1942.

Godina **1942** (**[[Rimski brojevi|MCMXLII]]**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak, po gregorijanskom kalendaru.

## Događaji
### Januar/Siječanj

* 1. 1. - Konferencija Arcadia: potpisana Deklaracija Ujedinjenih nacija (26 vlada, među kojima i jugoslovenska izbeglička) - prvi put se pominju Ujedinjene nacije.
* 2. 1. - Drugi svjetski rat: Japanci ušli u Manilu, glavni grad Filipina.
* 2. 1. - Nemački zapovednik u Srbiji pod pretnjom smrtne kazne zabranio skrivanje Jevreja i čuvanje njihovih stvari.
* 4. 1. - Mađarska vojska i žandarmerija razbili Prvi šajkaški NOP odred kod Žablja, počinju represalije prema civilima u Bačkoj, čiji je vrhunac Novosadska racija.
* 6. 1. - U oluji pored Baleara potonuli francuski putnički brod *Lamoricière* (301 žrtva), kao i teretni *Jumièges* (20).
* 7. 1. - Bitka za Moskvu se okončava strateškom sovjetskom pobedom, Staljin naređuje preširoku kontraofanzivu. Krvava Rževska bitka traje do marta 1943, Ljubanska operacija kod Lenjingrada do ovog aprila, Kerčko-feodosijska operacija do maja. Toropecko-holmska operacija do februara.
* 7. 1. - Počinje Bitka za Bataan na Filipinima.
* 11. 1. - CK KPJ i VŠ NOP odreda Jugoslavije doneli odluku o stvaranju Dobrovoljačke vojske (novi naziva štaba je VŠ NOP i DV Jugoslavije).
* 11. 1. - Okončana Dražgoška bitka kod Škofje Loke u Sloveniji - partizani se povukli nakon što su naneli gubitke Nemcima, koji zbog toga pale selo Dražgoše.
* 11. 1. - Japan objavio rat Holandiji, prva meta je ostrvo Tarakan pored Bornea, bogato naftom. Japanci su takođe od Britanaca zauzeli Kuala Lumpur na Malaji (do septembra 1945).
* 11. 1. - Operacija Paukenschlag ili "Drugo srećno vreme" za nemačke podmorničare: britanski brod *SS Cyclops* potopljen blizu Nove Skotije.
* 12. 1. - Prof. Slobodan Jovanović na čelu izbegličke jugoslovenske vlade, umesto generala Simovića (kome je kabinet otkazao poslušnost a kralj poverenje) - đeneral Draža Mihailović je imenovan za ministra vojske, mornarice i vazduhoplovstva.
* 12. 1. - Delovi Kordunaškog NOP odreda zauzeli Vojnić.
* 13. 1. - Deklaracija iz St. Jamesa: predstavnici devet okupiranih zemalja, uklj. Jugoslaviju, zalažu se za privođenje pravdi ratnih zločinaca.
* 13. 1. - Probni pilot nemačkog aviona Heinkel He 280 prvi je koji se spasao katapultiranjem.
* 14. 1. - Zajednička deklaracija Poljske, Čehoslovačke, Jugoslavije i Grčke kojim je ustanovljen Planerski odbor Centralne i Istočne Evrope. 
* 14. 1. - Prvi let helikoptera Sikorsky R-4, prvog masovno proizvođenog.

* 15. 1. - Izbegličke vlade Jugoslavije i Grčke sklopile ugovor koji predviđa njihovu posleratnu konfederaciju (Balkanski Savez).
* 15. 1. - Treća bitka kod Changsha: Kinezi porazili japansku ofanzivu.
* januar - Kosmajski NOP odred se vratio na Kosmaj iz Sandžaka.
* 16. 1. - Glumica Carole Lombard poginula u avionskoj nesreći u Nevadi.
* 15. 1. - 7. 2. - "Druga neprijateljska ofanziva" u istočnoj Bosni, u dve etape: Romanijsko-birčanska i Druga ozrenska operacija; četnici propuštaju nemačke jedinice, partizani izbegli uništenje.
* 18. 1. - Počinje Japansko osvajanje Burme.
* 19. 1. - Draža Mihailović unapređen u diviziskog đenerala.
* 20. 1. - Wannsee konferencija predviđa deportaciju, prinudni rad i uništenje Jevreja iz Evrope i Francuske Severne Afrike (Magreba).
* 20. 1. - Bugarski 1. okupacioni korpus (tri divizije) završio okupaciju dela Nedićeve Srbije (približno jugoistočna četvrtina, do Kragujevca i K. Mitrovice), zamenjujući nemačke snage.
* 21. 1. - Na stanici Pjenovac, između Olova i Han Pijeska, iznenađeno i poginulo 59 partizana Šumadijskog bataljona 1. proleterske i dela Romanijskog NOP odreda, među njima i N.H. Slaviša Vajner Čiča.
* 21. 1. - Romelov Afrički korpus počinje kontraofanzivu u Libiji.

* 21 - 23. 1. - Novosadska racija - mađarski fašisti ubili nekoliko hiljada Srba, Jevreja i Roma u Bačkoj.
* 22. 1. - Ravnogorski pokret proglašen od izbegličke vlade za Jugoslovensku vojsku u otadžbini (prethodna imena: Četnički odredi jugoslovenske vojske, zatim Vojno-četnički odredi).
* 23. 1. - Počinje Bitka za Rabaul, koja Japancima otvara Novu Gvineju.
* 23 - 24. 1. - Partizani kod Ljubova, između Gospića i Korenice, zarobili dva tenka od Italijana.
* 23. 1. - Holmski džep: Nemci opkoljeni južno od Lenjingrada izdržavaju do maja.
* 24. 1. - Izbegličke vlade Poljske i Čehoslovačke sklopile ugovor koji predviđa njihovu posleratnu konfederaciju.
* 24. 1. - Ante Pavelić osnovao Hrvatski državni sabor - članovi imenovani, savjetodavna funkcija.
* 24. 1. - Partizani iz Graca kod Makarske izveli prvu akciju na moru, zarobivši jedrenjak "Merkur" sa 90 tona hrane.
* 24. 1. - Najhladnije jutro ove zime u Beogradu: -23,8&nbsp;°C. Na sarajevskim Bjelavama zabilježeno rekordnih -26,4.
* 25. 1. - Tajland objavio rat Britaniji i SAD pod uticajem Japana (ambasador u Washingtonu Seni Pramoj odbio uručiti objavu, ).
* 25. 1. - 10. 5. - "Fočanski period" - CK KPJ i VŠ Narodnooslobodilačke partizanske i Dobrovoljačke vojske Jugoslavije se nalaze u Foči.
* 26. 1. - Prvi američki vojnici u Evropskom teatru se iskrcali u Belfastu, zbog čega će Republika Irska protestovati.
* 27. 1. - Igmanski marš.
* 28. 1. - Sile osovine se vratile u Bengazi.
* 29. 1. - Poslanik Endre Bajcsy-Zsilinszky u spoljnopolitičkom odboru mađarskog parlamenta osuđuje nasilje u Bačkoj.
* 29. 1. - Počela Druga ozrenska operacija, druga etapa Druge ofanzive,
* 29. 1. - Potpisan ugovor o savezu Velike Britanije, SSSR i Irana, kojim je regulisan boravak snaga prve dve države u Iranu.
* 30. 1. - 1. 2. - Razgovori Jezdimira Dangića (četničkog komandanta u istočnoj Bosni), Nedića i nemačkih predstavnika u Beogradu - obećano pa opozvano priključenje 17 srezova istočne Bosne Nedićevoj Srbiji.
* 31. 1. - Malajska kampanja okončana japanskim zauzećem poluostrva.

### Februar/Veljača

* 1. 2. - Osnovan Glas Amerike.
* 1. 2. - Mao Zedong započinje Yan'anski rektifikacioni pokret (*Zhengfeng*) kojim je konsolidovana njegova vodeća uloga u KP Kine, kao i njegove misli.
* 3. 2. - Fočanski propisi o radu Narodnooslobodilačkih odbora (NOO).
* 4. 2. - Kod Petrovca se iskrcali oficiri britanske misije Hidra, među kojima i major Terens Aterton.
* 4. 2. - Incident u palati Abdeen: Britanci prinudili egipatskog kralja Faruka I da vladu poveri partiji Wafd (Mostafa El-Nahas) - događaj će imati uticaja na revolucionare 1952.
* 7. 2. - Ustaški pokolj u Banjalučkim naseljima Drakulić, Šargovac i Motike, u kojem je na svirep način ubijeno 2.300 stanovnika srpske nacionalnosti.
* 8. 2. - U manastiru Ostrog osnovan NOO za Crnu Goru i Boku (od novembra 1943. Zemaljsko antifašističko vijeće Narodnog oslobođenja za CG i Boku).
* 8. 2. - Poginuo Fritz Todt, rajhsministar za naoružanje i municiju, nasleđuje ga Albert Speer koji će znatno uvećati proizvodnju.
* 10. 2. - Luksuzni brod *[[SS Normandie]]* potonuo u njujorškoj luci nakon požara, dok je prepravljan u vojne svrhe.
* 11 - 13. 2. - Poduhvat Zerberus: nemačka flota uspela proći bez gubitaka kroz La Manš prema Nemačkoj.
* 12. 2. - Bekstvo jedne grupe zatvorenika iz konc-logora na Crvenom krstu u Nišu.
* 12. 2. - Militantni cionista Avraham Stern ubijen od Britanaca u Tel Avivu.
* 14. 2. - Britansko vazduhoplovno ministarstvo izdalo Direktivu o zonskom bombardovanju (*Area bombing directive*): napadati nemačku industrijsku radnu snagu i moral stanovništva putem bombardovanja gradova i civila.
* 14. 2. - Japanci započeli invaziju Sumatre, završena 28. 3..
* februar - Prokomunistički EAM u Grčkoj formira gerilu ELAS (Nacionalna narodna oslobodilačka armija).
* februar - Stanovnici Kosova dobili albansko državljanstvo.
* februar - Petar Leković je prvi dobio naziv narodnog heroja (orden je uspostavljen u avgustu 1943., ali Leković je poginuo već u junu '42.).

* 15. 2. - Japanci zauzimaju Singapur.
* 16. 2. - Masakr na ostrvu Bangka: Japanci streljali 22 medicinske sestre, koje su preživele potapanje broda *SS Vyner Brooke*.
* 16. 2. - Napad na Arubu: nemačke podmornice oštetile naftne instalacije i potopile šest tankera u Karibima.
* 17. 2. - Bugarska vojska izvršila pokolj u Bojniku.
* 17. 2. - Pukovnik Bajo Stanišić i komandant italijanske divizije "Taro" postigli prvi četničko-italijanski sporazum protiv partizana u Crnoj Gori.
* 17. 2. - Vječeslav Vilder preko Radio Londona optužuje nadbiskupa Stepinca da "nije dao ni glas saučešća" prilikom pokolja Srba.
* 18/19. 2. - (Slobodna) Francuska podmornica *[[Surcouf (podmornica)|Surcouf]]*, najveća na svetu, nestala u Karibima.
* 19. 2. - Japanci bombardovali Darwin u severnoj Australiji.
* 19. 2. - Predsednik Roosevelt potpisao naređenje za internaciju Japanskih Amerikanaca.
* 19. 2. - U Višijevskoj Francuskoj započeo Riomski proces liderima Treće republike - ali optuženi se uspešno brane.
* 23. 2. - Bombardovanje Ellwooda: japanska podmornica nanela manju štetu kod Santa Barbare.
* 24. 2. - Sovjetska podmornica na ulazu u Bosfor potopila bugarski brod *SS Struma* - poginulo 768 jevrejskih izbeglica iz Rumunije krenutih za britansku Palestinu.

* 23 - 28. 2. - Prvo zasjedanje Hrvatskog državnog sabora.
* 25. 2. - "Bitka za Los Angeles" - ispaljeno preko 1400 PV granata na neidentifikovani objekt.
* 26. 2. - 14. dodjela Oscara: najbolji film je *[[How Green Was My Valley (film)|How Green Was My Valley]]* (bio je nominovan i *[[Citizen Kane]]*).
* 27. 2. - Bitka u Javanskom moru je katastrofalni saveznički poraz koji omogućuje japansko osvajanje Nizozemske Istočne Indije (Indonezija).

### Mart/Ožujak
* mart - U toku su Borbe za Istočnu Bosnu.
* 3. 3. - U Srbiji osnovana kvislinška Srpska državna straža.
* 4 - 5. 3. - "Kairska afera" - potpuk. Miodrag Lozić preuzeo komandu od penzionisanog gen. Bore Mirkovića, ali oficiri koji su podržavali Mirkovića odbili poslušnost - Britanci za v.d. postavili svog generala Stonea.
* 5. 3. - Izvršni komitet Kominterne kritikuje taktiku KPJ ("leva skretanja"), npr. osnivanje *proleterskih* brigada.
* 5. 3. - Japanci ušli u Bataviju (Džakartu).
* 6. 3. - U Beogradu ubijen policajac Đorđe Kosmajac.
* 6. 3. - U Nedićevoj Srbiji osnovana Srpska zajednica rada.

* 8. 3. - Japanci ušli u Rangun u Burmi. Takođe se okončava njihova kampanja u Holandskoj Ostindiji.
* 9. 3. - Japanska invazija ostrva Buka i Bougainville, završena 5. aprila.
* 9. 3. - Mađarski premijer László Bárdossy zamenjen umerenijim Miklósem Kállayem (do 1944).
* 10. 3. - Prva bombaška misija Avro Lancastera.
* mart - Prva grupa zarobljenika se vratila u Srbiju.
* 17. 3. - Otvoren logor smrti Belzec.

* 20. 3. - Nakon odlaska sa Filipina u Australiju (12. 3.), Douglas MacArthur izjavljuje "...*I shall return*".
* 22. 3. - Pokolj u Starom Brodu i Miloševićima, ustaški zločini na Drini.
* 22. 3. - Druga bitka kod Sirta: Britanci uspeli odbiti italijanski napad na konvoj prema Malti, ali stradao od bombardera.
* 23. 3. - Japanci zauzeli Andamanska i Nikobarska ostrva.
* 28. 3. - Prepad na Sen Nazer (*Operation Chariot*) - Britanci uništili suvi dok u Saint-Nazaire-u, u okupiranoj Francuskoj.
* 28. 3. - Bombardovanje Lübecka je prvi značajan napad britanskog RAF na civilno stanovništvo u nemačkim gradovima. Nemci naredna dva meseca odgovaraju *[[Baedeker Blitz]]*-om na istorijske engleske gradove.
* 29. 3. - Crippsova misija: Britanci nude samoupravu i status dominiona Indiji nakon rata ako ova bude lojalna ratnim naporima, Gandi to naziva "postdatiranim čekom naplativim u banci koja se ruši".
* 31. 3. - Počinje "Treća neprijateljska ofanziva" (Operacija Trio) u istočnoj Bosni, severnoj Crnoj Gori, Sandžaku, severoistočnoj Hercegovini, traje do juna, partizani gube skoro svu oslobođenu teritoriju. U aprilu dolazi do niza pročetničkih pučeva u partizanskim jedinicama istočne Bosne.
* 31. 3. - Japanci zauzeli Božićni Otok nakon pobune indijskih vojnika u britanskoj vojsci. Japanska mornarica narednih dana vrši uspešan upad u Indijski okean.

### April/Travanj

* 1. 4. - Crna legija iz Han-pijeska zauzela Vlasenicu (tokom meseca vrši zločine nad civilima i nanosi gubitke četnicima u istočnoj Bosni).
* 3. 4. - Japanci bacili zapaljive bombe na Mandalay u Burmi, procenjeno 2.000 mrtvih.
* 4. 4. - U NDH osnovana "Hrvatska pravoslavna crkva", patrijarh Germogen Maksimov ustoličen 7. lipnja.
* 5. 4. - Uskršnji napad japanske mornarice na Colombo na Cejlonu (Sri Lanka), potopljene krstrice *HMS Cornwall* i *HMS Dorsetshire*.
* 9. 4. - Operacija Trio: ustaška Crna legija mimo plana izbija na Drinu, vrši zločine.
* 9. 4. - Okončana Bitka za Bataan, najvećom filipinskom i američkom vojnom predajom u istoriji - počinje Bataanski marš smrti.
* 13. 4. - Imberski incident: pilot spitfajera greškom ubio 25 posmatrača demonstracionog leta u Engleskoj.
* 15. 4. - Ostrvu Malti dodeljen Đorđev krst.
* april - U ovo doba otvoreni logori smrti Sobibor i Treblinka.
* 15 - 18. 4. - Italijanska divizija "Taurinenze" i Nevesinjski četnički odred čiste gornje Nevesinjsko polje.
* 17. 4. - Francuski general Henri Giraud pobegao iz nemačkog zarobljeništva.
* 18. 4. - Dulitlov napad, Amerikanci prvi put bombardovali Tokio - veliki propagandni uspeh.
* 18. 4. - Pierre Laval je ponovo premijer Višijevske Francuske (do 1944).
* 26. 4. - Poslednje zasedanje nacističkog Rajhstaga, Hitler je proglašen Vrhovnim sudijom Nemačkog naroda - nikakvi zakoni ga ne obavezuju, praktično raspolaže životom i smrti.
* 26. 4. - Eksplozija ugljene prašine u rudniku Benxihu u Mančukuu, smatra se da je stradalo 1.549 ljudi.
* 27. 4. - Suradnja četnika sa NDH: komandant četničkog odreda Uroš Drenović sklopio sporazum u Mrkonjić Gradu.
* 29. 4. - Japanci osvojili Lashio, terminus Burmanskog puta prema Kini.
* 30. 4. - Poražena sovjetska Ljubanska ofanzivna operacija kod Lenjingrada.

### Maj/Svibanj
* 2. 5. - Japanci zauzeli Mandalay.
* 5. 5. - Bitka za Madagaskar (*Operation Ironclad*) - saveznici do novembra uzimaju ovo ostrvo od višijevske Francuske.
* 4 - 8. 5. - Bitka na Koralnom moru, prva pomorska bitka u kojoj flote nisu videle jedna drugu - taktična japanska ali strateška saveznička pobeda jer Japanci nisu uspeli zauzeti Port Moresby i biće slabiji kod Midwaya.
* 5. 5. - Nemci deblokirali Holmski džep blizu Velikog Novgoroda - ovaj i Demjanski džep su uspešno snabdevani vazdušnim mostom.
* 6. 5. - Japanci zauzeli otok Corregidor u Manilskom zaljevu - definitivni kraj Filipinske kampanje.
* 6 - 11. 5. - Biltmorska konferencija u Njujorku: radikalizacija cionističkog stava, traži se neograničeno useljavanje u Palestinu, koja treba biti jevrejska država.
* 9. 5. - Druga talijanska armija preimenovana u Glavnu komandu Slovenije – Dalmacije (*Supersloda*), komandant Mario Roatta.
* 10. 5. - Okupator objavio da u Beogradu više nema Jevreja (od 2015. Dan sećanja na žrtve Holokausta u Beogradu).
* 10. 5. - Operacija Trio, Operacija Foča: Italijani zauzeli Foču.
* 12. 5. - Bitka u Saint Lawrenceu: nemačka podmornica potopila prvi brod na domak Kanade, pomorske akcije traju do novembra 1944.
* 12-28. 5. - Druga bitka za Harkov - potučena sovjetska ofanziva.

* 15. 5. - 3. 6. - Operacija Forstrat: neuspešni nemački pokušaj hvatanja Draže Mihailovića - odlazi u Crnu Goru.
* 16. 5. - Oslobođen Prijedor.
* maj - Organizirana Slovenska zaveza, politička organizacija antikomunističkih snaga u Sloveniji, koja formalno priznaje đen. Mihailovića.
* 19. 5. - Kerčko-feodosijska operacija okončana posle skoro pet meseci, krvav sovjetski neuspeh na Krimu.
* 22. 5. - U Valjevu obešen Stjepan Stevo Filipović
* 23. 5. - Piloti NDH Franjo Kluz i Rudi Čajavec prebegli na oslobođenu teritoriju kod Prijedora.
* 26. 5. - Britansko-sovjetski ugovor.
* 26. 5. - 11. 6. - Bitka za Bir Hakejm - Slobodni Francuzi usporili Romela kod Tobruka. Istog dana počinje Bitka kod Gazale (do 21. 6.) koja se smatra najvećim Romelovim uspehom.
* 27. 5. - Operacija Antropoid, atentat na Hajdriha u Češkoj (umro 4. 6.)
* 29-30. 5. - Četnički odredi Trebavski, Ozrenski i Majevički sklopili sporazum sa NDH protiv partizana.
* 30/31. 5. - Operacija Millennium: prvi RAF-ov napad na Keln sa 1.000 bombardera.
* 31. 5. i sledećih dana - Napad na Sidneysku luku - japanske mini-podmornice upale u Sidnejsku luku.

### Jun/Juni/Lipanj

* 1. 6. - U Bugarskoj streljan gen. Vladimir Zaimov zbog špijuniranja za SSSR.
* 1. 6. - Hidroelektrana Grand Coulee u SAD: ispunjen je rezervoar, prvi preliv vode.
* 2. 6. - 11. 9. - Preko BBC-ija se objavljuju spiskovi nedićevaca i ljotićevaca stavljenih pod "slovo Z" ("zastrašiti"), neki od njih su ubijeni od četničkih trojki.

* 4 - 6. 6. - Bitka za Midvej, jedna od prekretnica rata na Pacifiku - Amerikanci se odupiru japanskom napadu zahvaljujući presretnutim komunikacijama.
* 5. 6. - Opsada Sevastopolja: nemačkom baražu se pridružuje i najveći top *[[Schwerer Gustav]]*.
* 6 - 7. 6. - Aleutska kampanja: nakon uspešnog napada na Dutch Harbor 4. 6., Japanci zauzimaju ostrva Kiska i Attu.
* 7. 6. - Mitropolit Germogen ustoličen za patrijarha Hrvatske pravoslavne crkve.
* 7. 6. - Aris Veluhiotis proglasio početak borbe Grčke narodnooslobodilačke armije (ELAS), vojnog krila levičarskog EAM.
* 10. 6. - Po ukazu kralja Petra II, đen. Draža Mihailović postavljen za načelnika štaba Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini (štab je u Gornjem Lipovu kod Kolašina).
* 10. 6. - Uništeno češko selo Lidice - osveta za Hajdriha (uništeni i Ležáky 24. 6.).
* 10. 6. - 18. 7. - **[[Bitka na Kozari]]** (Operacija Zapadna Bosna): nemačke i snage NDH, kao i mađarski rečni monitori, vrše ofanzivu na Kozaru - planina osvojena uz spaljena sela, veliki broj ubistava i oko 60.000 civila u konc-logorima ("čišćenja" do kraja jula).
* 12. 6. - Anne Frank započinje svoj dnevnik.
* 12 - 15. 6. - Operacije Harpoon i Vigorous: Italijani potopili 4 od 6 teretnih brodova iz konvoja za Maltu, kao i dva razarača.
* 13. 6. - U SAD osnovan Ured za strateške usluge (OSS).

* 16. 6. - Konferencija na Tjentištu delegata Crne Gore, Boke i Sandžaka - u donesenoj rezoluciji, koja će biti objavljena preko radio-stanice "Slobodna Jugoslavija" kao prva takva vest iz zemlje, govori se o "izdaji Draže Mihailovića".
* 18. 6. - Oružani okršaj Hajdrihovih ubica i Nemaca u pravoslavnoj katedrali u Pragu.
* 19. 6. - Zagrebački sporazum između NDH i "Superslode" (gen. Mario Roatta) - italijanska vojska će napustiti treću zonu (sem Karlovca) i deo druge zone, gde će ih zameniti ustaško-domobranske snage; četnički dobrovoljci mogu ulaziti u novoosnovanu Dobrovoljačku antikomunističku miliciju.
* 19. 6. - Sednica CK KPJ: zaključeno da je u Crnoj Gori i istočnoj Hercegovini pretrpljen vojni i politički neuspeh, zbog "iskrivljavanja sektaške prirode" ("Leva skretanja"); neki smenjeni i isključeni iz partije; odlučeno da se nastavi ka zapadnoj Bosni (naređenje 22. 6.).
* 21. 6. - Romel zauzima Tobruk od Britanaca, za šta dobija čin feldmaršala, zarobljeno 35.000 savezničkih trupa. Nakon ovoga je odlučeno da Osovina prodre u Egipat (Operacija Aida), umesto da se pokuša invazija Malte (Operacija Herkules).
* 24. 6. - Vrhovni štab i grupa proleterskih udarnih brigada kreću prema zapadnoj Bosni.
* 24. 6. - Kralj Petar II u poseti Vašingtonu, razgovara sa Rooseveltom i Churchilom (u toku je Druga Washingtonska konferencija, na kojoj je doneta odluka o iskrcavanju u Severnoj Africi). 
* 26. 6. - Kapetan JVuO Vučko Ignjatović ubijen u Novoj Varoši od strane ljotićevaca.
* 28. 6. - Počinje Operacija Blau - nemačka letnja ofanziva u južnoj Rusiji, prema Staljingradu i naftnim izvorima Bakua.
* 29. 6. - Osovina zauzela Mersa Matruh u Egiptu.

### Jul/Juli/Srpanj

* 1. 7. - Američka podmornica potopila japanski brod *SS Montevideo Maru* pored Filipina, stradala 1054 australska zarobljenika.
* 1 - 27. 7. - Prva bitka kod El Alamejna - Romelovo napredovanje zaustavljeno 106&nbsp;km od Aleksandrije.
* 4. 7. - Nemci dovršili osvajanje Sevastopolja, Erich von Manstein je za ovo dobio feldmaršalsku palicu.
* 6. 7. - Voronješko-vorošilovgradska operacija: nakon što su prešli Don, Nemci zauzeli veći deo Voronježa.
* 10. 7. - Saveznički Konvoj PQ 17 konačno stiže do Rusije, nakon što je izgubio 24 od 35 trgovačkih brodova - sledeći konvoj poslat tek u septembru.
* 10. 7. - Amerikanci pronašli netaknut Mitsubishi A6M Zero na aluetskom ostrvu Akutan, iz čega izvlače vredne podatke.
* 12. 7. - Talijanski zločin u Podhumu kod Rijeke: 91 mještanin strijeljan za odmazdu.
* 12. 7. - Zarobljen Andrej Vlasov, komandant uništene 2. udarne armije.
* 12 - 13. 7. - Partizani zauzeli Gornji Vakuf i Prozor.
* 12. 7. - 4. 11. - Operacija Ljubljanska pokrajina nanosi velike gubitke slovenskim partizanima.
* 15. 7. - Počela akcija paljenja žita u Sremu ("Ni zrna žita okupatoru").
* jul - Osnovana oružana sekcija EDES-a (desničarski pokret otpora u Grčkoj).
* jul - U Bugarskoj osnovan Otadžbinski front (manjina Zemljoradnika i socijal-demokrata, Zveno i nelegalni komunisti).
* 16 - 17. 7. - Vélodrome d'Hiver: u Parizu uhapšeno 13.152 Jevreja i poslato u Auschwitz.
* 18. 7. - Prvi let Messerschmitt Me 262 sa mlaznim motorima (ulazi u službu 1944).
* 21. 7. - Japanci započinju Kampanju Kokodanske staze na Papui, prema Port Moresbyju - bezuspešne borbe traju do novembra.
* 22. 7. - Operacija Reinhard: počinje Velika akcija Varšava, transport Jevreja iz Varšavskog geta u Treblinku - do septembra prebačeno 260.000 ljudi. Prema Höfleovom telegramu i Korherrovom izveštaju, do kraja godine u logorima istrebljenja Belzec, Sobibor, Treblinka i Lublin-Majdanek, završilo je 1.274.166 poljskih Jevreja.
* 23. 7. -  Nemci zauzeli Rostov, "kapiju Kavkaza" i naftnih izvora.
* 23. 7. - Führerova Direktiva br. 45: Armijska grupa Jug podeljena u grupe A i B, usmerene prema Kavkazu, operacija Edelweis, odn. prema Volgi i Staljingradu.
* 25. 7. - Partizani zauzeli Duvno.
* 28. 7. - Staljinovo Naređenje br. 227: "Ni koraka nazad".
* 28. 7. - 20. 8. - Bitka za Kupres: partizani nisu uspeli zauzeti grad.
* 30. 7. - Prva rževsko-sičjovska operacija: neuspešna sovjetska ofanziva protiv Rževske izbočine blizu Moskve.

### Avgust/August/Kolovoz

* 1. 8. - Počeo Štrajk muzičara u SAD (do novembra 1944); nenamerna posledica je opadanje big bandova i dolazak vokalista u prvi plan.
* 3. 8. - Nemci zauzeli Vorošilovsk/Stavropolj.
* 5. 8. - Britanska vlada se odrekla Minhenskog sporazuma iz 1938.
* 7. 8. - Borbe za Livno: partizani zauzimaju grad posle trodnevnih borbi.
*   7. 8. - Američkim iskrcavanjem počinje Gvadalkanalska kampanja u Solomonima - početak ofanzive na Pacifiku.
* 8. 8. - Pokret Napustite Indiju: Gandi zahteva "uredno povlačenje Britanaca" - čitavo rukovodstvo Indijskog nacionalnog kongresa je odmah uhapšeno. 
* 9. 8. - Svetska premijera "Bambija" u Londonu.
* 9. 8. - "Meč smrti": kijevski fudbalski tim Start porazio nemački Flakelf.
* 9. 8. - Lenjingradska premijera Šostakovičeve Simfonije br. 7.
* 11. 8. - Bitka kod Kalača završena nemačkom pobedom, koji tako mogu preći Don na putu prema Staljingradu.
* 12. 8. - Druga moskovska konferencija: Čerčil i Staljin se sastaju sa predstavnicima SAD i francuskog Pokreta otpora da bi raspravljali o Drugom frontu.
* 12. 8. - Nacistička zastava na planini Elbrus (simbolički značaj).

* 13. 8. - Gen. Montgomeri preuzima komandu nad britanskim snagama u Egiptu nakon pogibije Williama Gotta.
* 13. 8. - Na zasedanju u Bombaju, Britanska Indija, donesena rezolucija "Napustite Indiju", početak pokreta građanskog neposluha.
* 15. 8. - Operacija Pedestal: Konvoj svete Marije stiže na Maltu uz velike gubitke, što je strateški uspeh saveznika.
* avgust - Holokaust u Srbiji: Nemci do sada ubili skoro 90% Jevreja u Srbiji (deo "Konačnog rešenja").
* avgust - Draža Mihailović naređuje da se izvode sabotaže na železnicama.
* 16. 8. - Incident kod Bazilike od Begoñe u Španiji, sukob između karlista i falangista, zbog ćega će Ramón Serrano Suñer, ministar ino. poslova i Francov zet biti smenjen 3. 9.

* 17. 8. - USAAF izvodi svoj prvi napad teškim bombarderima Boeing B-17 Leteća tvrđava u Evropi, na ranžirnu stanicu Rouen-Sotteville (Britanci su koristili B-17 prošle godine ali ih nije zadovoljio).
* 19. 8. - Neuspešan napad saveznika na Diep u Francuskoj.
* 19. 8. - Sovjeti započinju Sinjavinsku operaciju kod Lenjingrada (do oktobra) - neuspeh, ali Nemci su morali odustati od svoje ofanzive *Nordlicht*.
* 19. 8. - Četnički pokolj u Foči.
* 22. 8. - Brazil objavio rat Nemačkoj nakon što je potopljen niz brazilskih brodova.
* 23. 8. -  Nemačka Šesta armija stigla na severnu periferiju Staljingrada, izložen je prvom velikom bombardovanju.
* 24. 8. - Operacija Fruška gora: ofanziva Nemaca i ustaša Viktora Tomića na Frušku Goru (sa mađarskom flotilom i nemačkim i NDH vazduhoplovstvom).
* 24. 8. - Partizani zauzeli Mrkonjić Grad.
* 25. 8. - 7. 9. - Bitka za Milneov zaliv na istočnom kraju Papue je prvi veći japanski poraz.
* 27 - 28. 8. - Masakr u gradu Sarni blizu Rovna, ubijeno 14 - 18.000 Jevreja.
* 31. 8. - Generalni štrajk u Luksemburgu protiv regrutacije u nemačku vojsku.
* 31. 8. - Uhapšen Harro Schulze-Boysen, vodeći ćlan Crvenog orkestra, špijunskog kruga u Nemačkoj, koji je rasturen narednog meseca.
* 31. 8. - 5. 9. - Kampanja u Zapadnoj pustinji: bitka kod Alam el Halfe, novi Romelov neuspeh.

### Septembar/Rujan
* 2. 9. - U Belfastu pogubljen republikanac Tom Williams - IRA vodi Severnu kampanju od dolaska stranih trupa.
* ca. 2. 9. - Septembarski propisi u Oštrelju - narodnooslobodilački odbori dobijaju stalan karakter.
* 3. 9. - Pošto Nemci žele deportovati geto Łachwa na istoku predratne Poljske, dolazi do valjda prvog ustanka u nekom getu.
* 4. 9. - U Francuskoj donesen zakon o radnoj obavezi, u Nemačku će do 1944. otići preko 600.000 radnika.
* 9. 9. - Nemački komandant Srbije, gen. Bader, izdao naredbu o izviđanjima i borbi protiv nelegalnih četnika Draže Mihailovića u Srbiji.
* 9. 9. - Japanski hidroavion bacio dve zapaljive bombe na šumu u Oregonu - mala šteta, prvi put da su iz vazduha bombardovane kontinentalne SAD.
* 12. 9. - *RMS Laconia* potopljena blizu Otoka Ascension, stradalo je 1.649 ljudi, uglavnom talijanskih zarobljenika.
* 12. 9. - Operacija Anglo: britanski komandosi uništili najmanje 33 aviona na Rodosu.
* 13. 9. - Nemci u južnim predgrađima Staljingrada, počinje bitka za sam grad.
* septembar - Poslanstvo Kraljevine Jugoslavije u Moskvi podignuto u ambasadu, Tito zbog toga šalje protest Kominterni (proveriti).
* septembar - Pokolj u Makarskoj 1942.
* 16. 9. - Incident Laconia: američki liberator napao nemačku podmornicu U-156, iako su se na njoj nalazili preživeli sa potopljene Laconije - nakon ovoga, nemačkim podmornicama je zabranjeno spašavanje preživelih.
* 16. 9. - Konferencija u Pezë kod Tirane, osnovan albanski Nacionalni oslobodilački pokret pod dominacijom komunista, pod uticajem Titovih partizana.

* 22. 9. - Nemci stižu do centra Staljingrada.
* 22. 9. - Poglavnik Ante Pavelić u poseti Hitleru.
* 22. 9. - De Golovi Slobodni Francuzi se odrekli Minhenskog sporazuma.
* 25 - 27. 9. - U Bosanskom Petrovcu održan Prvi kongres partizanskih lekara i sanitetskih radnika Jugoslavije, upućen poziv lekarima i studentima medicine da se priključe borbi.
* 28. 9. - 31. 10. - Ciklus operacija "Dinara" protiv NOP i DV u BiH - partizani gube Prozor, Livno i Jajce.
* 29. 9. - Kod Uroševca formiran NOP odred "Zejnel Ajdini", prvi od pripadnika albanske nacionalnosti.

### Oktobar/Listopad
* 1. 10. - Četnički masakr u Gatima, u Poljici.
* 1. 10. - Američka podmornica potopila japanski transporter *Lisbon Maru*, stradalo 800 britanskih zarobljenika.
* 2. 10. - Transporter trupa *Queen Mary* presekao razarač *Curacoa* severno od Irske, stradalo 337 mornara (otkriveno nakon rata).
* 3. 10. - Prvi uspešan test rakete A-4, buduće V-2 - postignuta visina od 84,5&nbsp;km.
* 5 - 10. 10. - Italijansko-četnička "Prozorska operacija" ("Alfa", deo operacija Dinara), čiji je cilj odbacivanje partizana od mostarskog basena boksita i pruge Sarajevo-Mostar; četnici ubili nekoliko stotina muslimana i Hrvata u okolnim selima.
* 9. 10. - Vestminsterski statut važi za Australiju - zakonodavna nezavisnost.
* 11. 10. - Nemačko-bugarski zločin u selu Kriva Reka kod Brusa, svih 330 zatečenih stanovnika sela ubijeno - dignuto u vazduh sa crkvom, streljano, živo spaljeno... Zverstva fotodokumentovana radi propagandne upotrebe (objavljeni članci u nemačkoj štampi i sl.).
* 12-20. 10. - Operacija Kopaonik - nemačko-bugarska operacija protiv gerile u južno-centralnoj Srbiji, četnici i partizani izmiču iz obruča.
* 13. 10. - U Ljubljani ubijen kvisling Marko Natlačen.
* 14. 10. - Zvanični datum nastanka nacionalističke Ukrajinske ustaničke armije.
* oktobar - Ciklus okupatorsko-kvislinških operacija "Dinara": Alfa ("Prozorska"), "Jajce I", "Beta" ("Livanjska"), "Jajce II".
* 16. 10. - Bengalski ciklon odnosi 40.000 žrtava, šteta će doprineti Bengalskoj gladi sledeće godine.
* 17. 10. - Nemci zauzeli fabriku traktora u Staljingradu.
* 18. 10. - Hitler izdao Komandosko naređenje: komandose treba streljati, makar bili u uniformi i želeli da se predaju.
* 21. 10. - Nemački brod *Palatia* potopljen kod Norveške, stradalo 915 zarobljenika i 71 Nemac.
* 23 - 26. 10. - Bitka za Henderson Field: Japanci ne uspevaju povratiti pistu na Guadalcanalu.
* 23. 10. - 11. 11. - Druga Bitka kod El Alameina - saveznička ofanziva i odlučujuća pobeda.
* 30. 10. - Britanci zarobili vredan kriptografski materijal sa potopljene podmornice U-559.
* 31. 10. - Pjesma *[[White Christmas (pjesma)|White Christmas]]* dolazi na prvo mjesto.

### Novembar/Studeni

* 1. 11. - Vrhovni štab NOV i PO Jugoslavije doneo odluku o stvaranju NOVJ kao redovne vojske. Istog dana formirane Prva i druga proleterska udarna divizija NOVJ. VŠ Narodnooslobodilačke partizanske i Dobrovoljačke vojske Jugoslavije postaje VŠ Narodnooslobodilačke vojske i Partizanskih odreda Jugoslavije.
* 1. 11. - General Rudolf Lüters imenovan za komandanta nemačkih snaga u NDH (ranije im je zapovedao komandant Srbije, Paul Bader).
* 1 - 4. 11. - Nemačke podmornice potopile 15 brodova atlantskog konvoja SC 107. Eksplozija municije na jednom od brodova se smatra jednom od najvećih prednuklearnih.
* novembar, početkom - Sastanak Hitler-Ler-Pavelić u Vinici, Ukrajina - razmotreno stanje u NDH i odlučeno da se preduzmu operacije za uništenje partizana.
* 2 - 15. 11. - Partizani izvode Bihaćku operaciju - cilj je uništenje neprijatelja u međurečju Une i Korane i spajanje slobodne teritorije u Bosni i Hrvatskoj.
* 3. 11. - Formiran Šarplaninski NOP odred.
* 3. 11. - Nemački Treći pancer korpus zaustavljen na tri kilometra od Ordžonikidzea. 
* 4. 11. - Oslobođenjem Bihaća nastaje "Bihaćka republika".
* 4-5. 11. - Sremski i bosanski partizani prelaze preko Save u Bosnu.

* 8 - 16. 11. - Operacija Baklja - prva velika invazija saveznika, u Maroku i Alžiru; francuski Pokret otpora neutralizovao višijevske snage u Alžiru.
* 9. 11. - *Wickard v. Filburn*: presuda Vrhovnog suda SAD dramatično uvećava regulatornu moć federalne vlade, konkretno proizvodnju pšenice na farmerovom imanju.
* 10. 11. - 11. 11. - Višijevski admiral François Darlan prinuđen da okonča otpor u severnoj Africi, uz ostanak na čelu administracije.
* 10. 11. - Churchill objavljuje pobedu kod El Alameina: nije kraj, čak ni početak kraja, ali je možda kraj početka (crkvena zvona su 15. 11. zvonila prvi put od 1940).
* 12. 11. - *Unternehmen Anton* - Nemci okupirali Višijevsku Francusku.
* 12 - 15. 11. - Pomorska bitka kod Gvadalkanala - američka strateška pobeda nad Japancima.
* 13. 11. - Britanci konačno zauzimaju Tobruk.
* 14. 11. - Britanska podmornica potopila italijanski brod SS Scillin sa 800 zarobljenika.
* 15. 11. - Prvi broj lista "Slobodna Vojvodina" (od 1.1. 1952 "Dnevnik").

* novembar? - Osnovana Jugoslovenska ravnogorska omladina (JURAO).
* novembar - Antikomunistički Dobrovoljački odredi u Srbiji reorganizovani u Srpski dobrovoljački korpus (razoružavanje svih vrsta četnika do kraja godine, mnogi oficiri uhapšeni i poslati u Nemačku).
* novembar - Osnivanje antikomunističke organizacije *[[Balli Kombëtar]]* ("Nacionalni front") u Albaniji.
* 16. 11. - Bitka kod Buna–Gone: Amerikanci i Australci uspevaju do januara proterati Japance sa Papue.
* 17. 11. - Počinje Tuniska kampanja (do sledećeg maja) - Nemci su prvi stigli u zemlju.
* 19. 11. - Potpuni neuspeh britanske operacije Freshman, pokušaja sabotaže fabrike teške vode u Vemorku, Norveška.
* 19 - 23. 11. - Operacija Uran - sovjetska kontraofanziva u Staljingradu dovodi do opkoljavanja nemačke Šeste armije. Istog dana počinje Bitka za Velikije Luki na severnom delu fronta.
* 20. 11. - Britanske snage zauzele Bengazi. Okončana je Opsada Malte.
* 23. 11. - Nakon što mu je brod torpedovan, Poon Lim provodi 133 dana sam na splavu.
* 25. 11. - 20. 12. - Operacija Mars: neuspešna sovjetska ofanziva na Rževsku izbočinu.
* 26. 11. - Operacija Harling - združeni Britanci, EAM i EDES dižu u vazduh važan železnički most Gorgopotamos na pruzi Solun-Atina.

* 26 - 27. 11. - U Bihaću osnovan AVNOJ (Prvo zasedanje) - konstatovane unutrašnje i međunarodne prilike, donesene Rezolucije o osnivanju i organizaciji AVNOJ-a i upućen Proglas narodima Jugoslavije. Na čelu izvršnog odbora dr Ivan Ribar.
* 26. 11. - Premijera filma *[[Casablanca (film)|Casablanca]]* Michael Curtiza u Hollywood Theateru u New Yorku.
* 27. 11. - Samopotapanje francuske flote u Toulonu: višijevska mornarica potopila svoje brodove i podmornice u Tulonu, kako ne bi pali u ruke Nemcima.
* 28. 11. - Bosanski i sremski partizani uništili četnički Majevički odred i kombinovani bataljon Trebavskog korpusa u selu Maleševci.
* 28. 11. - Premijera "Centrale za humor" u Beogradu., od 1. februara nastupaju svaki dan.
* 28. 11. - U požaru koji je uništio noćni klub "Cocoanut Grove" u američkom gradu Bostonu poginule 492 osobe.
* 28. 11. - Nemačka podmornica potopila brod *RMS Nova Scotia* sa italijanskim zarobljenicima pored Južne Afrike, stradalo 858 od 1.052 ljudi na brodu.

### Decembar/Prosinac

* 2. 12. - Projekat Menhetn: tim na čelu sa Enricom Fermijem ostvario u Čikagu lančanu reakciju fisije. Chicago Pile-1 je prvi nuklearni reaktor.
* 2. 12. - U Britaniji objavljen Beveridgeov izveštaj, osnova posleratnih reformi Države socijalnog staranja.
* 6-8. 12. - U Bosanskom Petrovcu Prva zemaljska konferencija Antifašističkog fronta žena za Jugoslaviju.
* 7 - 12. 12. - Operacija Frankton - britanski komandosi oštetili šest brodova u luci Bordeaux.
* 12 - 23. 12. - Operacija Zimska oluja: neuspešni nemački pokušaj deblokade Staljingrada. Istovremeno Sovjeti počinju Operaciju Mali Saturn.
* 16 - 28. 12. - Napad na Tacinskaju: sovjetski tenkovski korpus prodro duboko u nemačku pozadinu kod Staljingrada, do važnog aerodroma.
* decembar - Četnički pokolj u Brajincima u istočnoj Bosni.
* 17. 12. - Zajednička deklaracija članica Ujedinjenih nacija osuđuje istrebljivanje Jevreja.
* 20. 12. - Japanci prvi put bombardovali Kalkutu.
* 20. 12. - Zemljotres Niksar–Erbaa u severnoj Turskoj, oko 3.000 žrtava.
* 21. 12. - Masakr u Cataviju: bolivijska vojska pucala na rudare-štrajkače, zvanično 19 mrtvih, nezvanično 400.
* 22. 12. - Kod Slunja oboren avion ustaškog komandanta Jure Francetića (umro pet dana kasnije).
* 24. 12. - U Alžiru ubijen admiral François Darlan, Visoki komesar Francuske za Severnu i Zapadnu Afriku, bivši višijevski zapovednik - nasleđuje ga gen. Henri Giraud.
* 25. 12. - Britanska misija pukovnika S. W. Bailey-a se spustila u Crnu Goru, u Mihailovićev štab.
* 25. 12. - U Mladenovcu streljano 50 talaca zbog ubistva nemačkog oficira u tom mestu; streljano i 250 Mihailovićevih pristalica zbog ubistva četvorice Nemaca iz Organizacije Todt u Žagubici.
* 27-29. 12. - Na Prvom kongresu antifašističke omladine osnovan Ujedinjeni savez antifašističke omladine Jugoslavije (USAOJ); takođe osnovan Savez pionira Jugoslavije.
* 28. 12. - Hitlerova Direktiva br. 47 o mogućem savezničkom napadu na Balkan. Vazduhoplovni general Alexander Löhr je postavljen za komandanta Jugoistoka (jan-avg. 1943) i komandanta novostvorene Armijske grupe E.
* 29. 12. - Slavko Kvaternik se povlači iz vlade NDH.
* 29. 12. - Zemljotres kod Imotskog (M 6.0, int. IX).
* 30. 12. - Frank Sinatra održao prvi solo koncert u Njujorku, uz vrištanje tinejdžerskih obožavateljki.
* 31. 12. - Bitka u Barencovom moru: konvoj JW 51B prolazi bez ijednog izgubljenog teretnog broda, Hitler naređuje davanje prednosti podmornicama nad brodovima a komandant mornarice Erich Raeder će biti zamenjen Dönitzom.

### Kroz godinu
* Nacisti tokom godine razrađuju *[[Generalplan Ost]]*, plan masovnog etničkog čišćenja i genocida u srednjoj i istočnoj Evropi, pre svega protiv Slovena, radi kolonizacije Nemaca.
* Tim na čelu s Harryjem Cooverom patentirao cijanoakrilat, superlepak.
* Joseph Schumpeter: "Kapitalizam, socijalizam i demokratija".
* Objavljen Camus-jev *[[L’Étranger]].
* [[Isaac Asimov]] izneo [[tri zakona robotike]] u priči *Runaround*.

== 1942. u temama ==
* Rukovodstvo zemlje:
** Šef države: Kralj [[Petar II Karađorđević]] (u izbeglištvu, međunarodno priznat).
** Predsednik Vlade: gen. [[Dušan Simović]], od [[12. 1.]] [[Slobodan Jovanović]] (u londonskom izbeglištvu); u zemlji, na oslobođenim teritorijama, organi koje je uspostavila [[KPJ]]; drugde kvislinške vlasti i okupaciona uprava.

== Rođenja ==

=== Januar/Siječanj ===
* [[1. 1.]] - [[Andrija Nikić]], hrvatski književnik
* 1. 1. - [[Kornelije Kovač]], srpski kompozitor, producent, aranžer († [[2022]])
* [[3. 1.]] - [[László Sólyom]], predsednik Mađarske († [[2023]])
* [[5. 1.]] - [[Zvonko Bogdan]], pivač vojvođanske pisme
* [[8. 1.]] - [[Stephen Hawking]], britanski teorijski fizičar († [[2018]])
* 8. 1. - [[Junichiro Koizumi]], premijer Japana
* 8. 1. - [[Yvette Mimieux]], glumica († [[2022]])
* [[17. 1.]] - [[Muhammad Ali]] (Cassius Clay), bokserski šampion († [[2016]])
* [[25. 1.]] - [[Eusébio]], portugalski nogometaš porijeklom iz Mozambika († [[2014]])

=== Februar/Veljača ===
* [[1. 2.]] - [[Terry Jones]], britanski glumac i komičar († [[2020]])
* [[4. 2.]] - [[Dragomir Milošević]], general VRS
* [[12. 2.]] - [[Ehud Barak]], premijer Izraela
* [[14. 2.]] - [[Michael Bloomberg]], milijarder, političar
* [[20. 2.]] - [[Mitch McConnell]], američki političar
* [[23. 2.]] - [[Michael Haneke]], filmski režiser
* [[24. 2.]] - [[Joe Lieberman]], američki političar († [[2024]])
* [[27. 2.]] - [[Sava Jurić]], episkop slavonski
* [[28. 2.]] - [[Brian Jones]], član *The Rolling Stones*-a († [[1969]])
* 28. 2. - [[Dino Zoff]], italijanski golman, trener

=== Mart/Ožujak ===
* [[2. 3.]] - [[Lou Reed]], muzičar, kantautor († [[2013]])
* [[5. 3.]] - [[Felipe González]], premijer Španije
* [[6. 3.]] - [[Leo Martin]] (Miloš Jović), srpski pevač
* [[7. 3.]] - [[Michael Eisner]], direktor *The Walt Disney Company*
* [[12. 3.]] - [[Ratko Mladić]], komandant VRS
* [[13. 3.]] - [[Scatman John]], muzičar († [[1999]])
* [[21. 3.]] - [[Ali Abdullah Saleh]], predsednik Jemena († [[2017]])
* [[23. 3.]] - [[Lado Leskovar]], pevač
* [[25. 3.]] - [[Aretha Franklin]], američka soul pjevačica († [[2018]])
* [[26. 3.]] - [[Erica Jong]], američka spisateljica
* [[27. 3.]] - [[Michael York]], glumac
* [[28. 3.]] - [[Neil Kinnock]], britanski političar
* 28. 3. - [[Mike Newell]], filmski režiser

=== April/Travanj ===
* [[5. 4.]] - [[Peter Greenaway]], filmski režiser
* [[6. 4.]] - [[Ivan Đuranec]], hrvatski rukometaš († [[2009.]])
* 6. 4. - [[Barry Levinson]], filmski režiser, producent
* [[8. 4.]] - [[Douglas Trumbull]], filmski režiser, nadzornik specijalnih efekata († [[2022]])
* [[9. 4.]] - [[Petar Nadoveza]], hrvatski nogometaš i trener († [[2023]])
* 9. 4. - [[Branko Andrić]] Andrla, književnik, slikar, muzičar, filmadžija († [[2005]])
* [[12. 4.]] - [[Jacob Zuma]], predsednik Južne Afrike
* [[16. 4.]] - [[Frank Williams]], osnivač tima F1 († [[2021]])
* [[17. 4.]] - [[Ismar Mujezinović]], bosanskohercegovački slikar
* 17. 4. - [[Holm Sundhaussen]], istoričar († [[2015]])
* [[20. 4.]] - [[Dragoslav-Pavle Aksentijević]], pojac i ikonopisac
* [[23. 4.]] - [[Sandra Dee]], glumica († [[2005]])
* [[24. 4.]] - [[Barbra Streisand]], američka pevačica
* [[28. 4.]] - [[Aleksandar Hrnjaković]], glumac († [[2014]])

=== Maj/Svibanj ===
* [[2. 5.]] - [[Jacques Rogge]], predsednik MOK († [[2021]])
* [[5. 5.]] - [[Jovan Adamov]] Joca, kompozitor i dirigent zabavne muzike
* 5. 5. - [[Tammy Wynette]], country pevačica († [[1998]])
* [[9. 5.]] - [[Mirko Sandić]], vaterpolista, preds. Vaterpolo saveza Srbije († [[2006]])
* [[22. 5.]] - [[Ted Kaczynski]], "Unabomber", terorista († [[2023]])
* [[23. 5.]] - [[Milutin Mrkonjić]], srpski političar, građevinski inženjer († [[2021]])

=== Jun/Juni/Lipanj ===
* [[5. 6.]] - [[Teodoro Obiang Nguema Mbasogo]], predsednik Ekvatorijalne Gvineje
* [[13. 6.]] - [[Jelisaveta Sablić]], srpska glumica
* [[15. 6.]] - [[Silvije Degen]], hrvatski odvjetnik
* [[17. 6.]] - [[Mohamed ElBaradei]], direktor IAEA, nobelovac za mir
* [[18. 6.]] - [[Paul McCartney]], britanski glazbenik
* 18. 6. - [[Thabo Mbeki]], predsednik Južne Afrike
* [[20. 6.]] - [[Zdenka Vučković]], hrvatska pjevačica († [[2020]])
* 20. 6. - [[Brian Wilson]], suosnivač *The Beach Boys* († [[2025]])
* [[21. 6.]] - [[Marina Matulović Dropulić]], hrvatska političarka
* [[25. 6.]] - [[Michel Tremblay]], kanadski pisac
* [[27. 6.]] - [[Vidosav Stevanović]], književnik

=== Jul/Juli/Srpanj ===
* [[1. 7.]] - [[Geneviève Bujold]], glumica
* [[2. 7.]] - [[Vicente Fox]], predsednik Meksika
* [[9. 7.]] - [[Richard Roundtree]], glumac († [[2023]])
* [[10. 7.]] - [[Mirjana Marković]], političarka, supruga S. M. († [[2019]])
* [[13. 7.]] - [[Harrison Ford]], američki glumac
* 13. 7. - [[Roger McGuinn]], frontmen grupe *The Byrds*
* [[14. 7.]] - [[Javier Solana]], španski i evropski političar, generalni sekretar NATO
* [[15. 4.]] - [[Momir Talić]], general VRS († [[2003]])
* [[25. 7.]] - [[Ruža Pospiš Baldani]], hrvatska operna pjevačica
* [[26. 7.]] - [[Vladimír Mečiar]], premijer Slovačke

=== Avgust/August/Kolovoz ===
* [[1. 8.]] - [[Jerry Garcia]], član grupe *Grateful Dead* († [[1995]])
* [[2. 8.]] - [[Isabel Allende]], spisateljica
* [[4. 8.]] - [[Don S. Davis]], američki glumac († 2008.)
* [[7. 8.]] - [[Ljubica Kolarić-Dumić]], hrvatska književnica
* [[18. 8.]] - [[Radko Polič]], glumac († [[2022]])
* [[20. 8.]] - [[Isaac Hayes]], muzičar, kantautor, glumac († [[2008]])
* [[21. 8.]] - [[Božidar Orešković]], glumac († [[2010]])
* [[22. 8.]] - [[Mira Adanja-Polak]], srpska novinarka i producentkinja
* [[25. 8.]] - [[Đurđija Cvetić]], glumica († [[2015]])
* [[29. 8.]] - [[Gordana Kuić]], književnica († [[2023]])

=== Septembar/Rujan ===
* [[3. 9.]] - [[Al Jardine]], član *Beach Boys*
* [[5. 9.]] - [[Werner Herzog]], filmski režiser
* [[8. 9.]] - [[Želimir Žilnik]], filmski režiser
* [[13. 9.]] - [[Béla Károlyi]], gimnastički trener († [[2024]])
* [[14. 9.]] - [[Mato Pižurica]], srpski filolog
* [[15. 9.]] - [[Bisera Veletanlić]], pevačica
* 15. 9. - [[Wen Jiabao]], premijer NR Kine
* [[18. 9.]] - [[Wolfgang Schäuble]], njemački političar († [[2023]])
* [[22. 9.]] - [[David Stern]], komesar NBA († [[2020]])
* [[25. 9.]] - [[Tanasije Uzunović]], glumac († [[2023]])
* [[29. 9.]] - [[Stojan Stiv Tešić]], srpsko-američki književnik, filmski scenarista, dobitnik Oskara († [[1996]])
* 29. 9. - [[Madeline Kahn]], glumica († [[1999]])
* 29. 9. - [[Ian McShane]], glumac

=== Oktobar/Listopad ===
* [[4. 10.]] - [[Jóhanna Sigurðardóttir]], premijerka Islanda
* [[6. 10.]] - [[Britt Ekland]], glumica
* [[15. 10.]] - [[Rajko Kasagić]], predsednik vlade RS
* [[23. 10.]] - [[Michael Crichton]], pisac († [[2008]])
* [[25. 10.]] - [[Katalin Ladik]], književnica, glumica, multimedijalna umetnica
* [[26. 10.]] - [[Zdenko Runjić]], hrvatski kompozitor († [[2004]])
* 26. 10. - [[Bob Hoskins]], britanski glumac († [[2014]])

=== Novembar/Studeni ===
* [[1. 11.]] - [[Larry Flynt]], izdavač *Hustler*-a († [[2021]])
* 1. 11. - [[Marcia Wallace]], glumica, komičarka († [[2013]])
* [[2. 11.]] - [[Shere Hite]], seksologinja, feministkinja († [[2020]])
* [[15. 11.]] - [[Daniel Barenboim]], pijanista, dirigent
* 15. 11. - [[Dragan Zarić]], glumac († [[2000]])
* [[16. 11.]] - [[Jagoš Purić]], srpski fizičar, rektor BU 1998-2000 († [[2022]])
* [[17. 11.]] - [[Martin Scorsese]], filmski režiser
* [[18. 11.]] - [[Linda Evans]], američka glumica
* [[20. 11.]] - [[Joe Biden]], predsednik SAD
* [[22. 11.]] - [[Ruslan Hasbulatov]], ruski političar († [[2023]])
* [[27. 11.]] - [[Jimi Hendrix]], američki muzičar († [[1970]])

=== Decembar/Studeni ===
* [[6. 12.]] - [[Peter Handke]], austrijski književnik
* [[9. 12.]] - [[Dragan Mojović]], slikar († [[2001]])
* [[14. 12.]] - [[Drago Mlinarec]], glazbenik, skladatelj
* [[17. 12.]] - [[Muhammadu Buhari]], predsednik Nigerije († [[2025]])
* [[19. 12.]] - [[Milan Milutinović]], predsednik Srbije († [[2023]])
* [[21. 12.]] - [[Hu Jintao]], generalni sekretar CK KPK, predsednik NR Kine
* [[25. 12.]] - [[Ismet Arnautalić]], bosanskohercegovački muzičar i kompozitor
* [[30. 12.]] - [[Janko Prunk]], slovenski povjesničar i političar

=== Kroz godinu ===
* pribl. - [[Moamer Gadafi]], vođa Libije († [[2011]])

== Smrti ==

=== Januar/Siječanj ===
* [[14. 1.]] - [[Milan Rešetar]], lingvista (* [[1860]])
* [[16. 1.]] - [[Carole Lombard]], glumica (* [[1908]])
* [[17. 1.]] - [[Walther von Reichenau]], nemački feldmaršal (* [[1884]])
* [[21. 1.]] - [[Slaviša Vajner]] Čiča romanijski, narodni heroj (* [[1903]])
* 21. 1. - [[Milan Ilić Čiča]] šumadijski, narodni heroj (* [[1886]])
* 21. 1. - [[Dragan Pavlović Šilja]], narodni heroj (* [[1908]])
* 21. 1. - [[Dušan Radenković]], srpski reditelj i dramski prvak (* [[1892]])
* [[22. 1.]] - [[Anka Butorac]], narodni heroj (* [[1903]])
* [[23. 1.]] - [[Bogdan Šuput]], slikar (* [[1914]])
* [[26. 1.]] - [[Tadija Anušić]], narodni heroj Jugoslavije (* [[1896]])
* 26. 1. - [[Felix Hausdorff]], matematičar (* [[1868]])
* [[27. 1.]] - [[Petar Dobrović]], slikar (* [[1890]])

=== Februar/Veljača ===
* [[2. 2.]] - [[Danil Harms]], ruski pisac (* [[1905]])
* [[8. 2.]] - [[Fritz Todt]], inženjer, osnivač istoimene radne organizacije (* [[1891]])
* [[12. 2.]] - [[Grant Wood]], američki slikar (* [[1891]])
* [[13. 2.]] - [[Fehim Spaho]], reisu-l-ulema (* [[1877]])
* [[14. 2.]] - [[Mirosław Ferić]], poljski pilot (* [[1915]])
* februar - [[Moša Šoamović]], slikar (* 1876?)
* [[15. 2.]] - [[Stanislav Binički]], kompozitor i dirigent, autor prve srpske opere (* [[1872]])
* [[19. 2.]] - [[Đermano Senjanović]], narodni heroj (* [[1923]])
* [[20. 2.]] - [[Fadil Jahić Španac]], narodni heroj (* [[1910]])
* 20. 2. - [[Ivan Marković Irac]], narodni heroj (* [[1909]])
* 20. 2. - [[Ruža Meštrović]], slikarica i kiparica (* [[1883]])
* [[22. 2.]] - [[Stefan Zweig]], austrijski književnik, novinar (* [[1881]])
* [[23. 2.]] - [[Miloje Zakić]], narodni heroj (* [[1912]])
* [[24. 2.]] - [[Anton Drexler]], nemački političar (* [[1884]])
* [[28. 2.]] - [[Karel Doorman]], holandski admiral (* [[1889]])

=== Mart/Ožujak ===
* [[1. 3.]] - [[Cornelius Vanderbilt III]], oficir, inženjer, pronalazač (* [[1873]])
* [[6. 3.]] - [[Đorđe Kosmajac]], zamenik upravnika logora Banjica (* 1903)
* [[7. 3.]] - [[Zejnel Ajdini]], narodni heroj (* 1910)
* [[8. 3.]] - [[José Raúl Capablanca]], kubanski [[šah]]ist i svjetski prvak u šahu od 1921-1927 (* [[1888]].)
* [[12. 3.]] - [[William Henry Bragg]], fizičar, nobelovac (* [[1862]])
* [[13. 3.]] - [[Žikica Jovanović Španac]], narodni heroj (* [[1914]])
* [[15. 3.]] - [[Olga Alkalaj]], učesnica NOB (* [[1907]])
* [[17. 3.]]? - [[Nada Dimić]], narodni heroj (* [[1923]])
* [[18. 3.]] - [[Vera Blagojević]], narodni heroj (* [[1920]])
* [[20. 3.]] - [[Bajo Sekulić]], narodni heroj (* [[1913]])

=== April/Travanj ===
* [[2. 4.]] - [[Mladen Stojanović]], ljekar, učesnik NOB, narodni heroj (* [[1896]])
* april? - [[Zija Dizdarević]], bh. književnik (* [[1916]])
* [[13. 4.]] - [[Jan Vlašimsky]], hrvatski skladatelj i zborovođa češkog porijekla (* [[1861]].)
* [[15. 4.]] - [[Robert Musil]], austrijski književnik (* [[1880]].)
* [[18. 4.]] - [[Gertrude Vanderbilt Whitney]], vajarka, pokroviteljka umetnosti (* [[1875]])
* [[24. 4.]] - [[Lucy Maud Montgomery]], književnica (* [[1874]])
* [[29. 4.]] - [[Vasilj Gaćeša]], narodni heroj (* [[1906]])
* april-maj - [[Terence Atherton]], član britanske misije u Jugoslaviji (* 1903)

=== Maj/Svibanj ===
* [[3. 5.]] - [[Thorvald Stauning]], premijer Danske (* [[1873]])
* [[6. 5.]] - [[Hasan Kikić]], bosanskohercegovački književnik (* [[1905]])
* [[7. 5.]] - [[Felix Weingartner]], dirigent, skladatelj (* [[1863]])
* [[9. 5.]] - [[Čedomir Ljubo Čupić]], narodni heroj (* 1913)
* [[12. 5.]] - [[Janko Čmelik]], narodni heroj (* [[1905]])
* [[14. 5.]] - [[Frank Churchill]], filmski kompozitor (* [[1901]])
* [[15. 5.]] - [[Ivan Krkač]], narodni heroj (* [[1911]])
* [[16. 5.]] - [[Bronisław Malinowski]], antropolog (* [[1884]])
* maj - [[Slobodan Princip]], narodni heroj Jugoslavije. (* [[1914]])
* [[19. 5.]] - [[Arthur Edward Waite]], okultista (* [[1857]])
* [[21. 5.]] - [[Tone Tomšič]], narodni heroj (* [[1910]])
* [[22. 5.]] - [[Rade Končar]], sekretar CK KPH, narodni heroj (* [[1911]])
* 22. 5. - [[Stjepan Filipović]], narodni heroj (* [[1916]])
* [[27. 5.]] - [[Chen Duxiu]], bivši generalni sekretar CK KP Kine (* [[1879]])
* [[29. 5.]] - [[John Barrymore]], glumac (* [[1882]])

=== Jun/Juni/Lipanj ===
* [[4. 6.]] - [[Rudi Čajavec]], partizanski pilot, narodni heroj (* [[1911]])
* 4. 6. - [[Tamon Yamaguchi]], japanski admiral (* [[1892]])
* 4. 6. - [[Reinhard Heydrich]], v.d. Protektora Bohemije-Moravske, direktor glavne sigurnosne službe (* [[1904]])
* [[7. 6.]] - [[Bora Baruh]], slikar, učesnik NOB (* [[1911]])
* 7. 6. - [[Alan Blumlein]], engleski inženjer elektronike (* [[1903]])
* [[10. 6.]] - [[Boško Palkovljević]] Pinki, narodni heroj (* [[1920]])
* [[11. 6.]] - [[Anđa Ranković]], narodni heroj (* [[1909]])
* [[12. 6.]] - [[Petar Leković]], prvi proglašeni narodni heroj (* [[1893]])
* jun - [[Lujo Davičo]], baletski igrač, pedagog, učesnik NOB (* [[1908]])
* [[21. 6.]] - [[Mihovil Pavlek Miškina]], hrvatski književnik (* [[1887]].)
* [[26. 6.]] - [[Vučko Ignjatović]], major JVuO (* 1909)
* [[27. 6.]] - [[Dragica Pravica]], narodni heroj (* [[1919]])

=== Jul/Juli/Srpanj ===
* [[8. 7.]] - [[Louis Franchet d'Espèrey]], maršal Francuske, počasni srpski vojvoda (* [[1856]])
* jul - [[Zdravko Čelar]], narodni heroj (* [[1917]])
* [[17. 7.]] - [[Esad Midžić]], narodni heroj (* 1917)
* [[28. 7.]] - [[Flinders Petrie]], arheolog, egiptolog (* [[1853]])
* [[30. 7.]] - [[Leopold Mandić]], svećenik, kapucin, svetac (* [[1866]].)

=== Avgust/August/Kolovoz ===
* [[3. 8.]] - [[Richard Willstätter]], hemičar, nobelovac (* [[1872]])
* [[5. 8.]] - [[Ante Jonić]], narodni heroj Jugoslavije (* [[1918]].)
* [[13. 8.]] - [[Simo Šolaja]], narodni heroj (* [[1905]])
* [[22. 8.]] - [[Michel Fokine]], plesač, koreograf (* [[1880]])
* [[25. 8.]] - [[Princ George, vojvoda od Kenta]], član britanske kraljevske porodice (* [[1902]])
* [[30. 8.]] - [[Sava Šumanović]], srpski slikar (streljan) (* [[1896]])

=== Septembar/Rujan ===
* [[4. 9.]] - [[Gorazd Praški]], episkop Moravske i Šlezije, svetac (* [[1879]])
* [[18. 9.]] - [[Ćiro Truhelka]], hrvatski arheolog i povjesničar (* [[1865]].)
* [[21. 9.]] - [[Nina Vavra]], hrvatska glumica (* [[1879]].)
* [[30. 9.]] - [[Hans-Joachim Marseille]], nemački letački as (* [[1919]])

=== Oktobar/Listopad ===
* [[3. 10.]] - [[Rifat Burdžević]], narodni heroj (* [[1913]])
* 3. 10. - [[Vladimir Knežević Volođa]], narodni heroj (* [[1915]])
* 3. 10. - [[Milan Kalabić]], oficir SDS, načelnik kragujevačkog okruga (* [[1886]])
* [[9. 10.]] - [[Franjo Ogulinac Seljo]], španski borac, narodni heroj (* [[1904]])
* [[10. 10.]] - [[Vojo Kushi]], narodni heroj Albanije i Jugoslavije (* [[1918]])
* [[13. 10.]] - [[Marko Natlačen]], bivši dravski ban, kolaborant (* [[1886]])
* [[29. 10.]] - [[Husein Hodžić]], narodni heroj (* [[1913]])

=== Novembar/Studeni ===
* [[4. 11.]] - [[Žarko Zrenjanin]] Uča, član CK KPJ, narodni heroj (* [[1902]])
* [[19. 11.]] - [[Bruno Schulz]], poljski pisac i slikar (* [[1892]].)
* [[20. 11.]] - [[Brana Cvetković]], srpski glumac, dečiji pisac, humorista (* [[1874]])
* [[21. 11.]] - [[Leopold Berchtold]], austrougarski diplomata (* [[1863]])
* [[22. 11.]] - [[Moša Albahari]], učesnik NOB (* [[1913]])

=== Decembar/Studeni ===
* nov/dec. - Bogosav Vojnović-Pelikan, slikar (* 1894)
* [[5. 12.]] - [[Emin Duraku]], narodni heroj Albanije i Jugoslavije (* [[1917]])
* [[7. 12.]] - [[Gavro Schwarz]], zagrebački nadrabin (* [[1872]])
* [[21. 12.]] - [[Franz Boas]], antropolog (* [[1858]])
* [[24. 12.]] - [[François Darlan]], francuski admiral (* [[1881]])
* [[25. 12.]] - [[Vojislav Vučković]], kompozitor, dirigent, revolucionar (* [[1910]])
* [[27. 12.]] - [[Jure Francetić]], ustaški pukovnik, komandant Crne legije (* [[1912.]])

=== Kroz godinu ===
* [[Nikola Zaninović]], hrvatski operni pjevač (* [[1878]].)
* [[Dragutin Inkiostri Medenjak]], srpski dekorater i slikar. (*[[1866]])
* [[Dionisije Miković]], srpski iguman, književnik i etnograf. (*[[1861]])
* [[Mavro Frankfurter]], vinkovački rabin (* [[1875]])
* [[Izidor Gross]], šahovski velemajstor, karlovački kantor (* [[1860]])
* [[Slavko Hirsch]], liječnik, epidemiolog (* [[1893]])
* [[Daniel Ozmo]], umjetnik (* 1912)
* [[Hermann Weissmann]], odvjetnik, kolekcionar umjetnina (* [[1884]])
* [[Oton Vinski]], zagrebački bankar (* [[1877]])

== Nobelova nagrada za 1942. godinu ==

* [[Nobelova nagrada za fiziku|*'Fizika**]]: nije dodijeljena
* [[Nobelova nagrada za kemiju|**Kemija**]]: nije dodijeljena
* [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|**Fiziologija i medicina**]]: nije dodijeljena
* [[Nobelova nagrada za književnost|**Književnost**]]: nije dodijeljena
* [[Nobelova nagrada za mir|**Mir''']]: nije dodijeljena

## Reference

## Povezano
* Kronologija Drugog svjetskog rata u Jugoslaviji
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak nemačkih operacija protiv četnika u Drugom svetskom ratu
* Hronologija ustaških zločina 1942.
* Hronologija četničkih zločina 1942. godine

## Literatura/Spoljne veze
* Istorijska čitanka 4, Drugi svetski rat http://www.pescanik.info/content/view/4618/171/
* Hronologija narodnooslobodilačkog rata 1941-1945, događaji 1942, partizanska perspektiva: januar, februar, mart, april, maj, jun, jul, avgust, septembar, oktobar, novembar, decembar (ima dosta slovnih grešaka).