Verneova erupcija

***Verneova erupcija*** (nazvana po francuskom piscu Julesu Verneu) je hipotetička vulkanska erupcija uzrokovana nakupljanjem plina duboko ispod kratona. Takav događaj može biti dovoljno snažan da izbaci ekstremnu količinu materijala iz kore i plašta u suborbitalnu putanju, što dovodi do značajnih daljnjih oštećenja nakon što se materijal sruši natrag na površinu.

## Veza s masovnim izumiranjima
Verneove erupcije su predložene kao uzročni mehanizam koji objašnjava statistički malo vjerovatnu istovremenu pojavu kontinentalnih poplavnih bazalta, masovnih izumiranja i "signala udara" (kao što su karakteristike planarne deformacije, šokirani kvarc i anomalije iridija) koji se tradicionalno smatraju konačnim dokazom događaja hiperbrzog udara.

Teorija Verneove erupcije sugerira da perjanice plašta mogu uzrokovati zagrijavanje i nakupljanje ugljičnog dioksida ispod kontinentalne litosfere. Ako se kontinentalno riftovanje dogodi iznad ove lokacije, može doći do eksplozivnog oslobađanja nakupljenog plina, potencijalno šaljući stupac kore i plašta u globalno disperzivnu, superstratosfersku putanju. Nije jasno da li bi takav stupac mogao ostati koherentan tokom tog procesa ili bi sila procesa rezultirala njegovim razbijanjem na mnogo manje komade prije udara. Cijev kroz koju su magma i plin putovali bi se pri tome urušila, šaljući udarni val hipersoničnom brzinom koji bi deformirao okolni kraton.

Verneova erupcija vjerovatno je povezana s obližnjim kontinentalnim poplavnim bazaltnim događajima, koji se mogu dogoditi prije, tokom ili nakon verneshot događaja. Ovo može pomoći u potrazi za dokazima za rezultate verneshot događaja; međutim, također je vrlo vjerovatno da će većina takvih dokaza biti zakopana ispod bazaltnih tokova, što otežava istragu. J. Phipps Morgan i drugi sugerirali su da subkružne Bouguerove gravitacijske anomalije uočene ispod Dekanskih zamki mogu ukazivati ​​na prisustvo Verneovih cijevi povezanih s izumiranjem iz perioda krede i paleogena.

Ako su Dekanske zamke bile lokacija Verneove erupcije na granici krede i paleogena, snažan skok iridija na granici krede i paleogena mogao bi se objasniti bogatstvom iridija kod isparljivih tvari u perjanici plašta Reunion, koja se trenutno nalazi ispod vulkana Piton de la Fournaise, ali se tokom kraja krede nalazila ispod Indije u području Dekanskih zamki; Verneova erupcija bi potencijalno mogla distribuirati iridij globalno.

## Tunguska eksplozija
Verneova erupcija je predložena kao alternativno objašnjenje za događaj u Tunguski, koji se široko smatra rezultatom atmosferske eksplozije male komete ili asteroida. Argumenti koji se nude za ovaj mehanizam uključuju nedostatak vanzemaljskog materijala na mjestu događaja, nedostatak vjerodostojne strukture udara i prisustvo šokiranog kvarca u površinskim izdancima. Međutim, ova hipoteza nije opšte prihvaćena, a Mark Boslough tvrdi da nema osnova za odbacivanje hipoteze o udaru.

## Naziv
Roman Julesa Vernea *[[De la Terre à la Lune, trajet direct en 97 heures 20 minutes|Od Zemlje do Mjeseca]]* 1865. je predstavio koncept balističkog projektila koji izbjegava Zemljinu gravitaciju, iz čega su Phipps Morgan i drugi izveli naziv "Verneshot" u svom radu u kojem su teoretizirali o vezi između događaja izumiranja i izbacivanja kratonskog plina.

## Reference