeveru Tunisa u Vilajetu Kairuan u kom je administrativni centar.

On u zemljama Magreba ima status svetog grada, a zbog brojnih spomenika rane islamske arhitekture uvršten je 1988. na UNESCO-vu 
Listu mjesta svjetske baštine u Africi.

## Geografija

Kairouan leži u stepskoj polupustinjskoj unutrašnjosti, udaljen 61 km zapadno od lučke Sousse,a od glavnog grada Tunisa udaljen je oko 184 km južno.

## Historija

Prema tradiciji grad je 670. osnovao Ukba ibn Nafi zvan i Sidi Ukba (Sveti Ukba) pratilac proroka Muhameda i general, na mjestu bizantske utvrde *Kamouinia*.

Grad mu je poslužio kao logor iz kog je pokrenuo ofenzivu koja je rezultirala političko - religijskom pokoravanju pod Islam, zemalja Magreba (sjeverozapad Afrike).

Negdje oko 800. prvi aglabidski emir odabrao je Kairouan za prijestolnicu Magreba.
U njemu se među prvima razvila Škola malikijskog mezheba, pa su njihove uleme često kritizirale lične i političke ekscese aglabidskih emira.

Nakon toga je dobar dio 11. vijeka bio (zajedno sa Mahdijom politički centar vladara Fatimida i Zirida i izrastao u jedan od velikih 
administrativnih, trgovačkih, religijskih i intelektualnih centara Islama. Za ranog srednjeg vijeka bio je poznat i po medicini kojom su se bavili i istraživali je muslimanski i židovski ljekari.

Zbog učestalih beduinskih napada krajem 11. vijeka, smanjilo se ratarstvo u korist nomadskog stočarstva, dok je istovremeno grad Tunis sve više napredovao, tako da je početkom 12. vijeka on postao prijestolnica.

Nakon tog je Kairouan sve više stagnirao pa je nakraju spao na izolirano trgovište za nomadske stočare.

## Znamenitosti

Stara medina opasana bedemom prostire se na površini od 30 hektara. U njoj se nalazi najveća atrakcija grada Velika Ukbetova džamija, sa minaretom visokim 35 metara.

Orginalnu prvu džamiju podigao je Ukba ibn Nafi u 7. vijeku, današnje zdanje je peto izgrađeno na istom mjestu i datira iz vremena Aglabida. U medini se nalazi i Džamija tri portala iz 9. vijeka.

Izvan medine je *[[zavija (institucija)|Zavija]] Sīdī Sahaba*, u kojoj se nalazi grobnica jednog od Muhamedovih ashabija i aglabidsko akumulacijsko jezero, otvoreni kružni bazen promjera 128 metara iz 9. vijeka.

## Privreda, transport i obrazovanje

Današnji Kairuan transportni i trgovački centar za žitaricee i stoku.
Poznat je po ručno tkaonim tepisima.

Nakon osnivanja univerziteta i nekih pogona lake industrije počeo je ubrzano rasti. Na rast grada utjecao je i turizam, osnažen rekonstrukcijom stare medine i osnivanjem Muzeja islamske umjetnosti.

Grad je cestama i željeznicom povezan sa ostalim tuniskim gradovima.

## Pobratimski gradovi

  

## Reference

## Vanjske veze

* ''Commune de Kairuan''  
* ''Kairouan''
Strelitziaceae

**Strelitziaceae** je familija tropskih i suptropskih monokotiledonih skrivenosemenica iz reda Zingiberales. Obuhvata 3 roda sa 7 vrsta.

## Vanjske veze
* Strelitziaceae in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). *[http://delta-intkey.com/angio/ The families of flowering plants] : descriptions, illustrations, identification, information retrieval.* Version: 27th April 2006. http://delta-intkey.com . 
* NCBI Taxonomy Browser
Samanidov mauzolej

**Samanidov mauzolej** nalazi se u historijskom središtu Buhare u današnjem Uzbekistanu, odnosno u parku sagrađenom na drevnom groblju. Mauzolej, koji se smatra jednim od najvažnijih zdanja horasanskog stila iranske arhitekture, sagrađen je u 9. i 10. vijeku (između 892. i 943.) kao počivalište Ismaila Samanija - osnivača Samanidske Monarhije, jedne od najvažnijih iranskih dinastija u Centralnoj Aziji nakon pojave islama. Iako su Samanidi ispočetka bili tek guverneri Horasana i Transoksijane pod sizerenstvom Abasidskog Kalifata, dinastija je uskoro postala nezavisnom od Bagdada.

Donji dio mauzoleja je godinama bio pod dva metra taloga, ali su oni uklonjeni te je potpuno restauriran u skladu s originalnim izgledom. Tim je spomenikom označen početak nove ere u iranskoj arhitekturi, oživljenoj nakon arapskog osvajanja. Arhitekti su nastavili koristiti drevne tradicije gradnje opekom, ali uz daleko bolje standarde nego prije. Detalji na opekama ukazuju na drevne predislamske utjecaje.

Mazar-e-Quaid, mauzolej Muhammada Ali Jinnaha, osnivača Pakistana, sagrađen je po uzoru na Samanidov mauzolej.

## Galerija

Datoteka:Samanid Mausoleum general view 2.JPG
Datoteka:Samanid Mausoleum.jpg
Datoteka:Detail - Samanid Mausoleum.jpg
Datoteka:Samanid Mausoleum inside detail 1.JPG
Datoteka:Samanid Mausoleum outside detail 3.JPG


## Povezano
* Lyab-i Hauz
* Po-i-Kalyan
* Turizam u Uzbekistanu

## Vanjske veze

* Bukhara historical sights, photos, information.
* Bukhara, Samanid Mausoleum photos, information , location
Yunyanska pagoda

**Toranj Huqiu**, **Yunyanska pagoda** ili **Pagoda Tigrovog brda**, ( ili ) je kineska pagoda smještena u Changmenu u gradu Suzhou koji se nalazi u kineskoj provinciji Jiangsu. Poznat je po još nekoliko imena kao **'Kosi toranj u Kini**' (kojim ga naziva historičar O.G. Ingles) i **Toranj Yunyanskog hrama**. Gradnja je započela pred kraj perioda Pet dinastija (907-960), a dovršena je u drugoj godini dinastije Song. Toranj je visok 47 m. Izrađen je u obliku osmerokuta na sedam katova od plavih opeka. Više od hiljadu godina se počeo naginjati iz prirodnih razloga, pa razlika između vrha i podnožja iznos 2,32 metra. Ukupna masa iznosi 7,000.000 kg (7000 tona), a koje podržavaju unutrašnji stupovi od opeka. Nagib iznosi 3 stupnja zbog pukotina u unutarnjim stupovima.

Nagib je nastao zato što je pola tornja sagrađeno na kamenu a pola na zemlji. Godine 1957. su započeli radovi na stablizacijui s ciljem da se spriječi dalje naginjanje. Tako je nasut beton da bi se dobili čvršći temelji. Za vrijeme tih radova je pronađen kameni sarkofag sa budističkim spisima. U njemu je bio natpis koji spominje kao datum izgradnje sedamnaesti dan dvanaestog mjeseca druge godine cara Jianlonga (961); prema O.G Inglesu sagrađen je 959. O.G. Ingles writes that the better name for the Tiger Hill Pagoda should be the "'Leaning Tower of China', since it predates the famous Italian structure." Najgornji katovi su sagrađeni za vrijeme Chongzhena (1628&ndash;1644), posljednjeg cara dinastije Ming. 

Iako ima sedam katova, u tornju nema stepenica. Za penjanje služe pokretne ljestve. Od januara 2007. je dozvoljen pristup posjetiteljima.

## Povezano
* Kosi toranj
* Kineska arhitekura

## Napomene

## Reference

* Ingles, O.G. "Impressions of a Civil Engineer in China," *The Australian Journal of Chinese Affairs* (Number 7, 1982): 141&ndash;150.
Marantaceae

**Marantaceae** je familija monokotiledonih biljaka iz reda Zingiberales, prisutna u svim savremenim sistemima klasifikacije skrivenosemenica. Obuhvata 31 rod sa 550 vrsta. Vrstama najbogatiji rod je *Calathea*, sa oko 300 vrsta. Biljke ove familije rasprostranjene su u tropskim oblastima, ali nisu prisutne u Australiji. Centar nastanka, ali ne i današnjeg diverziteta, familije je Afrika.

Značaj familije leži u mogućnosti korišćenja nekih vrsta (poput *Maranta arundinacea*) u ishrani ljudi, kao i u upotrebi nekih vrsta kao ukrasnih biljaka.

## Spisak rodova
: *Afrocalathea* K.Schum.
: *Ataenidia* Gagnep. 
: *Calathea* G.Mey. 
: *Cominsia* Hemsl.
: *Ctenanthe* Eichler 
: *Donax* Lour.
: *Halopegia* K.Schum.
: *Haumania* J.Leonard 
: *Hylaeanthe* A.M.E.Jonker & Jonker 
: *Hypselodelphys* (K.Schum.) Milne-Redh. 
: *Ischnosiphon* Korn.
: *Koernickanthe* L.Andersson
: *Maranta* L.
: *Marantochloa* Brongn. ex Gris
: *Megaphrynium* Milne-Redh.
: *Monophrynium* K.Schum.
: *Monophyllanthe* K.Schum.
: *Monotagma* K.Schum.
: *Myrosma* L.f.
: *Phacelophrynium* K.Schum.
: *Phrynium* Willd.
: *Pleiostachya* K.Schum.
: *Sanblasia* L.Andersson
: *Saranthe* (Regel & Korn.) Eichler
: *Sarcophrynium* K.Schum.
: *Schumannianthus* Gagnep.
: *Stachyphrynium* K.Schum.
: *Stromanthe* Sond.
: *Thalia* L.
: *Thaumatococcus* Benth.
: *Thymocarpus* Nicolson, Steyerm. & Sivad.
: *Trachyphrynium* Benth.

## Literatura

## Vanjske veze

* Marantaceae  u Watson L., Dallwitz M.J. (1992—danas). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. Verzija: 27.4.2006.
* fam. Marantaceae u ''Flora of North America''
* fam. Marantaceae u ''Flora of China''
* NCBI Taxonomy Browser
* linkovi na serveru CSDL 
* Prince L. M. & Kress W. J. 2006. Phylogenetic relationships and classification in Marantaceae: insights from plastid DNA sequence data. *Taxon* 55 (2): 281–296. (ceo tekst članka )
Córdoba, Španija

**Córdoba** [izgovor: k'ôrdoba] je glavni grad istoimene pokrajine u Andaluziji na rijeci Guadalquiviru, južna Španjolska, na Pirinejskom poluotoku. 321.164 stanovnika (2005 g.).

## Današnji grad

U gradu je razvijena tekstilna i metaloprerađivačka industrija, strojogradnja, te izrada ukrasnih predmeta u zlatu i srebru. Grad je čuveno turističko središte.

Córdoba je do danas sačuvala karakterističnu maursku urbanu arhitekturu (na desnoj obali Guadalquivira) s brojnim građevinama sačuvanim iz doba arapske vlasti.

Velika Abd-al-Rahmanova džamija (*[[Abdurahmanova džamija]]*), građena od 785. g. do 10. st. (od 16. st. katedrala La Mezquita), jedan je od najveličanstvenijih spomenika islamske umjetnosti. Arkade na 869 stupova dijele unutrašnjost u 19 udužnih i 33 poprečna broda. Od 1984. na UNESCOvom popisu mjesta svjetske baštine.

Pored katedrale ističe se više drugih crkvi, ostaci maurske palače Alcázar, negdašnje kalifske rezidencije i poslije središta inkvizicije, maurski most sa 16 lukova preko Guadalquivira koji je čuvala obližnja utvrda Cahorra.

Od 1972. u Córdobi se nalazi i Sveučilište, ali i više škole, muzeji (Arheološki muzej).

## Historija
Grad su osnovali Kartažani. Rimljani su ga osvojili 152. pne., a Vizigoti u 6. st. Godine 711. osvajaju ga Arapi. Sjedište Córdobskog kalifata 756-1035. godine. Jedno od središta islamske i svjetske kulture i umjetnosti toga doba. Dolaskom pod vlast Kastilije 1236. godine grad nazaduje u odnosu na Toledo i Madrid.

Širi prikaz vidi u: Córdobski kalifat.

Od 1808.-1813. bio je pod francuskom vlašću, a tijekom Španjolskog građanskog rata od 1936. uporište je pristaša generala Franca.

## Zbratimljeni gradovi
**  Adana, Turska
**  Al Qayrawan, Tunis
**  Damask, Sirija
**  Manchester, Engleska
**  Bourg-en-Bresse, Francuska
**  Fes, Maroko
**  Lahore, Pakistan
**  Buhara, Uzbekistan

## Klima
Córdoba ima Mediteransku klimu s blagim utjecajima klime Atlanske obale. Zime su blage s mjestimičnim mrazevima.

## Slavni ljudi rođeni u Córdobi i okolici
Córdoba je rodno mjesto slavnih filozofa: u vrijeme starog Rima stoici Lucije Seneka, Seneka mlađi u 1. stoljeće pne., a u islamsko vrijeme filozof Averroes, te jedan od najutjecajnijih znanstvenika Imam Abu 'Abdullah Al-Qurtubi i židovski znanstvenik Majmonid u 12. st. Neki zanstvenici za ovaj grad vežu i renesansnog filozofa Abrahama Herreru. Córdoba je također rodno mjesto rimskog pjesnika Lukana, srednjovjekovnog španjolskog pjesnika Juana de Mena, i renesansnog Luisa de Góngora, koji je cijeli život proveo u Córdobi gdje je napisao skoro sva svoja djela. U skorije vrijeme tu su rođeni mnogi flamenko umjetnici kao: Paco Peña, Vicente Amigo, i Joaquín Cortés, ali i slikar Julio Romero de Torres.

## Napomene
Cordoba (razvrstavanje)

**Córdoba** može označavati:
* **[[Španjolska]]**
** Córdoba (Španjolska), španjolski grad, glavni grad istoimene provincije u Andaluziji;
** Córdoba (španjolska pokrajina)**;
* **Argentina**
** [[Córdoba (Argentina)]], argentinski grad, glavni grad istoimene provincije u središnjem dijelu države;
** [[Córdoba (argentinska pokrajina)]];
* **Kolumbija**
** [[Córdoba (kolumbijski departman)]];
* **SAD**
** [[Córdoba, Alabama]], grad u državi [[Alabama]]
** [[Córdoba, Aljaska]], grad u državi [[Aljaska]]
** [[Córdoba, Illinois]], grad u državi [[Illinois]]
** [[Córdoba, Južna Karolina]], grad u državi [[Južna Karolina]]
** [[Córdoba, Tennessee]], grad u državi [[Tennessee]]
* **Meksiko**
** [[Córdoba (Durango, Meksiko)]], grad u državi [[Durango]];
** [[Córdoba (Veracruz, Meksiko)]], grad u državi [[Veracruz]];
** [[Córdoba, Fortín]], naselje
** [[Córdoba, Naucalpan de Juárez]], naselje
** [[Córdoba, Veracruz]], naselje
** [[Opština Córdoba, Veracruz]]
* **Nikaragva**
** [[nikaragvanska córdoba]], nacionalna valuta u Nikaragvi.
* **Historijske države'''
** Kordopski Emirat
** Kordopski Kalifat
El Caracol (Chichen Itza)

**El Caracol**, također navođen i kao **Opservatorija** ili, formalno, po svojj arheološkoj oznaci **Građevina 3C15**, je kolokvijalno ime za jednu od dominantnih pred-kolumbovskih majanskih građevina koja se nalazi u okviru arheološkog nalazišta Chichen Itza, u sjevernom dijelu poluotoka Yucatán u suvremenom Meksiku. Građevina datira iz srednjeg ili kasnog klasičnog perioda mezoameričke kronologije, a njena najvjerojatnija svrha je bila proto-opservatorija.

## Reference
Chichen Itza

**Čičen Ica** (, doslovno na lokalnom jeziku: "Na zdencu Ica") je veliko arheološko nalazište na Jukatanu u Meksiku iz doba civilizacije Maja. UNESKO ga je proglasio svetskom baštinom, a 7. jula 2007. Čičen Ica je za jedno od novih sedam svetskih čuda. Ime je dobio po majanskom plemenu Itza.

Od sredine klasičnog perioda, tj od oko 600. godine Čičen Ica je bila veliki grad, dostigavši svoj vrhunac, nakon što su već propali centri Maja u centralnim nizijama na jugu.

## Historija

Čičen Ica na jeziku Maja znači "Na izvoru Ica (naroda)". 
Jukatan nije imao nadzemnih reka, a Čičen Ica je imala tri velika prirodna izvora sa obiljem vode. To je omogućilo da Čičen Ica postane prirodni centar za stanovništvo. Često su bacali predmete kao žrtve tim izvorima, a u očajnim sušnim vremenima bacale su se navodno i ljudske žrtve.

Čičen Ica je bila glavni centar oko 600. sredinom klasičnog Maja perioda, ali grad dostiže najveću moć tek kad su propali ostali centri Maja na centralnim nizijama na jugu. Do 987. toltečki kralj je stigao sa vojskom iz središnjeg Meksika i Čičem Ica je postala glavni grad. Umetnost i arhitektura toga perioda pokazuju mešavinu maja i toltečkih stilova.

Došlo je do pobuna i građanskog rata 1221., pa Čičen Ica prestaje biti centar, a vlast nad Jukatanom pomera se u Majapan. Mesto nije nikad napušteno, ali opao je broj stanovnika i nisu se više gradile velike građevine. Španski konkistador Francisko de Montejo je zauzeo 1531. Čičen Icu i nameravao je da je učini centrom Jukatana. Posle nekoliko meseci usledila je pobuna Maja, pa su oterali Monteja iz Čičen Ice.

## Velika stepenasta piramida -El Kastiljo

Centrom Čičen Ice dominira velika stepenasta piramida, koju su Maje zvale hram Kukulkan (to je bilo ime za Kvecalkoatla). Često se naziva El Kasitiljo (zamak na španskom). Velika pernata zmija se spušta severnim stepeništem piramide. Zahvaljujući arheolozima, nađen je tunel, kojim se može ući u piramidu unutar piramide. To je bila česta praksa, da se sve veći i veći hramovi grade na starijim. Unutrašnja piramida je građena po lunarnom kalendaru, a vanjska po solarnom.

## Hram ratnika
Hram ratnika je izgrađen kao kopija hrama u toltečkom centru Tula, ali Maje su sagradile veći od originalnog. To je bila kamena građevina na stepenastoj piramidi. Stupovi unutra su bili izrezbareni da liče na ratnike. Na vrhu stepeništa, koje je vodilo ulazu u hram je jedan tip kipa.
Blizu ratnika nalazi se veliki trg okružen stupcima.

## Igralište loptom
Nađeno je 7 igrališta za igranje gumenim loptama. Jedno igralište ima dimenzije 166 metara sa 68 metara i predstavlja najveće staro igralište u srednjoj Americi. Ta igrališta su bila akustički jako dobro rešena.

## Opservatorija

Posedovali su opservatoriju, koja je u novije vreme prozvana El Karakol (zmija). Nameštena je bila da osmatraju mesečeve deklinacije i druge astronomske događaje. Koristili su sene unutar prostorija, da procene kad će biti solsticij. Oko rubova opservatorije bile su velike posude sa vodom. Posmatrali bi refleksiju zvezda na vodi.
El Castillo (Chichen Itza)

**El Castillo** je piramida u gradu Chichen Itzi. Visoka je 24 metra i sastoji se od 9 stepenasto poredanih katova. 

Na vrhu piramide nalazi se astronomski opservatorij, a do njega vode četiri stepeništa od po 91 stepenicu svaki, što ukupno daje 364 stepenica, a 365 stepenica je posljednja koja vodi do gornje platforme. Tih 365 stepenica odgovara broju dana u godini. 

El Castillio je zapravo hram posvećen **Kukulcanu**. Kukulcan je bio mayanski prijevod glavnog srednjeameričkog božanstva «pernate zmije» **Quetzalcoatla**. Kukulcan je bio bog vjetra i uragana. U Dresden Codexu dovodi ga se u vezu sa Venerom u vidu jutarnje «zvijezde». Po drugom tumačenju, Kukulkan je klasificiran kao jedno od mnogih očitovanja Itzamne, vrhovnog boga. 

Dva očitovanja, Kukulcan na jednoj strani i Quetzalcoatl na drugoj izgleda predstavljaju još jedan izraz srednjoameričke dvojnosti – jedan aspekt povezan sa dobrim znamenjem, a drugi sa zlokobnim – što se uspoređuje sa očitovanjima života i smrti koje simbolizira duh Itzamne u obliku dvoglave nebeske zmije.

Prema legendi, Kukulcan je navodno bio povijesni mayanski ili mayansko – toltečki vođa ili junak kulture. Kažu da je Kukulcan došao morem, sa zapada, obično se spominje godina 987., bježeći od pobune u svome matičnom gradu. Kukulkan bi, tako, mogao prije biti opći izraz za vođu nego osobno ime, i ta dva lika mogla bi biti jedan te isti. 

Coatl («zmija») često se javljala u srednjoameričoj umjetnosti od najranijih vremena, pa do postklasičnog razdoblja. Zmije su se povezivale i sa muškim i sa ženskim božanstvima te je coatl tvorio dio mnogih imena, npr. Quetzalcoatl uz mačje crte, očnjake i račvaste jezike, činili su važan element u umjetnosti svake od srednjoameričkih kultura.
Kopitnjak

**Kopitnjak** (konjsko kopito, kopitnik, omiljnik, leskovnjača, tamnjanče), lat. ***Asarum europaeum***, je veoma varijabilna vrsta višegodišnje zeljaste biljke iz porodice vučjih jabuka (Aristolochiaceae).

## Opis biljke
**[[Koren]]** je po tipu žiličast.

**[[Stablo]]** je zeljasto, višegodišnje i raste iz puzećeg, krtog, člankovitog rizoma. Stabljike su kratke, uspravne sa dlačicama.

**[[List]]ovi** su prosti, na stablu ih obično ima dva, bubrežastog oblika. Lisne drške dugačke i dlakave. Liske glatke, slabo kožaste, retko kada dlakave. Na gornjoj strani su sjajne, tamnozelene, na donjoj donjoj prljavoljubičaste. Lisna nervatura mrežasta. Listovi prezimljuju.

**[[Cvet]]ovi** su sitni, pojavljuju se pojedinačno između dva lista na vrhu stabljike. Zvonastog su oblika i aktinomorfni. Perijant je spolja zelenkast, a unutra smeđecrven, najčešće sa tri ušiljena režnja. Ima 12 slobodnih prašnika raspoređenih u dva kruga. Cveta od marta do maja.

**[[Plod]]** je čahura sa šest okaca, nepravilno se otvara. Na semenu se nalazi arilus.

## Razmnožavanje
Kopitnjak često oprašuju puževi (malakofilija). Puževi imaju lepljivo stopalo i prelazeći preko cvetova, polen se lepi za njega i na taj način prenosi do drugog cveta. Nakon oprašivanja i oplođenja, stvara se plod i seme. Kopitnjak je mirmekohorna biljka, što znači da njeno seme raznose mravi.

## Stanište
Pretežno raste u mezofilnim šumama od nizija do subalpskog pojasa. Veoma je čest u šumi hrasta kitnjaka, graba, brdskoj bukovoj šumi, u mešovitoj šumi bukve i jele, kao i u šumama bora, molike i munike. Tip zemljišta koji mu odgovara je rastresito, plodno, alkalno, neutralno ili slabo kiselo.

## Areal
Rasprostranjen je u Evropi (čest je i u Srbiji), južnoj Rusiji, zapadnom Sibiru, kao i u Maloj i srednjoj Aziji.

## Upotreba
Koren i rizom kopitnjaka imaju lekovita svojstva. Svi delovi kopitnjaka imaju oštar ukus. Osim što je lekovita, ova vrsta je i otrovna.

## Galerija

Datoteka:European Wildginger Asarum eropaeum 1976px.jpg|listovi
Datoteka:Asarum europaeum L. 1.jpg|[habitus biljke
Datoteka:Asarum europaeum flowerdiagram.png|cvetni dijagram kopitnjaka


## Literatura
* Tatić, B.& Petković, B. 1991. Morfologija biljaka. Naučna knjiga. Beograd.
* Petković, B. Marin, P. & Boža, P. 1995. Praktikum iz sistematike viših biljaka. Nauka. Beograd.
* Šilić, Č. 1990. Šumske zeljaste biljke. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva: Beograd.

## Vanjske veze

Bionet škola
Cvetni dijagram

**Cvetni dijagram** je projekcija cveta na ravni koja stoji perpendikularno prema njegovoj osovini, a prolazi kroz zaštitni list i osovinu izdanka.

## Postupak

Prilikom crtanja cvetnog dijagrama pupoljak se okrene prema posmatraču, tako da se osa po kojoj je biljka postavljena na crtežu bude uspravna. Ispod dijagrama se crta trougao koji predstavlja priperak (brakteju). Iznad dijagrama se crta kružić koji upućuje na to da se radi o bočno postavljenom cvetu. Ukoliko je cvet terminalan, tog kružića nema.

Svi cvetni delovi se crtaju u vidu simbola. Prema tome koje delove unosimo u crtež, možemo razlikovati **empirijske** dijagrame i **teorijske**. Razlika je u tome što se kod ovih drugih unose i oni delovi koji su tokom evolucije iščezli. Ti delovi se obeležavaju zvezdicom ili krstićem na mestu gde su postojali.

Čašični listići se obeležavaju šrafiranim trouglićima (lukovima), a krunični takođe lukovima, ali znatno tanjim i ispunjeni crnim. Kod prašnika se predstavlja presek neotvorene antere, a gineceum se predstavlja presekom plodnika jednog ili svih tučkova u cvetu. Staminodije, ukoliko postoje, prikazuju se tačkama u krugu prašnika. U dijagramu cveta ucrtava se i položaj nektarija. Ako su cvetni delovi međusobno srasli, na dijagramu se njihovi simboli povezuju tankim linijama.

## Značaj
Za prikazivanje građe cveta koristi se i cvetna formula, ali je prikaz koji daje cvetni dijagram potpuniji. Cvetni dijagram omogućava pregled uzajamnih odnosa i rasporeda cvetnih delova.

## Primeri

Datoteka:Aconitum napellus flowerdiagram.png| *[[Aconitum napellus]]*
Datoteka:Adonis autumnalis flowerdiagram.png| *[[Adonis autumnalis]]*
Datoteka:Asarum europaeum flowerdiagram.png| *[[Asarum europaeum]]*
Datoteka:Brassica flowerdiagram.png| *[[Brassica]]*
Datoteka:Campanula medium flowerdiagram.png| *[[Campanula medium]]*
Datoteka:Carduus flowerdiagram.png| *[[Carduus]]*
Datoteka:Convolvulus arvensis flowerdiagram.png| *[[Convolvulus arvensis]]*
Datoteka:Echinodorus parvulus Blütendiagramm.png| *[[Echinodorus parvulus]]*


## Reference
Hram Brihadeeswarar

**Hram Brihadishwara** (tamilski: ), također poznat i kao **Rajarajeswaram**, u Thanjavuru je prvi hram u svijetu koji je u potpunosti sagrađen od granita i jedan od najpoznatijih primjera cholanske hramske arhitekture. Sagrađen je u počast svom pokrovitelju, cholanskom vladaru RajaRaji Choli I. Predstavlja jedan od najpoznatijih spomenika indijske arhitekture. Hram je dio UNESCO-ovog lokaliteta Svjetske baštine poznatog kao "Veliki živi Chola hramovi" te se navodi kao jedan od najboljih primjera arhitektonskih vještina** Vishwakarma**.

Hram stoji među utvrđenim zidovima koji su vjerojatno dodati u 16. vijeku. 'Vimana' - ili hramski toranj - je visok 66 m  te predstavlja jedan od najviših tornjeva takve vrste na svijetu. *Kalash* ili 'Shikhara' (vrhunac) hrama je monolitni granit koji teži 81,25 tone. Od jedne granitne stijene je isklesan Nandi (sveti bik), i nalazi se na ulazu koji je dug 5, a visok 4 m.

## Fusnote

## Vanjske veze

* A 360 degree Interactive Walk-through - Brihadeshwarar Temple or Big Temple, Thanjavur
* Raajarajeswaram - Part I- Brihadeshwara Temple or Big Temple, Thanjavur - Period:Chola
* Raajarajeswaram - Part 2- Brihadeshwara Temple or Big Temple, Thanjavur - Period:Chola
* Raajarajeswaram - Part 3- Brihadeshwara Temple or Big Temple, Thanjavur - Period:Chola
* Raajarajeswaram - Certain Revelations- Brihadeshwara Temple or Big Temple, Thanjavur - Period:Chola
* Raajarajeswaram - Architecture- Brihadeshwara Temple or Big Temple, Thanjavur - Period:Chola
* Raajarajeswaram - Inscriptions- Brihadeshwara Temple or Big Temple, Thanjavur - Period:Chola
* Raajarajeswaram - Chandeshwara Shrine- Brihadeshwara Temple or Big Temple, Thanjavur - Period:Chola
* Raajarajeswaram - Mural Restorations- Brihadeshwara Temple or Big Temple, Thanjavur - Period:Chola
* Raajarajeswaram - Saantharam Icons- Brihadeshwara Temple or Big Temple, Thanjavur - Period:Chola
* Raajarajeswaram - New Revealations- Brihadeshwara Temple or Big Temple, Thanjavur - Period:Chola
* Raajarajeswaram - A Travellogue- Brihadeshwara Temple or Big Temple, Thanjavur - Period:Chola
* Brihadishwara Temple
* Unesco Great Living Chola Temples
* Photo of Brihadishwara Temple Plinth and Pillars 
* Photo of Brihadishwara Gopurams
Crkva sv. Sofije u Novgorodu

**Katedrala sv.&nbsp;Sofije** (, odnosno **Saborna crkva [[Sveta mudrost|Svete mudrosti Božje]]**) u Kremlju u Velikom Novgorodu je saborna crkva novgorodskog arhiepiskopa odnosno sjedište Novgorodske eparhije pri Ruskoj pravoslavnoj crkvi. 

Crkva je visoka 38 metara, sagrađena je od kamena i ima pet kupolastih tornjeva. Između 1045. i 1050. godine ju je sagradio novgorodski knez Vladimir Jaroslavič na mjestu ranije crkve koju je u 10. vijeku bio sagradio Joakim Korsunijan. Uz izuzetak crkava u Šoani i Arhizu, predstavlja najstariju crkvu u Rusiji koja je i danas u upotrebi.

Od 12. do 15. vijeka je bila duhovno i kulturno središte Novgorodske Republike, a teško je stradala u drugom svjetskom ratu. U sovjetsko doba je bila muzej, da bi 1991. bila vraćena Ruskoj pravoslavnoj crkvi.
Džamija Šehzade

**Džamija Šehzade** (turski: *Şehzade Camii*) je džamija koja nalazi u Istanbulu u Turskoj. Ovaa džamija je izgrađena u vrijeme Sulejmana Veličanstvenog, u počast njegovog sina Mehmeta koji je u dobi od 21 godinu umro od velikih boginja. Sama džamija se počela graditi 1543. godine, a završena je 1548. godine. Glavni arhitekt je bio Mimar Sinan.
The Quatermass Experiment

***The Quatermass Experiment*** je britanska naučno-fantastična TV-serija od 6 polusatnih epizoda koja se godine 1953. emitirala na programu BBC-a. Radnja joj je bila smještena u blisku budućnost, a glavni protagonist bio profesor Bernard Quatermass, glavni nadzornik britanskog raketnog programa koji se suočava s vanzemaljskim entitetom koji je zaposjeo jedinog preživjelog člana prve svemirske misije.

*The Quatermass Experiment* je važan kao prva TV-serija naučno-fantastičnog žanra koja je osmišljena za opću, odnosno odraslu publiku, a ne djecu i omladinu kao što je to dotada bio slučaj. Serija, u kojoj je naslovnu ulogu tumačio Reginald Tate, se emitirala uživo, a, iako ju je BBC pokušao snimiti na filmsku vrpcu, do danas su ostale očuvane samo prve dvije epizode. Usprkos tih tehničkih problema, serija je doživjela ogromnu gledanost, postavši jednim od prvih televizijskih hitova u historiji Velike Britanije.

Popularnost serije je prepoznala studio Hammer Film Productions te godine 1955. napravila filmsku verziju pod nazivom *[[The Quatermass Xperiment]]*. Sam BBC je godine 1955. snimio nastavak pod nazivom *[[Quatermass II]]*, a potom i *[[Qautermass and the Pit]]* koji su također dobili filmske verzije. Godine 1979. je Thames Television snimio TV-seriju pod nazivom *[[Quatermass (TV serija)|Quatermass]]*.

Godine 2005. BBC je uživo emitirao remake originalne serije također nazvan *[[The Quatermass Experiment (2005)|The Quatermass Experiment]]*.

## Fusnote

## Reference

* 


## Vanjske veze
* The Quatermass Home Page – Fan Site
* Quatermass.org.uk – Nigel Kneale & Quatermass Appreciation Site
* 
* 
* The Quatermass Trilogy - A Controlled Paranoia 
* BBC site – I Love Quatermass
* BBC Cult website for both versions
Reginald Tate

**Reginald Tate** (13. decembar 1896 &ndash; 23. august 1955) je bio engleski kazališni, filmski te jedan od prvih televizijskih glumaca. 1920-ih se etablirao na pozornici, između ostalog ulogom kapetana Stanhopea u drami R. G. Sherriffa, a tu je ulogu ponovio godine 1937. kada je na programu BBC-ja emitirana njena televizijska adaptacija. Njegova najpoznatija uloga je bio profeosr Bernard Quatermass, junak TV-serije *[[The Quatermass Experiment]]* emitirane 1953. godine. Serija je doživjela ogromnu popularnost te je dvije godine Tate pristao da ponovi ulogu u nastavku pod nazivom *[[Quatermass II]]*. Nedugo prije početka snimanja Tate je umro od srčanog udara. Scenarist Nigel Keane, tvorac serije, smatrao ga je najboljim od svih glumaca koji su tumačili Quatermassov lik.

## Fusnote

## Reference

* 
* 
* 


## Vanjske veze
* 
* Quatermass.org.uk - Reginalt Tate profile at the Nigel Kneale & Quatermass Appreciation Site
Nigel Kneale

**Nigel Kneale** (18. april 1922 &ndash; 29. oktobar 2006) je bio britanski pisac, filmski i televizijski scenarist specijaliziran za žanr trilera, horora i science fictiona. Najpoznatiji je kao tvorac lika profesora Bernarda Quatermassa, herojskog naučnika koji se pojavljivao u brojnim naučno-fantastičnim TV-serijama i filmovima od 1950-ih do 1970-ih. Pored toga je poznat i po tome što je kao jedan od prvih stalno plaćenih scenarista za televizijski program BBC-a početkom 1950-ih zajedno s režiserom Rudolphom Cartierom značajno poboljšao standarde tadašnje televizijske drame kao i po uspješnim TV-adaptacijama književnih djela čiji su autori George Orwell, John Osborne, H. G. Wells i Susan Hill. Među njegovim originalnim djelima se također ističe i futuristička TV-drama *[[The Year of the Sex Olympics]]* iz 1968. godine za koju mnogi kritičari danas drže da je proročanski opisala današnji fenomen reality televizije.

Kneale se 1954. oženio za scenaristicu Judith Kerr s kojom je imao dva dvoje djece - sina Matthewa koji je kasnije i sam postao etablirani pisac, te kći Tracy Kneale, poznatu kao stručnjaka za specijalne efekte. Mlađi brat Nigela Keana je kipar Bryan Kneale.

## Vanjske veze
* 
* Nigel Kneale - An Appreciation
* British Film Institute biography
* Nigel Kneale at BBC Four, including clips from their 2003 documentary on him.
* The Quatermass Trilogy - A Controlled Paranoia 
* Quatermass.org.uk - Nigel Kneale & Quatermass Appreciation Site
Sjeverni park

**Severni park** (bug.: *Severen park*) je jedan od velikih parkova u Sofiji. Graniči se sa stadionom Lokomotiv na istok, sa industrijskim rajonom i tržištom Ilijanci na sever, sa naseljami Vrabnica (*Vrъbnica*), Svoboda i Nadežda na jug. Кroz park prolazi reka Кakač. Zapadno je predeo Livadi (*Livadite*).

Park je sagrađen u početku 1970-ih godina.
Ilijanci

**Илијанци** (буг.: *Илиянци*) је насеље (*квартал*) Софије, главног града Бугарске. Налази се на северном крају рајона Надежда (*Нада*). Западно и северно од њега - река Какач, која је притока Искара. Источно - насеље Бенковски, северно - насеље Требич.

Први пут је споменут у 1576 г. код манастира Светог Илије. До 1961 г. је било село, када је ушло у Софију као квартал.

Близу њега се налазе Северни парк и стадион Локомотив.

## Транспорт
* Железничка станица
* Трамваји 11 и 12
* Аутобуси 25, 26, 27, 29, 31, 87, 108, 83.

## Вашар
Свака година 2. августа (Илиндан) има вашар.
Rudolph Cartier

**Rudolph Cartier** (rođen kao **Rudolph Katscher**; 17. april 1904 &ndash; 7. jun 1994) bio je austrijski televizijski režiser koji je uglavnom radio u Velikoj Britaniji, prvenestveno za BBC. Najpoznatiji je po TV-serijama i TV-dramama 1950-ih koje je režirao po scenarijima Nigela Kneala, a među kojima se ističu *[[Bernard Quatermass|Quatermass]]* i adaptacija Orwellovog romana *[[Nineteen Eighty-Four|1984]]*.

Cartier je studirao arhitekturu i dramu u Beču, da bi se krajem 1920-ih i početkom 1930-ih zaputio u Berlin, postavši scenarist i režiser za studije UFA. Nakon što je kao Židov morao bježati pred nacistima, kraće vrijeme je boravio u SAD, da bi se skrasio u Velikoj Britaniji i započeo rad za BBC Television 1952. Producirao je i režirao preko 120 emisija u 24 godine, s time da mu je posljednja bila TV-drama *Loyalties* godine 1976.

## Fusnote

## References

* 
* 
* 
* 


## Vanjske veze
* 
* 
* Quatermass.org.uk - Nigel Kneale & Quatermass Appreciation Site
Zlatko Šešerin

**Zlatko Šešerin** (Glina, 2. VIII. 1940), hrvatski enigmat.

## Enigmatika
Zagonetaštvom se bavio od 1954. godine, otkad je objavljivao zagonetke u osječkim listovima "*[[Zagonetka (Osijek)|Zagonetka]]*" i *"[[Rebus (Osijek)|Rebus]]"* beogradskoj *"[[Enigma (Beograd)|Enigmi]]"* i novoj *"Sfingi"* te nizu nezagonetačkih listova.

Bio je jedan od osnivača i urednika zagrebačke *"[[Sfinga (Zagreb)|Sfinge]]"* i član EU "Čvora" od kraja 1968. godine. Od 1970-ih godina više se ne bavi zagonetkama.

## Pseudonimi
Brojne sastavke objavio je pod pseudonimima **Š-O** < **Š**ešerin Zlatk**O** i **Shaw** (što je *engleski* način pisanja pseudonima *ŠO*).

## Izvor
* Stjepan Horvat: *"[[Leksikon zagonetača Jugoslavije]]"*, Bjelovar, 1979.
Radiotelevisione Italiana

**Rai (Radio Televisione Italiana)**, do godine 1954. poznat kao **Radio Audizioni Italiane**, je italijanska državna javn kompanija za radiodifuziju koja je pod kontrolom nacionalnog parlamenta. RAI predstavlja najveću televizijsku kuću u Italija. Glavni su joj konkurent dvije privatne televizijske kompanije - Mediaset u vlasništvu premijera Silvija Berlusconija i Sky Italia.

Rai upravlja mnogim televizijskim kanalima i radio stanicama, emitirajući putem analognih zemaljskih (do 2013), i digitalnih te satelitskih i IPTV kanala. RAI je jedna 23 radiodifuzne organizacije koje su osnovale Evropsku radiodifuznu uniju 1950.

Polovica RAI-jevih prihoda dolazi od radio i TV-pretplate, a polovica od oglašavanja. RAI ima relativno visok udio [publikeod 43,55%.

RAI se emitira na tri glavna zemaljska kanala: [Rai 1, Rai 2 and Rai 3.

Osim u Italiji, RAI-jev program je gledan i u nizu susjednih zemalja. U bivšoj Jugoslaviji se tako mogao pratiti u dijelovima tadašnje Slovenije, Hrvatske i Crne Gore te je dugo vremena bio najpopularniji strani TV-program.

## Fusnote

## Vanjske veze

* Rai.it
* RaiPlay
* Rai on YouTube
* Guide to channels on Astra satellites
Hannah Montana: The Movie

***Hannah Montana: The Movie*** je američki filmski mjuzikl iz 2009. koji predstavlja adaptaciju tinejdžerskog televizijskog sitcoma *[[Hannah Montana]]*. Režirao ga je Peter Chelsom na temelju scenarija koga je napisao Daniel Berendsen. Producenti filma su David Blocker, Billy Ray Cyrus, Alfred Gough, Miles Millar, Steven Peterman and Michael Poryes. Glavne uloge tumače Miley Cyrus, Emily Osment, Jason Earles, Lucas Till i Billy Ray Cyrus. Protagonistica filma je tinejdžerka Miley Stewart koja sve više gubi svoj pravi identitet nauštrb svog alter ega, odnosno pop-zvijezde Hannah Montana. Vidjevši kako joj kćeri slava udara u glavu, njen otac Billy Ray je odvodiu u rodno mjesto Crowley Corners u Tennesseeju kako bi stekla perspektivu o tome što joj je najvažnije u životu.

## Muzički brojevi

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
* 
*
Pitoma metvica

**Pitoma metvica** (pepermint) lat. *Mentha x piperita*, je ekonomski važnija od svih drugih vrsta metvice (rod Mentha), jer je sa najvećim sadržajem aktivnih ljekovitih materija.

## Opis biljke
Stabljika je visoka oko 50&nbsp;cm, razgranata i četrovouglasta. Stabljika, lisne drške i nervi su modri ili su ljubičasto-crvenkasti, naročito u proljeće kad metvica niče iz zemlje. Listovi su dugački 3–9&nbsp;cm, jajasto-kopljasti, tanki, s gornje strane tamnozeleni, a s donje bljeđi, pri dnu se sužavaju u drške dugačke do 1&nbsp;cm. Po obodu su nejednako zupčasti. Glavni nerv je vrlo istaknut. Cvjetovi su sitni, ljubičasto-crveni i udruženi u višespratne pršljenove na gornjem dijelu stabljike i ogranka.

Metvica je vrlo mirisna, osobito list, jer u njemu ima najviše etarskog ulja, od čega uglavnom i potiču ljekovitost i prijatan miris ove korisne biljke. Osim isparljivog (etarskog) ulja svojstvenog prijatnog mirisa koji osvježava i hladi (zbog prisutnog mentola), u listu ima i malo tanina (oporih, štavskih materija), gorkih i drugih korisnih sastojaka, zbog čega je djelovanje ove biljke višestruko, raznovrsno, pa joj je i primjena tako široka.

### Uzgajanje
Za uzgajivača ljekovitog bilja metvica je jedna od najkorisnijih biljaka. Ona je ljekovita, mirisna, medonosna, začinska i industrijska biljka. Kao i ostali hibridi, i pitoma metvica se ne razmnožava sjemenom, nego samo vegetativnim putem: stalonima. Kad se jednom primi, metvica se, slično jagodi, brzo širi i pokrije zemlju mnogobrojnim izdancima izraslim iz razgranatih podzemnih stabala, rizoma. Svake godine metvicu obavezno treba presaditi na drugu njivu da se ne bi degenerisala i ulivadila. 

Metvica traži najbolju vrtnu zemlju. Rasađuje se u martu. Berbu metvice za destilaciju etarskog ulja treba vršiti po najljepšem vremenu. Suviše mlada metvica daje ulje slabog kvaliteta s malo mentola, a mnogo mentona. Precvjetala biljka daje manje ulja i lošijeg kvaliteta.

### Upotreba
Metvica se upotrebljava kao prijatan, blag i neškodljiv lijek za umirivanje, protiv grčeva, teškog probavljanja i za liječenje žuči. Metvičino ulje ima slaba anestetička svojstva i prijatan miris koji osvježava, zbog čega se upotrebljava i protiv gađenja i povraćanja. Rastvor ulja u alkoholu koristi izvana protiv bolova od neuralgije, reumatizma i nazeba.

Mentol, naime, draži nerve u koži, lako isparava i zbog toga hladi. Metvica se ne smije kuhati, već samo preliti ključalom vodom. Pitoma metvica je potpuno neškodljiva, korisna je protiv mučnine tokom putovanja, ovo je od posebnog značaja za osobe s poremećenim probavljanjem, grčevima itd.
Kolhicin

**Kolhicin** je alkaloid izolovan iz biljke mrazovac (*[[Colchicum autumnale]]*). Koristi se u medicini još od 1763. kada je prvi put upotrebljen za lečenje gihta. Dva francuska hemičara, P.S. Pelletier i J. Caventon su 1820. g. prvi put izolovali ovaj alkaloid. Izolovan ima izgled bledožutog praška koji na svetlosti potamni i skoro je bez mirisa. Slabo je rastvorljiv u vodi, a dobro se rastvara u hloroformu i etanolu.

Kolhicin je citostatik jer kada se doda u određenoj količini zaustavlja mitozu ćelija tako što sprečava obrazovanje deobnog vretena, odnosno, polimerizaciju mikrotubula. Pored ovog ima i druga dejstva na organizam čoveka:
* snižava telesnu temperaturu
* smanjuje zapaljenske reakcije u zglobovima koje su posledica taloženja mokraćne kiseline u njima;
* deluje na aktivnost sistema za varenje i centra za disanje i dr.

## Otrovnost

Kada se unese u većim količinama u organizam čoveka posle nekoliko sati izaziva trovanje koje posle jednog do dva dana, ako se ne leči, dovodi do smrti. Smrtna doza iznosi 3–6&nbsp;mg. Simptomi trovanja su: oštar bol u želucu, muka, povraćanje i dijareja (ali zbog njegove relativno spore resorpcije, tek oko 3 sata po unošenju), puls je ubrzan i slab, a otrovani jako iscrpljen. Smrt nastupa usled paralize centra za respiraciju i to od 7 do 36 sati od početka trovanja.

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze

* Feature
Veliki Novgorod

**Veliki Novgorod** () ili **Novgorod Veliki** (), najčešće se naziva kratko **Novgorod** (; zvanični naziv grada do 1999. godine), nalazi se u severozapadnoj Rusiji. Moskva je udaljena 550 kilometara jugoistočno, a Sankt Peterburg 200 kilometara severozapadno. Kroz grad protiče reka Volhov, koja šest kilometara uzvodno ističe iz jezera Iljmenj. Po podacima iz januara 2007. grad je imao 216.699 stanovnika. Veliki Novgorod nikako ne treba mešati sa Nižnjim Novgorodom, niti sa Novgorodom Severskim.

## Historija
Veliki Novgorod je jedan od najstarijih ruskih gradova. Osnovan je 859. godine i još u Kijevskoj Rusiji je bio veliki grad sa više desetina hiljada stanovnika. Godine 2009. u Novgorodu se obeležava 1150a godišnjica grada. Novgorod je osnovao varjaški knez Rurik, osnivač prve istočnoslovenske države, koji je ovde vladao 862—879. Uz Konstantinopolj, Novgorod je bio jedini grad u srednjevekovnoj Evropi u kojem pismeni ljudi nisu poticali samo iz sloja plemstva i sveštenstva, već je i običan narod umeo da piše i čita. U Novgorodu je cvetala trgovina i kultura. U gradu su živeli čuveni ikonopisci kao Teofan Grk i Andrej Rubljov. Novgorod je u vreme Aleksandra Nevskog bio centar Rusije i prestonica Velikog kneza. U poznom srednjem veku Novgorod je održavao trgovačke kontakte sa gradovima Hanze. Glavni izvozni artikli bili su krzno, drvo, med, vosak, pivo. Od 1478. grad je mostao deo Moskovske Rusije, a početkom 17. veka okupirali su ga privremeno Šveđani. Osnivanjem Sankt Peterburga 1703. privredni i strateški značaj Novgoroda je nepovratno opao.

Novgorod su u Drugom svetskom ratu okupirale nemačke trupe od avgusta 1941. do 15. februara 1944. U tom periodu grad je pretrpeo znatna oštećenja. Obnova je usledila brzo posle oslobođenja 1944.

Godine 1998. mu je dotadašnje ime **Novgorod** promenjeno u **Veliki Novgorod**.

## Znamenitosti

Stari deo grada prostire se na obe strane reke Volhov. Na zapadnoj obali se nalazi gradski kremlj (*detinjec*) iz 11. veka. Kremlj i katedralu Svete Sofije je podigao knez Jaroslav Mudri. Katedrala je podignuta u čast pobede nad nomadskim Pečenzima. Kremlj je nekada imao 12 kula, od kojih je očuvano 9. Zid tvrđave je dug 1,3 kilometra. Od manastira najznačajniji je Jurjev manastir iz 1030. na obali jezera Iljmenj. Pored njega se nalazi muzej ruske drvene arhitekture na otvorenom. U gradu postoji državni univerzitet *Jaroslav Mudri*. Čitav stari grad, zajedno sa Kremljom i crkvama, pod zaštitom je UNESKO od 1992.

## Izvori

## Povezano
* Novgorodski slučaj

## Vanjske veze

* www.novgorod.ru – Zvanična internet prezentacija
* moj grad: Veliki Novgorod
* Turističke informacije 
* Riznica Novogorodskog kremlja
Tórshavn

**Tórshavn** je glavni grad Føroyara ili Farskih otoka.

Ima 19 282 stanovnika.
Nalazi se na otoku Streymoy, a ime mu znači *Thorovo pristanište*, prema nordijskom bogu grmljavine, Thoru.

## Historija

Smatra se da je grad Torshavn osnovan još u 9. stoljeću, te se zbog toga smatra jednim od najstarijih glavnih gradova u sjevernoj Europi. Nakon što se neki Vikinzi nisu mogli podnjeti tiraniju njihovog vladara Harald I od Norveške, brodovima idu na zapad te dolaze do Farskih Otoka. Na Farskim otocima grade svoj parlament kojega su zvali *Ting* na poluotoku Tiganesu 825. godine. Do dolaska Vikinga otoci su bili nenaseljeno područje. U srednjem vijeku Torshavn, pa i cijeli otoci bili su pod vlašću Norveške krune. Do večeg razvoja grada dolazi tek nakon protestantske reformacije koje je Farske Otoke zahvatila 1539. godine. 1709. godine grad dolazi pod upravi Danske krune, te je pod njihovu upravu ostao do danas. Tijekom Drugog svjetskog rata vojska Velike Britanije okupirala je grad, da Nijemci ne bi mogli napadati Britaniju sa sjevera. Odmah nakon završetka rata, Britanija je Torshavn prepustila Danskoj.

## Politika

U Torshavnu se nalazi Farski parlament, poznatiji pod nazivom Løgting. Parlament se nalazi na poluotoku Tiganesu.

## Sport

U Torshavnu postoje četiri nogometna (Havnar Bóltfelag, B36 Tórshavn, Argja Bóltfelag, FRAM Ítróttarfelag i Undri) i tri rukometna kluba (Kyndil, Neistin i H71).

## Poznate lokacije
* Tiganes, stari dio grada, najstariji zapisi su stari više od 500 godina.
* Tórshavn Dome, druga najstarija crkve na Farskim Otocima.
* Torshavnska luka
* Skansin
* Listasavn Føroya, Farski muzej.
* Crkva Vesturkirkjan
* Povijesni muzej Hoyvík
* Botanički vrt, s oko 150 biljaka koje rastu na Farskim Otocima
* Kirkjubøur, najpoznatija povijasna lokacija na otocima
* Niels Finsens gøta, jedina pješačka ulica u gradu

## Institucije
* Løgting, Farski parlament
* Farska televizija
* Sveučilište
* Postverk Føroya, Farska pošta
* 12 Konzultata. Sljedeće države imaju svoje konzultate: Brazil, Finska, Francuska, Nizozemska, Island, Italija, Norveška, Rusija, Velika Britanija i Švedska.

## Gradovi prijatelji
*  Asker
*  Garðabær
*  Jakobstad
*  Mariehamn, Finska
*  Eslöv
*  Birkerød
Aerodrom Vagar

**Aerodrom Vagar** je jedini aerodrom na Farskim Ostrvima, samoupravnoj grupi ostrva sa na severnom Atlantskom okeanu, između Škotske i Islanda. Aerodrom su sagradili britanski kraljevski vojnici na početku Drugog svetskog rata. Zbog autonomije Farskih ostrva, ovaj aerodrom ne podleže zakonima i direktivama Evropske unije.

Aerodrom je i sedište Farske nacionalne avio kompanije Atlantik Ervejz, kao i kompanije sa manjim cenama, FaroDžet.

Od međunarodnih destinacije, aerodrom je povezan sa Kopenhagenom, Alborgom i Bilundom u Danskoj, Rejkjavikom na Islandu, Aberdinom, Londonom i Edinburgom u Ujedinjenom Kraljevstvu, Oslom, Stavangerom i Stordom u Norveškoj.

## Vanjske veze

* Službeno mrežno mesto aerodroma
Farski jezik

**Farski** ili **ferojski jezik** (farski: *føroyskt*) je skandinavski, germanski jezik indo-evropskog porijekla koji se pretežno govori u Farskim ostrvima. Jezik govori oko 60 000 ljudi na Farskim ostrvima i oko 25 000 u Danskoj.

## Brojevi
Kaj Leo Johannesen

**Kaj Leo Johannesen** (Streymoy, Farski Otoci, 26. septembar 1964.-) je trenutni farski premijer te član Farske Unionističke stranke (Sambandsflokkurin). Vlast je preuzeo od Joannesa Eidesgaarda 26. septembra 2008.

Kaj Leo Johannesen je također poznat i kao fudbaler koji kao golman je odigrao 4 međunarodne utakmice za Farskih Otoka te bio rezervni golman u 20 međunarodnih utakmice. Od 1986. do 2001. godine je igrao za HB Tórshavn.

Kaj Leo Johannesen je prva osoba koja je igrala međunarodni fudbal prije nego što je postala najvažnijim političarom svoje zemlje.
Farska narodna crkva

**[[Farski Otoci|Farska]] narodna crkva** ili **Crkva Farskih Otoka** (fraski *Fólkakirkjan*) je bila dijeceza luteranske Danske crkve prije nego što je postala samostalnom 29. jula 2007, postavši tako najmanjom od svih državnih crkava u današnjem svijetu.

Oko 85% Fareraca su vjernici državne crkve. Ostale crkve su Plimutska braća i Rimokatolička.

## Vanjske veze

* Folkakirkjan.fo - Homepage (in Faroese)
* Tjatsi.fo - Thousand Years of Christianity (by Anker Eli Petersen)
* Photo-site Faroese Churches
It's a Laugh Productions

**It's a Laugh Productions, Inc.** je američka produkcijska kompanija specijalizirana za sitcome na Disney Channelu a čiji je vlasnik The Walt Disney Company. Osnovana je godine 2005. kada je zamijenila bivšu kompaniju Diseny Channela pod nazivom Brookwell McNamara Entertainment. Serije se originalno emitiraju na Disney Channelu.

## Povezano
* Popis TV-serija na Disney Channelu

## Vanjske veze
*