open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Iceni

**Iceni** ili **Eceni** su bili britsko pleme koje je u 1. vijeku pne. i 1. vijeku n.e. živjelo na području koje otprilike odgovara današnjoj engleskoj grofoviji Norfolk. Graničilo se s plemenom Korieltauva na zapadu, te Katuvelauna i Trinovanta na jugu.

Dio historičara vjeruje da su Cenimagni, koji su se dobrovoljno predali Cezaru za vrijeme njegovog pohoda na Britaniju 54. pne. u stvari Iceni. Prvi pouzdani trag o Icenima su kovanice koje datiraju od oko 10. pne. i na kojima navode svoje ime kao ECENI. Za vrijeme rimske invazije 43. su mirno prihvatili rimsku vlast, ali su se godine 47. pobunili protiv Rimljana zbog namjere guvernera Skapule da ih razoruža. U njemu su poraženi, ali su na kraju ipak sačuvali odeđenu samostalnost. Godine 61. je pod Budikom izbio veći i daleko uspješniji ustanak koji umalo nije doveo do kolapsa rimske vlasti u Britaniji. Ustanici su, međutim, poraženi i podvrgnuti okrutnim represalijama. Nešto kasnije Klaudije Ptolemej navodi Icene kao jedan civitas rimske Britanije. Otada nestaju iz historijskih izvora, ali je dio britanskih historičara kasnije navodio da su migrirali na zapad pred saksonskim osvajačima.

## Reference

## Literatura
* Tom Williamson (1993), *The Origins of Norfolk*, Manchester University Press

## Vanjske veze

* Iceni  at Roman-Britain.org
Chuck Panozzo

**Charles Salvatore "Chuck" Panozzo** (**Čak Panoco**; 20. septembar, 1948.) je američki bas gitarista. Panozzo je dugogodišnji član i osnivač grupe Styx, koju je osnovao sa svojim bratom blizancem, bubnjarom, Johnom Panozzom. Nakon tri decenije u sastavu grupe, Panozzo je napustio bend, ali povremeno i dalje nastupa sa njima.

Godine 2001. Panozzo je saopštio da je gej, kao i to da je HIV pozitivan. Panozzo učestvuje u kampanjama za podizavnje svesti o AIDS-u i kampanjama za LGBT ljudska prava. Godine 2006. u intervjuu za časopis *[[Frontiers (magazin)|Frontiers]]* govorio je o svojoj odluci da se outuje. Naredne godine je objavio autobiografiju, *The Grand Illusion: Love, Lies, and My Life With Styx.*

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* Chuck Panozzo - drugi website
* Video interju sa Chuckom Panozzom na sajtu AuthorViews
Aulo Plaucije

**Aulo Plaucije** (*Aulus Plaucius*, 1. vijek) bio je Rimsko Carstvo|rimski vojskovođa i političar, poznat po tome što je uspješno vodio rimske legije prilikom osvajanja Britanije te bio prvi rimski guverner Britanije.

O njegovom ranom životu se malo zna. Prvi put se spominje 24. kada je ugušio jedan manji ustanak robova u Apuliji. U drugoj polovici 29. je bio suffect konzul, a početkom Klaudijeve vladavine služio kao guverner Panonije. U tom periodu je sagradio put koji je spajao današnji Trst i Rijeku.

Godine 43. mu je Klaudije za invaziju Britanije povjerio četiri legije i 20.000 pomoćnih trupa, uglavnom Tračana i Batavaca. Vojska mu se pred sam polazak pobunila, jer se smatralo da se prelaskom Oceana na sebe navlači bijes bogova. Tek je dolazak Narcisa, Klaudijevog sekretara za koga se znalo da je nekada bio običan rob, uvjerio vojnike da mogu krenuti na pohod, jer je "sve moguće". Plaucije se iskrcao kraj današnjeg Richborougha u Kentu i nakon nekoliko manjih okršaja u na rijeci Medway porazio britskog vođu Karataka (a prema nekim izvorima i njegovoh brata Togodumna). S vojskom je napredovao na sjever do Temze te potom zatražio da Klaudije osobno dođe sa pojačanjima. Ta se odluka pokazala ispravnom, jer su se preostali Briti, impresionirani rimskom silom, predali bez borbe. Plaucije je nakon toga postao guverner Britanije, i na tom položaju ostao do 47. Po dolasku u Rim mu je priređen *ovatio*.

Plaucije je bio oženjen za Pomponiju Grecinu, za koju neki historičari drže da je bila prva rimska aristokratkinja preobraćena na kršćanstvo. Zbog toga što je Grecina 57. na porodičnom sudu oslobođena optužbi za "istočno praznovjerje" se ponekad špekulira da je i sam Plaucije prije toga postao kršćanin.

## U popularnoj kulturi
Plaucije se pojavljuje kao lik u romanu *[[Quo vadis (roman)|Quo vadis]]* Henryka Sienkiewicza. On i Grecina su opisani kao skrbnici protagonistice Ligije koji potajno ispovijedaju krščanstvo. U holivudskoj ekranizaciji iz 1951. je prikazano kako zbog svoje kršćanske vjere umire mučeničkom smrću u Koloseumu.

## Vanjske veze
* Aulus Plautius  at Roman-Britain.org
Karpoš

**Karpoš**, ( Vojnik, 16__? - Skopje, 1689.) Vođa velikog ustanka u sjeveroistočnoj Makedoniji protiv otomanske vlasti 1689. U to doba je austrijska vojska pod generalom Piccolominijem za cara Svetog Rimskog Carstva Leopolda I., poduzela veliku vojnu ofanzivu protiv Otomanskog carstva.

## Biografija
O mjestu i točnom vremenu njegova rođenja pouzdano se malo toga zna. Ali se zna da je Karpoš radio u kratovskim rudnicima, kao i to da je u svojoj prošlosti bio hajduk (čovjek izvan zakona, zbog nekog delikta), svakako se pouzdano zna da je imao veza sa austrijskom dvorskom kancelarijom.

## Karpošev ustanak
Austrijska vojska je u svom nenadano uspješnom i dubokom prodoru u krajeve pod Otomanskom vlašću poticala lokalno kršćansko stanovništvo na otpor i borbu protiv otomanske vlasti. Karpoš se tom pozivu odazvao, i okupio oko 15 000 ustanika. U vrlo kratkom vremenu (u turskoj vojsci vladalo je veliko rasulo), uspio je osloboditi veliki dio sjeveroistočnе Makedonije (Kratovo, Krivu Palanku, Kumanovo, Veles i Demir Kapiju).
Piccolomini je prodro do Skopja, kojeg je zapalio i potom krenuo na Kosovo prezimiti; tu je iznenadno obolio i umro (Prizren, 9. novembra 1689.). Nakon toga se austrijska vojska stala povlačiti, potom je uslijedila velika vojna ofenziva tursko-tatarskih trupa na ustanike. Njihov otpor je slomljen zauzećem Kumanova, Karpoš je zarobljen i pogubljen u Skopju početkom novembra 1689.
## Reference
Hristijan Todorovski Karpoš

**Hristijan Todorovski - Karpoš** (3. septembra, 1921. Kumanovo - 7. februar, 1944. pored gradića Preševa u južnoj Srbiji), bio je makedonski komunist i borac NOP-a za vrijeme Drugog svjetskog rata.

## Biografija
Još kao učenik, postao je član omladinske komunističke organizacije. Zbog svojih ideja, isključen je iz srednje škole 1940. sa zabranom upisa na čitavom teritoriju ondašnje Jugoslavije.
Po okupaciji 1941., od strane Bugarske, prihvatio se sakupljanja oružja i rasparčavanja ilegalnih brošura, kao što je *Dedo Ivan*, koji je izdavala ilegalna komunistička organizacija. Postao je član *Prvog kumanovskog partizanskog odreda*, i sudionik napada na bugarske policajce 11. oktobra, 1941. Nakon te akcije ušao je u partizanski štab za Kumanovo. Iza toga prebacio se u *Drugi južnomoravski odred*, pa u *Kukavički partizanski odred* (jedinica je djelovala u južnoj Srbiji i na Kosovu). U drugoj polovici 1942. poslan je u rodno Kumanovo, da organizira ustanak, koji je u međuvremenu zamro. 1943. je postao komandant bataljona *Jordan Nikolov* NOP-a i sa njim izvršio više uspješnih akcija protiv četničkih formacija u tom dijelu Makedonije. Naročito mu je bila uspješna vojna akcija kod sela *Pelince*, kod Kumanova.
Poginuo je u napadu na bugarsku policijsku stanicu - *Biljača*, pored Preševa 1944 .
* *Hristijan Todorovski Karpoš*, proglašen je narodnim herojem Jugoslavije 29. jula 1945. godine.

## Izvori
* *Витражите на Куманово*. Димитар Масевски, Скопје, 2004.
* *Народни хероји Југославије*, Младост, Београд, 1975.
Wu Han (dinastija Han)

**Wu Han** (tradicionalni kineski:吳漢; pojednostavljeni kineski:吴汉) (? - 44) bio je kineski general u službi Istočne dinastije Han. Kineske historije ga smatraju najboljim generalom u vojsci cara Guangwua (Liu Xiu) i jednim od najzaslužnijih za obnovu dinastije Han, ali i spominju njegovu veliku okrutnost prema civilima.
Gaj Salustije Krisp Pasijen

**Gaj Salustije Krisp Pasijen** (*Gaius Sallustius Crispus Passienus*, ? - 47) bio je rimski političar i velikodostojnik iz vremena Julijevsko-Klaudijevske dinastije. Pripadao je rimskom plemstvu i po usvojenju bio unuk znamenitog historičara Salustija. Stekao je reputaciju jednog od najbogatijih i najuticajnih Rimljana svog vremena. Godine 27. je služio kao konzul, a godine 33. se oženio za Domiciju, pranećaku cara Augusta. Nakon što je na vlast došao car Klaudije, u februaru ili martu 41. je od njega zatraženo da se razvede od Domicije kako bi se oženio za carevu nećaku Agripinu Mlađu. Pasijen je to učinio, a godine 44. je ponovno služio kao konzul. Godine 47. je umro, pri čemu neki od historičara vjeruju da je otrovan od strane supruge, koja se tako mogla udati za svog strica.

Sam Pasijen je, prema Tacitu, uživao reputaciju inteligentnog, dosjetljivog i šaljivim epigramima sklonog čovjeka.
Auk

**Auk** (Auk Tlingit, Auk Kwaan).- Pleme Tlingit Indijanaca (porodica Koluschan) sa otoka Admiralty i Douglas, a plemenska zemlja im se nalazila i na mjestu glavnog grada Aljaske, Juneau. Auki su imali više sela, jedno je bilo *Anchguhlsu* (kod Swantona) koje Aurel Krause naziva *AntcgAltsu*, no već je u njegovo vrijeme bilo napušteno, nalazilo se na Point Louisu na sjeveru otoka Douglas. Swanton spominje i *Tsantikihin*, na mjestu današnjeg Juneaua. 

A. Krause navodi u svojem ‘Tlingit Indijanci’ (Die Tlinkit-Indianer) da oni žive u 3 naselja, jedno je na Stephens Passge (s 200 stanovnika). Drugo je na sjeveru otoka Admiralty (s 300 ljudi) i treće na sjeveru otoka Douglas (50 ljudi), dok za selo AntcgAltsu kaže da je napušteno. Svih skupa kaže ima ih 640 1880.-1881. Broj im 1890 pada na 279. Mnogi Indijanci radili su za bijelce kao drvosječe, nosači i kopaći, za dolar ili dva po danu.

Kulturno Auki su pripadali Sjeverozapadnoj obali i imali kulturu tipičnu ostalim Tlingitima i susjednim plemenima drugih porodica. Socijalna podjela na Tlenedi i Wushketan.

## Literatura
* Frederick Webb Hodge, Handbook of American Indians North of Mexico

## Vanjske veze
* Camp of Auk Indians, Alaska, ca. 1896
Avavare

**Avavare** (pl. Avavares), slabo poznato pleme američkih Indijanaca iz južnog Teksasa. Jedini podaci o njima potjeću iz sredine prve polovice 16. stoljeća od Cabeza de Vace koji je sa njima proživjeo osam mjeseci. Po jeziku su se razlikovali od plemena Mariame, a po kulturi od plemena sa teksaške obale. Hodge smatra da bi mogli biti neko Caddoan pleme, . Ostali nazivi su Ananares, Anavares, Avares i Chavavares.

## Literatura
* Frederick Webb Hodge, ed., Handbook of American Indians North of Mexico (2 vols., Washington: GPO, 1907, 1910; rpt., New York: Pageant, 1959).

## Izvori

## Vanjske veze
* Avavare Indians
* Learning From Cabeza De Vaca
Wu Han

**Wu Han** može biti:

* Wu Han (dinastija Han) (吳漢) (? - 44), kineski general u službi cara Guangwua iz Istočne dinastije Han
* Wu Han (NR Kina), kineski komunistički političar čija su pisanja dala značajan poticaj Kulturnoj revoluciji
* Wu Han (pijanist), kinesko-američki pijanist
* Haing S. Ngor, kambodžanski glumac i ljekar poznat po *Poljima smrti*, a čije je kinesko ime Wu Han
* Wu Han, fiktivni lik u filmu *Indiana Jones and the Temple of Doom*, romanu *Indiana Jones and the Dinosaur Eggs* i video-igri *Indiana Jones and the Emperor's Tomb*

## Povezano
* Wuhan, glavni grad provincije Hubei u Kini
Awaitlala

**Awaitlala** (A'wa'etlala) /"those inside the inlet"/ pleme Kwakiutl ili Kwakwaka'wakw Indijanaca, porodica Wakashan, sa Knight Inleta u kanadskoj provinciji Britanska Kolumbija. Glavno središte bio im jer 'grad' Kwatsi.

Awaitlale danas žive ujedinjeni sa plemenom Tenaktak (Da'naxda'xw), plemenom što je živjelo u njihovom susjedstvu, također sa Knight Inleta, a zajednički se nazivaju Da'Naxda'xw/Awaetlala Nation ili Da'naxda'xw First Nation i dio su šire zajednice Winalagalis. Glavno naselje ove zajednice je Tsatsisnukwomi. Potomci Awaitlala danas žive na rezervatima Ahnuhati 6, Dead Point 5, Freda Point 4, Keogh 2, Kwatse 3, Sim Creek 5 i Tsawwati 1.

## Izvori

## Vanjske veze
* Kwakiutl Indian Tribe History
44.

Godina **44.** (**[[rimske brojke|XLIV]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Krispa i Taura** ili, rjeđe, **godina 797. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka "44." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

__NOTOC__

== Događaji ==
* [[Gaius Sallustius Crispus Passienus|Gaj Salustije Krisp Pasijen]] i [[Titus Statilius Taurus|Tit Stacilije Taur]] služe kao [[rimski konzul]]i.
* [[Rimski car]] [[Klaudije]] se vraća sa [[rimsko osvajanje Britanije|pohoda na Britaniju]] i slavi [[rimski trijumf|trijumf]]; jugoistočni dio [[Britannia (rimska provincija)|Britanije]] je sada pod [[Rimsko Carstvo|rimskom]] vlašću, iako će borbe sporadično trajati još deceniju i pul.
* [[Mauretanija]] postaje [[Rimsko Carstvo|rimska]] [[rimska provincija|provincija]].
* Otok [[Rodos]] i formalno postaje dio Rimskog Carstva.
* [[Boudicca|Budika]] se ženi za [[Prasutagus|Prasutaga]], kralja [[Briti|britskog keltskog]] plemena [[Iceni]].
* [[Cuspius Fadus|Kuspije Fad]], rimski guverner [[Judeja|Judeje]] (44–46) guši ustanak [[Theudas|Teude]] kome je [[dekapitacija|odrubljena glava]].
* [[Pomponius Mela|Pomponije Mela]] piše *De situ orbis'', geografski opis svih Rimljanima poznatih zemalja.

## Rođenja
*

## Smrti
* Sveti Jakov Stariji (mučeništvo)
* Agripa I od Judeje
* Klaudija Julija, pogubljena nećaka rimskog cara Klaudija i Mesaline (43–45)
* Wu Han, kineski general u službi dinastije Han
Avoyel

**Avoyel** (Avoyelles).- Pleme porodice Natchesan nekada naseljeno u susjedstvu današnjeg Marksvillea u Louisiani. Ime *Avoyel* znači "people of the rocks", njima vjerojatno dano iz razloga što su obalna plemena opskrbljivali kremenom. Ovo potvrđuje i Mobile naziv *Tassenocogoula* u značenju 'flint people'. Taensa Indijanci nazivali su ih Little Taensa, njima su bili najsrodniji. Bili su sjedilačko pleme lovaca i sakupljača po kulturi srodni mnogo većim Natchezima.

## Historija
Avoyele prvi spominje Iberville 1699. godine pod imenom Tassenocogoula, a posjećuje ih 1700. i tada ih već nazivi Little Taensas. Zemlja im je plodna i atraktivna, pogodna za uzgoj kukuruza i povrća, ispresijecana brojnim malenim jezerima. Dolaskom bijelaca Avoyeli dospijevaju postati vlasnici konja koje počinju uzgajati, a kasnije i goveda. Kao saveznici Francuza, kaže Du Pratz, Avoyeli počinju svoju uzgojenu stoku (Krave i bikove), te konje prodavati francuskim naseljenicima Louisiane. U 18. stoljeću dolazi do pokreta plemena na Zaljevu. U njihov kraj dolaze Biloxi, pleme iz grupe Siouan i drugi, te zauzimaju sebi novi dom. Godine 1764. oni učestvuju zajedno sa Ofo, Tunica i Choctaw Indijancima u napadu na englesku regimentu na Mississippiju. Do pred kraj 18. stoljeća oni su se već pomiješali s novopridošlicama a njihov jezik je nestao. Godine 1805. (prema Sibleyu čiji su izvještaji nepouzdani) preostalo je tek dvije ili tri žene. Godine 1932. umro je posljednji individualac koji je u sebi imao avojelske krvi.

## Literatura
* Frederick Webb Hodge, Handbook of American Indians North of Mexico

## Vanjske veze
* Avoyel/Avoyelles Indian Tribe History
* Avoyel-Taensa
Awaswas

**Awaswas** (Santa Cruz Costanoans).- ime za nekoliko malenih tribeleta (malenih plemena) Costanoan Indijanaca nastanjenih u vrijeme kontakta između današnjeg Davenporta i Aptosa u zapadnoj Kaliforniji. Područje što ga oni naseljavahu poznato je danas kao Castle Rock State Park. Awaswas Indijanci prema misiji Santa Cruz nazivani su i Santa Cruz Costanoans, a populacija im je tada procijenjena na nekih 600 osoba, zacijelo preumanjena. –Španjolski kontakt sa Costanoima počinje dolaskom Sebastián Vizcaínom, no istraživanja njihove zemlje Španjolci provode između 1769. i 1776. Misija među Awaswas Indijancima utemeljena je tek 1791. Njihovi dijelovi ipak su još prije završili po misijama drugih srodnih Costanoan plemena, točnije na misijama San Carlos, San Francisco i Santa Clara. 
Costanoan Indijanci, koji ime nose prema obali (costa= obala; Sp. Costaños = “people of the coast”), bavili su se lovom i ribolovom, kao i sakupljanjem mekušaca uz obalu. Žene su se bavili sakupljanjem biljne hrane i njenom pripremom. 
Awaswas Indijanci bijahu podijeljeni na više malenih plemena, to su:
* Uypi (Soquel) u području rijeke San Lorenzo,. Ime su dobili po jednom njihovom vođi. Prije dolaska misionara naseljavvali su ušće San Lorenza
* Cotoni, od ušća San Lorenza do A Año Nuevo., i na istok do Bonny Doon Ridge
* Quirotse, na obali od Bean Creeka do Año Nuevo. 14. dana posljednjeg mjeseca 1793. pripadnici plemena Quirotse napali su misiju Santa Cruz i dijelom spalili.
* Cajastaca od Corralitosa i Watsonvillea. Pokršteni su 1790.-tih 
* Chaloctac, duž Loma Prieta Creek.

## Vanjske veze
* http://www.tpl.org/content_documents/ca_coastdairiesSec_1.1_Prehistory.pdf  
* http://www.indiancanyon.org/QuirosteAttack1793.html
Aztec-Tanoan

**Aztec-Tanoan** su velika porodica sjevernoameričkih indijanskih jezika rasipanih od jugoistonnog Oregona i Idaha na jug kroz američki Zapad pa preko Meksika i po manjim enklavama sve do u Panamu. Obuhvaća porodice Uto-Aztecan i Kiowa-Tanoan. Prije se za dio ovog phyluma smatrala i porodica Zunian, što više nije priznato. Kiowa i Tanoan Indijanci drže se daljnjim srodnicima Šošona i preko njih, imajući to u vidu, i grupama meksičkih Nahua, kao i njihovim enklavama po nekim srednjoameričkim državama.

Aztec-Tanoan govornici smatraju ase potomcima kulture Cochise. Najsjeverniji pripadnici over Velike porodice su skupine Sjevernih Pajuta, Bannocka i Lemhi Šošona, dok ih na jugu među najjužnijima zastupaju Indijanci Alaguilac iz Gvatemale, Pipili iz Gvatemale, Salvadora i Hondurasa, Bagaces ili Bagaz i Desaguadero iz Kostarike, Nahuatlate i Nicarao iz Nikaragve, te mogući najjužniji članovi bi moglo biti pleme Sigua iz Paname, koji neki zbog lokacije pokušavaju pripisati tamošnjim lokalnim skupinama. Ovako južna prisutnost Nahua govornika mogla bi se povezivati tek uz ekspanziju Asteka.

## Reference
Axion

**Axion** (Atsayonck, Atsayongky) /Axion ='the muddy place'/, jedan od tribeleta američkih Indijanaca iz grupe Unami Delawaraca, nastanjenih u 17. stoljeću na istočnoj obali rijeke Delaware između Rancocas Creeka i sadašnjeg Trentona. Godine 1648. oni su u tom kraju bili najveće od plemena koje je imalo oko 200 ratnika. Prema američkom etnologu Brintonu, njihovo ime je iskvareni oblik koji dolazi po imenu rječice Assiscunk, blizu Burlingtona, odnosno od assiscu 'mud'.

## Literatura
* Frederick Webb Hodge, Handbook of American Indians North of Mexico

## Vanjske veze
* Axion Indian Tribe History
Prasutag

**Prasutag** (, ? - cca. 60) bio je kralj, odnosno poglavica britskog plemena Iceni, koji je vladao kao rimski klijent neposredno nakon invazije. Dio historičara vjeruje da je bio jedan od jedanaest britskih poglavica koji su se za vrijeme invazije 43. bez borbe predali caru Klaudiju, dok drugi vjeruju da su ga instalirali Rimljani. Antički izvori spominju da je živio dugo i imao uspješnu vladavinu, te bio oženjen za Budiku. U svojoj oporuci je rimskog cara imenovao su-nasljednikom, zajedno sa svoje dvije kćeri. Nakon što je umro, Rimljani su ignorirali oporuku i odlučili sami preuzeti njegovo kraljevstvo. Kada se Budika protiv toga potužila, izbičevana je, a njene kćeri silovane. To je bio povod za veliki Budikin ustanak 60-61.

## Vanjske veze
* Iceni  at Roman-Britain.org
Budika

**Budika** (*Boudica* ili *Boudicca*), nekoć poznata i kao **Boadiceja** (*Boadicea*), je bila kraljica Ikena i drugih britskih plemena. Predvodila je pobunu protiv rimskih zavojevača u Britaniji 60. i 61. godine u doba vladavine cara Nerona, u kojoj je ubijeno 70.000 Rimljana. Međutim, pobuna je ipak slomljena, a Budika je izvršila samoubistvo. Ove događaje opisuju dva istoričara, Tacit u svojim *Analima* i *Životu Julija Agrikole* i Dion Kasije u svojoj *Istoriji Rima*.

Njen muž, Prasutag, icenski kralj koji je vladao kao nezavisni saveznik Rima, u svom testamentu ostavio je svoju kraljevinu zajedno svojim kćerkama i rimskom caru, ali kad je umro, njegov testament je bio ignorisan, verovatno zato što Rimljani, za razliku od Brita, nisu priznavali žensku decu za naslednike. Kraljevstvo je aneksionirano i osvojeno, Budiku su izbičevali a njene kćerke silovali.

Godine 60. ili 61, dok je rimski guverner, Gaj Svetonije Paulin, vodio rat na ostrvu Anglsi u severnom Velsu, Budika je povela Icene, Trinovate i druga plemena u pobunu protiv Rimljana. Uništili su Kamulodunum (danas Kolčester), koji je ranije bio prestonica Trinovata, ali sad rimska kolonija u koju su slani otpušteni rimski vojnici. Takođe je bio i mesto hrama deifikovanog bivšeg cara Klaudija, koji je izgrađen i održavan na račun lokalnog stanovništva.

Kada je čuo za ustanak, Svetonije Paulin je požurio u Londinijum (danas London), trgovačko mestašce koje nije imalo ni dvadeset godina, i koje je bilo sledeća meta ustanika. Međutim, ubrzo je shvatio da nema dovoljno ljudi da bi ga odbranio, tako da ga je evakuisao i napustio. Londinijum je spaljen i srušen do temelja, isto kao i Verulamijum (danas Sent Olbans). Procenjeno je da je oko 70—80.000 ljudi pobijeno u ta tri grada. Svetonije Paulin je u međuvremenu, regrupisao svoje snage u Vest Midlandu i iako je imao neuporedivo manje vojnika, pobedio je Boudiku u bici kod Vatling Strita. Kriza koja je tad nastala navela je cara Nerona da počne da razmišlja o eventualnom povlačenju i napuštanju Britanskih ostrva, ali Svetonijeva pobeda nad Boudikom je obezbedila dalju kontrolu Rimskog carstva nad provincijom.

Istorija ovih događaja koju su zabeležili Tacit i Dion Kasije, bila je izvučena iz zaborava u doba renesanse kada je došlo do oživljavanja legende u toku viktorijanskog doba, kad je kraljica Viktorija poistovećivana s Boudikom. Od tada pa do danas, Budika je postala važan kulturni simbol Ujedinjenog Kraljevstva i njegovog kasnijeg odolevanja osvajačima sa evropskog kontinenta.

## Reference

## Vanjske veze

* Istorijska biblioteka:Budika
Dekapitacija

**Dekapitacija**, **obezglavljenje** ili **obezglavljivanje** je čin kojim se nečija glava odvaja od ostatka tijela. Kod ljudi i većine životinja taj čin vrlo brzo dovodi do moždane smrti, s obzirom da nakon nekoliko minuta mozak ostaje bez krvi. Postojeća medicinska tehnologija nije u stanju održati odrezanu glavu na životu, odnosno prišiti je natrag na tijelo s obzirom na prevelika oštećenja presječene kičmene moždine, arterija i mišića.

Dekapitacija se gotovo u pravilu događa kao posljedica, odnosno metoda ubistva ili izvršenja smrtne kazne, a kao alat se pri tome koristi hladno oružje sa oštricom (nož, mač, sjekira), žica ili posebni uređaji kao što je giljotina. Kroz historiju je bilo često ritualno obezglavljivanje leševa, odnosno na neki drugi način ubijenih ili pogubljenih osoba. Dželat koji je specijaliziran za pogubljenje odsijecanjem glave se zove **glavosječa**.

Osim na taj način, do dekapitacije može doći i nesretnim slučajem - prilikom eksplozija, automobilskih i drugih udesa ili industrijskih nesreća. Iako su takvi slučajevi rijetki, moguće je izvršiti i samoubistvo rezanjem vlastite glave.

Dekapitacija u prenesenom značenju također označava i svaki čin kojom se neka država ili organizacija onesposobljava tako što joj se trajno ili privremeno ukloni ili onesposobi njeno vodstvo.

## Povezano
* Lov na glave

## Reference

## Vanjske veze

* Crime Library 
* The East London Decapitator
* CapitalPunishmentUK.org
45.

Godina **45.** (**[[rimske brojke|XLV]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Vinicija i Sabina** ili, rjeđe, **godina 798. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka "45." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

__NOTOC__
== Događaji ==

* [[Marcus Vinicius (konzul 30)|Marko Vincije]] i [[Titus Flavius Sabinus (konzul 47)|Tit Flavije Sabin]] služe kao [[rimski konzul]]i.
* [[Kina|Kineski]] [[general]] [[Ma Yuan (dinastija Han)|Ma Yuan]] pokreće ekspedicije protiv [[Xiongnu]] i [[Xianbei]]ja (u [[Mandžurija|Mandžuriji]]).
* [[Galba]] postaje komandant [[Legio III Augusta|III legije *Augusta*]].
* [[Salzburg]] ([[Juvavum]]) dobija status [[Rimsko Carstvo|rimslog]] *municipiuma''.
* Rimski car Klaudije protjeruje Jevreje iz Rima.
* Car Klaudije osniva Savariju, današnji grad Szombathely u Mađarskoj.
* Rimski Senat se sastaje kako bi raspravljao o spekulacijama nekretninama u Rimu.
* Pavle iz Tarza počinje svoja misionarska putovanja, prema jednom od tradicionalnih datiranja.

## Rođenja
* Stacije, rimski pjesnik
* Plutarh, grčki historičar i biograf

## Smrti
* Klaudija Julija, pogubljena nećaka cara Klaudija i Mesaline (ili 43/44)
Teuda

:*Teuda je također bilo ime [[Pavle iz Tarsa|Pavlovog]] učenika koji je poučavao [[Valentin]]ija; v. [[Teuda (učitelj Valentinija)]]*

**Teuda** (*Theudas*, ? - cca. 46) bio je jevrejski pobunjenik u rimskoj Judeji, koji je između 44. i 46. vodio kratkotrajni ustanak protiv Rimljana.

Flavije Josip ga opisuje kao šarlatana, odnosno "čarobnjaka" (*goes*) koji je narod uvjerio da je prorok te da je u stanju ponoviti Mojsijevo čudo i razdvojiti vodu rijeke Jordan. Na njegovu zapovest reka će se, naime, povući i dozvoliti im da pređu na drugu stranu, u obećanu zemlju, gde će za Izrael otpočeti novo doba. Židovi će preći preko rijeke suhi ali će se Rimljani gonioci utopiti. On je jednom prilikom ubedio svoje sledbenike da pokupe sve što imaju i pođu s njim na reku Jordan gde je obećao da će načiniti čudo. Prema nekim izvorima, Teuda i njegovi ljudi bili su naoružani.

U ovom pokretu su Rimljani vidjeli izraz revolucionarnog vrenja; rimski guverner Kuspije Fad je, pak, čuo za njegove planove te ga preduhitrio poslavši konjicu da presretne njegove sljedbenike koji su došli gledati to "čudo". Oni su pobijeni ili rastjerani, a sam Teuda je zarobljen te mu je odrubljena glava. Neki historičari vjeruju kako je Teuda za sebe tvrdio da je Mesija.

Josip daje opis ustanka pod provincijskim upraviteljem Felixom (52—60). Vođe tog ustanka:

Teuda se spominje i u Novom zavjetu, odnosno Djelima apostolskim, ali se u njima tvrdi da je Teudina pobuna prethodila pobuni Jude Galilejca četrdeset godina ranije.

## Reference

## Vanjske veze
* A response to the Theudas problem
* Jewish Encyclopedia: Theudas
Kuspije Fad

**Kuspije Fad** (*Cuspius Fadus*, 1. vijek) bio je rimski velikodostojnik koji je između 44. i 46. služio kao prokurator Judeje. Prema Flaviju Josipu, brzom intervencijom je ugušio ustanak samozvanog jevrejskog proroika Teude. Godine 46. ga je na mjestu prokuratora naslijedio Tiberije Julije Aleksandar.

## Vanjske veze
* Jewish Encyclopedia: Fadus Cuspius
Marko Vinicije (konzul 30)

**Marko Vinicije** (*Marcus Vinicius*, cca. 5. pne. - 46) bio je rimski plemić i velikodostojnik iz doba Julijevsko-Klaudijevske dinastije.

Bio je sin konzula Publija Vinicija i unuk Marka Vinicija. Prvi put se spominje kao kvestor godine 20. Godine 30. je, pak, služio kao Rimski konzul|konzul zajedno sa Lucijem Kasijem Longinom. Historičar Velej Paterkul je upravo Viniciju posvetio svoje znamenito historijsko djelo.

Godine 33. ga je car Tiberije odredio za muža Julije Livile, najmlađe od Germanikovih kćeri. U doba Kaligule je 38-39. služio kao prokonzul Azije. Poslije je sudjelovao u zavjeri protiv Kaligule, a neposredno nakon njegovog ubistva 41. čak neko vrijeme pokušavao zauzeti carsko prijestolje. Novi car Klaudije mu, to, međutim, nije zamjerio, te ga je 43. pratio prilikom pohoda na Britaniju, a poslije pohoda je odlikovan sa *[[ornamenta triumphalia]]*'. 45. je služio nekoliko mjeseci služio kao konzul.

Vinicije je, međutim, godinu dana kasnije pao u nemilost carice Mesaline. Ona je Klaudija nagovorila da pogubi Vinicija. Usprkos tome mu je priređen pogreb sa državnim počastima.

Vinicijev fiktivni sin Marko se pojavljuje kao protagonist romana *[[Quo vadis (roman)|Quo vadis]]* Henryka Sienkiewicza.

### Napomene
Xianbei

**Xianbei** (), takođe poznati i kao **Sjanbi** (Сяньби, Syanbi, Sümbe), **Serbi**, **Sarbi**  ili **Sirbi** (Serbi, Sarbi, Sirbi, Sirvi), naziv je za drevni nomadski narod koji je živio u Mandžuriji i istočnoj Mongoliji, odnosno Xianbei Shanu.

Za Xianbeije se vjeruje da su poticali od Donghua, ili "Istočnih Hua" u drevnim kineskim izvorima. Stvorili su federaciju nekoliko nomadskih plemena/klanova od kojih je najvažnija Tuoba, odnosno Državu Xianbei. Nakon propasti dinastije Han Xianbei su iskoristili metež kako bi iz stepa Mongolije, Hebeija i Liandonga prodrli na jug i zapad, odnosno u Kinu.

U periodu Šesnaest kraljevstava su Xianbei u užoj Kini osnovali šest kraljevstava, od kojih će s vremenom nastati dinastije Sui i Tang. Xianbei su se s vremenom sinizirali, odnosno u potpunosti stopili s matičnim kineskim stanovništvom.

Dvije današnje etničke grupe, Monguor i Xibe, tvrde da potiču od Xianbeija.

U pravoj srpskoj istoriografiji (Miloš S. Milojević i drugi autori), narod Sjanbi se, u sklopu jedne od hipoteza o nejužnoslavenskom porijeklu Srba, izjednačava sa Srbima, zbog sličnosti jednog od naziva upotrebljavanih za Sjanbe (Sarbi, Serbi) sa imenom Srba. Međutim, osim sličnosti imena, za direktne veze Srba i Sjanba ne postoje dokazi.

## Povezano
* Država Xianbei
* Wu Hu
* Šesnaest kraljevstava
* Wuhuan
* Dinastija Sjeverni Wei
* Kineski suveren
* Bu Dugen
* Kebineng

## Reference
* Hanshu
* Sanguozhi

## Vanjske veze

* 鮮卑語言The Xianbei language(Chinese Traditional Big5 code page) via Internet Archive
Municipijum

**Municipijum** (, pl. *municipia*) je izraz koji se u rimskoj državi koristio za drugu klasu gradova, čiji je status bio ispod kolonija (*colonia*). Municipijumi su imali vlastitu samoupravu, ali njihovi građani, za razliku od kolonija, nisu imali rimsko državljanstvo nego tek latinsko pravo (*ius Latii*). Municipijumi, za razliku od kolonija, obično nisu bili osnivani od Rimljana nego su nastajali tako što bi se već postojeće ne-rimsko naselje stavilo pod rimsku vlast.

Građani municipijuma su imali dužnosti rimskog državljana, koje su se ticale plaćanja poreza i vojne službe, ali nisu smjeli sudjelovati u političkom životu, tj. birati i biti birani na javne dužnosti. Izvršnu vlast u municipijuma su obično vršila četiri magistrata izabrana na godinu dana - dva duumvira i dva edila, dok su savjetodavnu vlast vršili dekurioni okupljeni u tijelo nalik na senat.

Municipijumi su izgubili svoje značenje kada je godine 212. car Karakala svim rimskim podanicima dao državljanstvo. Od tog izraza se, međutim, nastali izrazi za općinu u romanskim i drugim evropskim jezicima.

Dodjeljivanje statusa municipalitete imalo je za cilj razbiti rodovski način života, ali nikada nije značilo i potpunu romanizaciju. U izolovanim šumovitim predjelima nastavio se koristiti ilirski jezik a život nastavio u starim formama.

## Reference
Stacije

:*Za osobno ime v. [[Statius (praenomen)]]. Za ostale upotrebe v. [[Statius (razvrstavanje)]].*

**Publije Papinije Stacije** (Publius Papinius Statius, Napulj, cca. 45 - 96) bio je rimski pjesnik iz Srebrnog doba latinske književnosti. Poznat je kao autor epa *[[Tebaida (ep)|Tebaida]]*, zbirke Silvae i nedovršenog epa *[[Ahileida]]*, ali kao i jedan od likova Danteove *[[Božanstvena komedija|Božanstvene komedije]]* koji se pojavljuje u Čistilištu.

## Vanjske veze
* Online text: Statius, Thebaid & Achilleid translated by J.H. Mozley
* Online text: Statius, Thebaid, Achilleid & Silvae (Latin)
* SORGLL: Statius, Thebes I.46-87; read by Stephen Daitz
46.

Godina **46.** (**[[rimske brojke|XLVI]]**) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Azijatika i Silana** ili, rjeđe, **godina 799. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka "46." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

__NOTOC__
== Događaji ==
* [[Decimus Valerius Asiaticus|Decim Valerije Azijatik]] i [[Marcus Junius Silanus Torquatus|Marko Junije Silan Torkvat]] služe kao [[rimski konzul]]i.
* [[Suša]] i najezda skakavaca pogađaju mongolske stepe izaziva glad i pobune kod naroda [[Xiongnu]].
* Naselje danas poznato kao [[Celje]] u [[Slovenija|Sloveniji]] dobija od Rima samoupravu pod nazivom *municipium Claudia Celeia''.
* Nakon smrti posljednjeg kralja, Trakija je formalno inkorporirana u Rimsko Carstvo. Područje današnje Dobrudže je anektirano u rimsku provinciju Mezija.
* Tzv. Dunavski put spaja Rim sa sjeveroistočnim granicama Carstva.
* Proveden popis stanovništva prema kome je ustanovljeno da ima više 6,000.000 rimskih državljana.

## Rođenja
* Plutarh, grčki historičar (približni datum)

## Smrti
* Roimitalk III, kralj tračke države Sapes (ubistvo)
Decim Valerije Azijatik

**Decim Valerije Azijatik** (*Decimus Valerius Asiaticus*, 5. pne. - 47) bio je rimski političar i velikodostojnik iz doba Julijevsko-Klaudijevske dinastije. Rodio se u porodici alobrožanskog porijekla u Narbonskoj Galiji, i rano je postao blizak sa Antonijom Mlađom i njenom porodicom. S vremenom je postao jedan od najbogatijih i najuticajnijih Rimljana svog doba, te je ušao u Senat. Sprijateljio se sa Kaligulom, ali nakon što ga je Kaligula uvrijedio, sudjelovao je u zavjeri koja je završila njegovim ubistvom. Novi car Klaudije mu je također bio dugogodišnji prijatelj, i pratio ga je na pohodu na Britaniju 43. Godine 46. je služio kao konzul. Godine 47. je došao u nemilost carice Mesaline, a što antički historičari tumače ljubomorom na njegovo bogatstvo. Zbog toga je optužen za izdaju; na suđenju je Klaudije bio sklon osloboditi svog prijatelja, ali je Azijatik svejedno iz protesta prije same presude počinio samoubistvo rezanjem vena.

Azijatik je bio oženjen Loliju Saturninu, sestru Kaliguline treće supruge Lolije Pauline. S njom je imao dva sina - Decim Valerija Azijatika i Decima Valerija Azijatika Saturnina.
Marko Junije Silan Torkvat

**Marko Junije Silan Torkvat** (*Marcus Junius Silanus Torquatus*, 14-54) bio je rimski velikodostojnik i plemić, rodom iz Julijevsko-Klaudijevske dinastije. Bio je sin istoimenog konzula za godinu 19. i Emilije Lepide, odnosno neposredni potomak cara Augusta. Kao takav je bio predmet dvorskih intriga vezanih uz njegovo potencijalno stupanje na carsko prijestolje. Godine 46. je za vrijeme cara Klaudija služio kao konzul, a potom kao prokonzul Azije. Nedugo nakon Klaudijeve smrti Silan je umro, a Tacit kao razlog navodi trovanje od strane viteza po imenu Celer i oslobođenika po imenu Helije. Njih dvojica su trovanje izvršili po nalogu carice majke Agripine Mlađe, koja ga je smatrala prijetnjom po njenog sina, novoustoličenog cara Nerona. U provinciji Aziji, gdje je Silan bio popularan, Celera su čak optužili za ubistvo, ali je Neron odgađao pokretanje procesa sve dok Celer nije umro u dubokoj starosti.

Silan je imao sina Lucije Junije Silan Torkvat|Lucija, koji je godine 66. pao kao žrtva Neronove strahovlade.

## Fusnote
Sapes

**Sapes** () ili **Šapči** (,  je grad u Grčkoj, drugi po veličini u Prefekturi Rodopi u Zapadnoj Trakiji. Prema popisu iz 2001. ima 9.542 stanovnika.
Dio stanovnika potiče od izbjeglih Pontskih i crnomorskih Grka, zbog čega se u tom kraju uz grčki često govori i ruski jezik.

## Reference
47.

: *Za lik iz serije igara [[Hitman (serija)|Hitman]] v. [[Agent 47]].*

Godina **47.** (**[[rimske brojke|XLVII]]**) je bila redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Cezara i Vitelija** ili, rjeđe, **godina 800. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka "47." za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

__NOTOC__
== Događaji ==

* Rimski car [[Klaudije]] i [[Lucius Vitellius|Lucije Vitelije]] služe kao [[rimski konzul]]i.
* [[Publius Ostorius Scapula|Publije Ostorije Skapula]] postaje guverner [[rimska Britanija|Britanije]], zamijenivši [[Aulus Plautius|Aula Plaucija]]. Jugoistok otoka je [[rimska provincija]], dok na južnoj obali postoji klijentska država pod kraljem [[Tiberius Claudius Cogidubnus|Kogidubnom]] čije je sjedište najvjerojatnije bilo u današnjem [[Fishbourne Roman Palace|Fishbourneu]] kraj [[Chichester]]a. Ostorije se suočava sa upadima britskih plemena sa sjevera i zapada, ali ih uspješno odbija.
* Klaudije obnavlja funkciju [[cenzor (drevni Rim)|cenzora]] kao i *ludi saeculares*, te organizira red [[Haruspex|Haruspices]] od 60 članova.
* [[Gnaeus Domitius Corbulo|Gnej Domicije Korbulon]] je imenovan komandantom [[rimska vojska|rimske vojske]] u [[Germania Inferior|Donjoj Germaniji]]. [[Hauci|Haučki]] pirati pod vodstvom rimskog dezertera Ganaska počinju pustošiti [[Galija (oblast)|galsku]] obalu. Korbulon protiv njih šalje flotu iz ušća Rajne te ih tuče, te je ustanak Frizijaca je ugušen. Korbulon vodi borbe protiv [[Cherusci|Heruska]] i [[Frizijci|Frizijaca]].
* [[Plinije Stariji]] služi rimsku vojsku u [[Germanija|Germaniji]].
* Klaudije osniva grad *'Forum Claudii Vallensium** (današnji [[Martigny]]) u [[Alpes Poeninae|Peninskim Alpama]] ([[Švicarska]]). 
* Korbulon naređuje izgradnju kanala **Fossa Corbulonis*', kojim se [[Rajna]] spaja sa [[Meuse (rijeka)|Meuseom]] u današnjoj [[Nizozemska|Nizozemskoj]], a čime je povezan grad [[Forum Hadriani]] ([[Voorburg]]).
* Rimljani grade utvrđenje po imenu *Traiectum'' kraj ušća Rajne, a koje će kasnije biti poznato kao grad Utrecht
* Musselburgh osnovan u rimskoj Britaniji (Škotska).
* Ananija postaje prvosvećenik Judeje.
* Pavle počinje misionarsko djelo.

## Rođenja
*

## Smrti
* Vardan I, arsakidski kralj Partije
Zapadnoslavenski jezici

U **zapadnoslovenske jezike** spada poljski i neki ostaci od lektičkih jezika (kašupski i njegova prastara verzija slovinski), donjelužički i gornjelužički (koji se zovu i Wendish), češki i slovački. Više od 40 mil. ljudi govori poljski, većinom u Poljskoj te ujedno u krajevima Češke, SAD-a i Kanade. Osnovni dijalekat poljskog je velikopoljski (na sjeverozapadu), malopoljski (na jugoistoku), šleski i mazovski (sličan kašupskom). Slovinski pripada sjevernoj grupi kašupskih jezika. Kašupski dijalekti, zajedno sa slovinskim se smatraju ostacima pomeranijskih jezika koji su pripadali lektičkoj grupi. Lektička grupa je isto uključivala i polapski jezik kojega su govorili do 17. i 18. vijeka Sloveni u okolini rijeke Elbe (Laba). U to doba je već bio napisan rječnik i zapisani neki izrazi na tome jeziku.

Polapski jezik se graničio sa sorbijskim dijalektima koje govore Lužički Srbi na istoku Njemačke. Gornjelužički dijalekat je baza za pismo a ostaci donjelužičkog se govore i u regiji Mužakova. Na razvoj donjolužičkoga je veći utjecaj imao poljski, a na gornjolužički više je utjecao češki.

Češki se govori u Bohemiji, Moraviji i Šleziji. Pisani jezik je zasnovan na centralnom bohemijskom dijalektu koji se govori u regiji Praga. Slovačko pismo je zasnovano na bazi centralnog slovačkog dijalekta koji je govoren sredinom 19. vijeka. Zapadni slovački jezici su bliski sa moravijskim dok su istočni bliski sa poljskim i ukrajinskim.
Švedski demokrati

**Švedski demokrati** (, SD) je politička stranka u Švedskoj koja sebe opisuje kao nacionalistički pokret. Osnovana je 1988. te se zalaže za ograničavanje imigracije u Švedskoj, odnosno odbacivanje multikulturalnosti švedskog društva. Najveći dio švedskih medija i javnosti tu stranku smatra ekstremno desnom, odnosno rasističkom, iako vodstvo SD te optužbe odbacuje. Nakon nekoliko neuspješnih pokušaja, SD je na izborima 2010. prvi put ušla u švedski Parlament. Predsednik stranke je Jimmie Åkesson.

Mladi članovi su organizovani u organizaciji pod imenom *[[Шведска демократска омладина|Švedska demokratska omladina]]*.

## Vanjske veze
*  Švedski demokrati
*  Jimmy Åkesson - website
*  SD-Kuriren
*  Švedska demokratska omladina
Misionarstvo

**Misionarstvo** (od latinske riječi missio "slanje") predstavlja organiziranu aktivnost neke religijske zajednice u svrhu pridobijanja (preobraćenja) novih članova. Osobe koje obavljaju misionarsku djelatnost se nazivaju **misionarima**.

Iako se misionarstvo kao pojam prvi put koristilo u kršćanskim izvorima, odnosno obično vezuje uz kršćanstvo, misionarske djelatnosti su značajka i drugih religija. Tako se još u 3. vijeku pne. u doba indijskog cara Ašoke bilježi masovno širenje budizma preko misionara koji su iz Južne Azije pohodili Tibet i susjedna područja.

## Povezano
* Evangelizacija
* Prozelitizam

## Vanjske veze
Publije Ostorije Skapula

**Publije Ostorije Skapula** (*Publius Ostorius Scapula*, ? - 52) bio je rimski vojskovođa iz doba Julijevsko-Klaudijevske dinastije, poznat kao drugi po redu rimski guverner Britanije.

O njegovom ranom životu se ne zna gotovo ništa. Na dužnost ga je godine 47. postavio car Klaudije, te je zamijenio Aula Plaucija, koji je četiri godine vodio uspješnu invaziju na otok. Kada je Skapula stupio na dužnost Rimljani su pod neposrednom vlašću imali samo krajnji jugoistočni dio Britanije, dok su granična područja i dalje držala britska klijentska kraljevstva upitne lojalnosti prema Rimu. Već krajem 47. su Briti započeli s pljačkaškim upadima na rimske teritorije, očekujući da rimska vojska neće poduzimati kaznene ekspedicije usred zime, kada se u Britaniji tradicionalno nije ratovalo. Skapula je ih tada iznenadio svojom reakcijom i porazio, ali je istovremeno svim Britima na rimskim i susjednim teritorijama postavio zahtjev da se razoružaju, što je uključivalo i pro-rimske Icene. Oni su se tom zahtjevu oduprli oružjem te ih Skapula pokorio; vjeruje se da je tada za njihovog kralja postavljen Prasutag kao nešto pouzdaniji kadar.

Skapula je sljedeće godine vodio pohod protiv Deceangla na području današnjeg sjevernog Walesa, a poslije je ratovao protiv Briganta na sjeveru. 49. godine je postavio prvu rimsku koloniju u Kamoludunumu (današnji Colchester), a potom Verulamium (današnji St. Albans).

U međuvremenu je Karatak, bivši katuvelanski kralj i vođa otpora protiv rimske invazije, stao na čelu plemena Silura u jugoistočnom Walesu i počeo voditi gerilski rat protiv Rimljana. Skapula je protiv njega vodio pohod i konačno ga uspio poraziti godine 51. Karatak se sklonio kod Briganta, ali ga je Rimljanima izručila kraljica Kartimandua.

Sljedeće godine je Skapula iznenada umro, prema Tacitovim navodima, "od velike brige". To su koristili Siluri, koji su ponovno otpočeli rat, sve dok ih nije pacificirao Skapulin nasljednik Aulo Didije Gal.

## Vanjske veze
* Publius Ostorius Scapula at Roman-Britain.org
Shareware

**Shareware**, ili u direktnom prijevodu sa engleskog jezika *"dijeljena roba"*, je pojam pod kojim se podrazumjeva način distribucije proizvoda (najčešće softvera) na taj način da je kupcu omogućeno prethodno isprobavanje proizvoda prije nego isti bude plaćen.

Ovaj pojam se najčešće koristi u informatici za softver koji je distribuiran uz odgodu plaćanja na neki unaprijed definisani period. Shareware softver je obično potpuno funkcionalan neki određeni period nakon čega ga je potrebno ukloniti sa računara. U ugovoru (EULA) koji dolazi uz instalaciju softvera, opisane su obaveze korisnika prema proizvođaču. One mogu biti pravne ili moralne.

## Zaštita interesa
Da bi zaštitili svoj interes proizvođači implementiraju posebne funkcionalnosti koje su u stanju potpuno onesposobiti program nakon isteka dozvoljenog roka upotrebe programa. Dalja upotreba je omogućena samo unošenjem ispravnih podataka o registraciji ili aktiviranjem od strane kompanijinog web sajta. Osim ovoga, prave se posebni sistemi zaštite koji onemogućavaju zlonamjerne korisnike od višestrukog instaliranja programa ili pomjeranja datuma internog sata.

## Popularizacija
Prvi koji je iskoristio ovaj naziv je bio Bob Wallace da bi opisao svoj softver PC-Write i to u 80-tim godinama prošlog vijeka. Veća popularizacija ovakvog načina distribucije softvera je počela paralelno sa razvojem interneta. Koristile su ga uglavnom manje kompanije kojima je to bio idealan put za prezentaciju svojih proizvoda krajnjim korisnicima. U novije vrijeme na taj se način odlučuju i velike kompanije za neke svoje proizvode.

## Loše strane
Loše strane ovakvog distribuiranja softvera su evidentne samo za proizvođače. Ogledaju se u tome da je zlonamjerniku vrlo lako naći način da zaobiđe zaštite, pa na crnom tržištu za svaki ovakav proizvod vrlo brzo bude javno objavljen serijski broj, ili čak mali program, "generator ključeva" (en. *key generator*), koji je u stanju da na osnovu unesenog imena generiše odgovarajući serijski broj za određeni program. Vremenom kompanije pokušavaju sve sofisticiranije načine zaštite svojih interesa, no bezuspješno.

## Najpoznatiji shareware programi
**Zaštita**
* Ad-Aware - Početna stranica 

**Arhiveri**
* WinZip - Početna stranica
* WinRAR - Početna stranica

**Download manageri**
* GetRight - Početna stranica



## Vanjske veze
* Shareware Industry Conference
* Udruženje shareware proizvođača
* Evropska shareware konferencija
EULA

**EULA** od **End User Licence Agreement** je ugovor o licenci softvera, za krajnjeg korisnika.

EULA je memorandum ugovora između proizvođača i korisnika kompjuterskog softvera, koji garantuje korisniku softversku licencu. Korisnik može biti bilo koji *krajnji korisnik*. Ugovor specificira granice slobode garantovane od strane vlasnika, dakle određuje okolnosti u kojima se može ili ne smije koristiti kopija programa. 

EULA se nalazi u priručnicima koji dolaze uz softver koji je korisnik kupio, i pojavljuju se također u instalaciji skoro svih programa.
Život i smrt porno bande

***Život i smrt porno bande*** je srpski horor-dramski film iz 2009. godine u režiji i po scenariju Mladena Đorđevića. Film prati mladog reditelja, koji okuplja grupu porno glumaca i glumica i sa njima kreće po srpskim selima, gde najpre izvode porno predstave, ali se zatim preorijentišu na snimanja snuff filmova.

Prema rečima reditelja, Đorđevića, film je uglavnom inspirisan njegovim prethodnim filmom, *[[Made in Serbia]]*, dokumentarcem o porno industriji u Srbiji, ali i njegovim drugim dokumentarcem, *[[Ratnik (film)|Ratnik]]*.

## Radnja
U postoktobarskoj Srbiji Marko (Mihajlno Jovanović) je mladi reditelj bez posla, ali sa ambicijama da snima filmove kakvi u Srbiji ne prolaze. Upoznaje porno producenta, Caneta (Srđan Miletić), za koga počinje da snima porno filmove, ali nakon što potroši njegove pare na angažovani porno film, Marko upada u problem sa Canetom i njegovim bratom, koji je policajac. Rešava da oformi porno kabare i okuplja ljude oko sebe, sa kojima ubrzo mora da napusti Beograd i kreće na turneju po srpskim selima, gde izvode svoju porno predstavu. Grupu čine gej par Džoni (Radivoje Knežević) i Maks (Srđan Jovanović), travestita Ceca (Ivan Ðorđević), bračni par narkomana Rade (Aleksandar Gligorić) i Darinka (Mariana Aranđelović), zatim Dragan (Bojan Zogović), Sofija (Nataša Miljuš) i Vanja (Predrag Damnjanović).

Putujući kroz Srbiju, Marko upoznaje nemačkog novinara, Franza (Srboljub Milin), koji mu daje predlog da radi snuff filmove i predstave za inostrano tržište.

## Kritike
Uprkos kontroverzama koje su ga pratile u tabloidnoj dnevnoj štampi, film je od mnogih ocenjen kao najznačajniji film u srpskoj kinematogafiji u poslednjih desetak godina. Film je dobio nagradu "Nebojša Đukelić" za najblji film na Festu, 2009. godine, koju dodeljuje Udruženje filmskih novinara i kritičara. Na filmskom festivalu u Raveni, film je dobio specijalnu nagradu. Reditelj Mitch Davis ga je svrstao u listu svojih omiljenih filmova iz 2009. godine, upoređujući ga po učinku sa *[[A Clockwork Orange (film)|A Clockwork Orange]]*.

## Vanjske veze

## Reference
Memorandum

**Memorandum** je dokument koji bilježi događaj, dogovor ili samo razmišljanja o nekoj tematici.

## Vrste memoranduma
Pošto postoji više osnovnih vrsta memoranduma oni se dijele na:
* Memorandum o dogovoru - dokument o poslovnom dogovoru između stranaka o budućoj zajedničkoj suradnji
* Memorandum u razumijevanju - dokument koji opisuje dogovor između različitih političkih ili poslovno stranaka
* predsjednički memorandum je vrsta naređenja koje izdaje predsjednik SADa
* Sudski memorandum - je kratki memorandum u kojemu su izneseni podaci o sudskom slučaju

## Poznatiji memorandumi
* NSSM 200 - američki memorandum o potrebi kontrole svjetskog broja stanovništva
* Memorandum SANU