Okrug Banja Luka

**Okrug Banja Luka** (njem. Kreis Banjaluka) bio je niža bosanskohercegovačka administrativna jedinica u Austrougarskoj, Državi Srba, Hrvata i Slovenaca, Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Prvi put osnovan je nakon aneksije Bosne i Hercegovine pod austrougarsku upravu  1878., na području dotadašnjeg Banjalučkog sandžala, а ukinut 1923., kada je osnovana Vrbaska oblast.
## Djelovanje u Narodnoj Republici BiH

Okrug Banja Luka ponovo je uspostavljen u SFRJ, 1945. i postojao sve do 1964., kada je, kao i svi drugi okruzi bio ukinut Zakonom o komunalnoj reorganizaciji.

Zakon o teritorijalnoj podjeli Federalne  Bosne i Hercegovine na okruge, srezove i područja mjesnih narodnih odbora donesen je 18. avgusta 1945.  Od  Okružne skupštine, održane 15. maja do tada upravljao je  Okružni narodni odbor.
  
Okrug  Banja Luka   obuhvatao je  grad Banjaluka te srez Banjaluka sa mjesnim narodnim odborima u Aginom Selu, Bastasima, Bočcu, Budžaku, Dobrnji, Dragočaju, Drakuliću, Golešima, Jošavki, Junge Hadžiselimu, Kolima, Krminama, Krupi na Vrbasu, Muslimanskom Čelincu, Pavlovcu, Presnačama, Priječanima, Ramićima, Rekavicama, Gornjoj Slatini, Stričićima, Vilusima, Vrbanji i Zalužanima (koji su činili Seoski srez Banja Luka.

Koncem avgusta, pred  izbore lokalnih organa uprave i  Ustavotvorne skupštinu Demokratske Federativne Republike Jugoslavije, imenovane su okružne i sreske izborne komisije. U mjesecu septembru povedena je velika politička kampanja.  Prvi izbori mjesnih, gradskih i sreskih narodnih odbora održani su 16. septembra 1945.  U Srezu Banja Luka bilo je registrirano  19.948 birača, od kojih glasalo je 17.513.  Narodnooslobodilački front  (NOF) , sa  [Nikom Jurinčićem kao nosiocem liste,  dobio je 97% glasova.

Konstitutivna skupština novoizabranog Gradskog narodnog odbora Banjaluke (GNO)  održana je  22. septembra,  u vijećnici Okružnog narodnog odbora (Banskom dvoru). Od 50 izabranih odbornika prisustvovalo ih je 40.  Sastava ovog NO izabrali  su Izvršni odbor grada Banjaluke. Za predsjednika izabran je [Hasanbeg Džinić, a  za potpredsjednike Sveto Đorđević i Franjo Odić.  Sekretari su postali Duško Đurić, a članovi Munib Demirović, dr. Šime Fabijanić, Abduselam Gvožđar, Sida Marjanović i Naim Ćejvan. Dan kasnije održan je i sastanak 700 članova sreskih narodnih odbora sa članovima GNO Banjaluke i izabralo novi Okružni narodni odbor. Okružni odbor i konstituisan je već narednog dana (23. 9. 1945.) kada je svoju prvu sjednicu održao i  Izvršni odbor GNO Banja Luke.

## Administrativna podjela
Okrug Banja Luka obuhvatao je 10 srezova (kotara) i 5 sreskih (kotarskih) ispostava. Srezovi su bili:
* Gradski srez Banja Luka,
* Seoski srez Banja Luka,
* Derventa,
* Bosanska Dubica,
* Bosanska Gradiška,
* Kotor Varoš,
* Bosanski Novi,
* Prijedor,
* Prnjavor,
* Tešanj.

Sreske ispostave su bile:
* Bosanski Brod,
* Bosanska Kostajnica,
* Doboj,
* Kozarac,
* Odžak.

## Stanovništvo
Broj stanovnika u Banjalučkom okrugu od 1898. do 1955., povećavao se različitom dinamikom:
*1879 = 190.043
*1885 = 265.456
*1895 = 329.061
*1910 = 403.817
*1921 = 423.096
*1931 = 483.307
*1948 = 442.737 (Neoznačena okružna pripadnost Bosanskog Broda)
*1953 = 514.535

## Literatura