open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spermij

**Spermatozoidi** su muške polne ćelije. Obrazuju se kod kičmenjaka u procesu spermatogeneze u muškim polnim žlezdama - semenicima (testisima).

### Građa spermatozoida

U građi spermatozoida se ogleda jasna usaglašenost između oblika i funkcije. Spermatozoid pliva u pravcu jajne ćelije, pa mu je i oblik tome prilagođen.

Sastoji se iz:
* glave – grade je jedro i akrozom;
* vrata – u kome su smeštene dve centriole (jedna će obrazovati deobno vreteno prve deobe posle oplođenja, a drugi predstavlja bazalno telašce biča spermatozoida);
* središnjeg dela – u kome su smeštene mitohondrije (sadrže ATR koji je izvor energije za kretanje spermatozoida);
* biča (repa) kojim se spermatozoid kreće.

U polnim odvodima žene spermatozoidi preživljavaju 48 sati, najviše 3 dana.

## Broj i vrsta kromosoma
Spermatozoid sadrži haploidan broj kromosoma koji kod čoveka iznosi 23. U zavisnosti od toga koji polni kromosom imaju, X ili Y, spermatozoidi mogu biti:
* X spermatozoidi ili
* Y spermatozoidi.

Kod čoveka spermatozoidi su ti koji određuju pol deteta. Jajne ćelije uvek imaju H kromosom pa u zavisnosti od toga kojim spermatozoidom se oplode, obrazovaće se:
* XX kombinacija kromosoma, koja daje ženski pol ili
* XY kombinacija kromosoma za muški pol.
## Vanjske veze
Bionet škola
Bitka kod Nemeje

**Bitka kod Nemeje** (394. pne.) se odigrala u korintskom ratu između Sparte na jednoj, te koalicije Argosa, Atene, Korinta i Tebe na drugoj strani. Predstavljala je veliku spartansku pobjedu koja je, zajedno s kasnijom bitkom kod Koroneje dala Sparti prevagu na kopnu u ranoj fazi rata.

## Pozadina
Neprijateljstva između Sparte i vodećih grčkih polisa su započela godinu dana ranije. Nakon početnih operacija u sjeverozapadnoj Grčkoj, spartanski pokušaj prodora u Beotiju je zaustavljen tebanskom pobjedom u bitci kod Halijarta, koja je za posljedicu imala svrgavanje spartanskog kralja Pauzanije. Saveznici su, ohrabreni tom pobjedom, skupili veliku vojsku u Korintu s ciljem da rat prenesu na spartansku teritoriju na Peloponezu. Međutim, saveznici se nisu mogli dogovoriti tko će biti njihov vrhovni komandant te je vojska dugo vremena stajala kod Korinta.

Njihovu neodlučnost su iskoristili Spartanci. Prikupljena je vojska na čelu s Aristodemom, regentom i stricem maloljetnog kralja Agesipola I. Usprkos toga, Spartanci su bili u nepovoljnom položaju, s obzirom da su imali ne samo brojčano manje snage od saveznika, nego su i njihove najbolje jedinice - pod kraljem Agesilajem II - još uvijek marširale iz Male Azije. Aristodemove snage su prodrle na korintsku teritoriju te je počele paliti i pustošiti. To je prisililo saveznike da joj se, iako nisu imali komandanta, suprotstave. Dvije vojske su se srele na suhom koritu rijeke Nemeje.

## Tok bitke
Aristodem je svoju vojsku rasporedio tako da su se spartanski kontingenti nalazili na desnom, a snage spartanskih saveznika na lijevom krilu. Kod saveznika su Atenjani inzistirali da zauzmu desno krilo, ali su ga na kraju morali prepustiti Beoćanima.

To je za posljedicu imalo da su se u samoj bitci Atenjani suprotstavili Spartancima, a Tebanci spartanskim saveznicima. U borbi falangi došla je do izražaja tradicionalna nadmoć pojedinih polisa. Spartanci su na svom desnom krilu lako razbili Atenjane, dok su na lijevom krilu razbijeni njihovi saveznici. Disciplinirana spartanska falanga se potom okrenula neprijateljskim snagama na svom lijevom krilu, još uvijek zabavljenim progonom spartanskih saveznika. Prvo su razbili Argivce, potom Korinćane, a na kraju i Beoćane.

## Posljedice
Aristodemova vojska je imala prevelike gubitke da bi opsjela Korint i nastavila prodor u centralnu Grčku. Zbog toga se nakon nekoliko mjeseci povukla na Peloponez. Međutim, njen neposredni cilj je ostvaren - neprijatelj je imao još veće gubitke, a nakon bitke kod Koroneje je potvrđena spartanska nadmoć na kopnu koja do završetka rata neće biti osporena.

## Povezano
* Spartanska hegemonija

## Izvori
* Fine, John V.A. *The Ancient Greeks: A critical history* (Harvard University Press, 1983) 
* Diodorus Siculus, *[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus:text:1999.01.0084&query= Library]*

## Fusnote
Pisandar iz Sparte

**Pisandar** ili **Pizandar** (? - 394. pne.) je bio drevni spartanski vojskovođa iz vremena korintskog rata. Bio je polubrat kralja Agesilaja II i s njime na početku 4. vijeka pne. sudjelovao u pohodu na perzijske posjede u Maloj Aziji. Kada su vodeći grčki polisi stali na perzijsku stranu, Agesilaj se povukao kako bi zaštitio rodni grad, a Pisandra je ostavio da vodi pomorske operacije.

Pisandar se pokazao kao neiskusan pomorski komandant. Iako je njegova flota bila približno iste veličine kao atensko-perzijska flota pod Kononom, godine 394. pne. je potpuno uništena u bitci kod Knida. Pizandar je poginuo boreći se na svom brodu.

## Reference
* Fine, John V.A. *The Ancient Greeks: A critical history* (Harvard University Press, 1983)
Abidos (Anadolija)

**Abidos** je stari anadolijski grad severoistočno od današnjeg grada Çanakkale, Turska, na istočnoj obali Dardanela (Helasponta) kod rta Nagare. Tu je bila kolonija Milećana iz VII veka pre nove ere. Tu je Kserks I sa vojskom prešao preko moreuza, mostom koji je napravio od brodova, da bi napao Grčku, 480 god. pre nove ere. Član je Delskog saveza, a kasnije i spartanska pomorska baza. Godine 410. pne. Atinjani su kod Abidosa pobedili Spartance. Abidos je poznat i po otporu Filipu V Makedonskom 200. godine pre nove ere i po legendi o Heri i Leandru.
Skopas

**Skopas** (oko 395-350. g. pne.) je vajar i arhitekta iz poznog klasičnog perioda u umetnosti stare Grčke. Skopas je radio sa Prakistelom.

Skopas unosi strast, patetičnost, promene u oblikovanju glave, unosi emocije i narušava miran izraz lica. Karakteristične duboko usađene oči. 

### Dela
* Istočni friz na Mauzoleju, borba Grka i Amazonki, 3360-350. g. pne.
393. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **393. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Poplikole i Kornelija** (ili, rjeđe, **godina 361. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 393. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.







== Događaji ==
* [[Korintski rat]]: Flota pod komandom [[Atena|atenskog]] admirala [[Konon]]a i [[Perzijsko Carstvo|perzijskog]] [[satrap]]a [[Farnabaz]]a plovi ka [[Grčka|Grčkoj]], pljačka obale [[Lakonija|Lakonije]] i osvaja otok [[Kitera]], gdje je postavljen garnizon i atenski guverner.
* Farnabaz potom šalje Konona u [[Atika|Atiku]] da sa perzijskim zlatom počne obnovu [[Dugi zidovi|Dugih zidova]] od Atene do [[Pirej]]a. Gradnja je brzo dovršena, pa Atenjani započinju pomorsku ofanzivu tokom koje su osvojeni otoci [[Skiros]], [[Imbros]], i [[Lemnos]], a na njima uspostavljene [[kleruhija|kleruhije]] (građanske kolonije).
* [[Korintski rat]]: U gradu [[Korint]]u, savezniku Atene i Perzije, izbija građanski rat između demokratske i oligarhske stranke. Demokrati uz [[Argos|argivsku]] pomoć odnose prevagu, a oligarsi su protjerani te pomoć traže od [[sparta]]nske vojske u [[Sikion]]u. Spartanci pristaju te u noćnom prepadu osvajaju [[Lechaeum|Lehaj]], korinstku luku na obali [[Korintski zaljev|Korintskog zaljeva]]
* [[Aminta III od Makedonije|Aminta III]], praunuk kralja [[Aleksandar I od Makedonije|Aleksandra I]], postaje kralj [[Antička Makedonija|Makeodnije]] nakon višegodišnjih sukoba izazvanih ubistvom kralja [[Arhelaj I od Makedonije|Arhelaja I]] godine [[399. pne.]].
* Nakon smrti [[Drevni Egipat|egipatskog]] kralja [[Neferit I|Neferita]] izbija sukob između pristša Neferitovog sina Muta (Mutisa) i [[Psamut]]a. Psamut pobjeđuje, ali ga prije isteka godine ruši [[Hakor]], tvrdeći da je Neferitov unuk.
* Praizvedena [[Aristofan]]ova komedija *Eklesijazuse''.

## Rođenja
*

## Smrti
* Neferit I ili Nefaarud I, faraon Egipta
Erekcija

**Erekcija** (erectio) je izraz preuzet iz latinskog jezika, a označava podizanje, ili podignuto/uzdignuto stanje. Najčešće se koristi koristi za označavanje ukočenosti (ukrućenosti) erektilnih životinjskih tkiva i organa – penisa, klitorisa i bradavica. Erekcija ovih tkiva izazvana je brojnim psihološkim i fiziološkim činiocima – sveukupnim seksualnim uzbuđenjem, kao i pojačanim priticanjem i otežanim oticanjem krvi pri seksualnom činu (u slučaju penisa i klitorisa), uticajem hormona oksitocina (bradavice), punom mokraćnom bešikom. Kod ljudi se ponekad dešava i spontano, u toku sna.

Refleksan je čin, a reguliše ga centar za erekciju iz slabinskog dela kičmene moždine. Nalazi se pod uticajem viših nervnih centara velikog mozga i više žlezda sa unutrašnjim lučenjem. Kod većine vrsta, erekcija penisa mužjaka predstavlja neophodan preduslov za normalno obavljanje polnog čina.

## Povezano
* Penis
* Klitoris
* Seks
Prostata

**Prostata** (grč. *prostátēs*) ili **predstojna žlijezda**, je muška spolna žlijezda koja se nalazi između mokraćnog mjehura i ravnog crijeva (lat. rectum), a okružuje mokraćnu cijev koja provodi mokraću iz mjehura kroz penis.

## Građa
Oblikom podsijeća na kesten. Sastoji se od glatkih mišićnih stanica i žlijezdanog epitelnog tkiva, okruženog gustom fibroznom kapsulom. Žlijezdano tkivo proizvodi mliječnu tekućinu, sjemenu plazmu. 

U njoj se nalaze mnoge aktivne tvari koje čija je svrha da štite spermije, održavajući ih pokretnima i omogućuje im preživljavanje. 

Pri rođenju, prostata je velika otprilike kao zrno graha. Raste lagano do puberteta, kada se naglo poveća, postižući svoju normalnu veličinu i oblik.
Normalna prostata odraslog muškarca teži oko 20 grama, a promjera je tri i pol centimetra. Tu veličinu zadržava do sredine četrdesetih godina života, kada se ponovno počne povećavati zbog umnožavanja stanica, koje se naziva adenom, benigna hiperplazija ili doborćudno povećanje prostate.

## Dijagnostičke metode kod bolesti i poremećaja prostate
* Iscrpan razgovor s liječnikom (urologom).
* Digitalni rektalni pregled
* Određivanje antigena specifičnog za prostatu 
* Urodinamika
* Tansabdominalni ultrazvuk
* Infuzijska urografija
* Cistoskopija

## Bolesti i poremećaji prostate

### Benigna hiperplazija prostate
Benigna hiperplazija prostate, odnosno dobroćudno povećanje prostate ne nosi povećan rizik od raka prostate. Razlog je što se razvijaju na različitim mjestima u prostati, dobroćudno povećanje u unutrašnjosti, a rak na vanjskom dijelu žlijezde.

### Prostatitis
* Akutni prostatitis
* Kronični bakterijski prostatitis
* Nebakterijski prostatitis

### Prostatodinija

### Hiperemija

Hiperemija se može razviti učestalim spolnim odnosima (npr. dva spolna odnosa dnevno tijekom više godina), jer nije osiguran potreban odmor krvnim žilama i mišićima što sudjeluju u snošaju, zbog čega ne mogu uspostaviti prijašnji tonus. Premorene krvne žile i mišići ne mogu izbaciti svu krv i sav sekret, pa dio zaostaje u prostati i čitavom spolnom sustavu. Na mjestima gdje su krv i izlučine zaostale, s vremenom se razvija aseptična upala koja stalno podražuje osjetne živčane završetke, da bi na kraju razorila i sama osjetna tjelešca, zbog čega se potpuno prekinu spolni refleksi, a živčana središta počnu bolesno reagirati. Te promjene vode nakon nekog vremena ubrzanoj, pa i prijevremenoj ejakulaciji, a zatim i izostanku erekcije.

### Rak prostate

Rak prostate je najčešća zloćudna bolest kod muškaraca.

## Liječenje bolesti i poremećaja prostate
* Lijekovi
** Alfa-blokatori
** Antiandrogeni
* Operativni zahvati

## Vanjske veze

* Anatomija prostate 
* Plivazdravlje; Prostata
Kleruhija

**Kleruhija** (, *klērouchia*) je u antičkoj Grčkoj bio naziv za specifičan tip kolonije, a koga je razvila Atena. Izraz dolazi od grčke riječi , *klērouchos*, doslovno "zemljoposjednik".

Za razliku od većine starogrčkih kolonija, koje su sticale nezavisnost u odnosu na maticu, stanovnici kleruhija su zadržavali državljanstvo matičnog grada, ali isto tako imali i obavezu braniti ga. Kolonisti ili *klerusi* su najčešće bili pripadnici najsiromašnijih slojeva građanstva, i osnivanjem kleruhija - najčešće na relativno udaljenim prostorima kao što je Trački Herzon - Atena se rješavala socijalnih napetosti. Klerusi su u kolonijama dobivali zemlju, ali i služili kao garnizon.
Oralni seks

**Oralni seks** je vrsta seksa u kojoj je polni organ stimulisan oralnim putem, odnosno ustima (usnama, jezikom, zubima ili grlom)). Ova vrsta seksa ne obuhvata kontakt muškog i ženskog polnog organa.

Postoje 3 podvrste oralnog seksa i to:
* Kunilingus - oralni seks koji se izvodi nad ženom
* Felacio - oralni seks koji se izvodi nad muškarcem
* Analingus - oralni seks kojim se stimuliše partnerov anus

Oralni seks se u žargonu naziva „pušenje“ (kada se izvodi nad muškarcem) ili „lizanje“ (kada se izvodi nad ženom). Praktikuju ga i heteroseksualni i homoseksualni parovi. Upražnjava se ili kao deo predigre ili kao kompletan seksualni čin.

Prilikom ove vrste seksa ne postoji mogućnost začeća. Ipak treba obratiti pažnju na to da je i prilikom ovog vida seksa moguće prenošenje zaraznih bolesti (kao što su AIDS, herpes, itd.) 



Datoteka:Cunni.png|Kunilingus
Datoteka:Wiki-sixtynine.png|Poza „69“
Datoteka:Wiki-FMF-threesome.png|Oralna trojka
Sest

**Sest** ili **Sestos** je bio drevni grad na Tračkom Herzonu, današnjem poluotoku Galipolje u evropskom dijelu Turske. Bio je smješten na Helespont nasuprot Abidosa. U grčka mitologija|grčkoj mitologiji se spominje kao dom Hero u legendi o Hero i Leandru. Sest je bio eolska kolonija, osnovan od strane stanovnika Lezbosa. Ruševine grada se nalaze kraj suvremenog Eceabata.

Na tom mjestu je Kserksova vojska godine 480. pne. prešla Helespont preko improviziranog mosta prilikom svog pohoda na Grčku. Godine 334. pne. je s tog mjesta Aleksandar Veliki brodovima prebacio svoju vojsku u Malu Aziju.

Godine1 1810. je Lord Byron preplivao Helespont od Sestosa do Abida, nastojeći ponoviti Leandrov pothvat.
Šimšir

**Šimšir** () je vrsta žbuna iz istoimenog roda (*[[Buxus]]*). Areal rasprostranjenja ove vrste obuhvata kopno od severozapadne Afrike preko većeg dela Evrope do Turske. Reč za ovu vrstu u srpskohrvatskom jeziku (kao i u makedonskom i bugarskom) došla je od turske/tatarske reči *şimşir*.

Veoma je popularna u hortikulturi, za ukrašavanje parkova i ivica travnjaka, u vidu živicâ („žive ograde“) ili različito oblikovanih žbunova. Drvo šimšira je odavno poznato po tvrdoći i čvrstoći. Od njega se izrađuju čekići masonskih loža. Stari narodi su od drveta šimšira pravili češljeve, bičeve i pločice. Upotrebljava se, između ostalog, i za izradu muzičkih instrumenata (starogrčkog aulosa, gajdi, kavala, dvojnica).

## Literatura

## Vanjske veze
* uzgajanje šimšira
Novi list

**Novi list**, riječke dnevne novine, izlaze svakodnevno osim blagdanom u Rijeci, i distribuiraju se na cijelom tržištu Hrvatske. Sva izdanja "Novog lista" tiskaju se u tiskari Novog lista d.d.

Prve novine pod nazivom "Novi list" je 1900. godine pokrenuo Frano Supilo. Kasnije je ime dopunjeno u "Riečki Novi list". List se ugasio 1915. godine. Nikola Polić pokreće "Primorski Novi list" 1923., no godinu dana kasnije zabranjen mu je rad. Iste godine osvanuo je "Novi list", no zabranjen je nakon prvog broja. Od 1925. izlazi "Sušački Novi list", s prekidima do 1932. godine.

Prvog ožujka 1947., sa sutrašnjim datumom, počeo je izlaziti "Riječki list". Godine 1954. dobiva sadašnje ime. Od 1965. redakcija se nalazi u sadašnjoj zgradi u Zvonimirovoj ulici.

## Glavni urednici
* Frano Supilo (1900–1915)
* Nikola Polić (1923–1924)
* Vinko Antić (1947–1949)
* Vlado Oluić (1949)
* Kazimir Ciper (1949–1952)
* Vlado Oluić (1952–1953)
* Milan Slani (1953–1957)
* Vlado Oluić (1957–1958)
* Milan Slani (1958–1961)
* Miroslav Bajzek (1961–1968)
* Stanislav Škrbec (1968–1979)
* Milorad Kovačević (1979–1983)
* Goran Kukić (1983–1990)
* Veljko Vičević (1990–1997)
* Boris Maljković (v.d., 1997–1998)
* Branko Mijić (1998–2000)
* Zdenko Mance (2000–2003)
* Goran Kukić (2003–2004)
* Denis Romac (2004–2005)
* Goran Kukić (2005–2009)
* Ivica Đikić (2009–2010)
* Branko Mijić (2010–2014)
* Nenad Hlača, v.d. (2014–2017)
* Robert Frank, v.d. (2017)
* Edi Prodan, v.d. (2017–2018)
* Anto Ravlić, v.d. (2018)
* Slavica Bakić, v.d. (2018–2019)
* Ivica Tomić, v.d. (2019-2024)
* Slavica Bakić, v.d. (2024-)

## Vanjske veze
* www.novilist.hr
Novi Plamen

***Novi Plamen*** je časopis demokratske ljevice koji okuplja progresivne intelektualce, sindikaliste i aktiviste s područja bivše Jugoslavije kao i one u inostranstvo. Izdavač je Demokratska misao iz Zagreba. Časopis se prodaje na većim kioscima u Hrvatskoj, a glavni urednici su mu mr.sc. Mladen Jakopović, magistar politologije, dr.sc. Goran Marković, predavač ustavnog prava na Univerzitetu u Istočnom Sarajevu i mr.sc. Ivica Mladenović, magistar sociologije.

*Novi Plamen* na pluralističkoj, neisključivoj osnovi, zastupa temeljne demokratske i prosvjetiteljske vrijednosti, radi na identificiranju ključnih suvremenih izazova njihovom opstanku, te radi na promišlja puteva ostvarenja autentične i integralne političke, socijalne i ekonomske demokracije. *Novi Plamen* pažnju posvećuje pitanjima koja su vezana za ljudska prava i demokratske slobode, radničku i građansku participaciju, međunacionalno pomirenje i toleranciju, antifašizam, te progresivnu mirovnu politiku. Časopis se u širem smislu zalaže za unapređenje i promociju kulturnih vrijednosti humanističke civilizacije.

Savjet časopisa uključuje istaknute svjetske i regionalne lijeve intelektualce i javne ličnosti, poput Noama Chomskog, Slavoja Žižeka, Chris Ford, Bogdan Denitch, Dragan Plavsic, Kena Coatesa, Davida Graebera, Michaela Alberta, John McDonnella, Catherine Samary, Darka Suvina i Jeana Zieglera. Poznati članovi Savjeta iz regije uključuju potpredsjednika hrvatske vlade Slobodana Uzelca, bivšeg ministra kulture RH i saborskog zastupnika Antuna Vujića, hrvatskog saborskog zastupnika Milorada Pupovca, novinara Inoslava Beškera, predsjednika Hrvatskog društva pisaca Velimira Viskovića, predsjednice hrvatskog PEN kluba Nadežde Čačinovič, pisce Slobodana Šnajdera i Predraga Matvejevića, bivše BiH ministre Marka Oršolića i Dragoljuba Stojanova, sociologa Bogdana Denitcha, glumca Josipa Pejakovića, istoričarku Oliveru Milosavljević, filozofa Miodraga Živanovića, Ljubomira Cuculovskog i druge.

Poznatiji publicisti i javne ličnosti koje su objavljivale u Novom Plamenu su, među ostalima, Igor Mandić, Todor Kuljić, don Ivan Grubišić, Drago Pilsel, Branko Ilić, Ljubo Jurčić, Ivo Josipović, Srećko Pulig, Latinka Perović, Rastko Močnik, Sonja Lokar, Antun Vujić, Inoslav Bešker, Dušan Pajović i dr.

## Vanjske veze
* ''Ex-Yugoslavia: A New Progressive Voice'', by Dan Jakopovich 
* Službena stranica Novog Plamena
Omar Bongo

**El Hadj Omar Bongo Ondimba** (kršćanskog imena *Albert-Bernard Bongo*) (Lewai (današnji Bongoville), Gabon, 30. 12. 1935. — Barcelona, 8. 6. 2009.) je bio gabonski državnik. 

Bio je predsjednik Gabona od 1967. godine do svoje smrti 2009. Godine 1973. prešao je na islam.
Testosteron

**Testosteron** je važan seksualni hormon (androgen) koji postoji kod oba pola, ali se razlikuje u količinama i koncentraciji. Testosteron je prvi pronašao i dao mu ime Ernst Laker ().

## Funkcije
* pojačava i ubrzava razvijanje muških polnih organa
* pojačava i ubrzava rast penisa
* reguliše produkciju sperme
* pojačava rast dlaka na tijelu, osim kose na glavi
* pojačava i uveličava rast mišića
* pojačava seksualnu želju
* podiže i pojačava agresiju

## Testosteron i doping
Zbog uticaja na veličinu i razvoj mišića, testosteron se koristi i za doping u raznim oblicima.

## Reference

## Vanjske veze

* BioNet škola
Menelaj Aleksandrijski

**Menelaj Aleksandrijski** (; oko 70–140. n.e.) bio je grčki matematičar i astronom koji je definisao sferni trougao i prvi koji je prepoznao da su geodezijske linije na zakrivljenoj površini prirodni analozi pravih linija.

## Život
Mada se vrlo malo zna o Menelajevom životu, pretpostavlja se da je živeo u Rimu, gde se verovatno preselio nakon što je proveo mladost u Aleksandriji. Papo Aleksandrijski i Proklo ga zovu "Menelaj Aleksandrijski", a Plutarh je zabeležio jedan njegov razgovor u Rimu sa izvesnim Lucijem.

## Astronomija
Ptolemej (2. v. n.e.) pominje u svom Almagestu (VII.3), dva astronomska osmatranja koja je Menelaj obavio u Rimu, januara/siječnja 98. godine. Radilo se o okultaciji zvezdâ Spika i Beta Scorpii Mesecom, u razmaku od nekoliko noći. Ptolemej je ova osmatranja upotrebio da potvrdi precesiju ekvinoksa, fenomen kojeg je otkrio Hiparh u 2. st. pne.

Po njemu je nazvan lunarni krater Menelaj.

## Matematika

Njegovo najvažnije delo je *[[Sphaerica]]*, jedino sačuvano i to u arapskom prevodu. Sastavljeno je od tri knjige, bavi se geometrijom sfere i njenom primenom u astronomskim merenjima i proračunima. Knjiga uvodi koncept sferičnog trougla (telo koje čine lukovi tri velika kruga, koje je on nazivao "trilaterale") i dokazuje Menelajevu teoremu (proširenje jednog ranijeg rezultata na sferične trouglove). Delo je u 16. v. preveo astronom i matematičar Francesko Maurolico.

## Bibliografija
Poznati su naslovi nekih Menelajevih knjiga:
* *O izračunavanju tetiva u krugu*, u šest knjiga
* *Elementi geometrije*, u tri knjige, kasnije je sredio Thabit ibn Qurra
* *O poznavanju težina i raspodela različitih tela*
* Možda je napisao i zvezdani katalog.

## Izvori
(na engleskom:)
* Ivor Bulmer-Thomas. "Menelaus of Alexandria." *Dictionary of Scientific Biography* 9:296-302.

## Vanjske veze

(na engleskom:)
* Menelaus of Alexandria 
* Menelaus' Theorem Interactive proof with animation and key concepts by Antonio Gutierrez from "Geometry Step by Step from the Land of the Incas"
* Menelaus' ''Sphaerica'' Halley's Latin Translation from the Arabic and Hebrew Versions (PDF) 1758 A.D.
Lehaj

**Lehaj** ili **Lehajon** (grčki suvremeni: Λέχαιο, drevni/Katharevousa: -n), također: **Lecheo**, stariji oblici: **Lechaion**, **Lechaeum** je naselje u općini Assos-Lechaio u prefekturi Korint u Grčkoj. Udaljen je oko 4–5&nbsp;km zapadno od Korinta.

Najpoznatije je kao luka iz antičkog perioda, te poprište bitke kod Lehaja.

## Vanjske veze
* Early Christian Basilica of Lechaion
* Corinthian Monuments - Lechaion Road 
* Lechaion Road 
* Lechaio  (in German)
* Mapquest - Lechaio
* GTP - Lechaio
* GTP - Ancient Lechaeum
* Indexmundi - Lechaio
Krater od Makedonije

**Krater** (), također poznat i kao Kratej, bio je kralj antičke Makedonije 399. pne. Bio je ljubavnik prethodnog kralja Arhelaja I, koga je ubio u lovu kako bi sam mogao stupiti na prijestolje. Drugi izvori navode kako je Krateru motiv za zločin bilo prekršeno Arhelajevo obećanje da će mu jednu od kćeri dati za ženu. Treći izvori, pak, navode da je Krater Arhelaja ubio slučajno. U svakom slučaju, njegova je vladavina bila vrlo kratka, jer je nakon samo četiri dana svrgnut, a na prijestolje došao Arhelajev sin Orest.

## Napomene
Orest od Makedonije

**Orest od [[Makedonija (antička)|Makedonije]]** (grčki: *Ὀρέστης ὁ Μακεδών*) bio je sin makedonskog kralja Arhelaja koji je naslijedio ubijenog oca nakon što je svrgnut njegov ubica Krater. Vladao je u periodu od 399. do 393. pne. zajedno sa svojim bratom i skrbnikom Aeropom II, u periodu koga su obilježili dinastijski sukobi i brojni pretendenti na prijestolje. 

## Izvori
* History of the Macedonians Page 43 By Edward Farr 1850
Air France

**Air France** () je avio-kompanija sa sedištem u Parizu koja je u sastavu Air France-KLM grupe. Leti na domaćim i međunarodnim redovnim putničkim i kargo linijama ka 185 destinacija u 83 zemlje. Glavne baze su Aerodrom Orly i Aerodrom Charles de Gaulle, obe su u Parizu, i još jedna baza na Aerodromu Lyon.

Pre ujedinjenja sa KLM-om, Air France je bila nacionalna avio-kompanija Francuske. Tokom marta 2007. u Air Francu je bilo zaposleno 102.422 radnika.

Air France leti dnevno do Beograda sa Aerodroma Charles de Gaulle. U saradnji sa Jat Airwaysom, Air France leti do Beograda i još 12 puta nedeljno.

## Historija
Osnovan je 7. oktobra 1933. Avio-kompanija je letela do mnogih destinacija u Evropi, i do francuskih kolonija u severnoj Africi. Tokom Drugog svetskog rata Air France je bio smešten u Kazablanci u Maroku.

## Destinacije
*Vidite:* Redovne linije Air France

## Flota
 



## Vanjske veze

* Er Frans
BRIK

**BRIK** () je engleska skraćenica i ekonomski pojam koji se odnosi na rastući razvoj ekonomskog potencijala Brazila, Rusije, Indije i Kine (**B**razil, **R**ussia, **I**ndia, **C**hina). Implicitno, tiče se ekonomskog savezništva ovih komplementarnih ekonomija. Pojam je uveo Džim O’Nijl iz korporacije za globalna finansijska istraživanja Goldman Saks, a vrlo brzo je prihvaćen u javnosti, naročito u medijima, do te mjere da ga većina izvora vijesti iz globalnih finansija koriste bez mnogo objašnjenja. Sastanak zvaničnika ovih država, održan na ljeto 2008. godine u Jekaterinburgu, nazvan je samit BRIK.

Države BRIK-a imaju 40 % svjetskog stanovništva, odnosno 25 % kopnenog teritorija.

13. aprila 2011. je u članstvo organizacije primljena Južna Afrika nakon čega se za nju koristi engleska skraćenica *BRICS*.

## Vanjske veze
* Istraživanja ekonomije zemalja BRIK - Prezentacija korporacije Goldman Saks
Aerop II od Makedonije

**Aerop II od [[Makedonija (antička)|Makedonije]]** (grčki: *Ἀέροπος Βʹ ὁ Μακεδών*) bio je kralj Makedonije i skrbnik svog brata Oresta, sina kralja Arhelaja. Vladao je od 399. pne. do 393. pne.

Njegova vladavina je bila obilježena stalnim dinastijskim sukobima i brojnim pretendentima na prijestolje. Prve četiri godine je vladao zajedno s Orestom, a posljednje dvije godine sam. Naslijedio ga je sin Pauzanije. 

## Reference
Arhelaj II

**Arhelaj II od [[Makedonija (antička)|Makedonije]]** (grčki: *Ἀρχέλαος Βʹ ὁ Μακεδών*) bio je makedonski kralj, sin kralja Arhelaja I koji je na prijestolju naslijedio svoju braću Oresta i Aeropa II. Vladao je od 396. do 393. pne., u periodu koju su karakterizirali dinastijski sukobi i brojni pretendenti na prijestolje. Naslijedio ga je Aminta II.
 
## Reference
* History of the World Page 283 By Sir Walter Raleigh, Thomas Birch, William Oldys 1829
Aminta II

**Aminta II** (grčki: *Ἀμύντας Βʹ*) je bio kralj Makedonije s početka 4. vijeka pne. o čijem identitetu i vladavini postoji spor među historičarima.

Najraniji antički izvori spominju kako je Aminta bio sin Filipa ili Menelaja, braće kralja Perdike II. (Thuc. ii. 95.) Svog oca je naslijedio kao vazalni vladar Gornje Makedonije, a odakle je uz pomoć tračkog vladara Sitalka bezuspješno godine 429. pne. pokušao svrgnuti Perdiku, a što je zaustavljeno mirovnim sporazumom Tračana i Perdike (Thuc. ii. 101). Aminta se tada morao zadovoljiti svojim posjedima.

Trideset godina kasnije, godine 399. pne. je ubijen Perdikin sin kralj Arhelaj. To je dovelo do kaosa u državi koji su se odrazili kroz dinastijske sukobe, brojne pretendednte na prijestolje i kraljeve koji su se izredali na prijestolju u kratkom vremenu. Jedno od imena koje se spominje kao vladar 393. pne. jest i Aminta, koji je, prema nekim izvorima, na prijestolje došao ubivši kralja Pauzaniju.

Antički izvori su nejasni po pitanju je li kralj Aminta II bio stric ubijenog Arhelaja, njegov sin ili je riječ o unuku starog Aminte koji je kasnije postao poznat pod imenom Aminta III. U svakom slučaju, Aminta II je vladao kratko, prije nego što ga je uz ilirsku pomoć svrgnuo novi kralj Argej II.

## Reference
Pauzanija od Makedonije

**Pauzanija** od Makedonije (grčki: *Παυσανίας ὁ Μακεδών*), bio je sin makedonskog kralja Aeropa II. Oca je naslijedio godine 393. pne. u periodu koga je karakteriziralo bezvlašće, dinastijski sukobi i brojni pretendenti na prijestolje ispražnjeno ubistvom kralja Arhelaja I šest godina ranije. Iste je godine ubijen od strane novog kralja Aminte II.

## Reference
* Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology
Argej II od Makedonije

**Argej II od [[Makedonija (antička)|Makedonije]]** (grčki: *Ἀργαῖος Βʹ ὁ Μακεδών*), je bio pretendent na makedonsko prijestolje koji je godine 393. pne. uz pomoć Ilira svrgnuo kralja Amintu II i postao kralj. Njegova vladavina je potrajala dvije godine, sve dok ga Aminta III (koji je prema nekim izvorima isti vladar kao Aminta II) nije svrgnuo uz pomoć Tesalaca.

Mnogi historičari vjeruju da je Argej II ista ličnost kao Argej koji je godine 359. pne. kao pretendent na prijestolje uz atensku pomoć pokušao svrgnuti mladog kralja Filipa II. Filip ga je porazio prilikom pokušaja da uz pomoć atenskog vojskovođe Manlije osvoji Ege. Prilikom povkačenja do grada Metone je još jednom upao u Filipovu zasjedu i poražen. Antički izvori ne navode što mu se potom dogodilo.

## Reference
Aminta III

**Aminta III** (grčki: *Ἀμύντας Γ΄*, ? - 369. pne.), sin Arhidejev, bio je makedonski kralj od 392. do 369. pne. poznat kao otac Filipa II Makedonskog i deda Aleksandra Velikog.

Neki izvori navode kako je prvi put na prijesto došao godine 393. pne. u haotičnom periodu u kome su po ubistvu kralja Arhelaja I 399. pne. Makedoniju godinama potresali dinastički sukobi i brojni pretendenti na prijesto. Dio istoričara vjeruje da je kralj Aminta koji je te godine zasjeo na prijesto različita ličnost, pa ga navode pod imenom Aminta II. Navodi se kako je to u stvari bio Amintin istoimeni djed, odnosno jedan od sinova Arhelaja I. U svakom slučaju, Amintu II je iste godine svrgnuo pretendent Argej II uz ilirsku pomoć. 

Argeja je Aminta III vrlo brzo uspio svrgnuti uz tesalijsku pomoć, pa je njegovim dolaskom na vlast u Makedoniji prestao period nestabilnosti. Kao novi vladar, Aminta je odlučio ilirsku prijetnju suzbiti uz pomoć saveza sa Halkidičkom ligom na čelu s Olintom koji je pridobio davši im eksluzivno pravo trgovanja makedonskim drvetom. Aminta je saveznike tražio i u Odriskom kraljevstvu i njegovom poglavaru Kotisu, a to je učinio usvojivši atinskog vojskovođu Ifikrata, oženjenog Kotisovom kćeri.

Godine 379. pne. Aminta se povezao sa Spartom i napao Olint, ali se kasnije, uz posredovanje Jasona od Fere povezao s Atinom, koju je eksluzivno opskrbljivao drvom. Godine 371. pne je na Panhelenskom kongresu podržao atinske težnje prema Amfipolisu.

Sa suprugom Euridikom imao je četvoro djece - kći Eurinoju i tri sina - Aleksandra II, Perdiku III i Filipa koji će svi postati kraljevi. Antički izvori navode da je umro u dubokoj starosti.

## Vanjske veze
* Coins of Amyntas III
* Atheno-Macedonian Alliance during Amyntas III,375/3 BC-Translation of Epigraphy 
* Two Treaties of Amyntas III with Chalcidician League -Epigraphical Database-Translation
Psamut

**Psamut** je bio egipatski faraon Dvadeset devete dinastije koji je na vlast došao 393. pne. poslije smrti faraona Neferita I. Za vlast se morao boriti s Neferitovim sinom Muthisom. Iz te je borbe izašao kao pobjednik, ali ga je iste godine svrgnuo uzurpator po imenu Hakor. 

## Reference
Hakor

**Hakor**, **Ahoris** ili **Akoris**, bio je egipatski faraon koji je vladao od 393. pne. do 380. pne. Na vlast je došao kao uzurpator, svrgnuvši svog prethodnika Psamuta i lažno se predstavivši kao unuk Neferita I, osnivača 29. dinastije. Njegova 13-godišnja vladavina je karakteristična po velikoj građevinskoj aktivnosti, kao i nastojanjima da restaurira spomenike svojih prethodnika.

Glavni cilj Hakorove vanjske politike je bilo očuvanje nezavisnosti Egipta od Perzijskog Carstva. Zbog toga je godine 390. pne. sklopio savez sa Atenom i Evagorom, kraljem Salamine na Cipru. To je potaklo Perzijance da okončaju svoje sudjelovanje u korintskom ratu te ponovno sklope savez sa Spartom. Hakor je potom, uz pomoć atenskog vojskovođe Habrije od 385. do 382. pne. uspio odbiti perzijske pokušaje da osvoje Egipat.

Hakora je naslijedio sin Neferit II.

## Reference

* Tertullian, *Codices* 176
392. pr. n. e.

Godina **392. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Poplikole i Kapitolina** (ili, rjeđe, **godina 362. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 392. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__
## Događaji
* Korintski rat: Tiribaz, perzijski satrap Lidije prima spartansku delegaciju na čelu s Antalkidom koja ga nagovori da prekine neprijateljstvo sa Spartom, odnosno počne joj pomogati pri obnovi flote, s obzirom da je Atena počela graditi svoju flotu i tako ugrožavati perzijsku dominaciju nad Malom Azijom. Saznavši za to, Atenjani šalju svog admirala Konona u Sard da razuvjeri njihovog saveznika, ali Tiribaz hapsi Konona. Konon bježi iz zatvora i nalazi utočište na Cipru gdje će umrijeti iste godine. 
* Korintski rat: Saznavši za Tiribazovo pregovaranje sa Spartancima, perzijski kralj Artakserks II ga smjenjuje i za novog satrapa imenuje Strutu, koji će nastaviti anti-spartansku politiku.
* Korintski rat: U Sparti zaraćeni grčki polisi održavaju mirovnu konferenciju, a na koju je Atena poslala delegaciju na čelu s Andokidom. Pregovori završavaju bez rezultata i rat se nastavlja.
* Sicilijanski ratovi: Dionizije I od Sirakuze, nakon što je pod svoju vlast stavio Sikule odbija još jedan kartaginski pohod na Siciliju pod Magom, koji je prisiljen potpisati mirovni ugovor.
* Izokrat na Hiosu osniva školu retorike.

## Rođenja
*

## Smrti
* Konon, atenski flotovođa
Struta

**Struta** (grč. *Struthas*) je bio perzijski plemić i satrap Lidije. Vladao je u doba Korintskog rata na period od svega pet godina, a na mjesto satrapa ga je 392. pne. postavio Artakserkso II., vladar Perzijske Monarhije, smjenivši Tiribaza zbog njegove prospartanske politike. Struta je prema zapovjedi perzijskog vladara napao posjede Sparte i njenih saveznika, što je nagnalo njihovog zapovjednika Tibrona na odlučan otpor protiv Strute. Tibron je neko vrijeme uspješno odolijevao Strutinim napadima, no perzijski satrap mu je jednom prilikom postavio zasjedu i ubio ga.

Tibrona je naslijedio Difrida, koji je reorganizirao spartansku vojsku od ostataka trupa njegovog prethodnika, te je poveo neke uspješne pohode protiv Strute pri čemu je zarobljen njegov nećak. Struta je smjenjen 387. pne., a na mjesto satrapa Lidije ponovo je zasjeo Tiribaz koji je i dalje vodio prospartansku politiku zbog atenskih prijetnji perzijskim interesima u Egejskom moru, nakon čega je na njegovu zaslugu sklopljen Kraljevski mir.

## Veze
* Perzijska Monarhija
* Korintski rat
* Artakserkso II.
* Tiribaz

## Reference

## Vanjske veze
* Struta (''Struthas''), AncientLibrary.com
* John V. A. Fine: *Ancient Greeks: A Critical History*, izdavač: Harvard University Press, 1983.
Antalkida

**Antalkida** (), sin Leonov, (? - 367. pne.) je bio spartanski vojskovođa i diplomat.

Godine 392. pne. je za vrijeme korintskog rata poslan u Sard, na dvor Tiribaza, perzijskog satrapa Lidije kako bi pokušao ishoditi prekid rata s Perzijom i savez protiv Atene u zamjenu za spartansko priznanje perzijske vlasti nad Malom Azijom. Antalkidini napori su ispočetka urodili plodom, te je Tiribaz čak dao zatvoriti Konona, atenskog admirala poslanog da spriječi Antalkidinu misiju. Međutim, kralj Artakserks II nije imao razumijevanja za Tiribazovu politiku, te ga je smijenio, a rat sa Spartom se nastavio.

Godine 388. pne. je, pak, Tiribaz vraćen na svoje mjesto, a Perzija, uplašena zbog obnove atenske pomorske moći, ipak sklopila savez sa Spartom. Antalkida je došao na čelo spartansko-perzijske flote koja je operirala na Helespontu. Sljedeće godine je sudjelovao na mirovnoj konferenciji kojom je završen rat i od strane grčkih polisa konačno priznata perzijska vlast nad Malom Azijom. Taj sporazum, poznat kao Antalkidin mir, ratificiran je od Sparte 386. pne..

Antalkida je tada uživao veliku Artakserskovu naklonost, ali je katastrofalni poraz Spartanaca u bitci kod Leuktre 371. pne. Perzijance uvjerio kako Sparta više nije jak, niti koristan saveznik. Antalkida je godine 367. pne. otišao u Perziju u još jednu diplomatsku misiju, koja je završila neuspjehom. Osramoćeni Antalkida se zbog neuspjeha izgladnio na smrt.
## Reference
391. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **391. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Flava, Medulina, Kamerina, Fusa, Mamercina i Mamercina** (ili, rjeđe, **godina 363. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 391. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Korintski rat: Atenski vojskovođa Ifikrat u bitci kod Lehaja tuče spartansku vojsku kod Lehaja, a što je prvi slučaj da u uređenoj bitci lako opremljeni peltasti poraze teško oklopljene hoplite. Ifikrat nakon toga tuče vojsku Flijunta i pustoši Arkadiju. Istovremeno Argivci osvajaju Akrokorint, ostvarivši tako potpunu vlast nad Korintom te uspostavljaju državnu zajednicu između ta dva polisa.
* Korintski rat: Struta, novopostavljeni perzijski satrap Lidije, vodi anti-spartansku politiku zbog čega Spartanci pokreću novi pohod na Malu Aziju pod Tibronom, a koji završava neuspjehom.
* Evagora, kralj Salamine vodi s Perzijancima borbu za kontrolu nad Ciprom, a uz pomoć Atenjana i Drevni Egipat|Egipćana osim velikog dijela Cipra širi vlast i na nekoliko gradova u Maloj Aziji.
* Sirakuški tiranin Dionizije I, započinje pohod ciljem da svoju dominaciju nad Sicilijom proširi na jug Italije, ali njegova opsada Regija završava bez uspjeha.
* Rimski diktator Marko Furije Kamil je optužen za nesavjesnu raspodjelu ratnog plijena nakon osvajanja Veja, pa odlazi u dobrovoljno izgnanstvo.
* Kvint Fabije Ambust i dva pripadnika roda Fabijevaca su kao ambasadori poslani kod nomadskog plemena Kelta (a koje Rimljani zovu Gali), čiji je vođa Bren, a koje napreduje duž Tibera i opsjeda Kluzij. Prilikom misije, Fabijevci u svađi ubiju jednog galskog poglavicu, na što Bren zatraži njihovo izručenje. Rimljani odbijaju te Bren započinje pohod na Rim.

## Rođenja
*

## Smrti
* Tibron, spartanski vojskovođa
* Mozi, kineski filozof (približni datum) (r. cca. 470. pne.)
Petar Stanojlović

**Petar Stanojlović** je filmski i televizijski reditelj. Rođen je 1979. godine, u Beogradu. Diplomirao je filmsku režiju, a studirao je i svetsku književnost. Trenutno je na doktorskim studijama iz oblasti teorije medija.

## Biografija
Od 1996. godine radi za Radio Televiziju Srbije - od 1996. do 1999. kao kamerman, a od 1999. kao reditelj. Oprobao se i na manjim televizijama 
i u drugim produkcijskim kućama. Profesionalno se bavi i pisanjem scenarija, a ima i iskustvo radio voditelja. Gotovo svake godine učestvuje na evropskim TV festivalima.

Iako je na RTS-u najviše radio za muzičku i zabavnu redakciju, redakciju direktnih prenosa, igrani i dokumentarni program, kao reditelj je gostovao u informativnom programu, gde je postavio rediteljski i kreativni kocept novog *Jutarnjeg programa* i *Beogradske hronike*. U periodu 2005/06. u vreme pomenutog angažmana, pored poslova glavnog reditelja, bio je i rukovodilac sektora režije i realizacije u *Beogradskom programu*. 

Dobitnik je godišnje nagrade produkcije RTS-a za 2005. godinu i godišnje nagrade RTS-a za 2007. godinu. 

Serija *[[Zaboravljeni umovi Srbije]]* čiji je Stanojlović reditelj i koscenarista, dobitnik je *Vukove nagrade* za kulturu za 2008. godinu. Takođe je nominovan za *Nagradu grada Beograda* za 2008. godinu.

## TV emisije
* *Tango za nju* (2004)
* *Igra senki* (2003)
* *Vrelo* (2003) (festival *Zlatni Prag*)
* *Ples bez granica* (2003) (festival *Pri Italija*)
* *Zvuk Balkana* (2002) (festival *[[Zlatna ruža Montrea]]*) 

## Koncerti
* Pavle Aksentijević (2004) 
* Grupa *Legende* (2006) 
* Masimo Savić (2005) 
* Bebi Dol (2005) 
* Miroslav Ilić (2006) 
* *Koktel bend* (2005) 
* *[[Neverne bebe]]* (2004) 
* *[[Generacija pet]]* (2005) 
* *[[Leb i Sol]]* (2006) 
* Bajaga i *Instruktori* i *[[Riblja čorba|Riblja Čorba]]* u beogradskoj Areni (2006/07) 
* Bilja Krstić (2007) 
* *Generacija 5* (2008) 
* Patriša Barber (direktan prenos na Meco kanalu) (2008)
 
## Šou programi
* Goca Tržan (2005) 
* Vlada Maričić (2006) 
* Bajaga i *Instruktori* (2006) 
* Marina Tucaković (2006)

## Festivali
* *[[Gitarijada]]* 
* EXIT 2005/06. 
* *[[Beogradski Džez festival]]* 2006/08.
* *[[Valjevski Džez festival]]* 2000/03. 
* *Vokstok bluz festival* 2006. 
* *[[Festival igre]]* 2004/05/06. 
* *[[Vrnjačka Banja]]* 2007.
 
## Muzički i zabavni serijali
* *Poziv na ples* i *Sav taj ples* 
* *Garaža* 
* *[[Nedeljno popodne]]* 
* *Letnji karavan RTS-a*

## TV filmovi
* *[[Matija Bećković]]* (2003)
* *Tanasije Mladenović* (2002)
* *[[Zlostavljanje]]* (2008)
* *[[Niko nije rekao neću]]* (2009)

## Vanjske veze
* Petar Stanojlović - filmografija na IMDB
* Zaboravljeni umovi Srbije na RTS-u
* Polu-dokumentarni film ''Niko nije rekao neću'' na RTS-u - I deo
* Polu-dokumentarni film ''Niko nije rekao neću'' na RTS-u - II deo
* Balkan ekspres 3 - na IMDB
Peltasti

**Peltast** (starogrčki: πελταστής) je u antičkoj Grčkoj bio naziv za pripadnika lake pješadije specijaliziranog za bacanje kopalja (džilita). Najčešće su koristili kao čarkaši.

Ime je dobio po peltarionu, štitu od pruća napravljenom u obliku polumjeseca. Antički izvori, kao i arheološki nalazi i klasična umjetnost sugeriraju kako su se peltasti prvi put pojavili u Trakiji, odnosno odatle su ih preuzele grčke kolonije osnivane u klasičnom periodu. Peltatsti su tada uglavnom služili kao pomoćne trupe grčkih polisa, čija se vojska gotovo isključivo sastojala od teške pješadije, odnosno hoplita.

Najčešće su raspoređivani na bokovima vojske, kako bi održavali liniju između hoplitske falange u centru te konjice na krilima, odnosno na neravnom terenu. Taktika im se sastojala od toga da se približe neprijateljskim linijama i odatle izbace koplja na zgusnute neprijateljske redove. Ukoliko bi na njih jurišali hopliti, peltasti su u pravilu bježali te bi im - s obzirom na neopterećenost teškim oklopom - obično uspjeli pobjeći.

Peltaste se u klasičnom periodu uglavnom regrutiralo od strane najsiromašnijih građana koji nisu mogli sebi priuštiti oklop, odnosno od robova ili - kao u slučaju Sparte - helota. Od vremena peloponeskog rata, pak, peltasti igraju sve važniju ulogu u starogrčkim vojskama, a redove im popunjavaju najamnici, najčešće iz Trakije.

Početkom 4. vijeka pne. atenski vojskovođa Ifikrat je poduzeo cijeli niz reformi čiji je cilj bio poboljšati efikasnost peltasta. Historičari se danas spore u čemu su se sastojale te reforme, ali se pretpostavlja da su se one svodile na uvođenje bolje opreme i oružja, odnosno taktike koja je peltastima omogućila da se hoplitima suprotstave u borbi prsa u prsa. Rezultati tih reformi su se vidjeli godine 391. pne. u bitci kod Lehaja kada su atenski peltasti porazili spartanske hoplite. Peltasti su se nakon toga postepeno do 3. vijeka pne. transformirali u poseban oblik srednje pješadije pod nazivom *[[thureophoroi]]*. U antičkoj Grčkoj je tada riječ "peltast" postala sinonim za najamnika.

## Vanjske veze
* Picture of a Peltast
FSH

Termin **FSH** ima više značenja.

* **[[Folikulostimulišući hormon]]**
* **[[Facioskapulohumeralna mišićna distrofija]]**
Flijunt

**Flijunt** () je bio drevni grčki grad smješten na sjeverozapadu Argolide na Peloponezu. Iako blizu Argosa, postao je tradicionalan saveznik Sparte i član Peloponeskog saveza.

Kao i mnogi grčki polisi u 4. vijeku pne., Flijunt je bio poprište sukoba demokratske i oligarhijske stranke. Kada su jednom demokrati uspjeli prevagnuti i izgnati oligarhe, godine 380. pne. je spartanska vojska pod kraljem Agesilajem opsjela grad te ga nakon dvadeset mjeseci ga prisilila na predaju i ponovno uspostavljanje oligarhijske vlasti.

## Reference

## Reference
* Fine, John V.A. *The Ancient Greeks: A critical history* (Harvard University Press, 1983)
Kvint Fabije Ambust

**Kvint Fabije Ambust** () je ime dvije ličnosti iz rimske historije:
* Quintus Fabius Ambustus (tribun), konzularni tribun godine 390. pne.
* Quintus Fabius Ambustus (diktator), diktator godine 321. pne.
Kvint Fabije Ambust (tribun)

**Kvint Fabije Ambust** (*Quintus Fabius Ambustus*) (rani 4. vijek pne.) bio je rimski političar, koji je karijeru započeo kao sin Marka Fabija Ambusta. Godine 390. pne., u godini kada mu je otac bio pontifex maximus, on i njegova dva brata - Numerije i Keso - su poslani kao rimski izaslanici kod galske vojske koja je opsjela Kluzij. Umjesto da počnu pregovore, tri brata su okupila vlastitu vojsku i zajedno s građanima Kluzija napali Gale. Pri tome je Kvint ubio jednog od galskih vođa.

Bijesni Gali su od rimskog Senata tražili da im izruče braću jer su povrijedili "pravo među narodima". Umjesto toga su sva trojica proglašena konzularnim tribunima. To je Gale dodatno razbjesnilo, natjeralo ih da marširaju na Rim, pri čemu su bitci na Aliji porazili rimsku vojsku, a potom opljačkali grad.
Fabius

:*Za ostale ličnosti, mjesta i stvari koje nose ime Fabius, v. [[Fabius (razvrstavanje)]].

*'Fabije**, odnosno "**Fabius**" je predstavljalo [[nomen|ime]] koje su koristili pripadnici [[antički Rim|drevnog rimskog]] roda **Fabijevaca*' (*gens Fabia*). Ime potječe od *faba*, što je bila [[latinski jezik|latinska]] riječ za [[bob (biljka)|bob]]. Fabijevci ili *Fabii* su bili jedna od vodećih [[patriciji|patricijskih]] porodica (*gentes maiores*) grada. Smatra se kako su Fabijevci od svih porodica uživali najveći ugled i dominirali politikom u ranoj historiji [[Rimska Republika|Rimske Republike]].



Dodatna prezimena ([[cognomina]]) koja su se koristili Fabijevci bili su Ambustus, Maximus, Pictor i Vibulanus. Jedan od najpoznatijih članova porodice bio je [[Fabije Maksim Rulijan]], pet puta izabran za konzula i proslavljen kao junak [[Samnitski ratovi|samnitskih ratova]]; njegovu slavu je zasjenio [[Fabije Maksim]] koji se borio protiv [[Hanibal]]a u [[drugi punski rat|drugom punskom ratu]]. Posljednji potomak porodice je bio [[Nikifor III]], car [[Bizantsko Carstvo|Istočnog Rimskog Carstva]] između 1078. i 1081. godine.

: Oblici imena:
::*Fabius*, muška jednina ([[nominativ]])
::*Fabia*, ženska jednina (nominativ)
::*Fabii'', muška množina (nominativ).

## Reference