open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zelena linija (Sremski front)

**Zelena linija** je bila prvi jači i utvrđeniji nemački položaj koji se protezao linijom Jarak - potok Kudoš - Ruma - potok Jelenče - Irig - Vrdnik, pri čemu je težište nemačke odbrane bilo na odseku Jarak - Ruma, s glavnim čvorom otpora i uporištem u Rumi.

Sa istoka na zapad Nemci su izgradili sedam utvrđenih linija odbrane:
* Braon,
* **Zelena (istočna)**
* Žuta, 
* Crna, 
* Crvena, 
* Nibelunška i ponovo 
* Zelena linija (zapadna)

Nibelunška linija bila je glavna i najbolje utvrđena.

Jedinice NOVJ izbile su frontalno na **Zelenu liniju** 25. oktobra. Istog dana u 12 časova počeo je napad na uporišta koja su okruživala Rumu, glavni utvrđeni čvor na Zelenoj liniji. Napad su izvodile jedinice 11. i 16. divizije, podržane sa dva artiljerijska diviziona Crvene armije.

Treća vojvođanska brigada 36. divizije, ojačana jednim bataljonom Crvenoarmejaca, napala je istog dana u 18 časova Irig, i do 23 časa uspela da ovlada mestom, čime je nemačka odbrana Zelenoj liniji narušena na severnom krilu.

26 oktobra u 14 časova, nakon što je savladala prilazne prepreke, 16. divizija je počela napad na sam grad Rumu. Napadu je prethodila snažna artiljerijska vatra iz topova i "kaćuša".
Dok su još trajale borbe za Rumu, 11. divizija zauzela je selo Jarak i prodirala ka selu Vognju i Sremskoj Mitrovici. Time su nemački položaji na Zelenoj liniji narušeni i na južnom krilu.

Napad 16. divizije na Rumu je u početku napredovao vrlo sporo, jer je zemljište bilo potpuno ravno i otkriveno. Tek kad je pao mrak, tempo napada se pojačao, ali su Nemci ipak uspeli da zaustave tri uzastopna juriša 16. divizije. Tek je četvrti juriš, oko 3 časa, uspeo. Pošto je 16. divizija ovladala rovovima na periferiji grada, nemačke snage odstupile su na zapad. U 5 časova 27. oktobra Ruma je bila potpuno oslobođena. S obzirom da su bile ugrožene sa fronta, kao i sa levog i desnog boka, nemačke snage (divizija Bether) su se ubrzano povukle na sledeću, Žutu liniju, u visini Sremske Mitorvice.

## Literatura
* Ljubivoje Pajović, Dušan Uzelac, Milovan Dželebdžić: SREMSKI FRONT 1944-1945, BIGZ, Beograd 1979.
* Milorad Gončin: U ROVOVIMA SREMA, NIRO Eksport-pres, Beograd
* Vojni istorijski institut: ZAVRŠNE OPERACIJE ZA OSLOBOĐENJE JUGOSLAVIJE 1944-45, Vojnoistorijski institut, Beograd 1957.
* Oslobodilački rat naroda Jugoslavije, 2, prepravljeno i dopunjeno izdanje, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd 1963.
* Milutin Morača: PETA KRAJIŠKA DIVIZIJA, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1985.
* Dušan D. Samardžija: JEDANAESTA KRAJIŠKA NOU DIVIZIJA, Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd 1987.
* Periša Grujić: ŠESNAESTA VOJVOĐANSKA DIVIZIJA NOVJ - Beograd, Vojno delo, 1959.
* Radovan Panić: TREĆA VOJVOÐANSKA NOU BRIGADA, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1980.
* Zbornik dokumenata i podataka NOR-a. (Vojnoistorijski institu Beograd 1947-1987)
** tom I - borbe u Srbiji:
*** KNJIGA 14 - 15-31. oktobar 1944. 
** tom XII - dokumenti jedinica i ustanova nemačkog Rajha:
*** KNJIGA 4 - 1944. I 1945. GODINA

## Izvori
Pionir

**Pionir** (od starofrancuske reči *peon* „pešadinac“) je neko ko odlazi iz svog rodnog kraja kako bi živeo u „novoj“ zemlji ili koloniji, ili se posebno odnosi na doseljenike sa Divljeg Zapada. Pogledaj Doseljenik.

Moderna upotreba reči odnosi se na nešto 'novo', biti pionir na nekom polju znači izmisliti nešto novo, istražiti ili započeti nešto u novom pravcu.

## Povezano

* pionir, pripadnik inženjerijskih jedinica obučen da obavlja inženjerijske radove pod neprijateljskom vatrom
* Titovi pioniri
* Pionir (fabrika) - fabrika slatkiša iz Subotice

## Istraživanja svemira

* Program Pionir (Pioneer program), serija bespilotnog istraživanja svemira koje je sprovela NASA između 1958. i 1978.
* Pionir 10 (Pioneer 10), lansiran 1972, proleteo pored Jupitera 1973; kontakt izgubljen 2000; uputio se ka Aldeberanu u Sazvežđu Bika
* Pionir 11 (Pioneer 11), lansiran 1973, proleteo pored Jupitera 1974. i Saturna 1979; kontakt izgubljen 1994.
Crusader Kings

**Crusader Kings** je strategija u realnom vremenu od Paradox Interactive čija radnja se događa između 26. prosinca 1066. godine i 30. prosinca 1452. godine. Igra je bila izdana 2004 godine, a 4. listopada 2007. godine je izdan expansion pack Deus Vult.

## Igra
Prvi kalendarski dan kada počinje igra je onaj nakon krunidbe Vilima Osvajača za kralja Engleske. Igrač ima mogućnost da izabere upravljanje nad bilo kojim tadašnjim kršćanskim carstvom, kraljevstvom, kneževstvom ili grofovijom. Svaka tadašnja politička jedinica ima svog vladara, svoj dvor s osobama koje na njemu žive i koje imaju svoj DNK što prenose vlastitim potomcima. Igrač određuje koji će njegovi dvorljani zauzeti koje ministarske pozicije (vojska, špijunaža, ekonomija, biskup, diplomacija), dogovara vlastito kao i vjenčanja pripadnika svoje dinastije, objavljuje rat, sklapa savezništva i naređuje pokušaje ubojstva.

Iako po žanru Crusader Kings spada u strategija u realnom vremenu, on ne spada u brze nego strategije sporijeg tempa zbog velike količine odluka koje igrač mora donositi.

### Hrvatska
U igri Crusader Kings igrac može upravljati s ovim državama i teritorijima:

* Hrvatsko kraljevstvo (samo 1066. godine)
* Dubrovnik (u igri Ragusa)
* grofovija Krk
* grofovija Senj
* grofovija Zadar
* grofovija Split
* grofovija Zahumlje
* grofovija Usora
* Slavonija (kneževstvo)

## Nastavak
Posljednji datum do kojeg se može igrati Crusader Kings je 30. prosinac 1452. to jest ona završava prije pada Bizanta. Igrač uz određene softverske modifikacije može prenesti sve svoje podatke iz ove igre u igru Europa Universalis II ili Europa Universalis III sve do 1819. godine, a potom u igru Victoria, preko koje može igrati sve do 1936. godine, kada ponovno može prebaciti podatke, samo tada u Heart of Iron II koji traje do 1964. godine. Takvim povezivanjem Paradox Interactive je omogućio igranje gotovo 900 godina duge igre.

Godine 2012. je izdana nova, usavršena verzija igre pod imenom Crusader Kings II.
Malavi (jezero)

**Malavi**, znano i kao **Njasa** (što na svahiliju znači *jezero*), najjužnije je i treće po veličini jezero u Dolini velike rasjeline u Istočnoj Africi. Najveći dio jezera leži u Malaviju, sjeverni dio dijele Tanzanija i Malavi, srednji Malavi i Mozambik, dok je južni sav u Malaviju.

## Geografija
Jezero Malavi dugo je 584 km (u smjeru sjever-jug) a široko od 16 do 80&nbsp;km, ukupne površine 29.604 km², najveće dubine 704 m. Jezero leži u kotlini na nadmorskoj visini od 472 m, okruženo visokim planinskim masivom Livingstone i bitno nižim masivom Viphya i visoravni Nyika na istoku. Svježi jugoistočni vjetar (mwera) prevladava od maja do augusta, on se često pretvori u buru, koja uzrokuje velike valove, pa je tad plovidba izuzetno opasna jer obala ima malo zaštićenih luka. U Malavi utječe 14 rijeka, od svih njih je najveći Ruhuhu, a ističe samo jedna rijeka – Shire (pritoka Zambezija). Na jezeru postoje i otoci od kojih su dva najveća Likoma i Chizumulu naseljeni (oba pripadaju Malaviju).

## Geologija

Po geološkim istraživanjima jezero Malavi nastalo je kad se Afrička ploča podijelila prije 2,000.000 ili 40.000 godina.

## Fauna
U vodama jezera Malavi živi najviše vrsta jezerskih riba na svijetu, od tog čak 1 000 vrsta ciklida, mnoge od njih su endemske, jer je jezero zbog Vodopada Murchison odvojeno od voda Zambezija. Zbog toga je u južnom dijelu jezera pored grada Monkey Bay 1980. osnovan Nacionalni park jezera Malavi s ciljem da se zaštiti njegov jedinstven riblji fond, ali i ostale životinje koje žive uz njegove obale. Park je od 1984. uvršten na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Africi. I mozambički dio jezera proglašen je rezervatom prirode 10. jula 2011.

Uz obale jezera živi i veliki broj nilskih konja, krokodila i pitona i varana.

## Privreda i transport
Ribolov je važna grana privrede lokalnog stnovništva, osobito je razvijen na njegovom južnom kraju. Ali se zbog prekomjernog izlova, upotrebe zabranjenih mreža, lova u vrijeme razmnožavanja, kao i zbog povećane urbanizacije duž obala, ribni fond smanjio.

Po jezeru se odvija brodski promet putnika i tereta, između malavijskih luka Monkey Bay, Nkhotakota, Nkhata Bay, Otoka Likoma, Chilumba i Karonga.

## Historija
Portugalski istraživač Caspar Boccaro prvi je izvjestio Evropljane 1616. o postojanju tog jezera. Nakon njega je njegov zemljak Candido José da Costa 1846. uspio i doći do jezera, a nakon njega je i slavni David Livingstone dospio do jezera 1859. godine. Do kraja 19. vijeka Portugalci su zauzeli njegovu istočnu obalu (današnji Mozambik), a Britanci zapadnu i otoke te osnovali svoju koloniju Nyasaland (današnji Malavi).

## Reference

## Vanjske veze

* ''Lake Nyasa'' na portalu Encyclopædia Britannica
Raetinska pruga

**Raetinska pruga** (njemački: *Rhätische Bahn*, talijanski:* Ferrovia Retica*, romanš: *Viafier Retica*), skraćeno **RhB**, je alpska željeznička pruga koja se proteže kroz gotovo cijeli južni švicarski kanton Graubünden, sa jednom stanicom u lombardskom Tiranu (Italija), gdje se veže na talijanske željeznice, i drugom stanicom u glavnom gradu kantona, Churu, pa je tako povezana i sa švicarskim državnim željeznicama *SBB-CFF-FFS*. Vlasništvo je istoimene švicarske željezničke kompanije koja u svom portfelju drži naveću mrežu privatnih pruga u Švicarskoj.

Raetinska pruga povezuje veliki broj turističkih centara, uključujući St. Moritz i Davos. Dio Reatinske pruge koji prolazi kroz krajolik Albula/Bernina (67&nbsp;km pruge od Thusisa do Tirana) je 2008. upisan na UNESCO-v Listu mjesta svjetske baštine u Evropi.

Taj dio pruge iz 1904. godine ima impresivnu infrastrukturu s 42 tunela, 144 vijadukta i mostova, te je izvanredan tehnički i arhitektonski sklop koji je u skladu s alpskim prijelazima kroz koje prolazi. Pruga Albula/Bernina je također primjer kako je željeznica uspjela povezati izolirana mjesta u centralnim Alpama, čime je izvršila značajan utjecaj na njihov društveno-ekonomski razvoj.

## Željeznička mreža

Raetinska pruga ima oko 10.7 milijuna putnika godišnje sa zaradom oko 1.700.000 švicarskih franaka (2008.), a zapošljava 1.348 zaposlenika (2008.).

Pruga je izgrađena u više etapa od kraja 19. do početka 20. vijeka, zbog čega ima više različitih vrsta elektrifikacije, ali je cijela elektrificirana i uskotračna željeznica raspona 1000&nbsp;mm.

Cijela pruga ima 84 tunela, od kojih je najdulji Vereina tunel (1999.) dug 19.042&nbsp;km, 383 mosta, i prosječni maksimalni uspon od 4.5%, a najveći ima pruga Bernina - 7%.

RhB svakodnevno povezuje:
* Regio Express RE1: Chur – St. Moritz (Linija Albula 1)
* Regio Express RE2: Landquart – Davos
* Regio Express RE3: Disentis/Muster - Chur – Landquart - Scuol-Tarasp
* Regio R4: Chur – Arosa ("Arosabahn")
* Regio R5: St. Moritz - Tirano, Italija (Linija Bernina)
* Regio R6: Davos Platz - Filisur
* Regio R7: Pontresina - Sagliains - Scuol-Tarasp
* S-Bahn S8: Schiers - Landquart - Chur - Rhäzüns
* S-Bahn S9: Chur - Thusis (Linija Albula 2)

Posebne vožnje su:
* Regio R11: Chur - St. Moritz
* Regio R21: Landquart - Davos
* Regio R31: Disentis - Landquart

A prijevoz vozila se obavlja kroz tunele:
* Vereina: Klosters - Sagliains
* Albula: Thusis - Samedan

file:GlacierAlbula.jpg|"Glečerski ekspres" u alpskom prijelazu Albula
file:GlacierLandwasser.jpg|Vijadukt Landwasser (Albula)
file:Albulabahn.jpg|Spiralni tuneli
file:Berninabahn zwischen Lagalb und Ospizio Bernina im Winter.jpg|Alpski prijelaz Bernina
file:Bernina Brusio.jpg|Spiralni prijelaz Brusio


## Povezano
* Semmeringbahn
* Indijske planinske pruge

## Reference

## Vanjske veze

* RhB Službena stranica  
* Reatinska pruga  Fotografska prezentacija
Struveov luk

**Struveov luk** je lanac geodetskih oznaka za triangulaciju, koji se proteže od Hammerfesta u Norveškoj do Crnog mora, prolazeći kroz deset zemalja u ukupnoj dužini od 2.820 km. Luk je uspostavio ruski znanstvenik njemačkog podrijetla Friedrich Georg Wilhelm, u razdoblju od 1816. do 1855., kako bi ustanovio točnu veličinu i oblik Zemlje. U vrijeme uspostavljanja luka, prolazio je kroz samo dvije suverene države: personalnu uniju Švedske i Norveške te Rusko Carstvo.

Godine 2005., luk je uvršten u UNESCO-v popis svjetske baštine.

Luk se izvorno sastoji od 258 trokutova i 265 izvornih točaka. Na popisu Svjetske baštine se nalaze 34 izvorne točke sa svojim različitim oznakama, kao oznake u kamenu, željezni križevi, obelisci i sl.

## Oznake Struveovog luka upisane u Svjetsku baštinu

## Vanjske veze

*  UNESCO-v opis
* Fotografije postaja u Moldaviji :
** http://www.ingeocad.md/view.php?fle=conferinta/4.jpg 
** http://www.ingeocad.md/view.php?fle=conferinta/75.jpg 
** http://www.ingeocad.md/view.php?fle=conferinta/110.jpg 
*  Statens kartverk: Stuve-linjen inn i UNESCO
*  Miljøverndepartementet: Norske punkter på Struves triangelkjede
*  FIG - Proposal to UNESCO for the Struve Geodetic Arc to become a World Heritage Monument
*  **(pdf)** Sveriges nästa världsarv?  - En artikel i tidningen Kart- och Bildteknik om Struves mätningar
Europa Universalis (igra na ploči)

***Europa Universalis*** je igra na ploči koju je stvorio Philippe Thibault i izdao Azure Wish Editions. Zamišljena je za šest igrača koji preuzimaju ulogu šest velikih sila u historiji Evrope, odnosno u periodu od 1492. do 1792. godine (Španija, Francuska, Engleska, Osmansko Carstvo, Portugal/Rusija, Venecija/Nizozemska/Austrija). Igra je poznata po izuzetnoj složenosti (priručnik s pravilima je dug 72 stranica), odnosno dužini svake partije - teoretski se može dovršiti u šest sati, ali u praksi prosječno traje 15 dana. Igrači također imaju izuzetnu slobodu u kontroliranju ekonomske i razvojne politike, ali to u praksi dovodi do potrebe za učestalim korištenjem kalkulatora.

Danas je najpoznatija kao predložak za video-igru *[[Europa Universalis]]* koju je 2000. izdao švedski studio Paradox Interactive.

## Reference
Europa Universalis

***Europa Universalis*** (***EU***) je velika strateška video igra izdana 14. marta 2000 od strane švedskog studija Paradox. Temelji se na istoimenoj francuskoj igri na ploči čiji je autor Philippe Thibault. *Europa Universalis* igraču omogućava da preuzme kontrilu nad jednom od sedam evropskih država (ostale su moguće u drugim scenarijama) od 1492. do 1792. godine, pri čemu mu je zadatak povećati moć i prestiž te države kroz vojna osvajanja, diplomaciju i bogatstvo stečeno kolonizacijom. Pred igračem se nalazi karta svijeta podijeljenog na otprilike 1500 provincija. Igra se odvija u realnom vremenu uz mogućnost pauze. Glavni programer je bio Johan Andersson.

Igra je doživjela neočekivani uspjeh, a kritičari su posebno hvalili njenu "dubinu" i slobodu strateških opcija koje stoje na raspolaganju igračima. Već sljedeće godine je Paradox izdao njen nastavak *[[Europa Universalis II]],* koji se pokazao još uspješnijim i popularnijim, te je potakao razvoj igara koje slične mehanizme i način igara primjenjuju na druge historijske epohe - *[[Hearts of Iron]]* (drugi svjetski rat), ** (19. vijek), *[[Crusader Kings]]* (srednji vijek) i *[[Europe Universalis: Rome]]* (antika).

Sama Europa Universalis je godine 2007. dobila još jedan popularni nastavak - *[[Europa Universalis III]]* - a treći kvartal *[[Europa Universalis IV]]* izašao je na tržište 2013. godine.

## Povezano
* *[[Europa Universalis II]]*
* *[[Europa Universalis III]]*
* *[[Europa Universalis: Rome]]*

## Reference

## Vanjske veze
* Official home page
* Official forum
*
Europa Universalis II

***Europa Universalis II*** je strateška video igra koju je godine 14. novembra 2001. izdao švedski studio Paradox Interactive. Predstavlja nastavak video igre *[[Europa Universalis]]*, a igraču omogućava da u periodu od 1419. do 1789. godine preuzem vlast nad jednom od par stotina historijskih država te od nje pokuša izgraditi carstvo.

Osnovni mehanizam igre je preuzet iz prethodnog nastavka, ali je također značajno proširen raznim opcijama koje igrača tjeraju da vodi računa o ekonomiji, naučnom razvoju, istraživanju, kolonizaciji, diplomaciji, religijskim pitanjima i unutrašnjoj stabilnosti. Uz to na igru mogu uticati brojni slučajni događaji koji pred igrače stavljaju brojne dileme i izazove. Moguće je igrati Veliku kampanju (od 1419. do 1789. godine), ali i kraće scenarije, obično vezane uz događaje kao što su američka i francuska revolucija.

Igra je doživjela još veći uspjeh od svog prethodnika, a tome joj je pridonijelo i da se većina podataka vezana uz igru (imena, stanovništvo provincija, osobine historijskih ličnosti i sl.) koristi tekstualne datoteke; time je omogućeno relativno jednostavna adaptacija igre u različite modove. Jedan od najpopularnijih modova po imenu AGCEEP  je godine 2009. poslužio kao podloga za ekspanziju *[[For the Glory]]*.

Za azijsko tržište je razvijena verzija *Europa Universalis II: Asia Chapters* koja donosi novu grafiku i mnogo detaljniji broj provincija u zemljama kao što su Japan, Koreja i Kina.

*Europa Universalis II* je potakla stvaranje novih igara koji isti ili sličan mehanizam igre koriste za druge historijske periode; godine 2002. je izdan *[[Hearts of Iron]]* posvećen drugom svjetskom ratu, 2003.  smješten u 19. vijek te 2004. *[[Crusader Kings]]* smješten u srednjovjekovnu Evropu. Paradox je, uz pomoć raznih alata za konverziju, omogućio igračima da koristeći vlastite snimke mogu prebacivati vlastite podatke iz jedne igre u drugu, odnosno kroz četiri različite igre "voditi" istu zemlju od srednjeg vijeka do 1947. godine.

## Izvori

## Vanjske veze
* Europa Universalis II Official wiki 
* Europa Universalis II  at Paradox Interactive
* 
*
Hearts of Iron

**Hearts of Iron (HoI)** je globalna strateška računarska igra koju je razvila kompanija Paradox Entertainment i Strategy First čija se radnja odigrava između 1936-1948. godine. U ovoj igri mogu da se vode sve države koje su u ovo doba postojale. Razvijena je za Windows kompatabilne platforme 2002. godine. Glavni programer za razvoj igre bio je Johan Anderson. Nastavak igre *[[Hearts of Iron 2]]* iz 2005. doneo je mnoga poboljšanja i novitete, razvijenije tehničko stablo i bolju igrivost. Godine 2009. je izdan nastavak pod imenom *[[Hearts of Iron III]]*, a 2016. i *[[Hearts of Iron IV]]*.

## Igračko okruženje
*Hearts of Iron* je zasnovan na Europa Universalis endžineu ali uz mnoge promene:
* detaljno tehničko stablo je podeljeno u 14 delova (pešadija, artiljerija, industrija, oklopne jedinice, mornarica, itd) sa mnoštvom dostupnih tehnologija i mogućnostima za unapređenje svih jedinica
* ekonomija je bazirana na 4 prirodna resursa: ugalj, gvožđe, guma i nafta od kojih zavisi vaša vojska i industrija
* mogu da se biraju politički i vojni lideri
* mnoštvo vojnih jedinica od milicije do interkontinentalnih raketa
* simulacija vremenskih prilika od kojih zavisi kretanje i borbena efikasnost vaših jedinica.
Kampanja se može započeti u različitom trenutku, a cilj je da država opstane i da se po mogućstvu uveća. U zavisnosti od poteza igrača međunarodna dešavanja se razvijaju ili onako kako se dogodilo u stvarnosti ili u nekom drugom smeru. Zbog ovog igra spada u grupu alternativno istorijskih igara.

U igri postoje tri osnovne frakcije Saveznici (), Osovina () i Kominterna (). Igrač može da igra u nekom od ovih saveza, ali može da ostane i van njih. Igra se završava kada preostane samo jedan savez, što se retko dešava. Scenario se takođe završava u ponoć 30. decembra 1947, a pobednička strana se određuje na osnovu broja poena koje ima. Poene donose značajne provincije i gradovi (najviše Moskva, Berlin, Lenjingrad, Staljingrad, London, Pariz dok pustinjski predeli severne Afrike i prašumske teritorije Južne Amerike ne donose uopšte bodove).

## Kontroverze
Igra je zabranjena u Kini zato što su Tibet, Sinkjang i Mandžurija nezavisne države a Tajvan je pod japanskom kontrolom. *Paradox Interactive* smatra da je igra istorijski tačna i da prikazuje vreme kada je Kina bila podeljena kao i mogućnost da Komunistička partija Kine ne pobedi u Kineskom građanskom ratu.

## Reference
Cooper Creek

**Cooper Creek** (ili ponekad **[[Barcoo (rijeka)|Barcoo]]**) je velika australska rijeka duga 1420 km.

Po duljini svog sliva Cooper Creek je drugi po veličini australski riječni sistem nakon sistema Murray-Darling, iako je po količini voda vrlo mali, jer teče kroz suh polupustinjski kraj u kom većina njegovih voda ispari.

## Hidrografija
Cooper Creek se formira spojem rijeka Barcoo i Thomson zapadno od Velikog razvodnog masiva u Queenslandu, odatle teče u smjeru jugozapada do svog ušća u jezero Jezero Eyre u državi Južna Australija. Do jezera uspije doći nešto voda, jedino ako padaju obilne monsunske kiše kod njegovih udaljenih izvora zapadnoj Australiji. 

Cooper Creek ima sliv velik oko 296.000 km² koji se uglavnom koristi kao ogromni pašnjak, nakon što se povuče voda nakon poplava, njegov prosječni istjek iznosi samo 82 m<sup>3</sup>/s, jer se velik dio njegovih voda koristi za navodnjavanje. Izgradnjom brojnih akumulacionih jezera 1990-ih duž njegova toka, za navodnjavanje plantaža pamuka, nivo voda koji danas dopire do močvarnog područja Jezera Eyre bitno je opao, pa se brojni ekolozi bune zbog ugrožavanja ekosistema.

Tok rijeke prvi su istražili Charles Sturt i Thomas Livingstone Mitchell tokom 1845. i 1846., a dali su joj ime Cooper po tadašnjem ministru pravde Južne Australije.

## Povezano
* Jezero Eyre
* Lista najdužih rijeka na svijetu

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Cooper Creek'' na portalu Encyclopædia Britannica
Eyre (jezero)

**Eyre** ili **Kati Thanda** kako za zovu Aboridžini, je veliko slano jezero na jugu Australije u državi Južna Australija.
## Geografija
*Jezero Eyre* nalazi se na u sredini države Južne Australije, njegova ukupne površina iznosi 9 300 km².*Jezero Eyre* je najveća depresija u Australiji jer leži 15 m ispod razine mora, u jugozapadnom kutu Velikog arteškog bazena, velike sušne zatvorene površine od oko 1 140 000 km² koju oplakuju samo povremeni vodotoci. Do *Jezera Eyre* prvi je dospio 1840. -Edward John Eyre, po njemu je kasnije i dobilo ime. Veličina jezera je izmjerena prvi put 1870.

*Jezero Eyre* se zapravo sastoji od dva dijela; **Sjevernog jezera**, koje je 144&nbsp;km dugo i 65&nbsp;km široko i **Južnog jezera** (65 x 24&nbsp;km) koje su povezani uskim kanalom *Goyder*.

Na zapadnoj strani jezera, pronađeni su dokazi koji ukazuju na to da je ta depresija nastala prije oko 30 000 godina, propadanjem tla, na taj način je blokiran izlaz vode na more. Ono malo voda što doteče do jezera, vrlo brzo ispari, pa se po površini jezera stvori tanka kora od soli.

*Jezero Eyre* je većinom suho, u potpunosti se ispuni nekoliko puta u 100 godina, ali se djelomično ispuni puno češće - za velikih monsunskih kiša u zapadnoj Australiji.

Kad se potpunosti ispuni kao što je to bilo 1950., 1974. i 1984., treba proći dvije godine da potpuno presuši. *Eyre* leži u regiji sa vrlo malim brojem padalina, u prosjeku to iznosi manje od 125&nbsp;mm godišnje, tako da se puni rijekama svog velikog zatvorenog sliva, ali kako je to vruć kraj, većina vode ispari prije nego što stigne do jezera, osim za velikih monsunskih poplava.

Tanki iznimno ravni sloj nakupljene soli na južnom dijelu *Jezera Eyre* debljine 46&nbsp;cm, koristio je britanski izumitelj i avanturist Donald Campbell za rušenje svijetskog brzinskog rekorda svojim bolidom Bluebird II. 1964. kad je postigao brzinu od 644&nbsp;km na sat.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Eyre Lake'' na portalu Encyclopædia Britannica
Amsterdam, New York

**Amsterdam** je grad u američkoj saveznoj državi New York. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 18.620 stanovnika.

## Demografija

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
Operacija Arras

**Operacija Arras** (Aras) je bila zajednička operacija Vermahta i snaga NDH protiv partizana u oblasti Slavonije u trouglu Lipik – Novska – Okučani. Vođena je od 2. i 3. jula 1944. godine.

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Arras"
Operacija Rouen

**Operacija Rouen** je bila zajednička operacija Vermahta i snaga NDH protiv jedinica 10. korpusa NOVJ (32. i 33. divizija) na širem području planina Kalnika i Bilo-gore. Vođena je od 2. do 16. jula 1944. godine.

Operativni poduhvat »Rouen« je pokrenuo njemački 69. armijski korpus, sa sjedištem u Zagrebu, protiv 28. i 32. divizije NOVJ na prostoru oko Ludbrega i Koprivnice.

## Pozadina

Na predlog komandanta 69. njemačkog korpusa, generala Helge Auleba, ustaški poglavnik Ante Pavelić 3. jula 1944. godine, dao svoju saglasnost da mađarski pukovi uđu u Koprivnicu i Ludbreg, da bi zajedno sa ustaškim i njemačkim jedinicama udarili protiv 28. i 32. partizanske divizije na Kalničkom Gorju.

## Tok operacije

Prethodna dejstva, sa manjim snagama, počela su 1. jula 1944. Međutim, usled snažnog otpora jedinica NOV i POJ, uvedena su nova ojačanja, pa su ta dejstva nastavljena pod imenom operacija »Rouen«. Pripreme za napad za dan D (prikupljanje i posedanje polaznog položaja za napad) počele su 5. jula. Međutim, Poglavnikov tjelesni zdrug prešao je u napad 6. jula uveče, a da o tome uopšte nije obavestio Komandu 69. Armijskog korpusa, dok su mađarske jedinice bile spremne za napad tek 9. umesto 7. jula. Time je osujećeno (kako kaže Komandant Jugoistoka u izveštaju Vrhovnoj komandi Vermahta od 12. jula 1944.) razbijanje partizana na prostoru Koprivnica – Ludbreg – Križevci, a uspelo je samo da se, u početnom delu operacije, spreči njihov prodor u pl. Ivanšćicu. Operacija je trajala do 18. jula.

## Izvori

## Literatura
* DVADESET OSMA SLAVONSKA NO UDARNA DIVIZIJA U SJEVEROZAPADNOJ HRVATSKOJ

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Rouen"
* Operation "Rouen"
* Zapovest Komande 69. armijskog korpusa od 7. jula 1944. Poglavnikovom tjelesnom zdrugu za dejstva u operaciji »Rouen«
Slano jezero

**Slano jezero** je geološki najniža točka jednog zatvorenog sliva iz kog vode nigdje ne otiču, pa se u njemu talože minerali, sve dok ne postane slano.

## Karakteristike
Po definiciji su slana jezera ona koja imaju više od 3 grama soli po litri vode. Slanih jezera ima po svim kontinentima svijeta, čak i na Antarktiku, najveće je Kaspijsko more, a najpoznatije Mrtvo more koje je ujedno i najslanije. Slanih jezera ima po pustinjama poput Sahare i Kalaharija, ali i po planinskim visovima Anda i Tibeta. Salinitet njihovih voda jako varira, od niskog od 10&nbsp;‰ kakvog ima Baltičko more do visokog od 337&nbsp;‰ kakvog ima Mrtvo more, usporedbe radi oceani imaju prosječni salinitet od nekih 35&nbsp;‰.

## Povezano
* Jezero
* Mrtvo more
* Aralsko more
* Veliko slano jezero
* Salinitet

## Reference

## Vanjske veze

* ''Saline Lakes'' na portalu Soil & Water Conservation Society of Metro Halifax
J. Allen Hynek

**Dr. Josef Allen Hynek** (Chicago, 1. svibnja 1910. – 27. travnja 1986.) je bio američki astronom, profesor i ufolog. Najpoznatiji je po NLO istraživanjima. Hynek je djelovao kao znanstveni savjetnik NLO studijima koje su provodile američke zračne snage pod tri naslova:
# Projekt Znak (1947.–1949.), 
# Projekt Grudge (1949.–1952.), and 
# Projekt Plava knjiga (1952. do 1969.)
Desetljećima nakon toga, provodio je vlastita, nezavisne NLO istraživanja, te je razvio sistem klasifikacije "Bliski susreti". Smatra se jednim od najznačajnijih znanstvenih analitičara tih izvještaja te tragova koje su navodno ostavili NLO-i.

1977. imao je mali cameo nastup u Spielbergovom filmu *[[Close Encounters of the Third Kind|Bliski susreti treće vrste]]*.

## Reference

## Vanjske veze

* Intervju sa J. Allenom Hynekom 1975. 
* Bliski susret sa J. Allenom Hynekom  autor: Dennis Stacy, 1985.
* Dr. J. Allen Hynek na UFOMind 
* Dr. J. Allen Hynek - intervju 1985.
* Biografija
Južna Australija

**Južna Australija** (engleski: *South Australia*, akronim: **SA**) je jedna od država Australije koja se nalazi točno u sredini kontinenta, uz njegove južne obale.

Glavni grad države je Adelaide a premijer Jay Weatherill. 
## Geografija
*Južna Australija* ima površinu od 983 482 km² i četvrta je po površini država Australije ali je sa svojih 1 514 337 stanovnika, jedna od najneseljenijih država, jer je to samo 8 % australskog stanovništva. Ona graniči sa Zapadnom Australijom, Queenslandom, Sjevernim teritorijem, Novim Južnim Walesom i Victoriom.

Najveći dio države je vrlo suh kraj, sa malo vode, tako da većina stanovnika živi uz plodnu dolinu rijeke Murray i obalu oceana.
## Historija
Teritorij *Južne Australije* postao je britanska kolonija 1836., a 1901. postao je nezavisna država - članica australskog Commonwealtha.
## Povezano
* Australija
## Reference

## Vanjske veze
* Government of South Australia 
* ''South Australia'' na portalu Encyclopædia Britannica
Victoria (Australija)

**Victoria** (akronim: **VIC**) je jedna od šest federalnih država Australije koja se nalazi na krajnjem jugoistoku kontinenta, uz njegove južne obale.

Glavni grad države je Melbourne a premijer Jacinta Allan. 
## Geografija
*Victoria* ima površinu od 227 416 km² i po tom kriteriju je jedna od najmanjih australskih država, ali je sa svojih 4 932 422 stanovnika, jedna od najnaseljenijih, druga nakon Novog Južnog Walesa. Ona je isto tako značajna po svojoj ekonomskoj, političkoj i kulturnoj snazi. *Victoria* graniči sa sa Novim Južnim Walesom i Južnom Australijom a preko mora sa Tasmanijom.

Najveći dio države je brdovit kraj, dio Velikog razvodnog masiva, ugodne klime i plodne zemlje.
## Historija
Teritorij *Victorije* je do 1851. bio samo dio britanske kolonije Novi Južni Wales, nakon tog je postao nova kolonija, a od 1901. postao je nezavisna država - članica australskog Commonwealtha.
## Povezano
* Australija
## Reference

## Vanjske veze
* Government of Victoria  
* ''Victoria'' na portalu Encyclopædia Britannica
Teritorija Jervis Bay

**Teritorija Jervis Bay** (engleski: *Jervis Bay Territory*, akronim: **JBT**) je jedna od dvije unutrašnje federalne teritorije Australije koja se nalazi na krajnjem istoku kontinenta, uz obale Tasmanskog mora.

Administrativni centar teritorije je Jervis Bay Village a premijer Simon Crean. 
## Geografija
*Teritorija Jervis Bay* zapravo je uski pojas zemlje uz istoimeni zaljev dubok 16&nbsp;km, a širok 10&nbsp;km, ukupne površine od 73 km², na kojem živi svega 369 stalnih stanovnika. Zona rekreacije sa tri manja naselja i Mornaričkom akademijom osnovanom 1915.*Teritorija Jervis Bay* graniči jedino sa Novim Južnim Walesom koji je potpuno okružuje.
## Historija
Vlada države Novi Južni Wales je 1915. ustupila taj teritorij Australskom Commonwealthu (federalnoj vladi) zbog toga da Teritorija glavnog grada Australije ima pristup moru, jer je to tako bilo predviđeno zakonom o glavnom gradu iz 1908.Canberra je inače udaljena 177&nbsp;km od *Jervis Baya*. Teritorij je sve do 1989. bio pod direktnom upravom vlade iz Canberre a od tad je autonoman, zapravo pod upravom ministrarstva za prostorni razvoj.
## Povezano
* Australija
## Reference

## Vanjske veze
* ''Jervis Bay Territory'' na portalu Encyclopædia Britannica
Teritorija glavnog grada Australije

**Teritorija glavnog grada Australije** (engleski: *Australian Capital Territory*, akronim: **ACT**) je jedna od dvije unutrašnje federalne teritorije Australije koja se nalazi na istoku kontinenta, unutar Novog Južnog Walesa.

Administrativni centar teritorije je Canberra, administrator je Quentin Bryce, a premijer Katy Gallagher.
## Geografija
*Teritorija glavnog grada Australije* zapravo je esklava unutar teritorija države Novi Južni Wales duga 85&nbsp;km (sjever - jug), i široka 53&nbsp;km (istok-zapad), ukupne površine od 2 358 km², na kojem živi 324 03 stanovnika i to većinom u glavnom gradu Canberri.
## Historija
Po Australskom ustavu trebalo je osnovati takav teritorij za budući glavni grad australskog Commonwealtha (federalne vlade). Teritorij je odabran 1908. a radovi na izgradnji novih vladinih zgrada otpočeli 1911. premještanje je dovršeno 1927. kad se preselio parlament iz Melbourna.
## Povezano
* Australija
## Reference

## Vanjske veze
* ACT Government 
* ''Jervis Bay Territory'' na portalu Encyclopædia Britannica
Sonorska pustinja

**Sonorska pustinja** (**pustinja Sonora**, , ; naziva se još i **pustinja Hila**, ) je sjevernoamerička pustinja koja se proteže američko-meksičkom granicom i pokriva velike dijelove američkih saveznih država Arizone i Californie te sjeverozapadnih meksičkih država Sonora, Baja California, i Baja California Sur. To je jedna od najvećih i najtoplijih pustinja u Sjevernoj Americi. Veličine je 311.000 kvadratnih kilometara. Pustinju nastanjuju različite životinje i biljke, poput saguaro kaktusa.

## Biljni i životinjski svijet
U pustinji Sonora obitava 60 vrsta sisavaca, 350 vrsta ptica, 20 vrsta vodozemaca, preko 100 vrsta guštera, 30 vrsta riba, 1000 vrsta kukaca i više od 2000 vrsta biljaka. Područje pustinje Sonora, jugozapadno od Tucsona, u blizini meksičke granice jedino je mjesto gdje obitava populacija Jaguara u SAD-u.

## Ljudi
Pustinja Sonora dom je sedmnaest domorodačkih kultura. Najveći grad u pustinji Sonora je Phoenix, Arizona, koji je 2008. imao 4,4 milijuna stanovnika. Smješten na rijeci Salt River u centralnom dijelu Arizone, Phoenix je jedan od nabrže rastućih gradova u SAD-u. U tom dijelu pustinja Sonora gubi svaki sat po 4000 kvadratnih metara površine (zbog širenja grada).

Slijedeći po veličini grad je Tucson u južnom dijelu Arizone s populacijom od jednog milijuna stanovnika, pa meksički Mexicali s populacijom oko 900.000 stanovnika. Područje grada Hermosillo broji 700.000 stanovnika.

## Zaštićeno područje
17. siječnja 2001. 2008 četvornih kilometara pustinje Sonore proglašeno je zaštićenim područjem u svrhu još boljeg očuvanja Sonore. 

## Vanjske veze

* Arizona-Sonora Pustinja Muzej
* Karta Sonore
Barcoo

**Barcoo** je rijeka u Australiji duga 379.6 km, koja zajedno sa rijekom Thomson formira rijeku Cooper Creek. 
## Geografija
*Barcoo* izvire na sjevernim obroncima masiva Warrego u Queenslandu, nakon tog teče prema sjeverozapadu do Blackalla, tu prima svoju najveću pritoku Alice, nadalje teče prema jugozapadu prolazi gradić Isisford i nakon tog se spaja sa rijekom Thomson, i formira rijeku Cooper Creek.

*Barcoo* ima sliv velik oko 8 782 km² koji se prostire po Queenslandu i koristi kao pašnjak.
## Povezano
* Jezero Eyre
* Cooper Creek
* Lista najdužih rijeka na svijetu
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Cooper Creek'' na portalu Encyclopædia Britannica
Henning Fritz

**Henning Fritz** (Magdeburg, 21. rujna 1974.) je umirovljeni njemački rukometni golman i reprezentativac, dugogodišnji prvi golman njemačke reprezentacije i jedan od najboljih golmana u povijesti rukometa. Godine 2004., Fritz je postao prvi golman koji je proglašen za Igrača godine IHF-a. 

Karijeru je s 18 godina započeo u SC Magdeburgu, gdje je do 2001. godine skupio 233 nastupa. Tada prelazi u THW Kiel, s kojim u nekoliko navrata osvaja njemačko prvenstvo, kao i kup i Ligu prvaka. Nakon 6 godina u Kielu, u kojem je skupio 279 nastupa, Fritz je 2007. prešao u Rhein-Neckar Löwen, gdje je igrao do 2012. godine kada se umirovio. 

Za reprezentaciju, Fritz je debitirao 4. studenog 1994. protiv Mađarske u Magdeburgu. Dugo je godina Fritz bio neosporivi prvi vratar njemačke reprezentacije te je skupio 235 nastupa u razdoblju od 14 godina igranja. U tri je navrata proglašavan najboljim golmanom turnira, a bio je i svjetski (2007.) i europski (2004.) prvak te osvajač srebrne olimpijske medalje (2004.) godine. Posljenji nastup za reprezentaciju imao je na EHF Euru 2008. godine. 

Nakon umirovljenja je otvorio fitness studio "PT Lounge by Henning Fritz" u Wieslochu.
Daniel Stephan

**Daniel Stephan** (Rheinhausen, 3. kolovoza 1973.) je umirovljeni njemački rukometaš i reprezentativac, jedan od najboljih igrača svoje generacije. Godine 1998. postao je prvi njemački rukometaš kojemu je uručena titula Igrača godine.

Stephan je dešnjak koji je igrao na poziciji srednjeg ili lijevog vanjskog, a svoju karijeru proveo je u matičnom klubu OSC Rheinhausen (3 godine) i u klubu TBV Lemgo (14 godina). S Lemgom je u nekoliko navrata bio prvak Njemačke, a osvojio je i njemački kup, kao i EHF kup i Kup pobjednika kupova. 

Za reprezentaciju je nastupao od 1994. i u 9 godina skupio 183 nastupa i postigao 590 golova. Godine 2004. osvojio je EHF Euro te srebrnu medalji na Olimpijadi, ali se 2005. godine povukao iz reprezentacije zbog serije ozljeda. Jedan je od rijetkih vrhunskih igrača koji nikada nije igrao na svjetskom prvenstvu. 

Karijeru je završio 2008. godine.
Operacija Kazanova

**Operacija Kazanova** (njem. *Casanova*) je bila zajednička operacija njemačkih i kvislinških snaga protiv savezničkog snabdevanja partizana na području okupirane Jugoslavije.

## Pozadina

Komanda nemačke kopnene vojske je svim podređenim štabovima naredila da povedu borbu protiv snabdevanja „neprijatelja vazdušnim putem". Operacije koje su nemačke jedinice vodile imale su šifrovani naziv „Kazanova". Da bi podstakla niže jedinice da operacije „Kazanova" izvode bolje i organizovanije i da postižu veće rezultate, nemačka komanda je, između ostalog, propisala da „svi artikli za ishranu i uživanje" koji se zaplene prilikom operacije pripadaju „bez ikakvog obračuna po tablici sledovanja" jedinici koja je postigla uspeh.

## Tok operacije

U naredbi koju je izdala Komanda 2. nemačke oklopne armije Komandi 69. korpusa za otklanjanje nedostatka u operaciji „Kazanova", je navedeno da je na području komande XXI brdskog armijskog korpusa, noću 1/2. jula, kod Botuna (15 kilometara severno i severozapadno od Struge), nemačkim snagama pošlo za rukom da zaplene 6 kontejnera za snabdevanje, a noću 3/4. jula, kod Bouma (12 kilometara severno od Struge), 11 kontejnera za snabdevanje.

Nemačka komanda je objasnila i kako je taj „uspeh" postignut:

## Ishod

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Casanova"
* Naređenje Komande 2. oklopne armije od 13. jula 1944. Komandi 69. korpusa za naročitu upotrebu u vezi preduzimanja mera za otklanjanje nedostataka u operaciji »Kazanova«
Operacija Muholovka

**Operacija Muholovka** (njem. *Fliegenfänger*, Fligenfenger) je bila zajednička operacija Vermahta, četnika i snaga NDH protiv partizanskog aerodroma u oblasti istočne Bosne. Vođena je sredinom jula 1944. godine.

## Pozadina

Ovaj poduhvat je planirao štab 13. SS divizije. Kako su svake večeri saveznički avioni slijetali i polijetali sa aerodroma kod Osmaka, tako reći pred njegovim nosom, štab te divizije odlučio je, 12. jula, da onemogući dotur savezničke pomoći jedinicama NOV i POJ u istočnoj Bosni. S tim ciljem je riješio da sa svoja dva bataljona i četničkim snagama sa Majevice izvrši čišćenje rejona Osmaka i prostorije Papraća - Šekovići radi uništenja aerodroma i otkrivanja partizanskih skladišta. Taj poduhvat je dobio kodirani naziv »Fligenfenger« (Muholovka).

## Tok operacije

Okupator je 14. jula počeo aktivna dejstva u dolini Spreče. Kako je i predvidio, njegove su snage krenule u nastupanje s južnih padina Majevice ka liniji Capardi - Memići - Prnjavor, orijentisane ka aerodromu. Za operaciju čišćenja na prostoru Osmaci (25&nbsp;km jugoistočno od Tuzle – partizanski aerodrom) krenula su 2 ojačana bataljona 13. SS-brdske divizije »Handžar« i četnici. Ispred bataljona 13. SS divizije našla se sama 19. birčanska brigada, koja je pružila jak otpor. Ipak, 15. jula neprijatelj je prodro na aerodrom i na nekoliko mjesta prekopao improvizovanu poletno-sletnu stazu. Ta oštećenja su bila manjeg obima i mogla su se otkloniti u toku jednog dana.

Poslijepodne, 19. birčanska brigada je, prikupivši snage, izvršila protivnapad i odbacila neprijatelja iz rejona aerodroma ka drumu Zvornik - Tuzla. U međuvremenu je štab 3. korpusa, još neobavješten o ishodu protivnapada 19. brigade, naredio 36. diviziji da u sadejstvu s tom brigadom protjera neprijatelja sjeverno od druma, oslobodi aerodrom i postavi se tako da ga može pouzdano obezbijediti. U toku noći 14/15. jula u širi rejon Osmaka stigle su jedinice 36. divizije NOVJ. Time je 19. birčanska brigada bila oslobođena svog dotadašnjeg zadataka i mogla je, prema utvrđenom planu, 16. jula krenuti ka Srebrenici.

Štab njemačkog IX SS korpusa ocijenio je da je operacija izvedena uspješno, da su partizanima naneseni gubici od 42 poginula, i da je ostvarena efektivna saradnja sa četnicima.

## Izvori

## Literatura
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Fliegenfänger"
Operacija Pestbeule

**Operacija »Kužna guka«** (njem. *Pestbeule*, *Pestbojle*) je bila vojna operacija Vermahta protiv partizana u Hrvatskoj, u oblasti južno od Benkovca. Vođena je od 15. do 17. jula 1944. godine.

Operacija »Pestbeule« preduzeta je u cilju razbijanja i ometanja partizanskog dotura. Dejstva protiv jedinica 19. sjevernodalmatinske divizije odvijala su se u širem području južno od Benkovca.

15. 7. 1944. godine 264. divizija Vermahta je otpočela operaciju »Pestbojle«. 16. 7. sabijene su jače partizanske snage u prostor Vodice. 17. 7. operacija »Pestbojle« je okončana.

Prema nemačkom završnom izveštaju bilo je "164 mrtva kod neprijatelja, 192 zarobljena, 48 uhapšenih, i uništene ili zaplenjene velike količine oružja i opreme."

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Pestbeule"
Operacija Röslein

**Operacija Ružica** (njem. *Röslein*, izgovor: Rezlajn) je bila vojna operacija Vermahta, uz podršku ustaša i četnika, protiv partizana u oblasti istočne Bosne. Vođena je sredinom jula 1944. godine.

Operacija "Röslein" u istočnoj Bosni je vođena istodobno kad i operacija Draufgenger u Crnoj Gori. Obe su vođena radi sprečavanja prodora NOVJ u Srbiju.

## Angažovane snage

Nemci su u ovoj operaciji angažovali delove 7. SS i 13. SS-divizije i četnike, s ciljem da se spreči prodor jedinica NOVJ iz istočne Bosne u Srbiju.

Za operaciju »Rezlajn«, koja se izvodila pod komandom 5. SS korpusa, okupator je obrazovao tri borbene grupe: »Jug« - u sastavu dva bataljona 7. SS i jedan bataljon 13. SS divizije, koja je napadala od Sokoca ka Vlasenici; »Istok« - 2. i 3. bataljon 28. puka 13. SS divizije, koja je dejstvovala na pravcu Zvornik-Šekovići; i »Sjever« – 1. i 3. bataljon 27. puka 13. SS divizije, koja je nastupala iz doline Spreče ka Prnjavoru i Živinicama. Svakoj od tih borbenih grupa bile su pridodate kvislinške snage (ustaše, domobrani, četnici i zeleni kadar) iz rejona iz kojih su one krenule u napad.

## Tok operacije

15. 7. 1944. godine započeta su dejstva sa dve borbene grupe u operaciji »Rezlajn«. Sa severa su dejstvovala tri bataljona a sa juga jedan bataljon 7. SS-brdske divizije. Čim je počela operacija, štab 3. korpusa NOVJ je nastojao da koordiniranim dejstvima svojih divizija i jedinica 12. korpusa, koji mu je operativno bio potčinjen, zaustavi neprijateljev prodor u Birač i potisne osovinske snage koje su upale u dolinu Drinjače.

18. jula je počela nemačka akcija na prostoru Kladanj – Vlasenica – Sokolac protiv jedinica 3. korpusa NOVJ. 20. jula u Birač su prodrli 2. i 3. bataljon 28. puka 13. SS divizije, ojačani sa 2.000 do 3.000 četnika (Majevičkog korpusa) i oko 1.500 zelenokadrovaca iz doline Spreče.

Od 20. do 22. jula 1944. godine vođen je boj na Bačkovcu, koji spada među uspješnije borbe jedinica NOVJ u istočnoj Bosni protiv 13. SS divizije. Uspjeh je postignut prvenstveno zbog ostvarenog iznenađenja. Dobro je iskorišćeno šumom i drugim rastinjem pokriveno zemljište, pa su bataljoni 16. muslimanske brigade izišli pred okupatora a da ih nije primjetio. Na Stolici i Bačkovcu okupator je imao jedan ojačani bataljon, 600 do 1.000 vojnika. Napadalo gaje osam četa 16. muslimanske brigade, u kojima nije bilo više od 250 do 300 boraca. Kasniji napadi - pred svanuće 21. i uveče 21/22. jula - iako je u njima izjednačen brojni odnos snaga, nisu dali veće rezultate. Prema partizanskim procenama, 13. SS divizija je u toku bitke pretrpela gubitke od oko 200 mrtvih i ranjenih, najviše prvog dana napada.

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Röslein"
Operacija Bergrutsch

**Operacija Odron brega** (njem. *Bergrutsch*, Bergruč) je bila zajednička operacija Vermahta, četnika i snaga NDH protiv partizana u okolini Knina i Benkovca u Dalmaciji. Vođena je od 24. do 28. jula 1944. godine.

Nemci su u ovoj operaciji angažovali delove 264. peš. divizije, 1. puk »Brandenburg«, 92 mot. gren. puk, 1. i 3. bataljon 384. puka i 3. bataljon 383. puka 373. legionarske divizije »Tigar« i ustaško-četničke snage s toga područja.

Operacija »Odron zemlje« je počela 24. jula 1944. godine na prostoru severozapadno od Knina i Benkovca, napadom delova 264. i 373. legionarske divizije (1. i 3. bataljon 384. puka), 92. mot. gren. puka, 1. puka »Brandenburg«, četnika i ustaša na jedinice 19. divizije NOVJ. Do 27. 7. glavnina partizanskih snaga se povukla na planinu Velebit.

Posle upornih borbi koje su trajale do 28. jula, 19. divizija NOVJ je prešla u protivnapad na odseku Žegar – Ervenik, i prisilila neprijatelja na povlačenje.

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji
Operacija Feuerwehr

**Operacija Vatrogasna služba** (njem. *Feuerwehr *, Fojerver) je bila vojna operacija Vermahta u cilju sprečavanja prelaska partizanskih divizija preko reke Bosne. Vođena je krajem jula 1944. godine.

## Pozadina

Cilj operacije »Fojerver« bio je da se spreči prelaz 6. ličke divizije i 11. krajiške divizije preko reke Bosne u istočnu Bosnu da ne bi učestvovale u nastupajućim operacijama u zapadnoj Srbiji. Nemci su raspolagali tačnim podacima o kretanju ovih divizija, kao i 16. NOU divizije, koja je imala zadatak da obezbedi prihvat 6. i 11. divizije pri forsiranju Bosne. Nemačka prislušna služba, hvatanjem radio-depeša jedinica i komanda NOV i POJ, uspela je i ovom prilikom da otkrije namere VŠ NOV i POJ.

## Tok operacije

27. 7. 1944. godine 7. SS-brdska divizija sa II kozačkom brigadom, 13. SS-ojačanim pukom (bez III bataljona), III bataljonom 14. SS-puka i delovima 3. i 4. hrvatske brdske brigade započela je operaciju »Feuerwehr« u cilju razbijanja 6. i 11. divizije NOVJ koje se nalaze u pokretu u pravcu istoka između železničke linije Brod – Maglaj i Vrbasa.

## Ishod

Nemci ipak nisu uspeli da spreče prelaz ovih partizanskih divizija preko Bosne.

Jedanaesta krajiška divizija NOVJ je forsirala reku Bosnu 8. avgusta 1944. godine i pod neprekidnom borbom sa jedinicama 13. SS divizije uspela da se početkom septembra probije preko reke Drine u zapadnu Srbiju.

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Feuerwehr"
* Marš za Srbiju
Operacija Hackfleisch

**Operacija Mljeveno meso** (njem. *Hackfleisch*, izgovor: Hakflajš) je bila zajednička operacija Vermahta, četnika i snaga NDH protiv partizana u oblasti istočne Bosne, u trouglu Kladanj - Vlasenica - Sokoloac - Olovo. Započeta je 3. avgusta 1944. godine.

Operaciju su vodile 7. SS-brdska divizija »Princ Eugen« i 13. SS divizije »Handžar«.

U ovoj operaciji Nijemci su »s ciljem vezivanja (12. korpusa i 6. divizije) te time i njihovog sprečavanja da pređu Drinu« angažirali 13. SS »Handžar« diviziju, dijelove 7. SS-divizije »Princ Eugen«, četnike u istočnoj Bosni, 1. ustaški stajaći zdrug i 8. posadni zdrug. Domobransko-ustaškim snagama je naređeno da između Sokolca i Han-Pijeska »sa 7. SS i 13. SS divizijom spriječe prelaz 6, 16. i 36. divizije prema Srbiji i Crnoj Gori«.

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Hackfleisch"
* Marš za Srbiju
Operacija Wechselbalg

**Operacija Wechselbalg** (njem. *Wechselbalg*, Vehselbalg - zamjenjeno dijete) je bila zajednička operacija Vermahta i snaga NDH protiv partizana u oblasti Krbavskog polja, u Lici. Vođena je tokom avgusta 1944. godine. Operacija je poduzeta radi otimanja žetve od naroda, sa područja pod kontrolom partizana.

Nakon prve faze je preduzeta operacija Wechselbalg II u oblasti Prijeboja, ali je prekinuta ranije. U izveštaju nemačke 392. divizije se kaže:

U borbama tokom ove operacije 35. lička divizija NOVJ pretrpjela je gubitke od 33 poginula i 112 ranjenih. Osovinski gubici procenjeni su na preko 50 poginulih i oko 150 ranjenih.

## Izvori

## Povezano
* Spisak antipartizanskih operacija u NDH
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji

## Vanjske veze
* Operation "Wechselbalg"