open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Visoka škola strukovnih studija za informacione tehnologije Beograd

**Visoka škola strukovnih studija za informacione tehnologije (ITS)** je privatna edukativna ustanova iz Beograda koja školuje visokoobrazovane kadrove u oblasti informacionih tehnologija. Nastala je 2006. godine kao rezultat saradnje kompanija *LINKgroup* i *Comtrade*, u čijim prostorijama se i odvija nastava.

Akreditovana od strane Ministarstva prosvjete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije, *Visoka škola ITS* ispunjava sve zvanične standarde za školovanje diplomiranih strukovnih inženjera informacionih tehnologija.

## Studijski programi Visoke škole ITS
Škola ima četiri studijska programa:
* **Informacione tehnologije**
* **Računarska multimedija**
* **Elektronsko poslovanje**
* **Informacioni sistemi**

Školovanjem na *Visokoj školi ITS* studenti se spremaju za rad na poslovima u oblasti informacionih tehnologija koji podrazumijevaju projektovanje, izradu i implementaciju softvera, elektronsko poslovanje, programiranje, dizajniranje, itd.

Nastavni plan i program škole je usklađen po svjetskim standardima, a studenti u nastavi koriste softverska rješenja posljednje tehnologije kako bi usvojili savremene IT vještine. Prostorije u kojima se odvija nastava opremljene su najmodernijim računarima, video projektorima i ostalom pratećom opremom koja olakšava rad studentima i profesorima.

Od svog nastanka do danas *Visoka škola ITS* ima oko 92% uspješnih diplomaca od kojih je čak 81% zaposlenih u struci, dok je 11% nastavilo svoje školovanje.

## Partnerstva i sertifikati
Visoka škola strukovnih studija za informacione tehnologije sarađuje sa autoritativnim kompanijama iz zemlje i inostranstva. Neki od ITS partnera su: *[[Majkrosoft]]*, *[[Apple]]*, *Toshiba*, *[[Oracle]]*, *HP*, *EMC*, *Acer*, *Fujitsu-Siemens*, i brojne druge kompanije. Zahvaljujući ovoj saradnji studentima se pruža mogućnost da steknu neki od priznatih sertifikata:
* *Cambridge International sertifikat*
* *Adobe System*
* *Microsoft IT Academy Program*
* *Google AdWords*
* *Google Analytics*
* *MikroTik trening centar*
* *Zend Training*
* *Cambridge First Certificate in English*
* *Business English Certificate Vantage (BEC Vantage)*

U nastavi se koriste Online biblioteka *EBRARY*, aplikacije i elektronske interaktivne table, *Distance Learning System* i *Live Stream* prenos predavanja iz učionica.

## ''CoDEsign'' festival
ITS – Visoka škola strukovnih studija za informacione tehnologije i ITHS Srednja škola za informacione tehnologije jednom godišnje, za vrijeme zimskog raspusta, organizuju *coDEsign* - besplatan IT festival namijenjen prije svega osnovcima i srednjoškolcima, a putem prenosa uživo i svima koji žele da steknu osnove u informatici, dizajnu, online marketingu, dizajnu i uređivanju veb strana ili kreiranju video-igara.

## Reference

## Vanjske veze
* Zvanični Comtrade sajt
* Zvanični sajt LINKgroup 
* Zvanični sajt coDEsign
Marija Pejčinović Burić

**Marija Pejčinović Burić** (Mostar, 9. travanj 1963 - ) je hrvatska političarka i diplomatkinja, koja će od 2017. obavljati dužnost hrvatske ministrice vanjskih poslova u vladi Andreja Plenkovića. Dužnost bi trebala preuzela nakon ostavke Davora Ive Stiera. Kao članica HDZ je od 2008. do 2011. bila zastupnica u Hrvatskom saboru-

## Reference
Yellow (kratki film)

***Yellow*** ( ili ***Adicolor Yellow*** () je britanski kratki science fiction film snimljen 2006. u režiji Neilla Blomkampa. Napravljen je u reklamne svrhe, odnosno za proizvođača sportske opreme Adidas kao dio njegove viralne kampanje "Adicolor" tokom koje je kompanija IDEALOGUE okupila sedam režisera i svakom od njih povjerila snimanje kratkog filma inspiriranog jednom od sedam boja. *Yellow* se temelji na scenariju koje je Blomkamp napisao zajedno sa suprugom Terri Tatchell prikazuje kako izraelski vojni robot stiče svijest i otkazuje poslušnost svojim nadređenima.

## Reference

## Vanjske veze
* *[https://www.youtube.com/watch?v=Jmd8BDiB-qU Yellow]* na YouTubeu
* ''
Eurospy

**Eurospy** je izraz koji se koristi za filmove špijunskog žanra proizvedene u zapadnoevropskim kinematografijama (prije svega italijanskoj i francuskoj) 1960-ih, odnosno za žanrovska ostvarenja koja je karakterizirao specifičan stil ili sadržaj zbog kojih se ponekad smatraju svojevrsnim (pod)žanrom. Poticaj za njihovo snimanje je dao enormni uspjeh *[[Dr. No (film)|Dr. No]]*, prvog filma iz serije o Jamesu Bondu iz 1962. godine, te su njihovi producenti nastojali emulirati njihov uspjeh ne samo kopiranjem stila i sadržaja, nego i kroz naslove koji su, ponekad bez ikakve suptilnosti sadržavali različite varijacije riječi "James Bond" ili "007". Obično su se snimali u koprodukcijama, te su često korištene atraktivne i tada još uvijek "egzotične" lokacije na Mediteranu (što je uključivalo Libanon, Egipat ili Tunis). Osim kopiranja Bonda, kao predlošci su ponekad korištena autentična evropska književna ili strip-ostvarenja, poput francuske serije o agentu OSS 117. Žanr je vrhunac svoje popularnosti doživio sredinom 1960-ih, kada se sve češće počeo javljati u obliku parodija. Njegovu su popularnost vrlo brzo zamijenili špageti vesterni, a sam *eurospy* se ponekad smatra svojevrsnom zamjenom za početkom 1960-ih "potrošen" žanr pepluma.

## Povezano
*Mockbuster
Dorski heksapolis

**Dorski heksapolis** ( grčki: *Δωρικὴ Ἑξάπολις or Δωριέων Ἑξάπολις*) bio je savez šest dorskih gradova u jugoistočnom Egeju.

## Historija

Negdje oko 1000. pne. Dorani su provalili u južni dio Karije i osnovali savez od šest polisa; Knid, Halikarnas, Kos, Kameiros, Lindos i Lalisos. 

Posljednja tri polisa bila su sa Rodosa, dok su Knid i Halikarnas ležali u Kariji, njih su oko 800. pne. osnovali  Feničani.

Poznati grčki historičar Herodot (živio oko 447. pne.) naveo je da je i Simi bio član Dorskog heksapolisa, ali da je od 480. pne. istupio i postao član Atenskog Delskog saveza.
On je naveo da je i Halikarnas istupio iz saveza, pa se savez odtada zvao **Dorski pentopolis** (pet polisa).

Knid je bio centar te nove federacije moćne organizacije koja je pod svojom kontrolom držala velik terittorij od kolonija po Sjevernoj Siciliji, preko Liparskih otoka, sve do Naukratisa u u Drevnom Egiptu.

Gradove Lindos i Kameiros po grčkoj mitologiji osnovao je heraklov sin Tlepolem koji je zbog ubistva rođaka izbjegao na Rodos i postao moćan kralj.

## Povezane strane
* Dorani

## Vanjske veze

* ''Doric hexapolis'' 

## Izvori
Turan (razvrstavanje)

**Turan** može biti:
* Turan (regija), historijska regija u Centralnoj Aziji
* Turan (grad), grad u Rusiji
Arheološko nalazište

**Arheološko nalazište** ili **lokalitet** je mesto ljudske aktivnosti koje se može sagledati u koncentraciji artefakata i odbačenih sirovina. Svi nalazi sa jednog lokaliteta posmatraju se u okviru šire kulturne celine (kulturne grupe ili kompleksa), u cilju analize ljudske aktivnosti toga podneblja.

Proučavanje lokaliteta ne može otkriti više od jednog aspekta društvenog ponašanja. Za širu interpretaciju uzima se u obzir celokupna teritorija na kojoj je grupa funkcionisala. Teritorija godišnjeg dometa (home range), uključuje teritoriju na koju je zajednica nastanjivala i na kojoj se kretala tokom jednog vremenskog perioda. 
Teritorija obuhvata staništa, koji mogu biti: sezonska, tranzitna, ostave i sl.

U mobilnim zajednicama razlikujemo staništa na otvorenom i pećinska staništa. Kratke faze okupacije na lokalitetu definišu se preko rasporeda artefakata i kostiju unutar i oko nepokretnih struktura, da bi se uočilo postojanje ustaljenih šema. Ovim se bavi deo arheologije koji se naziva etnoarheologija.

## Povezano
*Spisak arheoloških nalazišta od izuzetnog značaja
*Arheologija
## Literatura
*Kevin Grin, Uvod u arheologiju, Beograd 2003.
Lindos

**Lindos** (grčki: *Λίνδος*) je arheološki lokalitet i turistički gradić na grčkom otoku Rodosu, od 819 stanovnika.

Lindos danas administrativno podpada pod periferiju Južni Egej u prefekturi Dodekanez.

## Geografija
Lindos leži na istočnoj obali otoka Rodosa, udaljen oko 50 km južnije od grada Rodosa.

Naselje leži na obroncima strmog brda u dubokom zaljevu. Na brdu se nalazi akropola, koja svjedoči o Líndosovoj veličanstvenoj historiji, koji je za antike imao čak 17.000 stanovnika. Danas Lindos posjeti do 600.000 turista godišnje, pa je uz Delfi drugo najposjećenije arheološko nalazište u Grčkoj. 

## Historija
Prema grčkoj mitologiji hram Atene na akropoli podigao je Danaj, koji je s 50 kćeri došao na otok kako bi pobjegao od bijesa boginje Here. Na prvom nivou arheološkog nalazišta može se vidjeti zamak iz 1317.  kog su podigli Malteški vitezovi sa Rodosa  1317., na temeljima starije bizantske utvrde. Tu se nalazi i grčka pravoslavna crkva sv. Ivana, sagrađena na ruševinama starije crkve.

Vitezovi su značajno ojačali  bedeme akropole, pretvorivši Líndos u moćan zamak. Na drugom nivou nalazišta na jugu, nalaze se ostatci dorskog hrama Atene Lindije podignutog oko 300. pne., na mjestu starijeg hrama. Na ulazu u akropolu nalazi se helenistička stoa (pokriveno šetalište) sa još uvijek vidljivom svodnom konstrukcijom, koja je nekad bila podzemni bazen za vodu.

Monumentalno stepenište vodi do gornjeg nivoa svetišta koje se sastoji od građevina iz 4. vijeka pne.. Tu se nalaze Propileji  (atenskoj akropoli, veliko peristilsko dvorište i mali dorski hram Atene. Ispod hrama leži teatar, slično kao što i Dionisov teatar leži ispod Partenona. Pored luke u centru Líndosa nalazi se crkva sv. Marije sa freskama iz 15. vijeka. 

## Izvori

## Vanjske veze

* Welcome to Lindos
Żołnierz królowej Madagaskaru (film, 1958)

***Żołnierz królowej Madagaskaru*** () je poljska muzička filmska komedija snimljena 1958. godine u režiji Jerzyja Zarzyckog. Predstavlja adaptaciju teatarske farse Stanisława Dobrzańskieg i Juliana Tuwima, odnosno remake istoimenog filma iz 1940. godine, koga je također Jerzy Zarzycki. Protagonist, koga tumači Tadeusz Fijewski, je stidljivi provincijski advokat koji se zaljubi u kćer svojih bogatih varšavskih klijenata, ali koga istovremeno pokušava zavesti kabaretska zabavljačica.

## Uloge
* Anna Łubieńska – Kamilla
* Tadeusz Fijewski – Saturnin Mazurkiewicz
* Barbara Kwiatkowska – Sabinka Lemięcka
* Ignacy Gogolewski – Władek Mącki
* Irena Kwiatkowska – Aniela Lemięcka, matka Sabinki
* Halina Drohocka – Marcjanna Mącka, matka Władka
* Andrzej Szczepkowski – Władysław Mącki, stryj Władka
* Jarema Stępowski – Grzegorz, lokaj Mąckich
* Jadwiga Barańska – pani jedząca ciastko w "Arkadii"

## Vanjske veze
* 
* 
*
Materijalna kultura

**Materijalna kultura** je deo kulture koji čine svi materijalni proizvodi (oruđa, oružja, građevine, saobraćajnice, raznovrsni tehnički, poljoprivredni i industrijski proizvodi), čija je osnovna svrha zadovoljenje čovekovih telesnih potreba (za hranom, vodom, zaštitom itd.).

## Literatura
* 

## Vanjske veze
John Aubrey

**Džon Obri** (; Viltšir, 12. mart 1626 — Oksford, 7. jun 1697) je bio engleski arheolog. Odlikovao ga je naučni pogled na svet i želja da se pristup svakom problemu temelji na principima klasifikacije i komparacije. Taj novi odnos jasno je 1686. formulisao Obrijev savremenik dr Robert Plot: „

Stav arheologa onoga doba bio je da je proučavanje starina samo sastavni deo proučavanja predela pa se tako i Obri u svom voljenom Viltširu osvrće na sve vrste prirodnih i veštačkih pojava. Njegovo najbolje arheološko delo **Monumenta Britanika** () nikada nije objavljeno izuzev nekih delova uvršćenih u Kemdenovu „Britaniju“ iz 1695. Sadržaj Britanskih spomenika otkriva Obrijeva interesovanja i pristup. Prvi deo posvećen je velikim istorijskim spomenicima Veseksa među kojima su Stounhendž, Ejvberi i Silberi. On je prvi izgradnju ovih spomenika pripisao predrimskim keltima i njihovom sveštenstvu, druidima, poznatim iz spisa Tacita i drugih autora. Drugi deo se bavi prerimskim i rimskim logorima i utvrđenjima, kao i rimskim civilnim naseljima, opet prevashodno u Veseksu. Treći deo je raznolikiji i obuhvata humke, keramiku, puteve, mozaičke podove i novčiće. Četvrti deo, koji nikada nije završio bavi se odabranim srednjovekovnim spomenicima i studiji o arhitektonskim stilovima. On je prvi ispravno zaključio da su prozori naročito pogodni za datiranje objekata.

Najznačajnija odlika njegovog dela je to što smatra da su podaci vredni sakupljanja i klasifikovanja sami po sebi a ne samo da bi potkrepili neku teoriju. Isti stav susrećemo i kod njegovih savremenika u oblasti botanike i paleontologije. Nije verovao u mit o dobrom divljaku koji je u to doba bio široko zastupljen u Evropi sahvaljujući upoznavanju sa severnoameričkim Indijancima. Obrijev naučni stil je naslednika dobio u Vilijamu Stukliju.

## Vanjske veze
* The Correspondence of John Aubrey (1,073 letters) in EMLO
* 
* 
**'Brief Lives', chiefly of Contemporaries, set down by John Aubrey, between the Years 1669 & 1696*; edited by Andrew Clark
** Volume I A-H at the Internet Archive
** Volume II I-Y at the Internet Archive
* Richard Colt Hoare's `Life of John Aubrey' 
*mym's Aubrey Shrine
* 
*
John Leland

**Džon Liland** (; London, 13. septembar 1506 – , 18. april 1552) je bio engleski arheolog.

Školovao se u Londonu, Kembridžu, Oksfordu i Parizu i bio je nadzornik Kraljevskih biblioteka pod Henrijem VIII. Mnogo je putovao obilazeći biblioteke po manastirima i koledžima.

Za razliku od Kirjaka nije se bavio ponovnim arheološkim istraživanjima dobro poznatih lokaliteta koji su pripadali poznatim i dobro dokumentovanim kulturama već loše protumačenim ostacima iz nekog neutvrđenog doba ili uzgredno obrađenim spomenicima kakvi su Hadrijanov zid ili Ofin nasip.

Njegova interesovanja bila su okrenuta uglavnom istorijskim dokumentima i geneologiji. Svrha beležaka o objektima koji su mu privukli pažnju u predelima kroz koje je putovao možda je bila to da se dopuni neka mapa ili rečnik toponima.

Lilendov značaj vezan je za njegovu opštu ideju o značaju i potrebi beleženja neliterarne građe u sklopu šireg istraživanja. Mada nikada nije objavljen njegov rad nagoveštava interesovanje za predeo koja je bila odlika širih vidika renesansne učenosti.

## Povezano
* Vilijam Kemden
* Arheologija

## Literatura
* www.caerleon.net

## Vanjske veze
* Episode in the BBC's Great British Journeys
William Camden

**Vilijam Kemden** (; London, 2. maj 1551 — London, 9. novembar 1623) je bio engleski istoričar i arheolog. Napisao je prvu topologiju ostrva Velike Britanije i detaljno opisao period vladavine Elizabete I

## Život
U mladosti je stekao dobro obrazovanje i stupio u državnu službu što mu je omogućilo da unapredi svoje istraživanje starina.

Jedno vreme je bio profesor i rektor Vestminsterske škole, a potom je prešao u Koledž Heralda sa zvanjem „“.
 
Manje se bavio heraldikom i genealogijom nego Džon Lilend ali to polje ipak čini bitan deo njegovih istorijskih spisa.
Bavljenje starinama bila je Kemdenova strast od detinjstva i on je svesno za to sticao određena znanja. Osim latinskog, Kemden je naučio i anglosaksonski i velški, kako bi mogao da proučava imena mesta. Mnogo je putovao i od dvadesetih godina života bio je autoritet evropskog nivoa. Nije imao više od tridesetpet kada je objavljeno njegovo kapitalno delo Britanija, prvi opšti vodič za starine u Britaniji.

## Delo

Kemdenova namera je bila da Britaniji obezbedi ugledno mesto u evropskoj kulturi pre svega naglašavajući značaj rimskog boravka na tim prostorima koja je Britaniju povezivala sa renesansnim centrima na kontinentu. Knjiga prati saksonski i srednjovekovni period, ističući vezu između te rimske provincije i novije istorijske prošlosti.

## Značaj dela „Britanija“
U Kemdenovoj prozi nema mitova o poreklu, svojstvenih mnogim tjudorskim piscima. Njegovi opisi starina su podrobni i temeljni, a uvrstio je i poglavlja o metalnom novcu i jeziku. Kao i kod Lilenda opisi postojeće konfiguracije terena čine neodvojiv deo priče o Britaniji.
Kemden se oslanjao na Lilendov neobjavljeni rukopis. Ističe se po konciznom opisu biljnih belega - vidljivog efekta koji na biljke imaju ostaci skriveni pod zemljom. Identifikovao je prerimske novčiće koja su kovala plemena u južnoj Engleskoj, što je Lelend odbacivao.

Deo Kemdenovog dostignuća je i to što je veliku količinu informacija pretočio u knjigu koju je i objavio, za razliku od Lilenda. Njegovo zanimanje za materijalnu kulturu i spoznaja uloge koju bi ona mogla imati u razjašnjavanju prošlosti imalo je fundamentalan značaj.

Kemdenova Britanija je bila izuzetno popularna, a njen sklop omogućavao je izmene ne samo tokom Kemdenovog života, već i 200 godina nakon njegove smrti. Prvo izdanje na latinskom iz 1585. imalo je samo jednu ilustraciju dok su kasnija bila bogatija.
Prvo izdanje na engleskom izašlo je 1610. a Edmund Gibson je 1695. priredio zapaženu proširenu verziju.

## Povezano
* Džon Lilend

## Vanjske veze

* Biografija 
* www.philological.bham.ac.uk
Carlos III od Španije

**Karlo III** (20. januar 1716 - 14. decembar 1788) je bio kralj Španije. Također je bio kralj Napulja (kao **Karlo VII**) i Sicilije (kao **Karlo V**) i vojvoda Parme (kao **Karlo I**).

Bio je najstariji sin iz braka španskog kralja Filipa V i Elizabete od Parme. Sa šesnaest godina majka ga je poslala u parmu, njenu domovinu, gdje je vladao kao vojvoda. Tu je došao pod uticaj prosvijetljenog apsolutizma. Godine 1375. Parmu prepušta Karlu VI, caru Svetog Rimskog Carstva, kako bi bio priznat kao kralj Napulja i Sicilije. Svoju vladavinu u Napulju i Siciliji započeo je provođenjem reformi koje je kasnije nastavio u Španiji. Strani ministri su nakon susreta sa njim izjavljavali kako on nije imao urođenog talenta za politiku, ali da je izvršavao svoje dužnosti kralja, te da je znao izabrati dobre ministre. Ti su ministri imali i značaj uticaj na njega.

Tokom Karlove vladavine ponovo su otkriveni Pompeji (1738. godine) i Herkulanum (1748. godine). 

Godine 1759. umire njegov stariji polubrat, španski kralj Ferdinand VI, i on ga naslijeđuje kao kralj Španije. Tri mjeseca nakon novog ustoličnja prijestolja Napulja i Sicilije prepušta sinu, Ferdinandu I.

Karlova vladavina u Španiji obilježena je savezništvom sa Francuskom i konfliktom sa Velikom Britanijom oko američkih kolonija. Nakon sukoba sa Britancima Karlo je podržavao revolucionare u Američkom ratu za nezavisnost, ne znajući da će to uticati na ustanke i u španskim kolonijama. Tokom ovog rata Španija je povratila Menorcu i Floridu, ali nije uspjela vratiti poželjan Gibraltar.

Karlo kao kralj Napulja nije bio u najboljim odnosima sa Papom, te je nastojao smanjiti autoritet Crkve u Španiji. Protjerao je Jezuite, smanjio broj manastira i trudio se ukinuti Inkviziciju.

Karlo IV oženio je Mariju Amaliju Saksonsku i sa njom dobio trinaestero djece, od kojih je sedmero doživjelo punoljetnost. Najstariju kćerku udao je za cara Svetog Rimskog Carstva. Najstariji sin je izbačen iz nasljedne linije zbog psihičke nestablinosti, a najmlađi je oženio kćerku portugalske kraljice Marije I.

Umro je 14. decembra 1788. godine, a tron je naslijedio njegov sin, Karlo IV.

## Porodično stablo
Maria Anna od Austrije (1610–1665)

**Marija Ana od Habzburga** ili **Marija Ana od Austrije** () bila je austrijska nadvojvotkinja i udajom bavarska vojvotkinja i regent, iz Habzburške dinastije.

Rođena je 13. januara 1610, u Gracu, kao peto dete Ferdinanda II i njegove prve supruge Marije Ane Bavarske. Dana 15. jula 1635. u Beču se udala za Maksimilijana I od Bavarske. Umrla je 25. septembra 1665, u Minhenu.

## Porodično stablo

## Vanjske veze
Maximilian I od Bavarske

**Maksimilijan I. Veliki** (München, 17. travnja 1573. - Ingolstadt, 27. rujna 1651.) bio je  bavarski izborni knez iz dinastije Wittelsbach, koji je vladao Bavarskom od 1597. godine do smrti. Njegovu dugu vladavinu, prilikom koje je na prijestolje došao sa titulom vojvode, je prije svega obilježio Tridesetogodišnji rat, za vrijeme koga je 1623. godine dobio titulu carskog kneza-izbornika.  Maksimilijan se u unutrašnjim pitanjima iskazao kao sposoban vladar, skršivši otpor lokalnih feudalaca i uspostavivši temelje apsolutističke vlasti u Bavarskoj. Bio je poznat kao gorljiv katolik, zagovornik Kontrareformacije i neprijatelj njemačkih protestanata, a radi čega je 1609. osnovao Katoličku ligu njemačkih prinčeva. U Tridesetogodišnjem ratu je osvojio Gornju i Rajnsku Falačku, oduzevši ih protestantskom vođi Friedrichu V, a što je na kraju priznato Vestfalskim mirom 1648. godine.

## Porodično stablo

## Napomene


## Literatura
* *Opća enciklopedija, sv. V, JLZ, Zagreb, 1979.*

## Vanjske veze

* Catholic Encyclopedia 
* questia.com - Maximilian I
Élisabeth od Francuske, kraljica Španije

**Izabela Burbonska** ili **Elizabeta Burbonska** (, ) je bila kraljica, iz dinastije Burbona.

Rođena je 22. novembra, u Fontenblu, kao ćerka Anrija IV i Marije Mediči. Brak s Filipom IV, nije bio baš uspešan, pošto ju je on varao, a pored toga je on imao i vanbračne dece. Rodila je osmoro dece, od kojih je bilo šest devojčica i dva sina, a od njih su preživeli samo drugi sin Baltazar Karlo, koji je kasnije umro, pa je jedini preživeli potomak bila Marija Tereza.

Izabela je umrla 6. oktobra 1644, u Madridu.

## Porodično stablo

## Vanjske veze

* Izabela Burbonska
Ana od Austrije

**Ana od Habzburga**, poznatija kao **Ana od Austrije** (, ; Valjadolid, 22. septembar 1601 – Pariz, 20. januar 1666) je bila francuska kraljica i kćerka španskog kralja Filipa III i nadvojvotkinje Margarite Austrijske.

Verena je u desetoj godini za Luja XIII, kralja Francuske za koga se udala 18. oktobra 1615. Sa njim je imala dva sina: Luja, budućeg kralja Luja XIV i Filipa, vojvodu od Orleana.

Zahvaljujući tome što se pojavljuje kao jedan od važnijih likova popularnog romana *[[Tri musketara]]*, danas se smatra jednim od najpoznatijih istorijskih ličnosti svoje epohe.

## Porodično stablo

## Povezano
* Rodoskrvnuće kod evropskih kraljeva
Felipe IV od Španije

**Filip IV Habsburški** (8. april 1605 — 17. septembar 1665), takođe poznat i kao **Filip Veliki** ili **Kralj planete**, bio je kralj Španije i kralj Portugalije kao **Filip III** od 31. marta 1621. pa sve do svoje smrti. Njegova vladavina od 44 godine i 170 dana smatra se najdužom vladavinom kraljeva iz kuće Habzburga na španskom prestolu, i trećom po redu na španskom prestolu uopšte.

Rođen je u Valjadolidu kao najstariji sin Filipa III i Margarite Austrijske.

Tokom prve etape svoje vladavine, delio je odgovornost u političkim pitanjima sa don Gasparom de Guzmanom, vojvodom od Olivaresa, koji je favorizovao energičnu spoljnu politiku s ciljem da se održi španska hegemonija u Evropi. Nakon pada Olivaresa, Filip je nastavio sam da vodi politiku zemlje uz pomoć uticajnih dvorana kao npr. Luis Mendez de Aro, nećak vojvode Olivaresa i vojvoda Medina de las Tores.

Prve godine Filipove vladavine bile su vrlo uspešne i doprinele su restauraciji preimućstva kuće Habzburga, ali stalan rat protestantske Evrope i katoličke Francuske protiv Španije doveli su do opadanja španske monarhije koja je morala da ustupi vodeće mesto Francuskoj Luja XIV, kao i da prizna nezavisnost Portugalije i Ujedinjenih nizozemskih provincija.

Umro je 17. septembra 1665, najverovatnije od dizenterije. Sahranjen je u Kraljevskoj kripti manastira Eskorijal.

## Porodično stablo

## Literatura
* Elliot, John H. El conde-duque de Olivares. Barcelona: Crítica. 2004. .
* Alcalá-Zamora, José (coord.). Felipe IV. El hombre y su reinado. Madrid: Centro de Estudios Europa Hispánica. 2005. .
* Colomer, Jose Luis (dir.). Arte y diplomacia de la Monarquía Hispánica en el siglo XVII. Madrid: Fernando Villaverde. 2003. .

## Vanjske veze

* La Política Internacional de Felipe IV
Marie-Thérèse od Španije

**Marija Tereza od Španije** () bila je prva supruga francuskog kralja Luja XIV.

Rođena je 10. septembra 1638, u San Lorenzu de El Eskorijal, u Španiji, a umrla 30. jula 1683, u Versaju, u Francuskoj. Udala se za francuskog kralja, 9. juna 1660.

Bila je osmo dete Filipa IV, sina Filipa III i Izabele Burbonske, ćerke fancuskog kralja Anrija IV.

## Porodično stablo

## Vanjske veze
Maria Anna Victoria od Bavarske

**Marija Ana Viktorija od Bavarske** (28. novembar 1660 – 20. april 1690) je bila supruga Luisa, velikog Dauphina. Njih dvoje su imali tri sina, uključujući i Louisa malog Dauphina, oca Louisa XV i Filipa V. Bila je sestra Violante Beatris od Bavarske, poslednje velike vojvotkinje Toskane iz porodice Medici. Bila je kćerka bavarskog izbornika Ferdinanda Marije i Henrijete Adelaide od Savoje.

## Porodično stablo
Louis od Francuske (Veliki Dauphin)

**Louis od Francuske** (1. novembar 1661- 14. april 1711.) bio je najstariji sin i naslednik kralja Louisa XIV, kralja Francuske, i Marije Tereze od Španije. Kao francuski prestolonaslednik dobio je titulu dauphin. Kasnije je dobio titulu Grand Dauphina kada mu se rodio sin Louis, koji je nosio titulu "Mali Dauphin". Kako je umro pre svoga oca, nikada nije postao kralj. Bio je deda sa očeve strane kralja Louis XV.

## Porodično stablo

## Vanjske veze
Johann Joachim Winckelmann

**Johan Joahim Vinkelman** (; Stendhal, 9. septembar 1717 – Trst, 8. jun 1768), bio je nemački arheolog poznavalac antičke umetnosti i osnivač teorije klasicizma, autor prve velike sinteze u likovnoj umetnosti.

Rodio se 1717. godine u Stendhalu kao sin obućara i počeo je na studijama teologije u Haleu, ali je brzo promenio predmet svoga interesovanja odavši se studiju grčke umetnosti i literature. Takođe je započeo studij medicine na univerzitetu u Jeni. Radio je prvo kao učitelj a zatim kao bibliotekar u Drezdenu i u Rimu.

Umro je nasilnom smrću 1768. godine nedaleko od Trsta.

## Ideje
Razvoj umetnosti je uzrokovan prirodnim faktorima (podnebljem) kao i društvenim faktorima (na primer uticajima društvenog uređenja) i njima izazvanog načina mišljenja.

Starogrčka umetnost otelotvorljava uzvišenu jednostavnost i mirnu maestoznost, nastala je u slobodi i jeste estetski ideal koga je vredno nastaviti.

## Literatura
* Biografija 

## Vanjske veze

* Johann Joachim Winckelmann as inspirer of Weimar Classicism in Literary Encyclopedia.
* Winckelmann Institute  at the Humboldt University in Berlin
Ferdinand Maria od Bavarske

**Ferdinand Marija, izbornik Bavarske** (Minhen, 31. oktobar 1636 - Oberšlajshajm, 26. maj 1679) je bio izbornik Bavarske. Bio je sin Maksimilijana I i Marije Ane od Habzburga. 

## Porodično stablo
Charles Lyell

**Čarls Lajel**, baron, vitez, ser, (14. novembar 1797. – 22. februar 1875) je bio škotski advokat, geolog, i promoter uniformitarizma.

Čarls Lajel je rođen u Kinordiju, Angus, kao najstariji od desetoro dece. Lajelov otac, takođe Čarls, bio je advokat i botaničar.

## Naučni doprinos
Lajelova interesovanja za geologiju su se kretala od vulkana i geološke dinamike preko stratigrafije, paleontologije i glaciologije do tema koje bi se danas mogle svrstati u ranoistorijsku arheologiju i paleoantropologiju. Ipak najpoznatiji je po svojoj ulozi u popularizaciji doktrine uniformitarizma.

### Uniformitarizam
Od 1830. do 1833. objavljeni su njegovi tomovi „Principi geologije“ (). Radni podnaslov bio je „Pokušaj da se objasne bivše promene zemljine površine na osnovu današnjih dešavanja“ (), i ovo objašnjava Lajelov snažan uticaj na nauku. On je, zajedno sa svojim prethodnikom Džonom Plejferom (), bio glavni zagovornik onda kontroverzne ideje uniformitarizma, da je zemlja oblikovana sporim pokretima usled sila koje deluju dugi period vremena.

Ovo je bilo suprotno katastrofizmu, geološkoj ideji koja se poklapala sa starošću zemlje koju je nametnula biblijska hronologija. U različitim revizijama izdanja (ukupno dvanaest, tokom 1872.), Principi geologije je bio najuticajniji geološki rad sredinom 19. veka, i mnogo učinio da geologija dobije sadašnji oblik. Za ove napore promovisan je u viteza 1848, a onda i barona 1864.

## Vanjske veze

* 
* Čarls Lajel u NNDB: Notable Names Database.
William Smith

William Smith može označavati sljedeće ličnosti:

*William Smith (geolog) (1769 - 1839), engleksi geolog
*William Smith (leksikograf) (1813 - 1893), engleski leksikograf
*William Smith (glumac) (1933 - ), američki glumac
William Smith (geolog)

**Vilijam Smit** (; Čerčil, 23. mart 1769. – Northempton, 28. avgust 1839) je bio engleski geolog, zaslužan za stvaranje prve nacionalne geološke karte. Iako poznat kao „otac engleske geologije“, proces priznavanja njegovog dela tekao je prilično sporo. Drugi su prisvajali njegov rad, on je bio finansijski uništen, pa je proveo i neko vreme u zatvoru. Tek mnogo kasnije Smitu su priznate zasluge za dostignuća u oblasti geologije.

## Literatura
* John L Morton, *Strata* (New Edition, 2004), Horsham: Brocken Spectre Publishing. 
* Simon Winchester, *The Map that Changed the World|The Map That Changed the World: William Smith and the Birth of Modern Geology*, (2001), New York: HarperCollins, 
* John Phillips, *Memoirs of William Smith* (1844, republished with additional material by Hugh Torrens, 2003 ).

## Vanjske veze

* Biography of William "Strata" Smith. 
* Image of Smith's geological map of England and Wales and part of Scotland, published in 1815. 
* Full-size replica of Smith's map at the Durham campus of the University of New Hampshire.
James Hutton

**Džejms Haton** (; Edinburg, 3. jun 1726. st. kalendar (14. jun 1726. novi kalendar) – 26. mart 1797.) je bio škotski geolog, upamćen zbog formulisanja uniformitarizma i Plutonističke škole mišljenja. Smatra se ocem moderne geologije.

## Istraživanje formacija stena
On je promovisao stav: „sadašnjost je ključ prošlosti (*present is the key to the past*)".

U Glen Tiltu (*Glen Tilt*) u Karnigorm planinama (*Cairngorm mountains*) u Škotskom pobrđu (*Scottish Highlands*), Haton je primetio proboj granita kroz metamorfne škriljce, na način koji ukazuje da je granit u isto vreme bio i topljen. Ova pojava ga je dovela do zaključka da je na tom mestu granit formiran hlađenjem rastopljene stene, a ne od presipitacije(*precipitation*) iz vode kao što su drugi tada mislili, i da je granit mlađi od škriljca.

Drugo značajno otkriće je vezano za istraživanje sedimentnih stena. U Inčboniju, Džedburg (*Inchbonny, Jedburgh*), blizu obale Berkšira, primetio je da postoji razlika u položaju slojeva, donjih gotovo vertikalnih (kao zarotiranih), i gornjih horizontalnih slojeva crvenog peščara. On je zaključio da je moralo postojati nekoliko ciklusa, u kojima je dolazilo do depozicije (sedimentacije) na dnu mora, vertikalnog izdizanja sa tiltom i erozijom, potom ponovnog plavljenja i nove sedmentacije i da je tako moglo biti mnogo ciklusa pre završetka jako duge istorije stvaranja terena.

## Radovi
* *Investigation of the Principles of Knowledge* 1794.
* *Theory of the Earth* 1795.
* *Elements of Agriculture* 1797.

## Reference

## Vanjske veze

* Biografija Džejmsa Hatona 
* Džejms Haton i uniformitarizam  
* James Hutton's memorial in Greyfriars Kirkyard, Edinburgh 
* James Hutton's account of his visit to Siccar Point in Berwickshire
* Prva publikacija Teorije Zemlje 
* Glossary 
* SICCAR POINT, SCOTLAND 
* The Original Theory Of Evolution...Were It Not For The Farmer Who Came Up With It. 
*
Heinrich Schliemann

**Hajnrih Šliman** (; Nojbukov, 6. januar 1822 – Napulj, 26. decembar 1890) je bio nemački arheolog koji je svoje celokupno bogatstvo stečeno u mladosti trgovinom potrošio na arheološka istraživanja. Otkrio je 1868. Troju, koristeći se podacima iz Homerovih spevova „Ilijada“ i „Odiseja“, a iskopavao je u Mikeni, Orhomenu i Itaci.

## Biografija
Posle dvanaest dana putovanja brodom koji je potonuo, a plovio je u Južnu Ameriku, čamcem se sa preživelim putnicima iskrcao u Holandiju. Sa 25 godina postao je uspešan samostalan trgovac, naučivši 11 jezika – poslednji među njima bili su stari i moderni grčki. Arheologiji se potpuno posvetio u svojoj 36 godini. Posle braka sa Ruskinjom koja nije želela da napusti svoju domovinu, oženio se veoma mladom Grkinjom, po principu kupovine. Počeo je da živi u Atini. Svoj dom je nazvao Belerofont, svoju decu Andromaha i Agamemnon, a sluge Telamon i Pelop.

1870. godine otišao je u Troadu ubeđen da će pod bregom Hisarlih naći „Prijamovu Troju“. Posle godinu dana, sa 80 radnika i sa ogromnim entuzijazmom započeo je iskopavanja na tom lokalitetu. Trud se isplatio. Otkriven je veliki bakarni sud u kome se nalazilo oko 9.000 zlatnih i srebrnih predmeta. U Evropu je poslao poruku da je pronađeno „Prijamovo blago“. Kasnije, zajedno sa njim iskopavanja su nastavili arheolozi i učenjaci Derpfeld, Virhov i Birnuf.

Sumnja o postojanju Troje na maloazijskom tlu bila je otklonjena. Postojalo je samo pitanje koja od devet iskopanih je „Homerova“? 1876. godine, Šliman je rešio da dokaže da je i Agamemnon bio istorijska ličnost. Trag za potvrdom njegovog postojanja odveo ga je na istočni Peloponez – u Mikenu, vođen Pausanijinim delom „Klasični opis Grčke“. U Mikeni je ubrzo naišao na 34 uspravna okna (duboke grobnice) iskopana na stenovitom tlu.

U međuvremenu, iz Turske je prokrijumčario „Prijamovo blago“ u Berlin, smestivši ga u Državni muzej. Nastavivši sa iskopavanjima u Mikeni pronašao je (većinom u navedenim uspravnim oknima), pored ostalog, brojne skelete, grnčariju, nakit i zlatne maske. Tadašnjem grčkom kralju javio je da su otkrivene grobnice Atreja i Agamemnona. Kasnije, u Tirintu je otkopao veliku palatu i ogromne, „kiklopske“ kamene zidove.

Njegov veliki entuzijazam da bi što pre došao do cilja prouzrokovao je da uništi i pomeša iskopane predmete. Svakako, posle kasnijih analiza, pogrešno je misliti da je blago u Troji „Prijamovo“ a zlatna maska u Mikeni Agamemnonova.

Međutim, njegov učinak za arheologiju onoga vremena bio je veoma veliki.
Ni sam svestan toga, mnoge je arheologe uveo u otkrivanje starog sveta odnosno, civilizacije (drevna „mikenska“ civilizacija) starije od one koje je bio ubeđen da je pronašao.

Hajnrih Šliman umro je 1890. godine.

## Literatura
* „*Život Grčke*“, Vil Djurant

## Vanjske veze

* Šlimanova biografija
Augustus Pitt Rivers

**Ogastus Henri Lejn Foks Pit Rivers** (; 14. april 1827 – , 4. maj 1900) je bio oficir engleske vojske, etnolog i arheolog. Značajan je njegov, za to doba, inovatorski metodološki pristup i napredak u praksi arheoloških iskopavanja.

Pit Rivers se kasno posvetio iskopavanjima, ali je značajno doprineo razvoju tipološkog proučavanja artefakata, baveći se uz to terenskim radom u Engleskoj i Irskoj. Zahvaljujuć nasledstvu, postao je vlasnik velikog imanja u Krenborn Čejsu u Veseksu, jednom od arheološki najbogatijih delova Engleske. U periodu od 1880-1900. posvetio se proučavanju toga kraja.

Prihod koji mu je posed donosio omogućio je Pit Riversu da stalno zaposli arheološke pomoćnike, a sopstvene nadničare iskoristi u iskopavanju niza spomenika od neolitskih humki do srednjovekovnih zdanja. Prvo iskopavanje otpočeo je u Irskoj šezdesetih godina 19. veka. Posvetio je veliku pažnju artefaktima, lokalitetima i nepokretnim nalazima. Beležio je ne samo artefakte već i kontekst u kojem su pronađeni.

Pit Riversova tehnika iskopavanja nije bila revolucionarna, već pedantna, metodična i precizna u skladu s njegovim vojnim obrazovanjem. Svoja iskopavanja i nalaze veoma iscrpno objavljivao u seriji obimnih svezaka, opremljenih mnoštvom ilustracija i tabelama relikata, koje su i danas važan izvor informacija.

## Povezano
* Arheologija
* Terensko istraživanje u arheologiji

## Literatura
* Biografija

## Vanjske veze

* The Pitt Rivers Museum, Oxford
* The Pitt Rivers Galleries at Salisbury and South Wiltshire Museum
Robert Koldewey

**Johan Gustav Edvard Robert Koldevaj** (; *10. septembar 1855. u Blankenburgu, Braunšvajg – † 4. februar 1925. u Berlinu) bio je arhitekta i jedan od najznačaknijih nemačkih arheologa zatupnik staroazijske arheologije i važi kao osnivač savremene spomeničke arhitekture i istorijske arhitekture.

## Koldevaj-društvo
Društvo Koldevaj bilo je osnovano 1926. godine u Bambergu godinu dana posle njegove smrti i bavi se arheološkim istrašivanjem i postoji kao udrušenje za građevinsko- istorijska istraživanja do danas.

## Izdavaštvo
* Robert Koldewey: *Die antiken Baureste der Insel Lesbos*. Reimer, Berlin 1890.
* Robert Koldewey, Otto Puchstein: *Die griechischen Tempel in Unteritalien und Sicilien*. Asher, Berlin 1899, 1. Band Text, 2. Band Tafeln.
* Robert Koldewey: *Die Tempel von Babylon und Borsippa: nach den Ausgrabungen durch die Deutsche Orient-Gesellschaft*. Leipzig 1911 (Ausgrabungen der Deutschen Orient-Gesellschaft in Babylon. Band 1).
* Robert Koldewey: *Das wieder erstehende Babylon*. 4. erweiterte Auflage. Leipzig 1925; Neuauflage Beck, München, 1990 .
* Carl Schuchhardt: *Heitere und ernste Briefe aus einem deutschen Archäologenleben. Robert Koldewey*. G. Grote, Berlin 1925.

## Dodatna literatura

* Walter Andrae: *Babylon. Die versunkene Weltstadt und ihr Ausgräber Robert Koldewey.* Berlin 1952.
* Walter Andrae: *Lebenserinnerungen eines Ausgräbers*. Berlin, 1961; Neuauflage Stuttgart, 1988
* Robert Bennett: *Koldewey – der Ausgräber Babylons*. London, 4. Juni 1995
* Joachim Marzahn/Kathleen Erdmann: *Robert Koldewey – ein Archäologenleben*. Berlin, 2005
* Olaf Matthes: *James Simon. Mäzen im Wilhelminischen Zeitalter*. Berlin 2000 (*Bürgerlichkeit, Wertewandel, Mäzenatentum*, Bd. 5); darin auch ein Kapitel über Robert Koldewey
* Felicitas Noeske: *Held von Babylon. Robert Koldewey*. In: *Christianeum*, 60. Jahrgang, Heft 2/2005; S. 26–32
* *Wiedererstehendes Babylon. Eine antike Weltstadt im Blick der Forschung*. Berlin, 1991 (Katalog der Ausstellung *Wiedererstehendes Babylon*, Museum für Vor- und Frühgeschichte der Staatlichen Museen Preußischer Kulturbesitz)
* Eva Strommenger, Wolfram Nagel, Christian Eder: *Von Gudea bis Hammurapi. Grundzüge der Kunst und Geschichte in Altvorderasien.* Böhlau Verlag, Köln 2005, Kapitel 21: *Anhang 1. Koldewey in Babylon.* S. 208–214

## Vanjske veze ==}

* Koldewey-Gesellschaft
* Orient-Gesellschaft
Magnetometar

**Magnetometar** je mjerni instrument za mjerenje jakosti magnetskoga polja ili magnetskoga momenta. Gaussov magnetometar (konstruiran 1832.) i magnetometar sa sinusnim galvanometrom sluari s pomoću šipkastoga magneta, a kod drugoga s pomoću Helmholtzova rezonatora poznatih dimenzija. Nuklearni magnetometar omogućuje određivanje magnetskoga polja mjerenjem frekvencije na kojoj nastaje nuklearna, najčešće protonska magnetska rezonancija. Osim magnetometara s pomoću kojih se magnetsko polje može odrediti apsolutno, postoje i magnetometri za relativno mjerenje polja. Takvi su na primjer kremeni (kvarcni) vodoravni magnetometar i magnetometar sa zasićenom jezgrom; oba su u širokoj upotrebi za geofizička istraživanja. Današnji osjetljivi magnetometri omogućuju otkrivanje podmornica iz helikoptera ili zrakoplova, određivanje ležišta ruda željeza ili nikla iz umjetnih satelita i drugo. 

## Zemljino magnetsko polje

**Zemljino magnetsko polje** ili **geomagnetsko polje** je magnetsko polje koje se prostire od Zemljine unutrašnjosti do mjesta na kojem nailazi na sunčev vjetar, tok nabijenih čestica koji izbija sa Sunca. Njegova magnituda na Zemljinoj površini iznosi od 25 do 65 mikrotesla (od 0,25 do 0,65 gausa). Grubo govoreći riječ je o polju magnetskog dipola trenutačno nagnuta za kut od oko 10° u odnosu na Zemljinu os rotacije, kao da je štapićasti magnet postavljen pri takvu kutu u središte Zemlje. Za razliku od štapićastog magneta, Zemljino se magnetsko polje mijenja tijekom vremena jer ga stvara geodinamo (u slučaju Zemlje, gibanje slitina rastaljena željeza u njezinoj vanjskoj jezgri).

Nanesu li se na zemljopisnu kartu za svako mjerno mjesto elementi Zemljina magnetskoga polja, svedeni na istu epohu, te izvuku linije njihovih jednakih vrijednosti, dobiju se karte geomagnetskih elemenata: 
* izogone spajaju jednake vrijednosti magnetske deklinacije; agona spaja vrijednosti *D* = 0°. Izogone se sijeku u oba zemljopisna pola i u dva Zemljina magnetska pola. 
* izokline spajaju jednake vrijednosti magnetske inklinacije; izoklina *I* = 0° je aklina i ona je aklinički magnetski ekvator. Od akline prema sjevernome magnetskome polu I raste od 0° do 90°, a prema južnomu opada do –90°. 
* izodiname spajaju jednake vrijednosti jakosti (intenziteta) Zemljina magnetskoga polja: izodiname totalne, vodoravne i okomite jakosti. Od magnetskih polova prema magnetskom ekvatoru totalna jakost *T* opada od približno 60 000 nT na oko 20 000 do 30 000 nT. Linije koje spajaju mjesta jednakih vremenskih promjena elemenata Zemljina magnetskoga polja kroz određeno vremensko razdoblje nazivaju se izopore. 

## Izvori
Asurbanipalova biblioteka

**Asurbanipalova biblioteka** je kraljevska biblioteka Asurbanipala, posljednjeg velikog kralja Novoasirskog kraljevstva. Riječ je kolekciji približno 25.000 glinenih pločica i fragmenata koji sadrže tekstove svih vrsta iz 7. vijeka p. n. e. Među njih spada i Ep o Gilgamešu. Zbog lošeg rukovanja izvornog materijala mnogi su tekstovi biblioteke nepopravljivo u neredu, što onemogućuje naučnicima razabiranje i rekonstrukciju mnogih izvornih tekstova, iako su neki preživjeli netaknuti. Materijali su pronađeni na arheološkom nalazištu Kounjik (tadašnja drevna Niniva) u sjevernoj Mesopotamiji. Nalazište je, inače, smješteno u današnjem Iraku. Stare persijske i armenske predaje upućuju na činjenicu da je Aleksandar Veliki, kad je vidio veliku biblioteku Asurbanipala u Ninivi, bio inspiriran za osnivanje svoje vlastite biblioteke. Aleksandar je, međutim, umro prije nego li je uspio osnovati svoju biblioteku, ali je njegov prijatelj i nasljednik Ptolemej nadzirao osnivanje Aleksandrijske biblioteke – projekat iz kojeg će izrasti jedna od najpoznatijih biblioteka svijeta.

Biblioteka je arheološko otkriće koje se pripisuje Ostinu Henriju Lajardu. Većina pločica je odneta u Englesku i sada se nalaze u Britanskom muzeju. Međutim, do prvog otkrića došlo je kasne 1849. u Jugozapadnoj palati, koja je bila Kraljevska palata kralja Senaheriba (705.-681. p. n. e.). Tri godine kasnije, Hormuzd Rasam, Lajardov pomoćnik, otkrio je sličnu „biblioteku“ u palati kralja Asurbanipala (668.-627. p. n. e.), na suprotnoj strani nasipa. Nažalost, nije načinjen zapis o pronalasku, a ubrzo nakon transporta u Evropu, pločice su nepovratno međusobno pomiješane i sa pločicama s drugih nalaza. Stoga, danas je gotovo nemoguće rekonstruisati izvorni sadržaj svake od dve glavnih „biblioteka“.

Asurbanipal je uposlio učenjake i prepisivače koji su prepisali starije tekstove, uglavnom iz vavilonskih izvora. Fragmenti te kraljevske biblioteke uključuju kraljevske natpise, hronike, mitološke i religijske tekstove, ugovore, kraljevske potpore i uredbe, kraljevska pisma, i različite administrativne dokumente. Neki od spomenutih tekstova sadrže divinacije, znamenja, inkantacije i himne raznih bogova, dok se drugi odnose na medicinu, asrtonomiju i književnost. Ep o Gilgamešu, remek djelo drevnog vavilonskog pjesništva, pronađen je u biblioteki zajedno s Enuma Eliš, pričom o stvaranju, i mitom o Adapi, prvom čovjeku, i pričama poput Siromaha iz Nipura. Tekstovi su napisani klinastim pismom uglavnom na akadskom jeziku.

## Povezano
* Asurbanipal
* Novoasirsko kraljevstvo
Manastir Banja (Risan)

**Manastir Banja** pripada Mitropoliji crnogorsko-primorskoj Srpske pravoslavne crkve. Nalazi se u blizini Risna, prema Perastu odnosno Kotoru.

## Prošlost manastira
Postojao u 12. veku u Studeničkom tipiku, kada je njegov iguman učestvovao u izboru studeničkog igumana. Nema pouzdanih izvora o izgledu i životu manastira do 17. veka, kada su Turci 1654. godine pokušali da osvoje Perast, prošli su pored Banje i zapalili je. Pred Turcima monaštvo sa dragocenostima, se sklonilo u manastir Kosijerevo.

Početkom 18. veka, na ostacima razrušenog hrama, Petar Kordić, rodom iz Risna, sazidao je mali oltar i posvetao ga Svetom Georgiju. Današnju manastirsku crkvu i donje krilo konaka podigao je 1720. godine arhimandrit Atanasije Hilandarac, uz pomoć priloga porodica iz Risna. U 19. veku dograđivane su manastirske zgrade, posebno od priloga pomoraca. Za vrijeme arhimandrita Dionisija Mikovića, rodom iz Paštrovića, manastir je temeljno obnovljen.

U Prvom svetskom ratu Austrijanci su u manastir smestili garnizon i bolnicu i odneli crkvena zvona. Posle rata, iguman Dnonisije Miković ponovo obnavlja manastir uz materijalnu pomoć velikog narodnog dobrotvora Vasa Ćukovića.

## Manastirska crkva
Manastirska crkva je posvećena Svetom Georgiju, koja je zbog ograničenog prostora nalazi na gornjem platou sa grobljem, dok se na donjem  nalaze zgrade konaka.

Hram je jednobrodna građevina sa polukružnom oltarskom apsidom i karakterističnim plitkim pevnicama. Na pročelju se nalazi jednodelni zvonik na preslicu. Građen je fino klesanim kamenom, složenim u pravilne horizontalne redove. Iznad vrata nalazi se duboka zastakljena niša u kojoj je ikona Svetog Georgija. Na sredini fasade postavljena je osmokraka rozeta.

U unutrašnjosti, svod je zasveden poluoblnčasto, sa podom od kamennh ploča. Novi ikonostas je 1902. godine izradio, Čeh Franc Cigler. Naspram hrama, posebno je ozidan visoki trodelni zvonik na preslicu. Zgrade manastirskih konaka su raspoređene na nižem, širem terenu i povezane su sa crkvom i grobljem stepeništem.

## Riznica manastira
U riznici manastira čuva se primerak umetničkog crkvenog veza - epitrahilj i narukvice. Vez je izveden svilenim, zlatnim i srebrnim nitima. Na epitrahilju su predstavljenii likovi svetitelja, a na dnu, u molitvenom stavu, likovi ktitora. Iz izvezenog natpisa se vidi da je epitrahilj nastao 1606. godine i da je poklon rumunskih vlastelina Stroje i žene mu Sime, manastiru Stiješći. U manastiru se čuva značajna zbirka ikona, među kojima se ističe italo-kritska Bogorodica sa Hristom, tipa „Strasna”. Manastir posjeduje izuzetno bogatu biblioteku u kojoj preovlađuju ruske štampane knjige.

Danas je manastir ženski, nastojateljica je monahinja Haritina (Petruševska).

## Povezano
* Spisak manastira Srpske pravoslavne crkve

## Reference

## Vanjske veze
* Mitropolija crnogorsko-primorska/Manastir Banja
* http://www.bokokotorskaslikarskaskola.rs/manastir-banja/manastir-banja-risan/
Manastir Beška

**Manastir Beška** je manastir Srpske pravoslavne crkve iz 14. veka. Pripada Mitropoliji crnogorsko-primorskoj.

Smešten je na istoimenom ostrvu Beška u Skadarskom jezeru. Manastirski hram posvećen Svetom Georgiju, zadužbina je Đurađa II Stracimirovića-Balšića, a hram posvećen Blagovestima zadužbina je njegove žene Jelene Balšić, kćeri kneza Lazara, kako stoji na ktitorskom natpisu iz 1438. godine.

Za manastir je duhovnik Nikon Jerusalimac napisao knjigu duhovnog rukovođenja, poznatu pod nazivom Gorički zbornik. Bogorodičinu crkvu je početkom veka obnovio kralj Nikola za zdravlje supruge Milene i posvetio je Pokrovu Presvete Bogorodice, pošto Gorički zbornik još nije bio poznat. U Bogorodičinom hramu nalazi se njen grob.

U crkvi su sahranjeni i njeni ktitori Đurađ II i Jelana Balšić. Odlukom Mitropolije crnogorsko-primorske Jelena Balšić je kanonizovana 2006. godine.

## Povezano
* Spisak manastira Srpske pravoslavne crkve
* Crkva svetog Đorđa (Beška gorica)

## Reference

## Vanjske veze
* Manastir Beška - zvanični sajt 
* SLAVA MANASTIRA BEŠKA NA SKADARSKOM JEZERU 9. april 2012.
* Srpsko ime sačuvali od zatiranja („Večernje novosti“, 6. april 2015)
* Beška – utočište monahinja, vere i poezije („Politika“, 12. april 2015)
* http://www.manastirbeska.com/o_manastiru.html
Vranjina (ostrvo)

**Vranjina** je ostrvo u Skadarskom jezeru u Crnoj Gori. Pod tim imenom pominje se u mnogim spomenicima nemanjičkog doba.

Postala je ostrvo tek između 1200. i 1233. usled nadolaženja jezerske vode. Duga je oko 2 km, a široka oko 1 km. Krečnjačkog je sastava i predstavlja nekadašnji hum u potopljenom Skadarskom jezeru. S nje se dižu dva gola vrha visoka oko 330 metara. Na severozapadu pri obali, nalazi se naselje Vranjina, naseljeno posle 1835. iz raznih krajeva Crne Gore. Prema popisu iz 2003. bilo je 218 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 177 stanovnika) u 70 domaćinstava.

Na ostrvu je manastir Svetog Nikole, koji se pominje prvi put 1233. Manastirsko vlastelinstvo stvoreno je darovima niza srpskih i zetskih srednjovekovnih vladara. U Vranjini je bila rezidencija zetskog mitropolita pre preseljenja prestonice Crnojevića sa Žabljaka na Cetinje. Oko Vranjine, kao i susednog Lesendera, vođene su česte borbe između Crnogoraca i Turaka.

## Literatura
* Tekstovi Jovana Vukmanovića, direktora Etnografskog muzeja Cetinje i dr. Pavla Mijovića, naučnog savetnika Arhološkog instituta SAN, Beograd u Enciklopediji Jugoslavije JLZ Zagreb tom 8 pp. 537
* 
*