Buri

**Buri** (afrikaans: *Boere*, holandski i engleski: *Boers*) je sve do druge polovine 20. vijeka bio uobičajeni naziv za holandske koloniste u Južnoj Africi, danas je umjesto tog uobičajeni naziv za ǌih ***[[Afrikaneri]]***.

Buri su uglavnom bili potomci prvih holandskih doseǉenika u Južnoj Africi iz 17. vĳeka, a u maǌoj mjeri francuskih Hugenota i ǌemačkih protestanata, koji su se u Kolonĳu Rt dobre nade doselili do početka 19. vĳeka. Buri su se u drugoj polovici 19. vĳeka, većinom preselili u Slobodnu Državu Oraǌe i Republike Transvaal. Razlog za ovu ǌihovu migracĳu je bio pritisak novodošlih britanskih kolonista.

Riječ ***Bur*** (afrikaans i holandski: *Boer*) na holandskom znači *seǉak*. 

## Historija
Holandska istočnoindĳska kompanĳa poslala je 1652. svog moreplovca Jan van Riebeecka da osnuje trgovačku stanicu na Rtu dobre nade. Holandĳa je pospješivala imigracĳu vlastitog stanovništva tako da je 1707 Kolonĳa Rt dobre nade imala 1 779 stanovnika. Današǌi Buri (afrikaneri) su uglavnom potomci tih prvih kolonista.

Holandska kolonĳa dobro je napredovala, ali je tržište za poǉoprivredne proizvode u samoj kolonĳi i gradu Cape Town postalo jako zasićeno, tako da za brojne novodošle nĳe bilo posla. Većina ǌih se zbog tog uputila u ogromne teritorĳe Južne Afrike u potrazi za boǉom zemǉom ili boǉim pašǌacima za svoju stoku i postala **Trekboere** (doslovno *lutajući seǉaci*), samoživi, nezavisni seǉaci, koji su živjeli raštrkani na ogromnim prostranstvima.

Buri su u svom prodoru na nove teritorĳe, često vodili prave male ratove sa domorodačkim stanovništvom, usput su bili neprĳateǉski raspoloženi i prema autoritetima iz Kolonĳe Rt dobre nade, koji su pokušavali kontrolirati trgovinu i ǌihovo kretaǌe. Religĳski su bili poklonici starozavjetnih tradicĳa, a na sebe su gledali, kao na božju djecu bačenu u ​​pustiǌu, koji su trebali da u skladu sa božanskim zakonom vladati tom zemǉom, sa svim ǌezinim starosjediocima. Do kraja 18. vĳeka kulturne veze između Bura i ǌihovih gradskih sunarodǌaka bitno su oslabile, iako su obje skupine i daǉe govorile afrikaans, jezik koji je evoluirao od holandskog sa primjesama afričkih jezika.

Nakon napoleonskih ratova Kolonĳa Rt dobre nade postala je britanski posjed 1806. godine. Iako su na prvi pogled Buri prihvatili novu kolonĳalnu upravu, oni su ubrzo postali nezadovoǉni zbog britanske liberalne politike, naročito zbog odnosa prema oslobađenim robovima, zbog tog je od 1835. do 1843. oko 12 000 Bura napustilo Kolonĳu Rt dobre Nade na **Velikom putu** (*Die Groot Trek*) prema ruralnim prostranstvima na južnoafričkom Highveldu i južnom Natalu. Britanska vlada je 1852. priznala nezavisnost burske Republike Transvaal (kasnĳe Južnoafričke Republike Transvaal) a 1854. i republike Vaal-Oraǌe (kasnije Slobodne Države Oranje). Ove dvĳe burske republike bile su čvrsti pobornici apartheida, odnosno politike stroge rasne segregacĳe i diskriminacĳe.

Otkriće dĳamanata i zlata 1867. na teritorĳu burske Južnoafričke Republike Transvaal dovelo je do Burskih ratova (1899. -1902.). Sukob je imao korĳene u britanskim tvrdǌama da ima pravo na suverenitet nad cĳelom bogatom Južnom Afrikom i odbĳaǌu Bura da dodĳeli građanska prava takozvanim **uitlandersima** (imigrantima u Republiku Transvaal, koji su većinom bili britanski državǉani). Uz pomoć bratske republike Slobodne Države Oraǌe i nekih sunarodǌaka iz Kolonĳe Rt dobre nade, Južnoafrička Republika Transvaal vodila je uspješan rat protiv Britanskog Carstva duže od dvĳe godine. Burski ratnici sjajno su se služili metodama gerilske borbe, ipak su na kraju morali položiti oružje i predati se britanskim snagama 1902. godine, to je bio i kraj dvĳu nezavisnih burskih država.

Nakon Burskih ratova, brojni Buri su emigrirali u Patagonĳu, Meksiko i Texas.

Unatoč svim pokušajima britanske kolonĳalne uprave, da nakon ratova uklopi Bure u svoj sistem, oni su uspjeli sačuvali svoj jezik i kulturu i na kraju uspjeli učvrstiti svoju politički moć, koju prĳe toga nisu uspjeli vojno osvojiti. Apartheid kao politički ideal je ponovno uspostavǉen po cĳeloj Južnoj Africi, on je ostao dominantan u politici Južnoafričke Unĳe sve do samog kraja 20. vĳeka, kad je službeno ukinut 1994.

Buri ili afrikaneri su na početku 21. vĳeka predstavǉali oko 60 % svog bĳelačkog stanovništva Južne Afrike ili 2,600.000 stanovnika.

## Karakteristike
Buri su poznati po svom snažnom nacionalnom osećaju, i konzervativizmu. Bursko društvo je izraslo od osamljenih poljoprivrednika i stočara koji su živjeli na granici civilizacije, zbog tog su bili veliki zagovornici republikanizma i nezavisnosti.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Boer'' na portalu Encyclopædia Britannica