open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Toga

**Toga** je naziv za vrstu odjeće karakteristične za Drevni Rim, gdje je predstavljala svojevrsni oblik narodne nošnje. Predstavljala je dugu haljinu, obično bijele boje i napravljenu od vune u polukružnom obliku (5,60 x 2,25 m). Nosila se tako da bi se rub prebacio preko lijevog ramena, tako da bi desna ruka bila slobodna.

U Rimu je postojalo nekoliko vrsta toga:

* *toga virilis* (također poznata kao *toga alba* i *toga pura*), jednostavna bijela toga koju su svi rimski državljani imali pravo nositi nakon sticanja punoljetnosti; služila je kao formalna odjeća;
* *toga candida* ("svijetla toga") koja se nastojala pobijeliti kredom; noslili su je kandidati za javne funkcije; od nje i dolazi riječ "kandidat"
* *togq praetexta* - bijela toga s grimiznim rubom koju su nosili ili dječaci od 14. do 18. godine ili javni funkcionari;
* *toga pulla* ("tamna toga") koja se nosila za vrijeme žalovanja ili iz političkog protesta (za što je najpoznatiji primjer Katon Mlađi)
* *toga picta* - posebno ukrašena toga namijenjena za vojskovođe prilikom trijumfa, konzule i najviše funkcionare u posebnim prigodama

Toge su od 2. vijeka pne. počeli nositi isključivo muškarci, dok su žene počele nositi stolu. Rimljani su je s vremenom prestali nositi osim u formalnim prigodama; tada je postala simbol civilizacije i mira (rimska riječ za "civil" je bila *togatus*, odnosno nosilac toge nasuprot vojnicima koji su nosili praktičniji *[[sagum]]*).

Toge su u zapadnom svijetu ponovno postale popularne 1970-ih zahvaljujući holivudskom filmu *[[Animal House]]* koji je promovirao koncept toga zabave (*toga party*) na kojima su toge trebale simbolizirati hedonizam i dekadenciju karakterističnu za pred-kršćansko društvo. Toge koje se danas koriste, međutim, obično se izrađuju od improviziranih materijala kao što su plahte, a ne od vune kao što je bio slučaj kod drevnih Rimljana.

## Povezano
* Dhoti
* Stola

## Vanjske veze

* How to make a toga - a step by step guide
* Lots of Toga Costume Ideas
* How to make a toga
* Make a Toga out of a Bedsheet
* Clothing for Men in Ancient Rome 
* William Smith's ''A Dictionary of Greek and Roman Antiquities'' on the toga
* How to make a toga by Ron Turner
* Information of the Roman Toga and how to make a Roman Toga
Povelja

**Povelja**  je isprava kojom se dodjeljuje neko pravo, privilegija ili čast. Svečani pisani akt, ukrašen likovnim ornamentima i pisan svečanim stilom, kojim se objavljuje ili posebno važna poruka ili se obilježavaju značajna djela.

## U pravu
U pravu, isprava koja daje posebna prava pojedincu ili organizaciji. U međunarodnim odnosima, akt u kojem se proklamiraju neka načela ili pravila međunarodnih odnosa, npr. *[[Atlantska povelja]]* iz 1941. u kojoj su Franklin Roosevelt i Winston Churchill proklamirali zajedničke planove o svijetu nakon rata, *[[Povelja UN-a]]* kojom su 1945. osnovane Ujedinjene nacije, itd.
 
## Izvori
* EON

## Povezano
* Atlantska povelja
* berat
* Magna Carta
* Povelja kneza Trpimira
* Povelja UN-a
Geomehanika

**Geomehanika** je dio mehanike koji proučava fizikalna svojstva tla i stijena, mehanika tla i mehanika stijena.
TGV

**TGV** (fr. **''T**rains à **G**rande **V**itesse*) je [[Francuska|francuski]] brzi voz kompanije [[Alstom]]. Prvi put je pušten u saobraćaj na prugi [[Pariz]]-[[Lyon|Lion]] [[1981]]. Od Pariza TŽV je proširio saobraćaj na celu Francusku. Voz drži svetski brzinski rekord na železnicama, pa i rekord prosečne brzine. Rezultat uspeha TŽV-a je bio, da su okolne države počele uspostavljati svoje brze vozove (Nemačka [[ICE]], Belgija [[Talis]], Italija [[Pendolino]],...).

TŽV vozi sa brzinom krstarenja 320 km/h, a maksimalnom čak 574,8 km/h, šta mu omogućavaju posebne šine, jaki motori, mala težina i unutrašnja signalizacija prometa (vozač ne mora da prati spoljašnje semafore). Za sada, TŽV važi za vrlo pouzdan voz, bez zabeleženih smrtnih slučajeva (mart [[2007]].).

TŽV koristi [[Španija]] ([[AVE]]) i [[Južna Koreja]] ([[KTIks]]).

== Historija ==


Prvi planovi za izradnju su počeli [[1960]]., godinu dana nakon početka izradnje japanskog [[Šinkasen]]a. Prvi modeli su bili sa gasnim [[turbina]]ma, koje su nakon energetske krize [[1973]]. napuštene. Sada koriste samo električnu energiju, koju Francuska dobija od njenih nuklearnih elektrana.
Prvi prototip je napravljen [[1974]]. i prešao je probnih milion kilometara. Godine [[1976]]. u projekt se uključuje francuska vlada i finansira TŽV projekat i konstrukciju brze pruge (*Ligne Nouvelle 1*).

Prvi voz za redovne linije je isporučen 25. aprila [[1980]]. a TŽV redovni saobraćaj je otvoren 27. septembra [[1981]]. između Pariza i [[Lyon|Liona]]. Ciljna grupa su bili poslovni ljudi, jer se sa tim vozom putuje brže nego ostalim sredstvima (do neke daljine čak brže od aviona). TŽV je brzo postao vrlo popularan i prihvaćen voz.

[[1985]]. počela je izgradnja linije [[Tur]]-[[Le Man]] (*Ligne Nouvelle 2*) koja je završena [[1989]]., [[1993]]. završena je pruga prema [[Kale]]u (*Ligne Nouvelle 3*), pruga prema jugu [[1992]]. (*Ligne Nouvelle 4*) i [[2001]]. pruga prema [[Marseille|Marseju]] (*Ligne Nouvelle 5''). U izgradnji je pruga Pariz-Strazbur.
   
TŽV je, jedno vreme, bio drugi najbrži voz nakon japanskog Šinkasena. Drži brzinski rekord iz 2007.- 553&nbsp;km/h (probna vožnja), dok prosječna brzina od stanice do stanice iznosi 263,3&nbsp;km/h.

3. aprila 2007. TŽV je napravio na prugi Pariz-Strazbur novi svetski brzinski rekord na železnicama - 574,8&nbsp;km/h (Snimak).

## Šine

TŽV koristi posebne šine (LGV) koji su namenski rađene. Za razliku od običnih šina ove su bolje konstruisane i tvrđe ugrađene pa tako dozvoljavaju veće brzine, čak do 320&nbsp;km/h, dok je dopuštena brzina na običnim šinama oko 220&nbsp;km/h. TŽV vozi na oba tipa šina, a pri prelasku koriguje brzinu. Ove šine su u krivinama ugrađene pod naklonom, da smanje efekat radijalne sile.

## Tehničke karakteristike

## Vanjske veze

* Zvanična stranica TŽV
Friends, Romans, countrymen, lend me your ears

**Friends, Romans, countrymen, lend me your ears** (na engleskom doslovno: "Prijatelji, Rimljani, zemljaci, pozajmite mi svoje uši") su riječi kojima u Shakespeareovoj historijskoj drami *[[Julius Caesar (drama)|Julije Cezar]]* počinje govor Marka Antonija građanima Rima okupljenima na nedavno ubijenom Cezaru. Govor, koji se nalazi u II sceni III čina drame, sadrži neke od najpoznatijih stihova Shakespeareovog opusa, a prve riječi (*Friends, Romans, countrymen*) su postale jedna od najcitiranijih fraza u engleskom jeziku koje služe kao svojevrsna "kićenija" alternativa za "Čujte i počujte".

Govor koji je napisao Shakespeare se temelji na historijskom događaju, odnosno govoru koga je Antonije održao 20.3. 44. pne. i u njemu vještim retoričkim trikovima potakao plebejske mase i druge građane Rima da se okrenu protiv Cezarovih ubica.

## Vanjske veze
* ''Julius Caesar'', Act 3, Scene 2, Line 73.
Povelja Ujedinjenih naroda

**Povelja Ujedinjenih naroda** potpisana je 26.6. 1945. na konferenciji u San Franciscu od strane 50 zemalja. Stupila je na snagu 24.10. 1945. godine.

Povelja sadrži 19 poglavlja plus Statut međunarodnog suda od čega je najbitnije prvo poglavlje u kojem su definirani ciljevi (prvi član) i načela organizacije (drugi član).

Ciljevi organizacije UN-a su: očuvanje međunarodnog mira i sigurnosti te miroljubivo rješavanje međudržavnih sporova u skladu s načelima međunarodnog prava. Razvijanje prijateljskih odnosa među narodima koje temelji na načelu jednakosti svih naroda, poticanje međunarodnog ekonomskog, kulturnog te socijalnog djelovanja s ciljem stvaranja zajedničkih interesa zbog čega će teže dolaziti do konflikata.

U drugom se članu navode načela na kojima temelji organizacija i koje je potrebno poštivati kako bi se mogli ostvariti ciljevi: 
* poštivanje načela suverene jednakosti svih država koje su jednake bez obzira na veličinu, 
* dužnost država da u dobroj vjeri poštuju obaveze koje nalaže Povelja, 
* rješavaju svoje sporove na miroljubivi način kako se ne bi ugrozio međunarodni mir i sigurnost
* suzdržavajući se prijetnji oružanom silom protiv terotorijalne cjelovitosti te političke neovisnosti bilo koje druge države članice ili države nečlanice UN-a (upotreba sile dozvoljena je samo u slučaju samoobrane budući da svaki narod ima pravo do samoobrane te do neke mjere u slučajevima oslobodilačkih pokreta). 
* sve države članice UN-a obavezne su pomagati organizaciji pri njezinim akcijama te se suzdržavati davanja pomoći državama prema kojima UN u bilo kojem trenutku zbog opravdanih razloga usmjeri sankcije. 
* organizacija je dužna osigurati da će i države nečlanice poštivati načela i ciljeve sadržane u Povelji u svrhu očuvanja međunarodnog mira i sigurnosti. 
* organizacija UN-a ne smije se miješati u unutarnje poslove država članica iako to načelo ne isključuje upotrebu prisilnih mjera po sedmom poglavlju (akcije u slučaju ugrožavanja međunarodnog mira i agresivnog djelovanja). Posljednje načelo vrijedi do trenutka dok država ne ugrožava ljudska prava odnosno ljudski život.

U ostalih 18 poglavlja definirano je: 
* članstvo (drugo poglavlje), 
* organi (treće poglavlje), 
* sastav Generalne skupštine (četvrto poglavlje), 
* sastav Vijeća sigurnosti (peto poglavlje), 
* mirno rješavanje sporova (šesto poglavlje), 
* akcije u slučaju ugrožavanja međunarodnog mira i sigurnosti te agresivnog djelovanja (sedmo poglavlje), 
* regionalni dogovori (osmo poglavlje), 
* međunarodno ekonomsko i socijalno surađivanje (deveto poglavlje), 
* sastav Ekonomskog i socijalnog vijeća (deseto poglavlje), 
* Deklaracija glede nesamoupravnih teritorija (jedanaesto poglavlje), 
* međunarodni skrbnički sistem (dvanaesto poglavlje), 
* sastav Skrbničkog vijeća (trinaesto poglavlje), 
* Međunarodni sud (četrnaesto poglavlje), 
* Tajništvo UN-a (petnaesto poglavlje), 
* razne odredbe (šesnaesto poglavlje), 
* prijelazne odredbe glede sigurnosti (sedamnaesto poglavlje) i 
* ratifikacija i potpis (osamnaesto poglavlje).
Smaragdni Buda

**Smaragdni Buda** ( - Phra Kaeo Morakot, ili službeno พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร - Phra Phuttha Maha Mani Rattana Patimakon) je paladij () Kraljevine Tajland, odnosno 45 cm visoka figurica sjedećeg Bude, napravljena od zelenog jaspisa (umjesto smaragda), te optočena zlatom. Čuva se u *Hramu Smaragdnog Bude* (Wat Phra Kaew) unutar Velike palače u Bangkoku.

## Reference
*
Nagasena

**Nāgasena** je bio brahman koji je živio u drevnoj Indiji oko godine 150. pne, te postao budistički arhat. Poznat je po odgovorima na pitanja o budizmu koje je postavio indo-grčki kralj Menandar I (pali: Milinda), a koji su prikupljeni u tekstu *[[Milinda Panha|Milinda Pañha]]*.

## Učenje

U čuvenom budističkom spisu Milindina pitanja, Nagasena razjašnjava kralju Milindi teže shvatljiva pitanja budističke nauke, između ostalog nesopstvo. Nagasena objašnjava da je ime samo oznaka koje ne predstavlja stvarni entitet, a Milinda pokazuje nevericu u vezi sa tom idejom. Nagasena ga onda pita kako je došao do njega. Kralj kaže da je došao kočijom. „Pokaži mi kočiju“, zamoli ga Nagasena. „Je li ruda kočija?“ „Ne“, reče kralj. „Je li to osovina?“ „Nije.“ „Jesu li to točkovi, trup, držalje za barjak, jaram, uzde ili bič?“ i opet kralj odgovara odrečno. „Jesu li onda kočije nešto drugo osim tih delova?“. Kralj i na ovo odgovara sa „ne“ i prinuđen je da prizna kako su „kočije“ naziv za zbirku delova. Na kraju Nagasena izgovara stihove iz Tipitake (SN V.10): Baš kao što se za sklop delova koristi reč kočija, tako, kada postoje sastojci, po dogovoru ih nazivamo bićem.

Na pitanje kralja Milinde: "*Može li postojati [[Preporađanje (budizam)|preporađanje]], kad nema preseljenja duše?*" Nagasena odgovara na sledeći način: "Da, poštovani kralju, može. Baš kao što neko može upaliti lampu koristeći neku drugu već upaljenu, a da pri tome ništa ne prelazi sa jedne lampe na drugu ili bas kao što učenik može naučiti stihove napamet od svog učitelja, a da se stihovi ne sele iz učitelja u učenika."

## Reference

## Povezano
* Milindina pitanja
Cularo

**Cularo** (fonetski: Kularo) je bilo drevno naselje galskog plemena Alobrožana smješteno na jugoistoku današnje Francuske. Prvi put se spominje u julu 43. pne. kao trgovište u tadašnjoj rimskoj Galiji. Godine 292. ga je rimski car Gracijan opasao zidovima i službeno proglasio gradom. Godine 381. je grad u znak zahvalnosti Gracijanu promijenio ime u Gracijanapolis. Od toga je nastao suvremeni naziv Grenoble.

Ostaci starog Kulara su danas vidljivi u nekim dijelovima Grenoblea, pogotovo nakon što su pronađeni tokom iskopavanja nove tramvajske linije 1989. godine.
Lugdunum

**Colonia Copia Claudia Augusta Lugdunum**, ili skraćeno **Lugdunum**, je bio grad u rimskoj Galiji koji se nalazio na mjestu današnjeg Lyona u Francuskoj. Iako arheološki nalazi ukazuju da je bio nastanjen od vremena neolita, odnosno da je na njegovom području postojalo galsko naselje, službeno je osnovan kao rimska kolonija godine 43. pne. od strane Lucija Munacija Planka. Zahvaljujući svom izvrsnom geografskom položaju, odnosno sjecištu trgovačkih ruta, Lugdunum se vrlo brzo razvio kao važno trgovačko, a potom upravno i političko središte Galije. U njemu su bili rođeni i budući carevi Klaudije i Karakala. Lugdunum je postao glavni grad rimske provincija Gallia Lugdunensis. Od 197. godine, kada je u njegovoj blizini vođena Bitka kod Lugdunuma, sam grad opustošen, Lugdunum počinje gubiti na važnosti, da bi je potpuno izgubio reorganizacijom carstva pod Dioklecijanom, postavši tek manjim regionalnim središtem.

## Izvori i reference

* Dio Cassius. *Historije.* XLVI, 50.
* André Pelletier. *Histoire de Lyon: de la capitale les Gaules à la métropole européene*. Editions Lyonnaises d'Art et d'Histoire. Lyon: 2004. 
* Seneca. *Apocolocyntosis.* VII
Gaj Vibije Pansa Cetronijan

**Gaj Vibije Pansa Cetronijan** (*Gaius Vibius Pansa Caetronianus*, ? - 43. pne.) bio je rimski vojskovođa i političar iz doba kasne Republike. Pripadao je stranci populara i podržavao Cezara. Godine 51. pne. je služio kao narodni tribun. Godine 44. pne. je nakon Cezarovog ubistva izabran za konzula. Tada se priklonio struji u Senatu koja je tražila restauraciju pred-cezarovskog republikanskog režima. Zbog toga je došao u sukob sa Markom Antonijem, koji je eskalirao u mutinski rat. 14.4. 43. pne. su se njegove snage sukobile sa Antonijevim u bitci kod Forum Galloruma. Pansa je odbio pobjedu, ali je u borbi ranjen. Nekoliko dana kasnije je umro, a njegov ljekar je osumnjičen da ga je otrovao.
Jotapa

**Jotapa** (latinski *Iotapa* ili *Iotape*, grčki *Iotapi*) je ime nekoliko maloazijskih i bliskoistočnih vladarica i princeza koje su živjele u periodu od 2. vijeka pne. do 1. vijeka n.e. Ime je perzijskog porijekla.

To su:
* Jotapa, kraljica zasad neidentiiciranog kraljevstva u Aziji koja je živjela u doba Kleopatre I Selene, a kojoj je seleukidski kralj Antioh X Euzeb (vl. 95 - 83. pne.) pomagao u ratu protiv Parta.
* Jotapa (43. pne.? - ), kćer kralja Artavazda I od Medije Atropatene;
* Jotapa, kćer kralja Mitridata III od Komagene;
* Jotapa, kćer kralja Sampikerama II od Emese (vladao 12. pne. - 42 n.e.)
* Jotapa, kćer kralja Sampikerama II od Emese
* Julija Jotapa (prije 17 - cca. 52), kćer Antioha III od Komagene;
* Julija Jotapa (cca. 45 - ?), kćer Antioha IV od Komagene
Billy Herrington

**Billy Herrington** (rođen 14. jula, 1969. na Long Islandu, New York) je biseksualni američki glumac poznat po radu u gej porno filmovima.

## Biografija
Herrington je odrastao prikrivajući svoju seksualnu prijenzaciju učeći karate od svog oca, koji je bio sensei. Interesovao se za boks, rvanje i borilačke veštine, ali nije počeo da se bavi bodibildingom do svoje 24. godine, kada se preselio u New York.

Herrington je započeo svoju pornografsku karijeru, kada je njegov prijatelj krišom poslao njegove fotografije časopisu *[[Playgirl]]*. Ove fotografije su mu donele nagradu "Pravi muškarac meseca" i 500 dolara. Njegove fotografije objavljene u časopisu su privukle pažnju poznatog fotografa Jima Frencha, ali su prošle dve godine pre nego što je snimao sa njim za Coltov kalendar. Ubrzo zatim, počeo je da snima hardcore gej porno filmove za All Worlds Video. Herrington je postao jedna od vodećih zvezda gej pornografije krajem 1990-ih i pojavljivao se čak i u mainstream emisijama kao što su *[[Love Connection]]* i talk show *[[Ricki Lake (talk show)|Ricki Lake]]*. Herrington je izjavio da mu je rad u pornografskoj industriji pomogao da prihvati svoju biseksualnost.

Jedna od njegovih uloga bila je u filmu *[[HotMen CoolBoyz]]* (2000), koji je producirala kompanija Lars von Triera, Zentropa. Ovo je jedini gej porno film koji je producirala poznata mainstream filmka kompanija.

Herringtonova scena u *[[Conquered]]* sa Nino Bacciem, Colton Fordom, Blake Harperom i Jay Rossom najgrađena je nagradom Grabby za najbolju grupnu scenu, 2001. godine

Herrington je dobio sina 2002. godine. Herrington i dalje povremeno nastupa kao striper u gej klubovima širom SAD-a.

## Videografija
* *9½ Inches* 1998 (Thor Productions)
* *Wrestlers: Muscle Fantasies 2* 1998 (Can-Am Productions)
* *Workout: Muscle Fantasies 3* 1999 (Can-Am Productions) 
* *Minute Man 17* 1999 (Colt Studios)
* *Minute Man 18* 1999 (Colt Studios)
* *Body Shop* 1999 (All Worlds)
* *Summer Trophies* 1999 (Pacific Sun Entertainment)
* *Tales from the Foxhole* 1999 (All Worlds)
* *Playing with Fire 2* 2000 (All Worlds)
* *The Final Link* 2000 (All Worlds)
* *Lords Of The Lockerroom* 2000 (Can-Am Productions)
* *[[HotMen CoolBoyz]]* 2000 (Zentropa)
* *Conquered* 2001 (All Worlds)
* *Flesh Trap* 2001 (Fox Studios)
* *Ryker's Web* 2003 (Arena)

## Nagrade i nominacije
* 2000 - **Colt Man of the Year** 
**Adult Erotic Gay Video Awards**
* 2002 - Winner - Best Group Sex Scene (for *Conquered*)
* 2002 - Nominated - Best Actor (for *Conquered*)
* 2002 - Nominated - Best Three-Way Sex Scene (for *Conquered*)
**[[GayVN Awards]]**
* 2002 - Nominated - Best Actor (for *Conquered*)
* 2002 - Nominated - Best Group Scene (for *Conquered*)

## Povezano
* Spisak glumaca u gej porno filmovima
* Adult Erotic Gay Video Awards (Grabbys)
* Dobitnici nagrade Grabby (2001)

## reference

## Vanjske veze
*
Bitka kod Forum Galloruma

**Bitka kod Forum Galloruma** se odigrala za vrijeme mutinskog rata u Sjevernoj Italiji između rimskih trupa vjernim Senatu pod komanduom Panse i Aula Hircija na jednoj, te trupa vjernih odmetnutom prokonzulu Marku Antoniju na drugoj strani. U njoj je Antonije pokušao senatske trupe tući počesno, odnosno s dvije legije je napao Pansu prije nego što se ovaj spojio sa snagama Aula Hircija. Činilo se da je pokušaj uspio te je Pansina vojska razbijena, a sam Pansa smrtno ranjen. Međutim, prije nego što je bitka završila, na bojištu su se iznenada pojavile Hircijeve trupe i s boka udarili u Antonijevu iscrpljenu vojsku. Ona je razbijena, a Antonije se tek zahvaljujući konjici uspio povući u svoj utvrđeni logor. Sedam dana kasnije su Antonije i sjedinjena senatska vojska sudarili u bitci kod Mutine.
Počesni poraz

**Počesno** je izraz kojim se u vojnoj terminologiji opisuje ratna strategija, odnosno djelovanja kojim je cilj poraziti neprijatelja ne u jednoj uništavajućoj nego u nekoliko manjih bitaka, koristeći privremenu razdvojenost njegovih snaga na manje dijelove. Takvu strategiju - koja obično koristi geografske okolnosti, odnosno veću pokretljivost ili manevarske sposobnosti vlastitih snaga - u pravilu primjenjuje brojčano inferiorna strana, nastojeći stvoriti i iskoristiti privremenu nadmoć na ograničenom području.

Kao jedan od najpoznatijih primjera takve strategije se navodi Napoleonov pohod u Italiju 1796. za vrijeme francuskih revolucionarnih ratova kada je uspio potući brojčano nadmoćne austrijsko-pijemontske snage.

## Reference

* Bay, Austin (2002). On Point column: Can the U.S. Handle both Korea and Iraq?, December 31, 2002, at www.strategypage.com
*
Ligurijske Alpe

**Ligurijske Alpe** su planinski lanac na sjeverozapadu Italije. Predstavljaju jugozapadni ogranak Alpe, razdvojen od Apenina sa Colle di Cadibona. Col de Tende ih dijeli od Primorskih Alpi. Stvaraju granicu između Pijemonta na sjeveru i Ligurije na jugu.

Vode Ligurijskih Alpi preuzima Tanaro i druge pritoke Poa na pijemontskoj strani; na ligurskoj strani ih nekoliko manjih rijeka vodi u Mediteran.

Glavni vrhovi Ligurskih Alpi su Punta Marguareis (2651 m) i Monte Mongioie (2630 m). Ima još nekoliko vrhova iznad 2000 m. Prijevoji Ligurskih Alpi su navedeni dolje.

## Povezano
* Alpe
* Apenini
Bononia

**Bononija** () je naziv koji su Rimljani koristili za nekoliko gradova. To su:
* Bologna u Italiji;
* Boulogne-sur-mer u Francuskoj;
* Vidin u Bugarskoj;
* Banoštor u Srbiji;

## Povezano
* Bononia (moljac)
* Bononia (titularno sjedište)
Lex Titia

***Lex Titia*** je naziv za zakon donesen u Rimskoj Republici 27. novembra 43. pne. kojim je uprava nad državom na rok od pet godina povjerena tadašnjem konzulu suffectu Oktavijanu, odnosno vojskovođama Marku Antoniju i Marku Emiliju Lepidu. Time je formaliziran prethodno sklopljeni politički savez poznat kao Drugi trijumvirat. Dio historičara izglasavanje tog zakona smatra trenutkom kada je *de facto* prestala postojati Rimska Republika, s obzirom da njene redovne institucije - Senat i narodne skupštine - više nikada nisu povratile ovlasti dane trijumvirima. Zakon je obnovljenm godine 38. pne. Godine 36. pne. je Lepid natjeran da se povuče iz Trijumvirata, a nakon isticanja Zakona su sve veće nesuglasice između Oktavijana i Antonija - koje će eskalirati u Završni rat Rimske Republike - spriječile njegovu obnovu 33. pne.

## Vanjske veze
* The Roman Law Library, incl. ''Leges''
Klodija Pulhra

**Klodija Pulhra** (*Clodia Pulchra*, 57/56. pne. - ?), također poznata i kao **Klaudija** (*Claudia*), bila je Drevni Rim|rimska plemkinja iz sredine 1. vijeka pne., najpoznatija kao prva supruga Oktavijana.

Bila je kćer popularskog vođe Publija Klodija i Fulvije. Nakon Klodijeve smrti očuh joj je postao Marko Antonije. Nakon što su Antonije i Oktavijan godine 43. pne. sklopili Drugi trijumvirat, Fulvija je predložila se taj savez dodatno podupre Oktavijanovim brakom za njenu kćer i Antonijevu pokćerku. Istovremeno je treći trijumvir Lepid predložio svoju nećaku Serviliju. Oktavijan se na kraju odlučio za Klodiju.

Brak je kratko potrajao jer se oko godine 41. pne. Oktavijan odlučio od nje razvesti kako bi se oženio za Skriboniju, rodbinski povezanu sa Sekstom Pompejem s kojim je tada pokušao sklopiti savez. Brak između Oktavijana i Klodije nije bio nikada konzumiran, te je nakon razvoda Fulviji poslao pismo u kojem je izvještava da joj kćer vraća "u besprijekornom stanju". Fulvija se, međutim, našla smrtno uvrijeđenom te je zajedno sa Lucijem Antonijem skovala plan da Oktavijana svrgne s vlasti u Rimu. Taj je plan doveo do kratkotrajnog Peruzinskog ili *Fulvijinog rata* koji je završio Fulvijinim porazom i izgnanstvom. Što se dogodilo s njenom kćerkom, nije poznato.

## Napomene
Formia

**Formia** je grad i sjedište istoimene općine (*comune*), smješten na mediteranskoj obali italijanske regije Lacija, a koji administrativno pripada provinciji Latina. Nalazi se na pola puta između Rima i Napulja, na ruti antičkog Apijevog puta. Najpoznatiji je kao mjesto gdje je godine 43. pne. ubijen Ciceron, a mauzolej gdje je, po predaji, sahranjen, predstavlja glavnu turističku atrakciju.

## Vanjske veze

* Comune Formia
Rostra

**Rostra** (*Rostra Augusti*) je govornička platforma koja se nalazi na zapadnom dijelu Rimskog foruma izgrađena za vrijeme rane Rimske Republike u 338. pne. Platforma je bila ornamentalno ukrašena sa trofejima iz pomorskih bitaka i služila je za govornike koji su se obraćali masi po povratku iz bitaka. Godine 44. pne. za vrijeme vladavine Julija Cezara Rostra je proširena prema istoku.
Vado Ligure

**Vado Ligure**, u antici poznat kao **Vado Sabatia**, je italijanski grad i sjedište istoimene općine (*comune*) u Savonskoj provinciji u Liguriji.

## Vanjske veze

* Comune Vado Ligure
Lepid

**Lepid** () je ime koje su nosili brojne ličnosti u rimskoj historiji. V. Marko Emilije Lepid (razvrstavanje).

Također postoje i taksonomske nomenklature s oznakomm *Lepidus*. To su:
* A. lepidus (razvrstavanje)
* B. lepidus (razvrstavanje)
* D. lepidus (razvrstavanje)
* L. lepidus (razvrstavanje)
* M. lepidus (razvrstavanje)
* N. lepidus (razvrstavanje)
* O. lepidus (razvrstavanje)
* P. lepidus (razvrstavanje)
* S. lepidus (razvrstavanje)
* T. lepidus (razvrstavanje)

## Povezano
* Lapidus (ime)
Nosiljka (vozilo)

**Nosiljka** je prijevozno sredstvo, odnosno vozilo za prijevoz putnika pokretano isključivo ljudskom snagom. Najjednostavnije nosiljke se sastoje od sjedalice ili ležaljke s putnikom koju nose dva ili više nosača. Najjednostavnije nosiljke su poznate kao nosila koja se koriste za prijevoz ranjenika i bolesnika u izvanrednim situacijama.

Neke od nosiljki mogu imati pokriven krov, odnosno biti u obliku minijaturne sobe, odnosno nalikovati kočiji. Takve su nosiljke obično koristili velikodostojnici i pripadnici više klase kao znak svog društvenog položaja. Razvoj modernih prijevoznih sredstava je korištenje nosiljki danas uglavnom ograničio na ceremonijalne svrhe ili turističke atrakcije. U Aziji se od tamošnjih nosiljki razvila rikša.

## Literatura
* banglapedia
* Trevor Fawcett, "Chair transport in Bath": from *Bath History,* II (1988): richly detailed social history
* Luxury Transport of Palanquins: Historical exhibit at Kamat.com
* Autobiography of palanquin posted by paromita
Porcija Katonis

**Porcija Katonis** (*Porcia Catonis*), također poznata kao **Porcija** (*Porcia*)  (klasični latinski: PORCIA•CATONIS•FILIA, cca. 70. pne. &ndash; jun 43. pne. ili oktobar 42. pne.) je bila rimska plemkinja iz doba kasne Republike. Bila je kćer znamenitog državnika Marka Porcija Katona Mlađeg i njegove prve supruge Acilije. Najpoznatija je kao druga supruga Marka Junija Bruta, vođe Cezarovih ubica, kao i po tome da je, po predaji, počinila samoubistvo progutavši užarene komade ugljena.

## Reference

## Vanjske veze

* Cicero: ad Brutum I.9
* The Purgatory of Suicides: Book IX 
* Plutarch's Life of Brutus and the Play of Its Repetitions in Shakespearean Drama
Odmetnik

**Odmetnik** u najširem smislu predstavlja naziv za pojedinca koji se ne smatra vezanim, odnosno za koga se smatra da je povrijedio pravne, moralne i druge norme države, društva, zajednice ili organizacije kojoj je pripadao. U užem smislu se pod time podrazumijevaju osobe koje se smatraju "izvan zakona", odnosno za koje više ne važe redovna pravila interakcije s državnim organima. Osobe odmetnicima mogu postati ili tako da ih se službeno proglasi takvim ili tako da se sami "odmetnu".

U još užem smislu se odmetnicima smatraju profesionalni kriminalci, odnosno osobe kojima biti "izvan zakona" predstavlja specifičan životni stil, odnosno zarađivanje za život imovinskim kriminalom i stalnim nastojanjem da se izbjegnu državne vlasti. Za takvu vrst odmetnika se koristi i izraz **bandit**. Takva vrst odmetnika, s druge strane, može biti predmetom romantiziranja, pogotovo od strane potlačenih društvenih grupa u nekoj zajednici koji u banditskoj aktivnosti vide svojevrsnu reakciju, odnosno odmazdu za vlastitu potlačenost od strane vlasti i viših klasa; kao primjer mogu poslužiti hajduci na prostoru bivše Jugoslavije.

## Povezano
* Disident
* Neprijatelj države
* Odmetnička država
* Hajduci
Washingtonski konsenzus

**Washingtonski konsenzus** je ime za deset neoliberalnih ekonomskih predloga, smjernica koje su predložene 1989. godine i koje su SAD, Kanada, Latinska Amerika i europske države provodile zadnjih 20 godina.

## Lista predloga

* 1) Budžetska disciplina
* 2) Usmjeravanje državne potrošnje od podrške ekonomskim granama prema širokoj bazi mjera za ekonomski porast i podršku siromašnom stanovništvu.
* 3) Porezna reforma čiji cilj je snižavanje poreza
* 4) Kreditne stope usmjerene kako bi podržavale gospodarstvo
* 5) Kompetitivni devizni kurs
* 6) Trgovačka liberalizacija to jest ukidanje ili veliko smanjivanje poreza i carina na uvoz
* 7) Liberalizacija stranih investicija
* 8) Privatizacija državnih kompanija i usloga
* 9) Deregulacija to jest ukidanje raznih zakona i drugih mjera koje ograničavaju tržišnu utakmicu
* 10) Zakonska zaštita vlasničkih prava

## Prihvaćanje u svijetu

Washingtonski konsenzus je bio prihvaćen od razvijenih zapadnih država i Latinske Amerike, dok su ga s druge strane Kina i Indija koje su od njega ostvarile najveću korist zbog ukidanje carinskih barijera odbile. Krajem prvog desetljeća 21 veka većina država Latinske Amerike su pojedinačno odustale od konzensusa na jedan ili drugi način. Otvoreno pitanje i predmet stalnih debata među ekonomistima je da li ovaj konzensus još uvek postoji ili ne je dodatno pojačano rječima britanskog premijera Gordona Browna 2009. godine da je stari Washingtonski konzensus gotov  s čime se 2011. godine složio predsjednik MMFa Dominique Strauss-Kahn  koji je ubrzo nakon tih reči smjenjen s položaja u kontroverznoj aferi. Od 2004 se kao protuteza ovom konzensus prvi put počeo spominjati Pekinški konzensus, dok su se istovremeno zapadne države koje su ga poštovale našle u budžetskim problemima zbog snižavanja poreza svojim najbogatijim slojevima društva. Prvobitno prikrivanje tako nastalog budžetskog deficita koji a primeru SADa smanjuje najvišu poreznu stopu s 70 na 28 % što rezultira praktičkim utrustročenjem državnog duga između 1980 i 1988. godine koji potom samo nastavlja rasti je bilo rađeno putem zaduživanja do 2011. godine kada na površinu izbija dužnička kriza zapadne Evrope i SADa.

## Posljedice

Dvadeset i pet godina provođenja ovog neoliberalnog sistema na području SADa je dovelo do velikih društvenih, imovinskim promena. Na njegovom početku 1 % najbogatijih je zarađivao 12 % svih isplaćenih plata i kontrolirao 33 % ekonomije. Danas taj isti 1 % najbogatijih zarađuje gotovo 25 % svih isplaćenih plata i kontrolira 40 % ekonomije SADa.. Da bi se te brojke stavile u pravu perspektivu dobro je setiti se činjenice da je u doba robovlasničke Rimske republike 160 pne. tadašnji 1.5 postotak najbogatijih kontrolirao "samo" oko 25 % sve isplaćene zarade 

Istovremeno dok je došlo do takvog socijalnog poremećaja u SADu tamošnja republikanska stranka čiji član je bio predsednik između 2001 i 2009 godine,a sada kontrolira tamošnji parlament smatra da Evropa treba smanjiti penzije, smanjiti zdravstveno osiguranje svojih stanovnika i smanjiti zaštitu okoliša čime bi se doveo u red evropski ekonomski model !? 

## Povezano

* Neoliberalizam

## Izvori
Commentarii de bello Gallico

***Commentarii de bello Gallico*** () je tekst koji je 50-ih i 40-ih godina pne. napisao rimski vojskovođa i političar Julije Cezar kako bi opisao vlastito osvajanje Galije. Tekst se sastoji od osam knjiga i napisan je u trećem licu. Smatra se jednim od najpoznatijih i najcitiranijih djela rimske književnosti, odnosno najpoznatijim vojnih memoarima u historiji. Zbog elegantnog, ali jednostavnog proznog stila, *de bello Gallico* se vijekovima koristi u obrazovne svrhe, odnosno za što lakše upoznavanje učenika sa latinskim jezikom.

Iako je Cezaru glavni motiv pisanja bila politička propaganda, odnosno nastojanje da svoje postupke u Galiji opravda pred rimskom javnošću te se pohvali svojim spektakularnim vojnim uspjesima, *de bello Gallico* se smatra ednim od najvrijednijih pisanih izvora za antičku historiju, pogotovo kada su u pitanju područja Sjeverozapadne Evrope. Cezar je prvi autor koji je detaljno opisao tamošnje narode i njihov način život, a njegova knjiga je jedini koliko-toliko vjerodostojni pisani izvor podataka o pred-rimskoj Galiji, odnosno s njime počinje i pisana historija Britanije. Knjiga se isto tako smatra jednom od prvih etnoloških studija u historiji.

Vjeruje se da Cezar sam nije dovršio knjigu, odnosno da je, zbog zauzetosti građanskim ratom, napisao samo sedam knjiga; osmu je dovršio njegov pomoćnik Aulo Hircije.

## Vanjske veze

* Perseus Project: ''Caesar's Gallic War''- ''De Bello Gallico'', English translation by W. A. McDevitte and W. S. Bohn (1869); Latin text edition.
* At Gutenberg Project:
** ''Caesar's Commentaries (THE WAR IN GAUL - THE CIVIL WAR)'', English translation by W. A. MACDEVITT, introduction by THOMAS DE QUINCEY (1915).
** ''De Bello Gallico (Books I-IV)'', Latin text edition.
* "The Gallic Wars By Julius Caesar " (menu page linking 8 books), translated by W.A. McDevitte and W.S. Bohn (1869), Classics.MIT.edu, 2009.
* "C. IVLI CAESARIS COMMENTARIORVM DE BELLO" (Latin only), TheLatinLibrary.com, 2008.
* "The Gallic war ", RomansOnline.com.
Commentarii de bello civili

**''Commentarii de bello civili** *() je tekst koga je 40-ih pne. napisao rimski vojskovođa i državnik [[Gaj Julije Cezar|Julije Cezar]] kako bi opisao svoje djelovanje u prve dvije godine [[Cezarov građanski rat|građanskog rata]] (49 - 48. pne.) Tekst se sastoji od tri knjige te predstavlja svojevrsni nastavak *Komentara o galskim ratovima*. Iako ima iste stilske značajke kao i prethodnik, historičari *Građanski rat* manje cijene jer Cezar u knjizi uglavnom nastoji opravdati vlastite postupke te ocrniti svoje protivnike; Cezar, također, ulaže manje truda u opisivanje detalja vojnih operacija, davši tek najokvirnije informacije. Usprkos toga, *Građanski rat* se smatra važnim izvorom podataka o tom periodu. Tekst završava s početkom [[Aleksandrijski rat|aleksandrijskog rata]] 48. pne. koji je opisan u [[De bello Aleaxandrino|sljedećoj knjizi]], za koju se ne vjeruje da ju je napisao Cezar.

*Građanski rat* se dugo vremena smatrao izgubljenim, da bi se tek u [[srednji vijek|srednjem vijeku]] pronašao u arhivama italijanskih gradova-država. Vjeruje se, međutim, kako verziji koja je sačuvana do modernog doba, nedostaje najmanje šesnaest odlomaka teksta.

== Vanjske veze ==
* [[Perseus Project]]: [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Caes.+Civ.+toc *Caesar's Civil War*- *De Bello Civili''], English translation by William Duncan, ed.; also includes a Latin text edition
* Latin only; also includes books 2 and 3.
* Summary
Ilirikum

**Ilirikum** (*Illyricum*) je latinski naziv za Ilirik.

**Ilirikum** se takođe može odnositi na:
*Prefektura Ilirik
*Dijeceza Panonija, od 379. poznata kao dijeceza Ilirik

## Povezano
*Illyricum (razvrstavanje)
*Ilirik (razvrstavanje)
Lucije Decidije Saksa

**Lucije Decidije Saksa** (*Lucius Decidius Saxa*, ? - 40. pne.), nekad pogrešno navođen kao **Decid** (*Decidus*), bio je rimski vojskovođa i političar iz doba prijelaza Republike u Carstvo.

Rođen je u Hispaniji, a vjeruje se da je porijeklom bio iz Italije. Karijeru je započeo kao oficir u Cezarovoj vojsci za vrijeme građanskog rata. Godine 44. pne. je služio kao narodni tribun. Poslije Cezarovog ubistva se priključio Marku Antoniju te sudjelovao u mutinskom ratu. Nakon stvaranja Drugog trijumvirata je u ratu protiv Cezaroubica 42. pne. komandirao prethodnicom Antonijeve vojske. Za zasluge u pobjedi je sljedeće godine imenovan guvernerom Sirije. Sljedeće godine su Siriju napali Parti, u čijim se redovima nalazio nekadašnji pompejanski oficir Kvint Labijen. Decidije je tada teško poražen, a dio njegovih snaga je prešao na stranu Parta. Decidije je potom zarobljen i pogubljen.

## Izvori
* Ronald Syme: *Who was Decidius Saxa?* In: *Journal of Roman studies* 27 (1937), p.&nbsp;127–137 = the same: *Roman Papers*, vol. 1, Oxford 1979, p.&nbsp;31–41.
Gaj Norban Flak

**Gaj Norban Flak** (*Gaius Norbanus Flaccus*, 1. vijek pne.) bio je rimski vojskovođa i političar iz doba prijelaza Republike u Carstvo. Za vrijeme rata protiv Cezarovih ubica je godine 42. pne. komandirao dijelom prethodnice Antonijeve trijumvirske vojske prilikom njenog napredovanja prema Trakiji. On i Lucije Decidije Saksa su vještim manevriranjem, odnosno postavljanjem položaja na ključnim prijevojima, usporili napredovanje Brutove i Kasijeve vojske sa istoka, omogućivši trijumvirskoj vojsci da se neometano koncentrira kod Amfipolisa pred veliku bitku kod Filipa. Zbog doprinosa pobjedi je Flak godine 38. pne. služio kao konzul.
Via Egnatia

**Via Egnatia** (**Via Ignazia** ili **Ignjatijev put**) je rimska magistralna cesta podignuta u II st.n.e. Povezivala je rimske provincije Ilirik, Makedoniju i Traciju sa Byzantiumom, odnosno Jadransko more za istočnim Egejom.

Polazila je od luke Drač u današnjoj Albaniji, preko današnjih država Albanije, Makedonije, Grčke i Turske. Cesta je podignuta po naredbi rimskog prokonzula u Makedoniji Gnaeusa Egnatiusa 146.. g.n.e. I pored neobično teške i zahtjevne trase, cesta je podignuta za 44 godine. *Via Egnatia* je bila jedna od 28 velikih rimskih cesta.
Paludamentum

**Paludamentum** je naziv za rimski plašt pričvršćen brošem za lijevo rame, a koji su nosili vojni komandanti i, rjeđe, vojnici. Paludamentum je najčešće bio grimizna, skrletne ili purpurne, a nekad i bijele boje.
Marko Livije Druz Klaudijan

**Marko Livije Druz Klaudijan** (*Marcus Livius Drusus Claudianus*, ? - oktobar 42. pne.) je bio rimski političar iz doba kasne Republike, poznat po vlastitim republikanskim uvjerenjima, ali i tome da je bio predak nekoliko ranih careva.

### Izvori
* Wikipedija na nizozemskom jeziku - Marcus Livius Drusus Claudianus
* http://www.roman-emperors.org/livia.htm
* http://wildfiregames.com/0ad/page.php?p=9826 
* http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1088.html 
* http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1089.html 
* http://www.theaterofpompey.com/rome/magistrates.shtml#50
* http://www.romansonline.com/Persns.asp?IntID=12589&Ename=Marcus+Livius+Drusus+Claudianus 
* Augusto Fraschetti (2001): ''Roman women'', University of Chicago Press, p. 243
Legionar

**Legionar** u najširem smislu označava pripadnika vojne ili paravojne formacije koja u svom nazivu sadrži naziv *[[Legija]]*.

U užem smislu se pod time prvenstveno podrazumijeva profesionalni pripadnik rimske vojske, odnosno rimskih legija od uvođenja marijevskih reformi 107. pne. Legionarom je mogao postati svaki punoljetni rimski građanin ispod 45 godina starosti, te je bio dužan služiti sljedećih dvadesetpet godina.

Rimski legionari su bili poznati po izuzetno strogoj disciplini, koju su njihovi pretpostavljeni - centurioni - održavali surovim kaznama. Isto tako su podvrgavani svakodnevnim vojnim vježbama, odnosno egzerciru, koji im je omogućavao ne da budu fizički i borbenim vještinama superiorni većini potencijalnih neprijatelja nego da izvode i najkompliciranije manevre na bojištu.

Legionari su se dijelili na dva tipa - *[[milites]]* - zaduženi za redovne vojničke zadatke, te *[[immunes]]*, vojnike posebno izvježbane i zadužene za inžinjerske, sanitetske zadatke ili poslugu opsadnih sprava. Potonji su ponekad bili pošteđeni redovnih vojničkih vježbi, ali se i od njih očekivalo da se po potrebi bore kao obični vojnici.
Gnej Domicije Ahenobarb (konzul 32. pr. n. e.)

**Gnej Domicije Ahenobarb** (*Gnaeus Domitius Ahenobarbus*, ? - 31. pne.) bio je rimski vojskovođa i političar iz doba prijelaza Republike u Carstvo.

Otac mu je bio Lucije Domicije Ahenobarb, optimatski konzul i jedan od najfanatičnijih protivnika Julija Cezara. Na samom početku građanskog rata 49. pne. je njega i oca Cezar zarobio u Korfinijumu, ali i odmah udijelio pomilovanje. Mladi Ahenobarb je, isto kao i otac, pobjegao iz Italije kako bi nastavio borbu protiv Cezara. Sudjelovao je u bitci kod Farsala, a nakon toga više nije ratovao. Godine 46. pne. mu je Cezar udijelio još jedno pomilovanje nakon čega se vratio u Italiju.

Antički izvori su podijeljeni oko toga je li Ahenobarb sudjelovao u zavjeri protiv Cezara ili je zavjerenicima tek nakon ubistva 44. pne. pružio moralnu podršku. U svakom slučaju, Drugi trijumvirat ga je 43. pne. stavio na listu proskripcije|proskripcija, natjeravši ga da pobjegne na Balkan i priključi se Brutu i Kasiju koji su započeli rat protiv Trijumvirata. Povjerena mu je komanda nad flotom od 50 brodova, s kojom je imao velikih uspjeha u Jonskom moru, prekinuvši komunikacije trijumvirske vojske u Makedoniji s njihovom bazom u Italiji. Taj uspjeh, međutim, nije mogao spriječiti poraz Brutove i Kasijeve vojske u kopnenoj bitci kod Filipa kojom je okončan rat.

Ahenobarb je i nakon te bitke sa svojom flotom nastavljao pružati otpor Trijumviratu sve do 40. pne. kada je, uz posredovanje Gaja Asinija Poliona, sklopio mirovni sporazum s Markom Antonijem. Taj potez, napravljen bez njegovog znanja, razbjesnio je Oktavijana, ali je 39. pne. pristao na sporazum kojim je Ahenobarbu u zamjenu za polaganje oružja obećano mjesto konzula za 32. pne. Godine 36. pne. Ahenobarb je pratio Antonija na njegovog neuspjelom pohodu na Parte, te je nakon jednog poraza upravo Ahenobarb govorom hrabrio Antonijeve vojnike u trenutku kada sam Antonije zbog očaja to nije mogao činiti. Ahenobarb je poslije služio kao guverner Bitinije, a godine 35. pne. je sudjelovao u hvatanju Seksta Pompeja.

Ahenobarb je svoj obećani konzulski mandat preuzeo 32. pne. zajedno sa Gajem Sosijem, i to upravo u trenutku kada je suparništvo Oktavijana i Antonija počelo eskalirati u otvoreni oružani sukob. Ahenobarb se tada opredijelio za Antonija te je zajedno sa Sosijem pobjegao u Efez, gdje je tada Antonije skupljao vojsku. Tamo je Antonija preklinjao da ostavi Kleopatru, smatrajući da mu ometa zdravo rasuđivanje. Nakon što je Antonije to odbio, mnogi njegovi vojnici su ponudili Ahenobarbu da svrgnu Antonija i njega postave za svog komandanta. Ahenobarb je umjesto toga odlučio prebjeći na stranu Oktavijana, što je i učinio nedugo pred početak bitke kod Akcijuma 31. pne. Oktavijan ga je, iako ljut zbog prethodne izdaje, lijepo primio. Ahenobarb je tada već bio teško bolestan te, pogođen groznicom, nije sudjelovao u bitci. Nekoliko dana nakon nje je umro, a Plutarh sugerira da je to bilo "zbog sramote izazvane javnom izdajom".

Ahenobarb se u pojavljuje kao lik u Shakespeareovoj tragediji *[[Antonije i Kleopatra (Shakespeare)|Antonije i Kleopatra]]*, gdje mu je dano ime Enobarb.

## Izvori
41. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **41. pne.** bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje je vrijeme bila poznata kao **Godina konzulstva Antonija i Vacije** ili, rjeđe, **godina 713. ''[[Ab urbe condita]]**''. Oznaka 41. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za označavanje godina.

## Događaji

* Rimskom Republikom formalno upravljaju konzuli Lucije Antonije i Publije Servilije Vacija Izaurik. 
* Trijumvir Oktavijan se razvodi od svoje prve supruge Klodije Pulhre, kako bi se moago oženiti za Skriboniju. Klodijinoj majci Fulviji, supruzi svog kolege Marka Antonija, šalje pismo u kome tvrdi da joj kćer vraća "u besprijekornom stanju", odnosno da nikada nije konzumirao brak.
* Egipatska kraljica Kleopatra VII dolazi u Tarz kako bi se srela s Markom Antonijem i uspostavila novi politički savez. Antonije prihvaća njenu ponudu i postaje njen ljubavnik, pristavši da je prati u Aleksandriju, gdje će provesti zimu. Kako bi joj iskazao vjernost, na njen nagovor daje pogubiti njenu sestru Arsinoju, koja je dotle uživala azil u Artemidinom hramu u Efezu.
* Fulvija, ponižena i razbješnjena Oktavijanovom odlukom, nagovara konzula i svog šurjaka Lucija Antonija da mobilizira osam legija kako bi svrgnuo Oktavijana i omogućio bratu Marku da sam zavlada rimskom državom. Lucijeve trupe nakratko osvajaju Rim čime počinje Peruzinski ili Fulvijin rat.
* Peruzinski rat: Kvint Salvidijen Ruf dolazi iz Italije zajedno sa legijama vjernim Oktavijanu te zauzima i uništava umbrijski grad Sentinum.
* Peruzinski rat: Lucije Antonije, na poziv lokalnog stanovništva, dolazi u Peruziju. Nedugo potom ga Oktavijan tuče u bitci kod Peruzije.

## Rođenja
* Gaj Asinije Gal Salonin, rimski konzul pod carem Augustom (u. 33. n.e.)

## Smrti
* Arsinoja IV, egipatska princeza i suparnica kraljice Kleopatre VII (r. 68/67. pne.)
Carlos Vela

**Carlos Vela** (Cancún, Quintana Roo, Meksiko, 1. ožujka 1989.) je meksički nogometaš i reprezentativac koji igra u Arsenalu. Prvenstveno igra na poziciji lijevog krila, a sposoban je adekvatno odigrati i na poziciji napadača, povremeno i kao desno krilo. Njegov stariji brat Alejandro Vela igra za nogometni klub Jaguares u meksičkoj nogometnoj ligi.

## Karijera
Nakon impresivnih predstava na U-17 Svjetskom prvenstvu 2005. mnogi europski klubovi bili su zainteresirani za njegove usluge, međutim odlučio se za Arsenal. U studenom 2005. potpisao je ugovor na 5 godina, a njegovom bivšem klubu isplaćeno je 2,5 milijuna funti.

No, zbog problema oko dobivanja radne dozvole, u veljači 2006. otišao je na posudbu u Celtu iz Viga. Sljedeću sezonu bio je na posudbi u Salamanci, gdje je impresionirao mnoge. Klubovi iz prve lige poput Levantea, Osasune i Almerie bili su zainteresirani za njegov dolazak na posudbu, pa je na kraju završio u Osasuni potpisavši ugovor na jednogodišnju posudbu s mogućnošću produljenja posudbe na još jednu godinu.

Tijekom ljeta 2008. konačno je dobio radnu dozvolu kako bi mogao zaigrati u dresu Arsenala. Odmah po dolasku uvršten je u prvu momčad, te je dobio broj 12.

Engleski tabloid The Sun uvrstio ga je među 20 mladih igrača koje vrijedi pratiti u 2008.

### Reprezentativna karijera
Za Meksiko je debitirao u rujnu 2007. u prijateljskoj utakmici protiv Brazila. 18. listopada iste godine zabio je svoj prvi gol za A selekciju u prijateljskoj utakmici protiv Gvatemale.

7. veljače 2008. započeo je utakmicu protiv SAD-a (2:2) u kojoj je zamijenjen Giovanijem Dos Santosom. 8. lipnja iste godine postigao je svoj drugi reprezentativni pogodak u prijateljskoj utakmici protiv Perua u 20. minuti susreta, pomogavši tako Meksiku da dođe do 4:0 pobjede.

Strijelac je bio i u sljedećoj utakmici, na početku kvalifikacija protiv Belizea kada je zabio za 1:0. U uzvratnoj utakmici protiv Belizea opet je bio strijelac prvog gola u 7:0 pobjedi svoje reprezentacije.

## Vanjske veze

* Carlos Vela na službenoj stranici Arsenala 
* Carlos Vela na stranicama Kluba navijača Arsenala "Arsenal Hrvatska"
Savez

**Savez** je naziv za odnos između dvoje ili više pojedinaca, organizacija ili država temeljem koga se oni međusobno pomažu i nastoje ostvariti zajedničke interese. Savez može biti formalne ili neformalne prirode, odnosno privremene ili trajne naravi. Za njega, pogotovo kada je formalne prirode, se koristi izraz **alijansa** ili **alianca**. Članovi saveza se nazivaju **saveznici**.

Izraz se najčešće koristi u politici i, rjeđe, u ekonomiji.

## Povezano
* Vojni savez
* Državni savez
* Savezna država
* Koalicija
Lucije Antonije (brat Marka Antonija)

:*Drugi [[Lucius Antonius (unuk Marka Antonija)|Lucije Antonije]] je bio unuk [[Marko Antonije|Marka Antonija]].*

**Lucije Antonije** (*Lucius Antonius*, 1. vijek pne.) bio je rimski političar iz doba kraja Republike, najpoznatiji kao brat trijumvira Marka Antonija.

Lucije je bio sin rimskog političara Marka Antonija Kretika i Julije Antonije. Imao je dva brata - Marka i Gaja. Slično kao i Marko, mladost je proveo kockajući se i opijajući se. Kao pristaša svog brata, a posredno i Cezara, godine 44. pne. je postao narodnim tribunom. Na strani brata je sudjelovao u mutinskom ratu.

Godine 41. pne. je, za vrijeme Drugog trijumvirata, postao konzul. Za vrijeme mandata mu je brat boravio na Istoku. Markova supruga Fulvija, koja je bila u Rimu, je pak došla u sukob s trijumvirom Oktavijanom. Nastojeći se riješiti Oktavijana i omogućiti mužu da sam zavlada rimskom državom, nagovorila je Lucija da podigne osam legija i zbaci Lepida koji je kao trijumvir vladao u Rimu. Taj ustanak je prerastao u kratkotrajni građanski rat kada je Oktavijan organizirao protivudar uz pomoć trupa iz Španije. Fulvija i Lucije su bili priisljeni bježati u Peruziju gdje su zimu 41/40. pne. proveli pod opsadom. Ona je završena predajom nakon koje je Oktavijan, iz obzira prema Marku Antoniju, i Fulviji i Luciji poštedio život. Fulvija je otišla u Sikion u izgnanstvo, a Lucije je poslan kao guverner u Hispaniju. Što se poslije dogodilo s njim nije poznato.

## Izvori
* Appian, *Bellum Civile*, v. 14 ff.
* Dio Cassius xlviii. 5-14.
* Suetonius, *De Vita Caesarum*, II, 14-5.