Tri kraljevstva

**Period Tri kraljevstva** (trad. kin. 三國 / 時代, uprošć. kin. 三国 / 时代, pin. *Sānguó* / *Shídài*) je naziv za period kineske historije nakon kolapsa dinastije Han, odnosno početak viševjekovnog doba političke nestabilnosti i razjedinjenosti poznatog kao Šest dinastija. U užem smislu se pod time podrazumijeva period koji je počeo kada je godine 220. osnovana nezavisna država Cao Wei na sjeveru Kine, a prestao godine 280. kada je Kina ponovno politički ujedinjena pod vlašću dinastije Jin. Veliki dio kineskih i drugih historičara, pak, početak perioda smješta u godinu 184. kada je izbio ustanak Žutih turbana.

Tri kraljevstva po kojima je period dobio ime su bili: Wei na sjeveru, Shu na jugozapadu i Wu na jugoistoku. Historičari su im kasnije dali imena *Cao Wei*, *Shu Han* i *Istočni Wu* kako bi ih mogli razlikovati od istoimenih država u ranijim i kasnijim periodima. Iako se u stranim prijevodima nazivaju *kraljevstvima*, ispravniji naziv za svaku od tih država bi trebao biti *carstvo*, s obzirom da su se vladari sve tri države nazivali carevima, odnosno legitimnim nasljednicima prijestolja svrgnute dinastije. Usprkos toga što bi naziv *Tri carstva* trebao biti ispravniji  izraz *Tri kraljevstva* je postao standard među sinolozima.

Period Tri kraljevstva se obično na dijeli na tri cjeline: prvi, "neslužbeni" period od 184 do 220. godine, koji su karakterizirali stalni sukobi, prvo između pobunjenih seljaka i carske vlasti, a potom između odmetnutih i suparničkih vojnih komandanata koji su se pretvorili u gospodare rata; drugi period je karakterizirala relativna stabilnost unutar granica novostvorene tri države; treći period je karakterizirala nova eskalacija nasilja nakon što je državu Shu uništila država Wei (263), a potom vladajuću dinastiju Weija svrgnula dinastija Jin te konačno osvajanje države Wu od strane dinastije Jin.

Tri kraljevstva se općenito smatraju jednim od najkrvavijih perioda kineske historije. Kao argument za takve tvrdnje se navodi popis stanovništva izveden pred kraj dinastije Han, kada je u Kini zabilježeno preko 50 miliona stanovnika , dok je popis napravljen od strane Zapadne dinastije Jin vijek kasnije zabilježio tek 16 miliona stanovnika. Usprkos tome, isti je period zabilježio i izvjestan tehnološki napredak, koji se najčešće vezuje uz inovacije Zhuge Lianga i Ma Juna.

Zbog niza dramatičnih događaja i živopisnih ličnosti koje su u njima sudjelovale, Tri kraljevstva su ostavila dubok trag na kinesku, a preko nje i na istočnoazijsku kulturu, što se očituje u brojnim referencama u narodnim pričama, pjesmama, književnim i umjetničkim djelima, odnosno filmovima, TV-serijama i video-igrama. Od svih tih referenci je vjerojatno najpoznatija *[[Romansa Tri kraljevstva]]*, historijski roman iz 14. vijeka koji se smatra jednim od klasika kineske i svjetske književnosti; glavnu građu za taj tekst je dao *[[Zapisi Tri kraljevstva|Sanguo Zhi]]* Chen Shoua, koji je, s obzirom da je sastavljen u 3. vijeku, glavni i autorativni izvor podataka o periodu.

## Povezano
* *[[Romansa Tri kraljevstva]]*
* Romansa Tri kraljevstva (TV serija)
* Tri kraljevstva (TV serija)
* Romance of the Three Kingdoms (serija video igara)
* *[[Zapisi Tri kraljevstva]]*
* Ličnosti Tri kraljevstva
* *[[Dynasty Warriors]]*
* Kraj dinastije Han
* Rafe de Crespigny
* Period razjedninjenosti
* Šest dinastija
* Three Kingdoms Online
* Chi Bi (video igra)
* Destiny of an Emperor

## Reference

## Vanjske veze

* Online Three Kingdoms publications of Dr Rafe de Crespigny, Australian National University 
* Early Imperial China: A Working Collection of Resources