open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marko Livije Druz (konzul)

**Marko Livije Druz** (*Marcus Livius Drusus*, ? - 108. pne.), kome se često dodaje nadimak **Stariji**, bio je rimski političar iz druge polovice 2. vijeka pne. Godine 121. pne. ga je rimski Senat postavio za tribuna u nastojanju da potkopa agrarne i druge reforme Gaja Grakha. U tu je svrhu Druz predložio da se osnuje 12 kolonija koje bi sačinjavalo po 3.000 kolonista iz siromašnih klasa stanovništva, te da se smanji najam zemljišta proširenog iza reformi 133. pne. Druz je također predložio da se zakonom zabrani da latinski saveznici Rima trpe hirove rimskih vojskovođa, a što je trebalo suzbiti Grakhovu ponudu za puno državljanstvo. Ti su zakoni doneseni pod nazivom *Leges Liviae*, ali niklada nisu stupili snagu, jer im je isključiva svrha bila smanjiti podršku za Grakhove prijedloge. Plan je uspio i Grakhov je plan odbijen. Druz je kasnije izabran za konzula godine 112. pne. te se u Makedoniji borio protiv Skordiska, uspjevši ih protjerati iuz Trakije preko Dunava. Godine 109. pne. je izabran za cenzora zajedno sa Markom Emilijem Skaurom, ali je za mandata umro 108. pne.

Imao je istoimenog sina.
Kapetanija Lelang

**Kapetanija** ili **Komandantura Lelang** bila je jedna od nekoliko kineskih kapetanija uspostavljenih na Korejskom poluotoku za vrijeme dinastije Han.

Nastala je godine 108. pne. kada je car Wu porazio Ugeoa, unuka Wimana, i tako uništio državu Gojoseon. Na njenom mjestu je stvoreno Četiri kapetanije Hana (漢四郡) - Lelang, Lintun, Xuantu i Zhenfan. Knjiga Hana bilježi da se kapetanija sastojala od 25 prefektura s ukupno 62.812 kuća i 406.768 stanovnika.

Nestala je početkom 4. vijeka kada ju je, koristeći metež u Kineskom carstvu, anektirala korejska država Goguryeo.

## Vanjske veze
* Tian Huang Stone (樂浪太守椽王光之印)
Tarimska zavala

**Tarimska zavala** je zavala na zapadu Kine, u kineskoj pokrajini Xinjiang. Tarimska zavala ima površinu veću od 400,000 km2. Na sjever se prostire od planinskog lanca Tian Shun, a na jug do lanca Kunlun koji ujedno čini i sjeverni rub Tibetanskog platoa. Zavalom dominira pustinja Takla Makan.
Kunlun

**Kunlun** je veliki planinski sustav u središnjoj Aziji, građen od vapnenaca, pješčenjaka, škriljevaca, gnajsa i granita, što se prostire između Himalaja i Tanšana i proteže oko 1 600 kilometara (1 000 milja) istočno od Pamira, duž granice Tibeta i Xinjianga u zapadnoj Kini i provinciji Qinghai gdje prelazi u planinske lance središnje Kine.

Izdiže se preko 7 000 metara Liushi Shan, prozvan imenom "*Kunlunska božica*" (7 167 m), donedavno se mislilo da je najviši (Ulugh Mus Tagh; 7 723 m u Tibetu, što se opovrgava). Od niza paralelnih planinskih lanaca glavni su Altun (Altyn Tagh) i Nan Shan na sjeveru; Min Shan na jugu; Qinling Shan na istoku. Kunlun čini prirodnu barijeru između Tibeta i bazena Tarima. Vodeni tokovi teku sjevernim padinama Kunluna i nestaju u pustinjskom pijesku. Vegetacija je oskudna, polu-pustinjska a kraj slabo naseljen nomadskom populacijom koje se bavi uzgojem jakova.

## Vanjske veze

* Kunlun
Bitka kod Loulana

**Bitka kod Loulana** (樓蘭之戰) se odigrala godine 108. pne. između kineske carske vojske pod Zhao Ponuom na jednoj, te vojske države Loulan na drugoj strani. Povod je bila odluka Loulana i Jushija da - nakon što su sklopili savez s kineskom dinastijom Han - prijeđu na stranu Xiongnua. Kineske snage su uspjele pobijediti i zarobiti kralja Loulana, a potom i Jushija. Bitka je predstavljala prvi veći kineski prodor u Centralnu Aziju, a zahvaljujući njoj su Wusun i Dayuan priznali sizerenstvo kineskog cara, učinivši tako Kinu supersilom na području Azije.

Sam Loulan je anektiran od strane Kine godine 77. pne. kada je Angui, posljednji kralj Loulana, ubijen na banketu od strane kineskih agenata.

## Izvori
* Ban Gu et al., *Hanshu*. Beijing: Zhonghua Shuju, 1962. 
* Sima Guang, comp. *Zizhi Tongjian*. Beijing: Zhonghua Shuju, 1956.
Wusun

**Wusun** (烏孫 doslovno: "Unučad Vrane") su bili nomadski stepski narod koji je, prema kineskim historijskim tekstovima, prvotno živio sjeverozapadno od Kine kraj naroda Yuezhi. Nakon što ih je oko godine 176. pne. porazio narod Xiongnu pobjegli su u područje rijeke Ili i (jezera) Issyk Kul gdje su sljedećih pet vijekova predstavljali značajnu silu.

Kraljevski dvor Wusuna, 赤谷 Chigu (doslovno 'Crvena dolina'), bio je smješten u jednoj od dolina koja je vodila k Issyk Kulu.

Prvi put se spominju u kineskim historijskim izvorima iz 436. godine kada je kineski izaslanik poslan na njihov dvor, a Wusuni su poslije poslali jednog od svojih.

Njihova kasnija sudbina se povezuje s turkijskim kaganatima i naglim promjenama u Centralnoj Aziji i, posebno, području Zhetysu. O njihovom uticaju na narode i događaje postoje brojni tragovi u perzijskim, muslimanskim, turkijskim i ruskim izvorima od 6. vijeka do danas. Suvremeni **[[Ujsini]]** kojih ima oko 250.000, se od nekih etnologa smatraju potomcima Wusuna. Ujsini imaju dvije grane **Dulat** i **Sary Uysyn** ("Žuti Ujsini").

## Reference

## Literatura
* Bartold W.W., *"Four studies in history of Central Asia"*, Leiden, E. J. Brill, 1962
* Gardiner-Garden, J.R., Chang-Ch'ien and Central Asian Ethnography in: *Papers of Far Eastern History* 33 (March 1986) p.&nbsp;23-79. (Australian National University Institute of Advanced Studies Department of Far Eastern History (Canberra) ISSN 0048-2870, a survey of theories of etnic affiliations and identification of the Wusun and the Yuezhi.
* Hill, John E. (2009) *Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd Centuries CE*. John E. Hill. BookSurge, Charleston, South Carolina. .
* Hill, John E. 2004. *The Peoples of the West from the Weilue* 魏略 *by Yu Huan* 魚豢*: A Third Century Chinese Account Composed between 239 and 265 CE (sic.).* Draft annotated English translation. http://depts.washington.edu/silkroad/texts/weilue/weilue.html 
*  陈连开 (Liankai, Chen) (1999). 中国民族史纲要 (*Outlines on China's Ethnicities*). Beijing: China Financial and Economic Publishing House. .
* Mallory, J.P. and Mair, Victor H. *The Tarim Mummies: Ancient China and the Mystery of the Earliest Peoples from the West*. Thames & Hudson. London 2000. .
* Stein, Aurel M. 1921. *Serindia: Detailed report of explorations in Central Asia and westernmost China*, 5 vols. London & Oxford. Clarendon Press. Reprint: Delhi. Motilal Banarsidass. 1980. http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko/ 
*  王明哲. 王明哲,王炳华著. 王炳华 (Wang Mingzhe et al.) (1983). 乌孙硏究 (*Research on Wusun)*. Urumqi: Xinjiang People's Press.
Dayuan

**Dayuan** ili **Ta-Yuan** (, dosl. “Veliki Yuan”) je naziv za narod koji je obitavao u Ferghani u Centralnoj Aziji, a koji su opisani u kineskim historijskim djelima *[[Zapisi Velikog Historičara|Zapisi Velikog historičara]]* i *[[Knjiga Hana]]*. Spominju se o izvještajima o doživljajima velikog kineskog istraživača Zhang Qiana godine 130. pne. kao i brojnih izaslanstava koja su iza njega pohodila Centralnu Aziju. Za domovinu Dayuana se danas uglavnom smatra da je predstavljala dolinu Ferghane.

Kineski izvore Dayuane opisuju kao urbanizirano stanovništvo bjelačkog izgleda, koje je živjelo u ozidanim gradovima i imalo "običaje istovjetne Grko-Baktrijcima", odnosno helenističkog kraljevstva koje je vladalo Baktrijom u današnjem sjevernom Afganistanu. Dayuan su također opisani kao uzgajivači i veliki ljubitelji vina.

Za Dayuane se pretpostavlja da su bili potomci grčkih kolonista koje je Aleksandar Veliki naselio u Ferghani godine 329. pne., a koji su se uspješno razvijali pod Selukidima i Grko-Baktrijcima, sve dok ih od ostatka helenističkog svijeta nije izolirala najezda Yuezhija oko 160. pne. Neki historičari sugeriraju da je izraz "Yuan" jednostravna transliteracija izraza “Yona” ili “Yavana”, koja se u antičkoj Aziji korisila za Grke (“Jonjnani”), odnosno da bi Dayuan (dosl. “Veliki Yuan”) trebalo značiti "Veliki Jonjani".

Interakcija između Dayuana i Kineza je historijski važna, jer je predstavljala prvi važniji kontakt između urbanizirane indoevropske kulture i kineske civilizacije, odnosno stvorila preduvjete za stvaranje Puta svile, glavne poveznice Zapada i Istoka od 1. vijeka pne. do 15. vijeka.

## Fusnote

## Izvori

* Sima Qian, *Records of the Grand Historian of China. Translated from the Shih Chi of Sima Qian by Burton Watson.* New York: Columbia University Press, 1961, Volume II, 
* "Zhang Qian's Mission to the West", translation by Friedrich Hirth published in the *Journal of the American Oriental Society*, 37/2 (1917), pp.&nbsp;93–116, adaptation by J. Moore, Department of History, Austin College.
* *Han Shu*, as translated by A. Wylie in the *Journal of the Anthropological Institute of Great Britain and Ireland*, Vols. III (1874), pp.&nbsp;401–452, V (1876), pp.&nbsp;41–80, and X (1881), pp.&nbsp;20–73, and XI (1882), pp.&nbsp;83–115, adaptation by J. Moore, Department of History, Austin College.
* "The diffusion of Classical art in Antiquity", John Boardman, Princeton University Press, 1993 
* "The Greeks in Bactria and India" W.W.Tarn, Cambridge University Press


## Vanjske veze
* ShiJi 123: The Account of DaYuan 
* Selection from the Han narrative stories
107. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **107. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Ravile i Marija** (ili, rjeđe, **godina 647. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 107. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Jugurtin rat: Nakon što je proveo znamenite vojne reforme Gaj Marije dolazi s novom rimskom vojskom u Sjevernu Afriku ratovati protiv Jugurte, pri čemu ga prati mladi kvestor Lucije Kornelije Sula.
* U Bosporskom Kraljevstvu Saumah diže ustanak protiv kralja Mitridata VI.

## Rođenja
* Servilija Cepionis, ljubavnica Julija Cezara

## Smrti
*
Marijevske reforme

**Marijeve** ili **Marijevske reforme** je naziv za reforme koje je na početku svog mandata godine 107. pne. proveo rimski konzul Gaj Marije u svrhu poboljšanja vojne moći Rimske Republike. Njima je tadašnja rimska vojska od milicijske pretvorena u profesionalnu stajaću vojsku što je imalo dalekosežne političke posljedice - s jedne strane je Rim sebe potvrdio kao najefikasniju vojnu silu antike, dok je s druge strane potkopan autoritet civilne vlasti i stvoreni uvjeti da se Republika transformira u Carstvo.

## Reforme
Procenjujući da mu je potrebna brojnija vojska za okončanje Jugurtinog rata, Gaj Marije je želeo da sprovede opsežniju regrutaciju. Naime, po dotadašnjim zakonima rimsku vojsku mogli su da služe nosioci rimskog građanskog prava koji su posedovali imovinu u visini od bar 3000 sestercija i koji su samim tim sami sebi mogli da obezbede oružje i opremu. Kako reforme braće Tiberija i Gaja Graha nisu uspele, sloj sitnih italskih zemljoposednika, koji je davao većinu vojske je prilično propao u materijalnom pogledu tj spao je ispod imovinskog cenzusa. Pored toga, u istom periodu Rimljani su pretpeli teške gubitke u ratu sa Kimbrima i Tevtoncima, gde je 113. konzul Karbon izgubio 20.000 ljudi, i daleko umerenije, ali neugodne gubitke u ratu sa Jugurtom. Pošto su varvari zapretili Italiji ponovo, preostala Metelova vojska je poslata u alpske krajeve.

Marije je morao da obezbedi regrutaciju i problem je rešio tako što je, suprotno dotadašnjoj tradiciji, omogućio najsiromašnijim građanima (*-{capite censi}-*) da pristupe vojsci. Po njegovoj zamisli, vojska je profesionalizovana tako što je vojnik pristajao da služi na 25 godina, a zauzvrat ga je država snabdevala opremom, oružjem i redovnom platom u novcu. Pored toga vojnici su imali pravo na deo ratnog plena.

Pošto je okupio i opremio svoju buduću vojsku, Marije je sproveo rigoroznu i ujednačenu vojnu obuku. Vojska je striktno podeljena na legije od po 6.000 ljudi od čega je na vojnike otpadalo 5 200. Svaka legija se delila na 10 kohorti, a svaka kohorta na centurije koje je činilo oko 80 ljudi. Centurije su zajedno marširale, nastupale u borbu i podizale zajednički logor. Vojnici su bili dužni da nose sopstveno oružje i opremu (oko 25 -{kg}- najmanje) tako da, sem što su dobili nadimak *Marijeve mule*, mobilnost legija, koje nisu sada bile opterećene brojnom komorom, je povećana.

Po trećem delu reforme, vojnici su po završetku službe dobijali komad zemlje u Italiji koji bi bio dovoljan za dalje izdržavanje njihovih porodica. Podela zemlje isluženim vojnicima zavisila je od njihovog zapovednika. Oficirski kadar je isto tako profesionalizovan i sada je primao isplate novca 10-25 puta veće od običnih vojnika. Marije je takođe obećao rimsko građansko pravo stanovnicima srednje Italije (Picenum, Etrurija...) koji bi odslužili pun vojni rok.

## Potonje reforme
Reformom su ukinute podele rimske vojske na manipule i rodovi hastata, principa, triarija i velita.

## Vanjske veze
* An article on the Marian Reforms at unrv.com
* Marius' Mules  The Roman Army Before and After the Marian Reforms.
Servilija Cepionis

**Servilija Cepionis** (*Servilia Caepionis*, cca. 107. pne. - iza 42. pne.) bila je rimska plemkinja, najpoznatija po tome što je bila ljubavnica Julija Cezara, odnosno majka njegovog ubice Bruta, punica njegovog suučesnika Kasija te polusestra Cezarovog glavnog političkog suparnika Katona Mlađeg.

Lik Servilije se zbog svojih ljubavnih i rodbinskih veza s istaknutim ličnostima često pojavljuje kao lik u djelima fikcije vezanim uz period propasti Rimske Republike. Od njih je jedan od najpoznatijih Servilija u britansko-američkoj TV-seriji *[[Rome (TV serija)|Stari Rim]]* gdje ju je tumačila Lindsay Duncan.

## Reference

## Vanjske veze
* The interesting family connections of Servilia Caepionis
Bitka na Mutulu

**Bitka na Mutulu** se odigrala za vrijeme Jugurtinog rata godine 108. pne. između rimske vojske pod konzulom Kvintom Cecilijem Metelom na jednoj te numidijske vojske pod kraljem Jugurtom na drugoj strani. U njoj su Rimljani izvojevali pobjedu, ali uz nesrazmjerno visoke gubitke te nisu spriječili da Jugurta s najvećim dijelom vojske napusti bojište i nastavi rat.

Bitka je umjesto na sam rat imala daleko važnije političke posljedice po sam Rim. U njoj se posebno istakao Gaj Marije, spasivši Rimljane od uništenja te tako stekavši popularnost među narodom. Međutim, s obzirom da je Marije bio popular, optimatski Senat je pobjedu pripisao Metelu, odnosno zasluge dao njegovom potčinjenom Suli, što je bilo izvorom trajnog neprijateljstva dvojice političara i doprinijelo eskalaciji političkog nasilja u građanski rat.

## Izvori
* Theodor Mommsen, *[[Historija Rima (Mommsen)|Historija Rima]]*, knj. IV.

## Vanjske veze
* "The Battle of the Muthul River", by M. Moravius Horatius Piscinus
Servije Sulpicije Ruf

**Servije Sulpicije Ruf** (*Servius Sulpicius Rufus*, cca. 106. pne. - 43. pne.), poznat po nadimku **Lemonia**, bio je rimski orator i pravnik.

Ruf je zajedno sa Ciceronom studirao retoriku i pratio ga na Rodos. Međutim, shvativši da se sa svojim prijateljem ne može mjeriti kao govornik, okrenuo se proučavanju prava. Ciceron, koji je i sam bio pravnik, tvrdi da ga je Ruf nadmašio na tom polju. O bliskom odnosu dvojice prijatelja svjedoči i pismo kojim Ruf izražava sućut Ciceronu zbog smrti kćeri Tulije, a koje je očuvano u Ciceronovim spisima.

Ruf se prvi put za konzula natjecao 63. pne. ali nije imao uspjeha. Za konzula je izabran 51. pne. Nakon izbijanja građanskog rata 49. pne. se nakon dugog razmišljanja priklonio Cezaru. Umro je za vrijeme mutinskog rata u diplomatskoj misiji kojom su se nastojala okončati neprijateljstva.

Rufova originalna djela nisu sačuvana, ali se često referenciraju u *[[Digeste|Digestama]]* kao važan izvor pravne misli.

## Povezano
* Sulpicia (gens)

## Reference
* R. Schneider, *De Servio Sulpicio Rufo* (Leipzig, 1834); O. Karlowa, *Römische Rechtsgeschichte*, vol. i. (Leipzig, 1885)
105. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **105. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Rufusa i Maksima** (ili, rjeđe, **godina 649. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 105. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* Jugurtin rat završava nakon što Bokh I, kralj Mauretanije, na prevaru zarobi svog zeta numidijskog kralja Jugurta te ga izruči rimskom vojskovođi Suli.
* Gaj Marije kao konzul zajedno sa svojim kolegom Publijem Rutilijem Rufom nastavlja s opsežnim vojnim reformama.
* 6.10. — Bitka kod Arauzija u kojoj Cimbri kraj rijeke Rhone uništavaju dvije velike rimske vojske, nanijevši najgori poraz Rimljanima od vremena Kane.

## Rođenja
*

## Smrti
* Marko Aurelije Skaur, rimski političar i vojskovođa, pogubljen pred bitku kod Arauzija
106. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **106. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Cepiona i Serana** (ili, rjeđe, **godina 648. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 106. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Jugurtin rat završava nakon što rimski vojskovođa Sula uspije zarobiti numidijskog kralja Jugurtu.
* Kinesko i Partsko (perzijsko) Carstvo uspostavljaju diplomatske odnose.

## Rođenja
* 3.1. – Ciceron, rimski političar i pisac (u. 43. pne.)
* 29.9. – Pompej Veliki, rimski vojskovođa i političar (u. 48. pne.)
* Servije Sulpicije Ruf, rimski političar (u. 43. pne.)

## Smrti
* Wei Qing, kineski general dinastije Han
Mauretanija

**Mauretanija** ili **Mavretanija** () je u antičko doba bio naziv prvo za berbersku kraljevinu koja se prostirala uz mediteransku obalu severne Afrike, na teritoriji današnjeg zapadnog Alžira i severnog Maroka. Rimski car Klaudije je 44. godine pretvorio Mavretaniju u jednu od provincija carstva. Klaudije je teritoriju kraljevine podelio u dve provincije, Mavretaniju Tingitanu (*Mauretania Tingitana*)
i Mavretaniju Cezarienzis (*Mauretania Caesariensis*) i linija razgraničenja išla je rekom Mulija, nekih 60&nbsp;km od današnjeg Orana. Lokalna plemena, koja su Grci i Rimljani zvali Mavrima, zadržali su svoje plemenske starešine koje su rimske vlasti nazivale kraljevima. Romanizacija je ipak uhvatila korena i kod mavarske aristokratije i Makrin, pripadnik konjaničkog staleža, je 217. zakratko uspeo da se nametne za cara. Dioklecijan je u vreme svojih reformi provincijskog sistema 293. od teritorije Mavretanije Cezarenzis odcepio njen istočni deo i stvorio provinciju Mavretanija Sitifenzis. U 4. veku, Mavretanija Tingitana je podčinjene dijecezi Hispanija i samim tim i prefekturi Galija, a preostale dve provincije dijecezi Afrika i preko nje i prefekturi Italije i Afrike. U pogledu verske istorije, Rimsko carstvo je pomoglo širenju istočnjačkih religija i u Mavretaniji. Glavni grad provincije Cezarenzis, Cezareja imala je brojnu jevrejsku zajednicu početkom 4. veka, dok su rimski vojnici u Sitifidu podigli svetilišta persijskom bogu Mitri. Najzad, u 4. i 5. veku u Mavretaniji se raširilo hrišćanstvo.

Najzad, 429. godine u Mavretaniju su iz Hispanije prešli Vandali i Alani i krenuli u osvajanje bogatijih krajeva oko Kartagine. Mavretanija je sve do 476. bila formalno deo Zapadnog rimskog carstva, a nakon toga u njoj je obnovljena vlast lokalnih vladara mavarskih plemena. Priobalje Mavretanije zauzeli su 534. Vizantinci nakon Velizarovog osvajanja Vandalske kraljevine. Mavretanski sredozemni gradovi bili su potom pod upravom vizantijskog prefekta Afrike, a od kraja 6. veka i egzarha. Između 687. i 711. Mavretanija je osvojena od strane muslimanskih Arapa.
Bitka kod Arauzija

**Bitka kod Arauzija** se odigrala 6. oktobra 105. pne. u blizini grada Arausio (današnji Orange u francuskom departmanu Vaucluse) i rijeke Rhône između Cimbra pod kraljem Bojoriksom i Teutona na jednoj te rimskih vojski pod prokonzulom Kvintom Servilijem Cepionom i konzulom Gnejem Malijem Maksimom na drugoj strani. Politikom uzrokovane nesuglasice dvojice rimskih komandanata su ne samo omogućile Cimbrima i Teutonima da izvojuju pobjedu, nego dovele do gotovo potpunog uništenja obje rimske vojske, prilikom čega je poginulo 80.000 rimskih te 40.000 savezničkih vojnika. Katastrofalni poraz je ubrzo nakon toga pružio priliku Gaju Mariju da provede svoje radikalne reforme rimske vojske kako se slične katastrofe ne bi ponavljale u budućnosti.

## Reference

## Reference
* Gilman, Arthur; The Story of Rome From the Earliest Times to the End of the Republic
* Livy; Book LXVII 
* Granius Licinianus; pages 11-12
* Mommsen, Theodor; The History of Rome, Book IV
* McCullough, Colleen; The First Man in Rome (historical fiction)
Marko Aurelije Skaur

**Marko Aurelije Skaur** (*Marcus Aurelius Scaurus*, ? - 105. pne.) bio je rimski političar i vojskovođa. Godine 108. pne. je kao consul suffectus zamijenio izabranog, ali na dužnosti umrlog konzula. Za vrijeme cimbrijskog rata je godine 105. pne. imenovan legatom u vojsci Gneja Malija Maksima. Prilikom pohoda mu je naređeno da s manjim odredom sagradi logor oko 50&nbsp;km ispred glavnine rimske vojske. Pred bitku kod Arauzija ga je iznenadila glavnine cimbrijske vojske te zarobila. Doveden je pred cimbrijskog kralja kome je rekao da će za njegov narod biti najbolje da odmah napusti Galiju umjesto da se suprotstavi Rimu. Kralj je bio razbješnjen takvom drskošću te je dao Skaura pogubiti tako što ga je zatvorio u kavez od pruća te ga polako palio. Skaur, usprkos bolova, prilikom toga nije pustio ni glasa.

## Izvori
* Titus Livius, *[[Ab Urbe Condita]]*, Knjiga 67.
Aristobul I

:*Za ostale ličnosti s istim imenom, v. [[Aristobul (razvrstavanje)]]*

**Juda (Yehudah, Heb. יהודה) Aristobul I** (? - 103. pne.) je bio kralj hebrejske Hasmonejske dinastije. Bio je najstariji od pet sinova Ivana Hirkana i prvi hasmonejski vladar koji je sebe nazvao "kraljem." S obzirom da su prema Bibliji samo potomci Jude, odnosno Kuće Davidove, mogli biti kraljevima, svi Aristobulovi prethodnici su koristili titulu "nasi" koja se grubo može prevesti kao "predsjednik".

Prema uputama Ivana Hirkana, koji je istovremeno bio i prvosvećenik Izraela, sin ga je trebao naslijediti samo na vjerskoj funkciji, dok je vladarom Judeje trebala postati njegova udovica. Aristobul se međutim s time nije složio, te je majku dao zatvoriti i izgladniti na smrt. Njegova vladavina, koju je obilježio progon farizeja, bila je kratka i završila tako što se razbolio i umro u mukama 103. pne.

Aristobula je naslijedio brat Aleksandar Janej, koga je iz zatvora pustila Aristobulova udovica Saloma Aleksandra.
Drugi robovski rat

**Drugi ustanak robova** bio je neuspešna pobuna robova koja se desila između 104. i 100. godine pre n. e. na Siciliji u doba Rimske republike.

Konzul Gaj Marije je regrutovao ljude u Cisalpskoj Galiji za rat u Kimbriji. Zatražio je pomoć od Nikomeda, kralja Bitinije. Dodatne trupe međutim nisu bile obezbeđene zbog optužbe da su rimski sakupljači poreza pretvarali u robove slobodne ljude koji nisu mogli da plate. Marije je objavio dekret po kome svi saveznički slobodnjaci moraju biti pušteni na slobodu ako su se nalazili u rimskom ropstvu.

Oko 800 robova je bilo pušteno sa Sicilije. Ti robovi su međutim podbunili druge i nagovorili ih da napuste svoje gospodare i oslobode se. Ustanak je izbio kad je guverner naredio da se vrate. Rob po imenu Salvije sledio je stope Evnusa, te je bio izabran za vođu ovog ustanka. Uzeo je ime Trifon, po Diodosu Trifonu, seleukidskom vladaru.

Trifonova vojska je brojala hiljade izvežbanih i dobro opremljenih robova i podrazumevala je 2.000 konjanika i 20.000 pešaka. Rimski konzul Manije Akvilije uspeo je da uguši ustanak nakon velikog napora. To je bio drugi u seriji ustanaka robova u Rimskoj republici.
Dada

Termin **DadA** ima više značenja.

* D-amino kiselina dehidrogenaza (hinon), enzim
* Dada (film iz 2000)
* Dada (film iz 2005)
WorldPride

**World Pride** je naziv za festivalsku proslavu Dana ponosa LGBT osoba, u kojoj učestvuju homoseksualne, biseksualne i transseksualne osobe iz celog sveta. Proslave World Pride-a se u svetu odrzavaju svake četiri godine,a prva od njih je organizaovana u u Rimu 2000. godine. Naredni World Pride je održan u Parizu 2004. godine. Na poslednjem World Pride-u, održanom u Minhenu 2008. godine, odlučeno je da domaćin sledeceg World Pride-a 2012. godine bude London.

## Vanjske veze
* InterPride
* WorldPride 2012, London
* World Pride 2012 on Facebook
* WorldPride 2014, Toronto
Usher (pjevač)

**Ašer Rejmond IV**, poznat kao **Ašer**, rođen je 14. oktobra 1978. godine u Dalasu, država Teksas (SAD), ali je uskoro po rođenju njegova majka preselila porodicu u Čatanugu, Tenezi. On je vrlo poznat američki pevač, plesač, pisac pesama i glumac. Postao je R'n'B pevač 1990. godine, a od 2000. je jedan od najvećih stvaralaca u ovom žanru muzike jer je imao velikih uspeha sa singlovima i albumima. 

Počeo je da se bavi pevanjem u crkvenom horu i već tada je njegov talenat bio očigledan. Njegov talenat je otkrio P Diddy (Šon Koms).

*My Way* je album koji se istakao singlovima *You make me wanna* i *Nice and slow*. Za njim je stigao i album *8701* sa hitovima *U remind me*, *U got it bad*, *U dont have to call*. Ašer je osvojio Gremi nagradu za najbolji za *Najbolji R'n'B vokal* na dodeli Gremi nagrada 2001. godine za hit *U remind me* sa albuma *8701*.

Njegov album iz 2004. *Confessons* je prodat u 1,1 milion primeraka u Americi za samo nedelju dana, što je ujedno i najprodavaniji alum ove vrste muzike ikada. Pesma *Yeah* koju izvodi sa Ludakrisom i Lil Džonom se popeo na prva mesta top 100 lista Amerike, Evrope, Australije, Svetske R'n'B liste, a u isto vreme i Norveške, Švedske, Engleske i Nemačke top liste. *Confessons* je prodat u 9 miliona primeraka što ga čini najprodavanijim albumom u SAD 2004. godine.

U SAD su se pojavile kartice sa njegovim likom što je uspelo, pre njega, samo jednoj grupi.
Jedini je pevač kome je pošlo za rukom da dospe na prvo mesto top lista za samo nekoliko dana, osim Bitlsima i Elvisu Prisliju.
104. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **104. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Marija i Fimbrije** (ili, rjeđe, **godina 650. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 104. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.





== Događaji ==

* Nakon katastrofalnog poraza [[Bitka kod Arauzija|kod Arauzija]], [[Rimska Republika|rimske]] teritorije u [[Italija|Italiji]] su potpuno otvorene za prodor [[Germani|germanskih]] plemena. Rimljani, suočeni s krizom bez presedana, odlučuju odbaciti tradiciju te popularnog i sposobnog vojskovođu [[Gaius Marius|Gaja Marija]] biraju za [[Rimski konzul|konzula]] drugi put uzastopce.
* [[Atenion]] u [[Segesta|Segesti]] na [[Sicilija|Siciliji]] diže [[ropstvo|ustanak robova]] poznat kao [[Drugi robovski rat]].
* [[Aristobul I]] nasljeđuje [[Ivan Hirkan|Ivana Hirkana]] kao kralj i prvosvećenik [[Judeja|Judje]].
* Kineski historičar [[Sima Qian]] započinje rad na svom kapitalnom djelu *Shiji''.

## Rođenja
*

## Smrti
* Jugurta, kralj Numidije (pogubljenje) (r. cca. 160. pne.)
* Dong Zhongshu, kineski učenjak koji je promovirao konfucijanstvo na dvoru dinastije Han (r. 179. pne.)
* Ivan Hirkan, knez i vrhovni svećenik Judeje.
Đeče

**Đeče** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Bileća koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 79 stanovnika.

## Geografija

## Historija

## Stanovništvo

## Privreda

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (''Fallingrain'')
* Gugl satelitska mapa (''Maplandia'')
Hitlerov kabinet

**Hitlerov kabinet** je sastav njemačke vlade od 30. siječnja 1933., kada je Adolf Hitler izabran za kanelara, pa do travnja 1945. godine. Ova se vlada izvorno sastojala od koalicije NSDAP-a, koji tada još nije imao većinu u parlamentu, DNVP-a i još nekih desničarskih nezavisnih zastupnika u parlamentu.

No, podrška komunistima, koji su tada bili druga najjača stranka u Njemačkoj, pala je nakon paljenja Reichstaga 27. veljače 1933. i prijevremenih izbora održanih 5. ožujka 1933. Nakon tih su izbora NSDAP i DNVP imali dovoljno zastupničkih mjesta da dobiju većinu u parlamentu, no nakon odobravanja od strane parlamenta i potpisa predsjednika Hindenburga, Zakon o ovlastima iz 1933. omogućio je Hitleru preuzimanje diktatorskih ovlasti na 4 godine (mogao je donijeti bilo koji zakon bez odobrenja parlamenta) i tako je i dotadašnji koalicijski partner, DNVP, postao suvišan i time je izbačen iz vlade, a Hitler je i službeno postao *[[Führer]]*.

## Vlada
Hitlerov je kabinet doživio velik broj promjena tijekom 12 godina tijekom kojih je bio na vlasti. Izvorni kabinet sastojao se od 11 članova koji su bili iz NSDAP-a, DNVP-a i određenog broja nestranačkih ljudi. Kasnije su članovi kabineta bili uglavnom članovi NSDAP-a, s tim da su se pojavljivali i nestranački ljudi koje je Hitler smatrao kompatibilnima.

### Izvorni sastav vlade (30. siječnja 1933.)

### Kasniji sastavi Hitlerove vlade (1933. - 1945.)
Vadi

**Vadi** (arapski: وادي, engleski: **Wadi**) je tradicionalno arapski pojam koji se prvenstveno odnosi na dolinu. U nekim slučajevima to se odnosi na suho riječno korito koje ima vode samo za vrijeme jakih kiša, ali i za svaki nepredvidiv vodotok.

Vadi se najčešće nalaze po pustinjama Sjeverne Afrike i poluotoku Arabiji, znaju biti dugi po nekoliko stotina kilometara.

## Hidrologija
Vadi se kao vodotokovi, razlikuju od rijeka i potoka, jer je njihov površinski tok povremen ili kratkotrajan. Vododerina vadija u pustinjskom okolišu je obično suha tijekom cijele godine, osim nakon kiše. Pustinjsko okruženje inače karakteriziraju nagle i jake (ali vrlo rijetke kiše) tako da znaju uzrokovati nagle poplave. Ići po vadima u određeno doba godine može biti opasno zbog neočekivane navale vode. Takve nagle pojave jakih bujica i poplava, uzrok su smrti nepažljivih šetača, svake godine u Sjevernoj Americi i mnogim bliskoistočnim zemljama.

Zbog koncentracije podzemnih voda čak i nakon sezonskih poplava, obale mnogih vadija su poželjna ljudska staništa. Nomadski pustinjski pastiri pronalaze nešto zelenila za sebe i svoja stada u vadima, čak i u tako suhim krajevima kao Sahara, na svojim krstarenjima po pustinji.

Vodotok u vadima je neobično brz, ali naglo gubi brzinu, jer se dobar dio vode naglo gubi u poroznim sedimentima korita vadija. Vododerine vadija su obično sastavljene od šljunka i pijeska. Ti sedimenti su najvećim dijelom nastali za eocenskim procesima.

Vremenom vododerine vadia mogu "promjeniti smjer vodotoka" jer prisutnost podzemnih voda pogoduje vegetaciji, koja toliko ispuni korito vadija, da voda više nemože teći kroz njega, pa promjeni smjer, i počne teći natrag.

## Reference

## Literatura
* Summary: Drainage Courses, Wadis . United States Army Corps of Engineers. Desert Processes Working Group; Knowledge Sciences, Inc. (n.d), Preuzeto 2008-08-26. 
* Summary: Summary: Drainage Courses, Wadis - Inverted . United States Army Corps of Engineers. Desert Processes Working Group; Knowledge Sciences, Inc. (n.d), Preuzeto 2008-08-26. 

## Vanjske veze

* IHP REGIONAL WADI HYDROLOGY NETWORK, International Hydrological Programme, UNESCO. 
* Arab Center for Studies of Arid Zones and Dry lands (ACSAD) : Water resources division.
Koalicijska vlada

**Koalicijska vlada**, odnosno **vladajuća koalicija** ili, rjeđe **[[koalicija]]**, je izraz koji u najširem smislu označava izvršnu vlast u nekoj državi koja se sastoji od predstavnika dvije ili više različitih političkih stranaka ili blokova. Najćešće se pod time podrazumijevaju vlade u parlamentarnim sistemima. One nastaju nakon što u predstavničkom tijelu, odnosno parlamentu, nijedna stranka nema većinu, odnosno za sastavljanje i/li povjerenje vladi je potrebna suglasnost više njih.

Takve koalicijske vlade gotovo uvijek nastaju u državama gdje se za biranje parlamenta koristi proporcionalni sistem koji bitno otežava jednoj stranci da samostalno ostvari natpolovičnu većinu. Stranci koja na njima osvoji najviše glasova i/li mandata u parlamentu je, stoga, potrebna podrška drugih stranaka ili članova predstavničkog tijela. Ona se najčešće postiže tako što im se obećava udio u izvršnoj vlasti kroz imenovanja na ministarske ili upravne funkcije, odnosno preuzimanjem dijela njihovog predizbornog programa.

Poseban oblik koalicijske vlade su velike koalicije koje tvore dvije najjače (i tradicionalno suprostavljene) stranke. One obično nastaju u posebnim situacijama.

Sličan je slučaj i s manjinskim vladama koje ne predstavljaju koalicijske vlade u užem smislu riječi, odnosno predstavljaju tek privremeni aranžman kojim se najvećoj stranci omogućava da samostalno vlada bez natpolovične većine u parlamentu.

Koalicijske vlade su, pak, rijetkost u državama koje koriste većinski izborni sistem, odnosno u kojima postoji dvostranačje. Jedan od izuzetaka je Ujedinjeno Kraljevstvo nakon izbora 2010. godine, kada su koalicijsku vladu sklopili konzervativci i liberalni demokrati.

Na prostoru bivše Jugoslavije su od uvođenja višestranačkog sistema 1990. godine gotovo sve vlade - uz izuzetak Srbije pod SPS-om (1990-1993) i Hrvatske pod HDZ-om (1990-2000) bile koalicijske.

Među dijelom političkih teoretičara koalicijske vlade - pogotovo u slučajevima kada predstavljaju trajnu političku instituciju u nekoj zemlji - su predmet kritike zbog toga što inzistirajući na konsenzusu obeshrabruju donošenje teških odluka, odnosno malim strankama o kojima ovisi većina daju neproporcionalno snažan uticaj na političko odlučivanje.

## Povezano
* Blokirani parlament
Većinska vlada

**Većinska vlada** je izraz koji se koristi za vladu, odnosno izvršnu vlast u državi s parlamentarnim sistemom, a koja je sačinjena isključivo od predstavnika jedne stranke, odnosno na osnovu apsolutne parlamentarne većine koju čine predstavnici jedne jedine stranke.

Većinska vlada je karakteristična za države koje koriste većinski izborni sistem, odnosno u kojima postoji dvostranačje. Nju je, s druge strane, prilično teško stvoriti u državama s proporcionalnim izbornim sistemom gdje je vjerojatnije da će vlada biti koalicijska, odnosno sastavljena od više stranaka.

Većinske vlade su, po samoj prirodi stvari, bile norma u jednopartijskim sistemima, pa se stoga na njih često gleda sa sumnjom u urođenu autoritarnost i samovolju kada se pojave u višestranačkim sistemima. S druge strane, pogotovo u zemljama westminsterskog sistema, većinske vlade se u dijelu javnosti preferiraju u odnosu na koalicijske jer omogućavaju donošenje važnih odluka bez potrebe za kompromisima i "razvodnjivanjem" predizbornog programa.

Nakon uvođenja višestranačja na prostoru bivše Jugoslavije su većinske vlade imali jedino Srbija pod SPS-om (1990-93) i Hrvatska pod HDZ-om (1990-2000).

U današnjoj Evropi primjere većinske vlade predstavlja Mađarska gdje je na izborima 2010. Viktor Orban na čelu stranke Fidesz osvojio apsolutnu većinu u Parlamentu, te Poljska gdje je od izbora 2015. na vlasti desničarska stranka Pravo i pravda.

## Povezano

* Vladajuća stranka
Vlada nacionalnog jedinstva

**Vlada nacionalnog jedinstva** ili, rjeđe, **nacionalna vlada** u najširem smislu označava izvršnu vlast sastavljenu od predstavnika svih ili najvećih političkih stranaka ili u političkom relevantnih pokreta, pojedinaca i grupa u nekoj državi.

U užem smislu se pod time podrazumijeva vlada u parlamentarnim sistemima sastavljena od predstavnika svih ili najvećih stranaka predstavljenih u parlamentu. Predstavlja podvrstu velike koalicije i u pravilu se primjenjuje u izvanrednim situacijama kao što su rat ili velika ekonomska kriza, odnosno kako bi se postiglo nacionalno pomirenje.

Na prostoru bivše Jugoslavije kao jedan od primjera takve vlade se navodi Vlada demokratskog jedinstva koju je u Hrvatskoj za vrijeme rata 1991. i 1992. vodio Franjo Gregurić, a u kojoj su uz vladajući HDZ činili predstavnici još nekoliko parlamentarnih stranaka.
Gradonačelnik Ljubljane

**Gradonaćelnik Ljubljane** ( je jedan od organa Gradske općine Ljubljana (MOL). Gradonačelnik predstavlja i zastupa općinu, brine i odgovara za izvršavanje odluka gradske skupštine te obavlja druge poslove u skladu sa zakonm,.

Trenutni gradonačelnik Ljubljane je Zoran Janković, koji je godine 2006. izabran s 62,99 % glasova.

## Historija
Funkcija gradonačelnika se u doba SFRJ nazivala *predsjednik Općinske skupštine Ljubljane* odnonso *predsjednik skupštine općine Ljubljana*. Jože Strgar je bio prvi koji je preuzeo titulu gradonačelnika (). 

## Povezano
* Popis gradonačelnika Ljubljane

## Vanjske veze

* Župan MOL 
* Vsi ljubljanski župani (spletna stran MOL)
Janez Lantheri

**Janez Lantheri** (kraj 15. i početak 16. vijeka) je bio prvi gradonačelnik Ljubljane.

Lantheri je gradonačelnikom postao godine 1504. kada je Ljubljana dobila pravo da sama bira gradonačelnika. Lantherijeva rodbina je došla iz Bergama i u Ljubljani živjela od 1500. godine.

## Izvori
* Spletna stran MOL
Gregor Lagner

**Gregor Lagner** je bio ljubljanski gradonačelnik u 16. vijeku.

Lagner je bio gradonačelnik Ljubljane između 1505. i 1506. godine, a naslijedio ga je Lenart Praunsperger.

## Izvori
* Spletna stran MOL
Manjinska vlada

**Manjinska vlada** je izraz koji se koristi za vladu, odnosno izvršnu vlast u državi s parlamentarnim sistemom, a koja je sačinjena od predstavnika političke stranke ili stranaka koji u parlamentu nemaju većinu.

Manjinska vlada nastaje onda nakon što najveća stranka ili blok stranaka nije u stanju dobiti, odnosno izgubi dotadašnju apsolutnu većinu u parlamentu, a s druge strane nitko drugi ne može sastaviti apsolutnu većinu, odnosno koalicijsku vladu. U takvim situacijama se umjesto novih i na neuspjeh unaprijed osuđenih pregovora o koaliciji, odnosno novih izbora jedna ili više opozicijskih stranaka odlučuje vladajućoj stranci ili bloku dati *tehničku podršku*, tj. obavezuje se da će izglasati budžet kako bi omogućila redovno funkcioniranje državne uprave, odnosno da manjinskoj vladi neće izglasati nepovjerenje.

Takav je aranžman obično privremenog karaktera te traje samo do isteka mandata za trenutni saziv parlamenta, odnosno do točno određenog roka. No, čak i prije tog roka se u određenim okolnostima može manjinskoj vladi izglasati nepovjerenje.

Manjinske vlade su, zbog nedostatka podrške za donošenje zakona ili važnih odluka, po svojoj prirodi slabe i privremenog karaktera; zbog toga ih se gotovo uvijek nastoji promijeniti s većinskim, odnosno koalicijskim vladama.

U današnjem svijetu jedan od najpoznatijih i najdugovječnijih primjera manjinske vlade predstavlja Kanada pod konzervativnom vladom Stephena Harpera od 2006. do 2011. Na prostoru bivše Jugoslavije je poznat primjer manjinske vlade bio kabinet srpskog premijera Vojislava Koštunice, sastavljen godine 2004. uz tehničku podršku opozicijskog SPS-a.

## Povezano
* Blokirani parlament
* Tehnička vlada

## Vanjske veze
* CBC Digital Archives – Minority Report: Governing by Minority in Canada
In Dahomey

***In Dahomey*** je bio američki mjuzikl za koga je muziku napisao Will Marion Cook, tekst Jesse A. Shipp i libreto Paul Laurence Dunbar, a koji je premijerno prikazan na Broadwayu 1903. godine. Predstavljao je prvi brodvejski mjuzikl čiji su autori bili i glavni izvođači bili crnci, a muzika je imala snažne afroameričke uticaje. Radnja je predstavljala farsu o planovima da se crnci iz SAD vrate u afričku pradomovinu. Doživio je veliki uspjeh, te je prikazan i u Buckinghamskoj palači za princa od Walesa.

## Reference
Singspiel

***Singspiel*** (fonetski: zingšpil) je nemački stil opere koji se formira sredinom 18. veka. To je muzičko scensko delo u kom se pored pevanih tačaka javljaju i povratni dijalozi. On nastoji da suzbije prethodne italijanske uticaje.
Meet Me in St. Louis, Louis

***Meet Me in St. Louis, Louis***, poznata i kao *Meet Me in St. Louis*, je popularna američka pjesma iz 1904. godine napravljena radi promoviranja Izložbe kupovine Louisiane, održane u St. Louisu iste godine. Tekst je napisao Andrew B. Sterling, a muziku Kerry Mills. Izdana je iste godine, a nakon toga je izvođena u niz obrada.

Vjerojatno najpoznatiju verziju od svih je otpjevala Judy Garland u znamenitom filmskom mjuziklu *[[Meet Me in St. Louis]]* iz 1944.
Svjetska izložba

**Svjetska izložba** je naziv manifestacije koja se u obliku sajma ili izložbe održava od sredine 19. stoljeća pa do danas. Tom manifestacijom upravlja posebno tijelo po nazivom Ured za međunarodne izložbe (kraće BIE, što je kratica iz francuskog jezika za *Bureau International des Expositions*). BIE ima sjedište u Parizu i danas broji 98 država-članica. Uobičajeni naziv za Svjetske izložbe je **EXPO**, iako taj naziv nerjetko koriste i razne druge izložbe tematskog tipa, koje nisu pod patronatom BIE-a, te ne nose naziv Svjetske izložbe.

Prema pravilima BIE-a Svjetske izložbe su podijeljene u dvije kategorije:

**Međunarodne prijavljene izložbe:**
* Održavaju se svakih 5 godina
* Trajanje: najviše 6 mjeseci
* Površina izložbe: neograničena

**Međunarodne priznate izložbe:**
* Održavaju se jednom u intervalu između dvije Međunarodne prijavljene izložbe
* Trajanje: najviše 3 mjeseca
* Površina izložbe: do 25 hektara

Osnovna ideja ovih izložbi da sve zemlje dobiju priliku prikazati ostatku svijeta svoj pogled na neku zadanu temu. Zemlje sudionice, u skladu s zadanom temom, uređuju po vlastitom nahođenju u odvojenim paviljonima svoje izložbene prostore.

Prva svjetska izložba u danšnjem smislu te riječi, održana je 1851.g. u Londonu, u Velikoj Britaniji tadašnjoj vodećoj sili u svijetu. Sve nacije bile su pozvane da doprinesu izložbi koja je predstavila najveća dostignuća svih grana ljudskoga djelovanja. Londonska izložba je ostvarila veliki uspjeh, te su uskoro i drugi veliki gradovi organizirali Svjetske izložbe – Pariz, Beč, Budimpešta, Chicago i drugi.

Ostavština Svjetskih izložbi u više od 150 godina njihovog održavanja, između ostalog uključuje: Eiffelov toranj u Parizu, Atomium u Bruxellesu, izum televizije i dr.
U Hrvatskoj je najpoznatiji Umjetnički paviljon u Zagrebu, koji je bio izgrađen kao Paviljon Kraljevine Hrvatske i Slavonije za Svjetsku izložbu u Budimpešti 1896.g. godine, te je kasnije premješten u Zagreb.

## Popis Svjetskih izložbi
* Prva svjetska izložba, London 1851.
* Exposition Universelle, Pariz 1855.
* 1862. - London
* 1867. - Paris
* Svjetska izložba, Beč 1873
* Centennial Exhibition, Philadelphia 1876.
* Exposition Universelle, Pariz 1878.
* 1880. - Melbourne
* Expo 1888. Barcelona
* Exposition Universelle, Pariz 1889.
* 1893. - Chicago
* 1897. - Bruxelles
* Exposition Universelle, Pariz 1900.
* 1904. - St. Louis
* 1905. - Liège
* 1906. - Milano
* 1910. - Bruxelles
* 1913. - Ženeva
* 1915. - San Francisco
* Expo 1929. Barcelona
* 1933. - Chicago
* 1937. - Pariz
* 1939. - New York
* 1958. - Bruxelles
* 1967. - Montreal
* 1970. - Osaka
* 1982. - Knoxville
* 1986. - Vancouver
* 1992. - Sevilla
* 1998. - Lisabon
* 2000. - Hannover
* 2005. - Nagoya
* 2008. - Zaragoza
* 2010. - Šangaj
* 2012. - Yeosu
* 2015. - Milano
* 2016. - Antalya

## Expo 2000 Hannover

Datoteka:Expo2000 hr 2.jpg|Hrvatski paviljon
Datoteka:Expo2000 101.jpg|Žičara
Datoteka:Expo2000 102.jpg|
Image:Expo2000 100.jpg


## Vanjske veze

* Bureau International des Expositions
* Croatia EXPO
Prva svjetska izložba

**Prva svjetska izložba ([[London]] [[1851]].)**, poznata i kao **Velika izložba**, a neki je zovu i **Crystal Palace** (po građevini u kojoj je održana), bila je prva međunarodna izložba održana u londonskom Hyde Parku u Engleskoj od 1. svibnja, do 15. listopada, 1851. To je bila prva u nizu priredaba koje su kasnije nazvane Svjetska izložba, mađunarodna izložba najviših kulturnih i industrijskih dostignuća zemalja učesnica. Izložba rastuće moći novostvorene grane (XIX st.) ljudske djelatnosti industrije.

## Neki podaci
* Izložbu je organizirao odbor sastavljen od najprominentijih ličnosti onovreme Velike Britanije; Princa Alberta, Henrya Cola, Francisa Henrya, Baruna Charlesa Dilkea uz ostale članove *Kraljevskog društva za umjetnost, obrt i industriju*.
* Za potrebe izložbe podignuta je specijalna građevina, nazvana Crystal Palace (Kristalna palača), projektirana od strane *Josepha Paxtona* i inžinjera *Charles Foxa*. Za ono doba to je bilo pravo čudo od građevine već svojim dimenzijama (563 m duga i 138 m široka) a i materijalima od kojih je sagrađena; željezo i staklo. Ova građevina imala je veliki uticaj na razvoj moderne arhitekture XIX. i XX st. Nakon izložbe premještena je iz *Hyde parka* u južni London (Sydenham), tu je i izgorjela.
* Šest milona ljudi posjetilo je izložbu, to je onda bilo ravno jednoj trećini stanovništva Velike Britanije.

## Vanjske veze

* Govor Prica Alberta sa najave Izložbe 1851. 
* "Memorablije sa Velike izložbe" Serija crteža iz Puncha
Izložba kupovine Louisiane

**Izložba kupovine Louisiane** (*Louisiana Purchase Exposition*) bila je svjetska izložba održana godine 1904. u američkom gradu St. Louisu.

Izložba se originalno trebala održati godine 1903. kako bi se proslavila stogodišnjica kupovine Louisiane, ali je odgođena kako bi se omogućilo da na njoj sudjeluje što je moguće više država.

Izložba je poznata po pjesmi *[[Meet Me in St. Louis, Louis]]* koja je poslužila kao inspiracija za slavni holivudski mjuzikl *[[Meet Me in St. Louis]]*.

## Vanjske veze

* Online Exhibition by the Missouri Historical Society
* Homepage of the 1904 World's Fair Society
* 1904 World's Fair pages by Society member Mike 
* At The Fair by 1904 WF Society member Lee
* Virtual Tour of the 1904 World's Fair 
* Online Version of 1904 Illustrated Guide to the Fair
* Website for Forest Park (urban park located roughly on the site of the fair) 
* Louisiana Purchase Exposition collection at the University of Delaware Library
* Another online exhibit of fair memorabilia 
* An Edison company film of the Asia pavilion, at the Library of Congress
* 
* Web site for "The World's Greatest Fair. An award winning documentary directed by Scott Huegerich and Bob Miano of Civil Pictures.
* A large collection of stereoviews of the fair 
* The Forest City
* History of the Louisiana Purchase Exposition
* Official Catalogue of Exhibitors: Universal Exposition of 1904
* Index to The Universal Exposition of 1904
* Index to The World's Fair Bulletin
* ''Final Report of the Louisiana Purchase Exposition Commission'' at gutenberg
* 5/7/1904;The Opening of the Louisiana Purchase Exposition 
* 7/16/1904;The Festival Hall, the Central And Dominating Structure of the Louisiana Purchase Exposition 
* 8/6/1904;The Trained Animals At the World's Fair 
* 8/20/1904;Pumping Machinery At the St. Louis Fair 
* 8/27/1904;The War Department's Exhibit At St. Louis Fair.
* Information on the great pipe organ in Festival Hall that was installed in the John Wanamaker department Store in Philadelphia. 
* The effect of the fair on Washington University 
* Arthur Younger Ford (1861–1926) Photograph Albums  - includes 69 photos taken at the fair.
Little Johnny Jones

***Little Johnny Jones*** je američki mjuzikl za koji je muziku, tekst i libreto napisao George M. Cohan, a koji je premijerno izveden na Broadwayu godine 1904. Radnja je bila inspirirana životom popularnog američkog džokeja Teda Sloana, a protagonist je bio Johnny Jones, američki džokej koji zajedno sa svojim konjem Yankee Doodleom odlazi u Englesku kako bi se natjecao na tadašnjim utrkama. Mjuzikl je imao veliki uspjeh i od Cohana načinio zvijezdu. Danas je prije svega poznat po pjesmama *[[Give My Regards to Broadway]]* i *[[The Yankee Doodle Boy]]*.

Mjuzikl je dva puta adaptiran za film - godine 1924. u nijemoj i godine 1929. u zvučnoj verziji.

## Vanjske veze
* 
* NY Times review of the 1982 production
* Links to images associated with the show
* Pamphlet from the show
* Images to sheet music from the show
Give My Regards to Broadway

***Give My Regards to Broadway*** je pjesma koju je godine 1904. napisao američki kompozitor George M. Cohan za mjuzikl *[[Little Johnny Jones]]*. U pjesmi, koja ima autobiografski karakter, glavni protagonist izražava svoju ljubav i zahvalnost Broadwayu kao središtu američke zabavne industrije. Pjesma je nakon originalne izvedbe imala bezbrojne obrade, od kojih jednu od najranijih predstavlja verzija Billyja Murraya.

## Vanjske veze
* Billy Murray's recording