open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marko Klaudije Marcel (konzul 166. pr. n. e.)

**Marko Klaudije Marcel** (*Marcus Claudius Marcellus*, ? - 148. pne.) bio je Rimska Republika|rimski političar i voijskovođa koji je tri puta izabran za konzula. Prvi put je izabran godine 166. pne. (zajedno s Gajom Sulpicijem Galom), drugi put godine 155. pne. (zajedno s Publijem Kornelijem Scipionom Nasikom Korkulom), a treći put 152. pne. (zajedno s Lucijem Valerijem Flakom).

Za vrijeme drugog mandata godine 155. pne. mu je priređen trijumf zbog pobjede nad Apuanima. Također mu se pripisuje osnivanje Cordobe u Španiji.

Vjeruje se da je bio sin ranijeg istoimenog cenzora, odnosno unuk Marka Klaudija Marcela, vojskovođe proslavljenog u drugom punskom ratu.
Lucije Postumije Albin (konzul 154. pr. n. e.)

**Lucije Postumije Albin** (*Lucius Postumius Albinus*, ? - 154. pne.) je bio rimski političar patricijskog porijekla. Godine 161. pne. je izabran za kurulskog edila te je priredio Megalesijske igre na kojima je premijerno izvedena Terencijeva drama *[[Eunuh (Terencije)|Eunuh]]*. Godine 154. pne. je izabran za konzula, ali je umro samo sedam dana nakon početka pohoda u dodijeljenu provinciju. Pretpostavljalo se da ga je otrovala supruga.

Smatra se da je bio sin ranijeg konzula Spurija Postumija Albina.

## Povezano
* Postumia (gens)

## Izvori
Aulo Postumije Albin (konzul 151. pr. n. e.)

:*Za ostale ličnosti s cognomenima "Albus" ili "Albinus", v. [[Albinus (cognomen)]].*

**Aulo Postumije Albin** (*Aulus Postumius Albinus*, 2. vijek pne.) bio je rimski političar, koji je godine 151. pne. izabran za konzula zajedno s Lucijem Licinijem Lukulom. Prije toga je godine 153. pne. vodio posredničku misiju kojom je okončan rat Bitinije i Pergama. Mandat mu je obilježilo toliko oštro naplaćivanje poreza, da su ih zbog toga tribuni njega i Lukula dali u zatvor. Usprkos toga, nastavio je javnu karijeru, kao jedan od legata u vojsci Lucija Mumija na pohodu u Grčkoj 146. pne. Antički izvori navode da se osim politike bavio i pisanjem historijskih knjiga.

## Izvori
Manije Manilije

**Manije Manilije** (*Manius Manilius*, 2. vijek pne.) je bio rimski političar i vojskovođa, najpoznatiji po tome što je godine 149. pne. izabran za konzula, te u tom svojstvu u trećem punskom ratu vodio rimsku vojsku u opsadi Kartagine. Godine 155. pne. je služio kao prokonzul u Hispaniji, doživjevši neuspjehe u Luzitanskom ratu. Nije imao više uspjeha ni kod Kartagine, gdje je 148. pne. smijenjen sa Scipionom Emilijanom.

Historičarima je nejasno da li je Manije ista ličnost koju je Katon Stariji dao ukoriti zbog grljenja supruge na javnom mjestu, odnosno pravnik čije su radove o ugovornom pravu citirali kasniji rimski autori.
Spurije Postumije Albin Magnus

:*Za ostale ličnostgi s cognomenom "Albus" ili "Albinus", v. [[Albinus (cognomen)]].*

**Spurije Postumije Albin Magnus** (*Spurius Postumius Albinus Magnus*, 2. vijek pne.) bio je rimski političar patricijskog porijekla. Najpoznatiji je po tome što je bio konzul godine 148. pne.. Za vrijeme njegovog mandata je dovršen put koji je spajao rimske teritorije u Sjevernoj Italiji, poznat kao Via Postumia. Ciceron ga u svom djelu *Brutus* spominje kao sposobnog govornika.

Vjeruje se kako je bio otac Spurija Postumija Albina i Aula Postimija Albina.

## Povezano
* Postumia (gens)

## Reference
Kosti glave

**Kosti glave** su najkompleksniji deo akcijalnog skeleta u kome su smešteni mozak i čula.

Kosti glave čine:
* kosti lobanje (ossa cranii) koje formiraju krov i bazu lobanje.
Kosti lobanje su pljosnate i sastoje se od kompaktnog koštanog tkiva (spoljašnjeg i unutrašnjeg) i srednjeg sunđerastog sloja. Spojene su nepokretnim zglobovima, lobanjskim šavovima (suturae cranii) i čine ih četiri parne i ,četiri neparne kosti.
* kosti lica (ossa faciei), koje čini 15 kostiju (6 parnih i 3 neparne) i sve osim donje vilice su spojene nepokretnim zglobovima sa kostima baze lobanje. Donja vilica je spojena temporomandibularnim zglobom.
Gaj Livije Druz

**Gaj Livije Druz** (*Gaius Livius Drusus*, 2. vijek pne.) bio je rimski političar. Godine 147. pne. je izabran za konzula kada je bio kolega Scipionu Emilijanu.
Gnej Kornelije Lentul (konzul 146. pr. n. e.)

**Gnej Kornelije Lentul** (*Gnaeus Cornelius Lentulus*, 2. vijek pne.) bio je rimski političar, najpoznatiji po tome što je godine 146. pne. izabran za konzula. Pripadao je *[[Lentulus|Lentulima]]*, ogranku znamenitog *[[gens]]a [[Cornelia (gens)|Cornelia]]*. Javnu karijeru je započeo godine 161. pne. kada je zajedno s Publijem Apustijem kao izaslanik otišao u Kirenu kako bi Ptolemeja VII obavijestio kako Rim raskida savez sa Ptolemejem VI. Godine 149. pne. je izabran za pretora.

Za vrijeme konzulskog mandata mu je kolega bio Lucije Mumije Ahaik, poznat po osvajanju i pljački Korinta.

Njegov istoimeni sin je izabran za konzula 97. pne.

## Izvori
Kvint Fabije Maksim Emilijan

**Kvint Fabije Maksim Emilijan** (*Quintus Fabius Maximus Aemilianus*, 2. vijek pne.) bio je rimski vojskovođa i političar, najpoznatiji po tome što je izabran za konzula godine 145. pne.

Fabije je bio u biološkom smislu najstariji sin znamenitog Lucija Emilija Paula Makedonca i Papirije Masonis, te je tako bio brat Scipiona Emilijana, ali je kasnije usvojen od strane patricijskog roda Fabijevaca. Usprkos toga, imao je bliske veze s biološkom porodicom; pod ocem je služio u trećem makedonskom ratu te je njemu pripala čast da u Rim odnese vijest o pobjedi kod Pidne. Godine 149. i 148. pne. je služio kao pretor u Siciliji. Nakon konzulskog mandata je kao prokonzul u Hispaniji vodio luzitanski rat protiv Virijata, ali nije mogao iskoristiti uspjehe da ga okonča.

Bio je poznat kao učenik i pokrovitelj historičara Polibija.

Njegov sin Kvint Fabije Maksim Alobrogik je i sam postao konzul.
Gaius Laelius Sapiens

**Gaj Lelije Sapiens** (***Gaius Laelius G.f. Sapiens***, cca. 188. pne. - ?) je bio rimski političar, poznat kao blizak prijatelj i suradnik Scipiona Emilijana. Bio je sin Gaja Lelija, vojskovođe i političara koji se bio proslavio u drugom punskom ratu. Godine 141. pne. se povukao iz utrke za konzula, ali je izabran sljedeće godine. Nadimak Sapiens ("Mudri") je stekao odbijanjem da provodi agrarne i druge reforme koje su u to vrijeme počele izazivati raskol u Senatu, a da za njih prethodno ne dobije jednoglasnu podršku. Također je opisan kao pripadnik filehelenskog kružoka okupljenog oko Scipiona Emilijana.

## Reference
Decim Junije Brut Kalaik

**Decim Junije Brut Kalaik** (*Decimus Junius Brutus Callaicus*, 2. vijek pne.) bio je rimski vojskovođa i političar. Godine 138. pne. je izabran za konzula, te je vodio rimsku vojsku na zapadu Hispanije, nastojeći dovršiti pacifikaciju nakon ubistva Virijata i završetka luzitanskog rata. U tome je imao uspjeha, proširivši rimsku vlast sve do rijeke Minho. Zauzeo je i utvrdio Olissipo, uporište koje će postati današnji Lisabon. Godine 136. pne. je od Senata za svoje uspjehe dobio priznanje u obliku službene titule Kalaik (*Callaicus*), prema Galeciji, oblasti koju je osvojio.

## Reference
Marko Emilije Lepid Porcina

**Marko Emilije Lepid Porcina** (*Marcus Aemilius Lepidus Porcina*, 2. vijek pne.) bio je rimski vojskovođa i političar. Godine 137. pne. je bio izabran za konzula, te potom poslan u Hispaniju kako bi osvetio ponižavajući poraz svog kolege Gaja Hostlija Mancina u sukobu s Numantincima. Smatrajući kako nema dovoljno vojske s rat s Numantincima, odlučio je, suprotno izričitim instrukcijama Senata, napasti Vakcejce. Međutim, nedostatak logistike je opsadu vakcejskog središta Palencie pretvorio u katastrofu; Lepidova se vojska morala povući i pretrpila pri tome teške gubitke. Lepid je po povratku u Rim kažnjen globom. Lepid je, s druge strane, zahvaljujući oratorskoj sposobnosti koju navodi Ciceron, zadržao politički uticaj zbog koga je 125. pne. izabran za augura. Iako je politički bio konzervativno orijentiran, imao je značajan uticaj na reformatorsku braću Grakho.

## Izvori
Gaj Hostlije Mancin

**Gaj Hostilije Mancin** (**Gaius Hostilius Mancinus**, 2. vijek pne.) bio je rimski vojskovođa i političar. Godine 137. pne. je izabran za konzula te je vodio pohod protiv Numantinaca. Pri tome je pokazao potpuni nedostatak ratne vještine, te je dozvolio da mu se vojska nađe u klopci. Prema Plutarhu je tada pokušao pobjeći i ostaviti vojsku na cjedilu, ali je uhvaćen. Tada je njegov potčinjeni Tiberije Grakho spasio vojsku sklopivši mirovni sporazum s Numantincima. Rimski Senat je, pak, naknadno odbio ratificirati sporazum, a Mancinu je suđeno. On i još 20 komandanata - bez Tiberija Grakha koga je spasio autoritet Scipiona Emilijana - su osuđeni na to budu predani na milost i nemilost Numantincima. Apijan tvrdi da su ga Numantinci odbili primiti.

## Povezano
* Hostilia (gens)

## Izvori
Robovski ratovi

**Ustanci robova u starom Rimu** su bile pobune robova u poznoj Rimskoj republici. Bilo je tri ustanka robova, od kojih su prva dva imala više lokalni karakter (oba su izbila i bila ugušena na Siciliji), dok je treći zahvatio celu Italiju i ozbiljno uzdrmao temelje rimske države i doveo do niza promena u rimskom državnom ustrojstvu. Bilo ih je tri:

* Prvi ustanak robova, koji je izbio na Siciliji i trajao je od 135. pre n. e. do 132. pre n. e. Vođe ustanka su bile Evnus, bivši rob koji je tvrdio da je prorok, i Kleon, Kilikijac
* Drugi ustanak robova, koji je takođe izbio na Siciliji i trajao je od 104. pre n. e. do 103. pre n. e. Vođe su bile Atenije i Trifon.
* Treći ustanak robova, poznatiji kao Spartakov ustanak, koji je izbio 73. pre n. e. i trajao je do 71. pre n. e. Vođa ovog ustanka je bio Spartak, gladijator i rob.

## Povezano
* Stari Rim
* Rimska republika
Prvi robovski rat

**Prvi ustanak robova** u Rimskoj republici desio se između 135. i 132. godine pre n. e. Grupa robova se pobunila na ostrvu Sicilija u gradu Ena. Predvodio ih je Evnus, bivši rob koji je tvrdio daje prorok, i Kilikijanac, Kleon. Nakon manjih okršaja u kojima su robovi odneli pobedu, na Siciliju se iskrcao veći kontigent rimskih vojnika i ugušio pobunu.

## Uzroci
Glavni uzrok ustanka su bile promene u oblasti imovine uvedene nakon proterivanja Kartaginjana nakon Drugog punskog rata. Špekulanti iz Italije su pohrlili na Siciliju i, na opšte negodovanje Sicilijanaca, jeftino kupili velike površine zemlje ili su postali vlasnici imanja Siclijanaca koji su se bili stavili na stranu Kartaginjana.

Sicilijanci koji su podržali rimsku stranu sledili su primer i obogatili se na račun svojih zemljaka. Robovi su se prodavali veoma jeftino a pšenica je na Siciliji imala bolje tržište nego u Italiji u kojoj je besneo rat, tako da je Sicilija bila prepuna robova koji su radili na poljima žita rimskih ili sicilijanskih zemljoposednika koji su ih jako loše hranili tako da su robovi uskoro bili primorani da kradu kako bi preživeli. Robovi su potkradali siromašne Sicilijance, a zemljoposednici nisu ništa učinili tako da je ustanak bio neminovan.

## Ustanak
Glavna grupa robova je u jednom momentu brojala 200.000 ljudi i žena i verovatno dece. Vođa ustanka Evnus, verovatno poreklom Sirijac, tvrdio je da je prorok i mesija robova. Prema nekim izvorima, bio je pre lukav nego sposoban. Pobede koje je izvojevao protiv Rimljana su često zapravo bile zasluga njegovog komandanta Kilikijca Kleona. Kleon je na kraju poginuo u borbi, a Evnus je bio zarobljen, ali je umro pre nego što je izveden pred lice pravde.

## Povezano
* Ustanci robova u starom Rimu
* Spartakov ustanak
* Rimska republika

## Reference
* Arnold, History of Rome, Vol. III. pp. 317-318, London edition.
Apije Klaudije Pulher (konzul 143. pr. n. e.)

**Apije Klaudije Pulher** (latinski:*Appius Claudius Pulcher*, APP•CLAVDIVS•APP•F•APP•N•PVLCHER) bio je rimski političar iz 2. vijeka pne.

Bio je sin konzula Gaja Klaudija Pulhera. Sam je izabran za konzula 143. pne. te je pokrenuo pohod protiv alpskog plemena Salasi isključivo u namjeri da sebi osigura trijumf. U tome nije imao uspjeha, pa se konzultirao sa Sibilskim knjigama i ponovno pokrenuo pohod, u čemu je bio uspješan. Senat mu je odbio dati trijumf, pa ga je na kraju organizirao o vlastitom trošku. Godine 144. pne. nije uspio u izboru za cenzora, ali je na kraju ipak izabran 136. pne. Poslije se oženio za Klaudiju, kći Tiberija Grakha, pa je zbog toga podržavao njegov projekt agrarne reforme. Umro je oko godine 130. pne.

## Napomene

## Reference
* William Smith (ed.), *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, 1870.
Lucije Cecilije Metel Kalvo

**Lucije Cecilije Metel Kalvo** (*Lucius Caecilius Metellus Calvus*, cca. 200 ili 178. pne. - cca. 136. pne.) bio je rimski vojskovođa i političar. Bio je sin Kvinta Cecilija Metela i brat Kvinta Cecilija Metela Makedonca. Prvo je izabran za pretora, a potom za konzula godine 142. pne. Kao komandant rimske vojske u Hispaniji vodio je neuspješni pohod protiv luzitanskog vođe Virijata. Godine 141. pne. je bio prokonzul Cisalpinske Galije. Godine 140/139. pne. je bio legat.

Poznata Kalvova djeca su bila:
* Lucius Caecilius Metellus Dalmaticus
* Quintus Caecilius Metellus Numidicus
* Caecilia Metella, supruga Lucija Licinija Lukula, sina Lucija Licinija Lukula

## Povezano
* Caecilia (gens)

## Napomea

## Literatura
* Manuel Dejante Pinto de Magalhães Arnao Metello and João Carlos Metello de Nápoles, "Metellos de Portugal, Brasil e Roma", Torres Novas, 1998
Eun

**Eun iz [[Apameja|Apameje]]** (? - 132. pne.) bio je rob rodom iz današnje Sirije, poznat po tome što je na Siciliji digao prvi veliki ustanak robova protiv rimske vlasti. Antički izvori navode kako je Eun još kao rob na sebe skrenuo pažnju talentom za mađioničarske trikove, ali i sposobnošću proricanja. Između ostalog je predvidio kako će se robovi pobuniti i osvojiti sicilijanski grad Enna. Tvrdio je da prima vizije od Atargatis, sirijske boginje koju je sicilijansko stanovništvo identificiralo s Demetrom. Godine 137. pne. je ustanak izbio, a ustanici su nakon osvajanja Enne Euna proglasili kraljem. Sam Eun nije sudjelovao u ratnim operacijama, koje je vodio Kleon. Kada je rimska vojska godine 132. pne. uspjela poraziti ustanike, Eun se pokušao sakriti u jednoj spilji, ali je uhvaćen.

## Vanjske veze
* Livius.org: Eunus
135. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **135. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Flaka i Pizona** (ili, rjeđe, **godina 619. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 135. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* Na Siciliji počinje prvi robovski rat.
* Menandar I, kralj Indo-Grčkog Kraljevstva umire, i nasljeđuje ga Epandar.

## Rođenja
* Sima Qian, kineski historičar (ili 145. pne.) (u. 86. pne.)
* Posejdonije iz Apameje, grčki stoički filozof i naučnik (u. 51. pne.)

## Smrti
* Menandar I, vladar Indo-Grčkog Kraljevstva
* Simon Makabejac, vladar hasmonejske Judeje i prvosvećenik Judeje
Šuljam

**Šuljam** je naselje u Vojvodini, odnosno Srbiji koje administrativno pripada opštini Sremska Mitrovica u Sremskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 744 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 741 stanovnika).

## Demografija
U naselju Šuljam živi 589 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,4 godina (38,0 kod muškaraca i 42,7 kod žena). U naselju ima 248 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,00.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

## Značajne osobe
* Siniša Kovačević, pozorišni reditelj

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Ostrava

**Ostrava** (, , ) je treći po veličini grad u Češkoj Republici. Ostrava je najvažniji grad češkog dela istorijske pokrajine Moravske i sedište upravne jedinice Moravsko-Šleski kraj, gde čini zaseban gradski okrug Ostrava-grad.

Ostrava je poznata kao "čelično srce češke države" zahvaljuući svojoj okrenutosti rudarstvu, uglju i teškoj industriji.

## Prirodni uslovi

Ostrava se nalazi u severoistočnom delu Češke Republike, nedaleko od granice sa Poljskom (10&nbsp;km). Od prestonice Praga grad je udaljen 350&nbsp;km istočno, dok je od bližeg Krakova grad udaljen 150&nbsp;km zapadno.

**Reljef**: Ostrava se nalazi u istočnom delu Češke Republike, blizu tromeđe sa Poljskom i Slovačkom, na mestu gde se reke Opava, Ostravica i Lučina ulivaju u Odru. Grad leži na istorijskoj granici Moravske i Šleske. U blizini se nalaze planine Beskidi.

**Klima**: Klima oblasti Ostrave je umereno kontinentalna.

**Vode**: Grad Ostrava je smeštena na mestu gde se gde se reke Opava, Ostravica i Lučina ulivaju u Odru.

## Historija
Grad je osnovan 1267. g. Do otkrića bogatih rezervi uglja 1763. g. Ostrava je bila gradić bez mnogo značaja. Posle toga, Ostrava se razvija u važno središte teške industrije zasnovane na uglju i čeliku. Zbog svoje industrijke važnosti, grad je bio dosta bombardovan u toku Drugog svetskog rata. Nacisti su pobili brojno jevrejsko stanovništvo Ostrave. Posle rata mesni Nemci su proterani u maticu, pa je nacionalna struktura stanovništva bila temeljno promenjena.

Eksploatacija uglja je okončana 1994. g., što je dovelo do urušavanja mesne privrede i propadanja grada u odnosu na druge veće gradove u državi.

## Stanovništvo
Ostrava danas ima oko 320-330 hiljada stanivnika, a poslednje dve decenije broj stanovnika opada. Šire gradsko područje je brojno (preko 1,1 milion stanovnika) i obuhvata nekoliko većih gradova u oblasti češke Šleske (Karvina, Haviržov, Fridek-Mistek), pa je ovo druga po značaju urbana celina u državi.

## Gradska privreda
Eksploatacija uglja je okončana 1994. g. i grad od tada traži načine da se preusmeri na druge grane privrede, iako je čeličana i dalje značajna. Ovo je doprinelo poboljšanju ekološkog stanja u Ostravi.

U Ostravi postoje četiri pozorišta i dva univerziteta. U blizini grada je međunarodni aerodrom.

## Značajne osobe
* Ivan Lendl (1960), bivši češki teniser, osvajač 8 grend-slem turnira
Rođeni u blizini Ostrave:
* Sigmund Frojd (1856-1939), austrijski neurolog i psiholog
* Leoš Janaček (1854-1928), češki kompozitor
* Johan Gregor Mendel (1822-1884), prirodnjak i genetičar
* Emil Zatopek (1922-2000), češki atletičar, dugoprugaš, četvorostruki olimpijski pobednik

## Slike poznatih gradskih građevina

Datoteka:Katedrala Bozskeho Spasitele Ostrava 2.jpg|Katedrala Hrista Spasitelja
Datoteka:20050111 Nova hut Ostrava.jpg|Gradska teška industrija
Datoteka:Ostrava Divadlo Dvoraka.jpg|Gradsko pozorište
Datoteka:TU Ostrava.JPG|Tehnički univerzitet u Ostravi


## Vanjske veze

* www.ostrava-city.cz Zvanična stranica grada Ostrave 
* www.eostrava.cz Informativni server Ostrave
* www.ostravskestranky.cz Preduzeća u Ostravi 
* www.ostravskenoviny.cz Lokalne novine
Epandar

**Epandar** je bio jedan od indo-grčkih kraljeva, o kojemu ne postoje pouzdani podaci, osim kovanica s njegovim imenom i likom koji indiciraju da je vladao današnjim Punjabom. Pretpostavlja se da je bio u srodstvu s Menandrom I. Dio historičara ga datira u period između 95. i 90. pne. i pretpostavlja da mu je vladavina bila kratka.

## Povezano
* Grčko-Baktrijsko Kraljevstvo
* Seleukidsko Carstvo
* Grko-budizam
* Indo-Skiti
* Indo-Partsko Kraljevstvo
* Kušansko Carstvo

## Izvori
* "The Greeks in Bactria and India", W.W. Tarn, Cambridge University Press.

## Vanjske veze
* Coins of Epander
Jack Wetherall

**Jack Wetherall** je kanadski glumac. Premda je široj publici najpoznatiji po ulozi Vica Grassija u seriji *[[Queer as Folk (US)|Queer as Folk]]*, njegov rad je uglavnom vezan za pozorište.

Njegove uloge na Stratford Festivalu uključuju naslovnu ulogu u *[[Henry V (drama)|Henryu V]]*, uloge Saturninus u *[[Titus Andronicus]]*, Konstantina u *[[The Seagull]]*, Orlanda u *[[As You Like It]]*, Malcolma u *[[Macbeth]]u*, Octaviusa u *[[Julius Caesar (drama)|Julius Caesar]]*, Neda u *[[Ned and Jack]]*, Demetriusa u *[[A Midsummer Night's Dream]]* i Ferdinanda u *[[The Tempest]]*. Igrao je, takođe, naslovnu ulogu u broadwayskoj produkciji drame *[[The Elephant Man (drama)|The Elephant Man]]*.

Trenutno igra Chorus/Montjoy u predstavi *Henry V* u Shakespeare Theatre of New Jersey, nakon čega će režirati predstavu *[[Measure for Measure]]*.

Glumio je u filmu *[[Third Man Out]]*, 2005. godine.

## Vanjske veze
* 
*
Hasmonejci

**Hasmonejci** ( , *Hashmonayim*, Audio )
su bili vladajuća dinastija **Hasmonejskog Kraljevstva** (140&ndash;37. pne.), nezavisne jevrejske države. Hasmonejsku dinastiju je ustanovio Simon Makabejac, dvije decenije nakon što je njegov brast Juda Makabejac ("Čekić") porazio seleukidsku vojsku za vrijeme makabejskog ustanka godine 165. pne.. Hasmonejsko Kraljevstvo je preživjelo sljedeće 103 godine prije nego što je zamijenjeno Herodskom dinastijom godine 37. pne. Čak i nakon toga se Herod Veliki osjetio dužnim pojačati legitimitet svoje vlasti oženivši hasmonejsku princezu Marijamnu te likvidiravši posljednjeg muškog hasmonejskog nasljednika u svojoj jerihonskoj palači.

Prema historijskim izvorima u koje se ubrajaju Prva i Druga knjiga o Makabejcima, odnosno prva knjiga *[[Ratovi Jevreja|Ratova Jevreja]]* autora Flavija Josipa (37&ndash;c.&nbsp;100 AD), Hasmonejsko Kraljevstvo je nastalo nakon uspješnog ustanka Jevreja protiv seleukidskog kralja Antioha IV Epifana, koji je, nastojeći obnoviti autoritet načet rimskom intervencijom u šestom sirijskom ratu, zaveo strahovladu nad Izraelom, opljačkao Jeruzalem i tamošnji Hram, te zabranjivao jevrejske vjerske i kulturne običaje, nastojeći ih zamijeniuti helenističkim.

Zbog svega toga je 167. pne. izbio makabejski ustanak i tako počeo period od četvrt vijeka u kome su Jevreji postepeno stekli nezavisnost, koristeći kolaps Seleukidskog Carstva izazvanog stalnim napadima i jačanjem Rimske Republike i Partskog Carstva. Međutim, isti vakuum moći koji je nagnao rimski Senat da godine 139. pne. priznaju jevrejsku državu je s vremenom iskorišten i od samih Rimljani. Simonovi praunuci Hirkan II i Aristobul II su tako postali figure u posrednom ratu između suprotstavljenih rimskih političara a koji je doveo do toga da kraljevstvo 64. pne. dođe pod starateljstvo rimskog guvernera. Nastavak sukoba u Rimu, koji je eskalirao Osloboditeljski građanski rat|ratom protiv Cezarovih ubica, je omogućio Hasmonejcima da, uz partsku podršku, ponovno steknu nezavisnost. Međutim, ona je vrlo brzo skršena od Marka Antonija. Godine 37. pne. za vladara Judeje je postavljen Herod Veliki koji je on nje napravio rimsku klijentsku državu. Godine 44. n.e. Rimljani su dodatno ograničili judejsku nezavisnost postavivši prokuratore u oblast koju su sve više smatrali svojom provincijom.

## Napomene

## Vanjske veze

* Jewish Encyclopedia: Hasmoneans
* The Impact of Greek Culture on Normative Judaism from the Hellenistic Period through the Middle Ages c. 330 BCE- 1250 CE 
* The Reign of the Hasmoneans  - Crash Course in Jewish History
* "Under the Influence: Hellenism in Ancient Jewish Life"  Biblical Archaeology Society
134. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **134. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Emilijana i Flaka** (ili, rjeđe, **godina 620. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 134. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* Numantinski rat: Nakon niza neuspjeha prethodnih komandanata, na čelo rimske vojske u Španiji dolazi Scipion Emilijan, proslavljen pobjedom nad Kartaginom, te protiv Numantinaca vodi vojsku od 20.000 Rimljana i 40.000 saveznika, uključujući numidijsku konjicu pod Jugurtom. Scipion kao stručnjak za opsade oko Numantije gradi sedam utvrđenja i palisadu i tako započinje opsadu. Cirkuumvalaciona linija oko grada je dva puta duža nego sam grad. Međutim, rijeka Durij (Douro) omogućuje braniteljima da se opskrbljuju pomoću čamaca.
* Potaknuti ustankom na Siciliji, robovi se dižu protiv svojih gospodara širom Mediterana. Rimski konzul Gaj Fulvije Flak uništava vojsku od 4.000 pobunjenih robova kod Sinuese u Kampaniji. Ustanci robova su ugušeni u rudnicima srebra u Atici i na otoku Delos.
* Nakon što je godine 135. pne. Simon Makabejac postao žrtvom atentata Ptolemeja sina Abubuovog, njegov sin Ivan Hirkan ga nasljeđuje kao prvosvećenik i knez Judeje (do 104. pne.).
* Hiparh otkriva precesiju ravnodnevnice.
* Hiparh stvara zvjezdani katalog
* Antioh Sidet, posljednji veliki Selukidski car, opsjeda Jeruzalem i prisiljava Hasmonejce da mu plate danak

## Rođenja
* Publije Servilije Vacija Izaurik, rimski državnik (u. 44. pne.)

## Smrti
*
Sinuesa

**Sinuesa** (, ) je bio drevni grad u Lacijumu, smješten na obali Tirenskog mora, oko 10&nbsp;km sjeverno od ušća rijeke Volturno (drevni *Vulturnus*). Također se nalazio na ruti znamenitog puta Via Appia, i bio posljednja stanica puta koja je dodirivala morsku obalu. Ruševine grada se nalaze na teritoriji današnje općine Mondragone u italijanskoj regiji Kampanija.

Grad je nastao godine 295. pne. kao rimska kolonija u svrhu zaštite od Samnita. Prilično je prosperirao zahvaljujući Via Appiji, ali je s vremenom iščezao. Vrijeme i način njegovog uništenja ili napuštanja nije poznat.

## Reference
Ivan Hirkan

**Ivan Hirkan** (? - 104. pne.) bio je hasmonejski vladar Judeje od 134. pne. do 104. pne. Na vlast je došao nakon što su njegov otac Simon Makabejac i dva brata na jednom banketu ubijeni od strane Ptolemeja, sina Abubovog. Ivan je nakon toga preuzeo vlast kao knez Judeje i prvosvećenik Izraela. Na samom početku vladavine je doživio težak udarac kada je seleukidski kralj Antioh VII Sidet opsjeo Jeruzalem i prisilio Jevreje da plate ogroman danak, prisilivši išto tako Ivana Hirkana da opljačka Davidov grob kako bi nabavio zlato u tu svrhu. Hirkan je nakon toga pratio Antioha na pohodu na Partsko Carstvo, ali je nakon Antiohove pogibije iskoristiop metež i raspad seleukidske države kako bi od Judeje napravio nezavisnu državu. Održavao je dobre odnose s Rimom, a uzevši grčko ime Hirkan (Hyrcanus) djelomično je raskrstio s anti-helenističkom politikom svojih makabejskih prethodnika. Pod njegovom vlašću se Judeja proširili na teritorije Samarije i Idujemaca koje je prisilno preobratio na judaizam. Naslijedio ga je sin Aristobul.
 
## Povezano
* Hirkan II

## Vanjske veze
* Jewish Encyclopedia: HYRCANUS, JOHN (JOHANAN) I.
Palisada

**Palisada** je čelična ili drvena ograda ili zid različite visine, koja se koristi kao obrambena struktura.

## Tipična konstrukcija
Tipična konstrukcija sastoji se od drvenih debla male ili srednje veličine postavljenih okomito jedan do drugog tako da nema prostora među njima. Debla bi se tada naoštrila ili istaknula na vrhu, a na suprotnoj strani bila bi zabodena u zemlju. Ponekad bi bili pojačani dodatnim konstrukcijama. Visina palisade može varirati manje od metra pa sve do gotovo tri metra. Kao obrambena struktura, palisade su se često zajedno sa zemljanim radovima.

Palisade su bile savršen izbor za malene utvrde ili ostale na brzinu izgrađene fortifikacije. Budući da su bile od drva, mogle su se brzo i jednostavno izgraditi od već dostupnog materijala. Pokazale su se učinkovitom zaštitom u kratkotrajnim sukobima, te su bile učinkoviti štit protiv malih snaga. Ipak zbog svoje drvene konstrukcije bile su ranjive na požar i opsadno oružje.

Često su se palisade podizale oko dvorca kao privremeni zid dok se ne bi izgradio stalni kameni zid. Često su se koristile u Novoj Francuskoj.

## Predkolumbovska Sjeverna Amerika

Mnoga naselja mississippijske kulture na jugoistoku SAD-a također su koristila palisade. Najistaknutiji primjer je nalazište Cahokia u Collinsvilleu, Illinois. Drvena ograda s nizovima osmatračnica ili bastiona u pravilnim intervalima tvorile su 3 kilometra dugu ogradu oko Monk's Mounda i Grand Plaze. Arheolozi su pronašli dokaz ograde tijekom iskapanja tog područja, te pokazatelje da je ograda bila izgrađivana nekoliko puta, svaki put na neznatno drukčijem mjestu. Čini se da je ograda razdvajala cahokijsko glavno ceremonijalno mjesto od ostalih dijelova grada.

Među ostale primjere spadaju nalazišta Angel Mounds u južnoj Indiani, Kincaid u Illinoisu, Parkin i Nodena u jugoistočnom Arkansasu i Etowah u srednjozapadnoj Georgiji, SAD.
Cirkumvalacija

**Cirkumvalacija** u najširem smislu označava taktiku, odnosno razne mjere koje neka vojska za vrijeme opsade poduzima s ciljem da se grad, utvrđenje ili neki drugi objekt pod opsadom u potpunosti izolira od ostatka svijeta, odnosno spriječi opskrba ili bijeg tamošnjih neprijateljskih snaga. U užem smislu se pod time podrazumijevaju u tu svrhu sagrađeni fortifikacijski objekti - rovovi, grudobrani, palisade, bodljikava žica, minska polja i sl. - koji se, ukoliko su spojeni, nazivaju **cirkumvalaciona linija**.

Opsjedatelj također može u pozadini vlastitih snaga sagraditi slične objekte koju za svrhu imaju spriječavanje dolaska neprijateljskih pojačanja, odnosnu zaštitu vlastitih snaga. Za njih se koristi izraz **kontravalacija**, odnosno **kontravalaciona linija**.

Jedan od najznamenitijih primjera cirkumvalacione i kontravalacione linije jesu rimska utvrđenja koja je Cezar podigao za opsade Alezije 52. pne.
Austro-ugarska nagodba

**Austro-ugarska nagodba** (njemački: *Ausgleich*, mađarski: *kiegyezés*) odnosi se na dogovor iz 1867. godine, kojim je utemeljena Dualna ili Austro-Ugarska Monarhija. Nagodbu su potpisali Franjo Josip I. i mađarska delegacija na čelu s Ferencom Deákom. Pratile su je brojne propale ustavne promjene Habsburške Monarhije. Po novom sporazumu, Kraljevina Ugarska je postala dominantna u istočnoj polovici koja dobiva ime Translajtanija, dok je u zapadnom dijelu države imena Cislajtanija bila dominantna Austrija. Obje polovice države su imale zajedničkog vladara, odnosno cara i kralja kao i zajedničko upravljanje nad vojskom i vanjskom politikom.

Vizija Franje Josipa je bila da će Cislajtanija i Translajtanija također imati malene nagodbe. U drugoj će to biti Hrvatsko-ugarska nagodba, dok je u prvoj to trebala biti Austrijsko-bohemijska nagodba. Dok će dogovor između parlamenata Hrvatske i Ugarske biti postignut, onaj između Austrije i Bohemije će biti odbačen zbog žestokog austrijskog protivljenja.

Dualna Monarhija, utemeljena na temelju *Ausgleicha*, trajala je još 51 godina, sve dok se nije raspala 1918., porazom monarhije u Prvom svjetskom ratu.

## Povezano

* Austro-Ugarska
* Hrvatsko-ugarska nagodba
Publije Servilije Vacija Izaurik (konzul 79. pr. n. e.)

**Publije Servilije Vacija Izaurik** (*Publius Servilius Vatia Isauricus*, cca. 134. pne. - 44. pne.) bio je rimski političar. Rodio se kao sin Gaja Servilija Vacije i Kornelije Metele, kćeri konzula Kvinta Cecilija Metela Makedonca. Godine 84. pne. je izabran za pretora, a godine 79. pne. ga je za konzula imenovao diktator Lucije Kornelije Sula. Poslije toga je imenovan prokonzularnim guvernerom Kilikije gdje je vodio pohod protiv izaurijskih pirata. Kada se godine 74. pne. vratio u Rim priređen mu je trijumf i dan nadimak Izaurijac (*Isauricus*). Godine 63. pne. se natjecao za pontifex maximusa, ali ga je porazio Gaj Julije Cezar. Godine 55. pne. je izabran za cenzora. Kada je u Rimu izbili građanski rat između Cezarovih i Pompejevih pristaša, Vacija je bio u poodmakloj dobi, te u njemu nije sudjelovao. Njegov istoimeni sin je godine 48. pne. kao Cezarov pristaša izabran za konzula.

## Povezano
* Servilia (gens)

## Napomene

## Literatura
* Manuel Dejante Pinto de Magalhães Arnao Metello and João Carlos Metello de Nápoles, "Metellos de Portugal, Brasil e Roma", Torres Novas, 1998
133. pr. n. e.

Godina **133. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Scevole i Frugija** (ili, rjeđe, **godina 621. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 133. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__
## Događaji

* Tiberije Sempronije Grakho je izabran za rimskog narodnog tribuna, te nastoji progurati zakon kojim bi se javna zemlja podijelila sitnim seljacima. 
* Nakon smrti kralja Atala III, maloazijsko kraljevstvo Pergam je temeljem njegove oporuke došlo pod neposrednu rimsku vlast.
* Rimski konzul Lucije Kalpurnije Pizon Frugi s vojskom nastoji ugušiti robovske pobune po Italiji.
* Numantinski rat završava kada se Numantija, mučena glađu i bolestima, predaje rimskoj vojsci pod Scipionom Emilijanom. Preživjelih 4000 stanovnika prije same predaje pale grad, čije će uništavanje dovršiti Scipion. U njegovoj vojsci služi Gaj Marije koji je za opsade stekao vrijedna vojnička iskustva.
* jun—Pokušaj kineske carske vojske pold Li Guangom da u zasjedi uhvati vođu Xiongnua propada i dovodi do taktički neodlučne bitke kod Mayija.
* Grakhova borba za agrarnu reformu dovodi do žestokog raskola u Senatu na njegove pristaše i protivnike. Sukobi eskaliraju u nasilje na rimskim ulicama, a pred kraj godine je i sam Tiberije ubijen s velikim brojem pristaša.

## Rođenja
*

## Smrti
* Atal III, kralj Pergama, koji je u svojoj oporuci svoje kraljevstvo ostavio rimskoj državi (r. 170. pne.)
* Tiberije Sempronije Grakho rimski tribun (atentat) (r. 168. pne.)
Lucije Kalpurnije Pizon Frugi

**Lucije Kalpurnije Pizon Frugi** (*Lucius Calpurnius Piso Frugi*) može biti:
* Lucius Calpurnius Piso Frugi (uzurpator)
* Lucius Calpurnius Piso Frugi (konzul 133. pne.)
Donje Međurovo

**Donje Međurovo** je naselje u Opštini Palilula, jednoj od gradskih opština Niša. Prema popisu iz 2002. bilo je 1414 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1480 stanovnika).

## Demografija
U naselju Donje Međurovo živi 1162 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,6 godina (41,2 kod muškaraca i 42,1 kod žena). U naselju ima 393 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,60.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Atal III

**Atal III** (na grčkom **Attalos III**) **Filometor Eurget** (cca. 170. pne. – 133. pne.) bio je posljednji atalidski kralj Pergama, koji je vladao od 138. pne. do 133. pne. Bio je sin kralja Eumena II i Stratonike, a naslijedio je svog strica Atala II. Atal, za koga antički izvori navode da je bio privržen majci, pokazao je prilično malo interesa za vođenje državnih poslova, i umjesto toga je sve svoje vrijeme posvetio proučavanju medicine, botanike i vrtlarstvu. Bio je oženjen za izvjesnu Bereniku, s kojom je dobio kći, udatu za Diotara, kralja Galatije.

Kada je godine 133. pne. nije imao muških nasljednika. U svojoj oporuci je kraljevstvo ostavio Rimskoj Republici. Atalova neobična odluka je imala političke posljedice na sam Rim, gdje je tribun Tiberije Grakho predložio da se pergamska kraljevska riznica isprazni i novac podijeli siromašnim Rimljanima, a čemu su se suprotstavili konzervativni senatori. Nekoliko godina kasnije, Pergamljanin Aristonik, izdajući se Atalovog brata, digao je kratkotrajni ustanak protiv rimske vlasti nastojeći obnoviti pergamsku samostalnost.

## Izvori
* Hansen, Esther V. (1971). *The Attalids of Pergamon*. Ithaca, New York: Cornell University Press; London: Cornell University Press Ltd. .
* Kosmetatou, Elizabeth (2003) "The Attalids of Pergamon," in Andrew Erskine, ed., *A Companion to the Hellenistic World*. Oxford: Blackwell: pp. 159–174. . text
* Christian Settipani, Les Ancêtres de Charlemagne (France: Éditions Christian, 1989).
* Simon Hornblower and Tony Spawforth, Who's Who (Classical World), pg. 61.
Petar Čobanković

**Petar Čobanković** (Ilok, 29. siječnja 1957), hrvatski političar, pozant kao bivši ministar regionalnog razvoja, šumarstva i vodnog gospodarstva u vladama Ive Sanadera i Jadranke Kosor. 

Po struci je diplomirani inženjer poljoprivrede. Od 2000. do 2001. bio je župan Vukovarsko-srijemske županije. U razdoblju od 2003. do 2008. obnašao dužnost ministra poljoprivrede, šumarstva i vodnog gospodarstva. 12. siječnja 2008. imenovan ministrom regionalnog razvoja, šumarstva i vodnog gospodarstva.

Oženjen je i otac petero djece.

## Poveznice
* Vlada Republike Hrvatske
Bitka kod Mayija

**Bitka kod Mayija** (馬邑之戰) je naziv za neuspjeli pokušaj zasjede koju ju je godine 133. pne. kineska vojska dinastije Han pokušala postaviti snagama Xiongnua prilikom njihovog pohoda na sjever Kine. Iako u toj "bitci" nije bilo nikakvih borbi niti je itko ranjen, imala je dalekosežne posljedice, jer je označila prekid miroljubive politike dinastije Han prema Xiongnuima, odnosno početak dugotrajnog kinesko-hunskog rata.
Li Guang

**Lĭ Guăng** ( ? - 119. pne.) je bio kineski vojskovođa u službi dinastije Han, rodom iz Tianshuija u provinciji Gansu. Stekao je slavu u pohodima protiv Xiongnua, koji su mu dali nadimak **Leteći general** (kineski:飛將軍李廣). Xiongnui su ga poštovali kao opasnog protivnika, pogotovo kada je u pitanju bila obrana tvrđava, i vijest o njegovom prisutstvu je često bio dovoljan razlog da prekidaju opsade. Li Guang je, međutim, bio optužen za nemar kada godine 119. pne. nije na vrijeme stigao na bojište kod Mobeija, stvorivši tako brešu u kineskom obruču i omogućivši Xiongnuima pod Yizhixie Chanyuu da pobjegnu od pobjedonosne vojske Wei Qinga. Odlućivši izbjeći poniženje vojnog suda, Li Guang je sam sebi oduzeo život.

## Reference
132. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **132. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Lenasa i Rupilija** (ili, rjeđe, **godina 622. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 132. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Ubistvo narodnog tribuna i društvenog reformatora Tiberija Grakha, koji mnogi historičari označavaju kao početak kraja Rimske Republike.
* Rimski pretor Publije Rupilije na Siciliji uspješno guši pobunu robova, okončavši time Prvi robovski rat.
* U Meksiku počinje Kasni formativni (ili Pred-klasični) period civilizacije Maja.

## Rođenja
* Mitridat VI, kralj Ponta (u. 63. pne.)

## Smrti
* Tiberije Grakho, rimski tribun (atentat) (r. 168. pne.)
* Eun, vođa robovskog ustanka (136–132. pne.) na Siciliji

## Reference
Božidar Kalmeta

**Božidar Kalmeta** (Zadar, 15. I. 1958), hrvatski političar, aktualni ministar mora, prometa i infrastrukture u Vladi Republike Hrvatske.

Diplomirao je na Agronomskom fakultetu u Zagrebu. Zaposlio se u poduzeću "Maraska" u Zadru, gdje je obavljao razne rukovodeće funkcije. Godine 1993. postao je zamjenikom gradonačelnika Zadra, a od 1994. do 2003. godine vršio je dužnost gradonačelnika. Od 1995. do 2003. bio je i zastupnik u Hrvatskom saboru. Vršio je stranačke dužnost u Zadru i Zadarskoj županiji. Na VII. Općem saboru HDZ-a izabran je za potpredsjednika HDZ, pobijedivši Ivića Pašalića. Danas je član Predsjedništva HDZ-a

Na parlamentarnim izborima 2003. godine izborna lista HDZ-a u IX. izbornoj jedinici, čiji je nositelj bio Kalmeta, dobila je devet zastupničkih mjesta, čime je u velikoj mjeri doprinio izbornoj pobjedi HDZ-a na tim izborima. Nakon izbora, mandatar nove Vlade Ivo Sanader ponudio mu je mjesto ministra mora, turizma, prometa i razvitka. Kalmeta je tako došao na čelo jednog velikog resora (*megaministarstva*), koje je dotad obuhvaćalo tri ministarstava. Jedan od velikih uspjeha tog ministarstva pod vodstvom Kalmete jest završetak izgradnje Autoceste Zagreb-Split i nastavak daljnje izgradnje prometne infrastrukture.

Na parlamentarnim izborima 2007. ponovno je izborio zastupničko mjesto, ali je nastavio vršiti dužnost ministra u novoj Vladi.

Oženjen je i otac četvero djece. Govori engleski i talijanski.
 
## Poveznice
* Vlada Republike Hrvatske
131. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **131. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Mucijana i Flaka** (ili, rjeđe, **godina 623. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 131. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Prvi put u rimskoj historiji za dva cenzora izabrana dvojica plebejaca - Kvint Cecilije Metel Makedonac i Kvint Pompej.
* Aristonik, samozvani brat posljednjeg pergamskog kralja Atala III diže ustanak protiv rimske vlasti. Konzul Publije Licinije Kras Mucijan, koji je poslan da ga uguši, ubijen je u bitci.
* Kvint Cecilije Metel Makedonac pokušava iz Senata izbaciti tribuna Gaja Atinija Labeona Maceriona, na što ga gnjevni tribun napadne i počne vući prema Tarpejskoj stijeni da bi ga odatle bacio u ponor. Metelov život spašava intervencija drugih senatora.
* Tribun Gaj Papirije Karbon određuje kako će se u rimskim skupštinama ubuduće koristiti tajno glasanje.
* U Rimu se prvi put objavljuje Acta Diurna - službeni državni bilten, odnosno prve novine.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Tarpejska stijena

**Tarpejska stijena** () je bila strma litica na južnom vrhu brežuljka Kapitola u Starom Rimu, sa koje se pružao pogled na Forum. Najpoznatija je po tome što je u doba Republike služila kao gubilište na način da su se s nje osuđenici - ubice, izdjanici, krivokletnici i robovi - bacali u provaliju. Slično se postupalo i s fizičkim i duševnim invalidima, ukoliko bi Rimljani zaključili da je njihov invalidet posljedica kletve bogova.

## Poznate žrtve

Poznate žrtve su bile:
* Marcus Manlius Capitolinus, 384. pne., za podsticanje na pobunu
* pobunjenici iz Tarenta, 212. pne.
* Lucius Cornelius Chrysogonus, 80. pne.
* Sextus Marius, 33. n.e.
* Simon Bar Giora, 70. n.e.

## Povezano
* Gemonijske stepenice

## Reference

* Michael Grant, *Roman Myths*, Scribner's, New York (1971), p.&nbsp;123.
* Livy Book 1
* Zakon Dvanaest tablica
Eumen III

**Eumen III** (pravim imenom **Aristonik**, na grčkom *Aristonikos*, na latinskom *Aristonicus*, ? - 129. pne.) bio je samozvani pergamski kralj i vođa pobune protiv rimske vlasti.

Nakon što je Pergam pod Atalidskom dinastijom više decenija bio vjeran rimski saveznik, kralj Atal III je, ostavši bez muške djece, godine 133. pne. oporukom ostavio svoje kraljevstvo rimskoj državi. Rimljani, zatečeni neočekivanim darom i zauzeti robovskim ustancima i političkom nestabilnošću u samom Rimu, nisu na vrijeme preuzeli vlast. Taj je vakuum iskoristio Aristonik, izdajući se za Atalovog brata, odnosno nezakonitog sina kralja Eumena II, te je sebe proglasio za pergamskog kralja. Ispočetka je podršku tražio među maloazijskim gradovima, obećavajući slobodu od rimske vlasti. Kada to nije uspjelo, odlučio je vojsku regrutirati među robovima, obećavši kako će, ako uspiju poraziti Rimljane, osnovati novu državu zvani Heliopolis gdje će svi podanici biti slobodni. Jedan od njegovih savjetnika je bio Blosije iz Kume, stoicizam|stoički filozof koji je prije toga savjetovao Tiberija Grakha. Rimljani su na Eumena poslali dvije vojske. Prvu je godine 131. pne. uspio poraziti, pri čemu je ubijen konzul Publije Licinje Kras Div Mucijan. Godine 130. pne. je poslana druga vojska, pod Markom Perpernom, koja je Eumena uspjela godine 129. pne. poraziti i zarobiti. Eumen je doveden u Rim i ritualno zadavljen.
 
## Izvori
* Hansen, Esther V. (1971). *The Attalids of Pergamon*. Ithaca, New York: Cornell University Press; London: Cornell University Press Ltd. .
* Kosmetatou, Elizabeth (2003) "The Attalids of Pergamon," in Andrew Erskine, ed., *A Companion to the Hellenistic World*. Oxford: Blackwell: pp. 159–174. . text
* Robinson, E.S.G. (1954) "Cistophori in the Name of King Eumenes," Numismatic Chronicle 6: pp. 1-7.
Publije Licinije Kras Div Mucijan

**Publije Licinije Kras Div Mucijan** (*Publius Licinius Crassus Dives Mucianus*, 180. pne. – 130. pne.) bio je rimski političar i vojskovođa.

Bio je biološki sin konzula Publija Mucija Scevole i biološki brat pravnika Publija Mucija Scevole. Kasnije ga je usvojio ujak Publije Licinije Kras Div.
Nakon što je njegov prognani prethodnik Scipion Nasika Serapion umro u Pergamu, Mucijan je izabran za pontifex maximusa. Prije toga je već stekao reputaciju saveznika braće Grakho, s kojim je bio rodbinski povezan - suprugina nećaka Klaudija je bila udana za Tiberija, a njegova vlastita kći za Gaja. Godine 131. pne. je izabran za konzula te je vodio rimsku vojsku na Pergam protiv samozvanog kralja Eumena III. Tada je poražen, i ubijen prilikom povlačenja.

## Reference
Buđanovci

**Buđanovci** su naselje u Vojvodini, odnosno Srbiji, koje administativno pripada opštini Ruma u Sremskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1757 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1848 stanovnika).

## Historija
1999. godine je iznad Buđanovaca oboren američki vojni avion F-117 Noćni soko. (videti: Obaranje F-117 kod Buđanovaca)
Pre drugog svetskog rata, ziveli Nebojsa i Dusan Jerkovic.

## Demografija
U naselju Buđanovci živi 1392 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,7 godina (39,8 kod muškaraca i 41,6 kod žena). U naselju ima 551 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,19.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Gaj Papirije Karbon (konzul 120. pr. n. e.)

**Gaj Papirije Karbon** (*Gaius Papirius [[Carbo]]*, ? - 119. pne.) bio je rimski političar i orator. Na početku karijere je bio pristaša reformske stranke i suradnik Tiberija Grakha, surađujući na projektu agrarne reforme. Godine 131. pne. je kao tribun uspješno progurao zakon kojim su skupštine mogle donositi i ukidati zakone koristeći tajno glasanje. Njegov prijedlog da se dozvoli uzastopno biranje iste osobe za tribuna, međutim, nije prošao. Kada je godine 129. pne. ubijen Scipion Emilijan, jedan od optimatskih vođa, Karbon je bio među osumnjičenima. Kasnije je Karbon prešao optimatima, a godine 120. pne. je izabran za konzula. Tada je uspješno branio Lucija Opimija, ubicu Gaja Grakha. Međutim, optimati mu nisu vjerovali, te kada je od strane Lucija Licinija Krasa osuđen za slično djelo, izvršio je samoubistvo.

## Izvori
Publije Rupilije

**Publije Rupilije** (*Publius Rupilius*, druga polovica 2. vijeka pne.) bio je rimski političar i vojskovođa. Godine 132. pne. je izabran za konzula, i upravo za njegovog mandata je eskalirao sukob izazvan od reformskog pokreta braće Grakho. Rupilije je zajedno sa svojim kolegom Popilijem Lenasom nastojao sukob okončati brutalnom represijom protiv pristaša braće Grakho. Iste je godine poslan na Siciliju da uguši Eunov ustanak robova. Nakon što je to učinio, sljedeće je godine ostao na otoku kao prokonzul te radio na administrativnom preuređenju otoka, donijevši pod-zakonske mjere poznate *leges Rupiliae*. Godine 123. pne. Rupiliju je u Rimu suđeno zato što je bio preoštar prema pristašama braće Grakho. Tada je osuđen i ukoren, a sljedeće godine njegov brat nije izabran za konzula, a što je, prema Ciceronu, Rupilija teško pogodilo. Ubrzo nakon toga je umro.

## Reference
* Drevni izvori: Ciceron, *De Am.* 19 (69), *[[Tuskluanske rasprave]]* iv.17, *In Verr.* ii.13, 15; Diodorus Siculus xxxiv.I, 20; Velleius Paterculus ii.7.