open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bitka kod Stefanijane

**Bitka kod Stefanijane**, u blizini Soluna, je bila manja bitka između srpskih snaga pod komandom vojvode Preljuba i turskih snaga koje su pomagale vizantijskog cara Kantakuzina, u drugoj polovini maja 1344.

Vođena je u okviru građanskog rata u Vizantiji 1341–1347. Sama bitka nije bitno uticala na tok rata, a značajna je po tome što predstavlja prvi sukob Srba i Turaka na Balkanskom poluostrvu.

## Pozadina

Građanski rat u Vizantiji između onih koji su podržavali Jovana (VI) Kantakuzina (1347—1354) i onih koji su podržavali Jovana V Paleologa (1341—1376) započeo je smrću Andronika III (1328—1341) 1341. godine, a već od 1342. godine Kantakuzinov saveznik je postao kralj Dušan.

U leto 1343. godine je poslanstvo iz Venecije pod vođstvom Marina Venijerija stiglo kod srpskog kralja Dušana, nastupajući u ime vizantijskog namesništva i tražeći od njega Kantakuzenovu glavu. Od sredine leta 1343. godine, nakon ponude Venecije, Dušanovo savezništvo sa Kantakuzenom je formalno prekinuto. Dušan je uskoro stupio u pregovore sa Carigradom, nakon čega je zaključen sporazum Dušana, sa jedne strane, i Ane Savojske i Aleksija Apokavka, sa druge strane. Da bi savez bio čvršći ugovorena je i ženidba Dušanovog sina Uroša sa sestrom vizantijskog maloletnog naslednika Jovana V Paleologa.

Nakon Dušanovog prestrojavanja, Kantakuzinu u pomoć dolazi njegov stari prijatelj i saveznik Umur Beg iz Smirne. Turci predvođeni begom Umurom su pokušali da zauzmu Solun za vizantijskog cara, drugi najveći i najbogatiji grad carstva. Lično Umur je doveo prilično veliku flotu na ušće Vardara radi napada na Solun.

U međuvremenu, papa Kliment VI je započeo krstaški pohod na Umurovu prestonicu Smirnu, poslavši u proleće 1344. združenu flotu koju su činili vitezi Jovanovci sa Rodosa, Kiprani i Mlečani. Zbog toga, Umur Beg je bio primoran da digne opsadu i požuri nazad da brani svoju prestonicu. Međutim u maju 1344. godine kod Palene, zapadnog poluostrva Halkidike, krstaši su presreli turske brodove i zapalili ih. Jedan deo turske vojske koji se spasao se bekstvom na obalu, planirao je da se kopnenim putem probije preko Trakije do Hersona i da se odatle prebaci u Malu Aziju.

Istovremeno, kralj Dušan je poslao odred oklopnika predvođenih vojvodom Preljubom da ih presretnu.

## Tok bitke

Srpski konjanici i Seldžuci, kojih je po Jovanu Kantakuzinu bilo 3.100, susreli su se kod mesta Stefanijane u Trakiji, na putu između Sera i Soluna. Turci su se povukli u obližnja brda, a Srbi su sjahali sa konja i krenuli u poteru pešice. Turci su se zatim vratili i zarobili konje srpskih ratnika. Usledio je napad na srpske vojnike koji su većinom poginuli.

## Povezano
* Građanski rat u Vizantiji 1341–1347
* Smirnski krstaški pohod
* Dušanovo carstvo
* Umur Beg

## Izvori

## Vanjske veze
*
Slavonska vojna granica

**Slavonska vojna granica** () je bila deo Vojne granice u Habzburškoj monarhiji. Uspostavljena je na teritoriji, koju su Habzburzi oslobodili od Turaka u Velikom bečkom ratu i Varadinskom ratu (1716-1718). Obuhvatala je jug Slavonije i Srema. Nalazila se najvećim delom na jugu današnje Hrvatske i manjim delom na jugu srpske pokrajine Vojvodine.
 
## Podela i pukovi

Slavonska vojna granica je bila podeljena na gradiški, brodski i petrovaradinski puk. Administrativno sedište brodskog puka nalazilo se u Vinkovcima.
* VII brodski puk (1769: br. 66)
* VIII gradiški puk (br. 67)
* IX petrovaradinski puk (br. 68)

## Granice

Godine 1849. ovaj deo Vojne granice graničio se na jugu sa Kneževinom Srbijom i turskom provincijom Bosnom, na istoku sa Banatskom vojnom granicom, na severu sa Vojvodstvom Srbijom i Tamiškim Banatom i civilnom Slavonijom, na zapadu sa Hrvatskom vojnom granicom i civilnom Hrvatskom.

## Gradovi

Najznačajnija mesta u Slavonskoj vojnoj granici su bili Vinkovci, Nova Gradiška, Slavonski Brod, Petrovaradin, Sremski Karlovci, Stara Pazova, Zemun i Sremska Mitrovica.

## Stanovništvo

Po popisu stanovništva iz 1820. u Slavonskoj vojnoj granici je živelo ukupno 117.933 katolika i 117.274 pravoslavaca.

## Povezano
* Slavonija
* Srem
* Vojna granica
* Hrvatska vojna granica
* Banatska vojna granica

## Literatura
*
Uralski jezici

**Uralski jezici** su jezička porodica tridesetak jezika kojima govori oko 25 miliona ljudi. Ovi jezici su rasprostranjeni u severnoj Evroaziji od Skandinavije preko Urala do poluostrva Tajmir. Uralskim jezicima pripada i mađarski jezik u srednjoj Evropi. 

Morfološki, ovi jezici su aglutinativni sa bogatim sistemom padeža (do 20). Druge karakteristične osobine su značajna upotreba pomoćnih glagola i samoglasnička harmonija.

Postojbina uralskih jezika (*proto-uralski jezik*), bila je verovatno u području centralne ili južne planine Ural. Po ovoj planini ime je dobila i cela jezička porodica. Proces razdvajanja uralskih jezika počeo je pre 6000 godina. Nauka o uralskim jezicima se zove *uralistika*.

Neki lingvisti smatraju da je jukagirski jezik, izolovani paleo-sibirski jezik, u srodstvu sa uralskim jezicima. Otuda se pojavljuje termin *uralsko-jukagirski jezici*.

## Podela
Uralski jezici se dele u dve glavne grane:
* zapadna grana - ugrofinski jezici, ima ih 24 i njima govori 99 % govornika uralskih jezika
** finopermski jezici
** ugarski jezici
* severoistočna grana - samojedski jezici, među kojima je 4 živa jezika sa ukupno do 30.000 govornika u severnom Sibiru

## Najznačajniji uralski jezici
* Mađarski (*Magyar*), 14,5 miliona govornika
* Finski (*Suomi*), 6 miliona
* Estonski (*Eesti*), 1,1 miliona
* Mordovinski, 1,1 miliona (2 varijante, koristi se u Mordoviji u Rusiji) 
* Marij, 600.000 govornika (Republika Marij El u Rusiji)
* Udmurtski, 550.000 (Udmurtija u Rusiji)
* Komi, 400.000 (2 varijante, Komi u Rusiji)
* Laponski jezici, 35.000 (10 jezika)
* Nenetski, 27.000 (najznačajniji samojedski jezik)
* Hantijski - jedan od dva ugarska jezika izvan Mađarske
* Mansijski - jedan od dva ugarska jezika izvan Mađarske

## Vanjske veze

* Tabela uralskih jezika i dijalekata
Konvencijalni PCI

**PCI** (**Peripheral Component Interconnect**) je standard koji određuje računarsku magistralu za priključenje perifernih uređaja na matičnu ploču računara. Ovi periferni uređaji mogu biti bilo:
* integrisano kolo koje se nalazi na samoj matičnoj ploči, koji se u PCI sprecifikaciji naziva *planarni uređaj* ili
* ekspanziona kartica koja se stavlja u slot (utičnicu) (modem, zvučna kartica, grafička kartica itd).

PCI standard je razvio Intel u periodu od 1990. do 1992. godine. PCI je 64-bitni (66&nbsp;MHz) port, ali veći udeo na tržištu zauzimaju 32-bitni (33&nbsp;MHz) PCI portovi. PCI-E je evolucija PCI standarda.

## Literatura

*  ($1000 for non-members or $50 for members. PCI-SIG membership is $3000 per year.)
*  ($1000 for non-members or $50 for members. PCI-SIG membership is $3000 per year.)
* *PCI Bus Demystified*; 2nd Ed; Doug Abbott; 250 pages; 2004; .
* *PCI System Architecture*; 4th Ed; Tom Shanley; 832 pages; 1999; .
* *PCI-X System Architecture*; 1st Ed; Tom Shanley; 752 pages; 2000; .
* *PCI & PCI-X Hardware and Software Architecture & Design*; 5th Ed; Ed Solari; 1140 pages; 2001; .
* *PCI HotPlug Application and Design*; 1st Ed; Alan Goodrum; 162 pages; 1998; .

## Vanjske veze
Ivan Aleksandar

**Ivan Aleksandar** () je bio bugarski car (1331 – 1371), član dinastije Stratimirovića. Tokom njegove vladavine, Bugarska je podeljena na Vidinsku i Trnovsku, a treći deo se osamostalio kao Despotovina Dobrudža.

Umro je 17. februara 1371. godine.

## Vanjske veze
Zdravstvena intervencija

Zdravstvena i**ntervencija** je aktivnost na promoviranju ponašanja koje poboljšava mentalno i fizičko zdravlje, odnosno destimulira ili preoblikuje ponašanja povezana sa zdravstvenim rizicima. 

Intervencija se može provoditi u različitim uslovima koji su obično povezani sa bolestima, poremećajima, sindromima ili povredama. Trijas kliničkih uslova u kojima se sprovodi intervencija kao sastavni deo proučavanja zdravstvenog problema u medicininskim istraživanjima su životni vek, kvalitet života, zdravstveni rizici, itd.

## Faze intervencije
Intervencija u medicini obuhvata nekoliko faza,
* *preinterventna faza*, ili faza priprema za intervenciju
* *faza intervencije*, period intervencije koji može trajati od nekoliko minuta do više godina
* *postinterventna faza* koja obuhvata period praćenje rezultataintervencije ili evaluacija rezultata dobijenih u intervenciji, koja može da traje više časova, dana ili godina, ponekad je to period koji traje do kraja života - bilo pojedinca, bilo člana kohortne skupine.
Western Digital

**Vestern Digital** korporacija (; često skraćeno VD) je jedan od najvećih proizvođača računarskih hard disk jedinica u svetu. Ona ima dugu istoriju u elektronskoj industriji, kao proizvođač integrisanih kola i proizvoda za skladištenje kompanije. Vestern Digital je osnovan 23. aprila 1970. od Alvina B. Filipsa, zaposlog u Motoroli, kao **General Digital**, inicijalno (i kratko) proizvođač MOSFET () otpornika za testiranje. Ta kompanija je brzo postala specijalista za pravljenje poluprovodnika, sa start-up kapitalom obezbeđenog od strane nekoliko individualnih investitora i industrijski gigant Emerson Elektrik Kompanije. Jula 1971. su usvojili svoje trenutno ime i ubrzo je predstavili svoj prvi proizvod - *WD1402A*.

## Ključne inovacije
Vestern Digital je odgovoran za niz inovacija, uključujući
* **[[1971]]** - WD1402A, prvi singl-čip UART
* **[[1976]]** - WD1771, prvi singl-čip flopi disk kontroler
* **[[1981]]** - WD1010, prvi singl-čip ST-506 kontroler
* **[[1983]]** - WD1003 hard disk kontroler, prethodnik ATA standarda
* **[[1986]]** - U saradnji sa Kompakom razvijen ATA
* **[[1986]]** - WD33C93, jedan od prvih SCSI interfejs čip
* **[[1987]]** - WD7000, prvi bus-master ISA SCSI kontroler
* **[[1987]]** - WD37C65, prvi singl-čip PC / AT kompatibilan sa flopi disk kontrolerom
* **[[1988]]** - WD42C22, prvi single-cip kontroler ATA hard diska 
* **[[1990]]** - Uvedeni Kavijar diskovi 
* **[[2001]]** - Prvi masovni IDE disk sa 8 MB baferom
* **[[2003]]** - Prvi SATA disk koji radi na 10.000 rpm

## Reference

## Vanjske veze

* Western Digital website
* Former Western Digital logo. 
* Second to the former Western Digital logo. 
* Third to the former Western Digital logo, as seen on the label of the hard disk drive.
The Party (film)

***The Party*** () je američka filmska komedija snimljena 1968. godine u režiji Blakea Edwardsa. Protagonist, čiji lik tumači Peter Sellers, je nespretni indijski glumac koji prilikom snimanja filma u Hollywoodu izazove katastrofu na setu i bude otpušten, ali greškom bude pozvan na ekskluzivnu zabavu u režiserovoj vili. Radnja prikazuje kako njegovo nepoznavanje zapadnih običaja i moderne tehnologije izaziva cijeli niz komičnih komplikacija. *The Party* je predstavljao jedini film u kome su Sellers i Edwards surađivali izvan ciklusa o Pink Pantheru. Kritičarima je danas zanimljiv prije svega zbog svoje nekonvencionalnosti, odnosno odutstva čvrstog zapleta i sadržaja koji se velikim dijelom sastoji od improviziranih slapstick scena. Zbog toga su ga često uspoređivali sa djelima Jacquesa Tatija (kome pojedine scene odaju homage), ali i jednim od rijetkih eksperimentalnih ostvarenja u hollywoodskoj mainstream produkciji. Dio kritičara je zamjerao to što Sellers, tumačeći lik Indijca pod brownface šminkom navodno promovira rasističke stereotipove. Indijska premijerka Indira Gandhi, je, međutim, bila oduševljena filmom i znala citirati neke od protagonistovih dijaloga. Danas se za *The Party* zna navoditi da predstavlja kult film.

## Uloge
* Peter Sellers ... Hrundi V. Bakshi
* Claudine Longet ... Michele Monet
* Natalia Borisova ... Balerina
* Jean Carson ... Nanny
* Marge Champion ... Rosalind Dunphy
* Al Checco ... Bernard Stein
* Corinne Cole ... Janice Kane
* Dick Crockett ... Wells
* Frances Davis ... The Maid
* Danielle De Metz ... Stella D'Angelo
* Herb Ellis ... Režiser
* Paul Ferrara ... Ronnie Smith
* Steve Franken ... Levinson
* Kathe Green ... Molly Clutterbuck
* Allen Jung ... Cook
* Sharron Kimberly ... Princeza Helena
* James Lanphier ... Harry
* Buddy Lester ... Davey Kane
* Stephen Liss ... Geoffrey Clutterbuck
* Gavin MacLeod ... C. S. Divot
* Jerry Martin ... Bradford
* Fay McKenzie ... Alice Clutterbuck
* J. Edward McKinley ... Fred Clutterbuck
* Denny Miller ... 'Wyoming Bill' Kelso
* Elyane Nadeau ... Wiggy
* Thomas W. Quine ... Kongresman Dunphy
* Timothy Scott ... Gore Pontoon
* Ken Wales ... Pomoćnik režisera
* Carol Wayne ... June Warren
* Donald R. Frost ... Bubnjar
* Helen Kleeb ... Sekretarica
* George Winters ... Cliff Hanger
* Linda Gaye Scott ... Starleta

## Izvori

## Vanjske veze
* 
*
Prirodni jezik

**Prirodni jezici** podrazumevaju jezike koji su spontano nastali u davnim vremenima i kojima govore pojedine ljudske zajednice (narodi, nacije, plemena).

Mnogi jezici su u svakodnevnoj upotrebi, ali nisu svi ti jezici prirodni, kao što ni svi prirodni jezici nisu u upotrebi (mrtvi jezici).

## Prirodni, planski i veštački jezici

Potkategorija »prirodni jezici« uvedena je da bi se njome objasnili jezici koji nisu prirodni, ali su u upotrebi ili se mogu upotrebiti za sporazumevanje.

Pored prirodnih jezika, postoje i planski jezici koji se koriste ili se mogu koristiti za sporazumevanje. Od planskih jezika koji su u upotrebi najpoznatiji su esperanto, interlingva i ido (ovo su inače jedini planski jezici koji imaju svoje portale na Vikipediji). Drugi planski jezici su za sada samo teoretski projekti koji još uvek nemaju svoje govornike (što je neophodno za ostvarenje jezičke prakse).

Osim jezika koji se koriste za sporazumevanje, postoje i veštački jezici. Veštački jezici mogu biti stvoreni iz naučnih razloga (kao jezički eksperiment) ili iz praktičnih razloga (programski jezici u računarskoj tehnici). U tu kategoriju spadaju i fiktivni i tajni jezici.

Bitna razlika između planskih i veštačkih jezika je u činjenici da se planski jezici grade na osnovu leksike i sintakse živih jezika, dok veštački jezici imaju sasvim drugu logiku tvorbe, koja proističe iz namene tog jezika.

## Jezička praksa
* Prirodni ili etnički jezik je jezik koji se razvija kao deo kulture nekog etno prostora čiji ga članovi upotrebljavaju kao maternji jezik. Za razliku od planskih i veštačkih jezika, prirodni jezik nastaje spontano.
* Termin prirodni jezik često označava svaki jezik u ljudskoj upotrebi, dok se kao veštački označavaju programski jezici.

## Literatura
* ter Meulen, Alice, 2001, "Logic and Natural Language," in Goble, Lou, ed., *The Blackwell Guide to Philosophical Logic*. Blackwell.
Laboratorija za mlazni pogon

***Laboratorija za mlazni pogon*** (***JPL***) () je istraživačka i razvojna ustanova finansirana iz budžeta SAD i Nase. Primarni zadatak ustanove je konstrukcija i operacija robotskih planetarnih sondi, mada se uključuje i u misije u Zemljinoj orbiti i misije vezane za astronomiju. Takođe je odgovorna za upravljanje Nasinom Mrežom dubokog svemira.

Mađu trenutno aktivnim projektima u koje je JPL uključena ubrajaju se Kasini-Hajgens misija na Saturn, Mars eksplorejšn roveri (*Spirit* i *Oportjuniti*), Mars rekonesans orbiter, misija ''Zora'' ka Vesti i Cereri i Svemirski teleskop Spicer.

## Reference

## Vanjske veze

*
Transfer (psihologija)

**Transfer** je snažna iracionalna emocionalna naklonost ili odbojnost prema ličnosti terapeuta za koju ponašanje terapeuta ne daje povod. Pojavu transfera u terapiji, psihoanaliza objašnjava kao izraz nesvesnog prenošenja osećajnih stavova, koje je pacijent imao prema roditeljima u detinjstvu, na svog sadašnjeg terapeuta. To je tehnika projektovanja pozitivne ili negativne emocije na osobu, entitet, objekt ili vrednost.

## Literatura
*
Terapeut

**Terapeut** je profesionalac koji pomaže osobama da prevaziđu bolest, disabilitet ili problem. Neophodno je da **terapeut**i prođu posebnu edukaciju i steknu iskustvo pod supervizijom kao i da nauče da koriste određene metode i tehnike. Socijalni radnici koriste pojam kao sinonim za socioterapeuta, mada postoje mnoge vrste terapija, zavisno od poremećaja koji se tretira, teorijske škole i praktičnog okruženja i sredstava.

## Nacionalna profesionalna udruženja koja regulišu standarde edukacije psihoterapeuta
* Savez društava psihoterapeuta Srbije 
* Udruženje za psihoterapiju, savetovanje i koučing Srbije
* Društvo psihologa Srbije-Sekcija za pshoterapiju 

## Literatura
* 

## Vanjske veze
* Savez društava psihoterapeuta Srbije 
* Udruženje za psihoterapiju, savetovanje i koučing Srbije
* Beogradsko psihoanalitičko društvo 
* SATA Srpska asocijacija za Transakcionu analizu 
* Udruženje telesnih psihoterapeuta Srbije 
* O.L.I. Centar za Integrativnu Psihodinamsku Psihoterapiju 
* Portal posvećen psihoterapiji i drugim metodama psihološke pomoći' 
* Edukacije psihosocioloških terapeuta
Regresija (psihoanaliza)

**Regresija** u psihoanalizi označava povlačenje libida, kada se već dostignuti zreliji stupnjevi razvoja vraćaju na ranije ciljeve i objekte, odnosno, na već prevaziđene i nezrelije oblike ponašanja i zadovoljavanja. Javlja se kao reakcija na frustraciju ili na traumatski doživljaj. Do regresije dolazi kada se na putu zrelijeg načina zadovoljenja naiđe na prepreku, a osoba nije u stanju da pronađe odgovarajuće rešenje.

## Literatura
*
Benčmarking

**Benčmark** je referentna tačka ili standard uspešnosti po kome se svi slični ili subsekventni ocenjuju i porede.

## Literatura
* 

## Povezano
* 3DMark

## Vanjske veze
* Benčmark resursi
Genetički drift

Kao faktor koji menja genetičku strukturu populacije, **genetički drift** (slučajnost) predstavlja slučajne promene učestalosti alela kroz generacije.

Ako se od jedne velike populacije izdvoji manja grupa jedinki i oformi novu populaciju, ona ne mora biti ista već se čak može veoma razlikovati od matične populacije. U tako malobrojnoj populaciji su efekti genetičkog drifta najizraženiji.

Ilustrativan primer za humane populacije je učestalost krvnih grupa kod Indijanaca u Sev. Americi. Većina tih Indijanaca ima krvnu grupu O, ali jedna izolovana grupa usled genetičkog drifta ima najučestaliju krvnu grupu A. Ova učestalost je veća ne samo u poređenju sa ostalim severnoameričkim Indijancima nego je veća i od učestalosti u bilo kojoj humanoj populaciji.

## Literatura
* Dumanović, J, marinković, D, Denić, M: Genetički rečnik, Beograd, 1985.
* Kosanović, M, Diklić, V: Odabrana poglavlja iz humane genetike, Beograd, 1986.
* Marinković, D, Tucić, N, Kekić, V: Genetika, Naučna knjiga, Beograd
* Prentis S: Biotehnologija, Školska knjiga, Zagreb, 1991.
* Ridli, M: Genom - autobiografija vrste u 23 poglavlja, Plato, Beograd, 2001.
* Tucić, N, Matić, Gordana: O genima i ljudima, Centar za primenjenu psihologiju, Beograd, 2002.
* Švob, T. i sradnici: Osnovi opće i humane genetike, Školska knjiga, Zagreb, 1990.
## Vanjske veze
* Bionet škola
Trodimenzionalni prostor

**Trodiomenzionalni prostor** (skraćeno **3D prostor** ili samo **3D**)  je prostor, koji ima tri dimenzije, ili je to prostor koji je definisan sa tri dimenzije.

## Reference

## Povezano
* Dvodimenzionalni prostor
* Četvorodimenzionalni prostor
* Trodimenzionalna računarska grafika

## Vanjske veze

* 
* Elementary Linear Algebra - Chapter 8: Three-dimensional Geometry Keith Matthews from University of Queensland, 1991.
GFAJ-1

**GFAJ-1** je soj štapićastih ekstremofilnih bakterija iz porodice Halomonadaceae, koja je, u odsustvu fosfora, sposobna da ugradi obično otrovni element arsen u svoje organske makromolekule, čak i u DNK. NJeno otkriće daje na težini teoriji da vanzemaljski život može imati drugačiji hemijski sastav od zemaljskih organizama.

## Kritika
Mikrobiolog Johan Hajder () je kritikovao prezentovane rezultate studije. On je uputio na moguće greške u merenju kao i na pogrešnu interpretaciju rezultata studije. Po njemu je, u originalnoj publikaciji autora pomenuto zagađenje proba ostacima fosfata, dovoljno za osnovno snabdevanje bakterija.

## Reference

## Vanjske veze
Lamp (grčka mitologija)

**Lamp** ili **Lampo** () je u grčkoj mitologiji bilo ime više ličnosti.

## Mitologija
* Prema Apolodoru i Homerovoj „Ilijadi“, Lamp je bio Laomedontov i Strimin, Leukipin ili Plakijin sin. On je bio jedan od trojanskih starešina, a njegov sin Dolop je učestvovao u trojanskom ratu. 
* Bio je jedan od Egiptida, Egiptovih sinova, čija je majka bila Gorgo, a supruga Danaida Okipeta.
* Bio je jedan od Tebanaca koji su pripremili Tideju zasedu, pre nego što će otpočeti pohod *[[sedmorica protiv Tebe|sedmorice protiv Tebe]]*. Kao i ostale, Tidej ga je ubio.
* Jedan od branilaca Tebe kada je napadnuta u ratu sedmorice protiv Tebe. On je pokušao da siluje sveštenicu Manto, Tiresijinu kćerku. Ubili su ga u tom ratu Amfijaraj i Apolon.
* Dva konja su imala ovaj naziv; Hektorov i boginje Eoje, kao i jedan od Akteonovih pasa.

## Reference
Fejsalabad

**Fejsalabad** () je grad u Pakistanu u pokrajini Pandžab. Fejsalabad je treći po veličini grad u Pakistanu, nakon Karačija i Lahora. Prema proceni iz 2006. u gradu je živelo 2.582.175 stanovnika. Ranije je nosio ime Lialpur () po osnivaču Čarsu Džejmsu Lialu koji ga je osnovao 1880. Godine 1901. imao je populaciju od samo 9.171 stanovnika. Danas je Fejsalabad važan industrijski centar.

## Stanovništvo
Prema proceni, u gradu je 2006. živelo 2.582.175 stanovnika.

## Povezano
* Spisak gradova u Pakistanu
* Pandžab

## Reference

## Vanjske veze

* Zvanična prezentacija gradske uprave Fejsalabada
Sistem za upravljanje bazama podataka

**Sistem za upravljanje bazama podataka** (*-{database management system}-*, -{DBMS}-) je računarski program (ili češće, svita programa) namenjena rukovođenju bazom podataka, velikim skupom strukturiranim podataka, i izvršavanju operacija na podacima, koje zahtevaju mnogobrojni korisnici. Tipične upotrebe ovih sistema uključuju računovodstvo ili sisteme za podršku mušterijama. U najpoznatije programe iz ove oblasti spadaju: -{Oracle, DB2, Microsoft Access, Microsoft SQL Server, Firebird, PostgreSQL, MySQL, SQLite, FileMaker i Sybase Adaptive Server Enterprise}-.

## Literatura
* Ramez Elmasri, Shamkant B. Navathe: *Grundlagen von Datenbanksystemen.* 3. Auflage, Ausgabe Grundstudium. Pearson Studium, München u. a. 2005, .
* Andreas Heuer, Gunter Saake: *Datenbanken. Konzepte und Sprachen.* 2. aktualisierte und erweiterte Auflage. mitp-Verlag, Bonn 2000, .
* Alfons Kemper, André Eickler: *Datenbanksysteme. Eine Einführung.* 7. aktualisierte und erweiterte Auflage. Oldenbourg Verlag, München u. a. 2009, .
* Thomas Kudraß (Hrsg.): *Taschenbuch Datenbanken.* Fachbuchverlag Leipzig im Carl.Hanser-Verlag, München 2007, .
* T. William Olle: *The Codasyl Approach to Data Base Management.* Wiley, Chichester 1978, .
* Gottfried Vossen: *Datenmodelle, Datenbanksprachen und Datenbankmanagementsysteme.* 5. korrigierte und ergänzte Auflage. Oldenbourg Verlag, München u. a. 2008, .
Ljuska (računarstvo)

U računarstvu, **ljuska** je program koji predstavlja korisničko okruženje kao interfejs za pristup ostalim uslugama računarskog sistema, poput pokretanja programa, kretanja kroz datotečni sistem, itd. Ovaj izraz se u širem smislu može primeniti i na aplikacije, i može da podrazumeva bilo koji softver koji je izgrađen „oko“ određene komponente, kao što su ljuske veb-pretraživača koje omogućavaju pregled stranica napisanih u jeziku HTML. Reč „ljuska“ potiče od engleske reči *shell*.

Ljuske operativnih sistema se obično dele u dve kategorije: ljuske koje pružaju okruženje u obliku komandne linije (), i grafičke ljuske, tj. ljuske koje pružaju grafičko korisničko okruženje ().

Relativne prednosti grafičkih i ljuski sa komandnom linijom su često predmet diskusija. Sa jedne strane se ističe da se mnoge operacije mogu obaviti brže u komandnoj liniji, poput premeštanja i kopiranja datoteka i direktorijuma, automatizacije pomoću jezika ljuske itd. dok se sa druge strane ističe jednostavnost i intuitivnost grafičkog okruženja, te lakoća učenja. Izbor uglavnom zavisi od potreba korisnika. Na serverima koji se najviše koriste za transfer podataka i procesiranja sa ekspertskom administracijom, verovatno je bolji izbor komandne linije. Sa druge strane, grafičko okruženje će ponekad biti korisnije na računaru koji se koristi za ručnu obradu slika, video-snimaka itd. Najčešće je najbolje napraviti dobru kombinaciju obe vrste ljuske.

Moderne verzije Mikrosoftovog operativnog sistema Vindouz zvanično isporučuju samo Vindouz eksplorer kao svoju ljusku. Eksplorer pruža uobičajenu radnu površinu, startni meni, traku sa procesima, kao i funkcije za rad sa datotekama i servisima operativnog sistema.

Mnogi korisnici koji su bili nezadovoljni interfejsom Vindouz eksplorera su razvili programe koji menjaju njegovu funkcionalnost i izgled, ili ga u potpunosti zamenjuju. Program WindowBlinds, proizvođača StarDock, je dobar primer programa koji menja izgled Vindouz eksplorera. LiteStep, GeoShell i BB4Win su primeri zamene za ovu ljusku.

## Reference

## Povezano
* Beš
* Born ljuska
* Juniks ljuska
* Dos ljuska
* Internet eksplorer
Ekonomski suficit

**Ekonomski suficit** predstavlja pozitivnu razliku između prihoda i rashoda tj. suficit predstavlja određeni dobitak novčanih sredstava.

Suficit ima nekoliko značenja:
# Pozitivna razlika između prihoda i rashoda. Budžetski suficit se javlja u slučaju kada su budžetski prihodi veći od budžetskih rashoda. Suficit platnog bilansa se javlja kada su prihodi iz među narodnog prometa veći od rashoda ;
# Višak na računu ;
# Situacija u kojoj je neki artikal raspoloživ u količini većoj od potrebne.

## Literatura
*
Marija Gimbutas

**Marija Gimbutas** (; Vilnjus, 23. januar 1921 — Los Anđeles, 2. februar 1994) je bila litvansko-američki arheolog, poznata po izučavanju neolita i bronzanog doba Evrope.

## Biografski podaci
Rođena je kao Marija Birute Alseikaite u Litvaniji, u gradu Vilnjus, tada okupiranom od strane Poljske. Završila je Univerzitet u Vilnjusu 1942. a doktorirala je arheologiju u Nemačkoj, 1946. godine. 1949. odlazi u SAD, gde radi na Harvardu.

Čuvenu „Kurgansku hipotezu“ predstavila je 1956. godine.

Bila je profesor arheologije od 1963. do 1989. na Univerzitetu u Los Anđelesu (UCLA).

Čuvene su njene knjige „Boginje i bogovi stare Evrope“ (The Goddesses and Gods of Old Europe), „Jezik boginje“ (The Language of the Goddess). U poslednjoj knjizi, koja je objavljena 1991., „Civilizacija boginje“ (The Civilization of the Goddess) iznela je svoje viđenje neolitskih kultura u Evropi, odnosno odnos između staroevropskog sistema u kome je centralnu ulogu igrala boginja-majka i patrijarhata Indoevropljana.

## Literatura
* www.opusarchives.org/gimbutas 

## Vanjske veze

* Marija Gimbutas "The Balts" e-book  
* ''Signs Out of Time''  
* Kristina Berggren and James B. Harrod, "Understanding Marija Gimbutas"
Arthur Godfrey

**Arthur Morton Godfrey** (31. august 1903 – 16. mart 1983) bio je američki radio i televizijski voditelj, koji je uživao izuzetnu popularnost 1950-ih. Istakao se i kao uspješan promotor komercijalnih proizvoda, odnosno privlačio je važne sponzore kao što su Chesterfield cigarete i čajevi Lipton Tea. Karijeru je izgradio na imidžu blagonaklonog, jednostavnog "narodskog" čovjeka, ali je on u značajnoj mjeri načet incidentom do koga je prilikom emitiranja uživo dovelo njegovo suparništvo sa nekadašnjim štićenikom Juliusom La Rosom. Godfreyu je kasnije dijagnosticiran rak pluća, a nakon što su mu ljekari saopćili da je razlog za to njegovo pušenje, prekinuo je odnose sa Chesterfieldom i postao jedan od najistaknutijih predstavnika pokreta za upozoravanje na štetnost duhana.

## Reference

## Vanjske veze

* 
* 
* Arthur Godfrey  at Flickr Commons via Boston Public Library
* Museum of Broadcast Communication: Arthur Godfrey 
* Kinescope of an episode of 'Arthur Godfrey Time' at the Internet Archive
* 
* 76-page booklet, ''Arthur Godfrey and His Gang'' (PDF)
Faye Emerson

**Faye Margaret Emerson** (8. jul 1917 – 9. mart 1983) je bila američka filmska glumica i televizijska voditeljica, najpoznatija po nizu izuzetno popularnih emisija krajem 1940-ih i početkom 1950-ih zbog kojih je stekla nadimak "Prva dama televizije". Bila je poznata i po tome što je od 1944. do 1950. bila treća supruga generala Elliotta Roosevelta, sina predsjednika Frankina Roosevelta.

## Filmografija
### dugometražni

* *[[Affectionately Yours]]* (1941)
* *The Nurse's Secret* (1941)
* *Bad Men of Missouri* (1941)
* *[[Manpower (1941 film)|Manpower]]* (1941)
* *Nine Lives Are Not Enough* (1941)
* *[[Blues in the Night (1941 film)|Blues in the Night]]* (1941)
* *[[Wild Bill Hickok Rides]]* (1942)
* *Lady Gangster* (1942)
* *Murder in the Big House* (1942)
* *Juke Girl* (1942)
* *Secret Enemies* (1942)
* *[[Air Force (film)|Air Force]]* (1943)
* *The Hard Way* (1943)
* *Find the Blackmailer* (1943)
* *[[The Desert Song (1943 film)|The Desert Song]]* (1943)
* *[[Destination Tokyo]]* (1943)
* *In Our Time* (1944)
* *[[Uncertain Glory]]* (1944)
* *[[Between Two Worlds (film)|Between Two Worlds]]* (1944)
* *[[The Mask of Dimitrios]]* (1944)
* *Crime by Night* (1944)
* *[[The Very Thought of You (film)|The Very Thought of You]]* (1944)
* *[[Hollywood Canteen (1944 film)|Hollywood Canteen]]* (1944)
* *[[Hotel Berlin]]* (1945)
* *[[Danger Signal]]* (1945)
* *Her Kind of Man* (1946)
* *[[Nobody Lives Forever (film)|Nobody Lives Forever]]* (1946)
* *[[Guilty Bystander]]* (1950)
* *[[Main Street to Broadway]]* (1953)
* *[[A Face in the Crowd (film)|A Face in the Crowd]]* (1957)

### kratkometražni
* *At the Stroke of Twelve* (1941)
* *[[Women at War]]* (1943)
* *Food and Magic* (1943)

## Literatura
* Hansen, Chris. *Enfant Terrible: The Times and Schemes of General Elliott Roosevelt.* Able Baker Press, 2012.
* Roosevelt, James. *My Parents: A Differing View.* Playboy Press, 1976.

## Vanjske veze
* 
* 
* 
*
Anime music video

**Anime muzički video** () je poznatiji pod skraćenicom AMV. AMV je sklop japanske animacije, muzike i specijalnih efekata i teksta. Uglavnom se pravi kao spot od Anime crtaća. Ponekad se koriste i slike. AMV nije original koji je obradio i autor animea,nego ga rade fanovi. Uglavnom se radi na sledeće Anime: Naruto, DragonBallZ, Digimon Advanture, Pokemoni i mnoge druge manje poznate.

AMV ne treba mešati s profesionalnim i originalni animiranih filmova proizvedenih muzičkih spotova za takvim skupinama kao što su *Daft Punk*, kao ni sa kratkom muzičkim video filmovima kao muzički *duo chage* i Aska. Anime muzički video je subžanr oblik veće grupe animiranih spotova.

## Reference

## Vanjske veze
* Sajt AMV zajednice 
* Creatives face a closed Net
Sporazum u San Franciscu

**Sporazum o miru sa Japanom** (), poznatiji pod kolokvijalnim naslovom **Mirovni sporazum u San Franciscu** () je mirovni sporazum koji su 8. septembra 1951. u San Franciscu potpisali predstavnici Japana sa jedne, te 48 savezničkih država na drugoj strani, a kojim je formalno okončan Drugi svjetski rat, odnosno rat na Pacifiku. Sporazum je potpisan šest godina nakon kapitulacije Japana i početka američke okupacije Japana, i njime su formalizirane teritorijalne promjene, odnosno gubitak teritorija nakon kojih je prestalo postojati Japansko Carstvo, priznate presude Međunarodnog vojnog suda za Daleki istok protiv japanskih ratnih vođa, te određene reparacije za savezničke ratne zarobljenike i civile koji su bili žrtvama japanskih ratnih zločina.

Sklapanje Sporazuma je bilo otežano zbog toga što je nedugo nakon završetka rata na Pacifiku izbio hladni rat, odnosno započeo proces dekolonizacije u Aziji, pa se, između ostalog, postavilo pitanje koje će države i entiteti prilikom sklapanja sporazuma biti prihvaćeni kao legitimni predstavnici predratnih država, entiteta i teritorija. Tako je kineski građanski rat, odnosno neriješeno pitanje da li je NR Kina ili Republika Kina (Tajvan) legitimni nasljednik predratne Kine doveo do toga da predstavnici obje države uopće ne budu pozvani na mirovnu konferenciju. Iako je SSSR zajedno sa Poljskom i Čehoslovačkom (tada dijelom Istočnog bloka) sudjelovao u radu konferencije, odbio je potpisati Sporazum, navodeći kao razlog neriješeno pitanje Kurila.

Tadašnja Jugoslavija je bila pozvana na konferenciju, ali se nije odazvala, slično kao Burma i Indija; indijski premijer Jawaharlal Nehru je stav Indije objasnio time da je Japan bio pod stranom vlašću, odnosno nije mogao biti prihvaćen kao suvereni i jednaki partner u sporazumu.

Mirovnim je sporazumom Japan formalno vratio svoj suverenitet, ali je istovremeno potpisan Sigurnosni sporazum između Japana i Sjedinjenih Država koji je u vojnom smislu Japan čvrsto vezao u SAD, odnosno omogućio trajno korištenje japanske teritorije za američke vojne baze.

## Naknadni mirovni sporazumi
* Ugovor o miru između Japana i Indije (1952)
* Ugovor u Taipeiju (1952)
* Sovjetsko-japanska zajednička deklaracija 1956.
Rvati (Obrenovac)

**Rvati** je naselje u gradskoj opštini Obrenovac u gradu Beogradu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1211 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1268 stanovnika).

## Demografija
U naselju Rvati živi 980 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,4 godina (37,7 kod muškaraca i 41,1 kod žena). U naselju ima 383 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,16.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Peti carigradski sabor

**Peti carigradski sabor** je niz od tri sabora koji su održani 1341., 1347. i 1351. godine. Ovaj sabor je priznat kao vaseljenski od Pravoslavne Crkve.

Neposredni uzrok sazivanja sabora bio je spor oko mistične doktrine isihazma, čiji je predvodnik bio redovnik Grigorije Palama. Sljedbenici isihazma tvrdili su, da kroz niz mističnih praksi mogu vidjeti Boga u Njegovom vječnom svjetlu. To je dovelo do podjela u Pravoslavnim Crkvama. Pripadnici pokreta bili su protiv patrijarha Carigrada, zajedno s većim dijelom aristokracije. Imali su pozitivno mišljenje o Crkvi u Rimu, ali je papin legat Pavao iz Smirne osudio njihov nauk kao herezu.

Početkom lipnja 1341., bizantski car Andronik III. Paleolog saziva sabor u Carigradu za rješavanje problema s ortodoksnim učenjima Grigorija Palame. 

Odredbe tog sabora, koje odobravaju isihazam, izazvale su gnjev carigradskog patrijarha Ivana XIV. Kalekasa. Na njegovu inicijativu saziva se još jedan sabor 1344. godine, koji osuđuje Palamu kao heretika i traži, da ga se zatvori. No, ubrzo je došlo do svađe oko toga između patrijarha i carice Ane Savojske. Stoga carica saziva još jedan sabor u veljači 1347., koja je obnovila odredbe sabora iz 1341.

Ubrzo nakon sabora,u Carigrad je ušla vojska Ivana VI. Kantakuzina, koji je okrunjen cara. Nakon krunidbe saziva još jedan sabor, na kojeg su pozvani i predstavnici ostalih pravoslavnih crkava. Sabor je konačno priznao isihazam.
Sparti

**Sparti** (, *Spartoí*, doslovno "posejani", od σπείρω, *speírō* = "sejati") bili su, u grčkoj mitologiji mitski ljudi koji su se smatrali Aresovim potomcima.

## Tebanski Sparti
Prema mitu, Tebu je osnovao Kadmo, Feničanin koji je u Grčku stigao tragajući za svojom sestrom Europom, i to nakon što mu je proročište u Delfima naredilo da odustane od potrage za sestrom i da osnuje grad na mestu do kojeg će ga odvesti jedna krava sa šarom u obliku polumeseca na slabinama. Prolazeći kroz Fokidu ugledao je takvu kravu među govedima Amfidamantova sina Pelagona; Kadmo je ovu kravu kupio i dugo je sledio, dok ga na kraju nije odvela u Beotiju, gde je životinja od umora izdahnula. Na tom je mestu Kadmo odlučio osnovati grad Tebu. Prvo je tu postavio kip boginje Atene, kojoj je hteo da žrtvuje kravu. Kako mu je za žrtvu bila potrebna voda, poslao je nekoliko svojih pratilaca po vodu na obližnji Ismenin izvor. No strašni zmaj, čuvar ovog izvora, napao je i usmrtio Kadmove drugove; na njihove povike dojurio je Kadmo i ubio zmaja. Po Ateninom savetu, on je polovinu zmajevih zuba posejao, a drugu je polovinu boginja poklonila kolhidskom kralju Ejetu. Iz posejanih zuba iznikli su odmah naoružani ljudi, Sparti (= "Posejani"); Kadmo je među njih bacio kamen i oni su odmah počeli ogorčenu borbu, iz koje je preživelo samo petorica Sparta: Ehion, Udej, Htonije, Hiperenor i Pelor. Oni su mu pomogli da podigne Kadmeju, tj. tebansku utvrdu, te su postali osnivači najplemenitijih porodica tog grada, a sam Kadmo morao je okajati greh zbog ubistva Aresovog zmaja tako što je osam godina služio tog boga. Naposletku su mu bogovi za ženu dali Harmoniju, kćer Afrodite i Aresa.

S druge strane, Helanik iz Mitiline piše da je od samog početka od zmajevih zubiju nastalo samo petorica Sparta i ne spominje njihovu međusobnu borbu. Prema njegovoj verziji, Zevs je morao intervesnisati da bi spasao Kadma od Aresova gneva.Ehion se kasnije oženio Agavom, ćerkom Kadmovom, i njihov sin Pentej nasledio je Kadma na tebanskom prestolu.

## Kolhidski Sparti

Drugu polovinu zmajevih zuba posejao je Jason u Kolhidi. Te je zube Ejetu, kolhidskom kralju, bila darovala Atena, a ovaj je naredio Jasonu da ih poseje kako bi dobio zlatno runo. Kao Kadmo, i Jason je bacio jedan kamen među Sparte kako bi ih zbunio. Oni su odmah među sobom započeli ogorčenu borbu, iz koje niko od njih nije izašao živ.

## Historija
Tebanski vojskovođa Epaminonda, koji je u istorijsko vreme porazio spartansku vojsku u bici kod Leuktre 371. pne. i nekoliko godina kasnije umro od rana zadobijenih kod Mantineje (362. pne.), čije su inovativne strategije dokrajčile vojnu superiornost Sparte, smatrao se pripadnikom rase Sparta, što je bilo prikazano i na njegovom grobu. Prema pričama, tamo je stajao stub i na njemu štit sa reljefom u obliku zmaja, što je predstavljalo amblem Sparta.

## Reference

## Literatura
* 
*
Polidor (Kadmov sin)

**Polidor** (, doslovno "mnogim obdaren") bio je, u grčkoj mitologiji, najstariji sin Kadma i Harmonije, te kralj drevne Tebe u Grčkoj. Njegove su sestre bile Semela, Ino, Agava i Autonoja.

Nakon Kadmove smrti Pentej, sin Ehiona i Agave, kćeri Kadmove, vladao je Tebom jedno kratko vreme dok Dionis nije podstakao Agavu da u, bakhantskom zanosu, ubije svog sina Penteja. Penteja je na tebanskom prestolu tada nasledio Polidor. On se oženio Nikteidom, ćerkom Niktejevom. Polidor je umro dok je njegov sin Labdak još bio dete, pa je Tebom kao namesnik zavladao Niktej. Pausanija kaže da je Polidorova vladavina započela kad se njegov otac odrekao prestola, no takav se podatak ne nalazi ni u jednom drugom antičkom izvoru.

## Reference

## Izvori
* Hesiod, *[[Teogonija]]*, 978.
* Herodot, *[[Istorija (Herodot)|Istorija]]*, V, 59.
* Sofokle, *[[Kralj Edip]]*, 267.
* Euripid, *[[Feničanke]]*, 8.
* Pseudo-Apolodor, *[[Biblioteka (Pseudo-Apolodor)|Biblioteka]]*, III, 4, 2.

## Literatura
*
Appeasement

**Appeasement** (na engleskom: "povlađivanje", "primirivanje" ili "popuštanje") je izraz kojim se opisuje vanjska politika vodećih zapadnih velesila 1930-ih, prije svega Ujedinjenog Kraljevstva, i to u kontekstu odnosa sa nacističkom Njemačkom, fašističkom Italijom i, u manjoj mjeri, Japanom, a koje je karakterizirala nedostatak bilo kakve odlučne reakcije na njihovu agresivnu politiku, čak i kada je ona uključivala pokretanje oružanih sukoba, odnosno aneksiju ili okupaciju drugih država, odnosno nastojanje da se slični postupci spriječe i zaustave diplomatskim kompromisima, odnosno izdašnim teritorijalnim, političkim i drugim ustupcima u njihovu korist. Ličnost koja se najčešće vezuje uz tu politiku bio je Neville Chamberlain, britanski premijer od 1937. do 1940. godine, a za vrijeme čijeg mandata je Njemačka anektirala Austriju i čiji je zahtjev za aneksijom čehoslovačkih Sudeta na kraju prihvaćen od strane britanske vlade koja je u ljeto 1938. Münchenskim sporazumom ostavila svoje čehoslovačke saveznike na cjedilu. Taj je sporazum, pak, za samo nekoliko mjeseci doveo do komadanja Čehoslovačke, te još ambicioznijih njemačkih zahtjeva na račun Poljske, što je na kraju dovelo do izbijanja novog oružanog sukoba koji je eskalirao u Drugi svjetski rat.

*Appeasement* je nedugo nakon izbijanja Drugog svjetskog rata postao predmetom snažnih kritika, odnosno široko rasprostranjenog stava kako je značajno poboljšao geostratešku i ekonomsku poziciju Njemačke i drugih osovinskih sila, te tako ne samo potakao nastavak agresije i izbijanje sukoba, nego bio i zaslužan za osovinske uspjehe u prvim godinama rata. U ljevičarskim krugovima se *Appeasement* često tumačio kao posljedica antikomunističkog raspoloženja u britanskom političkom establishmentu, odnosno nastojanja da se nacistička Njemačka i fašistička Italija okrenu protiv Sovjetskog Saveza. Sami zagovornici *Appeasementa* su, pak, tvrdili da im je glavni motiv bilo nastojanje da se po svaku cijenu izbjegne izbijanje novog globalnog krvoprolića. Kasniji historičari, prije svega A. J. P. Taylor, su *Appeasement* tumačili kao posljedicu objektivnih okolnosti u kojima su se našle vodeće zapadne sile, odnosno kombinacije ekonomskih problema uzrokovanih Velikom depresijom i pacifizma koji je dominirao u najširom slojevima stanovništva i birača. *Appeasement* se ponekad tumači manje kao nastojanje da se spriječi rat, a više kao nastojanje da se kupi dragocjeno vrijeme kako bi se Britanija i Francuska mogle adekvatno naoružati pred neizbježni sukob.

## Povezano
* Golub (politika)
* Umrijeti za Danzig
* *[[Why England Slept]]*
* *[[Gulity Men]]*
Labdak

__NOTOC__
**Labdak** () bio je, u grčkoj mitologiji, jedini sin Polidora i kralj Tebe u Beotiji. Labdak je bio unuk Kadma, osnivača grada Tebe. Majka mu je bila Nikteida, kći Niktejeva. Polidor je umro još dok je Labdak bio dete, pa je Tebom kao namesnik vladao Niktej, njegov deda po majci. Posle Niktejeve smrti vlast je prešla na Lika, Niktejevog brata, tako da je Labdak tek kasnije zavladao gradom.

Labdakova je vladavina bila kratkotrajna. Umro je dok je još bio mladić, nakon što je izgubio rat protiv atinskog kralja Pandiona, koji je izbio oko granice između dve države i u kojem je Labdaku pomagao trački kralj Terej. Pseudo-Apolodor u svojoj *[[Biblioteka (Pseudo-Apolodor)|Biblioteci]]* kaže da su i Labdaka, kao i njegovog rođaka Penteja, rastrgle žene u bakhičkom zanosu zato što nije ukazao poštovanje bogu Dionisu. Nakon Labdakove smrti Tebom je ponovo kao namesnik zavladao Lik, ovaj put umesto Labdakova sina, Laja. Labdakovi potomci zvali su se **Labdakidi**, a među njima su bili njegov sin Laj, Lajev sin Edip, te Edipova deca (Polinik, Eteokle, Antigona i Ismena).

## Druge ličnosti

Prema Staciju, Labdak je bilo i ime jednog tebanskog vojskovođe u vreme dok je gradom vladao Eteokle, Edipov sin.

## Reference

## Izvori
* Herodot, *[[Istorija (Herodot)|Istorija]]*, V, 59.
* Sofokle, *[[Kralj Edip]]*, 268.
* Euripid, *[[Feničanke]]*, 9.
* Pseudo-Apolodor, *[[Biblioteka (Pseudo-Apolodor)|Biblioteka]]*, III, 5, 5; III, 14, 8.
* Pausanija, *Opis Helade*, II, 6, 2; IX, 5, 4–5.

## Literatura
*
Jokasta

__NOTOC__

**Jokasta** (, ) bila je, u grčkoj mitologiji, supruga tebanskog kralja Laja, kći heroja Menekeja, sestra Kreontova i majka, a potom i supruga Edipova.

## Mitologija
Kada se Jokasti (ili Epikasti) i kralju Laju posle dužeg vremena rodio sin, Laj je, bojeći se zloslutnog delfijskog proročanstava, naredio da ga odvedu u šumu i tamo ostave. Rob, koji je dečaka vodio u šumu, sažalio se nad njegovom sudbinom i predao ga nepoznatom pastiru koga je sreo u šumi. Pastir je dečaka odneo svom gospodaru, korintskom kralju Polibu, koji nije imao dece. Polib]ga je prihvatio, nazvao ga Edip i odgojio kao vlastitog sina.

Kad je Edip odrastao, nesrećnim slučajem je ubio kralja Laja i kao nepoznat došao u Tebu, gde je spasao grad od strašne Sfinge. Kao nagradu Tebanci su ga proglasili za kralja, a on se oženio Jokastom. Jokasta je sa Edipom imala četvoro dece, prvo dva sina, Eteokla i Polinika, zatim i dve kćeri, stariju Antigonu i mlađu Ismenu. Dugo godina živeli su srećno i vladali pravedno Tebom, dok se jednog dana nije pojavila jedna zaraza koju su bogovi poslali, a od koje nije bilo leka. Tebanci su se obratili kralju za pomoć, pošto im je on već jednom pomogao u slučaju sa Sfingom. Edip pošalje Kreonta, Jokastinog brata i zapravo svog ujaka, u Delfe da pita proročište za savet u vezi sa zarazom koja hara Tebom. Pitija je Kreontu odgovorila da se mora pronaći ubica kralja Laja, pa će se tek onda grad osloboditi zaraze.

Edip je odmah preuzeo na sebe da otkrije taj zločin i krivca, da bi naposletku spoznao da je on taj koji je ubio svoga oca, kralja Laja, i oženio se vlastitom majkom, Jokastom. Kad je Jokasta to doznala, izvršila je samoubistvo vešanjem, a Edip je sam sebi iskopao oči. Kreont, brat Jokastin, postao je kralj Tebe i prognao Edipa iz grada.

Prema drugim izvorima, Jokasta nije tad izvršila samoubistvo, već je doživela pohod sedmorice protiv Tebe, uzaludno pokušala da urazumi svoje sinove, Eteokla i Polinika, i naposletku se ubila kad su obojica poginuli.

## Reference

## Literatura
* 
* 

## Vanjske veze
Medovina

**Medovina** ili **gvirc** (**gverc**) jest vino od meda i, pored medene rakije (medica, medenica, medovača), najvjerojatnije jedno od najstarijih alkoholnih pića koje je čovjek konzumirao. Medovinu dobijemo fermentacijom otopine prirodnog meda koji bi trebao biti što tamnije boje (medljika, kesten...) da dobijemo što tamniju boju. Postupak je isti kao i kod proizvodnje vina od grožđa. Proizvodi se kao alkoholno, obično oko 13-14% alkohola ali i kao bezalkoholno piće. Kvaliteta obje vrste ovisi o kvaliteti meda, samom postupku prilikom fermentacije i skladištenja i grožđu. Medovina je poznato piće koje popravlja krvnu sliku, okrepljuje organizam, poboljšava apetit i usporava starenje organizma.

Medovina - recept je za 10 litara.

Sastojci smjesa:
* 1 litra prokuhane i ohlađene vode
* 10 dkg meda
* 2 kg opranog zrnja grožđa
Priprema smjese za medovinu:

Grožđe stavimo u čistu posudu i u njoj ga izmuljamo. Dodamo vodu i med. Dobivenu smjesu dobro promiješamo i ulijemo u 3-4 litarnu bocu. Nekoliko puta dobro protresemo da ljuske grožđa padnu na dno. Smjesu ostavimo da počne vrenje na sobnoj temperaturi. Za 2-5 dana počinje vrenje koje završava za otprilike 7 dana. Tada je smjesa spremna za pripremu medovine.

Sastojci medovina:
* 4 litara vode
* 2 kilograma meda
Priprema medovine:

U veći lonac ulijemo 4 litre prethodno prokuhane i ohlađene vode. Dodamo 2 kilograma meda promješamo i stavimo na vatru. Prilikom kuhanja trebamo skidati pjenu, a u slučaju da nam tekućina počinje vrijeti ulijemo malo hladne vode. Ohlađenu smjesu prelijemo u 10 litarnu staklenku dodamo prethodno pripremljenu smjesu promućkamo i pokrijemo gazom ili cjediljkom. Staklenka se drži na toplom i promućkamo je svaki dan. Nakon 6-7 dana počinje vrenje. Kad počinje vrenje u staklenki (šum) dopunimo prokuhanom i ohlađenom vodom začepimo čepom od pluta kroz koji prolazi plastična cijev za fermentaciju.

Vrenje i zrenje medovine traje otprilike 3 mjeseca. Tijekom tog vremena odvajamo talog. Prelijemo pažljivo u drugu posudu. Staklenku operemo i vratimo medovinu u nju. Tako čuvamo do proljeća na sobnoj temperaturi. Čistimo od taloga i tad treba dozrijevati kao vino do ljeta. Medovina spremljena na taj način ima oko 14% alkohola, a količina alkohola ovisi o dužini i načinu vrenja medovine.

## Vanjske veze

* Medena rakija - prastari tradicionalni prirodni napitak