open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antiprotozoalni agens

**Antiprotozoalni agensi** (ATC kod: ATC P01) su klasa lekova koja se koristi u tretmanu protozoanskih infekcija.

Protozoani imaju malo zajedničkog jedan s drugim (na primer, *[[Dizenterična ameba|Entamoeba histolytica]]* je u manjoj meri srodan sa *[[Naegleria fowleri]]* nego sa *[[Čovek|Homo sapiens]]*) i stoga agensi koji su efektivni protiv jednog patogena retko efektivni protiv drugih. Metronidazol je selektivan za anaerobne organizme, i delotvoran je protiv mnogih (mada ne svih) patogena te grupe.

Antiprotozoalni agensi se mogu grupisati po mehanizmu ili po organizmu. Nedavni radovi predložu upotrebu virusa za tretman infekcija uzrokovanih protozoama.

## Primeri
* Eflornitin
* Furazolidon
* Melarsoprol
* Metronidazol
* Ornidazol
* Paromomicin sulfat
* Pentamidin
* Pirimetamin
* Tinidazol

## Reference

## Literatura
* 
*
Kortikotropin-oslobađajući hormonski receptor 1

**Kortikotropin-oslobađajući hormonski receptor 1** (*CRHR1*, *CRF<sub>1</sub>*) je protein koji je kod ljudi kodiran  genom.

## Funkcija
Kortikotropin-oslobađajući hormonski receptor vezuje kortikotropin-oslobađajući hormon, potentan posrednik endokrinog, autonomnog, i imunskog responsa na stres.

Kod miševa CRF1 receptori posreduju etanolno pojačanje GABAergične sinaptičke transmisije.

## Klinički značaj
Varijacije *CRHR1* gena su povezane za povećanjem odgovora na inhalacionu kortikosteroidnu terapiju kod astme. Antagonisti CRF1 receptora se aktivno ispituju kao mogući tretman za depresiju i anksioznost.

## Interakcije
Za kortikotropin-oslobađajući hormonski receptor 1 je pokazano da interaguje sa kortikotropin-oslobađajućim hormonom i urokortinom.

## Povezano
* Kortikotropin-oslobađajući hormon
* Kortikotropin-oslobađajući hormonski receptor
* Kortikotropin-oslobađajući hormonski antagonisti
* Antalarmin

## Literatura

## Dodatna literatura

## Vanjske veze
* 
*
Endotelinski receptor

Poznata su tri **[[endotelin]]ska receptora**, ETA, ETB1 i ETB2. Oni su G protein-spregnuti receptori čija aktivacija dovodi do elevacije intracelularnog slobodnog kalcijuma.

## Klinički značaj
Ovaj receptor ima udela u ABCD sindromu i nekim formama Vardenburgovog sindroma.

## Povezano
* Antagonist endotelinkog receptora

## Literatura

## Vanjske veze
* 
*
CRH

Termin **CRH** ima više značenja.

* **[[Kortikotropin-oslobađajući hormon]]**, peptid
* **[[Krimskotatarski jezik]]** (), ISO 639-2 kod
Kortikotropin-oslobađajući hormon

**Kortikotropin-oslobađajući hormon** (*CRH*, originalno nazvan *kortikotropin-oslobađajući faktor*, *CRF*, takođe poznat kao *kortikoliberin*), je polipeptidni hormon i neurotransmiter koji učestvuje u odgovoru organizma na stres. On pripada familiji kortikotropin-oslobađajućih faktora.

Njegova glavna funkcija je stimulacija hipofizne sinteze adrenokortikotropnog hormona.

Kortikotropin-oslobađajuči hormon je 41-aminokiselina dug peptid izveden iz 191-aminokiselinskog preprohormona. CRH izlučuje paraventrikularni nukleus (PVN) hipotalamusa u odgovoru na stres. Primetno umanjenje CRH koncentracije je bilo primećeno kod obolelih od Alchajmerove bolesti. Osim što se proizvodi u hipotalamusu, CRH je takođe sintetisan u perifernim tkivima, poput T limfocita, i visoko je izražen u posteljici. U posteljici je CRH služi kao indikator koji određuje dužinu gestacije i vreme porođaja. Brzo povišenje CRH nivoa u cirkulaciji se javlja na početku porođaja.

## Struktura
CRH su otkrili Vale *et al.* kod ovaca 1981. Njegova sekvenca je:
* SQEPPISLDLTFHLLREVLEMTKADQLAQQAHSNRKLLDIA

Peptidi pacova i čoveka su identični i razlikuju se od ovčije sekvence za samo 7 aminokiselina.
* S**E**EPPISLDLTFHLLREVLEM**AR**A**E**QLAQQAHSNRKL**ME**I**I**

## Interakcije
Za kortikotropin-oslobađajući hormon je pokazano da interaguje sa kortikotropin-oslobađajućim hormonskim receptorom 1.

## Povezano
* Kortikotropin-oslobađajući hormonski receptor
* ACTH
* Glukokortikoidi
* Proopiomelanokortin

## Reference

## Literatura

## Vanjske veze
*
CRF

Termin **CRF** ima više značenja.

* **[[Kortikotropin-oslobađajući hormon]]**, peptid
* **[[Faktor konstantne brzine]]** (), termin koji se koristi u video kodiranju
Oreksin

**Oreksini** ili *hipokretini* su pobuđivački neuropeptidni hormoni koje su simultano otkrile dve grupe istraživača u mozgu pacova.

Dva srodana peptida (Oreksin-A i B, ili hipokretin-1 i -2), sa aproksimativno 50% identičnim sekvencama, nastaju presecanjem jednog prekurzornog proteina. Oreksin-A/hipokretin-1 ima 33 aminokiselina i dva intra-lančana disulfidna mosta, dok je oreksin-B/hipokretin-2 linearni peptid sa 28 aminokiselina. Studije su pokazale da oreksin A/hipokretin-1 možda ima veći biološki značaj od oreksina B/hipokretina-2. Mada se ovi peptidi proizvode u veoma maloj populaciji ćelija u lateralnom i posteriornom hipotalamusu, oni imaju uticaj na ceo mozak. Oreksin peptidi se vezuju za dva G-protein spregnuta oreksinska receptora, OX<sub>1</sub> i OX<sub>2</sub>. Oreksin-A se vezuje za oba, OX1 i OX2, sa aproksimativno jednakim afinitetom, dok se oreksin-B vezuje uglavnom za OX2 i pet puta je manje potentan na OX1.

## Funkcija

Za oreksinski/hipokretinski sistem je inicijalno smatralo da prvenstveno učestvuje u stimulaciji unosa hrane, na osnovu nalaza da centralna administracija oreksina A/hipokretina-1 proizvodi tu fiziološku manifestaciju. Osom toga, on stimuliše budnost i utrošak energije.

### Budnost

Postoje indikacije da oreksin promoviše budnost. Nedavne studije su pokazale da je glavna uloga oreksinkog/hipokretinskog sistema integracija metaboličkih, cirkadijurnih i uticaja dubine sna kojom se određuje da li životinja treba da spava ili da bude budna i aktivna. Oreksinski neuroni snažno pobuđuju različite delove mozga koji imaju ulogu u budnosti, kao što su dopaminski, norepinefrinski, histaminski i acetilholinski systemi, i izgleda da imaju znatan uticaj u stabilizacije budnosti i sna.

## Literatura

## Vanjske veze
*
Luck

**Luck** (ukrajinski: *Луцьк*, poljski: *Łuck*) je glavni i najveći grad Volinjske oblasti od 214 727 stanovnika.

## Geografija
Luck leži na sjeverozapadu Ukrajine, uz obale rijeke Stir, na mjestu koje je nekad imalo izuzetni strateški položaj. Grad je udaljen oko 146&nbsp;km sjeveroistočno od Lavova i oko 70 km zapadno od Rovna ali punih 400&nbsp;km od Kijeva.

## Historija
Luck je jedno od najstarijih istočnoslavenskih naselja, kog su osnovali oko 10. vijeka - Duljebi, u spisima zvani - Luchani (od tud najverojatnije ime grada Luck).

Prvi dokumentirani zapis o mjestu potiče iz 1085., tokom srednjeg vijeka postao je dio Galičko-Volinjske Kneževine, čak je jedno vrijeme bio i njena prijestolnica. Sve do kraja 18. vijeka bio je u sastavu Poljsko-Litavske unije, a tad je posao grad u sastavu Carske Rusije, koja je njeme vladala sve do Poljsko-sovjetskog rata kad su ga zauzeli Poljaci, pa su oni vladali Luckom od 1919. do 1939. kad ga je anektirao Sovjetski Savez i predao svojoj Ukrajinskoj republici.
Za Drugog svjetskog rata grad je od 1941. do 1944. bio pod njemačkom okupacijom.
## Znamenitosti, obrazovanje i kultura
Najveća znamenitost grada je zamak Litvanskog kneza Lubarta iz 14. vijeka. Pored toga u historijskoj jezgri ima puno starih građevina, između ostalog tu se nalaze tri manastira građeni od 16. do 18. vijeka.

Luck je kulturno - obrazovni centar svoje regije, pa ima puno obrazovnih institucija, i nekoliko univerziteta (nekadašnjih fakulteta), pedagoški i medicinski, par teatara i nekoliko muzeja.
## Privreda
Najpoznatiji privredni pogon u gradu je tvornica automobila - ЛуАЗ, podignuta krajem 1970-ih. Ona je nekad proizvodila Zaporošce a danas u koperaciji sa rudarska proizvodi i sklapa Daewoo i Opel vozila.
Luck ima i dobro razvijenu prehrambenu industriju i poznatu tvornicu za proizvodnju naučnih instrumenata.
## Poznati sugrađani
* Anatolij Timoščuk, ukrajinski nogometš
## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada 
* ''Lutsk'' na portalu Encyclopædia Britannica
Martin Roumagnac

***Martin Roumagnac*** je francuski crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1946. u režiji Georgesa Lacombea. Naslovni protagonist, koga tumači Jean Gabin je građevinski poduzetnik koji nastoji impresionirati lijepu Blanche Ferrand (čiji lik tumači Marlene Dietrich), nesvjestan da ona zarađuje za život kao kurtizana. Film je snimljen u vrijeme dok su Gabin i Dietrich u stvarnom životu bili u ljubavnoj vezi, a za Dietrich je predstavljao jednu od prvih važnijih uloga na francuskom jeziku. Snimili su nedugo nakon što su zajedno napustili snimanje Carneovog filma *[[Les Portes de la nuit]]*. Film *Martin Roumagnac*, usprkos zvjezdane glumačke postave, nije postigao veliki uspjeh, te je Dietrich nedugo potom napustila SAD i prekinula vezu sa Gabinom.

## Vanjske veze
*
Les Portes de la nuit

***Les Portes de la nuit*** () je francuski crno-bijeli film snimljen 1946. godine snimljen u režiji Marcela Carnea. Po žanru je drama, a scenario je, prema motivima vlastitog baleta *Le Rendez-vous*, napisao znameniti pjesnik i dugogodišnji Carneov suradnik Jacques Prevert. Radnja filma se događa u Parizu nedugo nakon oslobođenja Francuske, odnosno završetka Drugog svjetskog rata. Protagonist, koga tumači Yves Montand, je veteran pokreta otpora koji se sticajem okolnosti zaljubi u lijepu ženu (koju tumači Nathalie Nattier), udanu za čovjeka koji je njegove drugove bio izdao Gestapou.

Za Carnea i Preverta je ovo bio izuzetno ambiciozni projekt, za koga su se nadali kako će ponoviti trijumf prethodnog filma *[[Djeca raja]]*. Prilikom snimanja su se, međutim, suočili s problemima, prije svega zbog odluke Jeana Gabina i Marlene Dietrich, angažiranih za glavne uloge, da odustanu od projekta; zbog toga su ih morali zamijeniti manje iskusni Montand i Nattier. Nakon premijere je *Le Portes de la nuit* doživio neuspjeh. Vjeruje se da je publika, još uvijek traumatizirana ratom, odbacila film koji se bavi njegovim posljedicama, odnosno prikazuje svakodnevnicu još uvijek siromašnog Pariza u kome žive crnoburzijanci i bivši suradnici okupatora. Ni kritika nije bila previše sklona filmu, iako je *Les Portes de la nuit* kasnije malo popravio reputaciju. Prevert i Carne nakon njega više nikada nisu surađivali.

## Vanjske veze
*
Tahikinin

**Tahikininski peptidi** su jedna od najvećih familija neuropeptida, nađenih kod vodozemaca i sisara. Tahikinini imaju od deset do dvanaest aminikiselinskih ostataka. Oni su dobili ime po njihovoj sposobnosti da brzo indukuju kontrakciju tkiva stomaka. Tahikininska familija je karakterisana zajedničkom sekvencom C-terminusa, Phe-X-Gly-Leu-Met-NH2, gde je X bilo aromatična ili alifatična aminokiselina. Geni koji proizvode tahikinine kodiraju prekursorske proteine zvane **preprotahikinini**, koji se presecaju u manje peptide posttranslaciono putem proteolitičkih transformacija. Ti geni takođe kodiraju više splajsnih formi.

Tahikinini pobuđuju neurone, i evociraju promene ponašanja. Oni su potentni vazodilatatori, i izazivaju kontrakcije mnogih glatkih mišića (direktno ili indirektno).

Ljudski tahikininski geni su TAC1 i TAC3. Ekvivalentni mišji geni su Tac1 i Tac2. TAC1 kodira neurokinin A (ranije poznat kao *supstanca K*), neuropeptid K (*neurokinin K*), neuropeptid gama, i supstancu P. Alfa, beta, i gama splajsne varijante se izražavaju. Alfa formi nedostaje ekson 6, a gama formi ekson 4. Sve tri splajsne forme TAC1 proteina proizvode supstancu P, a samo beta i gama forme proizvode druga tri peptida. Neuropeptid K i neuropeptid gama su N-terminalno duže verzije neurokinina A koji je finalni peptid u nekim tkivima. TAC3 kodira neurokinin B. Najpoznatiji tahikinin je supstanca P.

## Receptori

Kod sisara su poznata tri tahikininska receptora: NK1, NK2 i NK3. Svi članovi familije su 7-transmembranski G protein spregnuti receptori, koji indukuju aktivaciju fosfolipaze C, i proizvode inozitol trifosfat. NK1, NK2 i NK3 selektivno vezuju supstancu P, neurokinin A i neurokinin B, respektivno. Ovi receptori nisu potpuno specifični za individualne tahikinine, već imaju različite afinitete: 
* NK1: SP>NKA>NKB; 
* NK2: NKA>NKB>SP; 
* NK3: NKB>NKA>SP.

Za antagoniste neurokinin-1 (NK1) receptora je predloženo da pripadaju novoj klasi antidepresanata, dok je za NK2 antagoniste predloženo da su anksiolitici, a NK3 antagonisti su svrstani u antipsihotike.

Tahikininski peptidi takođe učestvuju u inflamaciji, i antagonisti tahikininskih receptora su istraživani za upotrebu u lečenju inflamatornih oboljenja kao što je astma i upalna bolest creva. Do sada su ovi lekovi prevenstveno korišteni kao antiemetici, kod ljudi i u veterinarskoj medicini.

Primeri tahikininskih antagonista su:

* Aprepitant
* Casopitant
* Fosaprepitant
* Maropitant
* Nepadutant
* Osanetant
* Saredutant
* Talnetant

## Potfamilije
* Tahikinin 

## Literatura

## Vanjske veze
*
TK

Termin **TK** ima više značenja.

* Tečni kristal, materijal
* Timidinska kinaza, enzim
* Tahikinin, peptid
Protein A

**Protein A** je površinski MSCRAMM protein sa 56 kDa. On je originalno nađen u ćelijskom zidu bakterije *[[Staphylococcus aureus]]*. Protein A je kodiran *SpA* genom. Njegova regulacija je kontrolisana DNK topologijom, ćelijskom osmolarnošću, i tvokomponentnim sistem *ArlS-ArlR*. On je našao primenu u biohemijskim istraživanjima usled njegove sposobnosti vezivanja za imunoglobuline. On se sastoji od pet homolognih Ig vezujućih domena koji formiraju triheliksne svežnjeve. Svaki domen ima sposobnost vezivanja proteina mnogih vrsta sisara, a posebno IgG proteina. On se vezuje za teški lanac Fc regiona većine imunoglobulina, a isto tako i za Fab region u slučaju ljudske VH3 familije. 

## Reference
DNK topologija

**Struktura nukleinske kiseline** se odnosi na strukturu nukleinskih kiselina kao što su DNK i RNK. Ona se obično deli u četiri nivoa:
* Primarna struktura – sirova sekvenca nukleobaza DNK lanca;
* Sekundarna struktura – interakcije između baza, i.e., koji delove lanaca su međusobno vezani;
* Tercijarna struktura – lokacije atoma u trodimenzionalnom prostoru, uzimajući u obzir geometrijska i sterna ofraničenja; i
* Kvaternarna struktura – organizacija visokog nivoa DNK u hromatinu, ili interakcije između zasebnih RNK jedinica u ribozomu ili splajsosomu.

## Reference

## Povezano
* Dvostruki heliks nukleinske kiseline
* DNK nanotehnologija
* DNK supernamotaj
Supstanca P

U neuronauci **supstanca P** (SP) je neuropeptid: undekapeptid koji funkcioniše kao neurotransmiter i neuromodulator. Ovaj molekul pripada familiji tahikininskih neuropeptida. Supstanca P i njen blisko srodni neuropeptid neurokinin A (NKA) nastaju iz poliproteinskog prekurzora nakon diferencijalnog splajsovanja gena preprotahikinina A. Aminokiselinska sekvenca supstance P je:
* Arg Pro Lys Pro Gln Gln Phe Phe Gly Leu Met
Supstanca P se oslobađa iz završetaka specifičnih senzornih nerava. Nađena je u mozgu i kičmenoj moždini, i učestvuje u inflamatornim procesima i senzaciji bola.

## Otkriće
Supstancu P su originalno otkrili 1931 Ulf von Euler i Džon H. Gadum kao extrakt tkiva koji izaziva intestinalne kontrakcije *in vitro*. Njena distribucija u tkivu i biološka dejstva su detaljno ispitivana tokom decenija koje su sledele. NKA (prethodno poznata kao supstanca K ili neuromedin L) je izolovana iz svinjske kičmene moždine 1983, i ustanovljeno je da takođe stimuliše intestinalne kontrakcije.

## Receptor
Endogeni receptor supstance P je neurokininski 1 receptor (NK1-receptor, NK1R). On pripada familiji tahikininskih receptora G protein-spregnutih receptora.

## Literatura

## Vanjske veze

*
SP

Termin **SP** ima više značenja.

* **[[Supstanca P]]**, neuropeptid.
* **[[sp orbitala]]**, tip hibridizacije orbitala.
Odnos strukture i aktivnosti

**Odnos strukture i aktivnosti** ( - *SAR*) je relacija između 2D ili 3D hemijske strukture molekula i njegove biološke aktivnosti. SAR analiza omogućava određivanje hemijskih grupa odgovornih za izazivanje ciljnih bioloških efekata u organizmu. Ona omogućava racionalne modifikacije efekta ili potentnosti bioaktivnih jedinjenja (tipično lekova) promenama hemijska strukture. Medicinski hemičari koriste tehnike hemijske sinteze za uvođenje novih hemijskih grupa u biomedicinska jedinjenja i za testiranje bioloških efekta tih modifikacija.

Ovaj metod se može formalizovati izvođenjem matematičkih relacija između hemijske strukture i biološke aktivnost. Ovaj pristup je poznat kao kvantitativni odnos strukture i aktivnosti (*QSAR*).

## SAR i SAR paradoks
Osnovna pretpostavka svih molekulskih hipoteza je da slični molekuli imaju slične aktivnosti. Taj princip je baza SAR analize. Problem se u znatnoj meri svodi na način na koji se definišu male razlike na molekulskom nivou, pošto svaka vrsta aktivnosti, npr. reakciona sposobnost, biotranformaciona sposobnost, rastvorljivost, aktivnost na biološkom cilju, itd, može da bude zavisna od drugačijih razlika.

SAR paradoks se odnosi na činjenicu slični molekuli nemaju uvek slične aktivnosti. Veliki broj primera veoma sličnih molekula sa znatno različitim farmakološkim osobinama je poznat.

## Literatura

## Povezano
* Kombinatorna hemija
* Dizajn lekova

## Vanjske veze
* ''Istraživač'' molekulskih osobina
* QSAR svet
SAR

Termin **SAR** ima više značenja:

* Specifična konstanta apsorpcije, mera količine energije koju apsorbuje telo kada je izloženo radio zračenju 
* Odnos strukture i aktivnosti (), odnos hemijske strukture i biološke aktivnosti
Tahikininski receptor

**Tahikininski receptori** pripadaju familiji G protein spregnutih receptora. Njihovi endogeni ligandi su tahikinini. Poznata su tri tahikininska receptora kod sisara: NK1, NK2 i NK3. Ovi receptori uzrokuju aktivaciju fosfolipaze C, i produkciju inozitol trifosfata (takozvana Gq sprega).

## Endogeni ligandi
Geni i ligandi receptora su:

## Povezano
* Supstanca P
* G protein spregnuti receptori

## Literatura

## Vanjske veze
* 
*
Melanin-koncentrirajući hormon

**Melanin-koncentrirajući hormon** (MCH) je ciklični 19-aminokiselina dug oreksinogeni hipotalamusni peptid originalno izolovan iz hipofize košljoriba gde kontroliše pigmentaciju kože.

Kod sisara on učestvuje u regulaciji načina ishrane, raspoloženja i balansa energije. Neuroni koji izražavaju MCH su locirani unutar lateralnog hipotalamusa i *zona incerta*. Uprkos te ograničene distribucije MCH neuroni su široko projektovani u mozgu. MCH nokaut miševi su hipofagni (manje jedu) i mršavi. Kad se centralno administrira on povećava unos hrane i telesnu težinu.

## Povezano
* Melanin-koncentrirajući hormonski receptor

## Literatura

## Vanjske veze
*
MCH (razvrstavanje)

Termin **MCH** ima više značenja.

* **[[Melanin-koncentrirajući hormon]]**, peptid
* **[[Srednji ćelijski hemoglobin]]** (), prosečna masa hemoglobina u crvenom krvnom zrncu.
Melanin-koncentrirajući hormonski receptor

**i** (**MCHR**) su nadavno bili karakterisani: MCH-R1 i MCH-R2. Ova dva receptora su aproksimativno 38% homologna.

* MCH-R1 je izražen kod svih sisara.
* MCH-R2 je nađen sam kod nekih primata i mesojeda, što obuhvata pse, feretki i ljude.

## Klinički značaj

Antagonisti su potencijalno korisni za lečenje gojaznosti, strepnje i depresije. Moguće je da će agonisti naći upotrebu u tretmanu osteoporoze.

U toku su istraživanja za antagoniste oba MCH receptora, R1 i R2.

## Povezano
* Melanin-koncentrirajući hormon
* Melanin

## Literatura

## Dodatna literatura

* 

## Vanjske veze
* 
* 
*
Adrenergički antagonist

**Adrenergic antagonist** je farmaceutska supstanca koja deluje tako što inhibira dejstvo adrenergičkih receptora. On je tip simpatolitika. Adrenergic antagonisti imaju suprotan efekat sa adrenerginim agonistima.

Adrenergic antagonist i se dele u dve grupe:
* Alfa blokatori
* Beta blokatori

## Odnos strukture i aktivnosti
Ako se amin adrenergičkog agonista zameni većim tercijarnim butilom, jedinjenje postaje adrenergični antagonist.

## Reference

## Vanjske veze
*
Đulići (Andrijevica)

**Đulići** (nekad zvani *Đuliće*) su selo pored Andrijevice na sjeveroistoku Crne Gore od nekih 260 stanovnika. 
## Geografija
Đulići leže na prosječnoj nadmorskoj visini od 900 metara u planinama Prokletija, kod ušća riječica Perućica i Kuckaje, koje nakon tog formiraju Zlorečicu pritoku Lima.

Đulići su automobilom udaljeni oko 19 km od Andrijevice jer cesta jako vijuga (kraća pješačka staza ima samo 8&nbsp;km) i oko 11&nbsp;km od albanske granice koja leži južno od sela.

Zaseoci sela Đulići prostiru se duž obala triju riječica i po istočnim padinama planine Konjuh. Kroz Đuliće prolazi put koji ide iz Andrijevice za Gusinje.
Stanovnici Đulića su pripadnici plemena Vasojevići, oduvjek se uglavnom bave stočarstvom, jer za to jedino imaju uvjete, brojne pašnjake po okolnim planinama po kojima imaju i vlastite katune.
## Historija
Po vlastitoj predaji, selo im se tako zove, jer je lijepo i ravno. Đulići su 1903. imali 72 kuće u kojima je živjelo 457 stanovnika, u zaseocima Novakovići, Babovići, Dragovići i Vušovići.
## Poznati stanovnici porijeklom iz Đulića
* Milka Babović, Jugoslavenska atletičarka i novinar Televizije Zagreb
* Čedo Vuković, crnogorski književnik i društveni radnik
## Reference

## Vanjske veze
* Poreklo prezimena, selo Đulići (Andrijevica)
Đulići

**Đulići** je ime više naselja na Balkanu;
* Đulići (Teslić), selo u Bosni i Hercegovini u općini Teslić
* Đulići (Zvornik), selo u Bosni i Hercegovini u općini Zvornik
* Đulići (Andrijevica), selo u Crnoj Gori u andrijevičkoj općini 
Isto tako Đulići mogu značiti i;
* Đulići uveoci, zbirka pjesama Jovana Jovanovića Zmaja
* Đulići (deminutiv), deminutiv od tursko - perzijske riječi **đul**, koja znači ruža, dakle ružica
Krka (pritoka Save)

**Krka** (latinski: *Corcoras*, njemački: *Gurk*) je druga po veličini rijeka u Sloveniji iza Savinje koja čitavom svojom dužinom od 94 km protiče samo kroz nju.
## Geografija
Krka je ponornica, koja izvire iz kraške pećina zvane **Krška jama** koja se nalazi kod sela Gradiček u općini Grosuplje (25&nbsp;km jugoistočno od Ljubljane). **Krška jama** duga je nekih 200 metara, a široka 30 m, na njenom dnu nalazi se 30 m dugo sifonsko jezero koje je tunelom dugim 210 m spojena sa posljednjom spiljom dužine 60 m. Jama je otvorena za posjetioce od 1996. ali samo uz stručno vodstvo.

Od izvora rijeka teče prema istoku, kroz ravničarski kraj, i po tome je jedinstvena, jer je jedina slovenska ravničarska rijeka. Kako u svom gornjem dijelu teče kroz vapnenački kraj, nosi sa sobom puno tog materijala, pa ima puno sadrenih barijera sa vrlo pitoresknim slapovima.

Sliv rijeke velik je 2284 km² i prostire se preko Dolenjske, a prosječni istjek iznosi oko 51,9 m<sup>3</sup>/s.
U ne tako davnoj prošlosti vode rijeke koristile su se za pokretanje brojnih vodenica i pilana, danas se njima koriste manje više samo rekrativci (ribolov, kajak). Njene vode bile su nekad izvrsne, ali su danas zbog kraškog terena onečišćene, i to skoro od samog izvora, pa imaju II kategoriju, a od Otočca nizvodno i III.

Krka ima ušće u Savu kod Brežica gotovo na samoj granici sa Hrvatskom.
## Historija
U pisanim dokumentima se prvi put spominje kao **Corca** - 799. , a nakon tog 1025. kao *Gurke*. Njeno današnje ime potječe od staroslavenskog - **Kъrka** koje je derivat romanskog imena rijeke.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Izvir reke Krke - Krška jama'' na portalu Kraji - Slovenija
Grosuplje

**Grosuplje** (njemački:*Großlupp*) je grad od 7 171 stanovnika i administrativni centar istoimene Občine Grosuplje u centralnoj Sloveniji. 
## Geografija
Grosuplje leži na krajnjem sjeverozapadu slovenske pokrajine Dolenjske, dvadesetak km južnije od Ljubljane.

Sama Općina Grosuplje ima površinu od 134 km², na kojoj živi 19 719 stanovnika.
## Historija
Mjesto se prvi put spominje 1136. pod njemačkim imenom **Groslupp**, a nakon toga kao Grasslupp 1220. - 50. 
## Poznati sugrađani
* Louis Adamič, Slovensko - američki književnik
* Janez Janša, donedavni Slovenski premijer i političar
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada
Katun

**Katun** je riječ vlaško - albanskog porijekla, a odnosi se na privremeno pastirsko ljetno sklonište, na planini.

Katuna je bilo po planinskim pašnjacima od Istre (kažuni) preko Velebita, Dinarida do grčkog Epira.

Katuni su bili vrlo skromna skloništa, izgrađena od priručnog materijala, najčešće kao suhozidi od kamena pokriveni granama i travom, i vrlo mali - tek toliki da se skloni glava, od mećava i oluja.

Danas se nude turistima za boravak na planinama, ali ti katuni su mnogo udobniji, tako da osim po imenu, nemaju ničeg zajedničkog sa originalnim katunima.
## Reference

## Vanjske veze
* ''Čobanski katun Goleš ''
Tetraciklinski antibiotici

**Tetraciklini** su grupa antibiotika širokog spektra čija koristnost je generalno umanjena pojavom bakterijske otpornosti. Uprkos toga, oni su zadržali status preferentnog tretmana za pojedine indikacije.

Tetraciklini su dobili ime po prisustvu četiri („tetra-“) ugljovodonična prstena u njihovoj strukturi. Oni se definišu kao potklasa poliketida, koja ima oktahidrotetracen-2-karboksamidni skeleton. Oni su kolektivno poznati kao derivati policikličnog naftacen karboksamida.

## Terapeutska upotreba
Tetraciklini se generalno koriste u tretmanu infekcija urinarnog trakta i creva, kao i u tretmanu hlamidioze, posebno kod pacijenata koji su alergični na β-laktame i makrolide, mada je njihova primena za te indikacije manje popularna u današnje vreme široko zastupljenje rezistancije bakterija. Oni se često koriste u tretmanu umerenih infekcija akni i rozaceja (tetraciklin, oksitetraciklin, doksiciklin ili minocikline).

Doksiciklin se takođe koristi kao profilaktički tretman za infekcije bakterijom *[[Bacillus anthracis]]* (antraks) i efektivan protiv *[[Yersinia pestis]]*, infektivnog agensa bubonske kuge. On se takođe koristi za lečenje malarije i profilakse, kao i za tretiranje elefantijaze.

## Reference

## Povezano
* Glicilciklin

## Vanjske veze

* Tetracycline
Leukotrien B4

**Leukotrien B4** je leukotrien koji učestvuje u inflamacionim procesima. Njega proizvode leukociti u odgovoru na inflamatorne posrednike. On ima sposobnost indukovanja adhezije i aktivacije leukocita na endotelu, čime im omogućava da se vežu za i da pređu u tkivo. U neutrofilima, on je isto tako potentan hemoatraktant, i ima sposobnost indukovanja formiranja reaktivnih oblika kiseonika, i oslobađanja enzima lizozoma iz tih ćelija.

## Reference

## Vanjske veze
Holecistokininski antagonist

**Holecistokininski antagonist** je specifični tip receptorskog antagonista koji blokira receptorska mesta peptidnih hormona holecistokinina (CCK).

Postoje dva tipa ovog receptora, definisana kao CCK<sub>A</sub> i CCK<sub>B</sub> (ili CCK-1 i CCK-2). CCKA je uglavnom izražen u tankim crevima, i učestvuje u regulaciji enzimske sekrecije pankreasa, sekrecije želudačne kiseline u želudac, intestinalne motilnosti i signalizacije sitosti. CCKB je izražen centralnom nervnom sistemu, i ima funkcije vezane za anksioznost i osećaj bola. Antagonisti CCK receptora mogu da imaju višestruke funkcije u stomaku i mozgu.

Najpoznatiji CCK antagonist je ne-selektivni antagonist proglumid, koji blokira oba receptora: CCKA i CCKB, i koji je originalno bio razvijen za lečenje čira na želucu. CCKA blokada u stomaku dovodi do redukcije sekrecije želudačne kiseline. Međutim jedna interesantna nuspojava proglumida je nađena, naime on povećava analgetsko dejstvo opioidnih lekova, i umanjuje razvoj tolerancije. Naknadno je utvrđeno da je to posledica blokade CCKB receptora u mozgu.

Noviji lekovi su selektivni za jedan ili drugi receptor. Selektivni CCKA antagonisti kao što su lorglumid i devazepid su bili razvijeni za lečenje čira na želucu, i ograničavanje razvoja raka creva.

## Literatura
Holecistokinin

**Holecistokinin** je hormon digestivnog sistema koji stimuliše sekreciju digestivnih enzima pankreasa i žuči.

## Reference

## Povezano
* Holecistokininski antagonist
* Proglumid

## Vanjske veze
*
CCK

**CCK** se može odnositi na:

* Holecistokinin, probavni hormon
* Chris Kanyon (1970&ndash;2010), professionali rvač, takođe poznat kao Chris "Campaign" Kanyon i skraćeno kao CCK
Lajmska bolest

**Lajmska bolest** ili **Lajmska borelioza** je multisistemsko oboljenje subakutnog i hroničnog toka, koje izaziva bakterija *[[Borrelia burgdorferi]]*. Ona zahvata prvenstveno kožu, a zatim srce, zglobove i centralni nervni sistem.

Lajmska bolest je otkrivena 1975. godine u gradu Lajm (Konektikat, SAD) povodom epidemične pojave juvinalnog artritisa, a 1981. Burgdorfer je iz krpelja izolovao spiralno uvijen, pokretan mikroorganizam koji pripada rodu *[[Borrelia]]*, odnosno porodici *[[Spirohetacea]]*. U Srbiji je prvi slučaj zabeležen 1987.

Rezervoari ove bakterije su krpelji, glodari, jeleni i dr. Vektori infekcije su tvrdi krpelji koji prenose bolest na čoveka i domaće životinje, a ona se javlja obično sezonski (od ranog proleća do kasne jeseni) i to uglavnom kod osoba koje često borave u prirodi.

Lajmska bolest se klinički manifestuje pojavom lokalnog otoka i crvenila () na mestu uboda i to 3-32 dana nakon incidenta. Lokalno crvenilo je toplo i uglavnom nije bolno. Kod 50% pacijenata identične promene se mogu javiti na drugim delovima tela, a kod 15% pacijenata kožne promene mogu da izostanu. Pored promena na koži mogu da se jave temperatura, jeza, malaksalost, glavobolja, regionalno uvećanje limfnih žlezda itd. Ukoliko se bolest ne prepozna i ne leči na vreme, nakon nekoliko nedelja razvija se drugi stadijum sa neurološkim simptomima, pojavom bolova u zglobovima i kardiološkim simptomima, a ukoliko se i u ovoj fazi bolest ne tretira nakon više meseci ili godina ona ulazi u treću fazu sa teškim neurološkim ispadima, promenama na zglobovima i koži.

Dijagnoza se postavlja na osnovu kliničke slike i podataka o ujedu krpelja, a potvrđuje se testom indirektne imunofluorescencije ili primenom ELISA tehnika kojim se otkrivaju IgM antitela u serumu, likvoru i sinovijalnoj tečnosti zglobova. Nakon 1-3 meseca javljaju se IgG antitela koja se dugo održavaju. Izolacija uzročnika se ne praktikuje. Kao konfirmacioni test može se koristiti i Western blot.

Terapija ove bolesti zavisi od njenog kliničkog stadijuma. Obično se koriste: penicilin, tetraciklini i hloramfenikol, a kod neuspešne antibiotske terapije u trećoj fazi preporučuju se i kortikosteroidi.Osim Lajmske bolesti krpelj prenosi pegavi tifus,zapaljenje mozga...

## Reference

## Literatura
* Jonathan A. Edlow MD, 2004. *Bull's Eye: Unraveling the Medical Mystery of Lyme Disease*, Yale University Press. 2nd ed. 308 pp. 
* Richard Ostfeld, 2012. *Lyme Disease: The Ecology of a Complex System*, Oxford University Press, New York. 232 pp. 
* Pamela Weintraub, 2008. *Cure Unknown: Inside the Lyme Disease Epidemic*, St. Martin's Press, hardcover. 400 pp. 

## Vanjske veze

* 
* CDC - Lyme Disease - NIOSH Workplace Safety and Health Topic: from the Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
* Lyme Disease Information : from the National Institute of Allergy and Infectious Diseases
* Lyme Disease *The Merck Manual*
* Lyme Disease Tests  - Lab Tests Online
* Lyme Disease Map Project
Holecistokininski receptor

**Holecistokininski receptori** ili **CCK receptori** su grupa G-protein spregnutih receptora koji vezuju peptidne hormone holecistokinin (CCK) ili gastrin. Postoje dva različita tipa: CCK<sub>A</sub> i CCK<sub>B</sub>, koji su ~50% homologni: Razni holecistokininski antagonisti su razvijeni i u upotrebi su u naučnim istraživanjima. Jedini lek iz ove klase u širokoj upotrebi je proglumid, za sprečavanje čireva.

## Literatura

## Vanjske veze
*
Gastrin

**Gastrin** je proteinski hormon koji sintetišu i sekretuju G ćelije (gastrinske ćelije) želuca. Difuznog je dejstva, indukuje sekreciju želudačne kiseline i stimuliše pokrete želuca. NJegovo postojanje je privi predložio 1905. Britanski fiziolog Džon Sidni Edkins,. Gastrin su izolovali 1964. Gregori i Trejsi u Liverpulu.

## Reference

## Literatura

## Vanjske veze
* Pregled
Klirens

U medicini, **klirens** je mera renalne eksrecione sposobnosti, kapaciteta organizma da se oslobodi leka u jedinici vremena. Mada u klirensu može da učestvuje više organa, ovaj proces je praktično sinoniman sa *renalnim klirensom* ili *renalnim klirensom plazme*. Svaka supstanca ima specifičnan način uklanjanja koji zavisi od njenih filtracionih karakteristika. Klirens je funkcija glomerularne filtracije, sekrecije iz peritubularnih kapilara do nefrona, i reapsorpcije iz nefrona nazad u peritubularne kapilare. Klirans je konstantan u kinitici prvog stepena, zato što se konstantna frakcija leka eliminiše u jedinici vremena.

## Definicija

U kontekstu funkcije bubrega, smatra se da je klirens *količina tečnosti izfiltrirane iz krvi koju obrade bubrezi* ili *količina prečišćene krvi u jedinici vremena*, pošto ima jedinice zapreminskog protoka [ zapremina / vreme]. Međutim, on se ne odnosi na realnu vrednost; „bubrezi ne uklanjaju potpuno supstancu iz totalnog renalnog protoka plazme“. Sa stanovišta masenog transfera i fiziologije, volumetrijski krvni protok (u mašini za dijalizu i/ili bubrezima) je samo jedan od nekoliko faktora koji određuju krvnu koncentraciju i stepen uklanjanja supstance iz tela. Drugi faktori su koeficijent masenog transfera, protok dijalizata i recirkulacija dijalizata pri hemodijalizi, kao i glomerularna brzina filtracije i tubularna reapsorpciona brzina bubrega. Fiziološka interpretacija klirensa (u stacionarnom stanju) je da je klirens *odnos generisanja mase i krvne (ili [[krvna plazma|plazmene]]) koncentracije*.

Njegova definicija sledi iz diferencijalne jednačine koja opisuje eksponencijalni raspad i koristi se kao model funkcionisanja bubrega i mašina za hemodijalizu:
:V \frac{dC}{dt} = -K \cdot C + \dot{m} \qquad (1)

gde je:
* \dot{m}, brzina generisanja mase - podrazumeva se da je konstantna, i.e. nije funkcija vremena (jednaka je nuli za strane supstance/lekove) [mmol/min] ili [mol/s]
* t, trajanje dijalize ili vreme nakon injekcije supstance/leka [min] ili [s]
* V, volumen distribucije ili totalna telesna voda [L] ili [m³]
* K, klirens [mL/min] ili [m³/s]
* C, koncentracija [mmol/L] ili [mol/m³]
U gornjoj definiciji je \frac{dC}{dt} prvi izvod koncentracije po vremenu, i.e. promena koncentracije po vremenu.

On se izvodi iz masenog balansa.

Klirens supstance se u nekim sličajevima izražava kao inverzna vremenska konstanta, koja opisuje brzinu uklanjanja supstance iz tela podeljenu volumenom distribucije (ili totalnom telesnom vodom).

U stacionarnom stanju, on se definiše kao brzina generacije mase supstance (koja je jednaka brzini uklanjanja mase) podeljenoj koncentracijom supstance u krvi.

## Reference

## Povezano
* Farmakokinetika
Volumen distribucije

**Volumen distribucije** (VD), ili *očigledni volumen distribucije*, je farmakološka teoretska zapremina koju bi totalna količina unetog leka zauzela (da je lek ravnomerno distribuiran) kad bi lek u celom telu bio prisutan u koncentraciji koju ima u krvnoj plazmi. Stoga, ako je VD velik, to pokazuje da je lek u krvnoj plazmi razređeniji nego što bi trebalo da bude, što znači da je veći deo razmešten u tkivu (i.e. nije u plazmi). To se definiše kao distribucija leka između plazme i ostatka tela nakon oralnog ili parenteralnog doziranja. Lekovi sa visokom lipidnom rastvorljivošću, malim brzinama jonizacije ili neznatnom sposobnošću vezivanja u plazmi, imaju veće volumene distribucije od lekova koji su polarniji, u većoj meri jonizovani ili ispoljavaju visok nivo vezivanja u plazmi u telesnom okruženju.

Volumen distribucije može da bude povećan usled zatajenja bubrega (zbog retencije fluida) i zatajenja jetre (zbog izmenjene telesne tečnosti i vezivanja za proteine plazme). Nasuprot tome može biti umanjen dehidracijom.

Inicijalni volumen distribucije opisuje koncentraciju u krvi pre dostizanja očiglednog volumena distribucije. Za ovu veličinu se koristi ista formula.

## Jednačine
Volumen distribucije je definisan sledećom jednačinom:
:{V_{D}} = \frac{\mathrm{Q}}{\mathrm{C_{p}}}
gde je:
* Q = totalna količina leka u telu
* Cp = koncentracija leka u plazmi

Doza leka koja je neophodna da bi ostvarila određena koncentracija u plazmi se može odrediti ako je njegova VD vrednost poznata. VD **nije** fiziološka vrednost; ona ja prvenstveno izraz načina na koji je se lek distribuira u telu u zavisnosti od nekoliko fizikohemijskih svojstava, e.g. rastvorljivost, naelektrisanje, veličina molekula, etc.

Volumen distribucije se tipično izražava u (ml ili l)/kg telesne težine. VD kod dece je tipično veći nego kod odraslih, mada su deca manja i lakša. Promene telesne kompozicije sa godinama uzrokuju smanjenje VD vrednosti.

VD se takođe može koristiti za određivanje brzine kojom lek prelazi u tkivne kompartmane iz krvi:
:{V_{D}} = {V_{P}} + {V_{T}} \left(\frac{fu}{fu_{t}}\right)

gde je:
* VP = zapremina plazme
* VT = očevidna zapremina tkiva
* fu = nevezana frakcija u plazmi
* fut = nevezana frakcija u tkivu

## Reference

## Vanjske veze
* Tutorial on volume of distribution 
* Overview at stanford.edu 
* Overview at boomer.org
Azotni iperit

**Azotni iperiti** su citotoksični hemoterapijski agensi, koji su slični iperitu. Mada oni normalno nalaze primenu u medicini, u principu ova jedinjenja se takođe mogu koristiti kao agensi u hemijskom ratu. Azotni iperiti su nespecifični DNK alkilacini agensi. Nekoliko nacija je imalo velike zalihe azotnog iperita tokom Drugog svetskog rata, ali on nije korišten u borbama. Poput drugih tipova iperita, azotni iperiti su moćni i istrajni vezikanti (izazivači plikova). Glavni primeri ovog materijala (HN1, HN2, HN3) su stoga klasifikovani kao Supstance plana 1 u okviru Konvencije o hemijskom oružju. Njihova proizvodnja i primena su stoga strogo ograničene.

## Reference
Dezoksiribonukleotid

**Dezoksiribonukleotid** je DNK monomer, komponenta dezoksiribonukleinske kiseline. Svaki dezoksiribonukleotid se sastoji od tri dela: azotne baze, dezoksiriboznog šećera, jedna ili više fosfatnih grupa. Azotna basa ja uvek vezana za 1' ugljenik dezoksiriboze, koja se razlikuje od riboze po prisustvu protona na 2' ugljeniku umesto -OH grupe. Fosfatna grupa se vezuje za 5' ugljenik šećera.

Kad se dezoksiribonukleotidi polimerizuju da formiraju DNK, fosfatna grupa iz jednog nukleotida se vezuje za 3' ugljenik na drugom nukleotidu, formirajući fosfodiestarsku vezu putem dehidratacione sinteze. Novi nukleotidi se uvek dodaju na 3' ugljenik zadnjeg nukleotida, tako da sinteza uvek napreduje od 5' do 3'.

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
*
Azotna baza

**Azotna baza** is molekul koji sadrži azot i ima hemijske osobine baze. To je organsko jedinjenje čija bazna svojstva potiču od slobodnog para elektrona atoma azota. One nisu polarne usled njihove aromatičnosti. Pirimidini i purini su slični piridinu, te imaju slab bazni karakter. Oni su relativno nereaktivni u reakcijama elektrofilne aromatične supstitucije. 

U biološkim naukama, azotne baze se tipično klasifikuju kao derivati dva osnovna jedinjenja, pirimidina i purina. Njihov planarni oblik je posebno važan u pogledu njihovih ulaga u nukleinskim kiselinama. One su gradivni blokovi DNK i RNK: adenin, guanin, timin, citozin, i uracil. 

## Reference

## Literatura

* Nelson, David L. and Michael M. Cox (2008). *Principles of Biochemstry*, ed. 5, W.H. Freeman and Company.
* Carey, Francis A. (2008). *Organic Chemistry*, ed. 6, Mc Graw Hill.
Bakteriostatički agens

**Bakteriostatički agens** ili *bakteriostatik*, skraćeno *Bstatik*, je biološki ili hemijski agens koji zaustavlja bakterijsku reprodukciju, i koji ne utiče na bakterije na druge načine. U zavisnosti od njihove primene, razlikuju se bakteriostatički antibiotici, dizinfektanti, antiseptici i prezervativi. Nakon uklanjanja bakteriostatika, bakterija obično počinje ponovo da raste. To je u konrastu sa baktericidima, koji ubijaju bakterije.

Bakteriostatici se često koriste u plastici da bi se sprečio rast bakterija na površinama. Bakteriostatici se širokom upotrebom u laboratorijskoj praksi su natrijum azid (koji je akutno toksičan) i tiomersal (koji je mutagen u ćelijama sisara).

## Bakteriostatički antibiotici
Bakteriostatički antibiotici ograničavaju rast bakterija putem ometanja bakterijske proteinske produkcije, DNK replikacije, ili drugih aspekata bakterijskog ćelijskog metabolizma. Oni moraju da deluju zajedno sa imunskim sistemom da bi se otklonili mikroorganizmi iz tela. Međutim, nema uvek precizne razlike između bakteriostatičkih i baktericidnih antibiotika. Visoke koncentracije pojednih bakteriostatičkih agenasa su baktericidne, dok su niske koncentracije pojednih bakteriocidnih agenasa bakteriostatičke.

U ovu grupu se ubrajaju
* Tetraciklinski antibiotici
* Sulfonamidi
* Spektinomicin
* Trimetoprim
* Hloramfenikol
* Makrolidi
* Linkozamidi

## Reference

## Povezano
* Oligodinamičko dejstvo
Hiponatremija

**Hiponatrijemija** je poremećaj elektrolita koji karakteriše snižena koncentracija natrijuma u krvi čoveka. Katjoni natrijuma su glavni katjoni u ekstracelularnom prostoru, te značajno utiču na osmolarnost plazme. Vrlo često je poremećaj koncentracije natrijuma ujedno i poremećaj osmolarnosti plazme.

Normalne vrednosti koncetracije natrijuma u krvi odraslih su između 137 i 146&nbsp;mmol/L.

## Uzroci
Pojava hiponatremije može biti povezana sa smanjenjem, povećanjem ili normalnom količinom ekstracelularne tečnosti, zavisno od poremećaja ili patološkog stanja koje je uzrok:
* hiponatremija može biti uzrokovana gubitakom soli putem bubrega (npr. upotrebom diuretika) ili drugim putevima (npr. prolivi, znojenje), uz manji gubitak vode.
* hiponatermija nastupa uz pojačano zadržavanje ili unos vode, uz normalnu količinu natrijuma.
* hiponatremiju uzrokuje i pojačano zadržavanje vode, uz manje povećanje količine natrijuma (npr. nefrotski sindrom, ciroza jetre, srčana insfucijencija)

## Simptomi
Simptomi hiponatremije se najčešće javljaju zbog smanjenja osmolarnosti plazme, što uzrokuje ulaženje vode u ćelije, te dolazi do nastanka ćelijskog edema. Značajnije promene osmolarnosti se manifestiraju u živčanim ćelijama mozga, pojavom mučnine, povraćanjem, glavoboljom, a pogoršanje može dovesti da konvulzija, pa i do kome.

## Literatura

## Vanjske veze
* Sportska Medicina 
* Nivoi soli kod sportista
Nefrotski sindrom

**Nefrotski sindromi** su grupa simptoma povezana sa poremećajima bubrega. Nefron filtrira krv i izbacuje višak vode. Tokom nefrotskog sindroma nefron ne bi filtrirao krv. Nefiltriran otpad ostaje u telu, te izaziva otpadanje tkiva.

Nefrotski sindrom se javlja i kod dece i odraslih, ali deca imaju više šanse da ga dobiju. Deca od 1 do 5 godina imaju veći rizik da dobiju ovu bolest.

## Simptomi
* Prisustvo belančevina i drugih proteina u urinu u visokom nivou, zbog nepropisnog filtracije 
* Otok, kao posledica ’’ćelijskog otpada’’ koji nije izbačen putem mokraće
* Povećani broj lipida (masti) u krvi
* Smanjen nivo protein u krvi
* Često mokrenje
* Povećanje težine zbog viška tečnosti u organizmu

## Povezano
* Lipidurija

## Izvori
Tahikardija

**Tahikardija** je simptom koji predstavlja povećanje broja otkucaja srca (srčana frekvencija) iznad fiziološke granice. Kod čoveka fiziološka granica zavisi od životnog doba, a kod odraslih ljudi ona iznosi više od 100 otkucaja u minutu.

Povećanje srčane frekvencije može biti deo fizioloških pojava u telu čoveka. Primeri toga su tahikardija kao posledica pojačanih metaboličkih potreba (npr fizički napor), posledica pada krvnog pritiska - refleksna tahikardija, ili tahikardija kao posledica stimulacije srce direktno živcima i hormonima simpatičkog nervnog sistema (npr. kod psihičke napetosti ili straha). Tahikardija može nastati i zbog patoloških procesa srca ili patološki procesa koje primarno ne zahvataju srce (npr endokrini poremećaji, poremećaji ravnoteže elektrolita).

Tahikardije se mogu podeliti na:
* **Sinusna tahikardija** - tahikardija najčešće nastala u sklopu normalnih fizioloških procesa (napor), ili kao kompenzacija posledica (npr. anemija, hipovolemija, hipotenzija), ili kao posledica patoloških procesa (npr. hipertireoza)
* **Ventrikularna tahikardija** - patološka aritmija srca čiji je uzrok u mišiću komore srca
* **Supraventrikularna tahikardija** - patološka aritmija srce čiji je uzrok u srcu, ali nije u mišiću komore srca (ima izuzetaka zbog tradicionalnih razloga)

## Reference

## Vanjske veze
* Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome - overview from Dysautonomia Information Network 
* Heart Arrhythmias Respond to Ablation  UCLA Healthcare
* Drugs most commonly reported to the FDA with the adverse event Tachycardia in AERS
Eritropoietin

**Eritropoietin** (*eritropoetin*, *hemopoietin*, *EPO*) je glikoproteinski hormon koji kontroliše eritropoiezu, produkciju crvenih krvnih zrnaca. On je citokin (proteinski signalni molekul) za prekursore eritrocita u koštanoj srži. Ljudski EPO ima molekulsku težinu od 34,000.

Eritropoietin proizvode interstinalni fibroblasti u bubrezima zajedno sa peritubularnim kapilarima i tubularnim epitelnim ćelijama. On se takođe formira u perisinusoidnim ćelijama u jetri. Dok je produkcija u jetri predominantna u fetalnom i perinatalnom periodu, renalna produkcija je predominantna kod odraslih osoba. Eritropoietin je hormon koji prvenstveno reguliše produkciju crvenih krvnih zrnaca, ali ima i niz drugih bioloških funkcija. Na primer on učestvuje u moždanom odgovoru na povredu neurona. EPO takođe učestvuje u procesu zarastanja rana.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Goldwasser, Eugene. A Bloody Long Journey: Erythropoietin and the Person Who Isolated It. Xlibris, 2011. 

## Vanjske veze
* NYT - 1987 announcement of Epogen's clinical success
Beta-1 adrenergički receptor

**Beta-1 adrenergički receptor** (β1 adrenoreceptor), ili *ADRB1*, je beta-adrenergički receptor. ADRB1 je takođe oznaka za ljudski gen koji ga kodira. On je G-protein spregnuti receptor koji vezuje Gs heterotrimerni G protein.

## Receptor

### Dejstva
Dejstva β1 receptora obuhvataju:
* stimuliše viskozne, amilazom-zasićene sekrecije pljuvačnih žlezda
* Povećava srčani izlaz
** Povećava brzinu srca  
** Povećava kontraktilnost atrijalnog miokarda. 
** Povećava kontraktilnost ventrikularnog miokarda.
** Povećava provođenje atrioventrikularnog čvora (AV čvor)
* Oslobađanje renina iz jukstaglomerularnih ćelija. 
* Lipoliza u adipoznom tkivu. 
* Receptor je takođe prisutan u cerebralnom korteksu.

### Agonisti
Izoprenalin ima veći afinitet za β1 od noradrenalina, koji se vezuje sa većim afinitetom od adrenalina. 
Selektivni agonisti beta-1 receptora su:
* Denopamin
* Dobutamin (u kardiogenom šoku)
* Ksamoterol (srčani stimulans)

### Antagonisti
β1-selektivni antagonisti *([[Beta blokator]]i)* su:
* Acebutolol (u hipertenziji, angini pektoris i aritmijama)
* Atenolol (u hipertenziji, koronarnoj arterijskoj bolesti, aritmijama i srčanom udaru)
* Betaksolol (u hipertenziji i glaukomu)
* Bisoprolol (u hipertenziji, koronarnoj arterijskoj bolesti, aritmijama, srčanom udaru i ishemijskom oboljenju srca)
* Esmolol (aritmije)
* Metoprolol (u hipertenziji, koronarnoj arterijskoj bolesti, srčanom udaru i srčanoj insuficijenciji)
* Nebivolol (u hipertenziji)

### Mehanizam
G<sub>s</sub> uzrokuje aktivaciju adenilat ciklaze, što dovodi do povećanja cAMP koncentracije.

## Gen
Ustanovljeno je da specifični polimorfizmi ovog gena utiču na brzinu rada srca i da mogu da imaju udela u srčanoj insuficijenciji.

## Interakcije
Za beta-1 adrenergički receptor je pokazano da interaguje sa DLG4 i GIPC1.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
}}
* 
* 

## Vanjske veze
*