open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Palazzo Schifanoia

**Palazzo Schifanoia** je renesansna palača u italijanskom gradu Ferrari, sagrađena kao rezidencija vladarske porodice Este. Njen srž predstavlja zgrada koju je godine 1385. podigao Alberto V d'Este kao svojevrsnu blagovaonicu, te se često navodi kao prvi primjer *[[villa suburbana|ville suburbane]]*. Godine 1452. ju je dao nadograditi Borso d'Este, a 1469-70. je oslikana freskama koje su napravili Francesco del Cossa i Cosme Tura. Odlaskom Estea iz Ferrare 1598. palaču je preuzela porodica Tassoni, a potom su u njoj bili smješteni habsburški garnizon i skladište duhana. Nakon prvog svjetskog rata je došla u vlasništvo grada, koji ju je pretvorio u muzej.

## Reference

* Palazzo Schifanoia  
* Ilaria Miarelli Mariani, "La sala dei mesi in Palazzo Schifanoia a Ferrara"  
* Gallery:  details of the frescoes after Cossa's designs
* Palazzo Schifanoia
Predporožni

**Predporožni** (ruski: Предпорожный; jakutski: Предпорожнай) jeste selo u Ojmjakonskom rejonu, na istoku Republike Jakutije u Rusiji. Predporožni se nalazi 75&nbsp;km. severno od Ust-Nere, centra rejona.

Nalazi se na desnoj obali Indigirke, koja utiče u Istočnosibirsko more.

Stanovništvo:
* 1271 (1989.)
* 1145 (2001.)
* 200 (2007.)

Predporožni je osnovan 1950., a je bio ukinut 2007. godine zbog likvidacije kombinata «Indigirzoloto» .

## Izvori
Ekrem Kryeziu

**Ekrem Kryeziu** (Peć, 1943 - ) je kosovski filmski i televizijski režiser. Karijeru je krajem 1960-ih započeo na Radioteleviziji Priština snimajući emisije na albanskom jeziku. Njegovo najpoznatije djelo je *[[Kur pranvera monohet]]* (Kad proljeće kasni), miniserija temeljena na istoimenoj knjizi Fadila Hohxe iz 1980. godine i emitirana sljedeće godine na programu tadašnjeg JRT-a. Nakon nemira na Kosovu 1981. godine je od strane jugoslavenskih vlasti prokazan kao albanski nacionalist, uhapšen i osuđen na višegodišnju zatvorsku kaznu. Od sredine 1990-ih radi u Albaniji, gdje je 1996. snimio *Viktimat e Tivarit*, TV-film posvećen masakru u Baru.

## Vanjske veze
*
Lokalna zajednica

**Lokalna zajednica** je pojam koji uključuje određenu teritorijalnu cjelinu, u kojoj građani, posredstvom vlastitih i zajedničkih resursa, zadovoljavaju najveći dio svojih životnih potreba i rješavaju svoje životne probleme.

Mjesna zajednica uključuje i odgovarajuće institucije i mrežu institucija koje, u sprezi sa stanovništvom, čine manje ili više čvrstu i trajnu vezu međusobnih odnosa, uzajamnosti i raznolikosti oblika života. Na osnovu solidarnosti i uzajamnosti, mogu se razviti specifični načini života koji mjesnoj zajednici koji daju posebne kvalitete i mogu ih razlikovati od drugih.

Kao negativna posljedica može se javiti izolovanost i zatvorenost nekih mjesnih zajednica i stvaranjem „geta” kao suprotnosti osnovnim ciljevima obogaćivanja mreže kontakata i saradnje.

## Povezano
* Lokalna samouprava
Geto

**Geto** je deo grada koji nastanjuje određena etnička, rasna, socijalna ili klasna grupa, koja je tu izdvojena raznim oblicima društvenog, ekonomskog ili pravnog pritiska.

## Poreklo reči
Reč „geto“ je prvi put upotrebljena za opis Venecijanskog geta (*„ghèto“*), a posle i za jevrejska geta u Evropi. Etimološki, ta reč potiče od italijanske reči *„getto“*, što znači odbaciti, ili grčke reči *„getonija“* (*Γειτονία* = naselje). Blizak joj je i italijanski izraz *„borghetto“* za malu gradsku četvrt.

U nemačkom jeziku se koristi izraz *„Judengasse“* (jevrejska uličica ili četvrt). U Maroku se jevrejska geta nazivaju *„mela“*.

## Savremeno značenje
Danas se termin „geto“ koristi i za siromašna gradska područja, naročito u SAD. Tamo se pojavio izraz *ruralni geto*, koji opisuje zajednice izvan urbanih zona, poput naselja auto-prikolica, radničkih baraka i indijanskih rezervata. Naselja meksičkih imigranata se nazivaju *„barios“* (izvorno: *„barrios“*) i slična su getima jer su u njima koncentrisane kulturno izolovane zajednice.

Geta nastaju na tri načina:
* Kao zajednice doseljenika (naročito ako je zajednica rasno homogena);
* Kada većinska zajednica nasiljem, bojkotom ili zakonski prisili manjinu da živi u određenoj zoni;
* Kada se zajednica samoizoluje zahvaljujući svojoj finansijskoj moći;

## Reference
Žilinda

**Žilinda** (ruski: Жилинда; jakutski: Дьилиндэ) jeste selo u Olenjočkom rejonu, na severozapadu Republike Jakutije u Rusiji. Žilinda se nalazi 320&nbsp;km. severno od Olenjoka, centra rejona.

Nalazi se na levoj obali Anabara, koja utiče u Laptevsko more. U gornjem toku Anabar se zove Mala Kuonamka (ruski: Малая Куонамка).

Gradonačelnik je Jevdokija Davidovna Grigorjeva.

Žilinda je osnovana 1934. godine.

Stanovništvo:
* 900 (1989.) 
* 756 (2001.) 
* 659 (2007.)

### Izvori
Nikola Hećimović

**Nikola Hećimović** (1900—1929), privatni nameštenik i sekretar Crvene pomoći

Godine 1928. izabran je za sekretara Crvene pomoći, organizacije koja se bavila pružanjem zaštite političkim zatvorenicima, žrtvama belog terora i njihovim porodicama.
 
Ubijen u Šelejevoj grabi, na granici prema Austriji, 25. 4. 1929. godine zajedno sa Đurom Đakovićem, organizacionim sekretarom CK KPJ.

Sahranjen je u Grobnici narodnih heroja na Zagrebačkom groblju Mirogoj.
Stjepan Đaković

**Stjepan Đaković** (Sarajevo, 1912 - Zagreb, 1942) je bio hrvatski i jugoslavenski komunistički političar. Bio je sin jugoslavenskog komunističkog vođe Đure Đakovića . U septembru 1928. godine otišao je u SSSR, gde je završio Komunistički univertitet nacionalnih manjina zapada. Godine 1937. se vratio u Jugoslaviju i, posle odsluženja vojnog roka, bio uključen u članstvo Pokrajinskog komiteta KPJ za Bosnu i Hercegovinu. Kao delegat PK KPJ za BiH, učestvovao je na Petoj zemaljskoj konferenciji KPJ, održanoj 1940. u Zagrebu. Bio je učesnik Narodnooslobodilačke borbe od 1941. godine. Janura 1942. godine, na putu za Glavni štab NOV i PO Hrvatske, ranjen je i zarobljen na Velikoj Kapeli. Kasnije je ubijen u ustaškom zatvoru u Zagrebu.
Džemal Bijedić

**Džemal Bijedić** (12. april 1917. — 18. januar 1977), rođen u Mostaru, gdje je i odrastao kao potomak ugledne trgovačke porodice. Kao gimnazijalac se simpatiše sa pokretom komunista, kome se tokom studije u Beogradu i priključuje. Oktobra 1939. u Beogradu biva primljen u SKOJ, a decembra 1939 u mostarskoj organizaciji u KPJ. Četri puta biva zatvaran, svaki put u Mostaru. Za vrijeme Drugog svjetskog rata aktivno kao član Partije učestvuje u NOB-i. Nakon rata postaje pomoćnik ministra unutrašnjih poslova vlade Bosne i Hercegovine, potom 1948. načelnik Uprave za agitaciju i propagandu Centralnog komiteta KPBiH. Lista njegovih funkcija je duga i vodi ka gore na hijerarhijskoj ljestvici: sem dvije navedene funkcije bio je i sekretar Oblasnog komiteta KPJ za Hercegovinu, član Izvršnog vijeća Bosne i Hercegovine, predsjednik Republičkog vijeća, predsjednik Skupštine SRBiH i na kraju predsjednik Saveznog izvršnog vijeća (SIV) 1971 godine. Tragično je umro 18. januara 1977. g. u avionskoj nesreći na putu za Sarajevo u vrhuncu svoje moći. Supruga Razija je poginula zajedno sa Bijedićem. Iza sebe su ostavili troje djece: Dragana, Azru i Milenka.

Po Džemalu Bijediću je nazvan Univerzitet Džemal Bijedić koji danas djeluje u istočnom dijelu Mostara.

## Relevantni članci
* Spisak predsjednika Bosne i Hercegovine

## Vanjske veze
Lazar Mojsov

**Lazar Mojsov** (19. 12. 1920 u Negutinu - 25. 8. 2011 u Beogradu) bio je makedonski i jugoslavenski komunistički političar i diplomat, poznat po tome što je od 1977. do 1982. bio sekretar vanjskih poslova SFRJ, te prvi predsjednik SKJ nakon Titove smrti. Od 1987. do 1988. bio je predsjednik Predsjedništva SFRJ.

Poslednje godine života je proveo živevši sa porodicom u Beogradu, gde je umro 25.8. 2011. Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.

## Izvori


## Vanjske veze
* Biography, United Nations
Mitja Ribičič

**Mitja Ribičič** (rođen u Trstu 19. maja 1919. &ndash; umro u Ljubljani 28. novembra 2013.) bio je jugoslovenski i slovenački političar, član NOVJ, komunista i predsednik Predsedništva SFRJ.

## Biografija
Rođen je u Trstu u porodici književnika Josipa Ribičiča.

Komunističkoj partiji Slovenije priključio se 1941. godine. Tokom Drugog svetskog rata bio je član NOVJ, a kasnije jedan od vodećih članova OZNE.

Po završetku rata postao je jedan od najuglednijih jugoslovenskih političara. Za vreme svog političkog delovanja bio je na sledećim funkcijama:
* član Izvršnog veća SR Slovenije
* poslanik u Skupštini SR Slovenije, od 1951. do 1963.
* poslanik u Saveznoj skupštini SFRJ, od 1963. do 1967. i 1969.
* predsednik Saveznog izvršnog veća Jugoslavije, od 18. maja 1969 do 30. jula 1971.
* predsednik predsedništva Saveza komunista Jugoslavije, od 29. juna 1982. do 30. juna 1983.

Njegov sin Ciril Ribičič je pravnik, političar, pisac i redovni profesor ustavnog prava na Univerzitetu u Ljubljani.

## Optužnica za genocid
U maju 2005. godine Državno tužilaštvo Slovenije podnelo je tužbu protiv Mitje Ribičiča koja ga tereti za zločine nad civilnim stanovništvom, odnosno za genocid. Optužnica je zasnovana na dokumentima koje je potpisao Ribičič, a odnosi se na likvidacije 234 ljudi, koji predstavljaju samo deo žrtava, koja je naredila OZNA u proleće 1945. godine nakon završetka Drugog svetskog rata. Nekoliko meseci kasnije, uprkos dokazima i svedočenjima, sud je odbacio optužbe zbog nedostatka dokaza.

Sam slučaj je bio kompleksne prirode jer po ustavu Slovenije nije predviđeno da neko može biti kažnjen za zločin koji nije predviđen zakonom pre nego što je zločin počinjen, a tadašnji zakon nije predviđao sankcionisanje ovakvih dela. Međutim Haška konvencija, koju je Slovenija potpisala, određuje da su sva dela koja su bila počinjena, kažnjiva po opštim načelima krivičnog prava.

## Vanjske veze
* B92 Ribičič: Ličnost u centru pažnje

## Izvori
* Primorski slovenski bibliografski leksikon: 'Mitja Ribičič'
Hrvatska šutnja

**Hrvatska šutnja** je izraz koji se koristi od posljednjih decenija 20. vijeka i ima više značenja. U najširem smislu se pežorativno koristi kako bi opisao navodno tradicionalnu nesklonost stanovnika Hrvatske ili Hrvata općenito da se otvoreno suprotstavljaju ili kritiziraju vlast, čak i kada je ona tuđinska, tiranska, korumpirana, nesposobna ili evidentno radi na njihovu štetu. 

## Uža značenja
U užem smislu se pod time podrazumijeva period hrvatske povijesti od sloma MASPOK-a početkom 1972. pa sve do uvođenja višestranačja krajem 1989. godine, kada su komunističke vlasti tadašnje Hrvatske, pod parolom suzbijanja hrvatskog nacionalizma, nastojali gušiti svako eksplicitnije izražavanje hrvatskog nacionalnog identiteta, kao i kritiku postojećeg režima, što je Hrvatsku učinilo jednom od manje liberalnih republika bivše Jugoslavije.

U još užem smislu se pod time podrazumijeva službeni stav SKH prema antibirokratskoj revoluciji od 1987. do 1989, odnosno oklijevanje da se eksplicitno osudi politika Slobodana Miloševića.

## Gledište srpskih nacionalista
Srpski nacionalisti, pak, pod hrvatskom šutnjom podrazumijevaju navodnu tradicionalnu sposobnost Hrvata da pod krinkom jugoslavenstva i bratstva i jedinstva kriju duboko ukorijenjeni prezir i neprijateljske namjere prema Srbima.

## Povezano
* Olovne godine
* Tiha većina
Artik

**Artik** (ruski: Артык; jakutski: *Аартык*) je selo u Ojmjakonskom rejonu, na istoku Republike Jakutije u Rusiji. Artik se nalazi 130 -{km}-. istočno od Ust-Nere, centra rejona.

Nalazi se na mestu, gde reka Artik se ulije u Neru. Nera se ulije u Indigirku.

Kmet je Elena Ivanovna Očeretna.

Stanovništvo:
* 2500 (1989.) 
* 1400 (2001.) 
* 600 (2007.)

## Reference
Eljginski

**Eljginski** (ruski: Эльгинский, jakutski: Эльгэ) bilo je selo u Ojmjakonskom rejonu, na istoku Republike Jakutije u Rusiji. Eljginski se nalazi 90 km zapadno od Ust-Nere, centra rejona.

Stanovništvo:
* 1495 (1989.) 
* 300 (2001.) 

Zadnji kmet je bila Jevdokija Davidovna Grigorjeva.

Selo je bilo ukinuto 2007. godine zbog likvidacije kombinata «Indigirzoloto» .

### Izvori
Santa Maria dei Miracoli (Venecija)

**Santa Maria dei Miracoli** je crkva u Veneciji, smještena u sestiereu (distriktu) Cannaregio. Između 1481. i 1489. ju je sagradio Pietro Lombardo kako bi se u nju smjestila znamenita ikona *Sveta Marija od Čudesa*, po kojoj je i dobila ime. Predstavlja jedan od najboljih primjera renesansne arhitekture u Veneciji.

## Vanjske veze

* Churches in Cannaregio 
* Santa Maria dei Miracoli
Pietro Lombardo

**Pietro Lombardo** (1435-1515) bio je italijanski renesansni vajar i arhitekt rodom iz Carone (Ticino).

Zajedno sa svojim sinovima Tulliom i Antoniom Lombardon je izvajao neke od najznamenitijih skulptura Venecije u 15. vijeku, što je uključilo grobove Dantea Alighierija, dužda Pasqualea Malipiera i Pietra Moceniga. Najpoznatije djelo mu je crkva Santa Maria dei Miracoli.

## Vanjske veze

* Pietro Lombardo on Encyclopædia Britannica
Palazzo Ducale (Urbino)

**Palazzo Ducale** ("Vojvodska palača" na talijanskom) je renesansna palača smještena u italijanskom gradu Urbino. Njenu je gradnju sredinom 15. vijeka započeo Federico da Montefeltro, znameniti *[[Kondotjer|condotierre]]* i vojvoda od Urbina. Arhitekti su bili Luciano Laurana, porijeklom iz Dalmacije, te Francesco di Giorgio Martini. Predstavlja jedan od najboljih primjera renesansne arhitekture, a osim upravnih zgrada je sadržavala dvije kapelice – kršćansku i pogansku, te znameniti *studiolo* s brojnim portretima znamenitih ličnosti. U zgradi je sve do 20. vijeka bila smještena gradska uprava, a danas služi kao muzej.

## Literatura

* Luciano Cheles, *[http://books.google.com/books?id=JBEQiZB2wPQC The Studiolo of Urbino: An Iconographic Investigation]* (Penn State Press, 1986)
* Robert Kirkbride, *[http://www.gutenberg-e.org/kirkbride/index.html Architecture and Memory. The Renaissance Studioli of Federico da Montefeltro]* (Columbia University Press, 2008)
Univerzitet Džemal Bijedić

**Univerzitet "[[Džemal Bijedić]]" [[Mostar]]** osnovan je 1977. godine i djeluje kao državni univerzitet. Od 1993. godine dijeli se na dva univerziteta, od kojih jedan zadržava dotadašnje ime, ali ne i imovinu, dok drugi djeluje pod imenom Univerzitet u Mostaru (hrv. *Sveučilište u Mostaru*). Univerzitet se nalazi u Mostaru i sastoji se od osam fakulteta.

## Agromediteranski fakultet

Fakultet je osnovan 1997. godine. Na fakultetu djeluju sljedeći smijerovi:
# Voćarsko-vinogradarski
# Povrtlarsko-cvjećarski

## Fakultet humanističkih nauka

Fakultet je osnovan 2002. godine. Na fakultetu djeluje pet odsjeka i 11 studijskih grupa:

# Bosanski jezik i književnost (dvopredmetni četverogodišnji studij);
## Bosanski jezik i književnost (dvogodišnji studij); 
## Bosanski/hrvatski/srpski jezik i književnost i bibliotekarstvo 
# Engleski jezik i književnost (jednopredmetni četverogodišnji studij);
## Bosanski jezik i književnost i engleski jezik i književnost (dvopredmetni četverogodišnji studij); 
# Njemački jezik i književnost (jednopredmetni četverogodišnji studij);
## Bosanski jezik i književnost i njemački jezik i književnost (dvopredmetni četverogodišnji studij); 
# Historija (jednopredmetni četverogodišnji studij);
# Dramska umjetnost
## gluma (četverogodišnji studij) 
## dramska pedagogija (četverogodišnji studij) 
## teatrologija (četverogodišnji studij);
# Komunikologija (četverogodišnji studij)
## odnosi sa javnošću
## žurnalistika
## političko komuniciranje

## Fakultet informacijskih tehnologija

Fakultet je osnovan 1997. godine. Do aprila 2008. fakultet je upisalo 2254 studenata a završilo 211. Omogućava redovnu nastavu i učenje na daljinu iz oblasti informacijskih tehnologija.

## Fakultet za poslovni menadžment
## Građevinski fakultet
## Mašinski fakultet
## Nastavnički fakultet

## Pravni fakultet
Pravni fakultet u Mostaru je javna visokoškolska ustanova.

Fakultet je osnovan 1971. godine kao Odjeljenje Pravnog fakulteta Univerziteta u Sarajevu, a 1976. godine je postao samostalna vaspitno-obrazovna i naučnoistraživačka ustanova. Njegovim udruživanjem sa još tri fakulteta 1977. godine formiran je Univerzitet "Džemal Bijedić" u Mostaru.

Od 1971. do 1993. godine Fakultet je bio smješten u ulici Blagoja Parovića, a 1993. godine, sa početkom ratnih dejstava, Univerzitet "Džemal Bijedić", pa i Pravni fakultet morali su napustiti do tada korišteni prostor, ostavši pri tome i bez svoje opreme. Od 1993. do 1996. godine Fakultet je koristio nedovoljne i neadekvatne prostore u gradu, a od 1996. godine, zajedno sa ostalim fakultetima Univerziteta "Džemal Bijedić”, smješten je u objektima na lokalitetu Univerzitetskog kampusa u Sjevernom logoru.

**Web:** pf.unmo.ba

Facebook: 

## Vanjske veze

Zvanična stranica http://www.unmo.ba/
Olovne godine

**Olovne godine** u svom najširem smislu označavaju političke trendove 1970-ih i 1980-ih u mnogim zemljama zapadne Evrope, Latinske Amerike i drugdje koje je karakterizirala radikalizacija ljevice i desnice, odnosno sve učestalije korištenje nasilja u političke svrhe, bilo kroz dotada nezampćen porast terorizma, bilo kroz pojačanu državnu represiju.

## U Italiji
Izraz *[[Olovne godine (Italija)|Olovne godine]]* (ital. *Anni di piombo*) najveću je popularnost stekao u Italiji, gdje je opisivao terorističku kampanju Crvenih brigada i njene posljedice. Inspiraciju za taj naziv dao je zapadnonjemački igrani film *[[Die bleirne Zeit]]* iz 1981. godine, čiji naslov doslovno znači *Olovna vremena* i koji opisuje aktivnosti srodne organizacije Frakcija Crvene armije.

## U Jugoslaviji
Taj se izraz koristio i za bivšu Jugoslaviju, odnosno njime se opisivala atmosfera pojačane represije i ideološke "ispravnosti" koja je počela dominirati početkom 1970-ih nakon sloma MASPOK-a u Hrvatskoj i režimskog obračuna s liberalnim frakcijama u drugim jugoslavenskim republikama, odnosno primjetno smanjenje slobode izražavanja, govora i mišljenja u odnosu na drugu polovicu 1960-ih.

## Povezano
* Hrvatska šutnja
CSMA/CD

**Višestruki pristup sa osluškivanjem nosioca uz otkrivanje sukobljavanja** je pojam iz oblasti računarskih i telekomunikacionih mreža i označava protokol () koji je varijanta CSMA 1 – trajnog ili povremenog CSMA sistema sa dodatnim mehanizmom koji omogućava stanici da otkrije da li je došlo do sukobljavanja pre nego što završi emitovanje okvira. U slučaju da dođe do sukobljavanja, stanica prestaje sa emitovanjem, šalje karakterističan rafalni signal kojim obaveštava ostale stanice da je detektovala sukobljavanje, a potom koristeći algoritam čeka određeni period vremena, pa u slučaju da je kanal slobodan ponovo emituje poruku. 

Vremenski interval čekanja: 0 - 2n gde je n redni broj detektovane kolizije. Nakon 16 kolizija se odustaje od slanja.

Osobine ovog sistema su:

* Pristup većeg broja korisnika zajedničkom kanalu ().
* Mogućnost osluškivanja kanala ().
* Mehanizam otkrivanja (detekcije) greške, ()
* Algoritam binarnog eksponencijalnog odustajanja.

Protokol CSMA/CD koji je uveliko primenjivan u lokalnim računarskim mrežama i koji predstavlja osnovu eterneta.

U zavisnosti od mrežnog hardvera, kablova i mrežnog softvera, u mrežama koje koriste CSMA/CD metodu kontrole pristupa brzina mreže može biti frustrirajuća zbog vrlo obimnog mrežnog saobraćaja do koga može doći kada, na primer, mnogo korisnika radi sa aplikacijama baza podataka.

## Povezano
* Eternet

## Reference
Saborna džamija u Heratu

**Saborna džamija u Heratu** (perz. مسجد جامع هرات, paš. د هرات جامع جومات) je džamija koja se nalazi u afganistanskom gradu Heratu. Podigli su je abasidski guverneri oko godine 875. Dograđena je oko 1200. godine te obnovljena nakon mongolskog pustošenja. Kasnije su je obnavljali i dograđivali timuridski vladar Ruh-šah (cca. 1405.). Predstavlja glavnu džamiju u gradu i vrijedan spomenik azari stila iranske arhitekture.
Crkva sv. Marije (Gdańsk)

**Crkva sv. Marije** (poljski: *Bazylika Mariacka*, njemački: *Marienkirche*) ili, ispravno, **Bazilika Uzašašća Blažene Djevice Marije** (poljski: *Bazylika Mariacka Wniebowzięcia Najświętszej* *Maryi Panny w Gdańsku*) je katolička crkva u poljskom gradu Gdańsk; predstavlja najveću crkvu od opeke na svijetu (najviša je Crkva sv. Martina u njemačkom Landshutu), te jedna od najvećih zgrada u stilu gotike od opeke u Evropi. Do godine 1945. je predstavljala najveću luteransku crkvu na svijetu. Duga je 105,5 m, a nava je široka 66 m. Crkva može primiti 25.000 ljudi. Predstavlja crkvu s halom i transeptom. Predstavlja konkatedralnu crkvu Rimokatoličke nadbiskupije Gdansk, zajedno s glavnom katedralom Nadbiskupije, Baziličnom katedralom Gdańsk-Oliwa.

## Reference

## Vanjske veze

* Church Book Records of inhabitants of Danzig, Evangelical St.Mary's Church since Reformation  
* Brief history of the church  
* Organ set of the St. Mary's church   
* History of pipe organs at St. Mary's Church from past till present
Radenković (Sremska Mitrovica)

**Radenković** je staro naselje u severnoj Mačvi, pripada opštini Sremska Mitrovica, u kome živi 1.150 duša u 250 kuća.Na mestu današnjeg sela ima ostataka iz praistorije. Sadašnji žitelji Radenkovića su potomci, uglavnom doseljenih ljudi u periodu od Prvog srpskog ustanka do kraja 19. veka.

Iz Radenkovića je narod koji je živeo do 1791. godine, odseljen u Kubanjsku oblast (Rusija) kod Azovskog mora, kao što je i većina starih Mačvana otišla ispred turske najezde posle rata sa Austrougarskom, na čijoj su strani bili meštani Radenkovića. Tokom 19. veka u Obrenovićevskoj Srbiji u Radenkoviću je stalno rastao broj žitelja. U prvoj polovini 19. veka bilo je oko 200 duša. Popisom kneza Mihajila iz 1863. godine Radenkovaca je tri puta više, a početkom 20. veka, tačnije 1910. godine u selu je popisano 999 žitelja. Radenković je imao uoči Drugog svetskog rata oko 1300 stanovinka. U četiri razreda osnovne škole bilo je 140 đaka. Od tada broj žitelja je stalno opadao sve do poslednjeg popisa 2002. godine kada se beleži blagi rast.

U Radenkoviću je rođen prof. dr Mladen Berić,načelnik Državne statistike Kraljevine Jugoslavije i prvi Srbin koji je doktorirao matematiku na Beogradskom univerzitetu 1912. godine. Dr Berić je bio stipendista Kraljevine Srbije u Parizu na Sorboni kao najbolji đak Šabačle gimnazije. Državni stipendista je bio i dr Milić Vićentić, biolog, pod čijim je nadzorom, a i zaslugom pošumljen Zlatibor. Sinovi dr Vićentića Raša i Ninoslav su bili košarkaši Crvene zvezde, ugledni profesori i privrednici. Iz Radenkovića u Skupštini Srbije, za vreme kralja Milana i kralja Aleksandra Obrenovića, bili su dva narodna poslanika iz Vićentića, Stevan i Ranko i Sava Janković,trgovac marveni. Zaslugom Save i njegove žene Ljubice,Radenković je 1926. godine dobio prvo javno seosko kupatilo u Srbiji, sa domom zdravlja i zubnom ambulantom, koje je bilo u funkciji 40 godina. Seljaci u Radenkoviću organizovano proizvode povrće 170 godine i po tome su prvi i dugo bili jedini u Mačvi.

Iz Radenkovića je poreklom svetski slavni fotoreporter iz Prvog svetskog rata Rista Marjanović.

## Demografija
U naselju Radenković živi 825 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,0 godina (39,0 kod muškaraca i 39,0 kod žena). U naselju ima 295 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,68.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

## Reference

## Spoljašnje veze
Džerimandering

**Džerimandering** je politički pristrana podjela izbornih okruga/jedinica. Riječ je o oblicima manipulacije kojima se granice izbornih okruga/jedinica svjesno povlače i uspostavljaju prema određenim političkim interesima. Time se iskorištava zemljopisna raštrkanost birača različitih političkih stranaka kako bi se manipuliralo izbornim rezultatima.

Postoje dvije osnovne strategije gerrymanderinga:
# **pakiranje** ( eng. *packing* ) - stavljanje što više birača iste političke opredjeljenosti u isti okrug kako bi se smanjio njihov utjecaj u drugim izbornim okruzima
# **razbijanje** (eng. *cracking* ) - rasipanje i miješanje birača istih političkih uvjerenja u više okruga kako bi se smanjila biračka moć, te političke orijentacije.

Pojam je nastao spajanjem prezimena guvernera Massachusetts-a Elbridga Gerrya , te riječi *"salamander"* ( eng. daždevnjak ) koja je upotrijebljena kako bi opisala nepravilan oblik izbornog okruga koji je 1812. prolazio Massachusetts-om, a stupio je na snagu Gerryjevom inicijativom. Cilj tog pothvata bio je dolazak na vlast pomoću neutralizcije izbornog potencijala protivnika.

## Vanjske veze
* Primjeri bizarnih i neustavnih izbornih okruga u SAD-u. 
* Online igra dizajnirana s ciljem edukacije o problemu gerrymanderinga ( na engleskom )
Teorija korespondencije

**Teorija korespondencije** je jedna od najstarijih i najzastupljenijih teorija istine. Nju je utemeljio Aristotel govoreći da je istinito reći o onome što jeste da jeste, a o onome što nije da nije. Takođe je govorio da je netačno reći o onome što jeste da nije ili o onome što nije da jeste. 

Tu se radi o primatu stvarnosti, nad mišljenjem o toj stvarnosti: Čovek nije bled zato što mi tvrdimo da je bled, već je naše tvrđenje da je on bled istinito zato što je on stvarno bled. Ova teorija izražava zdravorazumska shvatanja istine, i dugo je važila kao *opšta teorija istine*

## Teorija
Po ovoj teoriji istinito je ono mišljenje koje odgovara stvarnosti. Istina je u slaganju misli i stvari (*Adequatio intelectus et rei* - Misao je adekvatna stvarima.). Istinito je ono mišljenje koje je adekvatno tj. koje korespondira stvarnosti. Radi se o slaganju suda s onim o čemu sudimo a što je onakvo kakvo je, bez obzira kako mi sudimo o tome.

Ova teorija je bila prihvaćena i u srednjem i u novom veku. Tokom 20. veka su je unekoliko zastupali i marksisti (teorija odraza).
Pošto govori o slaganju mišljenja sa stvarnošću, zove se još i *teorija adekvatnosti*, a s obzirom da potiče još iz starog veka naziva se i *klasična teorija istine*.

## Problemi
Ova teorija ima određene nedostatke jer iz određenja istine u teoriji korespondencije ne proizilazi nikakav kriterijum za razlikovanje istine od neistine. Ona kaže **ŠTA?** je istina, ali ne kaže **KAKO?** da utvrdimo da je neko uverenje odnosno tvrđenje istinito. 
Drugo, ova teorija izgleda ubedljivo u jednostavnim slučajevima čulnog opažanja i gde je prisutna očiglednost, ali je problem kada moramo da zaključujemo ne na osnovu čulnog opažanja i očiglednosti već na osnovu složenih naučnih istraživanja (iz čega je sastavljen molekul vode, mi to ne možemo da vidimo).

## Kriterijumi istine
Na pitanje o kriterijumu istine pristalice ove teorije odgovaraju na različite načine:
# Neki mislioci opšti kriterijum nalaze u očiglednosti.
# Drugi su taj kriterijum tražili u opštem slaganju većine ljudi oko sadržaja nekih uverenja.
# Treći tip odgovora bilo je odustajanje da se nađe bilo koji opšti kriterijum već da treba da važe specifični posebni kriterijumi za specifične i posebne prilike.
Vrijeme (razvrstavanje)

**Vrijeme** (ijek.) ili **vreme** (ek.) može biti:

* vrijeme, kao fizikalna veličina kojom se mjeri trajanje nekog događaja;
* vrijeme (meteorologija), kao zbir meteoroloških prilika;
* ''Vreme'' (nedeljnik), koji izlazi u Beogradu od 1990. godine;
* ''Vreme'' (predratni list), koji je izlazio u Beogradu do kraja drugog svjetskog rata.
Vrijeme (meteorologija)

**Vrijeme** (ijek.) ili **vreme** (ek.) je naziv za sve fenomene koji se odigravaju u nekoj atmosferi tokom određenog vremenskog perioda. Većina tih fenomena se odigrava u troposferi, ispod stratosfere. Pod izrazom "vrijeme" se u pravilu podrazumijevaju svakodnevne promjene temperature i padavine, dok je klima izraz za prosječne vremenske prilike tokom dužeg perioda. Izraz "vrijeme", osim kada to nije izričito navedeno, se u pravilu odnosi na atmosferu Zemlje.

Nauka koja proučava vrijeme se naziva meteorologija.

## Povezano

* Meteorološka stanica
* Klima

## Vanjske veze

* Climate and Weather  from *UCB Libraries GovPubs*
* The Economics of Extreme Weather Events on Society  NOAA Economics
* Meteocentrale  weather worldwide, weather and extreme weather for Switzerland
* RainRadar - Worldwide radar directory
* City weather and world time
* Weather Forecasts England and Worldwide 
* Weather Forecasts Worldwide
* National Weather Service
Jørgen Jørgensen

**Jørgen Jørgensen** (Kopenhagen, 29. mart 1780 – Hobart, Tasmanija, 20. januar 1841.) bio je danski pustolov koji je živio u Doba revolucija. Poznat je po tome što je godine 1809. za vrijeme napoleonskih ratova svrgnuo danskog guvernera Islanda i proglasio ga nezavisnom državom, a sebe njegovim "Zaštitnikom". Njegovu kratkotrajnu vladavinu su prekinuli Britanci, zarobivši ga i osudivši ga za pirateriju. Nakon toga se neko vrijeme bavio špijunažom, a nakon krađe je osuđen na smrt. Kazna mu je preinačena u progonstvo u Australiju, gdje je došao 1826. Sljedeće godine je pušten, te je otišao na Tasmaniju gdje je sudjelovao u kolonizaciji, te se oženio.

## Izvori

* Scott, Ernest (1916). "''A Short History of Australia'': Chap.XV, Melbourne
* Bakewell, Sarah. (2006). *The English Dane: The Life of Jørgen Jørgensen.* Vintage: London.

## Vanjske veze

* The Mythic Mutiny of Tolleif Thomsen
* Australian Broadcasting Commission, 22 September 2003, transcript of television program on Jorgen Jorgenson
* A biography of Jørgensen
Danas (dnevnik)

***Danas*** je dnevni list koji izlazi u Beogradu. Osnovali su ga sredinom 1997. godine novinari tadašnjeg lista *[[Naša borba]]*, nezadovoljni uređivačkom politikom na kojoj je inzistirao tadašnji vlasnik. List je vrlo brzo nakon toga postao poznat po žestokoj kritici Miloševićevog režima, zbog čega je bio izložen raznim represivnim merama, a u jesen 1998. kraće vreme i zabranjen. Progoni su se nastavili sve do Miloševićevog pada 2000. godine. 

*Danas* je posle toga stekao reputaciju jednog od retkih dnevnih listova u Srbiji koji nije, u svrhu povećanja tiraže, koristio metode žute štampe. Zbog toga mu je konstantno opadala tiraža, a ignorisali su ga i strani investitori. *Danas* je takođe poznat i po tome što njegova uređivačka politika pruža snažnu podršku sprskim nevladinim organizacijama, propagira ulazak u EU i prava nacionalnih manjina.
Danas (Zagreb)

**Danas** je bio informativno-politički tjedni časopis koji je izlazio u Zagrebu u izdanju novinske kuće *[[Vjesnik (novine)|Vjesnik]]* od 1982. do 1992. godine. Iako je zbog svoje, za tadašnju političku klimu relativno slobodne, uređivačke politike povremeno bio predmetom nezadovoljstva, pa i pritisaka komunističkog vodstva tadašnje Hrvatske, vrlo brzo se, zbog niza mladih i talentiranih kadrova, kao i kvalitetnoj grafičkoj opremi etablirao kao jedan od najuglednijih časopisa takve vrste na prostoru bivše Jugoslavije. Svoj vrhunac je doživio krajem 1980-ih, kada je otvoreno kritizirao Slobodana Miloševića i antibirokratsku revoluciju. Iako je bio među prvim listovima koji je stranice otvorio dotada proskribiranim disidentima, uključujući i hrvatske nacionaliste, nakon dolaska HDZ-a na vlast iz državnih krugova ga se optužuje za *[[jugonostalgija|jugonostalgiju]]*. Suočen s administrativnim i drugim pritiscima, ekonomskim problemima izazvanim ratom, te konkurencijom *[[žuto novinarstvo|žutih]]* listova kao što su *[[Slobodni tjednik]]* i *[[Globus (magazin)|Globus]]*, Danas je krajem proljeća 1992. godine prestao s radom.

Nekoliko mjeseci kasnije, privatni poduzetnik Emil Tedeschi ga je pokušao oživjeti pod naslovom *Novi Danas*, ali je zbog sprečavanja da se pojavi na kioscima, prestao izlaziti nakon osam brojeva. Godine 1993. je, pak, HDZ, nastojeći svoj stranački list Glasnik HDZ preimenovao u *Danas*, ali je i on nakon nekog vremena prestao izlaziti.

## Vanjske veze
* [Članak [Gojko Marinković|Gojka Marinkovića] o *Danasu* na stranicama Hrvatskog novinarskog društva]
Večernje novosti

***Večernje novosti*** (Вечерње новости) je tabloidni list koji više od pola veka je tiskan u Beogradu i računa se među najtiražnijim dnevnim listovima u Srbiji. U svakodnevnom govoru je poznat i kao *Novosti* ili *Večernjak*.

## Historija
Osnovan je 1953. godine, za vreme tršćanske krize. Ideja o pokretanju lista došla je od jugoslovenskog novinara Vladimira Dedijera, jeseni 1953. godine; preciznije – 16. oktobra 1953. godine na ulicama Beograda pojavio se prvi *Večernjak* u tiražu od 14.700 primeraka i sa samo osam strana, a prvi glavni i odgovorni urednik bio je Slobodan Glumac. Njegov je cilj bio stvoriti list koji će vesti prenositi «brzo, kratko, jasno».

Ubrzo je postao jedan od glavnih i najpopularnijih štampanih listova u Jugoslaviji.

Osamdesetih godina je objvio dosije Državne komisije Jugoslavije koji je sadržao dokaze o umešanosti generalnog sekretara UN i predsednika Austrije Kurta Kurt Waldheima u nacističke ratne zločine u Jugoslaviji. Dokument pod nazivom F-22572 od 17. novembra 1947. postao je glavni pisani dokaz koji je optužio Waldheim za zločine.

Septembra 1986. godine u listu su objavljeni fragmenti Memoranduma Srpske akademije nauka i umetnosti.

Devedesetih i tokom građanskog rata otvoreno je podržao na stranu predsednika Slobodana Miloševića.

Posle Miloševićeve ostavke uoči narodne pobune 5. oktobra 2000., glavnog i odgovornog urednika Dušana Cukića zamenio je umereniji Manojlo Vukotić da bi obnovio tada previše konzervativno nastrojeni list.

Trenutno je drugi najčitaniji dnevni list u Srbiji sa 119.000 čitalaca. dok je se u 2009. dnevno prodavao u 146.572 primeraka.

Košarkaš Vlade Divac je 4. februara 2006. izrazio nameru da otkupi novine a potom je i nemački list Westdeutsche Allgemeine Zeitung nekoliko dana kasnije izrazio interesovanje za ulazak u kapital Večernjih novosti.

Pored Srbije, čitan je i u Republici Srpskoj u BiH, Crnoj Gori, Makedoniji i Hrvatskoj; određen broj distribuira se i u dijaspori.

Prateća izdanja su: *Život plus*, *Doktor u kući*, *TV Novosti*, *Penzioner*, *Dodatak o kulturi*. *Novosti* su dobitnik prestižnih nagrada za očuvanje srpskog jezika i kulture.

## Glavni urednici
Spisak glavnih urednika:
*Slobodan Glumac (1953—1957)
*Vasilije Kraljević (1957—1959)
*Bogdan Pešić (1959—1963)
*Slobodan Glumac (1963—1969)
*Mirko Stamenković (1969—1972)
*Jovan Jauković (1972—1974)
*Živko Milić (1974—1976)
*Tomislav Milinović (1976—1984)
*Ilija Borovnjak (1984—1987)
*Radoslav Brajović (1987—1998)
*Pero Simić (1998—2000)
*Dušan Čukić (april—oktobar 2000)
*Manojlo Vukotić (2000—2013)
*Ratko Dmitrović (2013—2017)
*Milorad Vučelić (od septembra 2017)

## Vanjske veze
* 

## Napomene

## Reference

## Bibliografija
Božidar Dimitrov

**Božidar Dimitrov Stojanov** (bug: *Božidar Dimitrov Stoяnov*; rođen 3. decembra 1945. u Sozopolu) je bugarski istoričar i političar. Bio je direktor Nacionalnog istorijskog muzeja u Sofiji (1994-98, 2001-09). Od avgusta 2009 ministar je za Bugare u inostranstvu (bez portfelja).

## Porodica
Božidar Dimitrov je rođen u zapadnom crnomorskom gradu Sozopolu u porodici izbeglica iz Istočne Trakije zbog turskih okrutnosti prema bugarskog stanovništva tokom Drugog balkanskog rata.

Oženjen je Marijom Kančevom (bug: *Mariя Kъnčeva*). Imaju kćer.

## Naučno delo
Božidar Dimitrov je napisao *Deset laži makedonizma*, gde pobija ideologiju bivše Jugoslovenske Republike Makedonije o postojanju posebne *makedonske* nacije u Vardarskoj Makedoniji, različite od bugarske.

Jula 2009. bio je izabran za narodnog poslanika partije GERB.

Božidar Dimitrov smatra Srbe i Hrvate praktički jednim narodom, koji govori jednim jezikom - srpskohrvatskim.

Božidar Dimitrov smatra da u BJRM sada žive samo Bugari (posle pitanja jednog gledalca da li su živeli u 19. veku u Makedoniji samo Bugari), mada se oni tamo drugačije nazivaju i većini njih je *malo ispran [[mozak]]*..

## Delo
Napisao je više od 20 monografija:

* „Hristiяnstvoto v bъlgarskite zemi. Bъlgarski manastiri“ (2001)
* „Bъlgarite i Aleksandъr Makedonski“ (2001)
* „Bъlgarite — pъrvite evropeйci“ (2002)
* „Bъlgariя i Papstvoto“ (2002)
* „Apoloniя Pontika“, izdatelstvo Sveti Kliment Ohridski, S., 2004. 
* „Sedemte drevni civilizacii v Bъlgariя“ (2005)
* „Voйnite na Bъlgariя za nacionalno obedinenie“ (2006)
* „Svetoslav Terter. Car na bъlgarite (1300-1321)“ (2006)
* „Desette lъži na makedonizma“, izdatelstvo Sveti Kliment Ohridski, S., 2006
** „Desette lagi na makedonizmot “, izd. Blaže Koneski, Strumica (2006)
* „Bъlgarskata hristiяnska civilizaciя i bъlgarskite manastiri“ (2007)
* „Makedoniя — sveщena bъlgarska zemя“ (2007)
* „12 mita v bъlgarskata istoriя“ (2007)

## Izvori


## Vanjske veze
* Biografija Božidara Dimitrova
Volen Siderov

**Volen Siderov** (bugarski: *Volen Nikolov Siderov*; Jambol, 19. aprila 1956) je bugarski političar, predsednik stranke Ataka. Bio je novinar televizije SKAT, na kojoj je održao predavanje pod nazivom „Ataka“, po kojem je stranka kasnije dobila ime. Ataka se zalaže za izlazak Bugarske iz NATO i brani pravoslavlje, a on ukazuje na opasnost kolonizacije pravoslavnog sveta globalizmom..

Bio je oženjen Kapkom Georgievom, imao je usvojenog sina Dimitra Stojanovog, koji je bio narodni poslanik evropskog parlamenta (2007-2014).

## Volen Siderov i [[Kosovo i Metohija|Kosmet]]

Od svih bugarskih parlamentarnih partija, samo njegova je osudila proglašenje nezavisnosti Republike Kosova, kao i priznanje ovog entiteta od strane bugarske vlade. Siderov smatra Kosovo *narkodržavom* i kaže da je ono zamišljeno da bude panturcistička teritorija pod kontrolom SAD. Prema njegovim rečima *Kosovo je [[Islamizam|islamistička]] [[kama]], koja ruši telo [[Evropa|Evrope]]*.

## Izbori

Stranka Volena Siderova je na izborima za parlament 2005. godina dobila 8% glasova, i time dobila 21 poslaničko mesto, od ukupno 240. Na predsedničkim izborima 2006. Volen Siderov je bio drugi, iza Georgija Prvanova, sa 24% (649.000) glasova u drugom krugu glasanja.

Stranka Volena Siderova je na izborima za parlament 2009. godine dobila 21 poslaničko mesto, od ukupno 240, a na izborima 2013. godine – 23 mesta.

U prošlosti je pripadao stranci SDS (urednik gazete „Demokracija“), a danas se zalaže za dobre odnose sa Rusijom.

Volen Siderov je 17 oktobara 2011. osnovao televiziju pod nazivom „Alfa“.

Volen Siderov je 2015. godine dobio sina sa Denicom Gadževom, koja je narodna poslanica njegove stranke u bugarskom parlamentu.

## Reference


## Vanjske veze
* Službena stranica Bugarskog nacionalnog pokreta ATAKA  
https://www.ataka.tv/%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8/ 
http://petatakolona.com/shest-mita-za-volen-siderov/
Lista novina u Srbiji

Ovaj članak sadrži spisak novina u Srbiji:

## Dnevne novine
### [[Beograd]]
* Berliner:
** *[[Danas]]* (1997)
** *[[Politika (novine)|Politika]]* (1904)
** *[[Večernje novosti]]* (1953)

* Tabloid:
** *[[Alo!]]* (2007)
** *[[Blic (novine)|Blic]]* (1996)
** *[[Borba (novine)|Borba]]* (1922)
** *[[Glas javnosti]]* (1998)
** *[[Kurir (novine)|Kurir]]* (2003)
** *[[Pravda (Srbija)|Pravda]]* (2007)
** *[[Press (novine)|Press]]* (2005)

* Sport:
** *[[DSL Sport|Sport]]*
** *[[Sportski žurnal]]* (1990)

* Besplatne dnevne novine:
** *[[24 sata (Srbija)|24 sata]]* (2006)

### [[Novi Sad]]
* Tabloid:
** *[[Dnevnik (Novi Sad)|Dnevnik]]* (1953)
** *[[Građanski list]]* (2000)

### [[Niš]]
* *[[Narodne novine]]* (1944)

## Nedeljne novine
* *[[Glas Podrinja]]* (Šabac)
* *[[Kikindske]]* (Kikinda)
* *[[Kragujevačke novine]]* (Kragujevac)
* *[[Nedeljni telegraf]]* (Beograd)
* *[[Somborske novine]]* (Sombor)
* *[[Subotičke novine]]* (Subotica)
* *[[Vesti]]* (Užice)
* "Pančevac" (Pančevo)
*Kraljevski MagazIN (Kraljevo)

## Novine na jezicima nacionalnih manjina
* *[[Bunjevačke novine]]* (bunjevački) mesečnik (Subotica)
* *Családi Kör* (*Porodični krug*, mađarski) nedeljnik 1990-2025, mesečnik od 15. maja 2025. (Novi Sad-Subotica-Senta)
* *[[Hlas ludu]]* (slovački jezik)
* *[[Hrvatska riječ]]* (hrvatski) nedeljnik (Subotica)
* *[[Libertatea (Srbija)|Libertatea]]* (rumunski) nedeljnik (Pančevo)
* *[[Magyar szó|Magyar Szó]]* (mađarski) dnevnik (Novi Sad-Subotica)
* *[[Ruske slovo]]* (rusinski jezik)

## Bivše novine
* *[[Demokratija (novine)|Demokratija 1996-1997]]*
* Dnevni telegraf 1996-1999
Balkan (2003-2005)
Centar (2005)
Marka (2006)
Ogledalo (2006)
* *[[Ekipa (novine)]]* (2005)
* *[[Gazeta (novine)|Gazeta]]* (2007-2008)
* *[[Kurir-sport]]* (2007-2008)
* *[[Politika ekspres]]* (1963-2005)
* *[[Nacional (Srbija)|Nacional]] (2001-2003)
* *Naša borba* (1994-1998)
* *Start* (2005-2006)
* *Sutra'' (2007-2008)

## Napomene
Vreme (nedeljnik)

**Vreme** je srpski nedeljni časopis. Osnovala ga je u Beogradu oktobra 1990. grupa novinara koja je napustila nedeljnik NIN, uz novinare dnevnog lista *[[Borba (list)|Borba]]* te dotadašnje srpske disidente. Tokom ratova u bivšoj Jugoslaviji uživao je reputaciju jednog od nezavisnih medija te u inostranstvu često bio citiran kao jedan od nepristrasnih izvora informacija o Srbiji i okolnim zemljama.

## Povezano
* Spisak novina u Srbiji

## Vanjske veze
* http://www.vreme.com (Arhiva od zadnjeg broja iz 1998. do danas)
* http://www.ex-yupress.com/vreme/vremeindex.html (Neki članci)
* http://www.scc.rutgers.edu/serbian_digest  (Arhiva svakog izdanja od kasnog septembra 1991. do 1997.)
Smail-aga Čengić

**Smail-aga Čengić** (Jelašica kraj Kalinovika, 1788 - Mljetičak, Drobnjak, 5.10. 1840.) bio je bosanski muslimanski velikaš i otomanski vojskovođa. Istakao se u gušenju prvog srpskog ustanka, u velikom bosanskom ustanku te borbama protiv Crnogoraca. Godine 1840. je prilikom pohoda na Drobnjake ubijen u prepadu koji je kasnije hrvatski književnik Ivan Mažuranić opisao u epu *[[Smrt Smail-age Čengića]]*.

## Vanjske veze
* Tekst poeme "Smrt Smail-age Čengića
* Čedo Baćović: Smail-aga Čengić - mit i stvarnost
15. vijek

**15. stoljeće** je razdoblje koje je trajalo od 1401. do 1500. godine.

----

## Glavni događaji i razvoji
* 1453 - Turci Osmanlije zauzimaju zauzimaju Carigrad.
* 1463 - Turci Osmanlije zauzimaju Bosnu.
* 1492 - Kolumbovo otkriće Amerike.

## Važnije osobe

## Izumi i otkrića
* Tiskarski stroj (Johannes Gutenberg)
14. vijek

**14. vek** je razdoblje koje je trajalo od 1301. do 1400. godine.

----

## Glavni događaji i razvoji
* 1337 - Počinje stogodišnji rat između Engleske i Francuske.
* 1346 - U Evropi počinje pandemija kuge poznata kao Crna smrt.
* Turci Osmanlije se iskrcavaju na Balkan.

## Važnije osobe
* Giovanni Boccacio, italijanski pisac.

## Izumi i otkrića
12. vijek

**12. vijek** je razdoblje koje je trajalo od 1101. do 1200. godine.

----

## Glavni događaji i razvoji

* 1187 - Saladin preotima Jeruzalem od križara.

## Važnije osobe

* Saladin, muslimanski vođa na Bliskom Istoku.

## Izumi i otkrića
3. vijek

**3. vijek** je naziv za vijek koji je započeo 201. i završio 300. godine.

## Pregled

Za 3. vijek u istočnoj hemisferi je karakteristično da su u oba dotadašnja svjetska carstva izbile velike krize koje su ih dovele na rub, a u nekim slučajevima i preko ruba propasti.

Na istoku Azije je Kinesko Carstvo bilo razdirano permanentnim sukobima između ambicioznih gospodara rata, koji će 220. dovesti i do formalnog ukidanja dinastije Han i podjele zemlje na Tri kraljevstva. To je dovelo do određene stabilnosti, iako su se sukobi, ali sada manje kaotični i dalje nastavili; iz njih godine 280. kao pobjednik izašla dinastija Jin koja je uspjela ponovno ujediniti zemlju.

Slični procesi su zadesili i Rimsko Carstvo na zapadu, iako je ono na početku vijeka uživalo relativnu stabilnost pod Severskom dinastijom koja je provela određene reforme. Međutim, godine 235. je vojnička pobuna, čijom je žrtvom bio car Aleksandar Sever započela period stalne borbe za vlast između ambicioznih vojnih komandanata, odnosno permanentnog građanskog rata koji je u ekonomskom, demografskom i moralnom smislu iscrpio Carstvo. To su počeli koristiti barbari, pogotovo Goti i Alemani, koji su počeli pustošiti dotada sigurna područja Carstva. Procesi, koji su kasnije postali poznati kao kriza 3. vijeka, su svoj vrhunac dobili kada se Rimsko Carstvo de facto raspalo na nekoliko samostalnih država. Kriza je završena tek dolaskom Dioklecijana na vlast koji je otpočeo niz dalekosežnih upravnih i političkih reformi, prvenstveno vezanih uz uspostavu dominata, kao i podjelu Carstva na četiri cjeline u sistemu tetrarhije.

Stalna politička nestabilnost Partskog Carstva i iscrpljenost ratovima s Rimom je, pak, početkom 3. vijeka dala priliku dotada vijekovima potlačenim Perzijancima da obnove svoju nekadašnju državu pod dinastijom Sasanida. Njenom razvoju je značajno doprinijela obnova zoroastrizma koji je tada doživio svoj procvat i dao ideološku podlogu perzijskim vladarima da od novog Sasanidskog Carstva načine supersilu sposobnu da se ravnopravno suprotstavi dotle neprikosnovenom Rimu.

## Glavni događaji i razvoji

* Kriza 3. vijeka u Rimskom Carstvu.

## Važnije osobe
*

## Izumi i otkrića
11. vijek

**11. vijek** je razdoblje koje je trajalo od 1001. do 1100. godine.

## Glavni događaji i razvoji

* 1066 - Normani pod vojvodom Williamom osvajaju Englesku.
* 1096 - Počinje prvi križarski rat.
* 1097 - Bitka na Gvozdu u kojoj gine Petar Svačić, posljednji hrvatski narodni vladar.
* Manje kiše na zapadu Polinezije i više na istoku, moglo je pokrenuti migracije.

## Važnije osobe

## Izumi i otkrića
Neprincipijelna koalicija

**Neprincipijelna koalicija** je izraz koji se koristi u političkom žargonu zemalja bivše Jugoslavije kojim se opisuju savezi između pojedinaca, grupa, stranaka, organizacija ili država koje ne vezuje nikakva ideološka bliskost nego isključivo kratkoročni oportunistički interesi.

Izraz potiče od makedonskog političara Vasila Tupurkovskog koji ga je prvi put izrekao na 17. sjednici CK SKJ u oktobru 1988. godine, neposredno nakon jogurt revolucije u Vojvodini i prvog pokušaja rušenja rukovodstva SK Crne Gore. Tupurkovski je njime izrazio nezadovoljstvo neizborom Dušana Čkrebića, člana SK Srbije i Miloševićevog pristaše, u Predsjedništvo SKJ, a za koga je posredno optužio Stipu Šuvara i sve partijske organizacije nad kojima Milošević tada još uvijek nije imao kontrolu. Sjednica je, uključujući govor Tupurkovskog, bila prenošena na televiziji, a što je omogućilo da njegove riječi - koje su tada shvaćene kao makedonska podrška Miloševićevoj politici - brzo uđu u politički vokabular.

## Povezano
* Veliki šator