Operacija Kopaonik

**Operacija Kopaonik** je bila zajednička nemačko-bugarska operacija protiv četnika na području planina Kopaonik, Goč i Jastrebac tokom oktobra 1942. godine u Drugom svetskom ratu.

Nemci su pokrenuli ofanzivu s ciljem uništenja četnika Rasinskog korpusa, pod komandom majora Dragutina Keserovića. Operacija je, između ostalog, trebala da posluži za uvežbavanje novoformirane SS divizije Princ Eugen. Međutim, četnici su se bez otpora povukli na teritoriju koja je bila van domašaja okupatorskih snaga. Okupatori su izvršili zločine nad civilnim stanovništvom.

## Nemačke snage pred napad

Nemci su početkom 1942. godine osnovali 7. SS dobrovoljačku brdsku diviziju Princ Eugen koja je brojala preko 20.000 boraca i stavljena pod komandu generala Artura Flepsa. Početkom oktobra 1942. godine divizija se razmestila na područje jugozapadne Srbije, Sandžaka i Kosova. Za napad na četnike Rasinskog korpusa planirani su i delovi 9. bugarske pešadijske divizije.

## Četničke snage pred napad

Četnici Rasinskog korpusa, pod komandom majora Dragutina Keserovića bili su raspoređeni na Kopaoniku, Jastrebcu i Goču. Rasinski korpus imao je oko 1.500 boraca pod oružjem.

## Nemački plan napada

General Artur Fleps, komandant 7. SS divizije Princ Eugen izdao je naredbu 5. oktobra 1942. godine u kojoj se kaže da nemačke i bugarske snage treba unište četničke snage višeg ustaničkog vođe srednje Srbije majora Dragutina Keserovića na planini Kopaonik čiji se štab nalazi u selu Kriva Reka. Nemci i Bugari su planirali da na četnike izvrše sveobuhvatan napad iz četiri pravca, izvrše opkoljavanje a zatim ih unište. Za 7. SS dobrovoljačku brdsku diviziju Princ Eugen ovo je bila prva ratna operacija od njenog osnivanja, zamišljena kao "kao vežba sadejstva oružja pod ratnim uslovima":

## Izvođenje operacije

Nemačke i bugarske snage izvršile su sveobuhvatan napad u zoru 12. oktobra 1942. godine. Nemačke snage izvršile su napad iz četiri pravca. Nemačka borbena grupa Sever izvršila je marš na vrh Željina a jednom sporednom grupom na Kavalj. Borbena grupa Jug izvršila je sveobuhvatan pokret u oblast Gobelja koja se nalazi 17 -{km}- severozapadno od Raške. Borbena grupa Zapad skoncetrisala je svoje snage u dolini 5 -{km}- od Banje. Borbena grupa Istok zauzela je položaje zapadno od Brusa. Nemci i Bugari napravili su obruč oko četničke teritorije i naterali seljake u zbeg. Reichsführer-SS Hajnrih Himler, koji je bio vrhovni rukovodilac SS trupa, bio je veoma zainteresovan za formiranje 7. SS divizije, pa je doleteo u Kraljevo da se lično osvedoči o napretku u obuci.

Nemačke borbene grupe Sever, Zapad i Jug napredovale su kroz četničku teritoriju u pravcu borbene grupe Istok, koja je imala ulogu zaustavnog zida za četnike. Međutim, četnici Rasinskog korpusa na čelu sa majorom Keserovićem izvukli su se na vreme iz obruča. Nemci i Bugari omašivši četnike, vršili su odmazde nad civilnim stanovništvom. Okupacione snage spalile su su nekoliko sela i izvršili ratni zločin nad seoskim stanovništvom. Selo Kriva Reka je najviše stradalo, jer je tu bio smešten Keserovićev štab. U Krivoj Reci je ubijeno 120 civila, koje su pripadnici 7. SS divizije zatvorili i spalili u seoskoj crkvi. U drugim selima na Kopaoniku Nemci su likvidirali 300 civila, a u selima na Goču streljali su 250 civila. Nemci su tokom ove operacije likvidirali ukupno 670 civila.

Oto Kum (), oficir u 7. SS diviziji koji je kasnije postao njen komandant, opisao je kako je na planini Željin upao u zasedu jedan četnički kurir, i dodao da drugih kontakata sa četnicima nije bilo.

## Posleratna suđenja za ratne zločine

Za zločin u Krivoj Reci komandant puka August Schmidhuber na suđenju u Beogradu okrivio je kapetana Kazerera (). Prema njegovoj tvrdnji, Kazerera je nakon tog zločina smenio komandant divizije, i on je bio izbačen iz SS-trupa. Kazerer je osuđen na smrt na suđenju u Beogradu od 9. do 19. decembra 1946. godine. Komandant puka August Schmidthuber (kasnije komandant 21. SS divizije i zatim 7. SS divizije i krivac i za brojne druge zločine) osuđen je na smrt vešanjem na suđenju u Beogradu od 5. do 16. februara 1947.

## Izvori

## Povezano
* Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji