Šćepan Mijušković

**Šćepan Mijušković**, na ćiril. **Шћепан Мијушковић**, (Kuna, Pješivci, Nikšić) 1872. - Nikšić, 21. februara 1924.), crnogorski oficir, ratni heroj, član Crnogorske stranke, nositelj najviših crnogorskih vojnih odličja, borac ''Za Pravo, Čast i Slobodu Crne Gore'' ubijen od strane vlasti Srbije kao protivnik prisajedinjenja Kraljevine Crne Gore.
Povodom ubistva Mijuškovića, hrvatski političar Stjepan Radić je 10. maja 1924. publikovao manifest *Braćo Crnogorci* u kojem, ispred 70 hrvatskih zastupnika Skupštine Kraljevine SHS, u kojem poručuje:

## Oficirska karijera
Završio je Šćepan Mijušković vojnu školu na Cetinju.

Godine 1910. proizveden u čin kapetana (*[[satnik]]*), a 1911. u čin komandanta Crnogorske vojske. Istaknuti je junak, učesnik u balkanskim ratovima 1912.-1913. godine. Bio je zapovjednik *[[Pješivci|Pješivačkog]] bataljuna*.

U Drugom balkanskom ratu zapovjednik kombiniranog *Čevsko-Bjeličko-Pješivačkog bataljuna* u srpsko-crnogorskim borbama protiv Bugara na Zletovskoj rijeci, kralj Srbije Petar I. Karađorđević odlikovao je Mijuškovića *Karađorđevom zvijezdom*. Učestvovao je i u prvom svjetskom ratu (1914.-1916.).

Po vojnom slomu Crne Gore je 1916. konfiniran u madžarski logor Boldogason, u kojemu je ostao do kapitulacije Austro-Ugarske monarhije.

## Protivnik prisajedinjenja
Odbio je Šćepan Mijušković dati 1918. oficirsku zakletvu vjernosti kralju Srbije Petru i odbio je primiti penziju Kraljevine SHS.

Jedan je od organizatora Božićne pobune protiv ukidanja crnogorske državnosti. Vlasti nove države su ga uhapsile pa je od 1919. do 1921. godine zatvorenik u podgoričkom zatvoru *Jusovača*. Skupa s 42 drugih zatočenih crnogorskih oficira Mijušković je potpisnik 14. oktobra 1920. *Izjave crnogorskih oficira* kojom se dokazuje neustavnost i ništavnost odluka Podgoričke skupštine iz 1918. godine. Mijušković je neizliječivo obolio od tuberkuloze.

## Ubistvo
Kad je oslobođen Mijušković je živio u Nikšiću i bio je pod stalnom nadzorom vlasti.

U policijskim izvještajima nove vlasti, koja su 1990-ih publikovana u radovima crnogorskih istoričara, označen je kao veoma opasan protivnik koji održava tajne veze s crnogorskim komitama u planinama.

Srpski oficiri Milan Kalabić i Grbić s oružnom pratnjom čete žandarma uhapsili su 21. febrauara 1924. godine brigadira Mijuškovića, privezali ga skupa s njegovim rođakom Stevanom Mijuškovićem, te prijateljima Vidakom Magovčevićem, Aleksandrom Mijuškovićem, Radovanom Mijuškovićem, Đorđem Vukićevićem i Nikolom Vulanovićem. Automobilom su ih transportovali u kasarnu žandarmerije.

Mijušković je do smrti pretučen željeznim šipkama i vrećama napunjenim pijeskom. Njegovo je tijelo u noći sa 21. na 22. februara 1924. bačeno u obližnju jamu. Ubijen je i njegov rođak Stevan Mijušković.

Posmrtni su ostaci Šćepana Mijuškovića pronađeni tek 72 dana kasnije.

Autopsija je dokazala da je imao smrvljena rebra, te da su mu, tokom torture, žandarmi na živo vadili bubrege. Oficiri Kalabić i Grbić bili su na kasnijem suđenju oslobođeni odgovornosti i za "kaznu" premiješteni izvan Crne Gore.

## Reagovanja
Jedan rođak ubijenoga Šćepana Mijuškovića pronašao je Milana Kalabića 1940. u Beogradu i pokušao ga ubiti, ali je ovaj preživio. Milan Kalabić je otac četnika Nikole Kalabića koji je OZNA-i pomogao 1946. u hapšenju četničkoga vođe Dragoljuba Mihailovića.

O zločinu je pisao 1920-ih sva ondašnja štampa, a reagovali su crnogorski, hrvatski i dio srpskih opozicionih zastupnika u beogradskom parlamentu. No, počinitelju ubistva nikada nisu bili kažnjeni.

Porodica komandira Mijuškovića je 1924. štampala smrtovnicu u kojoj je pisalo:

Priču o zlodjelu Kalabića i žandarma pronijela se i do Slovenije pa je 29. aprila 1924. godine tamošnji list *Delavec* objavio:

## Povezano
* Nekoliko stranica iz krvavog albuma Karađorđevića (knjiga)
* Ubistvo obitelji Zvicer
* Ilija Lakićević

## Vanjske veze
* Krvava misija majora Milana Kalabića
* Crnogorski premijer evocira uspomenu na Šćepana Mijuškovića