open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eustahijeva tuba

**Eustahijeva tuba** () je cev koja spaja ždrelo sa srednjim uvom. Naziv je dobila po anatomu Eustahijusu koji je živeo u 16. veku i prvi je opisao u svojim delima.

## Anatomija
Eustahijeva tuba je hrskavičavo-koštana cev dužine oko 35&nbsp;mm kod odraslih ljudi. Hrskavičavi deo svojim elasticitetom omogućava zatvaranje i otvaranje kanala tube. U toku gutanja, zevanja ili govora mišići vrata poznati kao „dilatatori tube“ primiču ili odvajaju zidove tube, što omogućava pravilan protok vazduha. Tuba se prostire od spoljnjeg zida ždrela (otprilike od nivoa donje nosne školjke) do prednjeg zida srednjeg uva.

## Funkcija

Eustahijeve tuba obezbeđuje srednjem uvu ventilaciju i izjednačavanje pritiska sa atmosferskim. Sa porastom pritiska vazduha u srednjem uvu na oko 15 mmHg otvara se faringealni deo tube i tako omogućila evakuacija viška vazduha u predeo ždrela i izjednačavanje pritiska. Samo u slučaju da je pritisak vazduha sa obe strane bubne opne jednak stvoreni su optimalni uslovi za njeno pravilno titranje, pri čemu pritisak vazduha ne sme biti istovremen sa spoljne i unutrašnje strane bubne opne. Zato tuba mora biti zatvorena kako bi pritisak vazduha delovao na bubnu opnu samo kroz spoljni ušni hodnik. U slučaju da je ona zatvorena duže vreme dolazi do resorpcije vazduha iz srednjeg uva kroz njegov epitel, sniženje pritiska vazduha i utiskivanja bubne opne prema unutrašnjem uvu što dovodi do slabljenja sluha, pojave šumova u uvu i nastanka bolesti. Eksperimentima je dokazano da za oko 2 sata pritisak vazduha u srednjem uhu postaje jedva merljiv manometarski (nastanak vakuuma).
Uobičajeno je da je tuba zatvorena ali se pri svakoj promeni pritiska u atmosferi ona otvara kako bi izjednačila pritisak u srednjem uvu, što se postiže pomeranjem mišića vrata u toku gutanja i zevanja. Za normalnu funkciju bubne opne, slušnih koščica i uklanjanje sekreta nakupljenog u srednjem uvu, od velikog značaja je stanje prohodnosti Eustahijeve tube.

## Poremećaji
* *Akutne infekcije gornjih disajnih puteva* su jedan od najčešćih uzroka poremećaja funkcije tube. Kao posledica infekcije dolazi do otoka sluzokože nazofaringsa koji delimično ili potpuno sužava faringealno ušće tube, i najčešće dovodi do otoka celom njenom dužinom, što ima za posledicu delimični ili potpuni prekid ventilacije srednjeg uva.
* *Barotraumatski poremećaji uva* nastaju kod naglog uzdizanja ili spuštanja avionom, uspinjanja na brdo ili silaženje sa njega, u toku boravka i lečenja u hipo- i hiperbaričnim barokomorama itd. Ove aktivnosti dovode do poremećaja izjednačavanja pritiska u srednjem uvu. Ukoliko se ove promene odvijaju postepeno uz pretpostavku da bolestima nije narušena funkcija tube, nakon nekoliko akata gutanja dolazi do normalizacije ovog poremećaja. U protivnom kod naglih promena barometarskog pritiska ili u uslovima narušene funkcije tube, može doći do nastanka barotraumatske upale uva i pucanja bubne opne.

## Povezano
* Kiseoničko uvo

## Izvori
Kućni ljubimac

**Kućni ljubimac** je životinja koja živi sa čovekom, u kući/stanu ili dvorištu, za razliku od slobodnih životinja, životinja u laboratorijama, životinja u službi policije ili nekog drugog posla. Najpopularniji ljubimci su poznati po svojim odanim ili razigranim karakteristikama i atraktivnom izgledu. Kućni ljubimci generalno pružaju svojim vlasnicima nezanemarljive zdravstvene beneficije; pokazalo se da posedovanje ljubimaca pomaže otklanjanju stresa za one koji vole životinje. Danas postoji medicinski dokazana klasa „terapijskih“ životinja, a u nju spada većina pasa, koja može da pomogne ograničenim ili bespomoćnim ljudima. Šetnja psa predstavlja vežbu i za vlasnika i za psa, a obezbeđuje i svež vazduh i socijalne interakcije.

Postoje zdravstveni problemi vezani za ljubimce, npr. astmu i alergije mogu uzrokovati krzno ili perje ljubimaca, ali i neke prednosti. Naime, u jednom su istraživanju uključena 53 vlasnika kućnih ljubimaca i 39 ljudi bez ljubimaca. Osobe su doživjele srčani udar, i gotovo svi vlasnici kućnih ljubimaca (50) 1 godinu nakon srčanog udara bili su živi, a samo je 17 ljudi bez kućnih ljubimaca živjelo 1 godinu nakon njega.

## Reference

## Vanjske veze

* Companion Animal Demographics in the United States: A Historical Perspective   sa sajta: Zemlja životinja II: 2003 
* Socijalna mreža za kućne ljubimce
Dildo (razvrstavanje)

**[[Dildo]]** je seksualna igračka.

**Dildo** također može označavati:
* Dildo (Newfoundland and Labrador), grad u kanadskoj provinciji Newfoundland i Labrador
* Dildo Island, otok u Kanadi
* Dildo Key, otok ispred obale Floride
* Dildo cactus, vrsta kaktusa
Dildo (Newfoundland)

**Dildo** (engleski/francuski: -{*Dildo*}-) je gradić u Triniti zalivu, na ostrvu Njufaundlend, pokrajina Njufaundlend i Labrador, Kanada. Nalazi se oko 100 kilometara severozapadno od Sent Džona.

Dildo je osnovan početkom 19. veka radi eksploatacije morskih dobara. Glavni izvor radnih mesta predstavlja prerada ribe i mala preduzeća.

U ovom mestu turizam je u povoju. Mesto poseduje nekoliko manjih pansiona, a 2001. godine ponelo je nagradu Herousmit magazina za jedno od deset najlepših malih mesta u Kanadi.

Sam naziv ovog gradića izaziva veliko interesovanje. Postoji više verzija o tome kako je gradić dobio baš ovo ime.
56. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **56. pne.** je bila godina predjulijanskog rimskog kalendara. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Lentula i Filipa** illi, nešto rjeđe, **godina 698. ''[[Ab urbe condita]]***. Izraz 56. pne. (prije Krista) se za ovu godinu počeo koristiti u ranom srednjem vijeku, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala uvriježena metoda za imenovanje godina.






== Događaji ==

* [[Rimska Republika|Rimskom Republikom]] upravljaju konzuli [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus|Gnej Kornelije Lentul Marcelin]] i [[Lucius Marcius Philippus|Lucije Marcije Filip]].
* [[Galski ratovi]]: [[Julije Cezar]] sa svojom vojskom prodire u današnju [[Bretanja|Bretanju]] i, nakon što je sagradio improviziranu flotu, u pomorskoj [[Bitka kod Morbihana|bitci kod Morbihana]] nanosi odlučujući poraz plemenu [[Veneti (Galija)|Veneta]].
* Rimska plemkinja [[Klodija]] optužuje bivšeg ljubavnika [[Marcus Caelius Rufus|Marka Celija Rufa]] da ju je pokušao otrovati. Zbog toga počinje suđenje na kome Celija brani [[Marcus Tullius Cicero|Ciceron]] te ga, zahvaljujući i svom znamenitom govoru *Pro Caelio'', uspijeva osloboditi. Nakon suđenja nema više spomena o Klodiji.
* Kralj britanskog plemena Trinovanti - prema nekim izvorima po imenu Imanuencije - je svrgnut i ubijen od svog suparnika Kasivelauna. Imanuencijev sin Mandubracije bježi u Galiju i moli Cezara za pomoć.

## Rođenja
*

## Smrti
* Lukul, rimski vojskovođa i političar (r. cca. 118. pne.)
* Tigran Veliki, kralj Armenije (r. cca. 140. pne.)
Imanuencije

**Imanuencije** (, ? - 56/55. pne.) je bio poglavica drevnog britskog plemena Trinovanti, čije je nasilno svrgavanje poslužilo kao povod za Cezarove invazije Britanije. Prema navodima u Cezarovom *[[Galski rat (Cezarova knjiga)|Galskom ratu]]* Imanuencija je ubio i svrgnuo Kasivelaun. Njegov sin Mandubracije se sklonio u Galiju te zatražio pomoć od Cezara i njegove rimske vojske. Cezar je pozitivno odgovorio na njegov zahtjev te u dva pohoda natjerao Kasivelauna da Mandubracija prizna kao kralja Trinovanta.

Dio historičara, pak, sumnja u Imanuencijevo postojanje, jer se njegovo ime pojavljuje samo u nekim od rukopisa *Galskog rata*. Dio pak, smatra da je on poslužio kao model za Manawydana, lik iz velške mitologije.

## Izvori
* Julius Caesar, *[[De Bello Gallico]]* 5.20
* John Koch (1987), "A Window into the Welsh Iron Age: Manawydian, Mandubracios", *Cambridge Medieval Celtic Studies* 14 pp 17–52

 
## Vanjske veze
* Trinovantes  at Roman-Britain.org
* Trinovantes  at Romans in Britain
Mandubracije

**Mandubracije** (latinski: *Mandubracius* ili *Mandubratius*, 1. vijek pne.) bio je kralj drevnog britskog plemena Trinovanta.

Bio je sin trinovantskog kralja koji se u nekim rukopisima Cezarovog *[[Commentarii de bello Gallico|Galskog rata]]* naziva Imanuencije. Kada je godine 56. ili 55. pne. Imanuencija svrgnuo i ubio Kasivelaun, Mandubracije je preko La Manchea pobjegao u Galiju i od Cezara zatražio da mu pomogne doći na vlast. Cezar je prihvatio i u dvije ekspedicije pokorio Brite, porazio Kasivelauna i natjerao ga da prizna Mandubracija kao kralja Trinovanta.

## Srednjovjekovna tradicija
Mandubracija britanski historičar Geoffrey of Monmoutha u svom djelu *[[Historia Regnum Britanniae]]* naziva Androgej (*Androgaeus*) i opisuje kao sina legendarnog kralja Luda. Prema toj verziji, on i Kasivelaun su bili prijatelji, ali je krvava svađa njihovih nećaka među njima izazvala sukob i potakla Androgeja da zatraži Cezarovu pomoć. Po Monmouthovoj verziji, Androgej/Mandubracije se nakon Cezarovog pohoda pridružio Cezaru i s njim sudjelovao u građanskom ratu. U kasnijim velškim verzijama Monmouthovog teksta se za Androgeja/Mandubracija koristi ime **Afarwy**.

John Koch vjeruje da je Mandubracije bio podloga za Manawydana, lik iz velške mitologije.

## Vanjske veze
* Trinovantes  at Roman-Britain.org
* Trinovantes  at Romans in Britain
Kisičko uho

** Kisičko uho ** je sindrom poput barotraumatske upale srednjeg uha, a nastaje kao posljedica udisanja 100-postotnog kisika pod povišenim tlakom kod pilota, astronauta i bolesnika koji se liječe u hipo i hiperbaričnim barokomorama.

Simptomi su isti kao kod barotitisa, koji nastaje u trenutku snižavanja tlaka u barokomorama, astronautskim kapsulama ili kabinama zrakoplova, ali za razliku od njega "kisičko uho" nastaje dva ili više sati nakon izlaganja 100-postotnom kisiku. Bolesnik osjeća bol, prvo jak, a zatim slabiji (koji ga budi iz sna ako je spavao), javlja se nagluhost različitog stupnja, zujanje u uhu i vrtoglavica.

Otoskopskim pregledom vidi se uvučen bubnjić koji kod jače reakcije može nalikovati na akutnu upalu srednjeg uha i praćena je kompresijom slušnih koščica.

Uzrok pojave "kisičkog uha" je stvaranje nepotpunog vakuma u srednjem uhu, zbog apsorpcije "zarobljenog" kisika, (koji je u potpunosti zamijenio zrak u srednjem uhu tijekom hiperbarične oksigenoterapije) preko sluznice uha. Za nastanak "kisičkog uha" od velikog značaja je stanje prohodnosti Eustahijeve tube, čiji je osnovni zadatak regulacija tlaka, i uklanjanje iscjetka nakupljenog u srednjem uhu. Uobičajeno je da je tuba zatvorena, ali se pri svakoj promjeni tlaka u atmosferi ona otvara kako bi izjednačila tlak u srednjem uhu, što se postiže pomicanjem mišića vrata tijekom gutanja i zijevanja. I pored toga što se uho dobro ventilira postoji mogućnost poremećaja ovog procesa, kada zbog postupne apsorpcije kisika dolazi do stvaranja vakuma (negativnog tlaka) u fazi nedovoljne ventilacije srednjeg uha. Ova pojava se događa ako pilot, astronaut ili bolesnik ode na spavanje odmah nakon izlaganja 100-postotnom kisiku pod povišenim tlakom.

Zato se pilotima i astronautima prije letenja, a bolesnicima prije liječenja hiperbaričnom oksigenoterapijom (HBOT) obvezno obavlja otorinolaringološki pregled, a nakon letenja-liječenja savjetuje da najmanje dva sata ne odlaze na spavanje nakon izlaganja 100-postotnom kisiku na uvećanom tlaku, kako bi se osiguralo pravilno provjetravanje srednjeg uha i izbjegla ova pojava.
 
Posljedice se najčešće ne javljaju. Stanje se normalizira za nekoliko dana uz primjenu kapi za nos (dekongestiva) i antibiotika. Međutim u težim slučajevima može doći do pada sluha, dugotrajne vrtoglavice i veoma neugodnog zujanja u uhu.
Nakon takvih stanja pilotima se privremeno zabranjuje letenje, a liječenje bolesnika u barokomorama, nastavlja se nakon saniranja promjena (u prosjeku za 3-7 dana)

## Literatura
# Oriani G, Marroni A, Wattel E, editors. Handbook on hyperbaric medicine. Berlin: Springer Verlag; 1995
Kasivelaun

**Kasivelaun** (, 1. vijek pne.) je biobritski kral, poznat po tome što je godine 54. pne. vodio otpor Cezaru prilikom njegovih pohoda na Britaniju, odnosno kao prva osoba u historiji Britanije kojoj je zabilježeno ime.

Primarni izvor o Kasivelaunu je Cezarov *[[Galski rat (Cezarova knjiga)|Galski rat]]* u kome se opisuje kao najratoborniji od svih britskih poglavica. Godine 56. ili 55. pne. je uspio svrgnuti i ubiti poglavicu Trinovanta (koga neki izvori opisuju po imenu Imanuencije, najmoćnijeg od svih britskih plemena. Imanuencijev sin Mandubracije je pobjegao u Galiju i zamolio Cezara za pomoć. Prilikom drugog pohoda Cezar je uspio prijeći rijeku Thames i natjerati Kasivelauna da se skloni u skriveno uporište u današnjem Wheathampsteadu. Cezar je uz pomoć britskih saveznika uspio locirati to mjesto i staviti ga pod opsadu. Kada je pokušaj deblokade od strane Lugotoriksa razbijen, Kasivelaun se predao te uz posredovanje galskog poglavice Komija pristao vratiti Mandubracija na prijestolje, dati taoce i Rimljanima platiti danak. Cezar se nakon toga povukao na drugu stranu La Manchea, a rimska vojska više nije kročila na britansko tlo sljedećih 97 godina.
 
Kasivelaun je kasnije postao britanski nacionalni heroj, pa se spominje u srednjovjekovnoj kronici *[[Historia regnum Britanniae]]* kao **Cassibelanus**, dok je u velškoj mitologiji poznat kao **Casswallawn**, sin Beli Mawra.

## Vanjske veze
* Catuvellauni  at Roman-Britain.org
* Catuvellauni  at Romans in Britain
Trinovanti

**Trinovanti** (latinski: *Trinovantes* ili *Trinobantes*) su bili britski, odnosno keltski narod koji je živio u antičkoj Britaniji. Teritorija im se nalazila u estuariju Temze, na području današnjeg Essexa i Suffolka. Sjeverno od njih su živjeli Iceni, a zapadno od njih Katuvelauni. Sjedište im je bio Camolodunum (današnji Colchester).

Prema navodima Cezara u *[[Commentarii de bello Gallico|Galskom ratu]]* Trinovanti su sredinom 1. vijeka pne. bili najmoćnije pleme u Britaniji. Svrgavanje njihovog poglavice - koji se u nekim izvorima naziva Imanuencije - od strane Kasivelauna je godine 55. pne. poslužilo Cezaru kao povod za prve rimske pohode na Britaniju. Cezar je porazio Kasivelauna i natjerao ga da kao novog vladara prihvati Mandubracija.

Za Trinovante se navodi kako su godine 60. sudjelovali u Budikinom ustanku protiv Rimljana.
 
## Vanjske veze
* Trinovantes  at Roman-Britain.org
* Trinovantes  at Romans in Britain
Bretanja

**Bretanja** (; , fonetski: brɛjs; Gallo: *Bertaèyn*) je kulturna administrativna regija na sjeverozapadu Francuske. Ranije je bila kraljevina a potom vojvodstvo, odnosno leno u Kraljevini Francuskoj. Bretanja je također bila poznata kao *Mala' Britanija* (nasuprot Velikoj Britaniji). Smatra se jednom od šest keltskih nacija.

Bretanja se nalazi na velikom poluotoku na sjeverozapadu Francuske, između La Manchea na sjeveru i Biskajskog zaljeva na jugu. Ima površinu od 34.023&nbsp;km². Historijska provinciaj Bretanja je podijeljena u pet departmana: Finistère na zapadu, Côtes-d'Armor na sjeveru, Ille-et-Vilaine na sjeveroistoku, na Loire-Atlantique jugoistoku i Morbihan na jugu.

Godine 1956., je okupljanjem departmana počelo stvaranje francuskih regija. Regija Bretanja otada okuplja četiri od nekadašnjih pet bretanjskih departmana (80% historijske Britanije), dok je ostataka - departman Loire-Atlantique oko Nantes postao dio regije Pays de la Loire. Ova teritorijalna organizacija ponekad izaziva kontroverze.

U januaru 2007. je procijenjeno da u historijskoj Bretanji živi oko 4,365.500 ljudi. Od njih je 71% živjelo u regiji Bretanji, a 29% u regiji Pays-de-la-Loire. Prema popisu stanovništva 1999. godine najveće metropolitansko područje je bio Nantes (711.120 stanovnika), a iza njega Rennes (521.188) i Brest (303.484).

## Povezano
* Bitka za Brest
* Bleimor (Scouting)
* Bretonski nacionalizam
* Bretonci
* Bretonska fudbalska reprezentacija
* Cornwall
* Derby Breton
* Devon
* Dumnonia
* Wales

## Izvori

## Vanjske veze

* Personelezh Breizh e saozneg - Breton identity
* Western France Tourist Board Brittany tourism information
* Official Brittany Tourist Board Website (multilingual)
Belg

**Belg** () je opština u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 134 opštinska središta okruga Rajn-Hunsrik. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 150 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 7140007.

## Geografski i demografski podaci

Belg se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Rajn-Hunsrik. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 440 metara. Površina opštine iznosi 4,8&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 150 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 31 stanovnika/km².

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine 
* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn  - Informacioni sistem gradova, opština i okruga.
Windows 3.0

**Windows 3.0** je treće glavno izdanje Microsoft Windowsa, izašlo na tržište 22.5. 1990. Postao je prva u širem krugu uspešna verzija Windowsa i moćan rival Appleovom Macintoshu i commodoreovoj Amigi na polju grafičkog korisničkog okruženja.
Veneti (Galija)

**Veneti** su bili galsko pleme koje je potkraj željeznog doba živjelo u oblasti Armorica, u današnjoj Bretanji. Opisivalo ih se kao narod moreplovaca, koji je gradio jedrenjake sa debelom oplatom, sposobne za plovidbu na obalama Atlantika.

Za vrijeme galskih ratova su se godine 57. pne. formalno pokorili Cezaru i predali mu taoce. Međutim, sljedeće godine su oteli nekoliko rimskih izaslanika, nastojeći osloboditi te iste taoce. Cezar je to shvatio kao objavu rata i na njih pokrenuo pohod. Koristeći svoja obalna uporišta, kao i snažne plime i oseke, Veneti su uspješno pružali otpor Cezaru te ga prisilili da sagradi vlastitu flotu. Iako su rimske galije na vesla ispočetka bile inferiorne brzim venetskim jedrenjacima, Cezarov admiral Decim Junije Brut Albin je na kraju kod današnjeg Morbihana, koristeći dugačke kuke, uspio uništiti venetsku flotu. Rimljani su potom zauzeli sva venetska uporišta, a potom sve venetsko stanovništvo ubili ili prodali u roblje. Ovakvo okrutan postupak je trebao poslužiti kao primjer svim drugim galskim plemenima odnosno upozorenje da ne dižu ustanke protiv Rimljana.

## Reference

* Cunliffe, Barry (1999). *The Ancient Celts*. London: Penguin Books, 1999. . pp.&nbsp;241, 259.
* Erickson, Brice (2002) *Falling Masts, Rising Masters: The Ethnography of Virtue in Caesar's Account of the Veneti*, American Journal of Philology 123 (4; Whole Number 492): 601-22.
* John Warry. *Warfare in the Classical World*.
* Edward Conybeare. *Roman Britain*. 1903. London, Northumberland Press
Gnej Kornelije Lentul Marcelin

**Gnej Kornelije Lentul Marcelin** (*Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus*, cca. 90. pne. – 48. pne.) bio je rimski političar iz doba kasne Republike. Godine 56. pne. je služio kao konzul.

Ženio se dva puta. Njegova druga supruga Skribonija, za koju se tvrdi da je bila dvije decenije mlađa od njega, se nakon smrti preudala, prvo za Publija Kornelija Scipiona Salvitona, a potom za Augusta.
Lucije Marcije Filip (konzul 56. pr. n. e.)

**Lucije Marcije Filip** (*Lucius Marcius Philippus*, 1. vijek pne.) bio je rimski političar iz doba kasne Republike, najpoznatiji kao očuh budućeg cara Augusta.

Pripadao je uglednoj porodici, a istoimeni otac mu je bio konzul 91. pne., kasnije poznat kao jedan od Pompejevih političkih mentora. Sam Lucije je preko Marcije, kćeri iz svog prvog braka, bio povezan sa Katonom Mlađim i optimatima. Godine 60. pne. je služio kao pretor, a godine 59. pne. kao guverner Sirije.

Godine 59. pne. je umro Gaj Oktavije, a poslije toga se Lucije oženio za njegovu udovicu Aciju Balbu Cezoniju, postavši očuh njenoj djeci - Oktaviji Mlađoj i mladom Gaju Oktaviju, kasnije poznatom kao Oktavijan i August. Antički izvori navode da se Lucije prema svojoj pastorčadi odnosio kao prema vlastitoj djeci. Godine 56. pne. je služio kao konzul.

Iako je rodbinski bio povezan s Cezarom, suprotstavljao mu se u Senatu. Početkom građanskog rata nije krio svoje pro-pompejske simpatije, ali je umjesto aktivnog sudjelovanja odlučio privremeno se povući iz politike. Tada se sprijateljio sa Ciceronom.

Kada je godine 44. pne. Cezar ubijen, Oktavijan je, na iznenađenje mnogih, u oporuci proglašen njegovim nasljednikom. Lucije je zajedno sa Acijom bezuspješno nastojao Oktavijana nagovoriti da se odrekne nasljedstva, smatrajući da će zbog toga postati metom atentatora. Kasnije je za mutinskog rata sudjelovao u pregovorima između Oktavijana i Marka Antonija. Zbog toga ga je Ciceron žestoko kritizirao.

Nakon Acijine smrti, Lucije se godine 43. pne. oženio za jednu od njenih sestara. Doživio je duboku starost, a Oktavijan mu se za njegovu vjernost odužio brojnim financijskim i drugim darovima.
  
## Vanjske veze
* Roman coinage depicting Philippus
Pro Caelio

**Pro Caelio** (na latinskom doslovno: "Za Celija") bio je govor koga je znameniti rimski državnik i orator Marko Tulije Ciceron održao 4. aprila 56. pne. kao branitelj na suđenju političaru Marku Celiju Rufu. Smatra se jednim od najboljih primjera rimske govorničke vještine.

Ruf je bio optužen za niz nasilnih zločina među kojima je najspektakularniji bilo ubistvo Diona, vođe delegacije pobunjenih građana Aleksandrije koja je htjela rimski Senat odgovoriti od pomoći protjeranom pro-rimskom kralju Ptolemeju XII. Najviše je, pažnje, pak izazvala optužba da je Ruf pokušao otrovati Klodiju, plemkinju s kojom je do prije godinu dana bio u vezi. Jedan od trojice tužitelja je bio njen brat Publije Klodije Pulher, vodeći popularski političar.

Ciceron je obranu Rufa izložio na isti dan kada su se u Rimu održavale popularne svetkovine u čast boginji Kibeli, a porotnici nisu pokazivali interes za dosadnu aktivnost kao što je suđenje. Ciceron je zato, da bi privukao njihovu pažnju, morao koristiti svu svoju vještinu, koristeći tehnike "posuđene" iz antičkog teatra. U svom se govoru prvenstveno obrušio na Klodiju poznatu po razvratnom životu, te je posredno nju i Klodija optužio za incest. Ciceronovi su napori urodili plodom, te je Ruf na kraju suđenja oslobođen.

## Reference
Windows NT 3.1

**Windows NT** je naziv za operativni sustav firme Microsoft i općeniti naziv za niz operativnih sustava izvedenih iz njega.

## Značajke

Za razliku od prethodnih operativnih sustava koje je Microsoft razvijao za PC platformu, Windows NT je osmišljen kao profesionalni sustav široke primjene i dizajniran od nule; sustav iznutra više liči Unixu nego MS-DOSu ili Windows 95.

Sustav podržava, između ostaloga:

* virtualnu memoriju sa zaštitom pristupa
* *preemptivni multithreading*
* duga imena datoteka
* novi format zapisa na disku (NTFS) s pravima pristupa
* Unicode
* sistemska prava pristupa različitim internim objektima operativnog sustava
* interprocesnu komunikaciju

Za detalje, pogledajte članak arhitektura Windowsa NT.

## Verzije i izvedeni sustavi

* Windows NT 3.5
* Windows NT 4.0
* Windows 2000
* Windows XP
* Windows Server 2003
* Windows Vista
* Windows 7

## Povezano

* Microsoft
* IBM PC
* Unix
* MS-DOS
* Windows 95
* arhitektura Windowsa NT
Dulensko jezero

**Dulensko jezero** je veštačko jezero, koje je stvoreno 1964. godine, u cilju rešavanja problema snabdevanja grada Kragujevca vodom (danas se za to koriste Gružansko jezero i jezero Vodojaža). Dulensko jezero se nalazi 20 kilometara južno od grada Kragujevca. 

To jezero se nalazi kod sela Dulene na Dulenskoj reci. Teren na području sela Dulene i okolnih sela je od vododrživih stena. Samim tim, to je bilo pogodno mesto za podizanje veštačkog jezera. Podignut je nasip veličine 7 metara. Dubina jezera je do 7 metara. Širina je oko 150 metara, a dužina oko 350 metara.

Jezero je na nadmorskoj visini od 435 metara. Zadnjih godina, zbog neodržavanja jezera prirodnim putem, došlo je do njegovog zaravnjivanja. Zato se jedan deo jezera pretvorio u močvaru. Ako se ništa ne učini, preti opasnost da se celokupno jezero pretvori u močvaru.

## Živi svet u jezeru
Od ribe ovde pretežno živi: mrena, rečna potočarka, sunčica i jezerska pastrmka. U Dulenskom jezeru se mogu naći i sitni potočni rakovi. U močvarnom delu jezera mogu se naći pijavice.

## Literatura
*Kragujevac i okolina*, Živadin Stepanović i Dragoljub Milanović, Srpsko geografsko društvo-podružnice Kragujevac.
Pijavice

**Pijavice** (Hirudinea) su člankoviti crvi adaptirani na parazitski način života. Pretežno žive u slatkim vodama, ali ih ima i na kopnu i u morima. Većinom su ektoparaziti i hrane se krvlju kičmenjaka za čije se telo pričvršćuju. Imaju dve mišićne pijavke — jedna okružuje usni otvor, a druga je na zadnjem kraju tela. Telo im je izgrađeno od stalnog broja segmenata, tj. uvek se sastoji od 33 segmenta.

U njihovim pljuvačnim žlezdama nalazi se hirudin, koji sprečava zgrušavanje krvi domaćina.

Crevo je prostrano i može da ima izraštaje — divertikulume — u kojima se sakuplja krv (tako mogu da se hrane npr. samo dva puta godišnje). Pregrade između segmeneta su iščezle i celom je redukovan. U našim slatkim vodama je vrlo česta vrsta medicinska pijavica (*Hirudo medicinalis*).
Pijavice su se koristili za razgrušavanje krvi u 12. veku, a i dan danas se koriste u medicini. Takve pijavice se nazivaju medicinske pijavice.

## Literatura
* Biblioteka „Planeta Zemlja i život na njoj“, „Čovek i životinjski svet“, ZUNS i Srpsko biološko društvo, Beograd, 1987.
* Dogelj, V. A.: „Zoologija beskičmenjaka“, Naučna knjiga, beograd, 1971.
* Krunić, M.: „Zoologija invertebrata 1“, Naučna knjiga, Beograd, 1977.
* Krunić, M.: „Zoologija invertebrata 2“, Naučna knjiga, Beograd, 1979.
* Mariček, Magdalena, Ćurčić, B., Radović, I.: „Specijalna zoologija“, Naučna knjiga, Beograd, 1986.
* Matoničkin, I., Habdija, I., Primc - Habdija, B.: „Beskralješnjaci - bilogija nižih avertebrata“, Školska knjiga, Zagreb, 1998.
* Marcon, E., Mongini, M.: „Sve životinje sveta“, IRO „Vuk Karadžić“, Beograd, 1986.
* Radović, I., Petrov, Brigita: „Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija“, Biološki fakultet Beograd i „Stylos“, Novi Sad, Beograd, 2001.
* Ratajac, Ružica: „Zoologija za studente Poljoprivrednog fakulteta“, PMF u Novom Sadu i MP „Stylos“ Novi Sad, 1995.
* Petrov, Brigita, Radović, I., Miličić, Dragana, Petrov, I.: „Opšta i sistematska zoologija (praktikum)“, Biološki fakultet, Beograd, 2000.

## Vanjske veze
* Škola „Bionet“ 
* Safelix.com
* Podaci o medicinskim pijavicama
* Detaljni podaci o pijavicama
* Detaljni podaci o pijavicama
* Pijavice Severne Amerike 
* „Kako otkloniti pijavicu“
* „Kako otkloniti pijavicu“, drugi deo
* H2G2 pijavice
;Ostali projekti
Rakovi

**Rakovi**  su zglavkari za koje je karakteristično da imaju dva para antena dvograne ekstrmitete , da dišu na škrge i da su, sa malim izuzecima, vodene životinje.

## Vanjska građa rakova:
Telo im je heteronomno i najčešće podjeeljeno na dva regiona :
* glavenogrudni , nastao srastanjem 6 glavenih i različitog broja, zavisno od vrste rakova, grudnih segmenata 
* trbušni, koji se sastoji od različitog broja segmenata.

Na glavi se nalaze:
* oči
* usni otvor
* 5 pari usnih ekstremiteta:
:1. par su antene 1 koje najčešće primaju hemijske draži:
:2. par su antene 2 koje mogu da imaju različite uloge: taktilnih čulnih organa, plivanje, pridržavanje ženke prilikom parenja i dr.
:3. par su mandibule kao par jakih hitinskih i nazubljenih ploča kojima se drobi hrana;
:4. dva para maksila, nežni, listoliki ektremiteti koji dodatno sitne hranu.

Broj grudnih ekstremiteta je usaglašen sa brojem segmenata koji grade ovaj region:
:1. jedan od prva tri para su vilične noge (maksilopede) kojima se hrana pridržava i pomera ka usnom otvoru;
:2. ostali grudni ekstremiteti služe za kretanje i nazivaju se pereipode. One mogu kod pojedinih predstavnika, kakvi su desetonogi rkovi, da budu jako snažne i u obliku kliješta kojima hvata plijen.

Trbušni ekstremiteti se nazivaju pleopode i prisutni su samo kod viših rakova. Najčešće imaju ulogu u kretanju, plivanju, a mogu služiti i za nošenje jaja, kod ženki, ili kao  organi mužjaka.

Spoljašnji skelet je dobro razvijen i izgrađen od kutikule koju izlučuje jednoslojni epidermis. Na spojevima segmenata i članaka nogu kutikula je tanka što omogućava dobru pokretljivost tih delova.

## Unutrašnja građa:

**CRIJEVNI SISTEM:**
* prednjeg crijeva , koje je poreklom od ektoderma i o

## Galerija

Datoteka:Hyalella azteca.jpg|*Hyalella azteca*
Datoteka:Crab on Panamanian Beach 01.jpg|kraba
Datoteka:Stenopus hispidus.jpg|*Stenopus hispidus*
Datoteka:Dakuma.jpg|*Macrobrachium formosense*
Datoteka:jastog.jpg|Jastog
Datoteka:RNK jastog.jpg|Jastog (Jadransko more)
Datoteka:rakovi samci.jpg|Rakovi samci


## Literatura
* Blesić, B: Artikulata, PMF - Kragujevac,2002
* Dogelj, V,A: Zoologija beskičmenjaka, Naučna knjiga, Beograd, 1971
* Krunić, M: Zoologija invertebrata 1, Naučna knjiga, Beograd, 1977.
* Krunić, M: Zoologija invertebrata 2, Nau LLALALLALALLALAL LLX|AKS|}OFK]podlmk, v;lsvkjewhjčna knjiga, Beograd
* NISTA NOVIogija nižih avertebrata, Školska knjiga, Zagreb, 1998.
* Marcon, E, Mongini, M: Sve životinje sveta, IRO *Vuk Karadžić*, Beograd, 1986.
* Petrov, I: Sakupljanje, preparovanje i čuvanje insekata u zbirkama, Biološki fakultet, Beograd, 2000.
* Radović, I, Petrov, Brigita: Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija, Biološki fakultet Beograd i Stylos Novi Sad, Beograd, 2001.

## Vanjske veze

* BioNet Škola
* ITIS 
* Crustacea.net
* ''Cyclops'' 
* Martin, J. W. & Davis, G. E., 2001. An Updated Classification of the Recent Crustacea.
Lososi

**Lososi** () su red riba iz razreda zrakoperki (). Kako red ima samo jednu porodicu (monotipična porodica), pastrvke *Salmonidae*, često se nazivi "lososi" koriste i za porodicu, kao i "pastrvke" uz porodicu i za red. Ova skupina obuhvaća cijeli niz u kulinarstvu vrlo cijenjenih vrsta riba.

## Rasprostranjenost
Ova je skupina prvobitno nastanjivala samo vode sjeverne polutke: Europe, Azije (osim Arapskog poluotoka, Indijskog potkontinenta i jugoistočne Azije), sjevera sjeverne Amerike, Islanda i Grenlanda. Lososi žive ili cijeli život u slatkim vodama, ili se u njima samo mrijeste i legu, da bi potom otišle u najbliže more. Te vrste zatim žive u moru dok ne dosegnu spolnu zrelost. Tada ponovo odlaze na mriješćenje u slatke vode u kojima su se izlegle.

Neke vrste lososa ljudi su iz gospodarskih razloga uveli i u druge dijelove svijeta, između ostalih i zemlje južne polutke s umjerenom klimom, kao što su Novi Zeland, Čile i Argentina.

## Osobine
Salmonide (kako se ova skupina često naziva) imaju izduženo tijelo koje je u poprečnom presjeku ovalno. Trbušna peraja im je u sredini tijela. Između samo jedne leđne i repne peraje većina vrsta ima malenu masnu peraju. Kralježnica im ima između 50 i 75 kralježaka a zadnja tri, koji čine repni korijen, savinuta su lučno prema gore. Škrge imaju 7 do 20 škržnih listova smještenih na 4 škržna luka. Imaju dobro razvijenu neprekinutu bočnu prugu. Duljina im se kreće od 12&nbsp;cm pa do 1,50 m.

## Podporodice s rodovima i neke vrste
* Porodica: Salmonidae
** Podporodica: Coregoninae
*** *[[Coregonus]]* 
*** *[[Prosopium]]* 
*** *[[Stenodus]]* 
** Podporodica: Thymallinae
*** *[[Thymallus]]* 
** Podporodica: Salmoninae
*** *[[Brachymystax]]* 
*** *[[Hucho]]*
**** *[[Hucho hucho]]*
*** *[[Oncorhynchus]]*
**** *[[Oncorhynchus masu]]*
**** *[[Oncorhynchus tshawytscha]]*
**** *[[Oncorhynchus keta]]*
**** *[[Oncorhynchus kisutch]]*
**** *[[Oncorhynchus gorbuscha]]*
**** *[[Oncorhynchus nerka]]*
**** Kalifornijska pastrva *Oncorhynchus mykiss*
*** *[[Parahucho]]*
*** *[[Salmo]]* 
**** *[[Salmo salar]]*
***** *Salmo salar sebago*
**** Jadranska pastrva *Salmo obtusirostris*
**** Potočna pastrva *Salmo trutta*
*** *[[Salvelinus]]* 
*** *[[Salvethymus]]*

## Reference

## Vanjske veze
;Ostali projekti
Mrena

**Mrena** () je košljoriba, savitljivih peraja (mekoperka) koja ima četiri izraštaja u obliku brkova oko usta. Pripada porodici šarana Cyprinidae. U vreme polaganja, ikra ove ribe je otrovna.
* **Lokalni nazivi**: mrena
* **Maks. dužina**: 1m
* **Maks. težina**: 9&nbsp;kg
* **Vreme mresta**: od maja do juna

## Opis i građa
**Mrena** ima telo vretenastog oblika sa naglašenim i jakim perajima. Leđa su joj sivomaslinasta, a prema stomaku je srebrnasta prekrivena gustom sitnom krljušti. Usta su joj mesnata i žilava ukrašena sa dva para malih brkova. Raste do težine od 10 kilograma mada se takvi primerci nisu videli već duže vreme. Najčešće se viđaju primerci od 500 grama do jednog kilograma, a primerci od 5 kilograma se smatraju kapitalnim ulovima. Životni vek mrene je 9 godina.

## Navike, stanište, rasprostranjenost
**Mrena** naseljava sve vode centralne i zapadne Evrope, uključujući basen Dunava. Najradije se nalazi u glavnom toku reke, tamo gde je dno od kamena. Tipično naseljava više i srednje tokove reka. Aktivna je pretežno noću, ali se hrani i danju nakon oluja, kada kupi male životinje koje su upale u vodu.

**Mrena** se najviše zadržava u srednjem toku reke, na peskovitom i šljunkovitom dnu. Zimi se okupljaju u jata i miruju na dnu u dubljim i mirnijim delovima reke. Leti ih nalazimo u bržim i plićim delovima reke na prelivima u samim brzacima i na mestima gde po dnu ima krupnijeg kamenja i manjih stena koje omogućavaju brže strujanje vode.

**Mrena** se kreće u jatima, koja sačinjavaju ribe razčicitih veličina. Hrane se tako što pretražuju dno i okreću kamenje sa dna, kako bi ispod njih pronašli hranu. Kada voda počne da se hladi, mrene, kao i šaran, prelaze u fazu mirovanja i povlače se ka najdubljim delovima toka.

## Razmnožavanje
**Mrena** se mresti se kao i klen, od kraja aprila do kraja juna i u to vreme ona slabije uzima ponuđenu hranu jer se hrani larvama koje joj donosi voda ili ih sama traži ispod kamenja. Izleže 3000 do 8000 jajašaca krupne narandžaste ikre, koja se razviju u 14 dana. Mleč mužjaka je crvenkasta. Polno je zrela sa 4 godine kad je duga 30–40&nbsp;cm. Za razvoj ikre potrebna je temperatura 10-12&nbsp;°C. Mlađ se izvali za dve nedelje, brzo raste i za 4 meseca dostigne veličinu krupnije krkuše. Ikra mrene je otrovna i izaziva kolerične napade (povraćanje, proliv), pa ih ne treba jesti. Poznati ihtiolog Blih, pak, potpuno negira otrovnost te ikre.

## Izvori
* Fishbase

## Vanjske veze

* BioNet škola
Savez '90/Zeleni

**Savez 90/Zeleni** (*Bündnis 90/Die Grünen*) je nemačka ekološka partija, čiji su koreni u alternativnim pokretima sa kraja 1970-ih. Partija je osnovana 17-18. januara 1980. na prvom skupu 1000 delegata u Karlsrueu. Ličnost koja se blisko vezuje za osnivanje ovog pokreta je eko-feministkinja Petra Keli. Originalno ime partije je bilo Zeleni (*Die Grünen*). To je jedna od najstarijih i ubedljivo najuspešnija ekološka partija na svetu.

Godina 1989. i 1990. mnogi građanski pokreti za ljudska prava u Istočnoj Nemačkoj su se udružili u Savez 90 (*Bündnis 90*). Zeleni i Savez 90 su postali jedna partija 1993.

Savez 90/Zeleni su bili deo vladajuće koalicije u Nemačkoj u periodu 1998-2005.

Kopredsednici partije su danas Simone Peter i Cem Özdemir.

### Vanjske veze

* Savez 90/Zeleni
William Blake

**William Blake** (London, 28.11. 1757. - London, 12.8. 1827.), engleski književnik, slikar i grafičar

Bio je samouk. Likovno se obrazovao kopirajući Michelangela, Rafaela i Dürera i crtajući detalje arhitekture i plastike u Westminsterskoj opatiji, a književnu kulturu je stekao čitajući i imitirajući engleske renesansne pjesnike i savremene "predromantike". Njegov nazor na svijet formirao se u proučavanju Swedenborgovih teozofskih spekulacija i mnogih rasprava o gnosticizmu i druidizmu, ali je ipak, i kao slikar i kap pjesnik, ostvario originalna djela. On se možda najviše približio i dealnom poimanju smisla i slike u svojim lirskim pejsmama. Osim ***"Pjesničkih skica"***, njegova prvijenca, nijedno od njegovih djela nije štampano za njegova života, a u javnost su mogla doprijeti samo u malobrojnim primjercima što ih je svojeručno izrađivao posebnom tehnikom obojenog bakropisa, koju je sam izumio.

Od njegovih slikarskih radova osobito se ističu ilustracije Miltona, starozavjetne ***"Knjige o Jobu"***, Dantea.

## Djela
* "*Brak neba i pakla*" 
* "*Pjesme nedužnosti*" 
* "*Pjesme iskustva*"
John Milton

**John Milton** (London, 9.12. 1608. - London, 8.11. 1674.), engleski književnik

Znameniti je esejist, pjesnik i dramatičar. Njegov religiozni ep "*Izgubljeni raj*" smatra se jednim od najboljih djela napisanih na engleskom jeziku. Milton se aktivno umiješao i u političke borbe svojega doba. Kad je nakon pogubljenja kralja u januaru 1649. Milton objavio spis u kojem opravdava taj Cromwellov postupak, imenovan je tajnikom novoosnovanog državnog vijeća i na tom poslu 1652. izgubio vid.
Nakon pobjede kontrarevolucije 1660., knjige su mu javno spaljene, a on bačen u tamnicu, ali je uskoro pušten.

## Djela
* * Comus *, 1634.
* * Lycidas *, 1638.
* * Of Reformation *, 1641.
* * Of Prelatical Episcopacy *, 1641.
* * Animadversions *, 1641.
* * The Reason for Church Government *, 1642.
* * Apology for Smectymnuus *, 1642.
* * Doctrine and Discipline of Divorce *, 1643.
* * Of Education *, 1644.
* * Judgement of Martin Bucer Concerning Divorce *, 1644.
* * Areopagitica *, 1644.
* * Tetrachordon *, 1645.
* * Colasterion *, 1645.
* * Poems of Mr John Milton, Both English and Latin *, 1645.
* * Tenure of Kings and magistrates *, 1649.
* * Eikonoklastes *, 1649.
* * Defensio pro Populo Anglicano *, 1651.
* * Defensio Seconda *, 1654.
* * A treatise of Civil Power *, 1659.
* * The Likeliest Means to Remove Hirelings from the Church *, 1659.
* * Ready and Easy Way to Establish a Free Commonwealth *, 1659.
* * Brief Notes Upon a Late Sermon *, 1660.
* * Paradise Lost *, 1667.
* * Accedence Commenced Grammar *, 1669.
* * History of Britain *, 1670.
* * Samson Agonistes *, 1671.
* * Paradise Regained *, 1671.
* * Art of Logic *, 1672.
* * Of True Religion *, 1673.
* * Poems, &c, Upon Several Occasions *, 1673.
* * Epistolae Familiaries *, 1674.
* * Prolusiones *, 1674.
Dante Gabriel Rossetti

**Dante Gabriel Rossetti** (London, 12.5. 1828. - Birchington-on-Sea, Kent, 9.4. 1882.), engleski slikar i pjesnik.

Engleski slikar i pjesnik, sin italijanskog pjesnika Gabriela koji je kao politički emigrant došao u London iz Napulja. Dante Gabriel bio je pjesnik, dramatičar i prevodilac Dantea, a paralelno s književnošću bavio se i slikarstvom. Njegove slike u ulju, akvarelu i pastelu prožete su sanjarstvom, sentimentalnošću i misticizmom njegove poezije. Radio je slike s mitološkim, biblijskimm, historijskim i alegorijskim sadržajima, a posebno su ga inspirirale teme iz Dantea. Jedan je od osnivača **[[Prerafaeliti|Bratstva prerafaelita]]**. Prema muzikalnosti svojih soneta smatra se najvećim engleskim majstorom nakon Wordswortha.

## Vanjske veze
* The Rossetti Archive
* Birmingham Museums and Art Gallery's Pre-Raphaelite Online Resource 
* Website about Rossetti's wife, Elizabeth Siddal
George Meredith

**George Meredith** (Portsmouth, 12.2. 1828. - Boxhill, 18.5. 1909.), engleski književnik

Iako je cijelog života pisao i pjesme, prvenstveno je romanopisac. Ističe da bez smisla za komediju nema ni smisla za duhovnost uopće, a tu koncepciju komedije unosi u mnoge svoje romane. Njegovu liriku karakterizira prirodni realizam u znaku tajanstvenog sudioništva čovjeka i svemira, a romane pozitivistička filozofija (koja polazi od Comtea i Darwina), a zajednički im je "***Meredithov manirizam***", metodski postupak koji se ne odnosi na vanjski izražajni sistem, nego zahvaća i samu bit njegove umjetnosti.

## Djela
### Novele
* *The Shaving of Shagpot*, (*Brijanje Shagpata*), (1856)
* *Farina*, (1857)
* *The Ordeal of Richard Feverel*, (1859)
* *Evan Harrington*, (1861)
* *Emilia in England*, (*Emilija u Engleskoj*), (1864)
* *Rhoda Fleming*, (*Rhoda i Flemming*), (1865)
* *Vittoria*, (1867)
* *The Adventures of Harry Richmond*, (1871)
* *Beauchamp's Career*, (*Beauchampova karijera*), (1875)
* *The House on the Beach*, (1877)
* *The Case of General Ople and Lady Camper*, (1877)
* *The Tale of Chloe*, (1879)
* *The Egoist*, (*Egoist*) (1879)
* *The Tragic Comedians*, (1880)
* *Diana of the Crossways*, (1885)
* *One of our Conquerours*, (1891)
* *Lord Ormont and his Aminta*, (1894)
* *The Amazing Marriage*, (1895)
* *Celt and Saxon*, (1910)

### Poezija
* *Poems*, (1851)
* *Modern Love*, (*Moderna ljubav*), (1862)
* *Poems and Lyrics of the Joy of Earth*, (1883)
* *A Faith on Trial*, (1885)
* *Ballads and Poems of Tragic Life*, (1887)
* *A Reading of Earth*, (1888)
* *The Empty Purse*, (1892)
* *Odes in Contribution to the Song of French History*, (1898)
* *A Reading of Life*, (1901)
* *Last Poems*, (1909)
55. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **55. pne.** je bila godina predjulijanskog rimskog kalendara. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Krasa i Pompeja** illi, nešto rjeđe, **godina 699. ''[[Ab urbe condita]]***. Izraz 55. pne. (prije Krista) se za ovu godinu počeo koristiti u ranom srednjem vijeku, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala uvriježena metoda za imenovanje godina.

 



== Događaji ==

* Upravljanje nad [[Rimska Republika|Rimskom Republikom]] formalno preuzimaju [[konzul]]i [[Marko Licinije Kras]] i [[Pompej|Gnej Pompej Veliki]].
* [[Aulo Gabinije]], rimski guverner [[Rimska Sirija|Sirije]] sa svojim trupama prodire u [[Egipat]], svrgava kraljicu [[Berenika IV od Egipta|Bereniku IV]] i na [[Ptolemejsko Kraljevstvo|prijestolje]] vraća njenog oca [[Ptolemej XII Aulet|Ptolemeja XII Auleta]]. Kako bi osigurao trajnu stabilnost i opskrbu Rima egipatskim žitom, Gabinije u Egiptu ostavlja garnizon čiji će se pripadnici, kasnije poznati kao *Gabiniani*, odmetnuti od Rima i prijeći u službu egipatskih kraljeva.
* Protjerani [[Partsko Kraljevstvo|partski]] kralj [[Mitridat III od Partije|Mitridat III]] se uz podršku Aula Gabinija pokušava s vojskom vratiti na prijestolje, ali ga [[Bitka kod Seleukije|kod Seleukije]] zaustavlja i poraz nanosi [[Surena]], vojskovođa u službi njegovog brata, kralja [[Orod]]a.
* maj - [[Galski ratovi]]: Julije Cezar na čelu rimske vojske na prostoru između [[Meuse]] i [[Rajna|Rajne]] zaustavlja veliki pohod/migraciju [[Germani|germanskih]] plemena, uništava njihovu vojsku te masakrira žene i djecu - ukupno 430.000 ljudi.
* jun - [[Galski ratovi]]: Nastojeći trajno obeshrabriti germanske upade na područje [[Galija (oblast)|Galije]], Cezar demonstrira rimsku vojnu moć kratkotrajnim pohodom prilikom koga je rimska vojska prvi put prešla Rajnu kod današnjeg [[Bonn]]a.
* Kras i Pompej donose *Lex Trebonia'', zakon koji će im nakon konzulskog mandata omogućiti petogodišnje prokonzularne mandate, odnosno ojačati Prvi trijumvirat.
* 22.8. ili 26.8. - Galski ratovi: Nastojeći obeshrabriti britsku pomoć njihov galskim rođacima, a koristeći kao povod poziv za intervenciju od strane Mandubracija, trinovantskog poglavice čijeg je oca Imauencija svrgnuo Kasivelaun, Cezar se zajedno sa svojim trupama iskrcava na tlu Britanije. Time započinje prvi od dvaju Cezarovih pohoda na Britaniju, koji će biti obustavljen zbog lošeg vremena i pobuna u samoj Galiji. Usprkos neuspjeha da se uspostavi trajno uporište, rimski Senat nakon vijesti o Cezarovom povratku naređuje dvadeset dana narodnog slavlja.
* Pompej u Rimu na Marsovom polju gradi prvi trajni, odnosno kameni teatar, koji će zamijeniti dotadašnje privremene drvene konstrukcije. Građevina, koja je po njemu dobila ime Pompejev teatar, osim pozornice također sadrži hram Veneri pobjednici, veliko dvorište te kuriju, dvoranu koja služi za sastanke.

## Rođenja
*

## Smrti
* Berenika IV, kraljica Egipta (r. 77. pne.)
* Lukrecije, rimski filozof (r. cca. 99. pne.)
* Tigran Veliki, armenski car (r. cca. 140. pne.)
Meuse

**Meuse** () ili **Maas** (), valonski *Moûze*, ) je reka duga 950 kilometara, koja izvire u Francuskoj, teče kroz Belgiju i Holandiju, i uliva se u Severno more u estuariju Hollandsch Diep.

## Hidrografija
Meusa izvore na Visoravni Langres u Francuskoj odakle teče na sever pored Sedana i Šarlevil-Mezjera prema Belgiji. Kod Namura se u Meusu se uliva reka Sambre. Reka zatim nastavlja tok ka istoku, kroz niske planine Ardena i kroz Liège. Tu reka ponovo menja tok, ovaj put ka severu, i protiče kroz holandske gradove Maastricht i Venlo. Najzad, Meza (ovde se naziva Maas) kreće ka zapadu i spaja se sa Rajnom u širokoj delti - Rajna - Meuse - Scheldt. Kod mesta Hojsden, reka Maas (Meza) se deli na rukavce Afgedamde Maas i Bergsche Maas.

Meusa je plovna kroz Holandiju i Belgiju i kroz mrežu kanala povezuje Rotterdam, Amsterdam i Antwerpen sa Maastrichtom, Liège i Namurom. Dalje kroz Francusku, postoji 272 kilometra dug kanal koji se koristi za manje barže.

## Pritoke
Glavne pritoke rijeke Meuse poredane su po redoslijedu od nizvodno prema uzvodno, sa gradom u kojem se pritoke ulijevaju u rijeku (npr. rijeka Dieze se ulijeva u rijeku Meuse, zajedno sa svojim pritokama rijekama Aa i Dommel, dok je Gender pritok rijeke Dommel):
** Dieze (u blizini 's-Hertogenboscha)
*** Aa (kod 's-Hertogenboscha)
*** Dommel (kod 's-Hertogenboscha)
**** Gender (kod Eindhovena)
** Niers (kod Gennepa)
** Swalm (kod Swalmena)
** Ruhr (kod Roermonda)
*** Wurm (kod Heinsberga, Njemačka)
*** Merzbach (kod Linnicha, Njemačka)
*** Inde (kod Jülicha, Njemačka)
** Geleenbeek (u blizini Maasbrachta)
** Geul (u blizini Meerssena)
** Geer/Jeker (kod Maastrichta)
** Voer/Fouron (kod Eijsdena)
** Berwinne/Berwijn (u blizini Moelingena, dio Voerena)
** Ourthe (kod Liègea)
*** Weser/Vesdre (u blizini Liègea)
*** Amel/Amblève (kod Comblain-au-Ponta)
**** Salm (kod Trois-Pontsa)
**** Warche (u blizini Malmedya)
** Hoyoux (kod Huya)
** Mehaigne (kod Wanzea)
** Sambre (kod Namura)
** Bocq (kod Yvoira)
** Molignée (kod Anhéea)
** Lesse (kod Anseremmea, dio Dinanta)
** Viroin (kod Vireux-Molhaina)
** Semois ili Semoy (kod Montherméa)
** Bar (u blizini Dom-le-Mesnila)
** Chiers (kod Bazeillesa)

## Slike

Datoteka:01-Namur-290305 (1).jpg|Meuse kod Namur
Datoteka:Maas.jpg|Meuse (Maas) kod Maastrichta
Datoteka:Meuse, in the french ardennes.JPG|Meuse u francuskim Ardennesima


## Panorame
Orod

**Orod** (*Orodes*) je ime nekoliko antičkih vladara s područja Bliskog Istoka. To su:

## Partija
* Orod I od Partije, vladao cca. 90 - 80. pne.
* Orod II od Partije, vladao cca. 57 - 38. pne.
* Orod III od Partije, vladao oko 6. n.e.

## Armenija
* Orod od Armenije, pretendent godine 35, kralj 37-42. n.e.
Lex Trebonia

**Lex Trebonia** (doslovno: "Trebonijev zakon") je zakon koji je godine 55. pne. donijela Rimska Republika. Ime je dobio po predlagatelju - tadašnjem tribunu Treboniju. Pravi predlagači su, međutim, bili tadašnji konzuli Marko Licinije Kras i Pompej, koji su zajedno sa Julijem Cezarom, prokonzulom Cisalpinske, Transalpinske Galije i Ilirika, dominirali rimskom politikom kao Prvi trijumvirat. Odredbe zakona su omogućile da konzuli nakon redovnog godišnjeg mandata mogu preuzeti prokonzularne dužnosti u provincijama na pet godina. Motiv dvojice trijumvira je bio da uspostave ravnotežu sa Cezarom koji je spektakularnim uspjesima u Galiji stekao veliku popularnost, bogatstvo i uticaj.

Po odredbama zakona Kras je preuzeo mjesto prokonzula Sirije, odnosno nadzor nad rimskim područjima na Istoku. Pompeju je, pak, pripao nadzor nad Hispanijom, ali je on, na iznenađenje mnogih, odbio napustiti Rim te je upravljanje provincijom vodio preko namjesnika, odnosno legata.
 
## Izvor
* Erich S. Gruen, *The Last Generation of the Roman Republic* (University of California Press, 1974), p. 537 online *et passim*.
Maksimilijan Vrhovac

**Maksimilijan Vrhovac** (Karlovac, 23.11. 1752. - Zagreb, 16.12. 1827.), zagrebački biskup.

Jedan je od idejnih začetnika hrvatskog narodnog preporoda. Vrhovčeva prosvjetiteljska usmjerenost najjače je izražena u njegovu neumornom zalaganju na prikupljanju nacionalnog duhovnog blaga i širenju knjige u hrvatskom narodu. On sam nabavlja sve što bi moglo pridonjeti duhovnom probitku naroda i razvoju znanosti u Hrvata. 1808. predlaže Hrvatskom saboru da se njegova knjižnica otvori javnosti.

## Izvori
* Franjo Šanjek: "Kršćanstvo na hrvatskom prostoru" (Zagreb, Kršćanska sadašnjost, 1996., str.406.)

## Vanjske veze
* Maksimilijanova kupelj 
* Biografija na stranicama HRT-a