open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brigadni general

**Brigadni general** je u Vojsci Srbije je prvi (početni) generalski čin. Čin brigadnog generala prvi put je ustanovljen u Francuskoj u XVIII veku.

U Vojsci Кraljevine Jugoslavije je postojao od 1923. do 1945. godine. Uveden *Zakonom o vojsci i mornarici* od 19. jula 1923. godine. Prema tadašnjem pravilniku o unapređenjima generala u čin brigadnog generala mogao je biti unapređen svaki pukovnik koji pored opštih uslova, morao provesti u svom činu najmanje četiri godine a takođe je morao imati nižu školu Vojne akademije ili stranu školu u istom rangu. Takođe je morao uspešno komandovati pukom bilo kog roda najmanje godinu dana. U vazduhoplovstvu je za ovaj čin bilo potrebno da kandidat komanduje vazduhoplovnim pukovima. U mornarici Кraljevine Jugoslavije čin brigadnog generala odgovarao je činu Кontraadmirala.
U ostalim ratnim mornaricama čin brigadnog generala odgovara činu komodora.

## Povezano
* Činovi Vojske Srbije

## Reference

## Literatura

* *[[Vojna enciklopedija]]*, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1981. 
* 

## Vanjske veze
* Činovi Vojske Srbije
Antracit

**Antracit** (od starogrčkog: *ἄνϑραξ* - antraks = ugljen) je vrsta visokokaloričnog, kamenog ugljena - najstariji fosilni ugljen.
Sadrži najviše ugljika (od 86 % na više) i najmanje količine hlapljivih sastojaka (do najviše 14 % ), a ima ogrjevnu vrijednost blizu 35 MJ / kg.

Pretpostavlja se da danas ima samo oko 2 % antracita od svih rezervi ugljena na zemlji, i to uglavnom na istoku Sjedinjenih Američkih Država.  
Manjih količina antracita ima i u Južnoj Africi, Australiji, zapadnoj Kanadi, Kini, Rusiji, Ukrajini i drugim zemljama.

## Karakteristike

Antracita ima od crnih do čelično sivih, svi imaju gotovo metalni sjaj. Vrlo je vrdi i krhak, a kad se razlomi iscjepa se na oštre fragmenate.

Za razliku od mnogih kamenih ugljena - antracit je čist na dodir. Teško se pali, ali kad se razgori više se ne gasi i polako izgara blijedo plavim plamenom, pa se oko njega nije bilo potrebno truditi održavati vatru.
Zbog tog je u prošlosti korišten za grijanje domova, jer je polako izgarao, gotovo bez dima, i ostavljao vrlo malo pepela.
Danas se rijetko koristi za te namjene, zato što je rijedak, skup a postoje i drugi jeftiniji izvori energije, kao što je zemni plin i električna energija. 

Nalazišta antracita obično ima u geološki deformiranim područjima, kao što je Pennsylvania u Sjedinjenim Američkim Državama gdje su sedimentne stijene intenzivno stješnjene. 

Antracit nastaje zbog visokih temperatura, bilo zbog erupcije magme u blizini ili visokog geotermalnog gradijenta. 
Obje pojave proizvode temperature znatno više od uobičajenih na toj dubini. Tako na primjer na u dubinama Antarktike, ogromni blokovi minulih erupcija pretvaraju neke od postojećih naslaga kamenog ugljena u antracit.

Pretpostavlja se da su temperature u rasponu od 170 do 250 °C potrebne da se formira antracit.

## Povezano
* Ugljen

## Reference

## Vanjske veze

* ''Anthracite'' na portalu Encyclopædia Britannica
Kokkola

**Kokkola** (švedski: *Karleby*) je lučki grad i općina na zapadu Finske od 47,031 stanovnika.

Kokkola je i administrativni centar Regije Centralna Ostrobotnija.

## Geografija

Kokkola leži u Botnijskom zaljevu nedaleko od ušća rijeke Perhonjoki, 
udaljena 120 km sjeveroistočno od grada Vaase.

Kokkola je multietnički grad, 13,1 % njegovih stanovnika govori švedski (84,3% finski) a 
2,6% obadva jezika.

## Historija

Kokkolu je osnovao švedski kralj Gustav II Adolf 1620. koji mu je dao i povelju o statusu grada.

Finski političar Anders Chydenius uspio je 1765. ishoditi da grad dobije prava slobodne trgovine. U to doba Kokkola je bila poznata po brodogradnji i svojim brodarima koji su prevozili katran.

Nakon administrativne reforme zemlje 1977. gradu je pripojena Općina Kaarlela, a nakon reforme 2009. i općine Kälviä, Lohtaja i Ullava.

## Privreda

Kokkola je grad kemijske industrije u kom najveći pogon ima kompanija Kemira, pored tog ima i metalurških pogona, livnice, i tvornice tekstila, plastike, hrane.i 
namještaja.

Pored grada kopa se kobalt i cink

## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada''
Centralna Ostrobotnija

**Centralna Ostrobotnija** (finski: *Keski-Pohjanmaa*, švedski: *Mellersta Österbotten*)  je jedna od 19 
regija Finske koja se prostire na zapadu zemlje.

## Geografija

Centralna Ostrobotnija graniči sa regijama Ostrobotnija, Sjeverna Ostrobotnija, Centralna Finska i 
Južna Ostrobotnija.

Prostire se na dijelu terena historijske švedskih pokrajine Österbotten.

Regija ima teren od 5,018.54 km² na kom živi 68,677 stanovnika.

Centralna Ostrobotnija je nizinski kraj, koji se proteže od Botnijskog zaljeva.prema unutrašnjosti.
Grad Kokkola je najveći urbani centar i administrativni centar regije.

## Administrativna podjela
Regija Centralna Ostrobotnija je podjeljena na 8 općina (masnim su označeni gradovi);

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Regije Centralna Ostrobotnija''
Kapetan korvete

**Kapetan korvete** je oficirski čin u vojsci. Predstavlja prvi čin među višim oficirima. U većini zemalja kapetan korvete komanduje korvetama, ali obavlja i određene komandno-štabne dužnosti u mornaričkim jedinicama ranga fregate i linijskih brodova. Takođe, u većini armija dobijanje čina kapetan korvete je povezano sa polaganjem ispita ili završenom odgovarajućom visokom školom.

Javlja se prvi put u XVI veku, međutim, tek tokom građanskog rata u Engleskoj (1642-1651) uvršten je prvi put među oficirske činove. Do XIX veka u upotrebi je u svim armijama sa engleskog govornog područja i u još nekim drugim. Tokom Narodnooslobodilačkog rata u NOV i POJ uveden je 1946. godine i zvao se Kapetan 3. ranga po ugledu na Crvenu armiju. 1955. naziv mu je preimenovan u sadašnji i kao takav postojao je i u Jugoslovenskoj narodnoj armiji, Vojsci Jugoslavije i Vojsci Srbije i Crne Gore.

U kopnenoj vojsci čin kapetan korvete odgovara činu majora.

## Povezano
* Činovi Vojske Srbije 
* Činovi u Vojsci Jugoslavije
* Činovi u JNA

## Vanjske veze
* Činovi Vojske Srbije 

## Literatura
* Izvor: Vojni leksikon, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1981.
Poručnik korvete

**Poručnik korvete** je u Vojsci Srbije i u armijama većine zemalja drugi oficirski čin za starešine na položaju komandira. U Vojsci Srbije u čin poručnika korvete proizvode se oficiri iz čina potporučnika. U činu poručnika korvete provodi se najviše 3 godine. Ukoliko visoko školovanje pitomca traje pet godine moguće je da svršeni pitomac odmah bude proizveden u čin poručnika korvete.

Čin poručnika korvete se prvi put pojavio u većini evropskih armija u XVI veku kao čin za oficira na dužnosti zamenika komandira. Tokom Narodnooslobodilačkog rata u NOV i POJ uveden je 1946. godine i zvao se poručnik 3. ranga po ugledu na Crvenu armiju. 1955. naziv mu je preimenovan u sadašnji i kao takav postojao je i u Jugoslovenskoj narodnoj armiji, Vojsci Jugoslavije i Vojsci Srbije i Crne Gore.

U kopnenoj vojsci čin poručnika korvete odgovara činu poručnika.

## Povezano
* Činovi Vojske Srbije 
* Činovi u Vojsci Jugoslavije
* Činovi u JNA

## Vanjske veze
* Činovi Vojske Srbije 

## Literatura
* *[[Vojna enciklopedija]]*, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1981.
Isojoki

**Isojoki** ili Lapväärtinjoki (švedski: *Lappfjärds å*) je rijeka na zapadu Finske duga 75 km

## Geografija

Isojoki se formira u Nacionalnom parku Lauhanvuori na nadmorskoj visini od 231 metra. Od tamo teče prema jugozapadu, do ušća u Botnijski zaljev u Lappfjärdsfjärden  južno od grada Kristiinankaupunki.

Isojoki ima prosječni protok od 12.4 m³/s, i sliv od 1,098 km².

Danas na rijeci postoje dvije hidroelektrane sa svojim akumulacijama, prva Peruskoski 11 km od mora i druga Villamo 45&nbsp;km od mora.

## Reference

## Vanjske veze

* ''The Isojoki River'' na portalu Helcom
Kapetan fregate

**Poručnik fregate** je u Vojsci Srbije i u armijama većine zemalja čin oficira za starešine na položaju komandira čete brodova. U većini armija najviši je čin nižih, trupnih oficira. Predstavlja jedno od najstarijih i najpostojanih činova u većini vojski u svetu, koji označava određen nivo u vojnoj hijerarhiji, sa odgovarajućin formacijskim položajem i funkcijom.

Tokom Narodnooslobodilačkog rata u NOV i POJ uveden je 1946. godine i zvao se poručnik 2. ranga po ugledu na Crvenu armiju. 1955. naziv mu je preimenovan u sadašnji i kao takav postojao je i u Jugoslovenskoj narodnoj armiji, Vojsci Jugoslavije i Vojsci Srbije i Crne Gore.

U kopnenoj vojsci čin kapetana odgovara činu kapetana.

## Povezano
* Činovi Vojske Srbije 
* Činovi u Vojsci Jugoslavije
* Činovi u JNA

## Vanjske veze
* Činovi Vojske Srbije 

## Literatura
* *[[Vojna enciklopedija]]*, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1981.
Stariji vodnik prve klase

**Stariji vodnik prve klase** je u Vojsci Srbije treći podoficirski čin za dužnosti komandira odeljenja i eventualno komandira voda i odgovarajuće dužnosti u komandama i službama. U čin starijeg vodnika I klase može biti unapređen stariji vodnik kada, pored ostalih uslova, provede u činu najmanje 4 godine i završi odgovarajuće specijalističke kurseve. Osim u Кopnenoj vojsci i Vazduhoplovstvu i protivvazdušnoj odbrani koristi se i u Rečnoj flotili Vojske Srbije.

U većini armija sveta odgovarajući činovi starijem vodniku I klase i ostalim srpskim podoficirskim činovima jesu razni oblici čina narednika i sl.

Na prostorima bivše Jugoslavije nije postojao sve do 1964. godine kada je ustanovljen i od kada ima današnji status, prvo u Jugoslovenskoj narodnoj armiji, a kasnije i u Vojsci Jugoslavije i Vojsci Srbije i Crne Gore.

## Povezano
* Činovi Vojske Srbije 
* Činovi u Vojsci Jugoslavije
* Činovi u JNA

## Vanjske veze
* Činovi Vojske Srbije 

## Literatura
* *[[Vojna enciklopedija]]*, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1981.
Razvodnik

**Razvodnik** je u Vojsci Srbije prvi čin za profesionalne vojnike i pitomce/ slušaoce škole za rezervne oficire i kadete škole za aktivne oficire (Vojne akademije). Osim u Кopnenoj vojsci i Vazduhoplovstvu i protivvazdušnoj odbrani koristi se i u Rečnoj flotili Vojske Srbije.

U srpskoj i jugoslovenskoj vojsci kao i u mnogim armijama sveta najniži vojnički čin koji bi odgovarao činu razvodnika su razni činovi ranga redova ispod čina kaplara.

Na prostorima bivše Jugoslavije nije postojao sve do 1955. godine kada je ustanovljen i od kada ima današnji status, prvo u Jugoslovenskoj narodnoj armiji, a kasnije i u Vojsci Jugoslavije i Vojsci Srbije i Crne Gore.

## Povezano
* Činovi Vojske Srbije 
* Činovi u Vojsci Jugoslavije
* Činovi u JNA

## Vanjske veze
* Činovi Vojske Srbije 

## Literatura
* *[[Vojna enciklopedija]]*, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1981.
Desetar

**Desetar** je u Vojsci Srbije drugi vojnički čin za profesionalne vojnike. Osim u Кopnenoj vojsci i Vazduhoplovstvu i protivvazdušnoj odbrani koristi se i u Rečnoj flotili Vojske Srbije.

U srpskoj i jugoslovenskoj vojsci kao i u mnogim armijama sveta najbliži vojnički čin koji bi odgovarao činu desetara bio je i jeste čin odmah ispod ranga kaplara.

Na prostorima bivše Jugoslavije nije postojao sve do 1. maja 1943. godine kada je uveden u NOV i POJ kao najniži podoficirski čin. Godine 1955. u Jugoslovenskoj narodnoj armiji ustanovljen je sa današnjim statusom i kao takav postojao je i u Vojsci Jugoslavije i Vojsci Srbije i Crne Gore.

## Povezano
* Činovi Vojske Srbije 
* Činovi u Vojsci Jugoslavije
 
## Vanjske veze

* Činovi Vojske Srbije 

## Literatura
* *[[Vojna enciklopedija]]*, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1981.
Le Métro

***Le Métro*** () je francuski kratki crno-bijeli nijemi dokumentarni film snimljen 1934. u režiji Georgesa Franjua i Henrija Langloisa. Sastoji se od prizora vlakova pariške podzemne željeznice. Franju, kome je to bio prvo, i Langlois, kome je to bilo jedino redateljsko ostvarenje u filmografiji, su *Le Métro* su napravili sa tri posuđene kamere od 16&nbsp;mm..

## Izvori
Lignit

**Lignit** (od latinski: *lignum* = zelen) je vrsta smeđeg ugljena, geološki najmlađi posrednik 
između treseta i kamenih ugljena. Boje lignita variraju od žute do tamno smeđe, a rijetko je crn. Ima vidljive ostatke biljne mase iz koje je nastao, a ponekad i jasnu drvenastu strukturu. Lignit je formiran od treseta na malim dubinama, pri temperaturama nižim od 100 °C. Osušeni lignit sadrži oko 60 do 70 % ugljika i ima kalorijsku vrijednost blizu 17 MJ / kg.

## Karakteristike
Procijenjeno je da gotovo polovica ukupnih svjetskih rezervi ugljen]]a sastavljena od lignita i ostalih vrsti smeđeg ugljena, ipak se lignit ne eksploatira u većoj mjeri, jer ima nižu kalorijsku vrijednost od ostalih vrsti ugljena (npr. kameni ugljeni) koji su jednostavniji za korištenje, skladištenje i puno stabilniji. Ipak se u državama siromašnim drugim izvorima energije gdje su druga goriva rijetka puno koristi. 

Većina lignita je geološki mlada, u pravilu formirana za mezozoika i kenozoika  (oko 251 milijuna godina do danas). Brojni slojevi lignita leže neposredno blizu površine u velikim slojevima, ponekad debljim od 30 m, pa su laki za eksploataciju, a troškovi proizvodnje mali. I pored toga je njegovo korištenje složeno, zbog visokog procenta vode, koja kod pojedinih sorti dosiže i 75 %, jer se nakon iskapanja i sušenja, raspada i mrvi do praha, što mu smanjuje vrijednost kao goriva. Lignit je uz to sklon raspadanju tokom izgaranja, pa na taj način i energetski gubici mogu biti relativno visoki.  

Sve u svemu lignit zahtijeva posebnu brigu kod skladištenje, nije ekonomičan za transport na velike udaljenosti i nekotrolirano izgara. Zbog svega toga se lignit kao gorivo prvenstveno koristi u neposrednoj blizini rudnika, u lokalnim komunalnim poduzećima, industriji i domaćinstvima. Kako danas ima sve manje raspoloživih energenata, brojne zemlje od Australije, Novog Zelanda, Kanade, Sjedinjenih Američkih Država i brojne druge, istražuju mogućnosti za povećanje efikasnosti korištenje lignita.  

## Proizvodnja po zemljama

## Povezano
* Antracit
* Kameni ugljen
* Ugljen

## Reference

## Vanjske veze

* ''Lignite'' na portalu Encyclopædia Britannica
Le Grand Méliès

***Le Grand Méliès*** () je francuski kratki crno-bijeli igrano-dokumentarni biografski film snimljen 1952. u režiji Georgesa Franjua. U njemu se prikazuje život znamenitog filmskog pionira Georgesa Mélièsa čiji lik tumači njegov sin André. Osim igranih prizora, film sadrži i intervjue sa njegovim tada još živućim suradnicima.

## Uloge
* André Méliès
* Eugénie Méliès
* Marie-Georges Méliès
* Jehanne d'Alcy

## Vanjske veze
*
Društvena drama

Posebna dramska vrsta koja je nastala krajem 19. stoljeća i koja se i do danas održala. Posljedica je reakcije na pretjeranosti romantične drame: njene neuvjerljivosti, psihološke površnosti, visokoparnosti, retoričnosti, lirske razularenosti, njenog zloupotrebljavanja lokalne boje, čak nemoralnosti. Ali i potrebe nove, građanske klase, koja je od revolucionarne postajala sve konstruktivnija, da bi, u kasnijem razvoju, postala čak i konzervativna. Njenom duhu koji se kretao, sve više u pravcu ustaljivanja, više su odgovarale smirenije forme koje će popraviti pretjeranosti romantične drame i u punijem obliku dati predstavuo novom , vladajućem, društvenom sloju. Centralna tema tog novog sloja bio je *novac*. Zatim politika sa svojim derivatima: religijom, domovinom, novinarstvom. I, najzad, porodica kao osnovna jedinica na kojoj je počivalo to društvo. U odnosu na sve te teme nova drama je imala određena shvatanja koja su se svodila na neku vrstu praktičnih uputstava za sreću u životu. Ona su se sastojala u ovome: novac može biti poželjan samo ako se stiče časnim sredstvima; domovini se kao vrhovnoj kategoriji mora sve potčiniti; brakovi se moraju zasnivati između supružnika koji odgovaraju jedni drugima; porodica, a naročito djeca kao njihovs posljedica, moraju se staviti iznad svega. Zasnovana dobrim djelom na primjerima građanske drame i **Molijerovih** komedija, društvena komedija je imala na svojoj strani više darovitih predstavnika (**Emil Ožije, Dima Sin, Emil Fabr, Robertson, Pinero, Džouns, Suderman, Vajld** i mnogo drugih; u bošnjačkoj književnosti u prvom redu **Ahmed Muradbegović**).

Hamzić, Mirzet, "Književni termini- rječnik", ITD Sedam, Sarajevo, 2001., , str.45-46
Les Poussières

***Les Poussières*** () je francuski kratki crno-bijeli dokumentarni film snimljen 1954. u režiji Georgesa Franjua. U njemu se prikazuje efekt koje različite čestice mogu imati na zdravlje, s posebnim naglaskom na industrijske bolesti. Film je prikazan na venecijanskoj Mostri.

## Vanjske veze
*
Ekloga

**Ekloga** (grčki: ἐκλογή, latinski: *ecloga*) potiče iz antičkog vremena i za njen razvoj zaslužniji su stari Rimljani nego Grci.

To je najprije bio naziv za odlomke pjesama, bez obzira na sadržaj, ali se kasnije ekloga uzela kao oznaka pastirske poezije, čemu je najviše doprinio rimski pjesnik Vergilije svojim *[[Bukolike|Eklogama]]*.

Glavna osobina ekloge je što se dobija lirska pjesma, zasnovana na alegoriji i na dijalogu, u kojoj se idealizira seoski život. Po sadržaju je identična pastoralama (obrađuje pastirska raspoloženja), ali je ekloga vezana za oblik pjesme a pastorala za oblik drame. Međutim, i ekloga je često pisana u obliku dijaloga između pastira, vila, satira itd.

Razumljivo je da je slična idili jer i ona iznosi ljepotu života u prirodi. Pored Vergilija ekloge su pisali Dante, Petrarka, Bokačo na latinskom jeziku, a posebno je popularna bila u doba renesanse kod romanskih naroda. Posljednja javljanja, prije iščezavanja, imala je u 19. stoljeću na prijelazu liniji sa neoklasicizma na romantizam.

## Uzori
* Teokrit (3. vijek pne.): Εἰδύλλια (IV.)
* Publije Vergilije Maron (1. vijek pne.): *[[Bukolike|Eclogae]]*
* Dante Alighieri (1265–1321): *Vidimus in nigris albo patiente lituris, Velleribus Colchis prepes detectus Eous*
* Francesco Petrarca (1304–1374): *Bucolicum carmen*
* Giovanni Boccaccio (1313–1375): *Buccolicum carmen*
* Garcilaso de la Vega (1501–1536): *El dulce lamentar de dos pastores*
* Edmund Spenser (1552–1599): *The Shepheardes Calender*
* Ottavio Rinuccini (1562–1621): *Euridice*
* Lope de Vega (1562–1635): *La égloga «Antonia»*

## Literatura
* Hamzić, Mirzet, "Književni termini- rječnik", ITD Sedam, Sarajevo, 2001., , str. 49.
Fantastic Voyage

***Fantastic Voyage*** () je američki science fiction film snimljen 1966. godine u režiji Richarda Fleischera. Radnja je prikazuje kako su SAD i SSSR zbog Hladnog rata razvili tehnologije privremene minijaturizacije predmeta i živih bića, te kako naučnik iz Istočnog bloka (čiji lik tumači Jean De Val) koji je osmislije još napredniji postupak bude teško ranjen uslijed atentata nakon što je prebjegao na Zapad. Protagonisti su naučnici koji koriste tehniku minijaturizacije kako bi u podmornici ušli u njegovo tijelo i uklanjanjem krvnog ugruška spasili njegov život. Film, kome su publicitet dali tada aktualni Hladni rat i Svemirska utrka, se prilično dopao publici; kritičarima se dopalo neobično mjesto radnje i nadrealni prikaz unutrašnjosti ljudskog tijela iz minijaturne perspektive, a dojmljivim su ocijenjeni i vizualni efekti (kasnije nagrađeni Oscarom).

Po motivima filma je napravljena animirana TV-serija koja se emitirala od 1968. do 1969. godine.

Producenti su uglednog SF-pisca Isaaca Asimova angažirali da napiše novelizaciju filma. Ona je, međutim, objavljena prije samog filma, pa se zbog toga često pogrešno navodi da je film adaptacija Asimovljevog djela. Sam Asimov je, međutim, značajno odstupio od scenarija, nastojeći, koliko god je bilo moguće, radnju uskladiti sa naučnim činjenicama. Godine 1987. je Asimov napisao svojevrsni nastavak pod naslovom *[[Fantastic Voyage II: Destination Brain]]*.

## Uloge
* Stephen Boyd ... Charles Grant
* Raquel Welch ... Cora Peterson
* Edmond O'Brien ... General Carter
* Donald Pleasence ... Dr. Michaels
* Arthur O'Connell ... Pukovnik Donald Reid
* William Redfield ... Kapetan Bill Owens
* Arthur Kennedy ... Dr. Peter Duval
* Jean Del Val ... Dr. Jan Benes
* Barry Coe ... pomoćnik za komunikacije
* Ken Scott ... agent Tajne službe
* Shelby Grant ... bolničarka
* James Brolin ... tehničar

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* ''Proteus''
* 3D Model of ''Proteus'' Submarine
* Alternate 3D Model of ''Proteus'' Submarine
* Various releases of music from the film
Jocelyne LaGarde

**Jocelyne LaGarde** (1924 - Papeete, 12. septembar 1979) bila je tahićanska princeza, poznata po glumačkom nastupu u hollywoodskom epskom filmu *[[Hawaii (film)|Havaji]]*.

Rodila se kao unuka Pomarea V, posljednjeg kralja Tahitija. Nije se bavila glumom, a angažman u filmu je dobila zahvaljujući producentima koji su inzistirali da nađu glumicu koja bi što vjerodostojnije prikazala lik havajske kraljice Malame Kanakoe, opisan u originalnom romanu kao fizički impresivna pojava. Potraga, koja je trajala mjesecima, je urodila plodom tek kada su upoznali LaGarde, koja se isticala izuzetnom visinom od 183&nbsp;cm i težinom od 136&nbsp;kg. LaGarde nije znala engleski, ali je uspješno sve svoje replike naučila fonetski. Kritičari su kasnije izuzetno cijenili njen nastup, za koji je kasnije dobila Zlatni globus za najbolju sporednu glumicu. Također je nominirana za Oscar za najbolju sporednu glumicu; usprkos toga, nakon *Havaja* više nije glumila, postavši jedini izvođač nominiran za Oscara za jedini glumački nastup u životu.

## Reference

## Vanjske veze
*
Aziz Sancar

**Aziz Sancar** aˈziːz ˈsand͡ʒaɾ (Savur, 8. septembra 1946.), turski i američki biokemičar i molekularni biolog. Specijalizirao se u istraživanju popravka DNA, kontrolnih točaka staničnog ciklusa i cirkadijanog ritma. S Tomasom Lindahlom i Paulom L. Modrichem podijelio je 2015. dodijeljenu im Nobelovu nagradu za kemiju za njihove mehaničke studije popravka DNA.

Suosnivač je Fondacije Aziza i Gwen Sancar, neprofitne organizacije za promicanje turske kulture i podupiranje turskih studenata u Sjedinjenim Državama.

## Rani život i karijera
Aziz Sancar rodio se 8. septembra 1946. u Savurskom distriktu Provincije Mardin u jugoistočnoj Turskoj u obitelji niže srednje klase. Sedmo je od osmero djece. Roditelji su mu bili nepismeni, no velik naglasak stavili su na obrazovanje. Nećak je Mithata Sancara, zamjenika HDP-a Mardina.

Aziz Sancar je počasni član Turske akademije znanosti i Američke akademije umjetnosti i znanosti.

U svojem dugogodišnjem istraživanju proučavao je fotolijazu i mehanizme fotoreaktivacije. U svojem inauguralnom članku u PNAS-u Sancar je uhvatio eluzivne radikale fotolijaze za kojima je tragao gotovo 20 godina, pruživši tako direktnu opservaciju fotociklusa za popravak timinskih dimera.

Aziz Sancar izabran je 2005. u Nacionalnu akademiju znanosti kao prvi tursko-američki član. Na Univerzitetu u Sjevernoj Karolini u Chapel Hillu (UNC-CH) ima zvanje profesora Sarah Graham Kenan u biokemiji. Oženjen je za Gwen Boles Sancar, koja je diplomirala iste godine i koja na Univerzitetu u Sjevernoj Karolini u Chapel Hillu također ima zvanje profesorice biokemije i biofizike. Zajedno su osnovali Carolina Turk Evi, stalni turski centar u neposrednoj blizini kampusa UNC-CH-a, koji pruža diplomantski dom za četvero turskih istraživača na UNC-CH-u, kratkoročne gostinske usluge za turske gostujuće stručnjake i centar za promicanje tursko-američke razmjene.

## Obrazovanje
Sancar je dovršio studij medicine na Univerzitetu u Istanbulu u Turskoj, a doktorski studij na kojem je istraživao fotoreaktivirajući enzim *E. coli* dovršio je 1977. na Univerzitetu u Teksasu u Dallasu, u laboratoriju dr. C. Stana Ruperta, sada profesora emeritusa.

## Nagrade
Godine 2015. dodijeljena mu je Nobelova nagrada za kemiju, s Tomasom Lindahlom i Paulom L. Modrichem, za njihove mehaničke studije popravka DNA. Sancar je nakon Orhana Pamuka, koji je također alumnus Univerziteta u Istanbulu, drugi turski nobelovac.

## Reference
Angus Deaton

:*Ovo je članak o ekonomistu. Za engleskog komičnog glumca i televizijskog voditelja vidi [[Angus Deayton]].*

**Angus Stewart Deaton** ˈæŋɡəs ˈstjuːət ˈditən (Edinburgh, 19. oktobra 1945.), britanski i američki ekonomist. Godine 2015. dodijeljena mu je Nobelova memorijalna nagrada za ekonomske znanosti za njegovu analizu potrošnje, siromaštva i blagostanja.

## Biografija
Deaton se rodio u Edinburghu u Škotskoj, a obrazovao kao fondacijski stručnjak na Fettesovu koledžu. Akademske titule B. A., M. A. i D. Phil. stekao je na Univerzitetu u Cambridgeu, posljednju 1975. s tezom pod naslovom *Modeli potrošačke potražnje i njihova primjena na Ujedinjeno Kraljevstvo* (*Models of consumer demand and their application to the United Kingdom*), postavši potom ondje član Fitzwilliamova koledža i istraživački službenik koji je radio s Richardom Stoneom i Terryjem Barkerom u Odjelu za primijenjenu ekonomiju. Deaton je bio profesor ekonometrije na Univerzitetu u Bristolu prije nego što se 1983. preselio na Prinstonski univerzitet, gdje je bio postavljen na prijedlog Johna P. Lewisa, bivšeg dekana Škole za javne i međunarodne poslove Woodrowa Wilsona (WWS). Trenutno je profesor Dwighta D. Eisenhowera u međunarodnim poslovima i profesor ekonomije i međunarodnih poslova na WWS-u i Odjelu za ekonomiju na Princetonu. Posjeduje i britansko i američko državljanstvo.

## Osobni život
Deaton ima dvoje djece rođene 1970. i 1971. Oženjen je za Anne Case, istraživačku pridruženu članicu Nacionalnog biroa za ekonomska istraživanja. Oboje se rekreativno bave ribolovom na pastrvu i odlaskom u operu.

## Reference
Alija (Izrael)

**Alija**, je pojam kojim se označuje doseljavanje Židova u Izrael i Palestinu (Eretz Jisrael), a vremenski se odnosi na doseljavanja od konca 19. vijeka, ponajviše od 1882 godine. Riječ dolazi iz hebrejskog *<sup>a</sup>līyyāh* (*עלייה*), što znači uspon. Dijelom je programa cionističkog pokreta. To je jedno od osnovnih načela cionističke ideologije. Suprotno djelovanje, iseljavanje iz Izraela, naziva se jerida (ירידה "silaz"). Ideja povratka u Svetu Zemlju je bila židovskom težnjom još od babilonskog ropstva. Tokom povijesti zabilježeno je šest alija iz Jugoslavije u Izrael u periodu od 1948 do 1952 godine.

## Reference
Zemaljska komisija za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača NR Hrvatske

**Zemaljska komisija za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača**, je bila komisija NR Hrvatske zadužena za istraživanje i procesuiranje zločina okupatora i njihovih pomagača za vrijeme okupacije Jugoslavije tokom Drugog svjetskog rata na području Nezavisne Države Hrvatske (NDH).

## Historija
Državna komisija za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača je osnovana je odlukom Predsjedništva Zemaljskog antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Hrvatske (ZAVNOH) od 18. 5. 1944 godine. Krajem jula 1947 godine Zemaljska komisija za ratne zločine promijenila je naziv u Republikanska komisija za utvrđivanje ratnih zločina okupatora i njihovih pomagača Hrvatske. Od osnutka do decembra 1944, Zemaljska komisija djelovala je u okviru Odjela pravosuđa ZAVNOH-a, a od početka decembra 1944 djelovala je kao zasebna ustanova sve do prestanka s radom 31. 10. 1947 godine.

Prema Uputstvima Zemaljske komisije za rad na utvrđivanju zločina od 5. 8. 1944, Zemaljska je komisija bila dužna prikupljati podatke i dokazni materijal pomoću kojega se utvrđivala odgovornost i postojanje zločina koje su okupatori i njihovi pomagači izvršili pred sam rat ili tijekom neprijateljske okupacije na području Federalne Hrvatske. U njenu je nadležnost spadalo prikupljanje podataka i dokaza kojima se utvrđivalo izvršenje, vrsta, vrijeme, mjesto i način počinjenog zločina te odgovornost počinilaca i njihovih suučesnika radi izricanja kazne od nadležnih sudova nakon prethodnog postupka. Uputstvima je uređeno da pomoćni organi Zemaljske komisije za ratne zločine budu: okružne, općinske i gradske komisije, dok su u gradovima iznad 20 000 stanovnika osnovane gradske rajonske komisije čijim je radom rukovodila središnja gradska komisija. Kod svih Zemaljskih komisija za ratne zločine osnovani su zasebni Odsjeci za neprijateljsku imovinu koji su dužni voditi katastar neprijateljske imovine. Po tim su odsjecima Komisije vršile preglede gospodarskih poduzeća po liniji gospodarske suradnje s okupatorom ili njihovim pomagačima, a prijedloge su podnosili federalnim organima Državne uprave narodnih dobara. U okviru Zemaljske komisije od maja 1945, djelovala je Anketna komisija Hrvatske za utvrđivanje zločina kulturne suradnje s neprijateljem. Zemaljska komisija za ratne zločine NR Hrvatske izdavala je svoj bilten "Saopćenja".

Komisija je imala 13 odjeljenja numeriranih rimskim oznakama I-XIII od kojih su se opsegom izdvajali: IV-Pravni odsjek; IX-Odjeljenje/Odsjek za neprijateljsku imovinu; V-Istražni odsjek.

## Reference
Centralna Finska

**Centralna Finska** (finski: *Keski-Suomi*, švedski: *Mellersta Finland*)  je jedna od 19 
regija Finske koja se prostire po sredini zemlje.

## Geografija

Centralna Finska graniči sa regijama Päijänne Tavastija, Pirkanmaa, Južna Ostrobotnija, 
Centralna Ostrobotnija, Sjeverna Ostrobotnija, Sjeverna Savonija i Južna Savonija.

Regija ima teren od 16,703.97 km² na kom živi 275,320 stanovnika.

Centralna Finska je nizinski kraj, koji se proteže po sredini južne Finske - kraju poznatom po 1000 jezera.

Grad Jyväskylä je najveći urbani centar i administrativni centar regije.

## Administrativna podjela
Regija Centralna Finska je podjeljena na 23 općina (masnim su označeni gradovi);

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Regije Centralna Finska''
Navigation marchande

***Navigation marchande*** () je francuski kratki crno-bijeli dokumentarni film snimljen  1954. u režiji Georgesa Franjua. U njemu se prikazuje pomorska trgovina na Atlantiku. Franju se kasnije od filma odrekao.

## Reference

## Vanjske veze
*
À propos d'une rivière

***À propos d'une rivière*** () je francuski kratki crno-bijeli dokumentarni film snimljen 1955. u režiji Georgesa Franjua. U jemu se prikazuje ribolov, odnosno različiti aspekti lova na atlantskog lososa.

## Vanjske veze
*
Mon chien

***Mon chien*** () je francuski kratki film snimljen 1955 u režiji Georgesa Franjua. Radnja prikazuje kako porodica iz pariških predgrađa odlazi na godišnji odmor, te na putu u šumi ostavi psa koji je mezimac jedne od djevojčica.

## Vanjske veze
*
The Nazis Strike

***The Nazis Strike*** () je američki dokumentarni film snimljen 1943. godine u režiji Franka Capre, poznat kao drugi u znamenitoj propagandnoj seriji *[[Why We Fight]]*. U njemu su se američkoj javnosti nastojali objasniti uzroci tada aktualnog Drugog svjetskog rata, i to kroz ekspanzionističku politiku Njemačke od ujedinjenja pod Bismarckom u 19. vijeku, do Mackinderove geopolitičke teorije o *[[Heartland (geopolitika)|središnjoj zemlji]]* koju su nacisti preko Karla Haushofera i koncepta "životnog prostora" prihvatili kao dio plana da preko Istočne Evrope osvoje "središnju zemlju", preko nje "svjetski otok", a na kraju svijet. Nakon segmenta koji opisuje predratne petokolonaške aktivnosti fašističkih i pro-njemačkih organizacija u zapadnom svijetu, uključujući Njemačko-američki savez u SAD, kao i nacističko pripajanje Austrije i komadanje Čehoslovačke, završni segment prikazuje kako se njemački plan počeo provoditi u praksi invazijom i osvajanjem Poljske.

## Vanjske veze
* 
*  The Nazis Strike complete film on YouTube
Karl Haushofer

**Karl Ernst Haushofer** (27. august 1869 – 10. mart 1946) bio je njemački geograf i publicist, poznat kao jedan od pionira geopolitike, ali i po konceptima poput "životnog prostora" koji su značajno uticali na nacističku ideologiju, kao i vanjsku politiku Trećeg rajha. Haushofer se u svojim djelima značajno oslanjao na američkog pomorskog teoretičara Mahana i britanskog geografa Halforda Mackindera, odnosno koncept "zemlje srca". Iako nije bio član NSDAP, sa njom je imao bliske odnose preko svog studenta Rudolfa Hessa, koji je postao jedan od njenih najuticajnijih vođa. Haushoferov sin Alfred Haushofer se, međutim,  priključio antinacističkom pokretu otpora te sudjelovao u zavjeri 20. jula, nakon koje je uhapšen i likvidiran neposredno pred kraj Drugi svjetskog rata. Nakon poraza Njemačke je Haushofer bio pod istragom američkih okupacijskih vlasti u okviru priprema za Nirnberški proces. On i supruga su tada izvršili samoubistvo.

## Vanjske veze

* Deutsches Historisches Museum: Biography of Karl Haushofer (German)
* Encyclopædia Britannica entry
* The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition entry on Karl Haushofer 
* 
* Geopolitics, the United States, the Eurasian Continental Bloc, and China by Bertil Haggman 
* "The Last Days of World War II&nbsp;– Last Secrets of the Axis"&nbsp;– An online documentary by History Channel about Karl Haushofer and his role on Eurasia alliance
* Japan und die Japaner - eine Landes und Volkskunde (1933) at The Internet Archive
7 Women

***7 Women*** () je američki igrani film snimljen 1966. godine u režiji Johna Forda, poznat kao posljednje ostvarenje u njegovoj filmografiji.

Predstavlja adaptaciju novele *Chinese Finale* britanske spisateljice Norah Lofts. Radnja se događa u Kini sredinom 1930-ih za vrijeme građanskog rata i prikazuje grupu američkih i britanskih protestantskih misionarki čiji rad počnu ugrožavati razbojnici. Nominalni protagonist, čiji lik tumači Anne Bancroft, je novi ljekar koji im je došao pomoći, a za koga ispostavi da je žena koja pije, puši, nosi mušku odjeću, i na užas misionarki, otvoreno iznosi ateističke stavove.

U vrijeme snimanja je Ford bio u poodmakloj dobi i imao zdravstvene probleme, zbog čega su korišteni MGM-ovi studiji umjesto vanjskih lokacija. Snimanje su obilježili kako Fordove svađe sa studijem, tako i brojni problemi, pa je Bancroft svoju ulogu dobila u posljednji trenutak, odnosno nekoliko dana nakon što je Patricia Neal, kojoj je originalno bila namijenjena, dobila moždani udar. Film se nakon premijere kritičarima doimao staromodnim, te je doživio neuspjeh. Kasnijim kritičarima je zanimljiv kao jedno od rijetkih "ženskih" ostvarenja sineasta poznatog po "muškim" filmovima.

## Uloge
* Anne Bancroft  ... Dr. D. R. Cartwright
* Sue Lyon  ... Emma Clark, osoblje misije
* Margaret Leighton  ... Agatha Andrews, načelnica misije
* Flora Robson  ... Miss Binns, načelnica britanske misije
* Mildred Dunnock  ... Jane Argent, Andrewsova pomoćnica
* Betty Field  ... Mrs. Florrie Pether, Charlesova trudna supruga
* Anna Lee  ... Mrs. Russell, osoblje misije
* Eddie Albert  ... Charles Pether, nastavnik u misiji
* Mike Mazurki  ... Tunga Khan, vođa bandita
* Woody Strode  ... Visoki ratnik
* Jane Chang  ... Miss Ling, osoblje misije
* Hans William Lee  ... Kim, osoblje misije
* H. W. Gim  ... coolie
* Irene Tsu  ... kineska djevojka

## Reference

## Vanjske veze
*
Le Théâtre national populaire

***Le Théâtre national populaire*** () je francuski kratki crno-bijeli dokumentarni film snimljen 1956 u režiji Georgesa Franjua. U njoj se prikazuje aktivnosti Pariškog teatra Théâtre national populaire pod vodstvom tadašnjeg intendanta Jeana Vilara.

## Nastupaju
* Jean Vilar
* Maria Casarès
* Gérard Philipe
* Sylvia Monfort
* Georges Wilson
* Daniel Sorano
* Monique Chaumette
* Jean Topart

## Vanjske veye
*
Sur le pont d'Avignon (film)

***Sur le pont d'Avignon*** () je francuski kratki dokumentarni film snimljen 1956. godine u režiji Georgesa Franjua. U njemu se prikazuje grad Avignon kroz prizore iz svakodnevnog života njegovih stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze
*
Monsieur et Madame Curie

***Monsieur et Madame Curie*** () je francuski kratki crno-bijeli biografski film snimljen u režiji Georgesa Franjua i premijerno  prikazan 1956. godine. Temelji se na knjizi *Pierre Curie* poljske fizičarke Marie Curie te prikazuje njen život (gdje je glumi Nicole Stéphane)  sa mužem Pierreom (čiji lik tumači Lucien Hubert). U filmu nema dijaloga, te se koristi *voiceover* naracija.

## Uloge
* Nicole Stéphane : Marie Curie
* Lucien Hubert : Pierre Curie
* Lucien Barjon : Henri Becquerel

## Vanjske veze
*
Divide and Conquer (film)

***Divide and Conquer*** () je američki dokumentarni film snimljen 1943. u režiji Franka Capre, koji predstavlja treći dio znamenite propagandne serije *[[Why We Fight]]*. U njemu se američkoj publici nastoji prikazati kako je nacistička Njemačka nedugo nakon izbijanja tada još uvijek aktualnoj Drugoj svjetskog rata uspjela zavladati Zapadnom Evropom. Objašnjenje za spektakularne i neočekivane njemačke uspjehe se pronalazi u perfidnom kršenju neutralnosti susjednih država kao što su Danska, Nizozemska, Belgija i Luksemburg, terorističkom bombardiranju civilnih ciljeva kao u slučaju Rotterdama; korištenju padobranaca za zauzimanje strateških ciljeva; strategijom Blitzkriega; prodorom kroz Ardene koji je na početku bitke za Francusku potpuno iznenadio savezničke snage; defetizmom i defanzivnoj strategiji Francuza koja se oslanjala na Maginotovu liniju, ali i djelovanju pete kolone koju su simbolizirali norveški političar Vidkun Quisling i budući vođe francuskog vichyjskog režima.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
*
Notre-Dame, cathédrale de Paris

***Notre-Dame, cathédrale de Paris*** () je francuski kratki dokumentarni film snimljen 1957. u režiji Georgesa Franjua. U njemu se prikazuje znamenita pariška katedrala Notre Dame de Paris.

## Vanjske veze
*
Glavom kroz zid (razvrstavanje)

**Glavom kroz zid** može označavati:

*''Glavom kroz zid'' (album), album grupe Parni valjak;
*''La Tête contre les murs'' (film), francuski igrani film iz 1959. godine, rež. Georges Franju
**[[Gegen die Wand]]*, njemačko-turski film iz 2004. godine, rež. Fatih Akin, ul. Sibel Kekili
La Tête contre les murs

***La Tête contre les murs*** () je francuski crno-bijeli igrani film snimljen 1959. godine u režiji Georgesa Franjua, koji je predstavljao njegov cjelovečernji debi. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Hervea Bazina. Protagonist, čiji lik tumači Jean-Pierre Mocky (također autor scenarija), je  François Gérane, mladić koji je zbog prkošenja bogatom i uticajnom ocu prisilno poslan u duševnu bolnicu. Radnja iz njegove perspektive prikazuje kako se oko metoda liječenja pacijenata spore strogi dr. Valmont (koga tumači Pierre Brasseur) i humani dr. Emery (čiji lik tumači Paul Meurisse), te kako će ga samoubistvo jednog od pacijenta i briga za vlastito zdravlje natjerati na bijeg. *La Tête* nije dobio dobre kritike, i obično se smatra inferiornim u odnosu na kasniji Franjuov opus, kao i poznatije filmove slične tematike kao što su *[[Šok koridor]]* i *[[Let iznad kukavičjeg gnijezda]]*.

## Uloge
* Pierre Brasseur ... Dr. Varmont
* Paul Meurisse ... Dr. Emery
* Jean-Pierre Mocky ... François Gérane
* Anouk Aimée ... Stéphanie
* Jean Galland ... Maître Gérane
* Thomy Bourdelle ... Pukovnik Donnadieu
* Jean Ozenne ... Comte Elzéar de Chambrelle
* Charles Aznavour ... Heurtevent
* Rudy Lenoir ... sakriveni
* Roger Legris ... Decauville, vozač
* Henri San Juan ... mušterija na bazenu
* Edith Scob ... luda pjevačica
* Max Montavon ... stažist
* Luis Masson ... stažist
* Luc Andrieux ... bolničarka
* Jacques Mancier ... čovjek sa pištoljem
* Pierre Mirat ... čuvar
* Henri Poirier ... svećenik
* Jacques Seiler ... bolničarka

## Vanjske veze
* 
* L'adaptation cinématographique 
* Notes de lecture sur ''La Tête contre les murs''
The Battle of Britain

***The Battle of Britain*** () je američki crno-bijeli dokumentarni film snimljen 1943. godine u režiji  Franka Capre, koji predstavlja četvrti dio znamenite propagandne serije *[[Why We Fight]]*. U njemu se u jeku tada aktualnog Drugog svjetskog rata američku javnost nastojalo upoznati sa ključnim doprinosom britanskog saveznika, odnosno pokazati kako se Britanija nakon pada Francuske 1940. godine našla usamljena pred nacističkom Njemačkom, čiji su vođe planirali invaziju, ali i kako je te planove spriječio uspješan otpor RAF-a u bitci u Britaniju.

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Savez cionista Jugoslavije

**Savez cionista Jugoslavije** (SCJ), je bila organizacija jugoslavenskih Jevreja osnovana 1919 godine u Zagrebu uspostavom Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca tj. Kraljevine Jugoslavije.

Vođeni cionističkom idejom, jugoslavenski Jevreji su istupali sa zahtjevom da Jevreji budu priznati kao narodna manjina Kraljevine Jugoslavije u kontekstu zasjedanja Pariške mirovne konferencije. Pritom su jevrejske organizacije tražile da se zemljama nasljednicama Austro-Ugarske Monarhije nametne jednaka takva obveza. Glavne cionističke ideje na prostoru Jugoslavije nisu stvorene ovdje, već potječu izvana, donosili su ih studenti nakon završetka studiranja u europskim metropolama gdje su se susretali s cionističkim idejama. U Kraljevini Jugoslaviji rad su nastavila stara i nova socijalno–humanitarna i sportska društva, te organizacije. Ova društva su se razvijala pod snažnim uticajem cionističkih ideja. Krajnji, glavni i zajednički cilj ovih društava, bez obzira na njihov karakter, je bilo pripremanje omladinaca za odlazak u Palestinu, odnosno vaspitavanje i formiranje mladih ljudi koji će biti sposobni da u Palestini rade i izgradjuju novu zemlju. Dr. Aleksandar Licht, istaknuti zagrebački Jevrej, je uvelike pomogao osnivanje SCJ-a, gdje je u početku služio kao tajnik izvršnog odbora, a potom kao predsjednik. Među prvacima cionističkog pokreta na području hrvatskih zemalja unutar Kraljevine Jugoslavije su bili: dr. Hugo Spitzer, Aleksandar Licht, rabin Gavro Schwarz, dr. Lavoslav Šik, Hugo Bauer i dr. Jedan od članova Izvršnog odbora Saveza je bio David Albala, ugledni beogradski liječnik i političar. SCJ je prestao postojati okupacijom Kraljevine Jugoslavije tokom Drugog svjetskog rata. Nakon završetka rata u novoformiranoj FNR Jugoslaviji tj. SFR Jugoslaviji su bez uspjeha ostali napori da se oživi SCJ. Unatoč tome što su im vlasti SFR Jugoslavije pripomogle u obnovi Saveza jevrejskih opština Jugoslavije (SJOJ), jugoslovenskim Jevrejima je jedino bilo zabranjivano da održavaju kontakte sa Svetskom cionističkom organizacijom. Jugoslavenski Jevreji, pristalice cionističke ideje su se, pri organiziranju Alija, prvi osjetili pozvanim da se prijave za iseljenje, tako da je u SFR Jugoslaviji, poslije 1952 godine, ostao živjeti veoma mali broj pristalica cionističke ideje.

## Reference

## Literatura
*
Državna komisija za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača

**Državna komisija za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača**, je bila savezna komisija FNR Jugoslavije zadužena za istraživanje ratnih zločina iz perioda Drugog svjetskog rata na području cijele zemlje.

## Historija
Na Drugom zasedanju Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ) u Jajcu, novembar 1943 godine, kao organ provizorne vlade tj. Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije formirana je posebna komisija sa zadatkom da otpočne skupljanje dokaza o zločinima okupatora i njihovih pomagača počinjenih na teritoriji okupirane Jugoslavije. Kao svojevrsni uzor za formiranje ove komisije poslužila je Komisija Ujedinjenih Nacija za ratne zločine, o čijem formiranju su se saglasili predstavnici savezničkih snaga. Jugoslovenska Državna komisija je dobila organizacionu strukturu tokom 1944/45 godine. Na čelu Komisije nalazio se dr. Dušan Nedeljković, profesor filozofije na Beogradskom univerzitetu, a sjedište se nalazilo na otoku Visu. Pored Državne komisije za utvrđivanje zločina okupatora koja je delovala na saveznom nivou, postojale su i zemaljske komisije pojedinih republika (*[[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|NR Bosna i Hercegovina]], [[Socijalistička Republika Crna Gora|NR Crna Gora]], [[Socijalistička Republika Hrvatska|NR Hrvatska]], [[Socijalistička Republika Makedonija|NR Makedonija]], [[Socijalistička Republika Slovenija|NR Slovenija]], [[Socijalistička Republika Srbija|NR Srbija]]*), zatim pokrajinska komisija za SAP Vojvodinu i oblasna komisija za SAP Kosovo, koje su bile hijerarhijski potčinjene Državnoj komisiji.

Preko mreže lokalnih organa (*komisija, referenata, sakupljača dokaza*) prikupljani su podaci o zločinima okupatora i kolaboracionista, što je korišćeno kao dokazni materijal u procesu donošenja odluka o utvrđivanju zločina okupatora i njihovih pomagača u svakom pojedinačnom slučaju. Od strane građana dostavljeno je komisijama blizu 940.000 prijava zločina, pri čemu treba naglasiti da ove prijave najčešće nisu sadržale imena lica koja se za zločin terete, već samo prijavu da se zločin dogodio. Komisije su vršile saslušanja svedoka i osumnjičenih za zločine, ali ti postupci nisu imali karakter redovnog sudskog postupka. Naime, po donošenju odluke za pojedine izvršioce zločina, ta odluka je upućivana javnom tužiocu, koji je onda pokretao postupak pred nadležnim sudom, na kojem je utvrđivana odgovornost lica za koje je postojala odluka državne ili zemaljskih komisija. Drugim rečima, ove odluke nisu imale karakter sudske presude, već su bile deklarativnog karaktera. Ovo je bilo važno iz razloga što mnogi počinioci zločina nisu bili dostupni vlastima, pa je donošenje ovakvih odluka bio čin moralne satisfakcije žrtvama.

Državna i zemaljske komisije za utvrđivanje zločina bile su aktivne do 1948 godine. U toku rada  donete su odluke o utvrđivanju zločina za 17.175 pripadnika okupatorskih jedinica i za 49.245 pripadnika kvislinških jedinica.

## Reference
La Première Nuit

***La Première Nuit*** () je francuki kratki igrani film snimljen u režiji Georgesa Franjua i premijerno prikazan 1958. godine. Radnja prikazuje dječaka koji, nastojeći pronaći djevojčicu u koju se zaljubio, dolazi u Pariški metro i doživljava pustolovine u tamošnjim tunelima, za koje se ispostavi da su njegov san.

## Uloge
* Pierre Devis : le garçon
* Lisbeth Persson : la fillette

## Vanjske veze
*
Judex 34

***Judex*** ili ***Judex 34*** je francuski crno-bijeli igrani film snimljen 1934. godine u režiji Mauricea Champreuxa. Predstavlja remake popularne istoimene nijeme serije koju je bio režirao Champreuxov tast Louis Feuillade. Protagonist, koga tumači René Ferté, je maskirani osvetnik koji se uz pomoć hipnotičkih i drugih moći bori protiv kriminalaca na čelu sa korumpiranim bankarom (čiji lik tumači Alexandre Mihalesco).

*Judex* je 1963. godine dobio novu verziju u režiji Georgesa Franjua.

## Uloge
* René Ferté ... Judex  
* Louise Lagrange ... Jacqueline  
* Paule Andral ... Madame de Trémeuse 
* Marcel Vallée ... Cocantin  
* Alexandre Mihalesco ... Le banquier Favraux  
* Jean Lefebvre ... Roger de Trémeuse  
* René Navarre ... Kerjean  
* Blanche Bernis ... Diana Monti  
* Jean Borelli ... Le petit Jean  
* Nino Constantini ... Moralès  
* Madeleine Guitty ... La bonne de Cocantin 
* Raymond Blot 
* Yvette Dantin 
* Charles Lemontier 
* Aya Valmita
* Le Petit Patachou ... Le môme Réglisse

## Izvori


## Literatura
* Hardy, Phil. *The BFI Companion to Crime*. A&C Black, 1997.

## Vanjske veze
*
Judex (film, 1963)

***Judex*** je francusko-italijanski crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1963. godine u režiji Georgesa Franjua. Predstavlja drugi po redu remake popularne istoimene nijeme filmske serije. Protagonist, koga tumači američki mađioničar Channing Pollock, je maskirani osvetnik koji se, koristeći hipnozu i slične trikove, nastoji boriti protiv kriminala. Franju je ideju za film dobio od Jacquesa Champreauxa, unuka Louisa Feuilladea, tvorca originalnog *Judexa*, a Franju ju je prihvatio, iako je prije toga mislio snimiti remake *[[Fantomas (filmska serija)|Fantomasa]]*, druge Feuilladeove filmske serije. Prilikom snimanja se Franju vodio time da nova verzija, iako zbog korištenja zvuka tehnički superiornija, bude svojim stilom što bliža Feuilladeovim ostvarenjima. Kritici se novi *Judex* izuzetno dopao, te se smatra jednim od boljih ostvarenja u Franjuovoj filmografiji.

## Uloge
* Channing Pollock ... Judex/Vallieres
* Édith Scob ... Jacqueline
* Francine Bergé ... Diana
* Jacques Jouanneau ... Cocantin
* Théo Sarapo ... Morales
* Sylva Koscina - Daisy
* René Génin - Pierre Kerjean

## Izvori

### Literatura

* Ince, Kate. *Georges Franju*. Manchester University Press, 2005. .

## Vanjske veze

* 
* 
*