Diyarbakır

**Diyarbakır** (kurdski: *Amed*, armenski: *Դիարբեքիր*) antička **Amida**, je grad u jugoistočnoj 
Turskoj, administrativni centar Provincije Diyarbakır, u regiji Jugoistočna Anadolija.

Sa svojih 545 983 stanovnika u užem centru (1 362 708 Provincija Diyarbakır) je deveti grad po veličini u Turskoj, i drugi po veličini grad u Jugoistočnoj Anadoliji, odmah iza Gaziantepa. Većina stanovnika - *Diyarbakıra*su Kurdi, tako da je on neformalni glavni grad Kurda.

Ime grada *Diyarbakır* je sintagma od arapskih riječi diyar i bakr, a to zapravo znači tvrđava arapskog naroda Bakr.

## Historija
Antička *Amid* bio je od 13. vijeka pne. prijestolnica aramejskog kraljevstva.
Rimljani su na području grada osnovali svoju koloniju *Amida* u 3. vijeku, rimski cara Konstancije II. podigao je nove zidine oko grada 349. Nakon duge opsade, grad je podpao pod Sasanidsko kraljevstvo - 359. Nakon toga je često prelazio iz ruke u ruku Rimljana i Perzijanaca. U ranom srednjem vijeku gradom je vladao Bizant sve do oko 639. kad su gradom zavladali Arapi.

Sa slabljenjem abasidske dinastije i pojavom hamdanidske dinastije iz Mosula u Iraku u 10. vijeku, oslabila je kontrola nad cijelom regijom pa su *Amidom* od tad vladale razne lokalne arapske, turske, mongolske i perzijske dinastije, sve do 1516. kad je grad osvojio osmanski sultan i uključio ga u svoje carstvo. Pod Osmanlijama grad je postao prijestolnica važne pokrajine, i doživio ponovni procvat. Zbog svog položaja pored perzijske granice, grad je postao veliki vojnički centar iz kog su kretale brojne vojske u bitke s Perzijancima.

## Znamenitosti

Najimpresivniji historijski spomenik *Diyarbakıra*, je historijski centar grada okružen zidinama. Njih je podigao rimski car Konstancije II. (vladao 337-361) a proširio i dogradio car Valentinijan I od 367. do 375. Nakon njih zidine su dograđivali Arapi i Osmanlije - tako da danas imaju ukupno 5&nbsp;km sa 82 kule i 4 vrata. Izgrađene su od crnog bazalta, zbog tog Turci taj dio grada zovu *Kara Kale* („Crna tvrđava”) ili *Kara Amid* („Crni Amid”).

### Svjetska baština
Tvrđava Diyarbakır i Hevsel vrt su 1985. godine uvršteni na listu UNESCO-ove svjetske baštine.

Hevsel vrt je zeleno područje između grada i rijeke Tigris koja je grad snabdjevala hranom i vodom, uključujući izvor vode Anzele i Desetoki most.

U gradu ima velik broj džamija izgrađenih od 11. do 16. vijeka; Velika džamija, Beharam pašina džamija, Fatih pašina džamija, Hüsrev pašina džamija.

## Geografija
*Diyarbakır* leži na desnoj obali rijeke Tigris., na strateški izuzetno važnom položaju, preko kog su išli trgovački putevi prema Mezopotamiji.

Okolica grada, - kotllina rijeke Tigris geografski pripada gornjoj Mezopotamiji, od istočne Anadolije sa sjevera je razdaja masiv Taurus, sa juga je od mezopotamijske ravnice razdvaja masiv Mardin, a sa zapada je omeđena planinom Karaca Dağ. Grad je udaljen 318 od Gaziantepa, 997&nbsp;km od Ankare i oko 424&nbsp;km od Mosula u Iraku.

## Klima
*Diyarbakır* ima Polupustinjsku klimu po Köppenovoj klasifikaciji klime - BSh, BSk, sa vrućim ljetima i hladnim snježnim zimama. Na Diyarbakır prosječno padne na godinu oko 474.9&nbsp;mm oborina.

## Privreda
*Diyarbakır* je industrijski centar tog dijela Turske poznat po vunenim i pamučnim tkaninama i bakrenim proizvodima. Još od srednjeg vijeka poznat je po svojim zlatarima, koji su izrađivali filigranski nakit.

Okolica je grada je bogat poljoprivredni kraj, u kom se uzgajaju žitarice, pamuk, duhan, i voće (naročito lubenice).
Pored grada nalaze se rudnici bakra, ugljena i nafte. Grad je dobro povezan cestama sa svim većim turskim gradovima.

Aerodrom Diyarbakır (IATA: DIY, ICAO: LTCC), koji leži leži južno od centra grada, izgrađen je za potrebe NATO-a kao baza Pirinçlik 1971. Nakon raspada SSSR-a baza je zatvorena 1997., danas je to vojno (turska vojska) - civilni aerodrom.

## Obrazovanje
U gradu djeluje *[[Univerzitet]] Tigris* osnovan 1966. kao podružnica Univerziteta u Ankari, koji je od 1973. stekao status nezavisnog univerziteta.

## Galerija slika


Deriyê Çiyê Amed 2010.JPG|Ulica u centru grada
Diyarbakirmarket.jpg|Ulična trgovina
City walls in Diyarbakır (2).jpg
Dilê sûran.jpg
City walls in Diyarbakır (8).jpg
Diyarbakır Nebi Cami 1.jpg
Diyarbakır Ulu Cami İç3.jpg
Diyarbakır Ulu Cami şadırvan4.jpg
DiyarbakırGaziYasargilHospital.jpg


## Izvori

## Vanjske veze
* Diyarbakır na portalu Encyclopædia Britannica Online 
* Službene stranice grada