open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Purity (film)

***Purity*** () je američki crno-bijeli nijemi film snimljen 1916. u režiji Raea Bergera. Naslovni lik - čije je ime Purity - je priprosta djevojka se sela koja dolazi u veliki grad gdje radi kao umjetnički model. Radnja prikazuje kako se u nju zaljubi mladi pjesnik, koji je ispočetka šokiran time što pozira gola, ali kasnije dirnut kada otkrije da je to učinila kako bi mu zarađenim novcem pomogla da objavi svoje pjesme. *Purity* se smatra jednim od prvih, odnosno rijetkih američkih "mainstream" filmova svog vremena koji sadrži golotinju; njime je Munson nastojala ponoviti uspjeh sličnog nastupa u filmu ''Inspiration'' godinu dana ranije. Dugo vremena se smatrao izgubljenim, ali su nedavno pronađene kopije u francuskom filmskom arhivu.

## Vanjske veze

* ''Purity'' at IMDB
Menopauza

**Menopauza** označava posljednje menstrualno krvarenje iz maternice i prestanak reproduktivno plodnog životnog vijeka žene. To je prirodna faza u životu žene.

Termin se izvorno se koristi za opisivanje reproduktivnih promjene kod žena, gdje trajno zaustavljanje menstruacije pokazuje kraj plodnosti. Riječ "menopauza" doslovno znači "kraj mjesečnih ciklusa" o potječe od starogrčke riječi *men* (= mjesec) *pausis* (= prestanak).

Uzokovana je hormonalnim promjenama.

Kod manjeg broja žena u Europi menopauza počinje s 40 godina, a prosječno se pojavljuje u dobi između 45. - 55. godina.
Ajvar

**Ajvar** je specijalna vrsta salate, specijalitet balkanske kuhinje, napravljena od crvene paprike. Ajvar je poreklom s Balkana. Koristi se kao dodatak mnogim jelima, a najčešće kao hlebni namaz. Uz papriku se najčešće dodaje i plavi patlidžan. Salata od čistog plavog patlidžana se zove pinđur, tako da se za njihovu mešavinu naizmenično koriste oba izraza. Ajvar se tradicionalno pravi na jesen, kada je puna sezona paprike, i koristi cele godine. Ajvar se pravi i od ljutih i od slatkih paprika. Priprema se ručno u otvorenim šerpama na šporetu na drva. Pre same pripreme ajvara, paprike se ispeku, pažljivo oljušte, ocede i samelju. Pre serviranja obično se doda malo sitno iseckanog, posoljenog belog luka. Ime potiče od turske reči *havyar*, što znači „usoljena/slana ikra“, i deli etimologiju sa kavijarom.

## Povezano
* Ljutenica
* Bajamak
* Pinđur

## Reference

## Vanjske veze

* Ajvar postao brend
Grosseto

**Grosseto** je glavni grad istoimene talijanske provincije Grosseto u regiji Toskana od 78.630 stanovnika.

## Geografija
Grosseto se prostire po obalnoj ravnici Maremma 10 km od Ligurskog mora i uz obale rijeke Ombrone. Grosseto je udaljen oko 66 km jugoistočno od Siene i oko 140&nbsp;km jugoistočno od regionalnog centra Firenze.

## Historija
Grosseto se prvi put spominje 803., kao posjed grofova Aldobrandeschi, koji su njime vladali do 12. vijeka. Od 1244. Grosseto je pod vlašću Siene koji su zadržali dinastiju Aldobrandeschi kao svoje podvladare sve do 1559. kad je podpala pod vlast Cosima I. Medicija prvog vojvode Velikog Vojvodstva Toskana.

Medičeji su podigli snažnu utvrdu tokom 16. vijeka, opasanu sa šesterokutim bedemom i označenu medičejskim grbom.Maremma je bila močvarni teren, poznat po malariji sve do 18. vijeka.

Grosseto je zadržao svoj srednjovjekovni izgled sve do 1930. kad se pristupilo melioraciji Maremme pa se i novi dio grada počeo graditi po ravnici.

## Znamenitosti
 
 
Najveća znamenitost Grosseta je njegova romanička katedrala San Lorenzo, temeljno restaurirana 1294. i više puta od onda do danas. Grosseto ima poznati arheološki muzej sa brojnim artefaktima etrurske i rimske umjetnosti.

Oko 8&nbsp;km sjeveroistočno od centra grada, pored termalnih izvora Bagno Roselle, nalazi se arheološki lokalitet Rusellae, sa ostatcima iz etrurske, rimske i ranokršćanske ere, kad je Rusellae bio biskupsko središte.

## Privreda
Grosseto je važan centar trgovine i poljoprivrede na željezničkoj pruzi Rim–Pisa.

## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* by the CIA Factbook  
* Italian Railways 
* Italian National and Regional Parks 
* History of Italy: Primary Documents 
* List and maps of archaeological sites in Italy 
* WWW-VL: History: Italy  at IUE 
* Službene stranice grada  
* ''Grosseto'' na portalu Encyclopædia Britannica
Prato

**Prato** je glavni grad istoimene talijanske provincije Prato u regiji Toskani. Grad ima 185.456 stanovnika.

## Geografija
Prato se prostire duž obala rijeke Bisenzio, 13 km sjeverozapadno od regionalnog centra Firenze.

## Historija
Ne zna se točno kad se počeo formirati Prato, ali se zna da je u 11. vijeku prosperirao kao trgovište i centar manufakturne proizvodnje vunenih tkanina. Kasnije je počeo stagnirati kada je ušao u orbitu prosperitetne Firenze, pod čiju je vlast konačno potpao 1350. godine. Grad je opljačkala španjolska vojska 1512. za vrijeme kampanje kada je htjela vratiti dinastiju Medici na vlast u Firenzi. Prato je staro biskupsko središte, čija je historijska jezgra još i danas okružena bedemima iz 14. vijeka, a puna je građevina iz 13. i 14. vijeka.

## Znamenitosti
 
 
Najveća znamenitost Prata je njegova katedrala San Stefano koja se počela graditi u romaničkom stilu 1211. (brod), a dovršena u gotičkom stilu od 1317. do 1320. kad joj je dodan transept koji je najvjerojatnije izveo Giovanni Pisano. Katedrala ima puno vrijednih djela Filippa Lippija, Andreje della Robbije i veličanstvenu propovjedaonicu, rad Donatella sa partnerom Michelozzom. Pored katedrale značajna je i crkva *Santa Maria delle Carceri* koju je između 1485. i 1493. podigao Giuliano da Sangallo, Carski dvorac podignut između 1237. i 1245. te *Palazzo Pretorio* (13–14. vijek) u kome se danas nalazi galerija slika.

## Privreda
Prato je još i danas važan centar proizvodnje vunenih tkanina, pored tog u gradu djeluje i cementara i nekoliko tvornica tekstilnih strojeva. Grad je dobro povezan željezničkim linijama sa Firenzom, Pistoiom i Bolognom.

## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada 
* ''Prato'' na portalu Encyclopædia Britannica
Bisenzio

**Bisenzio** je rijeka duga 47 km u Toskani na sjeveru Italije, desna pritoka Arna.

## Geografija
Rijeka Bisenzio izvire u sjevernim Apeninima, kod mjesta Cantagalla u Toskani. Od izvora teče u pravcu jugozapada, preko Prata, a kod mjesta Signe u metropolitanskom području Firence ulijeva se u rijeku Arno.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Monitoraggio Fiume Bisenzio'' na portalu Meteocarmignano
Fildžan

**Fildžan** je vrlo mala kuhinjska posuda koja se u Srbiji, Bosni i Hercegovini i Grčkoj koristi za ispijanje kafe. Potiče još iz doba Vizantije. Reč ***fildžan*** je grčkog (φλιτζάνι) ili hebrejskog porekla – ***findžan*** (פינג 'ן).

Fildžan je poput šoljice za kafu, s tim što nema nikakvu dršku, kako bi se mogla „obgrliti” celim dlanom i osetiti toplina kafe. Fildžan je deo tradicionalne opreme naroda na Balkanu za ispijanje kafe i obično se ne koristi bez džezve.

Do pre nekoliko decenija pribor za pripremanje i serviranje kafe činili su, na prvom mestu, estetski oblikovana tacna ili poslužavnik, džezva, šećernica i fildžan sa bakarnim uloškom.
Sibirske trape

**Sibirske trape** (, ) su veliko područje vulkanskog kamenja, površine oko 2 milijuna km2, sastavljenje uglavnom od magmatskih stijena, u Sibiru, Rusiji. Cijeli niz masovnih erupcija koje su oblikovale sibirske trape smatraju se najvećom poznatom vulkanskom aktivnosti u zadnjih 500 milijuna godina povijesti Zemlje. Smatra se da je vulkanska aktivnost oko tog područja trajala preko 200.000 godina te je barem donekle utjecalo na Perm-Trijas izumiranje na kraju Perma, prije oko 251 milijun godina.

Pojam "trape" potječe od švedske rijeli za stepenice (, ili katkad ), te se odnosi na brijegove u obliku stepenica na tom području, tiične za bujicu bazalta.

## Vanjske veze
* Sibirske trape 
* Sibirske trape autor: Richard Cowen
* Opis područja
* Erupcija vulkana u sibirskim trapama možda odogovorne za masovno izumiranje
Pantalasa

**Panthalassa** ili **Pantalasa** (starogrčki παν ("svi") + θάλασσα ("ocean")), također poznat kao **ocean Pantalasa**, bio je globalni ocean tijekom kasnog Paleozoika i ranog Mezozoika, prije oko 300 do 200 milijuna godina. Sredinom Perma, svi kontinenti su se ujedinili i stvorili jedan superkontinent, Pangeu, okruženu superoceanom Pantalasa, iako neki dijelovi, sada dio Azije, se nisu priključili toj masi sve do kraja Perma. Ovakav izgled kopna značajno je smanjilo opseg plitkih vodenih okruženja, najproduktivnijih dijelova mora, te izložili bivše izolirane organizme bogatih kontinentalnih grebena novim predatorima. Pangea je svojim formiranjem mogla promijeniti i oceansku cirkulaciju i atmosferske obrasce vremena, tvoreći sezonske monsune kraj obala i suhu klimu u bespućima unutrašnjosti kopna.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Paleocenografija'' na Encyclopedia Britannica
Stranka nezavisnosti UK

**Stranka nezavisnosti UK** (; skraćeno **UKIP**) je britanska euroskeptična desna politička stranka. Osnovana je 1993. od nekadašnjih članova Antifederalističke lige, nestranačke organizacije koja se protivila britanskoj ratifikaciji Maastrichstkog ugovora i čiji su članovi, nakon što je Ugovor ratificiran, zaključili da Ujedinjeno Kraljevstvo svoju nezavisnost može očuvati jedino ako izađe iz Evropske unije. Stranka je prvih godina bila na britanskoj političkoj margini, mučena unutrašnjim sukobima i stalnim optužbama za koketiranje sa radikalnom desnicom i rasističkim organizacijama. Smrt Jamesa Goldsmitha, osnivača suparničke euroskeptične Referendumske stranke, je UKIP-u omogućilo skroman, ali dugoročno značajan porast članstva i glasačke podrške, tako da je već na izborima 1999. dobila svoja prva tri predstavnika u Evropskom parlamentu, a delegacija je proširena, odnosno očuvana na kasnijim izborima. UKIP se zbog toga smatra najpoznatijom euroskeptičnom strankom u EU. Na nacionalnoj razini je, međutim, bio daleko manje uspješan te nije uspio ući u britanski, odnosno parlamente britanskih konstitutivnih zemalja. Tek se neočekivano veliki broj glasova na lokalnim izborima u Engleskoj 2013. godine UKIP počeo smatrati ozbiljnim faktorom britanske nacionalne politike. Na izborima za Evropski parlament 2014. UKIP je prvi put postao najjača politička stranka u Britaniji, a u jesen iste godine je nakon dopunskih izbora u Clactonu dobila svog prvog zastupnika u nacionalnom Parlamentu. Na Parlamentarnim izborima 2015. je jedinim zastupnikom postao Douglas Carswell, koji će je kasnije napustiti. Usprkos toga, UKIP je igrala ključnu ulogu u kampanji izlaska za EU prije referenduma kojim je 2016. Ujedinjeno Kraljevstvo izašlo iz Evropske unije.

## Reference

## Vanjske veze

* 
* UKIP in the European Parliament – UKIP MEPs' website 
* Official UKIP local councillors 
* UKIP's MEPs explain their aims
Nigel Farage

**Nigel Paul Farage** (, ; 3. april 1964 -) je britanski euroskeptični političar, poznat kao vođa Stranke nezavisnosti UK, njen član Evropski parlamenta za Jugoistoičnu Englesku i ko-predsjedatelj euroskeptičnog parlamentarnog bloka Evropa slobode i demokracije. Farage je UKIP, nezadovoljan njenom politikom nakon referenduma, bio napustio 2018. godine te 2019. godine osnovao stranku Brexita koja je pod njegovim vodstvom na izborima 2019. godine postala najjača pojedinačna stranka u Europskom parlamentu. 

Farage je 2016. bio jedan od vođa uspješne referendumske kampanje za izlazak UK iz EU. 

## Izvori

## Literatura
* *Fighting Bull*. Biteback (autobiography 2010 hardback first edition); *Flying Free*. Biteback (autobiography 2011 paperback second edition)

## Vanjske veze

* Nigel Farage MEP *Official website*
* 
* Nigel Farage  *Profile at European Parliament website*
* UKIP MEPs  *Official website of the UK Independence Party in the European Parliament*
* Europe of Freedom and Democracy  *Political group in the European Parliament*
* ''Debrett's People of Today''
Ekonomska zajednica zapadnoafričkih država

**Ekonomska zajednica država zapadne Afrike** (eng. *Economic Community of West African States*), ili skraćeno *ECOWAS*, je regionalna grupa koju čini 15 zapadnoafričkih zemalja, i formirana je 28. maja 1975. godine potpisivanjem Sporazuma u Lagosu. 

Članice:
* Benin (1975)
* Burkina Faso (1975)
* Gambija (1975)
* Gana (1975)
* Gvineja (1975)
* Gvineja Bisao (1975)
* Zelenortska Ostrva (1976)
* Liberija (1975)
* Mali (1975)
* Niger (1975)
* Nigerija (1975)
* Obala slonovače (1975)
* Senegal (1975)
* Sijera Leone (1975)
* Togo (1975)

Bivše članice:
* Mauritanija (1975-2000)
Litij-aluminij-hidrid

**Tetrahidroaluminat litijuma** je neorganska dvoguba so sa molekulskom formulom Li[AlH4]. Na sobnoj temperaturi je belo čvrsto telo gustine 0,917 g/cm3.

Sa vodom reaguje veoma burno po formuli:
:Li[AlH4] + 4H2O → LiOH + Al(OH)3 + 4H2

Dobija se dejstvom velikih količina litijum hidrida na etarski rastvor aluminijum hlorida:
:4LiH + AlCl3 → Li[AlH4] + 3LiCl

Tetrahidroaluminat litijuma se često koristi kao redukciono sredstvojest u organskoj hemiji, npr. redukuje karboksilne kiseline do alkohola, a nitrite do amina). Dejstvom hlorida na etarski rastvor Li[AlH4] dobija se odgovarajući hidrid, npr:
:SiCl4 + Li[AlH4] → SiH4 + LiCl + AlCl3

## Reference

## Literatura
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* 
*
Bor arsenid

**Bor arsenid** (BAs) je hemijsko jedinjenje bora i arsena. On je kubni (sfaleritni) poluprovodnik sa konstantom rešetke od 0.4777&nbsp;nm i indirektnom bend prazninom od oko 1.5 eV. On formira leguru sa galijum arsenidom.

Bor arsenid se takođe javlja kao ikosaedralni borid, B12As2.

On pripada *R-3m* prostornoj grupi sa romboedarskom strukturom baziranom na klasterima atoma bora i dvoatomnim As-As lancima. On je poluprovodnik

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* Parametri rešetke bor arsenida
Boran

U hemiji, **boran** je hemijsko jedinjenje bora i vodonika. Borani obuhvataju veliku grupu jedinjenja sa opštom formulom BxHy. Ta jedinjenja se ne javljaju u prirodi. Mnogi borani se lako oksiduju u kontaktu sa vazduhom, neki burno. Osnovni član BH3 se zove boran. On je poznat samo u gasovitom stanju. On se dimerizuje da formira diboran, B2H6. Veći borani se sastoje od klastera bora koji su poliedarski, neki od njih postoje kao izomeri. Na primer, izomeri B20H26 su bazirani na fuziji dva desetoatomna klustera.

Najvažniji borani su diboran B2H6, pentaboran B5H9, i dekaboran B10H14. Razvoj hemije bor hidrida je omogućio razvoj novih eksperimentalnih tehnika i teoretskih koncepta. Bor hidridi su studirani kao potencijalna goriva za raketa i za automobilsku primenu.

Tokom zadnjih nekoliko dekada, doseg hemije bor hidrida je porastao da obuhvati atome osom bora, kao što je ugljenik u karboranima i metali u metalboranima, gde je jedan ili više atoma bora zamenjen metalnim atomima.

## Osobine

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 

## Vanjske veze

*
Dimer (hemija)

**Dimer** je hemijski entitet koji se sastoji od dve strukturno slične podjedinica, monomera, koji su vezani bilo jakim ili slabim vezama.

## Organska hemija
 
Molekularni dimeri se često formiraju reakcijom dva identična jedinjenja, npr.: 2A → A-A. U ovoj reakciji monomer "A" se dimerizuje i daje dimer "A-A". Na primer Diaminokarbeni se dimerizuju u tetraaminoetilene:
:2 C(NR2)2 → (R2N)2C=C(NR2)2

Sirćetna kiselina formira dimer u gasnoj fazi, u kome su monomerne jedinice vezane vodoničnim vezama. Pod specijalnim uslovima, većina molekula koji sadrže OH-grupe formira dimere, npr. dimer vode.

Diciklopentadien je asimetrični dimer dva molekula ciklopentadiena koji su reagovali u Diels-Alderovoj reakciji. Nakon zagrevanje, on se razlaže (podleže retro-Diels-Alderovoj reakciji) i daje dva identična monomera:
:C10H12 → 2 C5H6

Termin *homodimer* se koristi kad su dva molekula identična (e.g. A-A), i *heterodimer* kad nisu (e.g. A-B). Reverzna reakcije dimerizacije se naziva disocijacijom.

## Povezano

* Monomer
* Polimer
* Trimer

## Literatura
Dimer

**Dimer** ima više značenja.

* Dimer (naselje), opština u okrugu Ludvigslust, u Nemačkoj saveznoj državi Meklenburg-Zapadna Pomeranija.
* Dimer (hemija), hemijska struktura formirana od dve podjedinice. 
* Proteinski dimer, makromolekulski kompleks formiran od dva proteinska monomera.
Diboran

**Diboran** je hemijsko jedinjenje, koje se sastoji od bora i vodonika sa formulom B2H6.
 On je bezbojni gas na sobnoj temperaturi sa repulzivno slatkim mirisom. Diboran se dobro meša sa vazduhom, lako formirajući eksplozivne smeše. Diboran se spontano pali u vlažnom vazduhu na sobnoj temperaturi. Sinonimi su boroetan, bor hidrid, i dibor heksahidrid.

Diboran je ključno jedinjenje bora sa mnoštvom primena. Ovo jedinjenje je klasifikovano kao "endotermno", što znači da je njegova toplota formiranja, ΔH°f pozitivna (36 kJ/mol). Uprkos njegove termodinamičke nestabilnosti, diboran je kinetički robustan i manifestuje ekstenzivnu hemiju, većina koje je vezana za gubitak vodonika.

## Opšta formula borana
Četiri serije borana sa jednim klasterom imaju sledeće opšte formule, gde je "n" broj atoma bora:

Takoše postoje serije supstituisanih neutralnih *hiperklozo-*borana koji imaju teoretsku formulu BnHn. Primeri su B12(OCH2Ph)12, koji je stabilni derivat *hiperklozo-*B12H12.

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
* International Chemical Safety Card 0432
* National Pollutant Inventory - Boron and compounds
Natrijum acetat

**Natrijum acetat** je bezbojna so natrijuma sa sirćetnom kiselinom. Dobija se putem reakcije natrijum hidroksida, natrijum karbonata ili natrijum hidrogen karbonata sa sirćetnom kiselinom. Ova so ima slab sirćetni miris.

## Osobine
Iz vodenog rastvora natrijum acetat kristalizira sa 3 mola kristalne vode: Na(CH3COO) • 3 H2O. Ovaj trihidrat formira velike bezbojne kristale. Dobro je rastvorljiv u vodi (612 g/l pri 20&nbsp;°C). Raspada se na 58&nbsp;°C. Na višim temperaturama isparava kristalna voda, te nastaje bezvodni natrijum acetat Na(CH3COO). Ova bezvodna so je takođe bezbojna. Ona je veoma higroskopna, te lako vezuje vlagu iz vazduha. Nešto slabije je rastvorljiva u vodi (365 g/l pri 20&nbsp;°C). Smješa natrijum acetata i sirćetne kiseline se koristi kao pufer, što znači da njena pH vrednost ostaje gotovo ista nakon dodavanja (manjih količina) baza ili kiselina. Natrijum acetat se slabo rastvara u alkoholima.

## Upotreba
Natrijum acetat kao dodatak hrani nosi oznaku **E262**. Koristi se kao regulator kiselina, i kao sredstvo za konzerviranje voća i povrća, zatim za konzerviranje peciva, ribe, salate, majoneza i drugih namirnica.

## Povezano
* Acetat

## Literatura
Litijum hidroksid

**Litijum hidroksid** je neorgansko jedinjenje sa formulom LiOH. On je bela higroskopna kristalna supstanca. On je rastvoran u vodi i u maloj meri u etanolu. On je dostupan na tržištu u anhidratnoj formi i kao monohidrat (LiOH.H2O). Obe forme su jake baze.

## Produkcija i reakcije
Litijum hidroksid se proizvodi reakcijom između litijum karbonata i kalcijum hidroksida:
:Li2CO3 + Ca(OH)2 &rarr; 2 LiOH + CaCO3

Inicijalno proizvedeni hidrat se dehidratiše zagrevanjem u vakuumu na do 180&nbsp;°C.

U laboratoriji, litijum hidroksid se formira dejstvom vode na litijum ili litijum oksid. Ti procese slede sledeće jednačine: 
:2 Li + 2 H2O → 2 LiOH + H2
:Li2O + H2O &rarr; 2 LiOH
Tipično se te reakcije izvegavaju.

Mada je litijum karbonat u široj upotrebi, hidroksid je efektivan prekursor litijumovih soli, npr.
:LiOH + HF → LiF + H2O.

## Reference

## Vanjske veze
*  (anhidrat)
*  (monohidrat)
Jadarit

**Jadarit** je bijeli, praškasti, neradioaktivni monoklinski mineral, čija je hemijska formula *natrijum litijum bor silikat hidroksid*: LiNaSiB3O7(OH) ili Na2OLi2O(SiO2)2(B2O3)3H2O. Otkriven je u novembru 2006. godine, u bušotinama u Jadarskoj dolini (ćirilica: Јадар) u Srbiji, po kojoj je i nazvan. Potvrđen je kao novi mineral nakon što su naučnici Muzeja prirodne historije u Londonu i Nacionalno istraživačko vijeće Kanade proveli testove na njemu. Geolozi istraživači iz kompanije Rio Tinto Exploration otkrili su mineral kao male nodule unutar bušotine, te, nakon što nisu mogli odrediti njegovo ime sa spiska pozatih minerala od doktora Chrisa Stanleya, sa Muzeja prirodne historije, koji ga je kasnije upisao kao jedinstvenog u mineralogiji.

## Jadarit u fikciji
Jadaritova hemijska formula je vrlo bliska sa formulom izmišljenom za fiktivnu supstancu kriptonit u filmu *[[Superman Returns]]* iz 2006. godine. Ova slučajnost je privukla pažnju masovih medija, te je ovo otkriće prikazano na mnogim TV stanicama, uključujući ABC,
BBC,
CNN , 
Washington Post,
i Yahoo. 

Novi mineral, za razliku fiktivnog materijala u filmu, ne sadrži fluor, ne emituje elektromagnetno zračenje, te je bijeli, a ne zelene boje (iako, u Superman stripovima, postoji vrsta kriptonita bijele boje). U svim drugim aspektima, hemijske osobine se poklapaju sa stijenom kriptonita u filmu. Jadarit ima fluorescenciju u varijanti roze-narandžaste boje kada se stavi pod ultraljubičasto zračenje.

## Upotreba jadarita
Prema doktoru Stanleyu, jadarit bi imao neku komercijalnu vrijednost ako bi se pronašle dovoljne količine ovog minerala. Jadarit sadrži bor i litijum, dva elementa sa mnogo upotreba. Procesirani radioaktivni otpad se zatvara u kapsulu od borosilikatnog stakla, dok se litijum koristi kod pravljenja litijum-ion baterija.

## Povezano
* Elbait
* Kriptonit
* Kripton

## Reference




## Vanjske veze
* Photos of Jadarite displayed at Belgrade's Natural Sciences Museum , 13-May-2007
Natrijum fluoracetat

**Natrijum fluoracetat** (takođe poznat i kao **natrijum monofluoracetat**) je so natrijuma sa fluoracetatnom kiselinom. To je bezbojano, veoma otrovano jedinjenje.

## Dobivanje
Natrijum fluoracetat se dobija pri reakciji natrijum hidroksida, natrijum karbonata ili natrijum bikarbonata, sa fluoracetatnom kiselinom:

:\mathrm{NaOH + CH_2FCOOH \longrightarrow CH_2FCOONa + H_2O}

:\mathrm{Na_2CO_3 + 2 \ CH_2FCOOH \longrightarrow\ } \mathrm{2\ CH_2FCOONa + CO_2 + H_2O}

:\mathrm{NaHCO_3 + CH_2FCOOH \longrightarrow\ } \mathrm{\ CH_2FCOONa + CO_2 + H_2O}

## Osobine
Natrijum fluoracetat je prah bez boje i mirisa, koji je malo rastvorljiv u vodi. Njegova tačka topljenja iznosi oko 200&nbsp;°C. Otrovan je za miševe (oralno) u dozi od 0,1&nbsp;mg/kg

## Rasprostranjenost

Natrijum fluoroacetat je široko rasprostranjeno jedinjenje, mada je obično prisutno u veoma niskim koncentracijama. Moguće je potvrditi tragove ove soli čak i u listovima čaja. Ova so se može pronaći u preko 40 biljnih vrsta u Australiji, Brazilu i Africi. Na primer, ima je u listovima južnoafričke biljke zvane *Gifblaar* (). Odgovorna je za mnogobrojne smrtne slučajeve. Postoje podaci da je jedan list ove biljke dovoljan da se usmrti ovca. Smrtonosna doza za čovjeka iznosi oko 5 do 10&nbsp;mg/kg tjelesne mase. Manje doze mogu dovesti do oštećenja organa koji imaju veće energetske zahteve (mozak, srce i pluća).

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
*
Natrijum formijat

**Natrijum formijat** (ili natrijum metanat) je natrijumova so mravlje kiseline.

## Hemijske osobine

Kao so slabe kiseline (mravlje kiseline) i jake baze (natrijum hidroksid), rastvor natrijum formijata u vodi reaguje kao baza:

:\mathrm{HCOO^- + H_2O \ \leftrightharpoons HCOOH + OH^- }

Rastvor mravlje kiseline i natrijum formijata se može koristiti i kao bafer.

## Dobivanje

U industriji natrijum formijat se proizvodi iz natrijum hidroksida i ugljenik (II) oksida pri 210&nbsp;°C i pod jakim pritiskom:
:\mathrm{NaOH + CO \longrightarrow HCOONa}
:Natrijum hidroksid reaguje sa ugljen monoksidom te nastaje natrijum formijat.

## Upotreba
Natrijum formijat igra značajnu ulogu u sintezi metanske kiseline, te se uz pomoć sumporne kiseline dobija natrijum sulfat i mravlja kiselina:
:\mathrm{2\ HCOONa + H_2SO_4 \longrightarrow 2\ HCOOH + Na_2SO_4}
: Natrijum formijat sa sumpornom kiselinom daje natrijum sulfat i metansku kiselinu. 

Neki delovi koprive pored mravlje kiseline sadrže i natrijum formijat.

Natrijum formijat se ponekad upotrebljava na aerodromima kao nekorizivni materijal za posipanje protiv zaleđivanja. Međutim, pošto se lako otapa u vodi, sva otopljena voda se mora posebno skupiti i prečistiti, da ne bi došlo do zagađivanja podzemnih voda.

Natrijum formijat se takođe koristi i u proizvodnji oksalne kiseline.

## Literatura
Natrijum salicilat

**Natrijum salicilat** je natrijumova so salicilne kiseline. On se može pripremiti iz natrijum fenolata i ugljen dioksida na visokoj temperaturi i pritisku. Istorijski, on se sintetisao iz metil salicilata (koji je prisutan u zimzelenim biljkama ili kori bele vrbe reakcijom sa viškom natrijum hidroksida ili zagrevanjem pod refluksom.

## Osobine
Natrijum salicilat pripada salicilatnoj familiji. Za ovo jedinjenje je poznato da može da izazove Rejev sindrom kod dece i odraslih, obično nakon viralne infekcije kao što je influenca ili ovčije boginje. Proizvode koji sadrže salicilate ne bi trebalo davati deci.

## Upotreba
On se koristi u medicini kao analgetik i antipiretik. Natrijum salicilat takođe deluje kao nesteroidni antiinflamatorni lek (NSAID), koji indukuje apoptozu ćelija kancera a isto tako i nekrozu. On je potencijalna zamena za aspirin za ljude koji osetljivi na taj lek.

## Reference

## Vanjske veze
* Natrijum salicilat
* Sinonimi
Natrijum stearat

**Natrijum stearat** je so natrijuma i stearinske kiseline. Ovo je jedana od osnovnih sirovina u proizvodnji sapuna. Proces njenog dobijanja je poznat još od davnina. Dobija se reakcijom biljnih ulja sa natrijum hidroksidom. Osim za proizvodnju sredstava za čišćenje koristi se i kao emulgator u raznim kremama, šamponima i prehrambenim namirnicama.

## Dobijanje
Dobija se putem saponiranja tristearina sa sodom, te se tako dobija natrijum stearat i glicerin..

\mathrm{C_3H_5(OOCC_{17}H_{35})_3 + 3 \ NaOH}
:\mathrm{\longrightarrow 3 \ C_{17}H_{35}COONa + \ C_3H_5(OH)_3}

## Povezano
* Sapun

## Literatura
Natrijum jodid

**Natrijum jodid** je jedinjenje natrijuma i joda. Kad je u obliku bele kristalne soli, formula ovoj jedinjenja je NaI. Koristi se za dokazivanje jonizirajućeg zračenja, za suzbijanje poremećaja nedostataka joda, te za proizvodnju jodidnih alkana koji se koriste u Finkelsteinovoj reakciji.

## Osobine

**Rastvorljivost**

## Upotreba

Natrijum jodid je najčešće korišten za tretman i prevenciju nedostatka joda u organizmu. Takođe se koristi u polimernoj lančanoj reakciji te (u otopini acetona) u Finkelsteinovoj reakciji, za konverziju alkilnih hlorida u alkilne jodide. Ovo se temelji na nerastvorljivosti natrijum hlorida (kuhinjske soli) u acetonu:

:::R-Cl + NaI → R-I + NaCl

Kristali natrijum jodida u smjesi sa talijumom, kada se nađu pod uticajem ionizirajućeg zračenja, emituju fotone te se zbog tog koriste u detektorima zračenja, nuklearnoj medicini, geofizici, nuklearnoj fizici i sl. Pri ovoj upotrebi nije važno da li su kristali natrijum jodida pojedinačni ili kao polikristali.

## Vanjske veze
* Upotreba natrijum jodida u medicini 
* Natrijum jodid u MSDS bazi podataka 

## Literatura
Natrijum permanganat

**Natrijum-permanganat** je hemijsko neorgansko jedinjenje hemijske formule NaMnO4.

## Dobijanje
Dobija se na sličan način kao i kalijum-permanganat, dakle zagrevanjem ili razblaživanjem vodom koncentrovanog rastvora natrijum-manganata. S obzirom da teško kristališe, ne upotrebljava se mnogo. Upotrebljava se u smeši sa natrijum-manganatom (Kondijeva tečnost), a smeša se dobija topljenjem piroluzita sa natrijum-hidroksidom.
 
## Svojstva i upotreba
Natrijum-permanganat ima slične hemijske osobine kao i kalijum-permanganat, pa se može koristiti umesto njega u hemijskim reakcijama. Kao oksidans, može se koristiti za prečišćavanje vode, kada je potrebno promeniti oksidaciono stanje pojedinih metala u jedinjenjima koja mogu biti opasna i tako se nagraditi jedinjenja koja se mogu lako odstraniti iz vode.

## Reference

## Vanjske veze
* Hemija mladima
* Prečišćavanje vode
Natrijum karbonat

**Natrijum karbonat** (Na2CO3), često pogrešno nazvan *soda*, je so natrijuma i ugljične kiseline (H2CO3). Kao dodatak prehrambenim proizvodima nosi oznaku E500.

## Modifikacije
Natrijum karbonat je polimorfna supstanca, koja kristalizira u različitim kristalnim sistemima, u zavisnosti od pritiska i temperature. Može biti bezvodna ili sadržavati *kristalnu vodu* (hidrat).

* **Bezvodni natrijum karbonat**: Poznat i kao mineral natrit ili kao kalcinisana soda. To je beli prah koji se topi na 853&nbsp;°C i ima gustoću od 2,51 g/cm3. Stvara se na temperaturama višim od 107&nbsp;°C.
* **Monohidrat**, Na2CO3•H2O: Poznat i kao mineral termonatrit, stvara se na temperaturama višim od 35,4&nbsp;°C iz heptahidrata.
* **Dihidrat**, Na2Ca(CO3)2•2H2O: poznat i kao mineral pirsonit
* **Pentahidrat**, Na2Ca(CO3)2•5H2O: mineral Gailusit ili natrokalcit.
* **Heptahidrat**, Na2Ca(CO3)2•7H2O: Stvara se na temperaturama iznad 32,5&nbsp;°C iz dekahidrata.
* **Dekahidrat**, Na2Ca(CO3)2•10H2O: poznat i kao mineral soda ili kristalna soda, kristalizira se na temperaturama ispod 32,5&nbsp;°C iz zasičenog rastvora natrijum karbonata.

## Osobine
Kao so slabe ugljične kiseline reagira sa jakim kiselinama koje iz njega istiskuju ugljen-dioksid. U vodi se rastvara oslobađajući toplotu te uslijed hidrolize daje bazičan rastvor.

## Nalazišta
Veća nalazišta natrijum karbonata se nalaze u Egiptu (jezero Natron), istočnoj Africi (mnoga isušena jezera i vodotoci), Kaliforniji, Meksiku i južnoj Sahari.

## Upotreba
Natrijum karbonat se koristi još od antičkog doba. U starom Egiptu se koristio za mumificiranje, kao i za proizvodnju keramike, stakla te kao sredstvo za čišćenje. Danas se koristi u razne industrijske svrhe, te se smatra jednim od važnih hemijskih proizvoda. U svetu se godišnje proizvede oko 39 miliona tona sode (1997), a najveći dio se upotrebi u industriji stakla, proizvodnji sredstava za čišćenje i izbeljivanje, industriji papira i drugim.

## Povezano

## Literatura
Natrijum perkarbonat

**Natrijum perkarbonat** (2 Na2CO3 · 3 H2O2) je jedinjenje koji nastaje dodavanjem vodonik peroksida H2O2 i natrijum karbonata (Na2CO3).

## Osobine
Natrijum perkarbonat formira bezbojne kristale, koji se dobro rastvaraju u vodi. Takav rastvor reaguje veoma bazno. U čvrstom stanju ovaj materijal je nagrizajući. Prilikom njegovog zagrevanja iznad 50&nbsp;°C, otpušta se vodonik peroksid, koji se dalje raspada na vodu i kiseonik. Ova reakcija se brže odvija na višim temperaturama.

## Upotreba
Natrijum perkarbonat se upotrebljava kao sredstvo za izbjeljivanje i kao oksidacijsko sredstvo. U mnogo manjoj meri je štetan za okolinu od ranije upotrebljavanog natrijum perborata, pošto ne sadrži bor. U kontrastu sa natrijum perboratom, natrijum perkarbonat nije otrovan za biljke. Natrijum perkarborat je sastavni dio mnogih deterdženata za pranje. Pri pranju na preko 60&nbsp;°C, otpušta kiseonik, te njim *briše* (oksidira) mrlje na odjeći koje su organskog porekla, npr.: mrlje od čaja, vina, trave, voća itd. Biljni obojeni pigmenti se oksidiraju te postaju bezbojni, a neke supstance u mrljama prelaze u jedinjenja rastvorljiva u vodi, te se lako mogu isprati. Natrijum perkarbonat je, pored određenih enzima i dodataka, glavni djelotvorni sastojak većine proizvoda za čišćenje sa oznakom *oksi-*. Po provedenim istraživanjima, otrovan je za miševe i pacove u količini od 1034 mg/kg tjelesne mase.

## Literatura
Natrijum oksalat

**Natrijum oksalat** je so natrijuma sa oksalnom kiselinom. Molekulska formula je Na2C2O4. Pripada grupi oksalata.

## Osobine
Natrijum oksalat je bezbojni prah koji nije higroskopan, i koji je umjereno rastvaran u vodi. U etanolu i sličnim organskim rastvaračima se gotovo nimalo ne rastvara.

## Dobivanje
Natrijum oksalat se može dobiti reakcijom sode i oksalne kiseline:

:\mathrm{ H_2C_2O_4 + 2 \ NaOH \longrightarrow \ Na_2C_2O_4 + 2 \ H_2O}

U industrijskim količinama se može praviti iz natrijum formijata pri temperaturi od 360&nbsp;°C:

:\mathrm{ 2 \ HCO_2Na \longrightarrow \ Na_2C_2O_4 + \ H_2}

Javlja se u velikim količinama i kao nusprodukt industrijske proizvodnje aluminijum hidroksida. ("Tonerdehidrat").

## Upotreba

Može se upotrijebiti za standardizaciju rastvora kalijum permanganata, koji se upotrebljava kod titracija. Iz njega se može dobiti i natrijum-gvožđe(III) oksalat koji se koristi pri galvanizaciji. Upotrebljava se i u pirotehnici, jer boji plamen u žuto/narandžastu boju. U metalurgiji je našao primjenu kod prerade rude vanadijuma (prijelaz vanadijum pentoksida u natrijum vanadat). Takođe se koristi kao pomoćni materijal u tekstilnoj industriji i kao dodatak specijalnim cementima.

## Reference

## Vanjske veze
Natrijum nitrat

**Natrijum nitrat** NaNO3 je važan nitrat koji se javla u prirodi. Najveća nalazišta su u Čileu, pa se zato naziva *čileanska šalitra*. Manjih nalazišta ima u Egiptu, Maloj Aziji, Kolumbiji i Kaliforniji, ali od tehničkog značaja su samo nalazišta u Čileu.

## Dobijanje
Sirova čilska šalitra većinom nije čista, nego se javlja sa pijeskom i glinom, te raznim drugim solima (najčešće natrijum hloridom). Osim toga sadrži primese natrijum-, magnezijum- i kalcijum- sulfata i malim količinama kalcijum jodata, te je siva ili smeđa kamena masa. Iz ovog materijala dobija se natrijum nitrat izluživanjem vrućom vodom. Pritom se nastali rastvor natrijum nitrata filtrira da se odvoji glineni mulj i zaostali nerastvoreni natrijum hlorid, a zatim se hladi pri čemu kristalizira. Dobiveni natrijum nitrat je 98%-tan. Matični lugovi sadrže natrijum jodat i služe za dobijanje joda.
U Njemačkoj se natrijum nitrat dobija pretežno iz sode sa azotnom kiselinom:

Na2CO3 + 2 HNO3 → 2 NaNO3 + H2O + CO2

i to tako da se nitrozni otpadni plinovi od oksidacije amonijaka apsorbiraju u rastvoru sode. Pritom nastali rastvor nitrita i nitrata (Na2CO3 + 2 NO2 → NaNO2 + NaNO3 + CO2) se zakiseli azotnom kiselinom i oksidira se u vazduju u nitrat, koji se sodom neutrališe i upari u 
vakuumskim isparivačima.

## Osobine

Natrijum nitrat kristalizira iz vodenog rastvora u obliku bezbojnih, kockastih romboedara (kubična šalitra), koji imaju tačku topljenja na 307&nbsp;°C, a kod 380&nbsp;°C počinju da se degradiraju. U vodi se lako rastvara i rastvorljivost mu jako raste sa porastom temperature.

## Upotreba

Veći deo čilske šalitre ranije se koristio za đubrivo, ostali dio se upotrebljavao za dobijanje azotne kiseline i kalijumove šalitre. Danas natrijum-nitrat ima značaj samo kao veštačko đubrivo.

## Reference
Natrijum sulfat

**Natrijum sulfat** je so natrijuma i sumporne kiseline. U anhidratnoj formi, je beli kristalni prah sa hemijskom formulom Na2SO4, dok je kao dekahidrat poznat kao Glauberova so ili  (čudesna so) sa formulom Na2SO4 ·10H2O. Sa godišnjom proizvodnjom od 6 miliona tona je jedna od najvažnijih trgovačkih hemikalija.

Natrijum sulfat se najviše koristi u proizvodnji deterdženata, u Kraftovom procesu proizvodnje papira. Oko dve trećine svetske proizvodnje se dobija iz mirabilita, prirodnog minerala u formi dekahidrata, te ostataka iz proizvodnje nekih hemijskih sirovina poput hlorovodonične kiseline.

## Historija
Hidrat natrijum sulfata je poznat i kao Glauberova so, koja je dobila ime po njemačko-holandskom farmakologu Johann Rudolf Glauberu (1604–1670), koji ju se otkrio u izvorima u Mađarskoj. On lično ju je nazvao  čudesna so, zbog njenih medicinskih svojstava. Kristali se generalno koriste kao laksativ, dok nisu otkrivene sofisticiranije alternative početkom 20. veka.

U 18. veku Glauberova so se počela upotrebljavati kao sirovina u industrijskoj proizvodnji sode (natrijum karbonat), putem reakcije sa kalijum karbonatom. Pošto su se povećale potrebe za sodom, povećana je i potražnja za natrijum sulfatom. Do tada, Leblancov proces, kojim se natrijum sulfat dobijao kao intermedijarni proizvod je bio glavni metod u proizvodnji sode.

## Literatura
Natrijum silikat

**Natrijum silikat** je so rastvorljiva u vodi, čiji se vodeni rastvor naziva **vodeno staklo**. Po hemijskom sastavu je natrijum metasilikat, i pojavljuje se u sljedećim oblicima: Na2SiO3 i Na2SiO3·9H2O. Postoje i druge forme (npr. ortosilikat Na4SiO4) a njihova zajednička osobina je rastvorljivost u vodi uz formiranje staklaste emulzije.

## Upotreba
Upotrebljava se u industriji kao adhezivno sredstvo, za sprečavanje korozije, u proizvodnji vatrostalnih materijala, u proizvodnji tekstila, itd.

## Literatura
Natrijum bizmutat

**Natrijum bizmutat** (natrijum bizmut oksid) je hemijsko jedinjenje sa formulom NaBiO3. Ova so je neznatno higroskopna.

Natrijum bizmutat oksidans. On nije rastvoran u hladnoj vodi, ali se razlaže u toploj vodi.

:4 NaBiO3 + 2 H2O → 4 NaOH + 2 Bi2O3 + 3 O2

On se isto tako razlaže u kiselinama. On je jedna of malobrojnih jedinjenja natrijuma koja nisu rastvorna u vodi. Natrijum bizmutat se komercijalno koristi za testiranje mangana..

## Reference
Magnezijum diborid

**Magnezijum diborid** (molekulska formula MgB2) je hemijsko jedinjenje koje se sastoji iz jednog atoma magnezijuma i dva atoma bora. On je objavljen u časopisu *Nature* u martu 2001. Njegova kritična temperatura je (39 K). Ovo hemijsko jedinjenje je prvi put veštački dobijeno 1953. godine ali njegova superprovodljivost nije otkrivena još pola veke od tada.

## Izvori

## Vanjske veze
* Magnezijum diborid superprovodnici
Natrijum sulfid

**Natrijum sulfid** je hemijsko jedinjenje sa formulom Na2S, ili češće u hidratnom obliku, Na2S·9H<sub>2</sub>O. Oba oblika su bezbojne u vodi rastvorne soli koje formiraju jake alkaline rastvore. Kad su izloženi vlažnom vazduhu, Na2S i njegovi hidrati emituju vodonik sulfid, koji ima zadah pokvarenh jaja. Neki komercijalni uzorci su specificirani kao Na2S·*x*H2O, gde je težinski procenat Na2S specificiran.

## Struktura
Na2S poprima antifluoritnu strukturu, što znači da Na+ centeri zauzimaju mesta fluorida u CaF2 poretku, a veći S2− zauzimaju mesta Ca2+. U rastvoru se soli disociraju. Dianjon S2− nije prisutan u značajnim količinama u vodi. Sulfid je suviše jaka baza da koegzistira sa vodom.

## Produkcija
Industrijski Na2S se proizvodi redukcijom Na<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> ugljenikom, u obliku uglja:
:Na2SO4 + 4 C &rarr; Na2S + 4 CO

U laboratoriji, anhidratna so se može pripremiti redukcijom sumpora natrijumom u anhidratnom amonijaku. Alternativno, sumpor se može redukovati natrijumom u suvom THF-u sa katalitičkom količinom naftalena:
:2 Na + S &rarr; Na2S

## Reakcije
Proces rastvaranja se može opisati sledećom reakcijom:
: Na2S + H2O → 2Na+ + HS− + OH−

Natrijum sulfid se može oksidovati zagrevanjem do natrijum karbonata i sumpor dioksida:
: 2 Na2S + 3 O2 + 2 CO2 → 2 Na2CO3 + 2 SO2

Nakon tretmana sumporom, se formiraju polisulfidi:
: 2Na2S + S8 → 2 Na2S5

## Reference
Magnezit

**Magnezit** je mineralna ruda magnezijuma iz grupe karbonata, naziva se i magnezijum karbonat a njegova hemijska formula je MgCO3.

Naziv je dobio po oblasti Magnezija u Tesaliji (Grčka), gde je prvi put otkriven.

## Opis
U prirodi se može naći u: beloj, žutoj i plavoj boji. Javlja se u vidu kristalnih i kriptokristalastih agregata, u prirodi je skoro uvek praćen promenljivim udelom različitih primesa (FeCO3, CaCO3, MnCO3, Al2O3, SiO2 i dr.).

Rastvoren u kiselinama magnezit reaguje bez ključanja, za razliku od ostalih kalcita.

## Nalazišta
Najznačajnija nalazišta magnezita nalaze se u: Austriji (Štajerska), Češkoj, Poljskoj (Šleziji), Grčkoj (Evija), SAD, Rusiji (Sibir Irkutsk), Njemačkoj i Italiji.

## Primena

Magnezit se koristi za proizvodnju vatrostalnih i magnezijumskih veziva u hemijskoj industriji. Koristi se i za proizvodnju vatrostalnih blokova za gradnju.

## Povezano
* Spisak stena
* Spisak minerala

## Vanjske veze
Natrijum peroksid

**Natrijum-peroksid** je oksid natrijuma hemijske formule Na2O2, gde je oksidacioni broj natrijuma +1, a kiseonika -1, što je slučaj i kod drugih peroksida.

## Dobijanje
Nastaje direktnim sjedinjavanjem natrijuma i kiseonika na temperaturi od 130 - 200&nbsp;°C. Industrijski je moguće dobijanje tako što se preko natrijuma, koji se nalazi u aluminijumskim sudovima zaštićenim olovnim cevima, provodi vazduh bez ugljen-dioksida na temperaturi od 300&nbsp;°C. Tako se može dobiti natrijum-peroksid vrlo visoke čistoće (i do 95%).

## Svojstva
Veoma je otporan prema toploti i na vazduhu koji ne sadrži vlagu. Međutim, sa vodom reaguje:
:\mathrm{2Na_2O_2 + 2H_2O \longrightarrow \; 4NaOH + O_2}
Na nižoj temperaturi nagradiće se vodonik-peroksid, koji ponovo može da da natrijum-peroksid kada reaguje sa koncentrovanim natrijum-hidroksidom:
:\mathrm{2Na_2O_2 + 2H_2O \longrightarrow \; 2NaOH + H_2O_2}
Isti učinak se dobija i delovanjem kiseline na natrijum-peroksid, takođe na niskoj temperaturi.

## Primena
Zbog toga što je jako oksidaciono sredstvo, upotrebljava se u analitičkoj hemiji. Reaguje i sa ugljen-monoksidom i sa ugljen-dioksidom:
:\mathrm{Na_2O_2 + CO \longrightarrow \; Na_2CO_3}
:\mathrm{2Na_2O_2 + 2CO_2 \longrightarrow \; 2Na_2CO_3 + O_2}
Zato se upotrebljava i za obnavljanje vazduha, na primer u podmornicama. Služi i za beljenje tkanina, za izradu boja, ali i drugih jedinjenja koja imaju primenu u raznim oblastima, kao što su benzoil-peroksid, kalcijum-peroksid i natrijum-perborat.

## Reference

## Vanjske veze
Magnezijum karbonat

**Magnezijum karbonat**, poznat i kao mineral **[[magnezit]]** kada je otkriven u prirodi, je hemijsko jedinjenje sa mnogo primena. Pri normalnim uslovima to je belo ili bezbojno hemijsko jedinjenje, male gustine, sa molekulskom formulom: MgCO<sub>3</sub>. U hemiji se koristi za dobijanje magnezijum oksida, jer se na temperaturi preko 540&nbsp;°C razlaže na magnezijum oksid i Ugljen dioksid. Magnezijum karbonat je magnezijumova so ugljene kiseline.

## Reference
Magnezijum perhlorat

**Magnezijum perhlorat** ima molekulsku formulu Mg(ClO4)2. Sastoji se od jednog atoma magnezijuma i dve hloratne grupe. On se raspada na 250&nbsp;°C. Toplota stvaranja je -568,90 kJ mol−1.

## Izvori
Magnezijum fluorid

**Magnezijum fluorid** (MgF2) je bela kristalna so koja je sastavljena od jednog magnezijumovog jona i dva jona fluora.

* Rastvorljivost u vodi: 0,076 g/l at 18°°C
* Gustina: 3,148 g/cm³
* Temperatura topljenja: 1263°°C
* Temperatura ključanja: 2227°°C

Koristi se u elektrolizi rude aluminijuma.

## Izvori

## Vanjske veze
* Java aplet koji pokazuje dejstvo MgF<sub>2</sub> na sočivo
Magnezijum nitrat

**Magnezijum nitrat** je rastvorljiva so sa molekulskom formulom: Mg(NO3)2.6H2O. On se nalazi u rudnicima i pećinama kao *nitromagnezit*.

Koristi se u keramici, štampanju, i u agrikulturi. Koristi se i kao veštačko đubrivo. Smeša đubriva koja sadrži magnezijum nitrat obično sadrži i amonijum nitrat, kalcijum nitrat i kalijum nitrat.

## Izvori
Magnezijum oksid

**Magnezijum oksid** (**[[Magnezij|Mg]][[Kiseonik|O]]**), je beli prah. Njegova temperatura topljenja iznosi oko 2.800&nbsp;°C, a na višoj temperaturi on sublimuje. Na temperaturi do 900&nbsp;°C lako se rastvara u kiselinama i veooma brzo prelazi u magnezijum hidroksid koji je veoma jaka baza. Posle prženja on postaje neaktivan.

Magnezijum oksid se u prirodi javlja kao mineral periklaz. Dobija se paljenjem magnezijuma ili prženjem magnezita (magnezijum karbonata) ili dolomita (usled prženja dolomita nastaje i kalcijum oksid). Koristi se za pravljenje cementa, posuđa. Koristi se i u medicini kao lek za trovanje i na prekiselost. Takođe se koristi i u bibliotekarstvu za zaštitu knjiga.

## Reference

## Povezano
* Jedinjenja magnezijuma

## Literatura
* 

## Vanjske veze

* Data page at UCL 
* Ceramic data page at NIST 
* NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards at CDC
A.C.A.B.

**A.C.A.B.** je skraćenica za *Svi policajci su kopilad/gadovi* (). Ipak, tradicionalno se tvrdi da znači *Uvijek nosi Bibliju* () ukoliko je neko upitan od pripadnika policije.

Datiraju iz 40ih godina 20. vijeka i tad su se koristili kao slogan u štrajku rudara u Velikoj Britaniji. Takođe često se koristi kao zatvorska tetovaža. Najčešće se tetovira između zglobova na prstima. Britanski Oi! pank bend The 4-Skins je snimio pjesmu A.C.A.B. za svoj album From Chaos to 1984 i samim tim se skraćenica i popularizovala. Danas je koriste ULTRAS-i kao frazu i tetovažu. Takođe koriste ga skinhedi neonacisti.

## Vanjske veze
Magnezijum hlorid

**Magnezijum hlorid** - je neorgansko hemijsko jedinjenje, koje se ubraja u najznačajnije soli magnezijuma. Njegova molekulska formula je MgCl2. Ovo jedinjenje ima relativnu molekulsku masu 95.22 u.

Osobine: 
* bezbojni kristali
* veoma se dobro rastvara u vodi
* gustina: 2,32 g/cm3 
* temperatura topljenja: 714&nbsp;°C 
* temperatura ključanja: 1412 °C (1685 K) 
* iz vodenih rastvora se izdvaja u obliku heksahidrata MgCl2 * 6H2O gustine 1,57 g/cm3, koji se razlaže preko 117&nbsp;°C.

;Dobijanje: 
* dobija se iz karnalita 
* zagrevanjem MgCl2 · 6H2O u atmosferi gasovitog hlorovodonika
* delovanjem hlorovodonične kiseline na magnezijum karbonat, magnezijum hidroksid, magnezijum oksid ili metalni magnezijum

## Upotreba

Magnezijum hlorid se koisti u proizvodnji tekstila i papira.

U medicini, magnezijum hlorid se može, kao i druge rastvorne soli magnezijuma, primenjivati kao laksans. Deluje povećavanjem osmolalnosti crevnog sadržaja što dovodi do smanjene apsorpcije vode, i ubrzanog prolaska sadržaja kroz tanko crevo. Povećan volumen sadržaja koji dospeva u debelo crevo i kolon uzrokuje njihovu distenziju favorizujući defekaciju. Od uzete količine veoma mala frakcija se apsorbuje iz creva, ali se primena izbegava kod pacijenata sa smanjenim bubrežnim klirensom. Primena soli magnezijuma je kontraindikovana kod terapije tetraciklinima jer značajno smanjuje njihovu bioraspoloživost.

## Izvori

## Povezano
* magnezijum
* hlor
* hloridi

## Vanjske veze
Magnezijum sulfid

**Magnezijum sulfid** (MgS) je hemijsko jedinjenje koje sadrži jedan atom magnezijuma i jedan atom sumpora. On je u čvrstom agregatnom stanju, kristal crvenkasto-bele boje.

## Priprema i opšte osobine
MgS se formira reakcijom sumpora ili vodonik sulfida sa magnezijumom. On se kristalizuje u strukturu kamene soli, mada je moguća i struktura slična sfaleritu. Hemijske osobine MgS su slične osobinama srodnih jonskih sulfida, kao što su sulfidi Na, Ba, Ca. On reaguje sa kiseonikom da formira sulfat, magnezijum sulfat. MgS reaguje sa vodom i proizvodi vodonik sulfid i magnezijum hidroksid.

## Izvori
Aluminij-hlorid

**Aluminijum hlorid** AlCl3 je jedna od najvažnijih soli aluminijuma, koja nalazi primenu u organskim sintezama. Aluminijum hlorid je veoma dobro rastvorljiv. Ovo jedinjenje pokazuje veoma jake kisele osobine. Relativna atomska masa ovog jedinjenja iznosi približno 133,34

## Struktura

Aluminijum hlorid se sastoji od jednog atoma aluminijuma sa oksidacionim brojem +3 i od tri atoma hlora sa oksidacionim brojem -1.

Nalazi se u čvrstom agregatnom stanju

## Reference

## Vanjske veze
Aluminij-hlorohidrat

**Aluminijum hlorohidrat** je grupa soli koja ima opštu formulu AlnCl(3n-m)(OH)m. Koristi se kao dezodorant i antiperspirant, te kao flokulant u pročišćavanju vode.

## Struktura
Alumijium hlorohidrat se najbolje može opisati kao neogranski polimer i kao takavog ga je teško strukturno okarakterisati. No tehnike poput hromatografija sa gel permeacijom, rentgenska kristalografija i 27Al-NMR su upotrebljeni u istraživanjima od strane raznih grupa, uključujući i istraživanje naučnika Nazara i Lejdena.

## Upotreba i toksičnost
Oblik koji se najčešće koristi u dezodoransima i antiperspiransima je Al2Cl(OH)5. Aluminijum hlorohidrat je jedan od najčešžih aktivnih sastojaka koji se koristi u komercijalnim antiperspirans , a često se koristi i kao flokulant u postojenjima za preradu vode.

## Sinonimi
* Aluminijum hidroksihlorid
* Aluminijum hlorohidroksid
* Aluminijum hlorohidrol
* Polialuminijum hlorid

## Povezano
* Aluminijum hlorid
* Aluminijum hidroksid

## Literatura
Aluminij-fluorid

**Aluminijum fluorid** (AlF3) je neorgansko jedinjenje koje se koristi u proizvodnji aluminijuma. Ova bezbojna čvrsta materija se javlja u prirodi. 

## Proizvodnja i pojava
Najveći deo aluminijum fluorida se proizvodi tretmanom alumine sa heksafluorosilikatnom kiselinom:
:H2SiF6 + Al2O3 &rarr; 2 AlF3 + SiO2 + H2O
Alternativno, on se proizvodi termalnim razlaganjem amonijum heksafluoroaluminata. U malim razmerama u laboriatoriji se AlF3 takođe može pripremiti tretiranjem aluminijum hidroksida ili metala aluminijuma sa HF. 

Aluminijum fluorid trihidrat se nalazi u prirodi u retkom mineralu rozenbergitu.

## Literatura

## Vanjske veze
* MSDS