Lazar Tešanović

**Lazar "Lazo" Tešanović** je bio jedan od četničkih vođa u zapadnoj Bosni i saradnik okupatora tokom Drugog svetskog rata.

Početkom ustanka u NDH bio je komandant odreda »Obilić« u sastavu partizanskih snaga. Tokom četničke izdaje u Bosni, Tešanović odred „Obilić“ 5. marta 1942. organizuje u zasjedu na partizane predvođene Mladenom Stojanovićem, koji je teško ranjen u borbi.

Promenivši stranu, kao komandant četničkog bataljon »Obilić« sklopio je sporazum sa NDH maja 1942. godine, stavivši se pod komandu Vermahta za zajedničku borbu protiv partizana. Kasnije je postao komandant Srednjobosanskog četničkog korpusa.

## Biografija

Poreklom je bio iz Javorana, a po zanimanju učitelj.

### Ustanak u NDH

Na početku ustanka, osnovao je odred „Obilić“, koji je delovao na području Kotor-Varoši. Lazar Tešanović je učestvovao u ustanku protiv okupatora u redovima NOP odreda (u sastavu 4. krajiškog partizanskog odreda), jer u Bosanskoj Krajini 1941. godine nije bilo četničke organizacije.

U novembru 1941. u Banju Luku stiže i jedan od prvih emisara Draže Mihailovića, kapetan Vojislav Lukačević, koji uspostavlja kontakte u Bosanskoj Krajini, a nakon njega i ostali. Oni pronalaze istomišljenike u redovima NOP odreda, kao što su trgovac Rade Radić, ili učitelji Lazar Tešanović i Uroš Drenović. Početkom 1942. godine i Mihailovićev glavni izaslanik Jezdimir Dangić uspostavio je vezu sa četnicima zapadne Bosne i poručio im da se treba boriti protiv partizana, a ne okupatora.

Kao član četničke organizacije, Lazar Tešanović se sve više udaljavao od svojih saboraca partizana. U januaru 1942. godine, na terenu Kotor-Varoši Lazo Tešanović uspio je da odvoji jednu četu 2. bataljona 4. krajiškog odreda i stavi je pod svoju komandu, priznajući komandu Draže Mihailovića.

### Napad na partizane

Početkom marta 1942. godine, dr Mladen Stojanović je sa Kozarskom proleterskom četom krenuo u pravcu srednje Bosne, sa ciljem da pomogne Četvrtom krajiškom partizanskom odredu, koji se nalazio se u teškom stanju, usled učestalih pučeva u četama od strane četnika. Stojanović je nameravao da obiđe Tešanoviću četu, podigne moral boraca i ubedi ih u potrebu nastavka borbe protiv okupatora. U pratnji kozaračkih proletera, Mladen je sa Kostom Nađem i Dankom Mitrovim 5. marta stigao u selo Lipovac, kod Čelinca, gdje se nalazila četa Laze Tešanovića. Računajući da ne idu na neprijateljsku teritoriju, kozarački borci su marševali u koloni s pjesmom sve do osnovne škole, gdje se nalazio Tešanovićev štab.

Kada su se približili školi, Tešanović je iz zasjede naredio paljbu. Uhvaćeni na snježnoj prtini i obasuti snažnom puščanom vatrom partizani su bili teško tučeni. Na licu mjesta je stradalo dvanaest boraca, a još dvojica su kasnije preminula od zadobijenih rana, među njima i Simo Ivanović, prvi komandir Kozaračke proleterske čete. Među ranjenicima bio je i doktor Mladen, teže ranjen u glavu. Poslije prvotnog iznenađenja, partizani su u višečasovnoj borbi uspjeli odbiti četnički napad. Nakon borbe, partizani su pokupili svoje mrtve i odnijeli ih u selo Lipovac, gdje su ih sahranili, dok su ranjene prenijeli u Gornju Jošavku, gdje se nalazila partizanska bolnica. Vijest o Mladenovom ranjavanju brzo se pronjela po čitavoj Bosanskoj Krajini, a posebno na Kozari, gdje je izazvala ogorčenje naroda.

Mladen Stojanović, vođa ustanka na Kozari, bio je na poternici ustaškog stožera iz Banje Luke, uz obećanu novčanu nagradu.

### Sporazum sa NDH

Lazar Tešanović, komandant četničkog bataljona »Obilić«, sklopio je pakt sa NDH 23. maja 1942 godine, o zajedničkom ratu protiv partizana. U izveštaju Draži Mihailoviću od 11. jula 1942. godine, "Lazo" kao motiv sklapanja sporazuma navodi jačanje partizana u istočnoj Bosni, nakon čega su se četnici bojali uništenja. On takođe napominje da su borci protiv sporazuma:

### Pod komandom Vermahta

Nakon što je po naređenju Vrhovne komande JVuO početkom 1943. godine posjetio zapadnu Bosnu radi vršenja inspekcije, major Slavoljub Vranješević je sačinio izvještaj koji je 3. februara iste godine poslao majoru Zahariju Ostojiću. U ovom je dokumentu major Slavoljub Vranješević iskazao veoma visoko mišljenje o ličnosti i radu vojvode Lazara Tešanovića:

Od 8. jula 1943. odred „Obilić“ se nalazio sastavu Srednjobosanskog četničkog korpusa, a Tešanović je postao komandant toga korpusa. Pored toga, nastavio je službu pod komandom Vermahta, uz obavezu borbe protiv partizana:

Posle formiranja četničkih korpusa u Bosni, ovlašćeni za saradnju s nemačkim okupatorom bili su isključivo komandanti korpusa Uroš Drenović i Lazo Tešanović, prema instrukcijama majora Slavoljuba Vranješevića od februara 1944.

U izvještaju od 1. septembra 1943. godine, sastavljenom za potrebe štaba Druge oklopne armije Wehrmachta, zaključeno je da su gotovo svi četnici u NDH prihvatili komandu generala Mihailovića, te kao takvi sarađuju sa njemačkim okupatorom i oružanim snagama NDH. Za korpus pod komandom vojvode Tešanovića se navodi da broji oko 2.500 ljudi, kao i da djeluje na području između rijekâ Vrbasa i Bosne:

Početkom februara 1944. godine, obavještajni oficiri 373. legionarske hrvatske divizije poslali su komandi XV brdskog armijskog korpusa sljedeći izvještaj:

### Smrt

Ubijen je marta 1947. u poteri KNOJ-a.

## Ratni zločini

Na posleratnom suđenju četničkom vođi Mihailoviću u Beogradu, pominju se i ratni zločini Lazara Tešanovića:

Ovom prilikom, između ostalih, ubijen je proslavljeni partizanski komandant sa Kozare Mladen Stojanović.

## Nasleđe

Drugog jula 2017. podignut je i osveštan spomenik Lazaru Tešanoviću na planini Čemernici.

## Literatura
*  
* 
*  

## Izvori

## Povezano
* Četnički pučevi u Bosni
* Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu