open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cinque Terre

**Cinque Terre** (tal. za "Pet zemalja") je naziv za pet naselja u ligurskom priobalju Italije: Monterosso al Mare, Vernazza, Corniglia, Manarola i Riomaggiore. Jedno je od najslikovitijih i najpoznatijih mediteranskih priobalnih područja poznato po svojoj ljepoti i vrlo popularna turistička destinacija. Obala, pet sela i okolna brda su dio Nacionalnog parka Cinque Terre (*Parco Nazionale delle Cinque Terre*) koji je od 1997. god. UNESCO-va svjetska baština. 

## Historija i karakteristke

Pet sela Cinque Terre su nastala u kasnom srednjem vijeku, uglavnom u 12. stoljeću kada su okončane saracenske racije s mora.

Počevši od sjevera, prvo je utvrđeno središte Monterossa al Mare, na vrhu brda sv. Kristofora, koji je prvi odigrao važnu ulogu u 7. stoljeću, tijekom provale Langobarda. Nakon što su ga prisvajale različite plemićke obitelji u srednjem vijeku, dospio je u vlasništvo Republike Genove. To je primorski gradić u dolini, a njegove najveće znamenitosti su Crkva svetog Ivana (1244.) sa zvonikom i izvorno izoliranom stražarnicom, ruševine starog dvorca iz 17. stoljeća i kapucinski samostan koji dominira gradom.

Vernazza su 1000. godine osnovali ljudi koji žive na brdu Reggio i ona je postala dio Republike Genove 1276. god. Kuće su građene uz potok Vernazzu i po obroncima stjenovite kosine koja skriva selo od onih koji mu se približavaju morem. Uske ulice idu dolje prema glavnoj ulici koja se otvara u malom trgu koja gleda na more. Ovdje je Crkva sv. Margarete Antiohijske koja je tipičan primjer ligurske gotike.

Corniglia je samo jedno od sela koje nije sagrađeno na obali nego na visokom rtu. Njome dominira Crkva sv. Petra (1334).

Dalje na jugu se nalazi Manarola, malo naselje koje su u 12. stoljeću osnovali ljudi iz planinskog sela Volastra. Njegove kuće su bile dijelom na stjenovitoj kosini iznad mora, a dijelom uz tok potoka Grappa. U njemu se nalazi skupina vjerskih objekata, svi iz 14. stoljeća.

Najjužnije selo je Riomaggiore, još jedno srednjovjekovno naselje. Njegove kuće prate usku liniju doline potoka Maggiore (također danas prekrivenu). Selom dominira Crkva sv. Ivana Krstitelja (1340.) i dvorac čija je gradnja otpočela 1260. god.

Tijekom stoljeća ljudi su pažljivo gradili terase na grbavom i strmom krajoliku, sve do hridi s pogledom na more. Dio njegove čari je izostanak vidljivog "modernog" razvoja. Staze, vlakovi i brodovi povezuju sela kojima se ne može prići izvana automobilima.

God. 1998., talijansko ministarstvo za okoliš je proglasilo zaštitu prirodnog morskog područja Cinque Terre u cilju zaštite prirodnog okoliša i promicanja društveno-ekonomskog razvoj u skladu s prirodnim krajolikom. Slijedeće godine,  je uspostavljen za očuvanje ekološke ravnoteže, zaštitu krajolika, i očuvanje antropološke vrijednosti lokacije.

## Galerija


Datoteka:Monterosso CinqueTerre.JPG|Monterosso al Mare
Datoteka:Vernazza.JPG|Vernazza
Datoteka:Corniglia in Cinque Terre.JPG|Corniglia
Datoteka:ManarolafromNorth CinqueTerre.JPG|Manarola
Datoteka:Cinque Terre.jpg|Riomaggiore



## Vanjske veze

* Video Cinque Terre
* Službena stranica 
* Nacionalni park Cinque Terre
Palmaria

**Palmaria** je samohodni topnički sustav proizveden u Italiji od tvrtke Oto Melara namijenjeno izvozu. Nastao je iz prekinutog projekta SP70 sustava. Prvi prototipovi su izgrađeni kasnih 1970-ih. Proizvodnja je započeta 1982. i završena ranih 1990-ih. Palmeria sustav je izvezen u Libiju (210) i Nigeriju (25). Ostalih 20 kupola Palmeria sustava su izvezene u Argentinu i postavljene na osnovu lokalno proizvedenog TAM tenka.

Palmeria je opremljena sa 155&nbsp;mm/L39 haubicom koja je razvijena iz FN70 vučne haubice i opremljena je automatskim sustavom punjenja. Palmeria može ispaljivati svu standardnu 155&nbsp;mm NATO municiju. Maksimalan domet standardne HE-FRAG granate je 24,7&nbsp;km i 30&nbsp;km sa raketnim punjenjem. Maksimalna brzina paljbe je 6 granata u minuti. Sekundarno naoružanje čini 7,62 ili 12,7&nbsp;mm strojnica montirana na krov kupole. Čelični oklop tijela i aluminijski oklop kupole pruža zaštitu od paljbe zrna malog kalibra i krhotina topničkih granata. Posadu čini 5 članova.

Palmeria dijeli mnogo komponenata sa OF-40 tenkom. Vozilo pokreće njemački MTU MB 837 Ka-500 dizelski motor, najveće snage 750 KS.
 
TAM VCA je inačica samohodnog topničkog sustava Palmeria se sastoji od Palmeria kupole koja je montirana na osnovu TAM tenka. ovaj samohodni topnički sustav je proizveden u malom broju i trenutno je u službi argentinske vojske.

## Izvori
Dong Xian

**Dong Xian** (董賢) (23. pne. (?) &ndash; 1. pne.) bio je kineski carski službenik iz vremena dinastije Han koji je usprkos mladosti i skromnog porijekla naglo postao najmoćniji čovjek na dvoru cara Aija, odnosno u kineskoj državi.

Prema navodima kineskih historičara, Dong Xian je svoj nagli uspon dugovao osobnoj naklonosti cara, koji je svog miljenika, njegovu suprugu i rodbinu obasipao novcem, darovima, prestižnim titulama i raznim povlasticama. Nekoliko carskih službenika koji su se tome usprostivili, uključujući premijera Wang Jiau, su pogubljeni ili natjerani na samoubistvo.

Mnogi historičari vjeruju kako je odnos cara Aia i Dong Xiana bio homoseksualne prirode. Njega opisuje apokrifna priča u kojoj su Ai i Dong spavali u istom krevetu te je Ai, kada se probudio vidio da mu se rukav zaglavio ispod njegovog ljubavnika. Nastojeći ne uznemiriti Dong Xianov san, Ai je odsjekao rukav. Zbog toga se *duanxiu zhi pi* (斷袖之癖, doslovno, "fetiš odrezanog rukava") u kineskom koristi kao pežorativni izraz za homoseksualnost.

Iako je na kraju postao premijer i vrhovni komandant kineske vojske, Dong Xian se nije bavio državnim poslovima nego sve vrijeme provodio u društvu s Aijem. Pred smrt je Ai, koji nije imao djece, čak oporukom odredio da ga Dong Xian naslijedi kao car. Međutim, kada je Ai iznenada umro 1. pne. Dong Xian se nije snašao i dozvolio je da dvorska klika okupljena oko Velike carice majke Wang obezvrijedi carevu oporuku i postavi Wang Manga za regenta. Wang Mang je dao Dong Xiana zatvoriti, a potom njega i suprugu natjerati na samoubistvo.
Samarija

**Samarija** ili ***Šomron*** (hebrejski: **שומרון**, moderni: *Šoməron*, tiberijski: *Šōmərôn*; grčki: **Σαμάρεια**, *Samáreia*; arapski: **سامريّون**, *Sāmariyyūn* ili **السامرة**, *as-Samarah*, takođe poznata kao **جبال نابلس**, *Jibal Nablus*) je izraz za brdsko područje koje odgovara sjeverozapadnom dijelu Zemlje Izrael.

Ime je dobila po drevnom gradu koji je bio prijestolnica Kraljevstva Izrael.

Područje je nakon Izraelsko-arapskog rata godine 1948. postalo dio Jordana. U Šestodnevnom ratu ju je okupirao Izrael, te se otada tamo grade jevrejska naselja. Temeljem sporazuma iz Osla uprava nad Samarijom je prešla u ruke Palestinske Uprave.

## Povezano
* Samaritanstvo
* Dobri Samaritanac

## Vanjske veze
* [Entry for Samaria in [1911 Encyclopaedia Britannica]]
* Shomron National Park (Sebastia) at Israel Nature and Parks Authority site
* Pictures of the ruins of Shomron
Herod Arhelaj

**Herod Arhelaj** (23. pne. - cca. 18. n.e.) bio je etnarh Samarije, Judeje i Edoma od 4. pne. do 6. n.e. Bio je sin kralja Heroda Velikog i Maltake.

Otac mu je oporukom ostavio kraljevstvo, a kraljem proglasila Herodova vojska. Međutim, vlast mu je u Rimu trebao potvrditi August. Tamo mu se žestoko protivio brat Herod Antipa. Prije odlaska je dao ugušiti pobunu farizeja, pobivši 3000 ljudi. U Rimu su se caru na njega žalili brat Herod Antipa i brojni jevrejski velikodostojnici. August mu je ipak prepustio najveći dio Herodovih teritorija. Međutim, okrutnost i stalno kršenje jevrejskih vjerskih propisa su nastavili izazivati nezadovoljstvo i pritužbe Augustu. Car je na kraju svrgnuo Heroda Arhelaja i poslao ga u izgnanstvo u današnji [Vienne] u Francuskoj. Njegove teritorije su došle pod neposrednu rimsku upravu kao provincija Judeja.

## Vanjske veze
* Resources > Second Temple and Talmudic Era > Herod and the Herodian Dynasty : The Jewish History Resource Center - Project of the Dinur Center for Research in Jewish History, The Hebrew University of Jerusalem
* King Herod Archelaus 
* Jewish Encyclopedia: Archelaus
Marko Klaudije Marcel (Julijevsko-Klaudijevska dinastija)

**Marko Klaudije Marcel** (, 42. pne. - 23. pne.) bio je rimski aristokrat iz vremena ranog Carstva, poznat kao nećak cara Augusta.

## Biografija

Marcel je bio neposredni potomak Marka Klaudija Marcela, konzula i vojskovođe proslavljenog u drugom punskom ratu. Otac mu je bio konzul Gaj Klaudije Marcel Mlađi, a majka Oktavija Mlađa, Augustova starija sestra. Antički izvori opisuju Marcela kao naočitog mladića kome je August, koji nije imao sinova, javno iskazivao naklonost te ga čak i posinovio. Zbog toga je u rimskoj javnosti počelo vladati mišljenje kako će upravo Marcel postati Augustov nasljednik. Te su špekulacije postale još jače kada se godine 25. pne. Marcel oženio za Augustovu kćer Juliju Stariju.

Takav iskaz naklonosti, prema antičkih izvorima, navodno nije bio po volji Augustovom prijatelju Agripi koji se iz protesta otišao dobrovoljni egzil u Siriji - makar je pred ljudima kazivao, da ga je tamo poslalo carevo naređenje. Prema Kasiju Dionu August je uložio veliki trud da Agripu vrati u Rim. U međuvremenu je August Marcelu omogućio izbor za edila godine 24. pne. Marcel je tada započeo izgradnju teatra koji će kasnije - po volji cara Augusta - po njemu dobiti ime.

## Smrt i uspomena
### Smrt
Marcel se, međutim, za vrijeme mandata razbolio, te otišao u Baiae na lječenje, ali je ubrzo umro. Njegove ostatke su prevezli u Rim te ih pretvorili u pepeo na Martovom polju. August ga je dao sahraniti u svoj vlastiti mauzolej. Ubrzo nakon toga Agripa se vratio u Rim i oženio sa njegovom udovicom Julijom.

### Uspomena
August je Marcelu odavao niz počast ne samo prije, nego i nakon smrti: on sam je održao govor na njegovoj sahrani, koja se pretvorila u pravu opću narodnu žalost, a Vergilije ga je učinio jednim od likova u *[[Eneida|Eneidi]]*.

Dio antičkih historičara navodi špekulacije kako je Marcelova smrt bila posljedica trovanja od strane Livije, koja je prijestolje nastojala osigurati svom sinu Tiberiju. One su iskorištene kao dio zapleta u Gravesovom romanu *[[I, Claudius|Ja, Klaudije]]*, odnosno zaplet prve epizode istoimene BBC-jeve TV-serije gdje je Marcelov lik tumačio Christopher Guard.

Po mišljenju drugih pak je Marcel umro prirodnom smrću, ta Rimom je onih godina harala zarazna bolest, koja je odnijela mnogo života.

»Svijet ga nije bio dostojan«, su govorili o njemu savremenici te na njega primjenjivali Vergilijeve stihove, ta umro je jedva star 19 godina u Bajama – pod sumnjom o trovanju. Ali je pjesnik tješio i rodbinu i narod: *»Sudbina ga je htjela samo pokazati svijetu«*.  Ove iste riječi su obraćali savremenici također na njegovog imenjaka papu Marcela II.. U njega su poludrugo tisućljeće kasnije stavili ondašnji kršćani velike nade, da će naime konačno izvesti obnovu Crkve "in capite et in membris" , ali ga je jedva nakon 22 dana vladanja ugrabila iznenadna smrt 1. svibnja 1555 poradi srčanog infarkta – što je također prouzrokovalo priče o mogućom trovanju i veliku tugu.

## Preci



## Reference
Hermeneutika

**Hermeneutika** je znanost, doktrina, način ili vještina tumačenja značenja i/ili poruke(smisla) tekstualnog zapisa, govornog izričaja, umjetničke tvorevine ili obrasca ponašanja. Vjerojatno dolazi od grčke riječi ἑρμηνεύω ermeneuo : " rastumačiti " ili " prevesti " .
Hermeneutika prema predmetu odnosno području na koje se odnosi može biti: tradicionalna, talmudska, biblijska, kur'an-ska, filozofska,znanstvena, apostolska, grčka, rimska, srednjeg vijeka...itd.  kocaparmak

## Vanjske veze
* Tumačenje i razumijevanje
Bit (razvrstavanje)

**Bit** se može odnositi na:

* Bit (filozofija), ili suština, filozofijski termin koji označava osnovno svojstvo bića
* Bit (računarstvo), informaciona jedinica u računarstvu
* Bit (Buxin), mon-Khmersko pleme u Yunnanu, Kina
* Bit (Khmu), mon-Khmersko pleme šire skupine Khmu naseljeno u Laosu
* Bit jezik, mon-khmerski jezik iz Laosa
* Bit muzika
Love Parade

**Love Parade** () je bio popularni festival elektronske plesne muzike i s njim vezana parade koja se počela održavati 1989. godine u Berlinu. U Njemačkoj se održavala svake godine od 1989. do 2003. te od 2006. i 2008. Festivali planirani u Berlinu 2004. i 2005. godine, te u Bochumu godine 2009. su bili otkazani.

Love Parade je se održavala u obliku posebnih manifestacija van njemačkih granica u Zürichu, San Franciscu, Ciudad de Mexicu, Acapulcou, Ženevi, Beču, Cape Townu, Tel Avivu, Leedsu, Little Rocku, Sydneyu, Santiagu, Caracasu, Rio de Janeirou, Oslu i Budimpešti.

Na dan 24. jula 2010. dvadeset i jedan čovjek je poginuo, a pesto je ozlijeđeno u stampedu prilikom održavanja Love Paradea u Duisburgu. Na pres-konferenciji održanoj 25. jula 2010. godine organizatori su objavili kako se festival više neće održavati.

## Reference

## Vanjske veze

* Berlin Life: 'The Death of Dance?' A history of the Berlin Love Parade
Stampedo

**Stampedo** je čin životinja u krdu ili većih skupina ljudi tijekom kojeg krdo ili skupina ljudi kolektivno počinje trčati bez točno određenog smjera ili svrhe. Vjeruje se da potječu od bioloških procesa u mozgu i endokrinom sustavu kao instinkt preživljavanja koji se razvio zbog učinkovitijeg bježanja od grabežljivaca.

Veliki stampedo učinkovito uništava sve pred sobom. Kad je riječ o životinjama s farme, upravljači krdom, katkad zvani kaubojima, usmjeravaju krdo u kružni trk kako se ne bi ozlijedilo padom s litice ili u rijeku, ili uništilo ljudske nastambe.

Najrazorniji nedavni stampedo zbio se 25. siječnja 2005. godine u hramu Mandher Devi u Mandhradeviju.
Andronik III Paleolog

**Andronik III Paleolog** (, rodio se 25.03.1297.godine u Carigradu, umro 15.06.1341.godine u Carigradu) je bio vizantijski car(1328—1341) iz porodice Paleologa, pretendent na presto od 1321.godine, sin Mihajla (IX) i jermenske princeze Marije(''Ksenije''). Započeo je svoju vladavinu pobedom u građanskom ratu protiv svog dede Andronika II(1282—1328), da bi posle njegove smrti Vizantija ponovo ušla u građanski rat dvojice Jovana oko regenstva nad njegovim maloletnim sinom Jovanom (''V'') (1341—1376, 1379—1390, 1390—1391). Tokom njegove vladavine, Vizantija je potpuno potisnuta u Maloj Aziji od Osmanlija i Srba u Makedoniji, pogotovo posle pobede kod Velbužda i dolaska Dušana Silnog (kralj 1331—1346, car 1346—1355) na vlast. Međutim on je uspeo da iskoristi unutrašnje trzavice u Bugarskoj posle katastrife kod Velbužda i prostoru današnje Grčke i obezbedi Vizantiji kontrolu nad Trakijom, Epirom i Tesalijom. Najmarkantnija ličnost njegove vladavine bio je njegov najbolji prijatelj i *[[de facto]]* savladar Jovan (''VI'') Kantakuzin (pretendent 1341—1347, car 1347—1354), a njegovu vladavinu karakterišu i reforme vizantijske mornarice i pravosuđa uvođenjem institucije ''generalnih sudija Romeja''. Bio je oženjen Irinom (''Adelaidom'') od Braunšvajga i Anom od Savoje sa kojima je imao nekoliko dece, od kojih je najbitniji njegov sin i naslednik Jovan V.

## Poreklo i porodica
Andronik je bio sin Mihajla (*IX*) i jermenske princeze Marije (*Ksenije*), koji su pored njega imali još troje dece:
* despota Manojla (koga su greškom 1320.godine ubili Andronikovi ljudi)
* Teodoru (koja je bila udata za Teodora Svetoslava i Mihajla Šišmana)
* Anu (koja je bila udata za Tomu Epirskog i Nikolu Orsinija)

Ženio se dva puta. Prvi put 1318.godine Irinom (*Adelaidom*) od Braunšvajga koja je umrla 1324.godine i sa kojom je imao jednog sina koji je umro po rođenju 1321.godine. Drugi put se oženio 1326.godine Anom Savojskom sa kojom je imao četvoro dece:
* Jovana V
* Mihajla
* Irinu (*Mariju*) (koja je bila udata za Mihajla Asena)
* Mariju (*Irinu*) (koja je bila udata za Frančeska I Gatiluzija)

## Literatura
* Georgije Ostrogorski, *„Istorija Vizantije“*, Beograd 1959.

## Povezano
* Građanski rat dvojice Andronika
Sutomišćica

**Sutomišćica** je malo turističko naselje i lučica na istočnoj obali otoka Ugljana. Naselje je niknulo u lijepoj istoimenoj uvali 2 km udaljenoj od trajektnog pristaništa u Preku, a nalazi se između Poljane i Lukorana. 

Jugozapadno od naselja nalazi se brdo *Vela glava* (238 m), odakle se pruža izvanredno lijep pogled na zadarski arhipelag i Ravne kotare. Na regionalnoj je prometnici koja prolazi uzduž otoka. Sutomišćica nudi sigurno sidrište nautičarima i raspolaže vezovima u najmlađoj marini Zadarske županije. Lijepo obrađeni vrtovi u kojima se ističu stabla šipaka koji dozrijeva u rujnu, oko dana zaštitnice mjesta sv. Eufemije. 

U Sutomišćici se nalazi poznati barokni ljetnikovac zadarske obitelji Lantana, iz 1686. Ljetnikovac s prostranim parkom i kapelom je primjer baroknoga dvorca venecijanskoga tipa. U njemu se vršila primopredaja dužnosti talijanskih namjesnika za Dalmaciju i Albaniju. 

Župna crkva posvećena sv. Eufemiji spominje se 1349.; današnja barokna crkva sagrađena je 1679. Na oltaru sv. Jeronima vrsna barokna slika nepoznata venecijanskog majstora.
22. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **22. pne.** bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Marcela i Aruncija** ili, rjeđe, **godina 732. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 22. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.



== Događaji ==

* U [[Rimsko Carstvo|Rimu]] kao [[Popis konzula ranog Rimskog Carstva|konzuli]] služe [[Lucius Arruntius|Lucije Aruncije]] i [[Marcus Claudius Marcellus Aeserninus|Marko Klaudije Esernin]].
* [[Aemilius Lepidus Paullus|Emilije Lepid Paul]] i [[Lucius Munatius Plancus|Lucije Munacije Plank]] služe kao posljednji [[Popis rimskih cenzora|cenzori]] u historiji antičkog Rima.
* [[Gaius Petronius|Gaj Petronije]], [[Rimsko Carstvo|rimski]] guverner [[Aegyptus (provincija)|Egipta]] maršira uz [[Nil]] zajedno s legijama [[Legio XXII Deiotariana|XXII *Deiotariana*]] i [[Legio III Cyrenaica|III *Cyrenaica'']] te uništava nubijsku prijestolnicu Napata.
* Uz pomoć Parta kralj Artaksija II se vraća u Armeniju i preuzima prijestolje. Artavazd I, kralj Medija Atropatena|Atropatene, prisiljen je bježati u Rim, gdje mu car August priređuje prijateljski doček.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Lista cenzora Rimske Republike

Ovdje je naveden **nepotpuni popis [[Cenzor (drevni Rim)|cenzora]]** Rimske Republike.

## [[5. vijek pne.]]

Prije 443. pne. popisivanje stanovništva (cenzus) bilo je u nadležnosti konzula. Ta im je ovlast oduzeta godine 443. pne. i predana novosnovanoj službi cenzora. Oni su bili birani isključivo iz redova patricija.

## [[4. vijek pne.]]

Godine 393. pne. Marcus Cornelius Maluginensis je izabran za *suffect* cenzora kako bi zamijenio umrlog cenzora Gaja Julija Jula. Godine 351. pne. Gaius Marcius Rutilus je izabran za prvog plebejskog cenzora. Prema zakonu Lex Publilia, od 339. pne. najmanje jedan cenzor je morao biti plebejac. Godine 312. pne. Appius Claudius Caecus je izabran za cenzora prije nego što je odslužio mandat konzula.

## [[3. vijek pne.]]

Godine 294 i 265. pne. Gaj Marcije Rutilije Cenzorin je izabran za cenzora. To je bio jedini slučaj da ista osoba dva puta bude izabrana za cenzora. Marcije je ponavljanje presedana spriječio potakavši zakon prema kome nitko nije smio biti izabran za cenzora dva puta.

## [[2. vijek pne.]]

Godine 131. pne. prvi put oba cenzora su bili plebejci.

Za vrijeme mandata godine 109. pne. izabrani cenzor Marko Livije Druz je umro. Njegov kolega Marko Emilije Skaur je ispočetka odbio podnijeti ostavku, ali je to učinio nakon što su izabrani cenzori za 108. pne.

## [[1. vijek pne.]]

Lucije Marcije Filip i Marko Perperna su izabrani za cenzore za 86. pne. Zbog građanskog rata i posljedica Suline diktature, nijedan novi cenzor nije izabran do 70. pne.

* 14. n.e. - Caesar Augustus i Tiberius Julius Caesar
Lucije Aruncije

**Lucije Aruncije** (*Lucius Arruntius*, cca. 60. pne. - 10. n.e.) bio je rimski admiral i političar iz vremena prijelaza iz Republike u Carstvo. Mornaričku karijeru je započeo boreći za Oktavijana protiv Seksta Pompeja. Godine 31. pne. je u bitci kod Akcija komandirao centralnim dijelom Oktavijanove flote. Nakon bitke je uspio nagovoriti Oktavijana da svom zarobljenom protivniku, bivšem konzulu i Antonijevom admiralu Gaju Sosiju, udijeli pomilovanjem.

Prema navodima antičkih historičara, Oktavijan je imao visoko mišljenje o Arunciju, dajući mu titulu *capax imperii* (sposoban vladati). Prema Seneki, Aruncije je bio autor danas izgubljene historijske knjige o punskim ratovima.

Imao je istoimenog sina koji je služio kao konzul 6. n.e. ako neki historičari drže da je riječ o istoj osobi kao i stariji Aruncije.
Marko Klaudije Marcel Esernin

Marko Klaudije Marcel Esernin (*Marcus Claudius Marcellus Aeserninus*) je ime nekoliko ličnosti iz rimske historije:
* **Marcus Claudius, M. F. Marcellus Aeserninus**, mladić koji je godine 70. pne. svjedočio na znamenitom suđenju Gaju Veru;
* **Marcus Claudius Marcellus Aeserninus**, kvestor u Hispaniji za vrijeme građanskog rata 48. pne.; pristaša Julija Cezara;
* **Marcus Claudius, M. F. Marcellus Aeserninus**, konzul godine 22. pne.
* **Marcus Claudius, M. F. Marcellus Aeserninus**, njegov sin, poznat po oratorskim sposobnostima.
Legio XXII Deiotariana

**Legio vigesima secunda ''Deiotariana*** (*'Dvadeset druga *Diotarova* legija''') bila je rimska legija, osnovana oko 48. pne. i rasformirana za vrijeme Bar Kohbinog ustanka 132&ndash;135. Svoj cognomen je dobila po Diotaru, keltskom kralju Galatije i rimskom savezniku čija je vojska poslužila kao jezgro prilikom njenog osnivanja.

## Fusnote
Legio III Cyrenaica

**Legio tertia ''Cyrenaica*** (*'Treća *kirenska* legija**) bila je [[legija|rimska legija]] za koju se vjeruje da ju je formirao [[Marko Antonije]] u Kirenajki godine 36. pne. Prvih nekoliko decenija je služila u [[Egipat (rimska provincija)|Egiptu]], prije nego što je premještena u [[Sirija (rimska provincija)|Siriju]] gdje se posljednji put spominje na početku 5. vijeka.

== Literatura ==
* Emil Ritterling, Legio, **Realencyclopädie of Klassischen Altertumswissenschaft**, 1925, Columns 1506-1514
* H. A. Sanders, The Origin of the Third Cyrenaic Legion, **The American Journal of Philology**, Vol. 62, No. 1 (1941), pp.&nbsp;84–87.
* Johannes Kramer, Die Wiener Liste von Soldaten der III. und XXII. Legion (P. Vindob. L 2), **ZPE** 97 (1993), pp.&nbsp;147–158
* G. W. Bowersock, A Report on Arabia Provincia, **The Journal of Roman Studies**, Vol. 61, (1971), pp.&nbsp;219–242
* Karl Strobel, Zu Fragen der frühen Geschichte der römischen Provinz Arabia und zu einigen Problemen der Legionsdislokation im Osten des Imperium Romanum zu Beginn des 2. Jh.N.Chr. Zu Fragen der frühen Geschichte der römischen Provinz Arabia und zu einigen Problemen der Legionsdislokation im Osten des Imperium Romanum zu Beginn des 2. Jh.N.Chr, **ZPE** 71, (1988), pp.&nbsp;251–280
* John Peter Oleson, M. Barbara Reeves, Barbara J. Fisher, New Dedicatory Inscriptions from Humayma (Ancient Hawara), Jordan, **ZPE** 140 (2002), pp.&nbsp;103–121
* P.-L. Gatier, La Legio III Cyrenaica et l'Arabie, in **dans Les légions de Rome sous le Haut-Empire, I**, Lyon, 2000, p.&nbsp;341-344
* A. Kindler, **The Coinage of Bostra** (Warminster 1983) 87-95.
* D. Kennedy originally, Legio VI Ferrata: The Annexation and Early Garrison of Arabia, **HSCP''' 84 (1980) 282-309
Gaj Petronije

:*Ovo je članak o [[antički Rim|rimskom]] [[prefekt]]u Petroniju. Za ostale upotrebe istog imena v. [[Gaius Petronius Arbiter]] i [[Petronius (razvrstavanje)]].*

**Gaj Petronije** (*Gaius Petronius*) ili **Publije Petronije** (*Publius Petronius*, cca. 75. pne. – iza 20. pne.) bio je rimski guverner Egipta. Najpoznatiji je po tome što je, odgovatajući na napad nubijskog kraljevstva Meroe porazio kraljicu Imanarenat te pokrenuo kaznenu ekspediciju u današnji centralni Sudan prilikom koje je 22. pne. spaljena nubijska prijestolnica Napata.
Artaksija II

**Artaksija II** (također poznat kao **Artaks** ili **Artaš**, armenski: Արտաշես Երկրորդ) (? - 20. pne.) bio je kralj Armenije od 34. pne. do 20. pne. Bio je sin kralja Artavazda II. Kada je za vrijeme rata s Partima rimski vojskovođa Marko Antonije napao Armeniju i svrgnuo njegovog oca, Artkasija se sklonio kod Parta. Uz partsku pomoć se vratio u Armeniju, preuzeo prijestolje te svrgnuo atropatenskog kralja Artavazda, smrtnog neprijatelja svog oca. Artaksija je potom dao pobiti sve Rimljane koje je našao na armenskoj teritoriji. Kada je poslao izaslanstvo caru Augustu nudeći mir, ovaj je zbog toga odbio primiti izaslanstvo. Godine 20. pne. je pak iz Armenije došlo izaslanstvo lokalnih plemića nezadovoljno Artaksijinom vlašću. Oni su tražili od Augusta da im pomogne svrgnuti Artaksiju. August je pristao i na Armeniju poslao vojsku pod Tiberijem. Prije nego što je ona stigla, Artaksija je ubijen. Na prijestolje je stupio Tigran III koji će vladati kao rimski klijenstki kralj.
Artavazd I od Medije Atropatene

**Artavazd I** (59. pne. - 20. pne.) je bio kralj Medije Atropatene od 56. pne. do 31. pne. Na prijestolje je došao kao dijete, a najveći dio vladavine proveo kao partski saveznik. Za vrijeme Antonijevog pohoda na Parte je pomogao partskom kralju Fraatu da 36. pne. Antoniju nanese katastrofalni poraz. Antonije je za poraza krivio armenskog kralja Artavazda koji je bio smrtni neprijatelj svog atropatenskog imenjaka. Istovremeno se Artavazd osjetio zakinutim za podjelu plijena od strane Fraata. Tako su Antonije i Artavazd već 35. pne. sklopili savez, a Antonije je svog sina Aleksandra Heliosa zaručio za Artavazdovu kćer Jotapu. Saveznici su napali i podijelili Armeniju.

Rat s Oktavijanom je natjerao Antonija da svoje trupe povuče na zapad, a nakon Antonijevog poraza u kod Akcija Artavazd je ostao bez saveznika. Godine 30. pne. Parti su zauzeli Atropatenu i zarobili Artavazda. On je uspio pobjeći na rimsku teritoriju kod August (rimski car)|Augusta koji ga je lijepo primio i učinio klijenstkim kraljem Male Armenije.

## Izvori
* Sadržaj sa katalonske, francuske i njemačke Wikipedije.
* Werner Huß, *Ägypten in hellenistischer Zeit* (*Egypt in hellenistic times*), Munich 2001
* R. Schmitt: *Artavasdes*. *In*: *[[Encyclopædia Iranica]]*, vol. 2 (1986), p. 653.
* Cyrille Toumanoff, Manuel de généalogie et de chronologie pour le Caucase chrétien (Arménie, Géorgie, Albanie), Édition Aquila, Rome, 1976, p. 84 .
* Ulrich Wilcken: *Artavasdes 2).* *In*: *[[Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft]]*, vol. II 1 (1895) col. 1309-1311.
21. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **21. pne.** bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Marcela i Aruncija** ili, rjeđe, **godina 733. ''[[Ab urbe condita]]**''. Oznaka 21. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

## Događaji

* Marko Vipsanije Agripa se razvodi od Klaudije Marcele kako bi se oženio za Juliju Stariju, kćer cara Augusta.

## Rođenja
* Nevije Sutorije Makron, rimski prefekt i političar (u. 38. n.e.)

## Smrti
*
20. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **20. pne.** bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Apuleja i Nerve** ili, rjeđe, **godina 734. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 20. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.





== Događaji ==

* [[Rimsko Carstvo|Rimsko]] i [[Partsko Carstvo]] sklapaju mir kojim su okončana [[Antonijev Partski rat|dvadesetogodišnja neprijateljstva]]. Zadržane su predratne granice, ali se Parti obavezuju Rimljanima vratiti orlove zarobljene legijama [[Marcus Licinius Crassus|Marka Licinija Krasa]] i [[Marko Antonije|Marka Antonija]].
* [[Judeja|Judejski]] kralj [[Herod Veliki]] započinje obnovu [[Hram u Jeruzalemu|Hrama u Jeruzalemu]].
* [[Marcus Verrius Flaccus|Marko Verije Flak]] objavljuje *De verborum significatu'' - jedan od prvih velikih rječnika u historiji.
* Sake prestaju vladati sjeverozapadnom Indijom.
* Sagrađena Maison Carrée u današnjem Nîmesu u Francuskoj (približni datum).
* Najraniji datum kada je, najvjerojatnije u Aleksandriji, izrađena Portland vaza (najkasniji datum 100. n.e.).

## Rođenja
* Gaj Cezar, unuk cara Augusta (u. 4. n.e.)
* Filon Aleksandrijski, filozof (približni datum) (u. 50. n.e.)

## Smrti
*
Portland vaza

**Portland vaza** je čuvena amfora visoka 24,5&nbsp;cm, najpoznatija posuda rađena u kameo tehnici. Ovo remek-delo se od 16. veka čuvalo u prvatnom posedu, tako da se ne zna kada je i kako otkrivena. Danas se nalazi u Britanskom muzeju u Londonu (inv.br. GR 1945,0927.1).

Telo i drške ove vaze su od kobalt plavog, a reljefne predstave od neprozirnog belog stakla. Bogato je ukrašena figuralnim predstavama.
Pretpostavlja se da je na vazi prikazan susret Peleja i Teide.

Na osnovu dvodimenzionalnosti predstave i hladne elegancije  smatra se da je Portland vaza nastala u aleksandrijskim radionicama u vreme Avgusta.

## Literatura

## Vanjske veze

* Britanski muzej
Verije Flak

**Marko Verije Flak** (*Marcus Verrius Flaccus*, cca. 55. pne. - 20. n.e.) bio je rimski gramatičar i učitelj, poznat kao autor opsežnog latinskog rječnika *De verborum significatu*, koga je u skraćenoj verziji objavio Sekst Pompej Fest.

## Vanjske veze
* Fragmenti Flakovih djela i svjedočanstva na latinskom
Prefekt pretorija

**Prefekt pretorija** (latinski *Praefectus praetorio*) je u doba Rimskog Carstva bio načelnik civilne administracije u Italiji.

U vrijeme rimskog cara Augusta (27. prije nove ere – 14. nove ere) prefekt pretorija bio je komandant vojne garde koja je čuvala carevu ličnost i pazila na red u Rimu i Italiji. Redovno je bio iz aristokratskog staleža. Pod Trajanom (98-117) prefekt pretorija postao je druga osoba u Carstvu, odmah iza cara. Za Septimija Severa (193-211) postavljena su dva prefekta pretorija, a jedan od njih je bio određen za građanske poslove. U doba Aleksandra Severa (222-235) prefekt pretorija postaje senatorom i predsjedavao je u senatu kao predstavnik cara. Prefekt pretorija je bio izvor velike moći. Vojska mu je bila odana, pa je povremeno znala za novog cara imenovati upravo svoga komandanta - prefekta pretorija.

Reforma Konstantina Velikog (306-337) konačno je donijela razdvajanje vojne od civile vlasti u liku prefekta pretorija. Konstantin je Carstvo podijelio na četiri prefekture, a na njihovom čelu su bili prefekti pretorija. Prefekti pretorija postali su samo civilne dužnosti dok je vojskom komandovao magister millitum.
Filon Aleksandrijski

**Filon Aleksandrijski** (oko 20. godine pne. - oko 50. godine ne.) je bio judejski naučnik i neoplatonistički filosof. Filon je prototip jevrejskog filozofa koji je aposorbovao celokupnu grčku tradiciju i upotrebio njen bogat pojmovni rečnik.

Jedan je od osnivača Aleksandrijske egzegetske škole. Osnovni predmet njegovih analiza bilo je Mojsijevo Petoknjižje. Doktrinarna judaistička misao karakteriše dela Filona Aleksandrijskog kao misli koje nastaju pod snažnim uticajem jelinizma. Egzegetski metod Filona iskorišćen je i u delima Origena, Avgustina, Ambrozija Milanskog i nekih drugih ranohrišćanskih pisaca.

Njegovi radovi objavljeni su: "*Philonis Opera quae supersunt*", Berlin, 1896-1930; 1962-1963. Ruski prevod: Filon Judejac, "Ο kontemplativnom životu" - /Smirnov, „Terapeuti i Filonovi radovi", Kijev, 1909. Takođe i u delu: "Tekst Kumrana", Moskva, 1971. godina, 1. deo/

Filon je bio Jevrejin iz svešteničkog roda, i živeo je do oko 40. godine posle Hrista. Učio se u Aleksandrijskoj školi i poveo se po duhu Platonove nauke. Zbog toga je i uveo alegorijski smisao pri tumačenju Svetog Pisma. (Phot. Cod. 103)

## Izvori

## Povezano
* Jevrejska filozofija

## Vanjske veze
*
Klaudija Marcela

**Klaudija Marcela** (*Claudia Marcella*) je bilo ime koje su nosile dvije kćeri rimskog političara Gaja Klaudija Marcela Mlađeg i Oktavije Mlađe, starije sestre prvog rimskog cara Augusta. Iako su bile rodbinski i brakom vezane za neke od najpoznatijih i najuticajnijih ličnosti svog vremena, o **Marcelama** (Marcellae) se relativno malo zna.
* **Klaudija Marcela Starija** (*Claudia Marcella Major*) je bila udana za Marka Vipsanija Agripu, a potom za Jula Antonija;
* **Klaudija Marcela Mlađa** (*Claudia Marcella Minor*, 40/39. pne. - ?)

## Fusnote
Gaj Cezar

**Gaj Julije Cezar** (lat. *Gaius Iulius Caesar*, 20. pne. - 4. n.e.), poznatiji kao **Gaj Julije Cezar Vipsanijan** (*Gaius Iulius Caesar Vipsanianus*) bio je rimski aristokrat i velikodostojnik iz vremena ranog Carstva, poznat kao unuk prvog cara Augusta. Bio je sin Marka Agripe i Julije, Augustove kćeri, a brat mu je bio Lucije Cezar. Pri rođenju je imao ime **Gaj Julije Vipsanijan** (*Gaius Iulius Vipsanianus*), koje je poslije očeve smrti i usvajanja od strane Augusta promijenjeno u **Gaj Julije Cezar**.

Mladi Gaj je još kao adolescent uživao ogromnu popularnost te je rimska javnost očekivala da će upravo on postati Augustovim nasljednikom. Poginuo je u Armeniji prilikom jedne čarke, dvije godine nakon svog brata Lucija. Te su pogibije otvorile put da novi nasljednici postanu Tiberije i Postum Agripa.

## Reference

## Vanjske veze
Thomas Fitzsimons

**Thomas Fitzsimons** (1741-1811) bio je američki trgovac i državnik rodom iz Irske, koji je sudjelovao u američkoj revoluciji te zastupao Pennsylvaniju u Kontinentalnom kongresu, Ustavnoj konvenciji, te Kongresu SAD.

## Vanjske veze
* Biography  at the University of Pennsylvania
*
10-e pr. n. e.

**10-e pne.** su bili decenija u 1. vijek pne., koja je počela godine 19. pne. a završila godine 10. pne.

## Događaji i trendovi
* 19. pne. - Završavaju Kantabrijski ratovi kojima je Hispanija stavljena pod rimsku vlast.

## Rođenja
*

## Smrti
* Vergilije, rimski pjesnik (70. pne.–19. pne.)
19. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **19. pne.** bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Saturnina i Vespilona** ili, rjeđe, **godina 735. ''[[Ab urbe condita]]**''. Oznaka 19. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

## Događaji

* Kantabrijski ratovi završavaju nakon što su Kantabri na sjevernoj obali Hispanije dovedeni pod rimsku vlast. Oblast će u potpunosti biti pacificirana 16. pne..
* Rimski vojskovođa Lucije Kornelije Balb na Forum Romanumu prima čast trijumfa zbog pobjede nad Garamantima u Africi.
* Marko Vipsanije Agripa dovršava 20 km dug akvadukt Aqua Virgo kojim Rim dobiva novih 100,160 m³ vode svaki dan.

## Rođenja
* Vipsanija Julija Agripina, kćer Marka Vipsanija Agripe i Julije Starije (u. cca. 28. n.e.)

## Smrti
* Vergilije, rimski pjesnik (r. 70. pne.)
* Albije Tibul, rimski pjesnik (r. 54. pne.)
Lucije Kornelije Balb Mlađi

**Lucije Kornelije Balb** (*Lucius Cornelius Balbus*), također poznat i po nadimku **Mlađi** (*Minor*) je bio rimski vojskovođa hispanskog porijekla.

Karijeru je započeo kao oficir u Cezarovoj vojsci za vrijeme građanskog rata. Vjeruje se da mu je pokrovitelj bio istoimeni stric, koji je također bio Cezarov pristaša. Balb je kasnije služio Cezarovom posinku i prvom rimskom caru Augustu. Godine 21. pne. je postavljen za prokonzula Afrika (provincija)|Afrike. Na tom je mjestu porazio Garamante. Za to je postignuće 27. marta 19. pne. nagrađen trijumfom, postavši posljednji vojskovođa kojemu je ukazana ta čast prije nego što su monopol na nju preuzeli carevi.

Antički izvori navode da je bio autor nekoliko knjiga na temu historije i religije, ali koje su kasnije izgubljene.
Garamanti

**Garamanti** () su bili drevni narod koji je u antici obitavao u Sahari, a za koji historičari vjeruju da je bio berberskog porijekla. Prvi put ih spominje Herodot, opisujući ih kao narod "etiopskih troglodita", odnosno navodeći da žive u pećinama. Kasniji antički autori navode da su Garamanti sagradili sistem podvodne irigacije, koji im je omogućio da se bave poljoprivredom, te razviju trgovinu i gradove. Povremeno su napadali rimske kolonije na obali. Vjeruje se da je njihova država opstala do 600. godine n.e.

## Vanjske veze
* The Royal Saharan Kingdom Garamantes Civilization
* "Kingdom of the Sands" 
* Encyclopaedia of the Orient - article about Garamantian empire 
* romansonline.com : Classical Latin texts citing the Garamantes.
Aqua Virgo

**Aqua Virgo** je bio jedan od 11 akvedukta koji su u antici vodom snabdijevali Rim. Godine 19. pne. ga je sagradio Marko Vipsanije Agripa. Bio je dug 20 km.

Nakon pada Rimskog Carstva je, kao i svi akvedukti, ispao iz upotrebe. No, već u 8. vijeku ga je djelomično obnovio papa Adrijan I. Konačno ga je godine 1453. obnovio papa Nikola V. i dao mu moderno ime Acqua Vergine.
Julija Mlađa

**Julija Mlađa** (19. pne. - cca. 29. n.e.) (klasični latinski: IVLIA•MINOR), također poznata kao **Julila** (Jullila) ili "Mala Julija", odnosno **Vipsania Julia Agrippina** ili **Julia Caesaris Minor** bila je rimska plemkinja iz Julijevsko-Klaudijevske dinastije, poznata kao unuka cara Augusta.

Rodila se kao kćer Marka Vipsanija Agripe i Augustove kćeri Julije Starije. Nakon Agripinine smrti ju je August zajedno sa suprugom Livija|Livijom odgojio u carskoj palači. Oko godine 6. pne. se udala za Lucija Emilija Paula. Njemu je rodila kćer Emiliju Lepidu i sina Marka Emilija Lepida.

Godine 8. je zbog preljuba sa senatorom Decijem Junijem Silanom prognana na otok Trimerus. Odatle se vratila za Tiberijeve vlasti.

## Preci



## Napomene

## Vanjske veze
* Postava Arheološkog muzeja Univerziteta u Insbrucku sadrži statuu za koju se pretpostavlja da prikazuje lik Vipsanije Julije: Inv. Nr. I/506 &ndash; Image at the university's website.
LGBTQ prava na Kiribatima

LGBT osobe na Kiribatima nemaju jednaka prava kao ne-LGBT građani i građanke. Istopolni odnosi su zabranjeni od 1975. godine i kažnjivi su novčanom kaznom. Odnos javnosti prema homoseksualcima je takođe veoma negativan; prema istraživanju rađenom u 44 države, 84% građana na Kiribatima smatra da homoseksualnost ne bi trebalo prihvatiti, što ovu državu prema procentu odbacivanja čini 5. po redu.
Lucije Vipsanije Agripa

**Lucije Vipsanije Agripa** (*Lucius Vipsanius Agrippa*, 1. vijek pne.) je bio rimski plemić, poznat prije svega kao otac vojskovođe i državnika Marka Vipsanije Agripe. Bio je porijeklom plebejac iz italijanske provincije te je imao rang viteza. Uz Marka je imao sina Lucija i kćer Vipsaniju Polu.

O njegovom životu se ne zna gotovo ništa. Agripa mu je tek odao počast natpisom na Panteonu.

## Izvor
* Članak na livius.org
18. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **18. pne.** bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Lentula i Lentula** ili, rjeđe, **godina 736. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 18. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.



== Događaji ==

* [[Caesar Augustus|Cezar August]], nastojeći suzbiti nemoral i korupciju u rimskom društvu, donosi [[Leges Juliae]] (*Julijevske zakone''):
** Lex Iulia de Ambitu: uvedene kazne za potkupljivanje prilikom izbora i imenovanja za javne dužnosti.
** Lex Iulia de Maritandis Ordinibus: ograničenje sklapanja braka među pripadnicima raznih društvenih klasa.
* Onjo postaje prvi vladar korejskog kraljevstva Baekje (tradicionalni datum).

## Rođenja
*

## Smrti
*
17. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **17. pne.** je bila prijestupna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Furnija i Silana** ili, rjeđe, **godina 737. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 17. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.



== Događaji ==

* Rimski car [[Caesar Augustus|August]] u [[Rim]]u organizira spektakularne [[Sekularne igre]], za koje je [[Horacije]] napisao himnu *Carmen Saeculare''.

## Rođenja
* Arminije, germanski ratni poglavica koji je porazio Rimljane u Bitci u Teutoburškoj šumi (u. 21. n.e.)
* Gnej Domicije Ahenobarb, sin Lucija Domicija Ahenobarba i Antonije Starije (u. 40. n.e.)
* Lucije Cezar, sin Marka Vipsanija Agripe i Julije Starije (u. 2. n.e.)

## Smrti
Carmen Saeculare

*Carmen Saeculare* (na latinskom doslovno "Sekularna himna" ili, preneseno, "Pjesma za vijekove") je himna koju je napisao rimski pjesnik Horacije za izvođenje na Sekularnim igrama godine 17. pne. Naručio ju je car August, a tekst je, u skladu sa njegovom konzervativnom politikom slavio povratak tradicionalnim rimskim vrijednostima te slavio bogove kao što su Jupiter, Dijana i Venera. Pjesmu je izvodio zbor od 27 dječaka i 27 djevojčica.

## Vanjske veze
* The text of the ''Carmen Saeculare''
Sekularne igre

**Sekularne igre** (latinski **[[Ludi]] Saeculares**, originalno **Ludi Terentini**) je bio naziv za vjerski festival u drevnom Rimnu, koji je trajao tri dana i tri noći prilikom kojih su se održavala žrtvovanja te izvodile kazališne predstave. Svrha festivala je bila obilježiti završetak starog i početak novog *[[saeculum]]a* - perioda koji je po rimskom mišljenju predstavljao najduži mogući životni vijek ljudskog bića, te trajao 100 ili 110 godina.

Prema rimskom mitu, održavanje Igara je započelo kada se Sabinjanin po imenu Valezije molio za ozdravljenje bolesne djece, a na što mu je natprirodnom silom naloženo da na Marsovom polju prinese žrtve Dis Pateru i Prozerpini - keltskim i grčkim božanstvima podzemlja. Neki od antičkih autora su tvrdili da su Igre održane 509. pne. ali prvi pouzdani zapisi iz doba Rimske Republike navode održavanje Igara 249. pne. te 140-ih pne.

Igre je godine 17. pne. obnovio prvi rimski car August, s time da je uvedeno noćno prinošenje žrtava Merama (sudbinama), Ilitijama (boginjama rađanja) i Terra Mater ("Majci zemlji"). Na tim igrama je održavano i dnevno prinošenje žrtava na Kapitolu i Palatinu. Svaka od tih ceremonija je praćena kazališnim predstavama. Igre su održane još pet puta. Godine 47. ih je Klaudije priredio kako bi obilježio 800-tu godišnjicu osnivanja Rima te tako započeo još jedan ciklus. Nakon toga su održane godine 88, 148, 204 i 248. Nakon što je u Rimu kao državna religija uvedeno kršćanstvo, Igre se kao poganska manifestacija više nisu održavale.

## Literatura
* 
* 
* 
*
Lucije Cezar

:*Za ostale ličnosti po imenu Lucius (Julius) Caesar v. [[Lucius Julius Caesar]]*

**Lucije Julije Cezar** (*Lucius Julius Caesar*, 17. pne. - 2. n.e.), poznatiji kao **Lucije Cezar** (*Lucius Caesar*), bio je rimski aristokrat iz Julijevsko-Klaudijevske dinastije.

Rodio se pod imenom **Lucije Vipsanije Agripa** (*Lucius Vipsanius Agrippa*) kao sin Marka Vipsanija Agripe i Julije Starije, kćeri cara Augusta. August ga je kasnije posvojio te je promijenio ime.

On i njegov brat Gaj su kao direktni biološki potomci Augusta figurirali kao njegovi najizgledniji nasljednici. Lucije se, međutim, razbolio i umro u Galiji 2. pne. a nekoliko godina kasnije je u bitci poginuo i Gaj. Time je otvoren prostor da Augustov nasljednik postane Tiberije.

## V. takošer
* Agrippa Postumus
* Porodično stablo Julijevaca-Klaudijevaca

## Vanjske veze
* Statua Licija Cezara se može vidjeti na http://www.indiana.edu/~c414rome/net_id/spring98/luciuscaesar.jpg
Lucije Domicije Ahenobarb (konzul 16. pr. n. e.)

:*Za ostale članove porodice v. [[Ahenobarbus]].*

**Lucije Domicije Ahenobarb** (*Lucius Domitius Ahenobarbus*, cca. 40. pne.? - 25. n.e.) bio je rimski plemić i velikodostojnik iz vremena ranog Carstva.

Otac mu je bio konzul Gnej Domicije Ahenobarb, a majka Emilija Lepida. Baka mu je bila Porcija, sestra poznatog državnika Katona Mlađeg.

Još kao dijete je godine 36. pne. sporazumom trijumvira zaručen za Antoniju Stariju, kćer Marka Antonija i nećaku Oktavijana, budućeg cara Augusta. Mladost je proveo kao strastveni vozač dvokolica, a što je bila aktivnost koju su konzervativni Rimljani smatrali "nedostojnim" aristokrata. Usprkos toga je godine 22. pne. izabran za edila, a godine 16. pne. za konzula. Ahenobarb je nakon toga poslan u Germaniju gdje je na čelu rimskih snaga prešao Rajnu i prodro sve do Elbe.

Svetonije ga opisuje kao bahatog i okrutnog čovjeka, čija je sklonost sadističkom krvoproliću u gladijatorskoj areni izazvala intervenciju Augusta. Također se tvrdi da je izazvao javni skandal organiziranjem kazališnih predstava u kojima su kao glumci nastupali pripadnici i pripadnice viteškog staleža.

S Antonijom je imao troje djece - kćer Domiciju, sina Gneja koji je kasnije postao konzul i biološki otac cara Nerona, te kćer Domiciju, majku carice Valerije Mesaline.

## Izvori
Bitka u Teutoburškoj šumi

**Bitka u [[Teutonburška šuma|Teutoburškoj šumi]]** (,  - Varov poraz) je bitka vođena u jesen godine 9. (verovatno od 9. do 11. septembra). U toj borbi su tri rimske legije (XVII, XVIII i XIX) sa pomoćnim trupama doživele težak poraz u iznenadnom napadu germanskih plemenskih ratnika. Rimsku vojsku je predvodio Publije Kvintilije Var, a savez germanskih plemena Arminije (Herman) iz plemena Herusci.

U bici je uništenena osmina celokupne rimske vojske, a poraz je označio kraj rimskih ambicija da svoju teritoriju prošire na desnu obalu Rajne (oblast poznata kao Magna Germanija). Cilj Rimljana je bio da skrate granice svoga carstva uspostavljajući ih na liniji Elba-Dunav. Samo mesto bitke nije pouzdano utvrđeno. Novija arheološka istraživanja sugerišu da se bitka odigrala severno od današnjeg Osnabrika.

Arminije je bio talac u Rimu u svojoj mladosti. Tu je dobio obuku u vojnim veštinama. Po povratku, bio je bliski Varov savetnik. Potajno je dogovorio savez dotada zaraćenih germanskih plemena. Dok je Var sa svojim legijama bio u okolini reke Vezer, do njega su stigle podmetnute glasine o pobuni Germana. Odlučio je da sa vojskom krene u gušenje pobune kroz zemlje koje Rimljanima nisu bile poznate. Arminije je otišao kod Germana sa objašnjenjem da će pokušati da izbori njihovu podršku Rimljanima. Ustvari, stavio se na čelo germanske vojske protiv Rimljana. Pošto je znao rimsku vojnu taktiku umeo je da svoje trupe efikasno upotrebi. Borba je vođena u uslovima olujne kiše što je bio dodatni hendikep rimskim vojnicima. Kada je rimska vojska razbijena i masakrirana, Var je počinio samoubistvo, a tako su postupili i drugi rimski visoki oficiri. Poginulo je 15 do 20 hiljada rimskih vojnika. Svi rimski izvori naglašavaju veličinu potpunog rimskog poraza i male gubitke koje su Germani pretrpeli. Ove tvrdnje su potkrepljene arheološkim nalazima.

Kada je u Rimu car Avgust čuo vesti o porazu, po zapisima rimskog istoričara Svetonija, bio je toliko potresen da je glavom udarao u zid palate vičući: 
 (Kvintilije Vare, vrati mi legije!)

Tri legije izgubljene u ovoj bici nikada nisu ponovo organizovane.

Legenda o bici u Teutoburškoj šumi je imala veliki uticaj na nemački nacionalni pokret u 19. veku. Pobeda ujedinjenih germanskih plemena je korištena kao povod za kritiku izdeljenosti Nemačke na državice.

## Vanjske veze

* Stogodišnja misterija slike „Bitka u Teutoburškoj šumi“ Paje Jovanovića („Politika“, 12. septembar 2009.)
Onjo od Baekjea

**Onjo** (? - 28, vladao 18. pne.&ndash;28 ) bio je kralj i osnivač Baekjea, jednog od Tri kraljevstva Koreje. Prema Samguk Sagiju, bio je predak svih kraljeva Baekjea.

Bio je sin Jumonga, kralja i osnivača države Goguryeo.

## Povezano
* Historija Koreje

## Reference