Batinski most

**Most 51. divizije**, most preko rijeke Dunava na cesti koja povezuje Batinu u Baranji i Bezdan u Bačkoj odnosno Osijek i Beli Manastir u Hrvatskoj sa Somborom u Bačkoj (u Vojvodini). S baranjske strane na mostu završava državna cesta D212 i Tenkovska cesta. Most je izgrađen da poveže ne samo lokalno stanovništvo s obje strane Dunava koje su tada pripadale istoj državi Jugoslaviji, nego i sjevernu Bačku sa zapadnim krajevima te države.

## Projektovanje i gradnja
Kamen temeljac mosta položen je 9. V. 1972. godine, a gradnja je počela 2. VI. iste godine. Konstrukciju mosta čine betonski i čelični dio. Most je projektovala i građevinske radove izvodila beogardska Mostogradnja i njeni kooperanti, dok je čeličnu konstrukciju izradilo preduzeće "Ganzmavag" iz Mađarske.

Projektant cijelog betonskog dijela je inženjer Dimitrije Ćertić, a čelični dio je projektovao inženjer Branko Tripalo.

## Tehnički podaci
Most je dugačak 638 metara i leži na jedanaest betonskih stupova. Glavni plovidbeni otvor iznosi 169 metara. Ukupna širina mosta je 11,20 m, širina kolnik je 7,5 m, a sa svake strane su pješačke staze široke 1,75 m.

Most je sandukastog oblika. U njega je ugrađeno 2.008 tona čelika, 8.000 kubnih metara betona, 320 tona betonskog željeza u armaturama. Na mostu ima 13.500 vijaka. Sa bezdanske (somborske) strane izgrađen je pristupni put od 2.100 metara, a s batinske (belomanastirske) pristupni put iznosi 638 metara.

Ukupna se vrijednost mosta, zajedno s pristupnim putevima, procjenjivala na tadašnjih 10,5 milijardi starih dinara, a sam most je koštao 8 milijardi. Sredstva su osigurale Opština Sombor i tadašnja Općina Beli Manastir uz osiguranje kredita.

## Ime mosta
Most je nazvan imenom 51. divizije u čast Batinske bitke (11-29. XI. 1944) i slavne divizije koja je, zajedno s jedinicama Crvene armije, u toku te bitke forsirala Dunav u širem rejonu mjesta gdje je most podignut. U saobraćaj ga je 10. XI. 1974. godine, na 30. godišnjicu Batinske bitke, pustio general armije Kosta Nađ, u vrijeme bitke general-lajtnant i komandant Glavnog štaba (GŠ) Vojvodine.

Kolokvijalno Most 51. divizije nazivao se **Batinski most**. Kasnije je prevladao taj kolokvijalni naziv, naročito u Hrvatskoj poslije otcjepljenja od Jugoslavije.

## Prelaz preko Dunava
Ljudi su vijekovima, prvo čamcima, a kasnije kompom (skelom), prelazili Dunav kod Batine (Batine Skele) jer je to jedino pogodno mjesto između Mohača u Mađarskoj i ušća Drave u Dunav. Kompa je saobraćala nešto uzvodnije od mosta, iz centra Batine do čarde na bačkoj strani (blizu vikend-naselja Baračka). Kompom su mogli putovati pješaci, automobili i manji kamioni. Nakon izgradnje mosta kompa je prestala saobraćati, a za prelaz vozila preko mosta godinama se naplaćivala mostarina.

Danas se s baranjske strane, na mjestu nekadašnje benzinske pumpe s desne strane pristupnog puta do mosta, nalazi hrvatski granični prelaz, dok se srpski (improvizirani) granični prelaz nalazi na mjestu nekadašnjih naplatnih rampi.

## Autobuski prevoz
Prije izgradnje mosta nisu postojale direktne autobuske veze između Sombora i Belog Manastira odn. Osijeka. Putnici su iz Sombora dovoženi do čarde na Dunavu, kompom su prelazili u Batinu, a onda drugim autobusom putovali dalje (i obrnuto). Zapravo, somborski Severtrans održavao je liniju Sombor-Osijek, ali se putovalo na isti način: autobusom od Sombora do Dunava, kompom do Batine i drugim autobusom do Osijeka. Nakon što je izgrađen most, ta je linija postala direktna, a između Belog Manastira i Sombora direktne linije nije bilo još godinama jer se somborski i osječki prevoznik Autoreparatura nisu mogli sporazumjeti o podjeli tura. Ipak, otada su autobusi iz Sombora vozili do centra Batine.

## Rat od 1991. do 1995.
Za vrijeme rata od 1991. do 1995. godine Most 51. divizije bio je jedina veza Baranje, koja je tada bila u sastavu Republike Srpske Krajine (RSK), s ostatkom svijeta jer je na Dravi bio neprolazni front između RSK i Republike Hrvatske, a Mađarska je od kraja 1991. godine pa sve do vremena mirne reintegracije svoju granicu prema Baranji držala zatvorenom. Zato je taj most bio od životnog značaja za snabdijevanje stanovništva, privrede i vojske. Znajući to, hrvatska je strana krajem januara 1992. godine iz rejona Kopačkog rita ubacila u rejon Apatina diverzantsku grupu preobučenu u uniforme JNA s ciljem da minira taj most. Grupa je otkrivena i razbijena pa namjera nije uspjela. Neki pripadnici grupe su uhvaćeni i osuđeni na dugogodišnje zatvorske kazne, a neki su uspjeli pobjeći (vidjeti: "Nacional" ).

## Izvor
* Marina Brkić: Mala povijest Batine i Batinske bitke, str. 7.

## Napomene