1594.

Godina **1594** (**[[rimski brojevi|MDXCIV]]**) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u utorak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru. 

## Događaji

* 19. 2. - Sigismund III Vasa krunisan za švedskog kralja nakon što je obećao da će održati luteranizam u zemlji (Sigismund je od ranije poljsko-litvanski vladar). 
* 27. 2. - Anri IV krunisan za kralja Francuske u Chartresu.
* 10. 3. - Kraljevska vojska prinudila na predaju Nograd, poslednju tursku tvrđavu na severozapadu "turske" Ugarske.
* oko 21. 3. - Juraj Zrinski osvaja nekoliko gradova između Kaniže i Sigeta. 
* 22. 3. - Anri IV konačno ušao u Pariz. 
* ožujak - Juraj Lenković je novi general hrvatske krajine.
* 21. 3. - Sabor u Zagrebu: ne žele da se hrvatski ban (Tomo Erdedi) potčinjava bilo kome, makar i nadvojvodi Maksimilijanu (ima raditi sporazumno). 
* 26. 3. - Umro Stjepan Grasswein, general slavonske krajine, zamjeniće ga barun Ivan Sigismund Herberstein. 
* mart - Banatski ustanak, ustanici i hajduci Petra Majžaša zapalili Vršac .
* 14. 4. - Kralj Rudolf II imenovao svog brata Matiju za zamjenika u Ugarskoj i drugim zemljama. 
* 16. 4. - Od trovanja umro Ferdinando Stanley, 5th Earl of Derby, drugi na redu za englesku krunu.
* 4. 5. - 28. 6. - Nadvojvoda Matija opsjeda Ostrogon, uz pomoć srpskih žitelja zauzeo gornji grad ne i samu tvrđavu; Christoph von Teuffenbach krenuo na Hatvan. 
* 7. 5. (27. 4. po j.k.) - Spaljivanje moštiju svetog Save. 
** Banatski ustanak se ipak pojačava: padaju Bečkerek, Lipovo, Titel i dr.; na kraju ipak moraju pobeći u Erdelj (knez Žigmund Batori). 
** Vladika Teodor otišao u Erdelj pa odran od Turaka po povratku.
** U ovo vreme se pobunili i Srbi oko Peći.
* 1. 6. - Herberstein provalio u Pakrački sandžak, 4. 6. zapalio Sirač. 
* 5. 6. - Willem Barentz krenuo na prvo putovanje potrage za Severoistočnim prolazom (stiže do Novaje Zemlje). 
* 11. 6. - *[[Principalía]]*: španski kralj Filip II. priznaje prava i privilegije domorodačkih plemića i poglavara na Filipinima.
* 1. 7. - Anglo-španski rat: na kraju akcije kod zaliva San Mateo (Ekvador), Španci zarobili engleskog pomorca Richarda Hawkinsa.
* 10. 7. - Srbi odlučujuće poraženi oko Bečeja i Bečkereka, beže u Erdelj.
* 14. 7. - Sigismund postavio svog strica Karla za namesnika u Poljskoj-Litvaniji. 
* srpanj, polovinom - Turci pokorili pobunjeni Banat.
* 22. 7. - Osamdesetogodišnji rat: holandski republikanci zauzeli Groningen (zaokružen sever Nizozemske). 

* srpanj - Sinan-paša krenuo iz Beograda, osvaja Tatu 23. 7. i utvrđenu opatiju sv. Martina 30. 7., zatim dolazi pred Győr (Đer); krimski Tatari upadaju u Mađarsku s istoka.
* 1. 8. - Nadvojvoda Maksimilijan započinje opsadu Petrinje. 
* kolovoz, početkom - Srbi morali vratiti Turcima grad Fačet, po naređenju erdeljskog kneza (inače, knez nije mogao ući u rat jer je staleška skupština bila protiv).
* 5. 8. - Lenković sa uskocima zauzeo Hrastovicu, takođe i Goru, zatim važnu kulu kod Petrinje. 
* 10. 8. - Turci bježe iz Petrinje, zapalivši je na odlasku, isto se događa i sa **[[Sisak|Siskom]]**; nadvojvoda ubrzo raspušta vojsku. 
* 16. 8. - Dubrovčanin Ivan de Marini, izaslanik kralja Rudolfa, sklopio savez sa moldavskim vojvodom Aronom; ovih dana se savezu priklonio i erdeljski knez Žigmund Batori.
* avgust - Počinje Devetogodišnji rat u Irskoj, neuspeo pokušaj zbacivanja engleske vlasti u zemlji.
* rujan, zadnja dekada - Rustam-beg se vratio u Hrastovicu i Petrinju; Erdogli-beg upada u Turopolje ali biva zarobljen.
* 29. 9. - **[[Győr]]** se predao Sinan-paši; poslao jedinice koje zauzimaju Pápu.
* 4 - 28. 10. - Sinan-paša neuspješno opsjeda Komarno (brani ga Vuk Stančić) zatim odlazi u zimovnik i otpušta Tatare.
* 5. 11. - Juraj Lenković upao u bihaćku varoš i zapalio je, odvodi 1200 kršćana sa sobom. 
* 15. 11. - Vladari Erdelja, Vlaške i Moldavije, Žigmund, Mihaj i Aron, sklopili antiturski savez. 
** 23. 11. ubijeni svi Turci u Bukureštu i Jašu, Mihaj Hrabri prelazi Dunav i napada Silistriju, Ruščuk, Vidin, Nikopolj; Deli-Markova srpska četa zalazi pljačka do Jedrena.
* 27. 12. - Student Jean Châtel pokušao ubiti kralja Anrija IV.

### Tokom/tijekom godine
* Aleksandar Komulović u papinskoj misiji za stvaranje antiturskog saveza (ove godine posjećuje Erdelj, Moldaviju i Poljsku-Litvaniju). 
* Podignuta crkva manastira Orahovica; dovršen ikonostas u Dečanima. 
* U Amsterdamu osnovana *[[Compagnie van Verre]]*, prethodnica Nizozemske istočnoindijske kompanije, ne bi li bio prekinut portugalski monopol na biber. 
* Procvetali tulipani Carolusa Clusiusa u Botaničkoj bašti Lajdenskog univerziteta - to se smatra početkom gajenja lala u Holandiji, mada ih je i ranije bilo u privatnim baštama.

## Rođenja

* 15. 6. - Nicolas Poussin, slikar († 1665)
* 9. 12. - Gustav II Adolf, švedski kralj († 1632)
* pribl. - Ivan Belostenec, leksikograf († 1675)

## Smrti

* 2. 2. - Giovanni Pierluigi da Palestrina, kompozitor (* ca. 1525)
* 26. 3. - Stjepan Grasswein, general slavonske krajine
* 30. 5. - Bálint Balassi, pesnik (* 1554)
* 26. 5. - Teodor Nestorović, vršački vladika 
* 31. 5. - Tintoretto, slikar (* 1518)
* 14. 6. - Orlando di Lasso, kompozitor (* ca. 1532)
* 22. 11. - Martin Frobisher, istraživač (* ca. 1539)
* 2. 12. - Gerardus Mercator, kartograf (* 1512)
* ? - Husein-paša Boljanić, osmanski velikodostojnik

## Reference

;Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959