open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Klisura rijeke Gradac

**Gradac** je reka u zapadnoj  Srbiji, pritoka Kolubare. Teče klisurom dubine od 150 do 300 m. i dužine oko 23 km. u pravcu jug-sever. Njen tok je dužine 28 km. i pad od 187 m. Izvor joj se nalazi u podnožju planine Povlen. Klisura reke Gradac predstavlja vrlo atraktivnu ambijetalnu celinu i jedan od najatraktivnijih prostora u ovom delu Srbije. Pejsažne karakteristike se ogledaju pre svega u geomorfološkim odlikama klisure. Bez obzira na neposrednu blizinu Valjeva, ekonomskog centra ovog dele Srbije, klisura je u najvećoj meri ostala očuvana od izgradnje i drugih oblika degradacije, što u ukupnim pejsažnim karakteristikama ovog prirodnog dobra zauzima posebno mesto. 

Obale reke Gradac i njenih potoka su obrasle žbunastim zajednicama sive vrbe (*Salix incana*), rakite (*Salix purpurea*) i sive jove (*Alnus incana*), a suvlje strane klisure mešovitim šumama i šibljacima hrastova (*Quercus cerris, Q. frainetto, Q. petraea*), običnog graba (*Carpinus betulus*), belog graba (*Ostrya carpinifolia*), gloga (*Crataegus monogyna*) i drugih vrsta. Životinjski svet ove klisure je takođe raznovrstan. U vodama ove reke sreću se potočna pastrmka (*Salmo trutta*), lipljan (*Thymallus thymallus*), zlatni vijun (*Cobitis aurata*), a u šumama i na kamenjarima, između ostalih, velika senica (*Parus major*), pupavac (*Upupa epops*), češljugar (*Carduelis carduelis*), carić (*Troglodytes troglodytes*), gluvara (*Anas plathyrhynchos*), žutogrli miš (*Apodemus flavicollis*), riđa voluharica (*Myodes glareolus*), vidra (*Lutra lutra*), zec (*Lepus europaeus*) i druge vrste. Značaju klisure doprinosi i srednjovekovni manastir Ćelije sa crkvom posvećenom Sv. Arhangelu Mihailu, kao i ostaci srednjovekovnog utvrđenja kod sela Branegović.
## Reference
Holčíkovce

**Holčíkovce** je naseljeno mjesto u okrugu Vranov na Toploj, u Prešovskom kraju, Republika Slovačka.

## Stanovništvo

Prema podacima o broju stanovnika iz . godine naselje je imalo  stanovnika.

### Etnički sastav

### Religija

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Filip Švapski

**Filiip Švapski** (njemački: *Philipp von Schwaben* ?, 1178. - Bamberg, 21. jun 1208.) - bio je od 1198.do 1208. njemački kralj i 
car Svetog Rimskog Carstva.
 
Njegova vladavina protekla je u ratu sa welfskim rivalom Otonom IV.

## Biografija

Filip je rođen kao najmlađi sin cara Svetog Rimskog Carstva Friedricha Barbarosse, pa je određen za 
crkvenu karijeru. Nakon što je bio prorektor Katedrale u Aachenu, izabran je 1190. 
(ili 1191.) za biskupa u Würzburgu.

Crkvene karijere se odrekao nakon što mu je umro brat Friedrich 1191. Njegov drugi brat svetorimski car Henrik VI, obdario ga je položajima; prvo ga je 1195. postavio za Markgrofa Toskane, a nakon tog 1196. i za Švapskog vojvodu.
U maju 1197. se oženio sa *Irenom*, kćerkom bizantskog cara Isaka II Anđela.

Kad je u septembru 1197. umro Henrik VI, njegov sin (budući Fridrik II) imao je nepune tri godine, pa ga njemački kneževi nisu htjeli izabrati za kralja. Njihov favorit bio je hohenstaufenovski Filip, kog su izabrali za kralja u martu 1198.

Protivnici predvođeni Nadbiskupom Kölna *Adolfom*, izabrali su za kralja u junu te godine - Otona, sina Heinricha Lava iz rivalske dinastije Welf.
Otona je u Aachenu pravom mjestu za tu vrstu ceremonije okrunio nadbiskup Adolf. 
Za razliku od njega Filip je okrunjen tek u septembru 1198. i to u Mainzu.

U građanskom ratu koji je uslijedio Hohenstaufeni su ispočetka pobjeđivali, ali se situacija preokrenula kad je papa Inocent III 1201. potvrdio Otona IV za kralja i ekskomunikacirao Filipa. Na Filipovu sreću spasili su ga brojni prebjezi iz welfskog tabora 1204., među njima i sam Nadbiskup Kölna - Adolf, koji je u junu 1205. okrunio Filipa u Aachenu.

Grad Köln koji je usprkos volji svog nadbiskupa stao na Otonovu stranu, predao se u januaru 1207. Hohenstaufenima i činilo se da su Welfi i Oton izgubili. Krajem 1207. Filip je velikodušno ponudio Otonu ruku jedne od svojih kćeri i kao miraz domene; Švapsko Vojvodstvo i Arleško Kraljevstvo.

Oton je to odbio nadajući se da će ga u borbi za krunu pomoći kraljevi Engleske i Danske, ali je prihvatio primirje koje je potrajalo do juna sljedeće godine. 
Papa Inocent III priznao je grešku i 1208. potvrdio Filipa za kralja uz obećanje da će ga okruniti za cara Svetog Rimskog Carstva.

Filipa koji je u međuvremu mobilizirao svoju vojsku u Bambergu i čekao da istekne primirje da krene na Otona, ubio je uzrujani prosac bavarski Grof palatin *Otto Wittelsbach*, kad mu je odbio dati jednu od kćeri za ženu.

Paradoks je da mu se najstarija kći Beatrice udala za vječnog rivala Otona, ni ostale nisu prošle loše Kunigunda se udala za češkog kralja Vaclava I, 
a najmlađa Elizabeta za Ferdinanda III od Kastilje.

Filipa su suvremenici hvalili kao hrabrog, ali i blagog i velikodušnog čovjeka.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Philipp von Schwaben''
Tettey Banfro

**Tettey-Sowah Banfro** (Slovenj Gradec, 30. travnja 1969.), umirovljeni jugoslavenski i slovenski rukometaš ganskog porijekla. Igrao je na poziciji desnog vanjskog. Banfro je rođen u Slovenj Gradecu. Njegov otac bio je iz Gane, a majka mu je bila Slovenka. Rukometom se profesionalno bavio od 1985. do umirovljenja 2005. godine, igrajući mahom za klubove s područja bivše Jugoslavije, uz kratke periode igranja u Švicarskoj i Njemačkoj. 

Banfro je nastupao za reprezentacije SFR Jugoslavije i Slovenije; potonju je predstavljao na dva Europska prvenstva te na Olimpijskim igrama 2000. godine u Sydneyu. 

Njegov sin, Filip Banfro, također je rukometaš. 

## Vanjske veze
* Olympic record
Kurlandska biskupija

**Kurlandska biskupija** (latinski: *Episcopatus Curoniensis*, donjonjemački: *Bisdom Curland*) bila je površinom druga najmanja teokratska država (4500 km².) na teritoriju Konfederacije Terre Mariane, osnovana nakon Livonskog križarskog rata koja je egzistirala od 1234. do 1562.

## Historija
Kurlandija je 1520. postala kneževska biskupija Svetog Rimskog Carstva, to je formalizirano sljedeće 1521. 

Dominikanski fratar Engelbert postavljen je 1234. za prvog kurlandskog biskupa. Kurlandija je 1242. došla pod utjecaj Teutonskog viteškog reda nakon spajanja tog reda sa Livonskim bratstvom mača.

Nakon osvajanja sjeverne Kurlandije od strane Teutonskog viteškog reda, papinski legat Vilim iz Modene podijelio je teritorij biskupije 1245. na tri dijela; teutonski, biskupski i kaptolski.

Biskupija je od 1255. sufraganska biskupija Riške nadbiskupije. 

Osnivanje Katedralnog kaptola obavio je biskup Edmund von Werth 1290., ali je i Kaptol kao i biskupija uključen u Teutonski red, pa su mu mogli pripadati 
samo svećenici iz reda. 
U Kurlandskoj biskupiji toga vremena postojala su samo dva gradića Hasenpoth i Piltene. 
U 14. vijeku Katedralni kaptol je preseljen u Hasenpoth, ali je biskup i nadalje boravio u svom zamku u Piltenu. 

Nakon teškog poraza Livonskog i Teutonskog reda u Bitci kod Durbe 1260. biskupi su napustili Kurlandiju i nisu se vratili sve dok nije pacifizirana. To ih je koštalo biskupije jer su odtad još više ovisili o redu.

Područje kojim je vladao biskup nije odmah od 1561. postalo dijelom Kneževine Kurlandije i Semigalije, ali je onemoćali biskup Johann IV između 1555.-1560. proveo sekularizaciju i prešao na luteranstvo. 

Posljednji kurlandski biskup - Magnus umro je 1583. Kraljevina Danska koja je bazi nasljedstva postala vlasnik, prodala je 1585. biskupiju za 30.000 talira Poljsko-Litvanskoj Uniji.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Bishopric of Courland''
Livonci

**Livonci** (livonski: *līvlizt*; latvijski: *līvi*, *lībieši*; estonski: *liivlased*, ruski: *Ливы*; finski: *liiviläiset*; njemački: *Liven*, *Livonier*) bilo je 
jedno od drevnih balto-finskih plemena koje je živjelo u Livoniji.

Livonci su bili autohtoni po današnjoj sjevernoj Latviji i jugozapadnoj Estoniji.

## Historija
Ugro-finska i baltička plemena predci Livonaca i Latvijaca naselili su na teritorij današnje Latvije krajem brončanog doba. 
Livonci su se kao etnos formirali u 12. vijeku, kasnije su se stopili sa ostalim antičkim latvijskim plemenima; Latgalcima, Kuršima, Zemgalima i Selima i formirali današnju latvijsku naciju. 

Livonci se prvi put spominju u historijskim zapisima početkom 12. vijeka u ruskoj Nestorovoj kronici – Povest vremenih leta, kao dio poločke vojske koja je sudjelovala u kampanji kijevskih i černigivskih kneževa protiv kneza Davida Svjatoslaviča iz Smolenska.

Detaljniji podatci o Livoncima iz Vidzeme s kraja 12. i početka 13. vijeka nalaze se u Livonskoj rimovanoj kronici, o njima se navodi "Tamo kraj rijeke Daugave (Zapadne Dvine), koja dotiče iz Rusije (*Ruzen*), živi bezbožni narod, srčanih ratnika – Livonci (*Liwen*) – kako se zovu".

Livonska kultura imala je zenit tokom 11. - 12. vijeka.

Na bazi arheoloških i pisanih izvora može se identificirati pet velikih regija u kojima su krajem 12. vijeka živjeli Livonci; Sjeverna Kurlandija, donji tok Daugave (Zapadne Dvine) i rijeke Gauje, Metsepole i Idumeja. 
Slavni livonski vođa Caupo iz Gauje imao je utvrdu pored današnjeg zamka Turaida. 

Početkom 12. vijeka, Vidzemski Livonci počeli su se stapati sa Latgalcima i drugim baltičkim plemenima Latvije stvarajući bazu za razvoj latvijskog jezika i naroda. Izgleda da se livonski govorio u Daugavi i Idumeji sve do 15–16. vijeka, u Gauji do 17. vijeka, ali u Metsepoli do sredine 19. vijeka.

Manje se zna o drevnim Kurlandskim Livoncima, prema dokumentima i lingvističkim tragovima Kurlandski Livonci živjeli su pomiješani sa Kuršima, koji su u 12–13. vijeku vladali Kurlandijom. Kurlandski Livonci bili su povezani i sa Vendima, koji su se preselili iz donjeg toka rijeke Vente u Rigu i do 12. vijek živjeli u kraju oko Cēsisa.

U sjevernoj Kurlandiji livonski se govorio do 16–17. vijeka, tad se počeo širiti latvijski iz Vidzeme. Početkom 20. vijeka livonski se govorio u samo dvanaestak ribarskih sela na sjeveru, danas znanih kao **Livonska obala**.

Posljednja žena koja je znala i govorila livonski kao materinji jezik – Grizelda Kristiņa umrla je 2013. pa se smatra da je taj jezik izumro. 
Iako ima tridesetak ljudi koji su ga naučili kao drugi jezik, i nekih 250 koji se deklariraju kao Livonci.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''The Livonians in ancient times''
Tikvara

**Park prirode Tikvara** se nalazi uz lijevu obalu rijeke Dunav, na teritoriji opštine Bačka Palanka, Srbija. Ovo zaštićeno područje većim dijelom svoje površine obuhvata deo inundacione površine od 1297 km do 1305 km rijeke Dunav. Od Novog Sada udalјeno je 45 km, a od Beograda 125 km. Rijeka Dunav predstavlјa prirodnu granicu sa Republikom Hrvatskom.

Jezero „Tikvara" je prošireni dio rukavca koji je u vezi sa Dunavom i pri niskim vodostajima. Predstavlјa nautički, sportsko-rekreativni, izletnički i ribolovni centar I kategorije, čija je atraktivnost u tijesnoj vezi sa prirodnim vrednostima. U sastavu Parka prirode Tikvara se nalaze nekadašnji spomenici prirode "Vještačka sastojina močvarnog čempresa" i "Četiri stabla platana", koji imaju dekorativnu vrijednost i oplemjenjuju prostor namjenjen turizmu i rekreaciji.

## Park prirode
Park prirode "Tikvara" je prvi put zaštićen Rešenjem o predhodnoj zaštiti prirodnog dobra "Tikvara" ("Sl. list Opštine Bačka Palanka", br. 3/93) od 2. aprila 1993. godine.

Na osnovu član 34 Zakona o zaštiti prirode („Sl. glasnik RS", br. 36/2009, 88/2010, 91/2010) lokalitet Tikvara je zaštićeno područje - Park prirode.

* Naziv: Park prirode „Tikvara“.
* Kategorija zaštićenog područja: III kategorija - zaštićeno područje lokalnog značaja (član 41 Zakona o zaštiti prirode („Sl. glasnik RS", br. 36/2009, 88/2010, 91/2010).
* Površina: 554,52 ha. Prema namjeni površina, najveći dio zauzimaju šume (58,09%), zatim nasip (12,61%), objekti i građevinsko zemlјište (12,53%), dok kanal i bara (Tikvarski kanal i trstik-močvara I) zauzimaju 10,63%. Manji dio zauzimaju rijeka (4,78%) i pašnjak (1,37%).
* Režimi zaštite: II (drugi) stepen obuhvata 138,85 ha ili 25%, i III (treći) stepena obuhvata 415,67 ha ili 75%.
* Opština: Bačka Palanka
* Upravljač: JP Sportsko rekreativni centar Tikvara, Bačka Palanka

Park prirode Tikvara, zajedno sa Specijalnim rezervatom prirode „Karađorđevo", proglašen je 2009. godine za međunarodno značajno područje za ptice - IBA (Important Bird Areas) pod nazivom „Karađorđevo" i kodom RS005IBA, površine 4.851 ha. 
## Reference
Albert od Rige

**Albert od Rige** (negdje kod Bremena, oko 1165 - Riga 17. januar 1229.) bio je treći riški biskup, misionar i vođa križara koji su nasilno 
kristijanizirali istočni Baltik.

## Biografija
Albert je porijeklom bio iz bremenske svećeničke familije Buxhoeveden, i kao takav kanonik u Bremenu.

Njegov ujak bremenski nadbiskup Hartwig, 1199. postavio ga je za biskupa u Livoniji, uz uvjet da je zauzme i kristijanizira njene poganske stanovnike.

Nakon pomnih priprema uz podršku hohenstaufenskog njemačkog kralja Filipa Švapskog i blagoslov pape Inocenta III skupio je flotu od 23 broda i vojsku od preko 1500 križara.

Albert se u proljeće 1200. iskrcao na ušću Zapadne Dvine gdje se utvrdio.
Zajedno sa trgovcima sa otoka Gotland, - 1201. osnovao Rigu, u kojoj je mala kolonija hanzeatskih trgovaca iz Lübecka već imala logor.
Nakon tog je 1202. osnovao viteški red - Livonsko bratstvo mača uz čiju je pomoć podjarmio i kristijanizirao Livoniju.

Zbog tih zasluga ga je 1207. Filip Švapski proglasio princem Svetog Rimskog Carstva i dao mu Livoniju kao ličnu domenu.  
Albert je 1215. počeo graditi katedralu u Rigi.

Svetorimski car Heinrich VII proglasio je 1225. i njegova brata biskupa Hermanna princem i potvrdio njegovu ranije stečenu titulu.

U više od 27 godina Albert je uspio podjarmiti Livoniju i Estoniju. Svoju biskupiju proglasio je nezavisnom od Bremenske nadbiskupije (Riga je kasnije postala Riška nadbiskupija).

Albert je umro u Rigi 1229., u kojoj je poštovan kao katolički svetac sve do protestantske reformacije.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Albert von Buxhoeveden''
Ikšķile

**Ikšķile** (njemački: *Uexküll*) je grad od 7,317 stanovnika u centru Latvije.

## Geografija
Ikšķile leži na desnoj obali rijeke Zapadne Dvine, udaljen 28 km uzvodno od prijestolnice Rige i svega 7 od Ogrea.

## Historija

Ikšķile je jedno od najstarijih naselja u Latviji, koje postoji još od 9. vijeka kao livonsko selo. 
I njegovo ime - livonski: *ükskül*, znači selo.

Mjesto je postalo jedno od prvih uporišta germanskih križara u Baltičkim zemljama. Oni su još 1185. podigli prvu kamenu građevinu u Latviji - crkvu Livonske biskupije. Odmah nakon tog 1186. pored crkve podigli su i zamak u kom je stolovao prvi livonski biskup Meinard.

Zamak i crkva su razoreni za kasnijih ratova, a nakon podizanja brane i akumulacionog jezera za hidroelektranu Riga 1965., njihovi ostatci nalaze se na otoku usred Zapadne Dvine.

Treći livonski biskup Albert preselio je iz sigurnosnih razloga početkom 13. vijeka biskupiju u Rigu i to je bio kraj važnosti mjesta.

Kasnije u 17. vijeku na teritoriju mjesta bilo je osam vlastelinstava, a najveći su bili *Ikšķile* i *Tīnūži* osnovano 1638.
Kad je u 19. vijeku u neposrednoj blizini izrastao grad Ogre, teren Ikšķile se počeo radikalno smanjivati.

Nakon izgradnje željezničke pruge Riga-Daugavpils 1861. u Ikšķilu su bogatiji građani Rige počeli graditi ljetnikovce.

Prvi svjetski rat nanio je veliku štetu mjestu, jer se našlo na prvoj crti fronta.

Poslije Drugog svjetskog rata nakon elektrifikacije željezničke pruge Riga-Ogre, Ikšķile se nastavio razvijati kao ladanjsko mjesto, izgradnjom brojnih vikendica.

Nakon izgradnje hidroelektrane Riga na poplavnom području 70-ih izgrađen je autoput koji je prostorno podijelio Ikšķile na dva dijela.

Ikšķile je status grada dobio 17. januara 1992.

## Pobratimski gradovi

Ikšķile ima ugovore o pobratimstvu sa slijedećim gradovima;

*  Haapsalu, Estonija
*  Stolinski rajon, Belorusija

## Reference

## Vanjske veze

* ''Ikšķile''
Specijalni rezervat prirode Kraljevac

**Kraljevac**  je naziv jezera u južnom Banatu, selo Deliblato, opština Kovin, Srbija. Od Pančeva je udalјen 28 km, a od Kovina 12 km. Jezero je nastalo pod uticajem vetra i formiranja lesne terase u koju su usečene doline vodotokova: Spasovina, Obzovik, Mramoračka reka i Kraljevac, formirane rečnom erozijom. Vodotok Kraljevac je 1983. god. nasipom i prelivnom branom pretvoren u jezero. Podizanjem nivoa voda došlo je do plavljenja okolnih ritskih šuma i obradivih površina. Istovremeno je došlo i do odvajanja treseta sa dna jezera i nastanka plutajućih ostrva. Najveće je površine oko 2 ha. 

## Specijalni rezervat prirode
Odlukom Vlade Republike Srbije 2009. godine jezero je stavljeno je pod zaštitu države kao prirodno dobro od izuzetnog značaja I kategorije, pod nazivom Specijalni rezervat prirode „Kraljevac”.

Od biljnih vrsta prisutna je barska paprat koja datira iz ledenog doba i močvarna iva. Plutajuća i stalna ostrva sa vodenim oknima i podzemnim izvorima koji ne mrznu ni tokom najvećih zima predstavljaju značajno stanište za ribe oko 25 vrsta od kojih su najznačajnije: Mrguda, Linjak, Barski karaš i Čikov, uključujući i ugroženu Umbru. U čistoj i mirnoj vodi jezera često se mogu videti i vidre.

Rezervat predstavlja značajno gnezdilište retkih vrsta ptica močvarica, oko 70 vrsta, među kojima se ističu: mrka i žuta čaplja (*Ardeola ralloides*), gak, čapljica, eja močvarica, kao i globalno ugrožena patka njorka. Jezero Kraljevac je pogodno mesto gnežđenja velikih kolonija pčelarica, a ima i oko 20 vrsta dnevnih leptira. Obližnji pašnjaci jedno su od posljednjih utočišta ugroženih vrsta stepskih glodara tekunice i slepog 
kučeta u Srbiji.

### Slepo kuče
Slepo kuče (*Spalax leucodon*) je vrsta stepskog glodara koja se u Srbiji može sresti u većem broju samo na području Deliblatske peščare, Subotičko-Horgoške peščare i na obodnim delovima Fruške gore. Ova životinja je štetočina , a posebno velike štete može naneti krompirištima. Telo mu je valjkastog oblika, dužine od 25 cm, a težine oko 200 gr, pa i više. Deluje nezgrapno. Glava je šira od tela, sa malim ušima i skoro zakržljalim očima. Slepo kuče je biljožder. Najvažnija hrama mu je krompir, ali jede i korenje svih vrsta biljaka i baštenskih kultura. Pravi dve vrste hodnika površinske i dubinske. Površinski su u nivou korenja biljaka, dok su dubinski i do 2m, a služe za pravljenje gnezda. Slepo kuče ne spava zimski san, aktivno je tokom cele godine.

To je jedina endemska vrsta sisara u Vojvodini, što znači da ne živi ni na jednom drugom mestu na svetu. Ovako specifična životinja veoma je ugrožena stalnim rasparčavanjem i sve bržim nestankom staništa, iako je strogo zaštićena. Populaciju, koja je 2010. brojala samo 150 životinja, može da dovede do izumiranja ograda koja je izgrađena uzduž granične linije Mađarske i Srbije. Ona, smatraju stručnjaci, može da bude nepremostiva barijera za komunikaciju i reproduktivno povezivanje jedinki vojvođanskog slepog kučeta koje žive sa jedne, odnosno druge strane granice.

## Galerija


RP24 Kraljevac 02.jpg
RP24 Kraljevac 04.jpg
RP24 Kraljevac 06.jpg
RP24 Kraljevac 07.jpg
RP24 Kraljevac 08.jpg 



## Reference
Piltene

**Piltene** (njemački: *Pilten*) je gradić od 858 stanovnika na zapadu Latvije.

## Geografija

Piltene se prostire duž starog korita rijeke Vente na sjeveru Kurlandije udaljen 22 km južno od Ventspilsa.

## Historija
Piltene je prvi put dokumentiran 1295., a status grada dobio je 1557.

Poznat je po tome što je od 14. do kraja 16. vijeka bio sjedište Kurlandske biskupije, a u kasnijim vijekovima administrativni centar župe Piltene.

Zamak Piltene sagrađen je na prijelazu iz 13 u 14. vijek kao dio samostana i koristio se do 16. vijeka, kao biskupska rezidencija. 
Danas se ruševine zamka nalaze se pored Vecvente (staro korito rijeke Vente), vidljivi su temelji zamka i dijelovi dva tornja.

Nakon propasti Terre Mariane posljednji kurlandski biskup prodao je svoja prava danskom kralju. Kralj je teritorij biskupije - 1577. dao svom vojvodi Magnusu Holsteinu i zatražio je od poljskog kralja da biskupiju prizna kao svoju domenu. Tako da je od 1617. Piltene dio Poljsko-Litvanske Unije a od 1795. Ruskog Carstva.

Početkom 20. vijeka rijeka Venta je postala preplitka pa je Piltene izgubio svoju funkciju kao luka u konkurenciji sa brzo rastućim Ventspilsom, pa je spao 735 stanovnika i jednu ulicu.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Piltenes pilsēta'' 
* ''Пилтене''
Sopotnica (rijeka)

**Sopotnica** je naziv reke i sela na teritoriji opštine Prijepolje, jugozapadna Srbija. Selo je smešteno na padinama planine Jadovnik, između reka Mileševke i Lima.

Selo Sopotnica je nekada bilo poznato po vodenicama i valjaricama od čijeg rada je stanovništvo zarađivalo za život meljući žito i valjajući sukno. Trend sve veće industrijalizacije u drugoj polovini XX veka je doveo do toga da njihov značaj opadne.

Reka izvire na planini Jadovnik na 1.150 m nv i pritoka je Lima. Sam naziv Sopotnica vezuje se za sopot vode, označava vodu koja sopoće, huči. Razlika između najvišeg izvora  i ušća (465 m nv) je 685 m. Geomorfološko-hidrološke vrednosti predstavljaju četiri kraška vrela, i sedam bigrenih terasa preko kojih otiču vrelski vodotoci gradeći vodopade i slapove različitih dimenzija duž celog svog toka. Najveći od njih nalazi se na trećem nivou i visok je 25 metara, dok se visina ostalih vodopada kreće od 19 do 23 metra. „Zaštitni znak“ ove reke je siga, kamen koji nastaje taloženjem kalcijum-karbonata na mahovini i lišću. Kamen je mekan i može se seći, pa su ga ljudi često eksploatisali kao građevinski materijal. Danas je to zabranjeno.

U Službenom glasniku Republike Srbije broj 110/2005 od 12.12.2005 objavljeno je da je područje reke Sopotnice, dobilo status spomenika prirode. Kao zaštićeno prirodno dobro od izuzetnog značaja dobilo je status zaštite I kategorije. Spomenik prirode "Slapovi Sopotnice" stavlja se pod zaštitu radi očuvanja morfo-hidroloških vrednosti predstavljenih sa četiri kraška vrela, više izvora i sedam bigrenih terasa preko kojih otiču vrelski vodotoci gradeći živopisne vodopade i slapove, radi očuvanja i unapređenja lepote predela i uređenja zaštićenog prostora, kao i radi očuvanja raznovrsnosti divljeg biljnog i životinjskog sveta, a u interesu nauke, obrazovanja, kulture, rekreacije i turizma.

Planinarsko društvo Kamena gora iz Prijepolja je upravitelj zaštićenim područjem.

U okviru prirodnog dobra zabranjeno je: 
* kaptiranje izvora i vrela u neposrednom izvorištu Sopotnice, pregrađivanje, kanalisanje i drugi hidrotehnički radovi u koritima vodotoka, osim zajaživanja vode za potrebe rada vodenica, naučnog istraživanja i obnavljanja procesa stvaranja bigra i bigrenih terasa 
* eksploatacija naslaga bigra i druge radnje kojima se oštećuju reljef bigrenih terasa i izgled i funkcije slapova i vodopada 
* otvaranje majdana kamena i eksploatacija drugih mineralnih sirovina 
* izgradnja stambenih, ekonomskih, pomoćnih i drugih objekata namenjenih poljoprivrednoj proizvodnji, osim u okviru građevinskih parcela postojećih domaćinstava, kao i izgradnja industrijskih i vikendica

## Reference
Naissaar

**Naissaar** (njemački: *Nargen*; švedski: *Nargö*) maleni je otok koji se nalazi sjeverozapadno od Tallinna u Estoniji; administrativno pripada ruralnoj općini Viimsi. Ukupna površina otoka iznosi 18.6 km²; otok je dug osam kilometara, širok oko 3.5 kilometara, a od kopna je udaljen oko 8.5 kilometara. Najviša točka na otoku je brdo Kunilamägi, koje doseže visinu od 27 metara. Otok je uglavnom prekriven šumom i stijenama. Godine 2005., na stanovniku je živjelo 10 stalnih stanovnika, a brojka se 2011. godine popela na oko 35. Administrativno, površina otoka podijeljena je između tri sela: Lõunaküla, Tagaküla i Väikeheinamaa. 

Za vrijeme revolucionarnih zbivanja u Rusiji, na otoku je proglašena kratkotrajna, nepriznata Sovjetska Republika Naissaar. Do Drugog svjetskog rata, na otoku je živjelo oko 450 ljudi, uglavnom Estonskih Šveđana, međutim ti su ljudi napustili otok nakon rata. Za vrijeme Sovjetskog Saveza, otok je dodijeljen vojsci tako da civili nisu imali pristup. 

Iako utvrde datiraju još iz perioda Petra I. Velikog i njegovih planova za fortifikaciju Tallinna, glavne utvrde nastale su u periodu ruske vladavine prije Drugog svjetskog rata. Danas se male kuće iz švedskog perioda postepeno obnavljaju, kao i željeznica koja spaja sjeverni i južni dio otoka. 

Jedan od najpoznatijih stanovnika otoka bio je optičar Bernhard Schmidt, zaslužan za izadu posebne vrste teleskopa iz 1930. godine. 

## Vanjske veze

*"Jalutuskäik saladusliku Naissaare lõunarajal"
*Fortress of Naissaar
*"Naissaar, Former Soviet Navy Base"
*F.F. Raskolnikov, "Tales of Sub-Lieutenant Ilyin. A prisoner of the British"
Jasenovce

**Jasenovce** je naseljeno mjesto u okrugu Vranov na Toploj, u Prešovskom kraju, Republika Slovačka.

## Stanovništvo

Prema podacima o broju stanovnika iz . godine naselje je imalo  stanovnika.

### Etnički sastav

### Religija

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Vanalinn

**Vanalinn** (srpskohrvatski: "Stari grad") je administrativna podjedinica (estonski: *asum*) gradske četvrti Kesklinn u Tallinnu. Vanalinn je suštinski stara gradska jezgra Tallinna i predstavlja jedan od kulturno-povijesnih simbola grada. Od 1997. godine, Vanalinn se nalazi na UNESCO-vom popisu Svjetske baštine. Prema podacima iz 2015. godine, u Vanalinnu živi 4,437 stanovnika. 

## Galerija

File:Cloudscape, tallinn 2006.jpg 
File:Kinopurskkaev.IMGP6638.JPG 
File:Majandusministeerium 2009.jpg


File:Tallinn Overview.JPG| 
File:Old garner in Tallinn 1.JPG| 
File:Old garner in Tallinn 2.JPG| 


File:Põllumajandusministeerium.IMGP6532.JPG|
File:Tallinn Old Town.jpg| 
File:Tallinn flower market.jpg| 
File:Tallinn snelli tiik.jpg| 
File:Fat Margaret - Leo-setä.jpg| 
File:Tallinn Blackhead.JPG| 
File:Niguliste kirik 2009.jpg|
File:Church in Tallinn 1.JPG|
File:Building in Toompea 3.JPG|  
File:Toompea from Toompark.JPG|
File:Alexander Nevsky Cathedral.jpg|
File:Estland parliament.jpg|


## Reference
Pomezanska biskupija

**Pomezanska biskupija** (latinski: *Dioecesis Pomesaniensis*, njemački: *Bistum Pomesanien*, poljski: *Bistum Pomesanien*) bila je biskupija katoličke crkve na teritoriju Redovničke države Teutonskog viteškog reda u Pruskoj (danas u 
poljskom Pomeranskom vojvodstvu), koja je egzistirala od 1224. do 16. vijeka.

## Historija

Pomezansku biskupiju osnovao je kao jednu od četiri katoličke biskupije u Pruskoj 1243. papinski legat Vilim iz Modene.

Rezidencija biskupa bio je grad Prabuty (*Riesenburg*), ali se Katedralni kaptol (sjedište) nalazio u utvrđenoj katedrali u Kwidzynu (*Marienwerder*).
Pomezanska biskupija je de jure bila sufraganska biskupija Riške nadbiskupije, ali su njome de facto vladali kanonici Teutonskog viteškog reda.

Širenjem luteranizma i njegovim prihvaćanjem 1525., biskupijom su efektivno upravljali luteranski biskupi sve do 1587., kad je biskupiju sekularizirao regent Pruskog vojvodstva Georg Friedrich. 

Dijecezansko područje izvan Pruskog vojvodstva ostalo je katoličko pa se 1601. pridružilo biskupiji u Chełmnu. Nakon tog je 1763. Pomezanska biskupija i formalno ukinuta.

Katolička Pomezanska biskupija formalno je obnovljena u oktobru 2014.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Titular Episcopal See of Pomezania''
Aizpute

**Aizpute** (njemački: *Hasenpoth*) je grad od 4,516 stanovnika na zapadu Latvije.

## Geografija

Aizpute se prostire duž rijeke Tebre u Kurlandiji udaljen 50 km sjeveroistočno od Liepaje.

## Historija

U 9. vijeku na terenu današnjeg grada živjelo je pleme - Kurši oni su podigli utvrdu Beida. 
U 13. vijeku Livonski red je savladao Kurše, nakon tog je 1248. Veliki majstor Teutonskog viteškog reda *Dietrich von Groningen* naredio radnju kamenog zamka, uz koji je izraslo naselje nazvano *Hasenpoth*.
Zbog tog se 1248. smatra godinom kad je osnovan grad.

Nakon podjele Kurlandije - 1253. *Hasenpoth* je postao dio Kurlandske biskupije. 
Kurlandski biskup Oton dodjelio je mjestu status grada 1378.

U 14. vijeku Katedralni kaptol (sjedište) Kurlandske biskupije preseljeno je u Hasenpoth, ali je biskup i nadalje živio u svom zamku u Piltenu.

Od 16. do 18. vijeka Hasenpoth je bio dio Kneževine Kurlandije i Semigalije, vazala Poljsko-Litvanske Unije. Kneževine koja je površinom bila mala, ali je bila dovoljno bogata da ima prekomorske kolonije.

Sve do 17. vijeka Hasenpoth je bio važna luka na Tebru, ali je u 18. vijeku izgubio promet zbog konkurencije brzo rastuće Liepaje na moru.
Nakon tog perioda prosperita Hasenpoth je počeo nazadovati.

## Pobratimski gradovi

Aizpute ima ugovore o pobratimstvu sa slijedećim gradovima;

* Schwerzenbach, Švicarska
* Karlskrona, Švedska

## Reference

## Vanjske veze

* ''Aizputes Novads'' 
* ''Айзпуте''
Dorpatska biskupija

**Dorpatska biskupija** (latinski: *Ecclesia Tarbatensis*, donjonjemački: *Bisdom Dorpat*) bila je biskupija katoličke crkve i teokratska kneževina na teritoriju Konfederacije Terre Mariane, koja je egzistirala od 1224. do 1558. 

Prostirala se po terenu današnjih estonskih okruga Tartu, Põlva, Võru i Jõgeva.

## Historija

Vitezi Teutonskog viteškog reda zauzeli su estonsku utvrdu *Tharbata* 1224. i prezvali je u Dorpat (to je današnji Tartu.
Još iste godine premješteno je sjedište estonske biskupije iz Lihule u Dorpat. Dorpatska biskupija bila je do 1255. sufraganska biskupija Nadbiskupije iz Lunda, od tad je sufraganska biskupija Riške nadbiskupije.

Car Svetog Rimskog Carstva Heinrich VI dodjelio je biskupima Terre Mariane titule kneževa Svetog Rimskog Carstva, pa su oni bili ne samo duhovni već i svjetovni vladari.

Biskupija je propala nakon širenja reformacije 1525. i bijega posljednjeg biskupa 1558. zbog napada Ruskog Carstva.

Teren biskupije je od 1561. domena Poljsko-Litvanske Unije, od 1629. Kraljevine Švedske a od 1721. nakon Nystadskog mira Ruskog Carstva.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Bishopric of Dorpat''
Tebra (rijeka)

**Tebra** je rijeka na zapadu Latvije duga 69 km, koja zajedno sa rijekom Durbe formira Rijeku Sake.

## Hidrologija

Tebra izvire iz jezerca Podnieki u jugozapadnoj Kurlandiji. Od tamo teče prema sjeveroistoku uz velike meandre do grada Aizpute gdje ima niz akumulacionih jezera. Zatim skreće prema sjeveru do sutoka sa rijekom Durbe sa kojom formira Rijeku Sake, koja nakon 6,5 km uvire u Baltičko more.

Porječje rijeke prostire se na površini od 584,6 km², po regiji Kurlandija, a prosječni godišnji protok na ušću je 0,18m³/s.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Saka un satekupes''
Fuller House (TV serija)

***Fuller House*** () je američki televizijski sitcom koji se originalno prikazivao na programu streaming servisa Netflix od 2016. do 2020. godine. Stvorio ga je Jeff Franklin kao nastavak popularnog televizijskog sitkoma Full House, koji se originalno bio prikazivao od 1987. do 1995. godine. Glavni lik je D.J. Tanner-Fuller, veterinarka, udovica i samohrana majka koja zajedno sa tri sina, sestrom Stephanie, najboljom prijateljicom Kimmy i njenom kćeri živi u San Franciscu. Većina članova glumačke ekipe iz prethodne serije je ponovilo svoje uloge, bilo kao glavni glumci, bilo kao gostujući glumci.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
* 
*
2020. na televiziji

## Globalni televizijski događaji

## Premijere TV-serija i redovnih emisija

## TV-serije i redovne emisije prestale s emitiranjem
*2. jun - *[[Fuller House (TV serija)|Fuller House]]* (Netflix, 2016 - 2020)

## Reference
2022. na filmu

**[[2022]]. na filmu**.

## Premijere

## Smrti

## Reference

## Vanjske veze

* 2022. na Internet Movie Database
* 2022. na filmu  na Numbers
* Najhvaljeniji filmovi 2022. na Rotten Tomatoes
* Najbolji filmovi 2022.  prema Films101
Juskova Voľa

**Juskova Voľa** je naseljeno mjesto u okrugu Vranov na Toploj, u Prešovskom kraju, Republika Slovačka.

## Stanovništvo

Prema podacima o broju stanovnika iz 2021. godine naselje je imalo 296 stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Južna Kurlandija

**Južna Kurlandija** (latvijski: *Dienvidkurzemes novads*) je jedna od 36 poljskih općina, od ukupno 43 administrativnih jedinica lokalne samouprave prvoga reda, na koje je Latvija od 1. jula 2021. podjeljena.

## Geografija
Južna Kurlandija leži na jugozapadu Latvije duž obala Baltičkog mora, sa juga graniči sa Litvanijom. 
Prostire se na površini od 3,591 km², na kojoj živi 33,364 stanovnika, administrativni centar općine je grad Grobiņa.

Administrativno je podjeljeno na 5 gradova i 26 župa.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Dienvidkurzemes novad''
Sambijska biskupija

**Sambijska biskupija** (latinski: *Dioecesis Sambiensis*, njemački: *Bistum Samland*) bila je biskupija 
katoličke crkve koja se prostirala po Sambijskom poluotoku u Pruskoj (danas Kalinjingradska oblast), koja je egzistirala od 
1243. do 1525.

## Historija

Sambijsku biskupiju osnovao je kao jednu od četiri katoličke biskupije u Pruskoj 1243. papinski legat Vilim iz Modene.

Sjedište biskupije (Katedralni kaptol) bio je grad Königsberg ali se rezidencija biskupa sve do 1523. nalazila u Fischhausenu.

Širenjem protestanske reformacije u 16. vijeku biskupija je postala luteranska pa je 1525. ukinuta. Obnovljena je 1617. ali je 1821. ponovno ukinuta i spojena sa Varmijskom biskupijom.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Diocese of Sambia''
Bob Saget

**Robert Lane Saget** (17. maj 1956 – 9. januar 2022) bio je američki stand-up komičar, glumac i televizijski voditelj. Najpoznatiji je po ulozi Dannyja Tannera u popularnom televizijskom sitkomu *[[Full House]]* (1987–1995), kao i njegovom nastavku *[[Fuller House (TV serija)|Fuller House]]* (2016–2020), te posuđivanju glasa naratora Tedu Mosbyju u sitkomu *[[How I Met Your Mother]]* (2005–2014). Od 1989. do 1997. bio je voditelj popularne TV-emisije *[[America's Funniest Home Videos]]*.

## Reference

## Vanjske vezte

* 
* 
* 
* "Regina Hall Interview". ''Ability Magazine''. "Regina Hall Issue", April/May 2010
Saka (rijeka)

**Saka** je rijeka na zapadu Latvije koja se nakon toka od 6,5  km uljeva u Baltičko more.

## Hidrologija

Saka se formira sutokom rijeka Tebre (desna) i Durbe (lijeva) kod sela Saka u Kurlandiji. Od tamo teče prema sjeveroistoku do ušća u Baltičko more.

Rijeka je na početku široka 25-30 metara a na ušću 45 m. Na ušću je izgrađena [ribarska [luka sa gatovima, koji sad blokiraju morske struje, pa se zbog toga strma obala sve više urušava bez dotoka aluvija.

Stara luka Saka bila je dublje u unutrašnjosti, još i danas se na njenom dnu mogu pronaći potopljeni brodovi iz vremena vladavine Švedske Livonije.

Porječje rijeke prostire se na površini od 1110 km², po Kurlandiji, a prosječni godišnji protok na ušću je 0,34 m³/s.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Saka un satekupes''
Ahmet Yılmaz Çalık

**Ahmet Yılmaz Çalık** (Yenimahalle, 26. veljače 1994. – Gölbaşı, 11. siječnja 2022.) bio je turski nogometaš i reprezentativac koji je igrao na poziciji stopera. U karijeri je igrao za Gençlerbirliği, Galatasaray i Konyaspor, a od 2015. do 2017. godine nastupao je i za tursku reprezentaciju. Kao igrač Galatasaraya, Çalık je osvojio dva naslova prvaka Turske, jedan Turski kup i jedan Turski superkup. 

Za reprezentaciju je debitirao u prijateljskoj utakmici protiv Grčke 2015. godine, a u dvije godine skupio je osam nastupa i postigao jedan gol, u prijateljskoj utakmici protiv Moldavije. Bio je dio reprezentacije koja je nastupila na UEFA Euru 2016. godine, ali nije igrao na turniru.

Ahmet Yılmaz Çalık poginuo je 11. siječnja 2022. godine u prometnoj nesreći nedaleko od Ankare nakon što je zbog prevelike brzine njegov automobil izletio s ceste. U trenutku smrti imao je 27 godina. 

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
*
Sambijski poluotok

**Sambijski poluotok** (ruski: *Калининградский полуостров* (službeno) ili *Самбийский полуостров*, njemački: *Samland*)  je poluotok u Baltičkom moru u ruskoj Kalinjingradskoj oblasti.

## Karakteristike

Poluotok je omeđen Kurškom Lagunom na sjeveroistoku, Vislanskom lagunom na jugozapadu, rijekom Pregołjom na jugu i rijekom Dejmom na istoku.

Sambijski poluotok ima površinu od 3500 km², dug je sedamdesetak km i širok tridesetak km.

To je brežuljkast kraj naročito na zapadu gdje se nadmorska visina uzdiže do 100 metara, sa klifovima na sjeveru i zapadu visokim 60 metara. Na jugu u dolini rijeke Pregołje prevladava aluvijalno tlo, a na istoku se teren spušta blago i kontinuirano. 
Brdo Galtgarben u sredini je sa svojih 112 metara najviša točka na poluotoku.
Zapadnu obalu zovu - *Jantarnom obalom* zbog naslaga jantara.

## Historija
Poluotok je ime dobio po autoktonim stanovnicima staropruskom plemenu - Sambijci. 
Kad su poluotok osvojili vitezovi Teutonskog viteškog reda, papa Inocent IV. osnovao je 1243. Sambijsku biskupiju.
Sjedište biskupije bilo je grad Fischhausen, a biskupija je egzistirala sve do širenja protestanske reformacije 1523.

Doseljenici iz Svetog Rimskog Carstva kolonizirali su poluotok, pa su sambijski Prusi vremenom asimilirani. 
Ipak su još u 14. vijeku većina stanovnika bili su Prusi. Nakon što je luteranizam raširio po Prusiji, katekizam se još uvijek prevodio na pruski, pa je taj  jezik izumro tek u 17. vijeku.

Poluotok je postao dio Pruskog vojvodstva - 1525. kad je Veliki majstor Teutonskog reda - *Albert od Brandenburg-Ansbacha* sekularizirao Teutonsku državu. Nakon tog je dijelio sudbinu tog vojvodstva.
Željeznica je došla do poluotoka 1900. ali nije puno pomogla da se unutrašnjost razvije.

Nakon Drugog svjetskog rata Sovjetski Savez je - 1945. anektirao je sjever istočne Pruske (uključujući i Sambijski poluotok) i prezvao u Kalinjingradska oblast, jug je pripao Poljskoj.

Nove vlasti protjerale su preostale njemačke stanovnike i umjesto njih naselile Ruse i Beloruse. Sve do raspada Sovjetskog Saveza 1991. velik dio oblasti i poluotoka bio je zatvorena vojna zona.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Sambia Peninsula (Samland, Kaliningrad Peninsula)''
Durbe (rijeka)

**Durbe** je rijeka na zapadu Latvije duga 47  km koja zajedno sa rijekom Tebrom formira Rijeku Sake..

## Hidrologija

Durbe izvire iz jezerca Durbe (513&nbsp;km²) na jugu Kurlandije. Od tamo teče prema sjeveru do sela Saka gdje ima sutoku sa rijekom Tebrom sa kojom formira Rijeku Sake, koja nakon 6,5 km uvire u Baltičko more.

Nakon regulacije rijeke 1929.-1930. i 1961-1964. vodostaj je pao. 
Najveće pritoke su; Akmene, Dubeņa, Ceplupe.

Porječje rijeke prostire se na površini od 502 km², po Kurlandiji, a prosječni godišnji protok na ušću je 0,161 	
m³/s.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Saka un satekupes''
Primorsk (Kalinjingradska oblast)

**Primorsk** (ruski: *Приморск*, njemački: *Fischhausen*) je gradić od 1,921 stanovnika na zapadu ruske Kalinjingradske oblasti. .

## Geografija
Primorsk se nalazi na jugozapadu Sambijskog poluotoka, na dnu istoimenog dubokog zaljeva, udaljen 33 km zapadno od Kalinjingrada.

## Historija

Još 1243. puno prije nego što je Sambijski poluotok osvojen 1252./53., on je podijeljen, i to tako da su dvije trećine pripale Teutonskom viteškog redu, a jedna Katoličkoj crkvi.

Historija tog grada vezana je uz Sambijsku biskupiju, koja je osnovana 1243. sa sjedištem u Königsbergu.

Na mjestu na kom se danas nalazi Primorsk vjerojatno je i prije dolaska Teutonskog reda postojalo ribarsko naselje *Schonewik*.
Tu je drugi sambijski biskup Heinrich von Strittberg oko 1269. počeo graditi masivni kameni zamak, za rezidenciju, koja je nazvana *Bischofshusen* (ili *Vyschuzin* za biskupa Jacobusa 1344.-1357.) na kraju je to postalo *Fischhausen* kako je glasilo ime mjesta do 1945.

Tako je Fischhausen postao biskupska rezidencija, čak je jedno kraće vrijeme između 1285.-1302. bio i sjedište Katedralnog kaptola, jer je imao bolju crkvu, ali je on vraćen u Königsberg, kad je dobio odobrenje da podigne vlastitu katedralu.

Nakon protestantske reformacije Teutonski viteški red je 1525. sekulariziran, tad je i posljednji sambijski biskup Georg von Polentz prešao na luteranizam, pa odtad Fischhausen nije više biskupska rezidencija.
Odatad je malo pomalo izgubio značaj, čak mu ni dolazak željeznice 1865. nije pomogao, jer njegova luka bez zaleđa nije mogla konkurirati Königsbergu.

Teško je razoren 1945. od strane Crvene armije, pa je malo tog ostalo od starog Fischhausena, a promjenjeno mu je i ime u Primorsk.

Nakon Drugog svjetskog rata životario je kao beznačajni gradić Kalinjingradske oblasti.
Krajem 20. vijeka proširena je luka i izgrađen terminal za pretovar nafte, koji je počeo sa radom 2001. 
Nafta se isporučuje 455 km dugim "Baltičkim naftovodom".

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Город Фишхаузен (Приморск)'' (službene stranice)
Carl Robert Jakobson

**Carl Robert Jakobson** (Tartu, 26. srpnja 1841. – Kurgja, 19. ožujka 1882.) bio je estonski pisac, novinar, političar i učitelj, jedna od ključnih figura Estonskog narodnog preporoda. Djelujući mahom u baltičkim provincijama Ruskog Carstva, Jakobson je svojim djelovanjem potaknuo buđenje nacionalnog identiteta kod Estonaca, što je dovelo do jačanja pokreta za nezavisnost u toj zemlji.

Jakobsonov otac, Adam Jakoboson, bio je učitelj u općinskoj školi. Njegov brat, Eduard Magnus Jakobson, bio je lokalni umjetnik i svećenik, dok mu je sestra, Natalie Johanson-Pärna, bila učiteljica i spisateljica koja se aktivno zalagala za ženska prava. Osnovno obrazovanje dobio je od oca, a kasnije se nastavio školovati u državnim institucijama. Tokom 1860-ih godina počinje se baviti pedagoškim radom, radeći kao učitelj u školama, ali i kao privatni učitelj.

U periodu kada su Baltički Nijemci dominirali estonskim kulturnim životom, Jakobson se zalagao za razvoj autohtone estonske kulture te je poticao Estonce da se bore za svoja prava, svoj nacionalni identitet te veća politička i građanska prava. Njegovo djelovanje činilo je okosnicu Estonskog narodnog preporoda. Uz prosvjetiteljsko djelovanje, Jakobson se bavio novinarskim radom, ali i spisateljskim radom, pišući mahom poeziju i dramska djela. Dio djela objavio je pod pseudonimom **C. R. Linnutaja**.

Umro je 1882. godine u dobi od 40 godina u selu Kurgja. Njegov je značaj za razvoj estonske kulture enorman. Godine 1948., njegova je kći, Linda, otvorila muzej u njegovu čast, a njegov se lik nalazio na novčanici od 500 estonskih kruna prije nego je u Estoniji uveden euro.

## Vanjske veze
* Estonian banknotes – 500 kroons
* Ingrid Rüütel's 6 July 2003 speech
Kamenná Poruba (Vranov na Toploj)

**Kamenná Poruba** je naseljeno mjesto u okrugu Vranov na Toploj, u Prešovskom kraju, Republika Slovačka.

## Stanovništvo

Prema podacima o broju stanovnika iz 2021. godine naselje je imalo 1548 stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze

*
Varmijska nadbiskupija

**Varmijska nadbiskupija** (latinski: *Archidioecesis Varmiensis*, njemački: *Erzdiözese Ermland*, poljski: *Archidiecezja warmińska*) je nadbiskupija katoličke crkve koja se prostire po poljskom Varminsko-mazurskom vojvodstvu na površini od 12,000 km².
Osnovana je 25. marta 1992.

## Historija

Historijsku Varmijsku biskupiju osnovao je kao jednu od četiri katoličke biskupije u Pruskoj 1243. papinski legat Vilim iz Modene. Prostirala se na površini od 4249 km² po Warmiji kao sufraganska biskupija Riške nadbiskupije.

U početku je biskupsko sjedište bilo Braniewo (1341. nakratko je preseljeno u Ornetu), a od 1350. do 1445 to je bio Lidzbark Warmiński. 
Drugo sjedište biskupije od 1260. bio je Frombork, sa katedralom podignutom između 1329-1388. 

I Varmijska biskupija bila je pod vlašću Redovničke teutonske države do 1466. 
Međutim za razliku od ostalih pruskih biskupija Varmijska biskupija zadržala je nezavisnost, jer njeni kanonici nisu istovremeno bili i članovi Teutonskog viteškog reda, kao što je to bio slučaj u drugim pruskim biskupijama.
Od 1466. je dio Kraljevine Poljske, ali je poljskoj pripao samo onaj dio biskupije oko Elbląga 

Najveće promjene u biskupiji izazvala je reformacija, kad je sekularizirana Teutonska država 1525. prešla na luteranizam, katoličanstvo se zadržalo samo u krajevima pod direktnom vlašću Kraljevine Poljske oko Elbląga.
Takvo stanje potrajalo je sve do 1772. i Prve podjele Poljske kad je područje biskupije pripalo Kraljevini Pruskoj.

Biskupija je 1821. dobila teritorij Kelmske i Sambijske biskupije, ali je već 1822. i 1826. izgubila dobar dio teritorija na račun Gdańska i Klaipėde.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Metropolitan Archdiocese of Warmia'' 
* ''Archidiecezja Warmińska''
Baltijski tjesnac

**Baltijski tjesnac** (ruski: *Балтийский пролив*, poljski: *Cieśnina Piławska*, njemački: *Pillauer Tief*) je tjesnac u ruskoj Kalinjingradskoj oblasti kod grada grada Baltijska, koji razdvaja Sambijski poluotok od Baltičke kose.

## Karakteristike

Tjesnac dug je 550 metara i širok 360 metara.
On povezuje Vislansku lagune sa Baltičkim morem, nastao je 1497. za velike oluje.  
## Reference

## Vanjske veze
* ''Pịllauer Tief''
Baltička kosa

**Baltička kosa** (ruski: *Балтийская коса*, poljski: *Mierzeja Wiślana*, njemački: *Frische Nehrung*)  je eolska sprud (poluotok) koja razdvaja Vislansku lagunu od Baltičkog mora (Gdanjski zaljev).

## Karakteristike
Baltička kosa proteže se u dužinu od nekih 70 km od poljskog Pomeranskog vojvodstva do Sambijskog poluotoka u ruskoj Kalinjingradskoj oblasti. Širina joj varira od 0,5 do 2 km, obala uz Vislansku lagunu obrasla je trskom i 
borovom šumom, za razliku od tog baltička obala je pojas dina i dugih pješčanih plaža.

Duž šire poljske strane sprudi ide cesta 501 skoro do ruske granice, na užoj ruskoj nema nikakvog puta ni većeg naselja. Sprud završava Baltijskim tjesnacem kod grada Baltijska.

Najveće naselje na sprudi je resort Krynica Morska u Poljskoj sa lukom u laguni za izletničke brodove iz Elbląga i plažama uz Baltik.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Die Frische Nehrung-Ostseestrand im Bernsteinland''
Strogi rezervat prirode Mustafa

**Strogi rezervat prirode Mustafa** nalazi se u regiji Severni Kučaj, na teritoriji opštine Majdanpek, istočna Srbija. Smješten je u dolini Todorove reke, na nadmorskoj visini od 330 до 610 m, između grebena Kraku Štinje i Kraku Mare. Glavnu karakteristiku rezervata predstavlja autohtona, polidominantna, mezofilna šumska zajednica prašumskog karektera. Pripada državnoj svojini.

Područje rezervata od 304 ha zaštićeno je od strane države 1950. godine, a revizijom 1969. površina je smanjena na 79,64 ha. Po svojim složenim funkcijama (znanost i istraživanje, obrazovanje i edukacijski, ekologija i estetika), ovaj rezervat ima potencijale za različita temeljna i primijenjena istraživanja, te obrazovne projekte, očuvanje vrsta i raznolikost ekosistma. Njegovo specifično značenje je u zaštiti okoliša koji je na ovim prostorima izrazito poremećena, zbog neposredne blizine površinskog kopa Majdanpek.
 
Strogi rezervat prirode Mustafa, stavljen je pod zaštitu da bi se očuvala autohtona, očuvana, polidominantna, mezofilna šumska zajednica na silikatnoj podlozi:
* mezijske bukve 40% 
* hrasta kitnjaka 30%
* graba 20%
* lipe 8% и 
* druge vrste autohtone dendoflore

Prisustvo kitnjaka je posebno značajno, jer je to poslednji veći kompleks kitnjaka u bukovim šumama. Starost stabala u rezervatu dostiže preko 200 godina. Ovakva područja još uvek netaknute prirode naročito su značajna sa aspekta zaštite i širenja ugroženih vrsta, i kao svojevrsne laboratorije na otvorenom, čija očuvanost omogućava naučna istraživanja i praćenje prirodnih pojava i procesa. Za upravljača ovog zaštićenog područja imenovano je Javno preduzeće „Srbijašume“.

Međunarodni dan šuma ustanovljen je 1971. god. na zasedanju Generalne skupštine Evropske konfederacije za poljoprivredu. Generalna skupština Ujedinjenih nacija 2012. god. donela je odluku da se Međunarodni dan šuma  obeležava 21. marta.
## Reference
Strogi rezervat prirode Kalenić

**Strogi rezervat prirode Kalenić** nalazi se između Juhora i Gledićkih planina u centralnoj Srbiji, na teritoriji opštine Rekovac, istočna Srbija. Kalenić je zaštićen radi očuvanja biološke raznovrsnosti, retke i jedinstvene klimatogene šumske zajednice sladuna i cera (*Quercetum frainetto-cerris*), starosti oko 100 godina, koja predstavlja i značajno stanište strogo zaštićenih vrsta faune ptica kao što su mišar, šumska sova, veliki šareni detlić, kos, drozd imelaš, velika i obična siva senica, brgljez i dr.

Sladun je drvo jugoistočne Evrope i jednog dela Male Azije. Po svom arealu pripada balkanskom flornom elementu, sa težištem na prostoru nekadašnje Mezije. U Srbiji sladun ulazi u sastav klimatogene zajednice hrastovog pojasa, odnosno šuma sladuna i cera (Quercetum frainetto - cerris Rudski 1949). Ova zajednica pokriva velike površine Srbije, šireći se prema Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, Makedoniji i Bugarskoj. Činjenica da je sladun daleko cenjeniji kao tehničko drvo od cera uticala je da bude više i sečen.

## Reference