Giovanni Battista Pergolesi

**Giovanni Battista Pergolesi** (Jesi, 4. januar 1710. – Pozzuoli pokraj Napulja, 17. mart 1736) je bio italijanski kompozitor, violinista i orguljaš. Jedan je od najvažnijih ranih kompozitora komične opere (Opera buffa). Njegova opera seria *Il Prigioner superbo* imala je dva čina *buffa [[Intermeco (muzika)|intermezza]]* pod nazivom *Služavka gospodarica* (ital. La Serva Padrona). Kasnije je postala veoma popularna kao samostalno djelo, a izvedena je prvi put 28. avgusta 1733. godine postajući remek-djelo italijanskog buffo stila. Njena izvedba u Parizu 1752. godine izazvala je sukob između pristalica ozbiljne francuske opere među kojima su bili kompozitori Jean-Baptiste Lully i Jean-Philippe Rameau i pristalica nove italijanske komične opere, buffonista. Pergolesi je smatran modelom italijanskog operskog stila tokom ove svađe koja je dvije godine podijelila muzičku zajednicu Pariza.

## Biografija
Rođen je u gradiću Jesiju u današnjoj provinciji Anconi (u to vrijeme dio papske države). Pergolesi je studirao muziku kod lokalnog muzičara Francesca Santinija, prije odlaska u Napulj 1725. godine, gdje je studirao kod Gaetana Greca i Francesca Fea između ostalih. Najveći dio svog kratkog života proveo je radeći za aristokratske pokrovitelje kao što su grof *Colonna Principe di Stigliano* i knez *Marzio IV Maddaloni Carafa*. 
Giovanni Battista Pergolesi umro je 16. marta 1736. godine u 26. godini života u gradu Pozzuoli od tuberkuloze i sahranjen je u franjevačkom samostanu dan kasnije.

## Muzičko stvaralaštvo

Poznat je uglavnom kao operski kompozitor, a jedan je od najvažnijih ranih kompozitora komične opere (Opera buffa). Njegova opera seria *Il Prigioner superbo* imala je dva čina *buffa intermezza* pod nazivom *Služavka gospodarica* (La Serva Padrona). Kasnije je postala veoma popularna kao samostalno djelo. Među ostalim Pergolesijevim operskim djelima je njegova prva opera *La conversione e morte di San Guglielmo* iz 1731., *Lo frate 'nnamorato* (Zaljubljeni brat, iz 1732. na tekst na Napuljskom jeziku), *L'Olimpiade* (31. januar 1735.) i *Il Flaminio* iz 1735. godine. Sve njegove opere su premijerno izvedene u Napulju, osim Olimpijade koja je prvi put izvedena u Rimu.

Pergolesi je također komponovao i duhovnu muziku, uključujući i *Misu u F-duru* i njegov *Magnifikat u C-duru*. Međutim, muzičko djelo *Stabat Mater* iz 1736. za sopran, alt, gudački orkestar i basso continuo je njegovo najpoznatije sakralno djelo. Djelo je naručeno od strane *Confraternità dei Cavalieri di San Luigi di Palazzo* povodom godišnje meditacije za Veliki petak u čast Djevice Marije. Pergolesijevo djelo je zamijenilo djelo komponovano od strane Alessandra Scarlattija samo devet godina ranije, ali koje je smatrano "staromodnim" pokazujući kako brzo se promijenio ukus publike.
Djelo u cjelini pripada klasičnom stilu u muzici, ali početak u djelu pokazuje Pergolesijevo majstorstvo italijanskog baroknog stila *durezze e ligature*, kojeg su odlikovale brojne suspenzije preko brže, prateće bass linije.

## Muzička baština i utjecaj na druge kompozitore

Pored opera Pergolesi je napisao brojna sekularna instrumentalna djela uključujući i violinsku sonatu i Koncert za violinu (violin concerto). Znatan broj instrumentalnih i sakralnih djela koja su pripisivana Pergolesiju su se kasnije pokazala da su pripadala nekom drugom. Veliki dio baleta *Pulcinella* Igora Stravinskog koji je navodno obrađivao djela Pergolesija se zapravo zasnivao na radovima drugih kompozitora, a posebno Domenica Galla. Djelo *Concerti Armonici* je poznato da je djelo kompozitora Unico Wilhelma van Wassenaera.
Njegovo muzičko djelo *Stabat Mater* je bilo osnova za kantatu Johanna Sebastiana Bacha *Tilge, Höchster, meine Sünden* (sh. Ukloni moje grijehe svevišnji), BWV 1083.

## Muzika Pergolesija u modernoj kinematografiji
Pergolesijevo djelo *Salve Regina* je imala istaknuti nastup u filmu Farinelli iz 1994. godine, u kojem operski pjevač Farinelli pjeva jedini duet iz djela *Stabat Mater Dolorosa*. Također, dijelovi iz ovog istog Pergolesijevog muzičkog djela su korišteni u filmu *[[Jesus of Montreal]]*. Treći dio (Quis est homo) iz ovog istog muzičkog djela se koristio kao muzika za film *Smilla's Sense of Snow*; posljednji dio je korišten u filmu *[[Amadeus]]* i u filmu *[[Mirror (film)|Mirror]]* Andreja Tarkovskog. U filmu *Cactus* australijskog režisera Paula Coxa su također korišteni dijelovi iz Pergolesijevog djela *Stabat Mater*.

## Povezano
* Intermeco (muzika)

## Reference

## Vanjske veze

* 
* Na stranici Mutopia Project mogu se naći kompozicije autora Giovanni Battista Pergolesi
* Fondazione Pergolesi Spontini of Iesi
* Istituto Internazionele per lo studio del '700 musicale napoletano
* listening to the music of Pergolesi on RADIO ‘700  
*  Ursula Grace Fuller performs Pergolesi's composition "Se tu m'amie, se sospiri"
*  The Early Music ensemble Voices of Music performs the entire Stabat Mater of Pergolesi in HD Video on original instruments