Nedićeva Velika Srbija

***SveSrbija*** je bio naziv predložen od strane generala Milana Nedića, u svojstvu predsednika vlade okupirane Srbije, za projekat nove srpske države koja bi postojala u okviru evropskog "Novog Poretka" stvorenog od strane nacističke Nemačke. Autor naziva "*SveSrbija*" bio je Nedić, ali su njegovi saradnici i nemački komandanti koristili naziv *"*'Velika Srbija*'"* ili samo *"Srbija"*.

Projekat je predviđao ujedinjenje Srbije i Crne Gore (u njihovim tadašnjim, ratnim granicama) sa određenim delovima teritorije Bosne i Hercegovine koji su se nalazili u tadašnjoj NDH. Delovi koji su trebali da budu isključeni iz sastava NDH su u osnovnim crtama odgovarali onim delovima BiH koji nisu ušli u sastav Banovine Hrvatske na osnovu Sporazuma Cvetković-Maček iz 1939. godine.

## 1941. godina

Nedić se odmah po preuzimanju vlasti zalagao da se iz NDH izdvoji 17 srezova i pripoji Srbiji, i to 16 srezova istočne Bosne u sastavu Drinske banovine i jedan srez-fočanski iz Zetske banovine.

Ta politika je, međutim, nailazila na dve nepremostive prepreke: Srbi su bili poraženi i označeni kao glavni krivci otpora Nemačkoj; za njih je u okupacionom sistemu bio predviđen najteži režim; na drugoj strani, srpski režim je bio degradiran u odnosu na druge kvislinške režime. Hitler se izjašnjavao protiv Srba, njihovog naoružavanja i širenja, stvaranja većih vojnih formacija i slično, verujući da Srbi imaju otpornost i državotvornu snagu. Nedić je prevideo srbofobiju Hitlera, rasističku diskriminaciju Slovena i svoju podređenu ulogu. Zaboravljao je da velika Srbija nije imala mesto u Hitlerovoj „novoj Evropi".

## 1942. godina

Na proleće 1942. godine Nedić je bio u Berlinu. 21. aprila 1942. Štab Draže Mihailovića je primio telegram da Nedićeva vlada u Berlinu traži proširenje Srbije:

U izvještaju Edmunda Veesenmayera, njemačkog otpravnika poslova u NDH, upućenom 24. aprila 1942. ministru spoljnih poslova Njemačkog Rajha Joachimu von Ribbentropu, govori se o italijanskoj ponudi generalu Milanu Nediću o stvaranju Velike Srbije »na štetu Hrvatske«, ali i o Nedićevoj navodnoj uzdržanosti spram ove ideje:

## 1943. godina

General Milan Nedić je svoj državni projekat zvanično predložio Adolfu Hitleru tokom njihovog jedinog susreta održanog u Nemačkoj septembra 1943. godine. Autori karata koje je Milan Nedić odneo Hitleru su bili njegov brat general Milutin Nedić i diplomata Miroslav Spalajković. Hitler nije bio zainteresovan za obnavljanje državnosti Srbije i njena teritorijalna proširenja, tako da je predlog Nedića još tokom samog sastanka odbijen.

Ante Pavelić i vrh Nezavisne Države Hrvatske bili su uznemireni susretom Nedić-Hitler. Vlasti NDH su došle do kopije mapa koje je Nedić odneo Hitleru na razmatranje i štampale su ih u vidu propagandnog letka u jesen 1943. godine kao ilustraciju nastavka 'srpske pretnje' hrvatskom narodnom i državnom životu. Ovaj letak jedini je sačuvani kartografski dokaz o Nedićevom projektu koji je preživeo rat.

No, usled jačanja partizanskog otpora u Jugoslaviji, nemački Firer je 29. 10. 1943. naredio da se uspostavi "borbeno jedinstvo protiv komunizma na Jugoistoku". Tim zadatkom je u Srbiju poslat specijalni opunomoćenik Rajha Herman Nojbaher.

Na osnovu Hitlerovih uputa, Neubacher je od komande Jugoistoka tražio podršku "za političku mobilizaciju nacionalnog srpstva" i bezodložnu pomoć u naoružanju. Pokušavajući da pridobije Srbe za borbu protiv komunizma, Nojbaher je igrao na nacionalnu kartu. On je podržavao proširenje Nedićeve Srbije kao efikasnu meru protiv partizana koji su imali znatan uticaj u Crnoj Gori i Bosni, pogotovo nakon kapitulacije Italije septembra 1943. godine. On je sa Nedićem dogovarao da od Srbije, Crne Gore i eventualno delova BiH (tada u NDH) stvori "Velikosrpsku federaciju". Nojbaher o tome kaže:

Herman Nojbaher tvrdi da je general Milan Nedić, navodno, postao protivnik ideje jugoslovenskog zajedništva tek nakon što su ustaške vlasti započele široko rasprostranjenu kampanju uništavanja srpskog stanovništva na području Nezavisne Države Hrvatske:

Najveći protivnik širenja okupirane Srbije u nemačkim krugovima je bio Hitlerov opunomoćenik u NDH Zigfrid Kaše.

## 1944. godina

Na trodnevnoj konferenciji u sjedištu srpske kvislinške vlade, održanoj u Beogradu 30, 31. jula i 1. avgusta 1944. godine, general Milan Nedić je pozvao na »ujedinjenje Srpstva« i stvaranje zajedničkog »nacionalnog fronta«. Tom prilikom, Nedić je kazao:

Nakon oslobođenja Srbije 1944. godine, usled sve izvesnije pobede partizana, pitanje saradnje srpskih i hrvatskih kvislinških snaga je aktuelizovano. Tako Neubacher 26. novembra 1944. godine izveštava da je Pavelić spreman na ustupak istočne Bosne:

Ali za realizaciju takvih planova bilo je i suviše kasno.

## Povezano
* Milan Nedić
* Nedićeva Srbija
* Nezavisna Država Hrvatska
* Velika Srbija

## Izvori

## Literatura
* Stanišić, Mihailo. *Projekti Velika Srbija*. (Službeni list SRJ: Beograd, 2000.)