open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Marcos (departman)

**San Marcos** (španjolski: *Departamento de San Marcos*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala 
administrativno podjeljena.
## Karakteristike
San Marcos se prostire na jugozapadu zemlje, najvećim dijelom po planinama Sierre de los Cuchumatanes pa ima umjerenu klimu, osim malog pojasa uz Tihi ocean koji ima tropsku klimu.
U Gvatemali ga zovu *[[vulkan]]skim departmanom* jer se tu nalaze vulkani San Antonio, Tacaná i Tajumulco.

Sa zapada graniči sa Republikom Meksiko, sa sjevera sa Departmanom Huehuetenango, na jugu sa Departmanom Retalhuleu i Tihim oceanom i sa istoka sa Departmanom Quetzaltenango.

Departman ima površinu od 3,791 km², na kojoj je 2020. živilo 1,032,277 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad San Marcos koji ima 47,063 stanovnikaOn je udaljen od glavnog grada Ciudad Guatemale 252 km.

## Administrativna podjela
Departman San Marcos je osnovan 1866., danas je podjeljen na 30 općina (španjolski: *municipalities*), to su; Tacaná, Sibinal, San José Ojetenam, Concepción Tutuapa, San Miguel Ixtahuacán, Sipacapa, Tejutla, Comitancillo, Ixchiguán, San Marcos, San Lorenzo, Río Blanco, San Antonio Sacatepéquez, San Pedro Sacatepéquez, 
Tajumulco, San Cristóbal Cucho, Esquipulas Palo Gordo, San Rafael Pie de la Cuesta, San Pablo, Malacatán, Catarina, San José El Rodeo, El Tumbador, Nuevo Progreso, La Reforma, El Quetzal, Pajapita, Tecún Umán, Ocós i La Blanca.

## Historija

Za pretkolumbovskih vremena to je bio kraj u kom su živjeli i vladali Mami.

Za kolonijalnih vremena Generalne kapetanije Gvatemala bio je dio Quetzaltenanga.
U vrijeme Savezne Republike Centralne Amerike jedno kratko vrijeme 19. vijeka, bio je dio Države Los Altos, koja se pokušala osamostaliti i postati šesta država te federacije.

Ime je dobio po prvoj crkvi izgrađenoj na tom teritoriju posvećenoj Apostolu Marku.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de San Marcos'' (službene stranice)
San Marcos, Gvatemala

**San Marcos** je općina od 49,654 i grad od 47,063 stanovnika na jugozapadu Gvatemale u Departmanu San Marcos u kom je administrativni centar.

## Geografija
San Marcos se prostire u kotlini masiva Sierra Madre de Chiapas, na nadmorskoj visini od 2,398 m, pa ima prosječnu temperaturu od 12,4 °C.
Od glavnog grada Ciudad Guatemale je udaljen 250 km zapadno.

Četrnaest km jugoistočno od grada nalazi se vulkan Tajumulco, najviši vrh u Centralnoj Americi i Gvatemali.

## Historija

Po legendi grad je osnovao bogati španjolski kolonist koji je podigao veliku hacijendu nazvanu *Estancia del Barrio*.
Uz nju je niklo naselje koje je vremenom prezvano u *San Marcos de Antaño*.

U stvarnosti je osnovan u aprilu 1533., kad su ga zauzeli konkvistadori. Nakon tog je 1832. postao administrativni centar.

Grad je razoren u potresu izazvanim erupcijom vulkana Santa María 1902. Zbog tog su se San Marcos i nedaleki San Pedro Sacatepéquez ujedili 1935. u zajedničku općinu *San Marcos La Unión*, jer su se tako mogle lakše oporaviti od potresa.
To ujedinjenje trajalo je do 1945. kad su se ponovno razdvojili.

## Privreda i transport
San Marcos je administrativno-trgovački centar ratarskog kraja u kom se uzgaja kava, kukuruz, pšenica i povrće.

Sa ostalim gradovima u zemlji povezan je magistralnom pacifičkom cestom a ima i aerodrom.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de San Marcos'' (službene stranice)
Tajumulco

**Tajumulco**  (španjolski: *Volcán Tajumulco*) je stratovulkan na jugozapadu Gvatemale u planinskom masivu Sierra Madre de Chiapas. 

On je najviši vrh u Centralnoj Americi i Gvatemali, koji se uzdiže do nadmorske visine od 4,220 metara.  

Pretpostavlja se da se Tajumulco nalazi na ostatcima starijeg vulkana. Do ugašenog vulkana se može doći iz grada San Marcos, koji se nalazi 14 km jugoistočno.

Tajumulco ima dva vrha koji leže u smjeru sjeverozapad-jugoistok, jedan od njih ima krater dijametra 50-70 m.
Lava se sa oko 4,200 metara visokog sjeverozapadnog vrha slijevala u duboku dolinu.
Andezitsko-dacitski vulkan na sjeverozapadnom kraju nesigurnog je porijekla. 

O erupcijama Tajumulca nema pouzdanih dokumenata, iako je zabilježeno da je vulkan u oktobru 1765.
izbacio mnogo kamenja, uništavajući kuće, ali se možda radilo samo o lavini. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Tajumulco Volcano'' (na portalu Encyclopaedia Britannica)
Ljubomir Lucjuk

**Ljubomir Lucjuk** (Kingston, 1953.), kanadski akademik i autor knjiga i članaka iz područja političke geografije i ukrajinske povijesti. Trenutno je redoviti profesor na Kraljevskom vojnom koledžu Kanade.

## Život
Lucjuk je rođen i odrastao u Kingstonu u Ontariju. Stekao je dvije diplome na Sveučilištu Queen's, počasni *B.Sc.* (1976) i *M.A.* (1979) te je završio doktorat (1984) u Edmontonu na Sveučilištu u Alberti. Imao je postdoktorske stipendije na Sveučilištu Toronto i Sveučilištu Queen's.

Od 1990. do 1992. radio je kao profesor geografskog odjela Sveučilištu Queen's. Od 1993. vodio je istraživački rad Ukrajinsko-kanadske udruge građana.

Od 2013. do aprila 2016. radio kao honorarni član Kanadskog odbora za uvjetni otpust.

Trenutno je redoviti profesor političke geografije na odsjeku za političke znanosti i ekonomiju na Kraljevskom vojnom koledžu Kanade u Kingstonu. Bio je dobitnik brojnih nagrada i stipendija.

## Djela
* *Ukrainians in the Making: Their Kingston Story* (1980)
* *A Delicate and Difficult Question: Documents in the History of Ukrainians in Canada, 1899–1962* (1986)
* *Anglo-American Perspectives on the Ukrainian Question, 1938–1951* (1987)
* *The Foreign Office and the Famine: British Documents on Ukraine and the Great Famine of 1932–1933* (1988)
* *A Time for Atonement: Canada's First National Internment Operations, 1914–1920* (1988)
* *Creating a Landscape: A Geography of Ukrainians in Canada* (1989)
* *Canada's Ukrainians: Negotiating an Identity* (1991)
* *Righting an Injustice: The Debate over Redress for Canada's First National Internment Operations* (1994)
* *Searching for Place: Ukrainian Displaced Persons, Canada and the Migration of Memory* (2000)
* *In Fear of the Barbed Wire Fence: Canada's First National Internment Operations and the Ukrainian Canadians, 1914–1920* (2001)
* *Not worthy : Walter Duranty's Pulitzer Prize and the New York Times* (2004)
* *Their Just War: Images of the Ukrainian Insurgent Army* (2007)
* *Holodomor: Reflections on the Great Famine of 1932–1933 in Soviet Ukraine* (2008)
* *The Holy See and the Holodomor: Documents from the Vatican Secret Archives on the Great Famine of 1932–1933 in Soviet Ukraine* (2011)
* *Jews, Ukrainians, and the Euromaidan* (2014)
* *Famines in European Economic History: The last great European famines reconsidered* (2015)
* *Operation Payback: Soviet Disinformation and Alleged Nazi War Criminals in North America* (2022)
* *Enemy Archives: Soviet Counterinsurgency Operations and the Ukrainian Nationalist Movement* (2023)

## Povezano
* Ukrainian Canadian Congress

## Vanjske veze
*  

## Napomene

## Reference

## Bibliografija
Motagua

**Motagua** je najduža rijeka u Gvatemali, duga 486,55 km.

## Hidrologija

Rijeka izvire u masivu Sierra Madre de Chiapas, kod Chichicastenanga u Departmanu Quiché.
Od tamo teče prema sjeveroistoku pod lokolnim imenom *Silbapec*, a nizvodno jednim dijelom kao *Río Grande de Motagua*.
Najveći dio pritoka prima sa juga, duž njena meandrirajućeg toka sa lijeve strane uzdižu se planine masiva Sierra de Chuacús i Sierra de Las Minas.

Neposredno prije ušća u Honduraški zaljev kod grada Puerto Barrios u Departmanu Izabal formira gvatemalsko-hondurašku granicu.

Porječje rijeke prostire se na površini od 12,670 km² po Gvatemalskim departmanima Quiche, Guatemala, Baja Verapaz, El Progreso, Zacapa i Izabal..
Prosječni protok na ušću je 208,7 m³/s.

### Historija

Američka United Fruit Company je od 1904. duž njenog toka počela obrađivati velike plantaže banana i koristiti rijeku kao transportnu arteriju.
Nakon tog je duž korita izgrađena željeznička pruga i cesta Puerto Barrios-Ciudad Guatemala.

Motagua je plovna za brodove plićeg gaza oko 200 km od ušća uzvodno.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Motagua River''
San Benito (Petén)

**San Benito** je općina od 54,189 i grad od 34,788 stanovnika na sjeveru Gvatemale u Departmanu Petén.

## Geografija
San Benito se nalazi sjeverozapadnom kraju Jezera Izabal, udaljen svega 2 km od centra Floresa sa kojim je praktički spojen u jednu urbanu cjelinu.

## Historija

San Benito je nastao pod imenom *San José de los Negros*, kad su španjolski plantažeri negdje oko 1795.-96. naselili crne robove sa Kariba u postojeće majansko selo.
Ime mu je promjenjeno u San Benito, po svecu zaštitniku Benitu iz Palerma.

Naselje je 1823. dobilo status ville u okviru općine Flores, a u januaru 1873. i status općine.
## Privreda
San Benito je sirotinjski grad u kom se većina stanovnika bavi maloprodajom i ugostiteljstvom. 
Poljoprivreda sudjeluje u lokalnoj ekonomiji sa 2%. 
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de San Benito'' (službene stranice)
Kamenjari (Ivan Franko)

**Kamenjari** (ukr. Каменярі, dosl. *kamenoresci*, *kamenolomci*), pjesma ukrajinskog pjesnika Ivana Franka (1856–1916).

## O pjesmi

Nakon završene gimnazije Franko je 1875. proputovao Galicijom kako bi upoznao svoj zavičaj i način života svoga naroda. Tu je između ostalog upoznao i klesare koji su radili na zemljanom putu a takvi dojmovi će ostaviti trag u njegovom sjećanju. Pjesmu o kamenolomcima će napisati 1878. godine za vrijeme političkih hapšenja i zatočenja.

U uvodnoj strofi pjesnikov glas kaže da je usnio čudan san, u kojem je on okovan lancem i stoji u neizmjernoj, praznoj i divljoj ravnini ispred jedne visoke granitne stijene, zajedno sa tisućom robova nalik na njega, vezanih lancima i koji razbijaju stijene maljevima.

Radi se o alegorijskoj pjesmi, u kojoj se izlažu dvostruke ideje oslobođenja od represivne prošlosti i postavljanja puta za budući društveni napredak od strane pionira. Razbijač kamena postao je revolucionarni simbol u ukrajinskoj i široj sovjetskoj kulturi, kao i metaforički naziv za samog Ivana Franka.

1929. osnovana je galicijsko omladinsko društvo *Savez ukrajinske napredne omladine*, koja je se nazvala po *Kamenjarima* i zastupala je radikalnu demokratsku i socijalističku ideologiju. Godine 1936. imala je preko 15.000 članova. U 1977. ruski astronom Nikolaj Černjih, radeći na Krimskom astrofizičkom opservatoriju, otkrio je jedan asteroid i imenovao ga 2428 Kamenyar po frankovoj čuvenoj pjesmi. Sredinom 1980-ih, Frankovi spisi, uključujući ovu pjesmu, su stekli novu popularnost.

## Povezano
* Ukrajinska književnost
* Ivan Franko

## Vanjske veze
* [Каменярі](https://uk.wikisource.org/wiki/%D0%97_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B8%D0%BD_%D1%96_%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D0%BD_(1893)/%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%8F%D1%80%D1%96)

## Napomene

## Reference

## Bibliografija
Chimaltenango (departman)

**Chimaltenango** (španjolski: *Departamento de Chimaltenango*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Chimaltenango se prostire u sredini zemlje, na prosječnoj nadmorskoj visini od 1,800 metara pa ima umjerenu klimu.
Od glavnog grada Ciudad Guatemale je udaljen samo 54 km.

Sa sjevera graniči sa departmanima Quiché i Baja Verapaz, na jugu sa Escuintlom i Suchitepéquezom, sa istoka Guatemalom i Sacatepéquezom i sa zapada sa Departmanom Sololá.

Departman ima površinu od 1,979 km², na kojoj je 2020. živilo 759,217 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Chimaltenango koji ima 96,985 stanovnikaKako je udaljen od glavnog grada Ciudad Guatemale samo 48 km, početkom 16. vijeka bilo je ideja da on postane prijestolnica Kraljevske Audijencije Gvatemala.

## Administrativna podjela
Departman Chimaltenango je osnovan 1839., danas je podjeljen na 16 općina (španjolski: *municipalities*), to su; Tecpán,Santa Apolonia, San José Poaquíl, San Martín Jilotepeque, El Tejar, Chimaltenango, Zaragoza, San Juan Comalapa, Santa Cruz Balanyá, Patzicía, Patzún, San Miguel Pochuta, Yepocapa, Acatenango, San Andrés Itzapa i Parramos.

## Historija

Za pretkolumbovskih vremena pleme Cakchiquel se odvojilo se od kraljevstva Quicha i 1462. osnovalo svoju prijestolnicu na lokaciji Iximché. 

Zauzimanje toga kraja i osnivanje njegove prijestolnice Chimaltenango 1526., pripisuje se španjolskom konkvistadoru Pedru de Portocarreru, vjernom pratiocu poznatog Pedra de Alvarada.

Za vrijeme Savezne Republike Centralne Amerike od 1825. Chimaltenango i Sacatepéquez formirali su jedan departman, koji je razdvojen tek 1839.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de Chimaltenango'' (službene stranice)
Chimaltenango

**Chimaltenango** je općina od 116,642 i grad od 96,985 stanovnika na jugu Gvatemale u Departmanu Chimaltenango u kom je administrativni centar.

## Geografija
Chimaltenango se prostire u dolini Tianguecillo masiva Sierra Madre de Chiapas, na nadmorskoj visini od 1,786 m, udaljen 48 km zapadno od glavnog grada Ciudad Guatemale.

## Historija

Chimaltenango je osnovan 1526. južno od stare majanske utvrde Iximché, to se pripisuje se španjolskom konkvistadoru Pedru de Portocarreru, vjernom pratiocu poznatog Pedra de Alvarada.

Između 1527. - 1528. razmatrana je mogućnost da se Chimaltenango podigne kao buduća prijestolnica nove kolonije, ali je to odbačeno u korist doline Panchoy gdje je podignuta Antigua Guatemala.

Do 1626. izrastao je u jedno od najvećih trgovišta u Gvatemali, mjesto u kom su se održavale koride i konjičke_utrke.
Od 1752. ima status *Corregiminta* (administrativne jedinice jer je bio rezidencija gradonačelnika.

Početkom 19. vijeka *Santa Ana Chimaltenango* (kako se tad zvao) izrastao je u mjesto od 2 crkve, 10 bratovština, 2 hacijende i 2,800 stanovnika.
Dekretom br. 63 1825. dobio je status ville, a nakon tog 1926. i status grada.

Chimaltenango je od 1839. i administrativni centar departmana.

## Privreda i transport
Chimaltenango je administrativno-trgovački centar ratarsko - stočarskog kraja, u kom se uzgaja šećerna trska i žitarice.
Poznat je po proizvodnji cigle zbog dobre gline.
Kako se nalazi na trasi Panameričkog autoputa dobro je povezan sa ostalim gradovima u zemlji.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Chimaltenango'' (službene stranice)
Retalhuleu (departman)

**Retalhuleu** (španjolski: *Departamento de Retalhuleu*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Retalhuleu se nalazi na krajnjem jugozapadu zemlje, udaljen 190 km od glavnog grada Ciudad Guatemale.
Sa sjevera graniči sa Departmanom Quetzaltenango, sa istoka sa Departmanom Suchitepéquez, na jugu sa Tihim oceanom i sa zapada sa departmanima Quetzaltenango i San Marcos.

Departman ima površinu od 1,856 km², na kojoj je 2022. živilo 326,828 stanovnika.

Kako se prostire po obalnoj ravnici na prosječnoj nadmorskoj visini od 270 metara, ima tropsku klimu, koja varira od 22 ºC do 34 ºC.

## Administrativna podjela
Retalhuleu je danas podjeljen na 9 općina (španjolski: *municipalities*), a to su; Retalhuleu, San Sebastián, Santa Cruz Muluá, San Martín Zapotitlán, San Felipe, San Andrés Villa Seca, Champerico, Nuevo San Carlos i El Asintal.

Administrativni centar departmana je grad Retalhuleu koji ima 90,505 stanovnika

## Historija
Departman Retalhuleu je osnovan dekretom u oktobru 1877.

Taj kraj zauzeo je početkom 16. vijeka španjolski konkvistador Pedro de Alvarado i navodno ga podijelo mačem na desni Naroda Mam i lijevi Naroda Quiché.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de Retalhuleu'' (službene stranice)
Allan Detrich

**Allan Detrich** (Attica, Ohio, 10. studenog 1962.), je američki fotograf i meteorolog amater. Pohađao je Ohio Institut fotografije u Daytonu. Godine 1998. njegov foto-esej "Djeca podzemlja" dospio je u finale Pulitzerove nagrade za igranu fotografiju. Časopis *[[Time (časopis)|Time]]* je 2002. godine njegovu fotografiju tornada u Tiffinu, Ohio, izabrao za jednu od svojih "najboljih fotografija godine".

Od 1998. Detrich je aktivan kao "lovac na oluje". Svako ljeto provodi nekoliko tjedana proučavajući i fotografirajući tornada u američkim Velikim ravnicama s drugim entuzijastima.

## Reference

## Vanjske veze
* 
*allandetrich.com Internetska stranica Allana Detrich.
*Moving Pictures: a Blog about Life and Weather Blog Allana Detrich.
Retalhuleu

**Retalhuleu** je općina od 111,431 i grad od 90,505 stanovnika na jugozapadu Gvatemale u Departmanu Retalhuleu u kom je administrativni centar.

## Geografija

Retalhuleu se nalazi 40 km od Tihog oceana, pored rijeke Sámala, na nadmorskoj visini od 239  m, udaljen 192 km od glavnog grada Ciudad Guatemale.

Oko 15 km istočno od grada nalazi se jedno od najstarijih arheoloških nalazišta u Gvatemali - Takalik Abaj u kom su iskopani hramovi, ceremonijalne platforme i Olmeka.

## Historija

Retalhuleu je počeo nicati krajem 16. vijeka, oko crkve San Antonio proširene početkom 17. vijeka.
Službeno je osnovan 1625. kad je dobio status ville.

Retalhuleu je danas poznat po festivalu u čast Djevice Marije koji se održava od 2. do 12. januara, kad se održavaju procesije, sajam stoke i konjičke utrke.

## Privreda i transport

Retalhuleu je danas administrativni-trgovački i industrijski centar ratarsko- stočarskog kraja.
Po plantažama u okolici uzgaja se kava, šećerna trska i pšenica a po rančevima stoka. 
Kako je okružen bujnim tropskim šumama razvijena je drvna industrija.

Proizvodi se izvoze preko luke Champerico sa kojom je povezan magistralnom cestom 95, koja vodi do Quetzaltenanga. Sa ostalim gradovima povezan je Pacifičkom magistralom CA 2. Retalhuleu ima i aerodrom (IATA: **RER**, ICAO: **MGRT**).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipio de Retalhuleu''
Sámala

**Sámala** je rijeka na jugozapadu Gvatemale duga 145 km.

## Hidrologija

Rijeka izvire u masivu Sierra Madre de Chiapas u Departmanu Totonicapán.
Od tamo teče prema jugu pored predgrađa Quetzaltenanga. Nešto nizvodnije kod Zunila nalazi se hidroelektrana Santa María, podignuta 1927.

Kad doplovi do grada Retalhuleu ulazi u obalnu ravnicu, tu prima najveću pritoku Oc i nakon 40 km uvire u Pacifik  kod lokaliteta La Verde.

Porječje rijeke prostire se na površini od 1,510 km² po Gvatemalskim departmanima Totonicapán, Quetzaltenango, Retalhuleu.
Prosječni protok na ušću je 8.7 m³/s.

Za Samalu se drži da je najzagađenija rijeka u Centralnoj Americi, jer u njenom porječju živi oko 400,000 ljudi koji u rijeku bacaju svašta.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Río Sámala''
Santa María (vulkan)

**Santa María**  (španjolski: *Volcán Santa María*) je stratovulkan visok je 3,745 metara.

On se nalazi na jugozapadu Gvatemale u planinskom masivu Sierra Madre de Chiapas u Departmanu San Marcos pored gradova San Pedro Sacatepéquez i San Marcos.

Posljednju erupciju imao je u februaru 2023., tad su se od 22. do 23. potoci lave slijevali sa njegovih zapadnih i jugozapadnih padina, a stupovi pepela dizali do 700 metara.

Vulkan povremeno eruptira od 1922., a nastao je 1902. kad se otvorio krater - *Santiaguito*.  Za te erupcije i potresa stradali su San Pedro Sacatepéquez i San Marcos. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Santa María''
Sololá (departman)

**Sololá** (španjolski: *Departamento de Sololá*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala administrativno podjeljena.

## Karakteristike
Deparman Sololá se prostire na jugozapadu zemlje po planinama masiva Sierra Madre de Chiapas, na prosječnoj nadmorske visini od 2,114 metara. U njemu se nalazi jezero Atitlán, okruženo vulkanima; Tolimán, Atitlán, San Pedro i Santo Tomás.

Departman je udaljen oko 140 km od glavnog grada Ciudad Guatemale.

Sololá ima površinu od 1,061 km², na kojoj je 2020. živilo 481,114 stanovnika.

Sololá sa sjevera graniči sa departmanima Totonicapán i Quiché, sa istoka sa Departmanom Chimaltenango, na jugu sa Departmanom Suchitepéquez i na Departmanom Quetzaltenango.

## Administrativna podjela
Administrativni centar departmana je grad Sololá koji ima 88,612 stanovnika

Departman Sololá je danas podjeljen na 19 općina (španjolski: *municipalities*), to su; Sololá, San Andrés Semetabaj, Santa Catarina Palopó, Concepción, San Antonio Palopó, Santa María Visitación, Nahualá, San José Chacayá, Santa Lucía Utatlán, Panajachel, San Juan La Laguna, Santiago Atitlán, Santa Cruz La Laguna, San Lucas Tolimán, Santa Catarina Ixtahuacán, San Marcos La Laguna, Santa Clara La Laguna, San Pablo La Laguna i San Pedro La Laguna.

## Historija
Za pretkolumbovskih vremena po tim planinama živjela su plemena; Quiché, Tzutuhil i Cakchiquel. Taj kraj zauzeo je Španjolski konkvistador Pedro de Alvarado 1524. 
Za kolonijalnih vremena Sololá se zvala Tecpán Atitlán, što je značilo Palača gospodara Atitlána.

Od 1825. Sololá/Suchitepéquez je jedan od prvih 7 departmana Gvatemale, koji je 1838. postao dio kratkotrajne države Los Altos. 

Sololá je od 1877. nezavisni departman, kad se od nje odvojio Suchitepéquez.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de Sololá'' (službene stranice)
Sololá

**Sololá** je općina od 100,732 i grad od 88,612 stanovnika na jugozapadu Gvatemale u Departmanu Sololá u kom je administrativni centar.

## Geografija

Sololá se prostire kotlini jezera Atitlán, na nadmorskoj visini od 2,114  m, udaljena 140 km od glavnog grada Ciudad Guatemale.

## Historija

Svoje današnje ime Sololá, dobio je od indijanskog imena za Jezero Atitlán - *Tzoloj-já*, što značilo "Bazgova voda".

Za pretkolumbovskih vremena u tom kraju živjela su plemena; Quiché, Tzutuhil i Cakchiquel.
Španjolski konkvistador Pedro de Alvarado zauzeo je aprilu 1524. prijestolnicu Tzutuhila - *Chuitinamit*. U oktobru 1547. osnovano je naselje *Nuestra Señora de la Asunción de Sololá*, nukleus današnjeg grada, koje je za Generalne kapetanije Gvatemala bilo administrativni centar velike 
pokrajine zvane Sololá ili Atitlán.

Status ville dobio je 1825. godine, a status grada 1951.

## Privreda i transport

Sololá je danas administrativno-trgovački centar ratarskog kraja u kom se uzgaja kava, žitarice, voće i povrće.

Grad je poznat po sajmu koji se održava svakog petka, tad u grad dođu Indijanci iz okolnih sela koji prodaju svoju robu i mole se u crkvi iz 16. vijeka, koja je obnovljena nakon potresa 1902.
Sa ostalim gradovima povezan je Panameričkim autoputom koji prolazi 8  km sjeverno od grada.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipio de Sololá''
Chichicastenango

**Chichicastenango** znan i kao **Santo Tomás Chichicastenango** je općina od 152,900 i grad od 71,394 stanovnika na jugozapadu Gvatemale u Departmanu Quiché.

## Geografija
Chichicastenango se prostire u kotlini masiva Sierra Madre de Chiapas, na nadmorskoj visini od 2,071 m, pa ima umjerenu klimu i prosječnu temperaturu od 12 do 18 °C.

Od svog administrativnivnog centra Santa Cruz del Quiché je udaljen 17, 6 km, a od glavnog grada Ciudad Guatemale 144 km zapadno.

Chichicastenango je poznata turistička destinacija, zbog svog uličnog sajma kad na oko 2000 štandova lokalni Indijanci prodaju svoje pitoreskne rukotvorine i hranu.

## Historija

Za pretkolumbovskih vremena na terenu današnjeg grada nalazio se dvor plemena Cakchiquela, nakon sukoba sa plemenom Quiché Cakchiqueli su otišli na drugu lokaciju i odtad su tim krajem vladali Quiché.

Nakon što su taj kraj zauzeli španjolski konkvistadori, oni su 1539. pacifizaciju prepustli domenikanskim misionarima, pa su oni i upravljali gradom.
Kod Chichicastenanga je pronađen rukopis Quiché Indijanaca -Popol Vuh, o njihovoj mitologiji.

Chichicastenango je u tek u septembru 1948. dobio status ville, iste godine postao je i općina.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Chichicastenango''
Atitlán (jezero)

**Atitlán** (španjolski: *Lago de Atitlán*) je veliko kratersko jezero u Gvatemali, koje se nalazi jugozapadu zemlje u Departmanu Sololá.

## Karakteristike i historija

Atitlán se nalazi u planinama Masiva Sierra Madre de Chiapas, na nadmorskoj visini od 1,562 metara, udaljen 145 km sjeveroistočno od 
glavnog grada Ciudad Guatemale.

Jezero ima površinu od 130 km², maksimalno je duboko 325 metara, a prosječno 220. 
Dugo je oko 19 od istoka prema zapadu i široko do 10 km od sjevera prema jugu.  
vodom ga pune riječice; Panajachel, Quiskab, San Buenaventura i Cascada, a odljeva se ponornicama.

Oko jezera se uzdižu vulkani Atitlán, Tolimán i San Pedro i gradovi Panajachel, Santiago Atitlán i San Lucas Tolimán, poznate turističke destinacije i brojna indijanska sela.

Jezero je nastalo nakon erupcije vulkana koja se dogodila prije 84,000 godina.

## Reference
 
## Vanjske veze

* Atitlán ''Lake Atitlán''
San Pedro Sacatepéquez (San Marcos)

**San Pedro Sacatepéquez** je općina od 87,030 i grad od 49,589 stanovnika na jugozapadu Gvatemale u Departmanu San Marcos.

## Geografija
San Pedro Sacatepéquez se prostire u kotlini masiva Sierra Madre de Chiapas, na nadmorskoj visini od 2,330 m, pa ima  umjerenu klimu.
Od glavnog grada Ciudad Guatemale je udaljen 249 km zapadno.

Svega 1 km zapadno nalazi se administrativni centar departmana grad San Marcos sa kojim je zapravo spojen u jedinstvenu urbanu cjelinu.

## Historija

Za pretkolumbovskih vremena to je bio kraj u kom su živjeli i vladali Mami, koji su zauzeli španjolski konkvistadori negdje oko 1533.

Kad je točno osnovan ni danas se nezna, ali se zna da je početni dio imena *San Pedro*, dobio po fratru *Pedru de Anguli* koji je po nalogu španjolskog kralja pratio konkvistadore, a *Sacatepéquez* zbog zelenih pašnjaka po okolnim planinama, jer *sacat* znači trava, a *tepet* znači brdo.

Jedno vrijeme se zvao i *Quetzalí*, što znači Smaragdna dolina.

Od 1625. ima status ville, i razvija se u sjeni San Marcosa.

Jedno kratko vrijeme između 1897. - 1898. čak je bio i administrativni centar Departmana San Marcos. 
Ozbiljno je razoren u potresu izazvanim erupcijom vulkana Santa María 1902.
Status grada dobio je 1926.

Da bi se lakše oporavio od potresa 1935. ujedinio sa San Marcosom u zajedničku općinu *San Marcos La Unión*.
To ujedinjenje trajalo je do 1945. kad su se ponovno razdvojili.

## Privreda i transport
San Pedro Sacatepéquez je zanatsko-trgovački centar stočarsko-ratarskog kraja u kom se uzgaja kava, kukuruz, pšenica i povrće.

Sa ostalim gradovima u zemlji povezan je magistralnom pacifičkom cestom.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Bienvenido al portal de informacion publica de Muni San Pedro'' (službene stranice)
Santa Cruz del Quiché

**Santa Cruz del Quiché** je općina od 100,977 i grad od 78,279 stanovnika na sjeverozapadu Gvatemale u Departmanu Quiché u kom je administrativni centar.

## Geografija
Santa Cruz del Quiché se prostire u dolini Rijeke Chixoy u masivu Sierra de los Cuchumatanes, na nadmorskoj visini od 2,041 m, pa ima  umjerenu klimu.
Od glavnog grada Ciudad Guatemale je udaljen 164 km zapadno.

Tri km zapadno od centra grada, na brdu se nalazi arheološko nalazište Utatlán, nekadašnja prijestolnica plemena Quiché.

## Historija
Santa Cruz del Quiche je osnovan 1539., kad su španjolski konkvistadori zauzeli prijestolnicu majanskog plemena Quiché Utatlán i preselili 
stanovnike u svoje novo naselje.
Iime je dobio kao mješavinu vjere novih kolonijalnih vladara, jer je *Santa Cruz* -Sveti križ, a *Quiché*  je sintagma od riječi *qui*=mnogo+*ché*=stablo, dakle puno stabala, odnosno šuma.<

Quiché je stari indijanski naziv za taj kraj, a Santa Cruz je dodao biskup Francisco Marroquín.

Za Generalne kapetanije Gvatemale izrastao je u trgovište i vjerski centar.

Santa Cruz je danas administrativno-trgovački i obrazovni centar ratarsko - stočarskog kraja, u kom se uzgaja kukuruz, grah i stoka.

U gradu djeluju dva univerziteta San Carlos i Rafael Landivar.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Santa Cruz del Quiché''
Chiquimula (departman)

**Chiquimula** (španjolski: *Departamento de Chiquimula*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Chiquimula se prostire na istoku zemlje, po planinama Masiva Sierra Madre de Chiapas, udaljena oko 168 km od glavnog grada Ciudad Guatemale.

Sa sjevera graniči sa Departmanom Zacapa, na istoku sa Hondurasom, na jugu sa Salvadorom i 
Departmanom Jutiapa i sa zapada sa Departmanom Jalapa.

Departman ima površinu od 2,376 km², na kojoj je 2020. živilo 453,449 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Chiquimula koji ima 111,505 stanovnika

## Administrativna podjela
Departman Chiquimula je osnovan 1825., danas je podjeljen na 11 općina (španjolski: *municipalities*), to su; Chiquimula, Jocotán, Esquipulas, Camotán, Quezaltepeque, Olopa, Ipala, San Juan Ermita, Concepción Las Minas, San Jacinto i San José la Arada.

## Historija

Prije dolaska španjolskih konkvistadora u 16. vijeku, to je bila domovina majanskog plemena Chortí. 
Za Generalne kapetanije Gvatemala teritorij te pokrajine teritorij bio je puno veći, jer je uključivao i dio Hondurasa i Salvadora.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Chiquimula''
Utatlán

**Utatlán** ili **Q'umarkaj**, znan i kao *Gumarkaaj*,  *Gumarcaj*, *Cumarcaj* ili *Kumarcaaj* je arheološko nalazište iz majanskog postklasičnog peroda.
Ono se nalazi u Departmanu Quiché, 3 km zapadno od centra grada Santa Cruz del Quiché.

Danas je za Quiché to sveto mjesto, tu se nalaze ostatci tri glavna hrama, igralište za igre s loptom i nekoliko umjetnih pećina koje su simulirale ulaz u podzemni svijet.

## Historija

Za pretkolumbovskih vremena majansko pleme Quiché uspjelo je početkom 15. vijeka zavladati planinskim dijelom Gvatemale po današnjim departmanima Quiché, Totonicapán i Quetzaltenango.

Tad su na brdašcu okruženom  gudurama, podigli svoju prijestolnicu. Kad su španjolski konkvistadori osvojili veći dio njihovog 
kraljevstva 1539. ušli su bez otpora u Utatlán. Nakon što su saznali da je to zasjeda, zapalili su ga, a stanovnike preselili u svoj novi grad Santa Cruz del Quiché.

## Reference

## Vanjske veze

*''Utatlán'' (stranice muzeja)
Jalapa (departman)

**Jalapa** (španjolski: *Departamento de Jalapa*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala 
administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Jalapa se prostire na istoku zemlje, po planinama Masiva Sierra Madre de Chiapas.
Sa sjevera graniči sa departmanima El Progreso i Zacapa, na jugu sa Jutiapom i Santa Rosom, na istoku sa Departmanom Chiquimula i sa zapada sa Departmanom Guatemala.

Departman ima površinu od 2,063 km², na kojoj je 2020. živilo 407,468 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Jalapa koji ima 159,840 stanovnika, a nalazi se kotlini udaljen 174 km od glavnog grada Ciudad Guatemale.

## Administrativna podjela
Departman Jalapa je danas podjeljen na 7 općina (španjolski: *municipalities*), to su; Jalapa, San Pedro Pinula, San Luis Jilotepeque, San Manuel Chaparrón, San Carlos Alzatate, Monjas i Mataquescuintla.

## Historija
Kad je za Savezne Republike Centralne Amerike - 1825. izglasan prvi Ustav Gvatemale, zemlja je podjeljena na 7 departmana. Jalapa je tad bila jedan od 7 okruga koji su formirali veliki Departman Chiquimula. To stanje potrajalo je do 1873. kad je postala samostalni departman.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de Jalapa''
Atitlán (vulkan)

**Atitlán** (španjolski: *Volcán Atitlán*) je stratovulkan visok 3,535 metara.

On se nalazi na jugozapadu Gvatemale u planinskom masivu Sierra Madre de Chiapas, južno od jezera Atitlán, na granici departmana Sololá i Suchitepéquez.

Sjeverna strana vulkana je obrasla je šumom do vrh]]a, dok je gornjih 1000 m južnih padina bez vegetacije. 
Pretežno eksplozivne erupcije zabilježene su iz vulkana od 15. vijeka. 
Posljednju erupciju imao je 1853.

Pored njega leže vulkani Tolimán i San Pedro.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Atitlán Volcano''
Jalapa

**Jalapa** je općina od 192,676 i grad od 159,840 stanovnika na jugoistoku Gvatemale u Departmanu Jalapa u kom je administrativni centar.

## Geografija
Jalapa se prostire u kotlini Masiva Sierra Madre de Chiapas, na nadmorskoj visini od 1,392 m.

Kako je relativno dugo bila izolirana zadržala je puno zgrada iz svoje kolonijalne prošlosti.
Jalapa je na jugu dobrom cestom povezana sa Panameričkim autoputom, a na sjeveru sa autoputom koji vodi do 174 km udaljenog glavnog grada Ciudad Guatemale.

## Historija

Jalapa je izrasla za španjolske kolonijalne ere pod imenom *Santa María Xalapán*, koje je za Generalne kapetanije Gvatemale promjenjeno u *Santa María Jalapa*.

Na samom početku španjolski kolonisti izrabljivali su nemilosrdno domorodačke Xince.
Delegacija porobljenih Xinca otišla je u tadašnju prijestolnicu Santiago de Los Caballeros do biskupa, 
zamolivši ga da on posreduje na dvoru kralja Carla V, da im se smanje feudalni nameti i vrati oduzeta zemlja.
Oni su sa svoje strane obećali da će bili vjerni kraljevi podanici i kršćani.

Molbe su im djelomično uslišane, tako da se do danas u znak zahvalnosti održavaju dvije procesije u septembru i decembru, koje su i najveće svetkovine toga grada.

Kad je u novembru 1873. dekretom osnovan Departman, -Jalapa je postala administrativni centar, koji je u augustu 1878. dobio i status grada.

Jalapa je od 1978. i univerzitetski grad, jer je tad otvoren kampus Univeziteta San Carlos.

Današnja Jalapa je administrativno-trgovački i obrazovni centar ratarsko - stočarskog kraja..

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Jalapa''
Chiquimula

**Chiquimula** znana i kao **Chiquimula de la Sierra** je općina od 120,384 i grad od 111,505 stanovnika na istoku Gvatemale u Departmanu Chiquimula u kom je administrativni centar.

## Geografija

Grad se prostire duž lijeve obale rječice San Jose, na nadmorskoj visini od 424 m, udaljen 200 km od glavnog grada Ciudad Guatemale.

## Historija

Chiquimula je osnovana 1530. nakon što su španjolski konkvistadori po nalogu Pedra de Alvarada - 1526. zauzeli i taj dio Gvatemale.

Za kolonijalnih vremena bila je prijestolnica corregimienta (administrativne jedinice) koji je pored Chiquimule obuhvaćao i terene današnjih departmanima Jutiapa, Jalapa, Zacapa, El Progreso i Izabal, teritorij površine 21.313 km², to je gotovo 20% današnjeg teritorija Gvatemale.

Prvu Chiquimulu razorili su uragan i potresi u junu 1765., novi grad podignut je do sredine 18. vijeka.

Kad je 1825. osnovan Departman,  Chiquimula je postala njegov administrativni centar.

## Privreda i transport

Današnja Chiquimula je administrativno-trgovački centar rudarsko-ratarskog- kraja u kom se uzgaja kukuruz pšenica, grah, kava, šećerna trska, banane, duhan i riža.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Info Chiquimula''
Jutiapa (departman)

**Jutiapa** (španjolski: *Departamento de Jutiapa*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Jutiapu u Gvatemali zovu *Kolijevka sunca*, jer se prostire na jugoistoku zemlje, djelomično po planinama Masiva Sierra Madre de Chiapas, a djelomično duž obale Tihog oceana.

Sa sjevera graniči sa departmanima Jalapa i Chiquimula, sa istoka sa Republikom Salvador, na jugu sa Tihim oceanom i na zapadu sa Departmanom Santa Rosa.

Departman ima površinu od 3,219 km², na kojoj je 2020. živilo 488,395 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Jutiapa koji ima 145,880 stanovnika, a nalazi se kotlini udaljen 117 km od glavnog grada Ciudad Guatemale.

## Administrativna podjela
Departman Jutiapa je danas podjeljen na 17 općina (španjolski: *municipalities*), to su; Jutiapa, El Progreso, Santa Catarina Mita, Agua Blanca, Asunción Mita, Yupiltepeque, Atescatempa, Jerez, El Adelanto, Zapotitlán, Comapa, Jalpatagua, Conguaco, Moyuta,Pasaco, Atescatempa i Quesada.

## Historija
Kad je Savezna Republika Centralne Amerike postala nezavisna, Gvatemala je podjelila zemlju  na 7 departmana. Jutiapa je pripala Departmanu Chiquimula, točnije njegovom okrugu Mitu, koji je 1848. podjeljen na okruge; Jutiapa, Jalapa i Santa Rosa. 

To stanje potrajalo je do 1852. kad je Jutiapa postala samostalni departman.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de Jutiapa''
Jutiapa

**Jutiapa** znana i kao **Jutiapa de la Sierra** je općina od 167,049 i grad od 145,880 stanovnika na jugoistoku Gvatemale u Departmanu Jutiapa u kom je administrativni centar.

## Geografija

Grad se prostire u kotlini na nadmorskoj visini od 892 m, udaljen 117 km od glavnog grada Ciudad Guatemale.
Ima tropsku klimu, koja tek zimi postaje nešto ugodnija.

Velika većina današnjih stanovnika su mestici (94,90 %) a samo 5,10% su domorodački indijanci.

## Historija

Jutiapa je nastala za kolonijalnih vremena a njeno ime na nahuatlanskom znači - *Rijeka cvijeća*.

Kad je Savezna Republika Centralne Amerike postala nezavisna, Gvatemala je podijelila svoj teritorij na 7 departmana radi sudovanja i efikasnijeg upravljanja.
Jutiapa je pripala Departmanu Chiquimula, točnije njegovom okrugu Mitu u kom je dobila ulogu sjedišta suda.

Satus ville dobila je 1847., a status grada u maju 1852. kad je postao administrativni centar Departmana Jutiapa.
Taj status mu je potvrđen vladinim dekretom 1921.

## Privreda i transport

Današnja Jutiapa je administrativno-trgovački centar i grad prehrambene industrije koja prerađuje proizvode svoje ratarsko- stočarske okolice.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Jutiapa'' (službene stranice)
Tolimán (vulkan)

**Tolimán**  (španjolski: *Volcán Tolimán*) je stratovulkan visok 3,158 metara.

On se nalazi na jugozapadu Gvatemale u planinskom masivu Sierra Madre de Chiapas, južno od jezera Atitlán, u Departmanu Sololá.

Prilikom posljednje erupcije 2003. lava je tekla do Jezera Atitlán, a nastalo je i klizište, koje je zatrpalo selo *Chichicaste*. Zbog tog je 200 ljudi evakuirano, 6 je poginulo, a 20 je proglašeno nestalima.

Klizište iz septembra 2002. uzokovalo je smrt 31 ljudi. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Tolimán'' (na portalu Global Volcanism Program)
Tacaná (vulkan)

**Tacaná**  (španjolski: *Volcán Tacaná*) je stratovulkan visok 4,110 metara, koji se nalazi na granici Meksika i Gvatemale u 
planinskom masivu Sierra Madre de Chiapas.

Njegov simetrični stožac ima dijametar od 10 km, a andezitska kupola na vrhu, smještena u erodiranom krateru dijametra 600 m visoka je 80 m.

Kako se nalazi pored granice sjevernoameričke i karipske litosferne ploče često eruptira.
Posljednji put je to bilo u maju 1986. tad su se nakon eksplozije na visini od 3,600 m na sjeverozapadnoj padini vulkana ponovno otvorile fumarole.

Veliku erupciju imao je 1950., a dokumentirane su i one iz 1855., 1878.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Tacaná Volcano'' (na portalu Encyclopaedia Britannica)
Santa Rosa (departman Gvatemale)

**Santa Rosa** (španjolski: *Departamento de Santa Rosa*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala 
administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Santa Rosa se prostire na jugu zemlje najvećim dijelom po planinama Masiva Sierra Madre de Chiapas, a manjim dijelom duž obale 
Tihog oceana.

Sa sjevera graniči sa departmanima Guatemala i Jalapa, na istoka sa Jutiapom, na jugu sa 
Tihim oceanom i sa zapada sa Departmanom Escuintla.

Departman ima površinu od 2,955 km², na kojoj je 2020. živilo 396,607 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Cuilapa koji ima 41,359 stanovnika

## Administrativna podjela
Departman Santa Rosa je danas podjeljen na 14 općina (španjolski: *municipalities*), to su; Cuilapa, Casillas Santa Rosa, Chiquimulilla, Guazacapán, Nueva Santa Rosa, Oratorio, Pueblo Nuevo Viñas, San Juan Tecuaco, San Rafael Las Flores, Santa Cruz Naranjo, Santa María Ixhuatán, Santa Rosa de Lima, Taxisco i Barberena.

## Historija

Departman Santa Rosa  je osnovan 1852. godine, a ime je dobio po dominikanskoj svetici Rosi od Lime.

Za Pretkolumbovskih vremena u tom kraju živjelo je pleme Xinca. Kad su u 16. vijeku došli španjolski konkvistadori, njihovi ratnici pružili su im najžešći otpor. To je iskoristio Pedro de Alvarado koji ih je kao robove poveo u kampanju na Pipile u Salvadoru.
To da su bili prvi robovi (esclavos) konkvistadora ostavilo je trag na brojne toponime u tom departmanu, od mosta do brojnih naselja.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de Santa Rosa''
Cuilapa

**Cuilapa** nekad znana kao **Cuajiniguilapa** je općina od 47,448 i grad od 41,359 na jugu Gvatemale u Departmanu Santa Rosa u kom je administrativni centar.

## Geografija

Grad se prostire u meandru rijeke Los Esclavos, na trasi Panameričkog autoputa, udaljen 65 km jugoistočno od glavnog grada Ciudad Guatemale i isto toliko od granice sa Salvadorom.

## Historija

Za Pretkolumbovskih vremena u tom kraju živjelo je pleme Xinca, kad su španjolski konkvistadori zauzeli taj kraj - 1530. osnovali su današnji grad i nazvali ga *Nuestra Señora de los Dolores* i *Calendaría de los Esclavos*. On je prvi put dokumentiran u augustu1599. pod imenom - *Cuajiniquilapa*.

Kako se Cuajiniquilapa nalazila na važnom putu iz Salvadora do tadašnje prijestolnice Antigue Guatemale, -  1592. podignut je kameni most *Escalovos*, od 11 lukova dug 117, širok 16 m.

Do 1770. Cuilapa je izrasla u naselje od 117 porodica (800 stanovnika) i trgovište na važnom putu kojim je transportiran duhan iz Salvadora i Hondurasa.
Most je čuvao garnizon veličine jedne čete.

Kad je maju 1852., osnovan Departman Santa Rosa - Cuilapa je izabrana za prijestolnicu, taj je položaj nakratko izgubila nakon potresa 1913. kad je administracija preseljena u Barberenu.

To je potrajalo do 1920. kad je grad obnovljen.

## Privreda

Današnja Cuilapa je administrativno-trgovački centar i grad prehrambene industrije koja prerađuje šećernu trsku i kavu sa 
plantaža u okolici.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Cuilapa'' (službene stranice)
Zacapa (departman)

**Zacapa** (španjolski: *Departamento de Zacapa*) je jedan od 22 departmana na koji je Gvatemala 
administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Zacapa se prostire na istoku zemlje po planinama Masiva Sierra de Minas, i po dolini rijeke Motagua].

Departman sa sjevera graniči sa departmanima Alta Verapaz i Izabal, na jugu sa Chiquimulom i Jalapom, na istoku sa Departmanom Izabal i Hondurasom i sa zapada sa Departmanom El Progreso.

Departman ima površinu od 2,690 km², na kojoj je 2020. živilo 273,207 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Zacapa koji ima 60,370 stanovnika a udaljen je 172 km sjeveroistočno od glavnog grada Ciudad Guatemale.

## Administrativna podjela
Departman Zacapa je danas podjeljen na 11 općina (španjolski: *municipalities*), to su; Cabañas, Estanzuela, Gualán, Huité, La Unión, Río Hondo, San Jorge, San Diego, Teculután, Usumatlán i Zacapa.

## Historija

Departman Zacapa  je osnovan 1871. dekretom, istim dekretom je razvojen od corregimienta Chiquimula (administrativna jedinica) koji je također postao Departman.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernacion departamental de Zacapa'' (službene stranice)
Panajachel

**Panajachel** službeno *San Francisco Panajachel* je općina od 16,371 i grad od 13,767 stanovnika na jugoistoku Gvatemale u Departmanu Sololá.

## Geografija
Panajachel leži na sjevernoj obali Jezera Atitlán, na nadmorskoj visini od 1,597 m, udaljen 140 km od glavnog grada 
Ciudad Guatemale i svega 20&nbsp;km od svog administrativnog centra Solole.

On je poznata turistička destinacija zbog kupanja u jezeru i vulkana San Pedro, Tolimán i Atitlán

## Historija

Panajachel je vjerojatno osnovan sredinom 16. vijeka, otprilike u vrijeme kad su osnovani gradovi Sololá i Santiago Atitlán (1547.).
Crkva je sagrađena 1567., a u 17. vijeku i franjevački samostan.
Za Generalne kapetanije Gvatemale bio je poznat po proizvodnji za voća i povrća.

Prvi hotel podignut je 1885., a 1888. zaplovio je i prvi parobrod. tako da je do 1930-ih izrastao u ljetovalište, koje je 1936. imalo 1,200 stanovnika.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad de Panajachel''
Zacapa

**Zacapa** je općina od 67,201 i grad od 60,370 stanovnika na istoku Gvatemale u Departmanu Zacapa u kom je administrativni centar.

## Geografija

Grad se prostire u dolini rijeke Grande de Zacapa, udaljen 172 km jugoistočno od glavnog grada Ciudad Guatemale.

## Historija

Prvi put je dokumentiran 1535. pod imenom *Zacatlán (*Cacitlán*), do kraja [[16. vijek]]a je [[evangelizacija|evangeliziran]].
Za [[Generalna kapetanija Gvatemala|Generalne kapetanije Gvatemala]] bio je znan pod imenom "San Pedro Zacapa", gradić od svega nekoliko [[španjolci|španjolskih]] [[porodica]] i puno 
[[mestici|mestika]] i [[indijanci|indijanaca]], sjedište [[župa|župe]] i lokalne [[državna uprava|administracije]] u Corregimientu ([[administrativna jedinica]]) Chiquimula.

Od [[1871]]. je admistrativni centar novoformiranog Departmana Zacapa.

Važnost mu je porasla nakon što je krajem [[19. vijek]]a izgrađena [[željeznička pruga]] od [[Guatemala|Ciudad Guatemale]] do [[Puerto Barrios]]a sa krakom prema [[Salvador]]u.
Poprilično je stradao u [[potres]]u [[1976]]. godine.

== Privreda==

Današnja Zacapa je [[državna uprava|administrativno]]-[[trgovina|trgovački]] centar i grad [[prehrambena industrija|prehrambene industrije]] koja prerađuje [[šećerna trska|šećernu trsku]], [[duhan]], 
[[kukuruz]], [[grah]] i [[mlijeko]] sa [[plantaža]], [[farma|farmi]] i [[ranč]]eva u okolici.

Poznat je po [[sir]]u i [[cigara]]ma.

== Izvori ==

== Vanjske veze ==

* [https://www.munizac.gob.gt/ *Municipalidad de Zacapa'' (službene stranice)]
Grande de Zacapa

**Grande de Zacapa** (španjolski: *Río Grande de Zacapa*, je rijeka na jugoistoku Gvatemale duga 87 km desna pritoka rijeke Montague.

## Hidrologija

Rijeka izvire u planinama Masiva Sierra Madre de Chiapas Departmanu Chiquimula pored granice sa Gvatemalom.

Isprva teče prema zapadu, zatim kad uđe u Departman Zacapa skreće na sjever protiče pored grada Zacapa i nešto nizvodnije kod Estanzuele ima ušće u Montagvu.
Duž njene kotline u donjem dijelu ide i željeznička pruga.
Porječje rijeke prostire se na površini od 2,462 km² po Departmanu Zacapa.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Río Grande de Zacapa'' (na portalu Mapcarta)
Hilarije

**Hilarije**, **Ilarije** odnosno **Hilarij** ili **Ilarij** imena su koja se mogu odnositi na:

* Hilarije iz Poitiersa
* Hilarije od Arlesa
* Papa Hilarije

## Povezano
* Ilarion (razvrstavanje)
* Hilari
Zutuhili

**Zutuhili**, (znani i kao *Tz'utujil*, *Tzutujil*, *Tzutuhil*, *Sutujil*) su domorodački indijanci Gvatemale kojih danas ima oko 106,000. 

## Karakteristike i historija

Najveći dio Zutuhila danas živi oko Jezera Atitlán na jugoistoku Gvatemale u Departmanu Sololá

Njihov Zutuhilski jezik pripada jednom od 9 gvatemalskih majanskih jezika, koji iako su slični nisu međusobno razumljivi.
Pored svog materinskog većina ih govori i španjolski. 
Danas se uglavnom bave poljoprivredom za vlastite potrebe, neki dopunjuju svoj prihod, uzgajajući kavu, šećernu trsku, kardamon i banane koje prodaju. Uzgajaju i ovce od čije vune tkaju odjeću i rukotvorine.

Oko 70 % Zutuhila su animisti, koji štuju duhove prirode i predaka, a oko 30 % kršćani raznih denominacija.

Za pretkolumbovskih vremena Zutuhili su živjeli zajedno sa srodnim majanskim plemenima; Quichima i Cakchiquelima po vulkanskim planinama oko jezera. Pokorio ih je španjolski konkvistador Pedro de Alvarado nakon što je zauzeo 1524. njihovu prijestolnicu - *Chuitinamit*.  

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Tzutujil in Guatemala''
Los Esclavos (rijeka)

**Los Esclavos** (španjolski: *Río Los Esclavos*, prevedeno *Rijeka [[rob]]ova*) je rijeka na jugu Gvatemale duga 144,8 km.

## Hidrologija

Rijeka izvire u planinama Masiva Sierra Madre de Chiapas u Departmanu Jutiapa.
Od tamo teče prema jugozapadu pored predgrađa grada Cuilape. 
Tu se kod sela Los Esclavos nalazi se istoimeni most podignut za Generalne kapetanije Gvatemale 1592. na putu iz luke Acajutla do tadašnje prijestolnice Antigue Guatemale. 
Taj kameni most od 11 lukova dug 117, širok 16 m, još uvijek služi svrsi i nakon gotovo 500 godina.

Nešto uzvodnije 1966. podignuta hidroelektrana snage 14 MW. sa akumulacionim jezerom volumena 225,000 m³ vode.

Nekoliko metara južnije od starog mosta izgrađen je moderni jednolučni most Baltasar de Orena, na trasi Panameričkog autoputa.

Nakon tog rijeka protiče kanjonom dugim nekih 500 m, na kraju pada se obrušava vodopadom visokim 25 m, U svom donjem toku teče preko 
obalne ravnice uz velike meandre do ušća u Pacifik kod plaže El Ahumado.

Porječje rijeke prostire se na površini od 2,271 km² uglavnom po Departmanu Santa Rosa.
Prosječni protok na ušću je 8.7 m³/s.

Najveće pritoke su rijeke; San Antonio, San Juan i Los Chiotes.
Danas je rijeka popularna među raftašima.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Río Los Esclavos''