open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Legio IIII Flavia Felix

**Legio IIII ''Flavia Felix*** odn. *'Legija IV Flavija Feliks*' ("srećna Flavijevska legija"), bila je [[legija|rimska legija]] koju je [[70]]. godine regrutovao [[Vespazijan]], od ostataka [[Legio IIII Macedonica|Legije IV Makedonike]]. Legija je bila aktivna u [[Mezija|Gornjoj Meziji]] do 4. veka. Simbol legije je bio [[lav (znak)|lav]].

Legija *IIII Macedonica* se loše pokazala tokom [[Batavski ustanak|Batavske pobune]], a osim toga je podržavala [[Vitelije|Vitelija]] [[godina četiri cara|par godina]] ranije. Zato Vespazijan raspušta Makedoniku i formira novu Četvrtu legiju i naziva je *Flavia Felix* po svom [[nomen]]u, *Flavia*. Na osnovu toga što je simbol legije lav, verovatno je formirana u julu ili avgustu 70.

IIII *Flavia Felix* je prvo bila ulogorena u [[Burnum]]u, u [[Dalmacija|Dalmaciji]] (kod današnjih [[Kistanje|Kistanja]]), gde je smenila [[Legio XI Claudia|XI Klaudiju]]. Posle [[Dačani|dačanske]] invazije [[86]], car [[Domicijan]] je premestio legiju u Gornju Meziju, u [[Beograd|Singidunum]], ali ima nekih dokaza o prisustvu ove legije, tj. jedne njene *veksilacije* u [[Viminacium|Viminaciju]] (Stari [[Kostolac]] kod Požarevca), inače bazi [[Legio VII Claudia|VII Klaudije]]. Četvrta legija je [[88]]. učestvovala u uzvratnoj invaziji na Dakiju; takođe je učestvovala u [[Trajan]]ovim [[Dačanski ratovi|Dačanskim ratovima]], koji su se završili pobedom u [[Bitka kod Tape|bici kod Tape]]. Opet se borila [[165]]. protiv [[Partska Monarhija|Parćanskog carstva]], pod [[Lucije Ver|Lucijem Verom]], suvladarom [[Marko Aurelije|Marka Aurelija]].

Tokom [[Markomanski ratovi|Markomanskih ratova]] ([[166]]-[[180]]), Četvrta se borila na Dunavu protiv [[Germani|germanskih]] plemena.

Posle [[Pertinaks]]ove smrti, IIII *Flavia Felix* je podržala [[Septimije Sever|Septimija Severa]], protiv njegovih rivala ([[Pescenije Niger]] i [[Klodije Albin]]).

Legija se mogla boriti i u nekom od ratova protiv [[Sasanidska Monarhija|Sasanida]], ali je ostala u Gornjoj Meziji bar do prve polovine [[4. vijek|4. veka]].

== Povezano ==
* [[Spisak rimskih legija]]
* [[Legija|Rimska legija]]
* [[Legio IIII Macedonica]]

== Vanjske veze ==

(na engleskom)
* [http://www.livius.org/le-lh/legio/iiii_flavia_felix.html livius.org account of Legio IIII Flavia Felix] 

== U popularnoj kulturi ==
U filmu [[Gladijator]], general *Maximus Decimus Meridius'' se predstavlja kao "zapovednik legije Feliks".
Nagrada Vladimir Matijević

**Nagrada Vladimir Matijević** je godišnja nagrada Srpskog privrednog društva Privrednik koja se dodeljuje najvećem narodnom dobrotvoru-zadužbinaru za godinu u kojoj se dodeljuje.

Ime je dobila po poznatom privredniku i dobrotvoru Vladimiru Matijeviću.
Mladen Markač

**Mladen Markač** (Đurđevac, 8. 5. 1955.) je bivši komandant specijalnih policijskih jedinica MUP-a Republike Hrvatske za vrijeme rata.

## Policijska karijera
Karijeru je započeo u miliciji SRH te je sudjelovao u hrvatskom kontingentu Saveznog odreda milicije na Kosovu 1980-ih.

Markač je u miliciji od 1981. godine. Nakon prvih višestranačkih izbora u Hrvatskoj 1990. sudjelovao je u stvaranju specijalnih milicijskih jedinica. U rujnu 1990. imenovan je pomoćnikom zapovjednika Antiterorističke jedinice Lučko, a početkom 1991. godine je imenovan za zapovjednika te jedinice.

Imao je ključnu ulogu i u vojno-redarstvenoj Operaciji Bljesak u svibnju 1995. godine. Sudjelovao je u mnogim ratnim operacijama, uključujući i Operaciju Oluja. Posebno zahtjevna i teška je bila zadaća njegove jedinice na Velebitu.

## Optužba za ratni zločin
Zbog sumnje da su jedinice pod njegovom komandom počinile ratne zločine tokom "Oluje", Haški sud je protiv njega, kao i protiv generala Antom Gotovinom i Ivanom Čermakom podigao optužnicu. Dok je Gotovina pobjegao, Markač i Čermak su se stavili na raspolaganje sudu te im je odobrena obrana sa slobode, odnosno boravak u kućnom pritvoru do početka suđenja.

Međutim, 22. 12. 2007. Markač je na Bilogori sudjelovao u božićnom lovu, a fotografije s tog lova su nekolikor dana kasnije došle u medije. S obzirom da su time prekršeni uvjeti kućnog pritvora, Markač je uhapšen i sproveden u haški zatvor. Ministar unutrašnjih poslova Ivica Kirin, koji se s njim slikao, zbog toga je bio prisiljen podnijeti ostavku. Cijeli je slučaj poznat kao afera Vepar.

Haaški sud je nepravomoćnom odlukom u prvostupanjskom procesu 15. 4. 2011. proglasio krivim Mladena Markača kao sudionika udruženog zločinačkog pothvata, kriv je za djela progona, deportacije, pljačke, razaranja, ubojstva, nečovječna djela i okrutno postupanje, a sud ga oslobodio odgovornosti za prisilno premještanje. Određena mu je kazna od 18 godina zatvora. Godine 2012. je drugostupanjskom presudom oslobođen svih optužbi te je naloženo njegovo puštanje na slobodu. 2013. godišnjicu svog oslobođenja proslavio je na velikom koncertu Marka Perkovića Thompsona u prepunom Domu sportova.

## Reference
Linijski otoci

**Linijski** ili **Ekvatorski otoci** su grupa od jedanaest atola i niskih koraljnih otoka u centralnom Pacifiku južno od Havajskog Otočja, a od kojih osam pripadaju Kiribatima, dok su tri teritorija SAD koja pripada Manjim Vanjskim Otocima SAD. Linijski Otoci koji pripadaju Republici Kiribati su u vremenskoj zoni s najranijim vremenom u svijetu: UTC + 14. Vrijeme dana je isto kao i na Havajima, ali jedan dan ranije; odnosno čak 26 sati ispred nekih drugih otoka u Oceaniji.

Ova grupa se dijeli u tri podgrupe - Sjeverni, Centralni i Južni Linijski otoci. Centralni Linijski otoci se nekad grupiraju zajedno s Južnim Linijskim otocima. Dolje navedena tablica navodi otoke od sjevera prema jugu.

* Područja laguna označena zvjezdicom se nalaze unutar otočnih područja u prethodnoj koloni jer su, za razliku od tipičnog atola, unutrašnje vode potpuno odvojene od mora.

Samo tri otoka su nastanjena, s ukupno 8.809 stanovnika (popis iz 2005. godine), od čega se 5.115 nalaze na Kiritimatiju, 2.539 na Tabuaeranu i 1.155 na Teraini. Godine 1900. na ovim je otocima bilo ukupno 300 stanovnika.

Kiritimati je najveći atol na svijetu po kopnenoj površini. Otoje he godine 1888. anektirala Britanija kako bi mogla postaviti Pacifički telegrafski kabl s Tabuaeran (tada Otokom Fanning) kao relejnom stanicom. Kabel je funkcionirao između 1902. i 1963. osim u kratkom periodu 1914. godine.

Kopra i "Petfish" su glavni izvozni proizvodi.
Otoci Chatham

Arhipelag **Otoka Chatham** (**Rēkohu** na Moriori jeziku i **Wharekauri** na Māori jeziku) se sastoji od 10 otoka u radijusu od 40 km, obuhvaćaju 963 km2. Nalaze se 680&nbsp;km istočno od najbliže točke glavnih novozelandskih otoka. Najviši vrh je Maungatere (294 m). Najveći otoci su Chatham, Pitt i Rangatira. Na moriorskom jeziku njihovo ime znači „maglovito sunce“. Otoci službeno pripadaju Novom Zelandu od 1842. godine.

Godine 1966. na otocima je živjelo 520 ljudi. Prema popisu stanovništva 2013. na otocima živi 600 ljudi. Upravno središte je luka Waitangi (oko 200 stanovnika) na zapadnom dijelu otoka Chatham, a stanovništvo se pretežno bavi ovčarstvom i ribarstvom. Na otoke se za 1.5 do 2 sata leta stiže iz Christchurcha, a letovi postoje i iz Aucklanda i Wellingtona. Brodom koji nije uvijek dostupan može se doći nakon dva dana plovidbe.

Prvi stanovnici otoka bili su lovci-sakupljači čija je hrana bila isključivo morskog podrijetla, narod Moriori. William R. Broughton je 17. studenog 1791. godine stupio na tlo otoka koje je nazvao po svom brodu *HMS Chatham* i proglasio ih posjedom Velike Britanije. Otoci su postali središte djelatnosti kitolovaca, pa je od zaraznih bolesti uslijed kontakta s Europljanima i Maorima umrlo 10% do 20% moriorskog stanovništva. Britanci su 1835. raselili Maore Ngāti Mutunga i Ngāti Tama iz regije Taranaki na Sjevernom otoku. Brigantin *Lord Rodney*, otet od Britanaca, stigao je 19. studenog spomenute godine na Chathamske otoke. Na njemu je bilo 500 Maora naoružanih puškama i sjekirama sa zalihama od 78 tona krumpira. Nakon toga 5. prosinca uslijedio je još jedan brod iz kojeg se iskrcalo 400 Maora. Maori, poznati kao okrutni ratnici i kanibali, izvršili su pravi genocid nad miroljubivim golorukim Moriorima. Obredno su ubili oko 10% stanovništva, nabijajući na kolac muškarce, žene i djecu bez razlike i ostavljajući ih na plažama danima umirati u velikim bolovima. Jeli su moriorska trupla i tjerali Moriore mokriti po svojim svetištima. Zabranili su im rabiti svoj jezik i međusobno se vjenčavati, čime su se pobrinuli da izumru. Samo 101 Morior ostao je na otocima 1862. godine. Posljednji govornik moriorskog jezika bio je Hirawanu Tapu koji je umro u svibnju 1900., a posljednji čistokrvni pripadnik naroda Tommy Solomon umro je 1933. godine.

## Izvori

## Vanjske veze

* Chatham Islands Council
* Hokotehi Moriori Trust 
* 1998 Information 
* Education Resources from Kopi Holdings 
* Cashmere Bay Ltd. Web Design and SEO Specialists
* Department of Conservation information
* Unofficial Flag
* Chatham Islands Council Act 1995
* Massey University study of Chathams ecology 
* Information and pictures of Chatham Islands. The Sisters are also mentioned 
* Chathams Islands from satellite on Google Maps: on the center of the image
Gilbertovi otoci

**Gilbertovi otoci** predstavljaju lanac od 16 atola i koraljnih grebena u Pacifiku, koji ćine glavni dio države Kiribati ("Kiribati" je izgovor za "Gilberte" na Kiribati jeziku). Atoli i otoci se pružaju u smjeru sjever-jug. U geografskom smislu ekvator služi kao razdjelnica između Sjevernih Gilbertovih otoka i Južnih Gilbertovih otoka. Prema službenoj podjeli, otoci i atoli su (grupirani prema bivšim upravnim distriktima - Tarawa je nekoć bila poseban distrikt):

## Vanjske veze
* ''The Battle for Tarawa'', Appendix G
Kurilski otoci

**Kurilski otoci** ( , ) u ruskoj Sahalinskoj oblasti su arhipelag vulkanskih otoka koji se proteže otprilike 1.300 km (700 milja) na sjeveroistok od Hokaida u Japanu do Kamčatke u Rusiji, te razdvaja Ohotsko more od Sjevernog Pacifika. Postoji ukupno 56 otoka i mnogo više grebena.

## Vanjske veze

* http://depts.washington.edu/ikip/index.shtml (Kuril Island Biocomplexity Project)
* Kuril Islands at Ocean Dots.com (includes space imagery)
* Kuril Islands  at Natural Heritage Protection Fund 
* http://artedi.fish.washington.edu/okhotskia/ikip/index.htm 
* http://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/territory/index.html
* Chishima: Frontiers of San Francisco Treaty in Hokkaido  Short film on the disputed islands from a Japanese perspective
* Talking Borders  Queen's University Belfast online audio archive
* USGS Map showing location of Magnitude 8.3 Earthquake 46.616°N, 153.224°E Kuril Islands region, 2006 November 15 11:14:16 UTC
* Pictures of Cats - Kurilian Bobtail
Lokalni izbori u Srbiji 2008.

**Lokalni izbori u Srbiji 2008.** će se održati 11. maja 2008. Predsednik Narodne skupštine Republike Srbije Oliver Dulić je raspisao izbore 29. decembra 2007.
Ivica Kirin

**Ivica Kirin** (Virovitica, 14. 6. 1970) hrvatski je političar, bivši ministar unutarnjih poslova u Vladi Republike Hrvatske, trenutni gradonačelnik Virovitice. 

Diplomirao na Geotehničkom fakultetu u Varaždinu 1994. godine. Članom HDZ-a postao 1997. godine. Bio je predsjednik Mladeži HDZ-a. Na mjesto gradonačelnika Virovitice došao je nakon prijevremenih izbora održanih u ožujku 2003. godine, postavši najmlađim gradonačelnikom u Hrvatskoj. Dužnost gradonačelnika Virovitice obavljao je u dva mandata (iako niti jedan nije bio puni četvorogodišnji mandat). Na mjesto ministra unutarnjih poslova došao je 12. 7. 2005. godine, nakon što je njegov prethodnik - Marjan Mlinarić - zatražio razrješenje zbog zdravstvenih razloga. Tako je postao najmlađi ministar u Vladi premijera Sanadera. 

Kirin je za vrijeme svog mandata postao poznat po nespretnoj komunikaciji s medijima i brojnim verbalnim i drugim gafovima. Mnogi od njih su postali predmet satiričkih video-kompilacija na YouTubeu od čega je najpoznatiji insert pod nazivom *Kiro prosviro*. Kirin je, komentirajući to, YouTube nazvao *Jubitoom* zbog čega je stekao nadimak **Jubito ministar**.

29. 12. 2007. godine podnio je neopozivu ostavku na ministarsko mjesto zbog činjenice da je bio u lovu zajedno s generalom Mladenom Markačem, tada optuženikom za ratne zločine koji se nalazio u kućnom pritvoru, koji je time prekršio pravila Haškog suda o kućnom pritvoru i zabrani udaljavanja iz mjesta prebivališta.

Na lokalnim izborima 2009. je kao kandidat HDZ izabran za gradonačelnika Virovitice.

## Privatni život
Oženjen je, otac dvoje djece.

## Reference

## Povezano
* Ministarstvo unutarnjih poslova Republike Hrvatske
* Vlada Republike Hrvatske

## Vanjske veze
* Životopis na www.mup.hr
Magadan

**Magadan** () je lučki grad na obali Ohotskog mora i kapije regije Kolima, odnosno administrativno središte Magadanske oblasti (od 1953) na Ruskom Dalekom Istoku. Osnovan je godine 1933. na mjestu ranijeg naselja iz 1920-ih, a status grada je dobio 1939. Nalazi se u Zaljevu Nagaevo u Tauiskom zaljevu. Geografska lokacija: . Stanovništvo: 107.500 prema popisu iz 2006. godine; 99.399 (popisu iz 2002. godine); 152.000 (popis iz 1989. godine). Brodogradnja i ribarstvo su glavne grane ekonomije. Grad ima luku (plovna od maja do decembra) i mali međunarodni aerodrom, Aerodrom Sokol. Postoji još jedan manji aerodrom u blizini grada, Magadan 13. Nepokrivena Kolimska cesta vodi od Magadan prema zlatom bogatoj regiji na gornjoj Kolimi i dalje prema Jakutsku.

## Vanjske veze

* Magadan (official site) 
* Map of Magadan in Russian
Fojba

**Fojba** je kraška prirodna šupljina (jama) na podrucju Istre i Slovenskog Primorja. Ove duboke jame imaju historijski značaj, jer su vezane uz niz masovnih ubistava i etničkih čišćenja počinjenih, najčešće na štetu italijanske etničke zajednice, za vrijeme i neposredno nakon završetka drugog svjetskog rata.
Fojbe

**Fojbe** je izraz kojim se označava serija masovnih ubistava i pokolja koje su nad pripadnicima italijanske etničke zajednice, posebice eksponentima fašističkog režima, u Istri i Slovenskom Primorju počinili pripadnici jugoslavenskih partizanskih formacija krajem i neposredno nakon drugog svjetskog rata. Naziv je došao od izraza fojba, koji označava kršku jamu u koje su bacane žrtve. Točne okolnosti pod kojima su se zločini dogodili, broj i status žrtava, kao i motivi počinitelja su predmet višedesetljetne historijske rasprave, a krajem 2000-ih i uzrok kvarenja odnosa između Italije s jedne, te Slovenije i Hrvatske s druge strane.

## Povezano
* *[[Il Cuore nel Pozzo]]*
* Istarski egzodus
* Italijanski ratni zločini u drugom svjetskom ratu
Kralj Wu od Zhoua

**Kralj Wu od Zhoua** () ili **Kralj Wu od Choua** bio je prvi vladar kineske dinastije Zhou. Razni izvori navode da je umro u dobi od 93, 54 ili 43 godine. Jedan od njegove braće je bio Zhou Gong Dan.

Kralj Wu je bio drugi sin kralja Wena od Zhoua. Nakon što je došao na prijestolje, kralj Wu je nastojao postići želju koju je otac izrekao na samrti - poraz dinastije Shang. Kralj Wu se okružio mnogim mudrim vladinim službenicima - od kojih je najpoznatiji bio Jiang Ziya, čovjek koga su zvali "majstorom strategije" - zbog čega je vlast Zhoua počela rasti s godinama.

Godine 1048. pne. Wu je sazvao sastanak susjednih vojvoda u Meng Jinu. Na njega se odazvalo više od 800 vojvoda. Godine 1046. pne., uvidjevši da se vlast Shanga raspada, kralj Wu je pokrenuo zajedno s mnogim susjednim velmožama napad. U bitci kod Muyea, snage Shanga su uništene, a kralj Di Xin od Shanga je izgorio u svojoj palači, koju je prethodno zapalio.

Nakon pobjede je Wu ustanovio mnoge manje feudalne drave pod vlašću svoje braće i vojskovođa. Umro je tri godine kasnije - 1043. pne.

## Osobne informacije

## Povezano
* *[[Fengshen Yanyi]]*

|-
Kralj Cheng od Zhoua

**Kralj Cheng od Zhoua** (ch 周成王 zhōu chéng wáng) ili **Kralj Ch'eng od Choua** bio je drugi vladar kineske dinastije Zhou. 

Kralj Cheng je bio mlad kada je naslijedio prijestolje. Njegov stric, Nadvojvoda Zhougong (poznatiji kao Vojvoda od Zhoua) se uplašio da će snage Shanga ponovno ustati pod slabom vlašću mladog kralja, pa se proglasio regentom i nekoliko godina upravljao vladinim poslovima. Zhougong je uspostavio istočnu prijestolnicu u Luoyangu, a nešto kasnije ugušio pobunu braće kralja Chenga. Kralj Cheng je nešto kasnije učvrstio granice dinastije Zhou tako što je zajedno s vojvodom Zhougongom porazio barbarska plemena. 

## Osobna informacija

  
    Porodično ime
    Ji (姬 jī) na kineskom
  
    Ime
    Song (誦 sòng) na kineskom
  
    Ime ere
    nema
  
    Otac
    Kralj Wu od Zhoua (najstariji sin)
  
    Majka
    Yi Jiang, kći Jianga Taigonga
  
    Supruga
    nepoznata
  
    Djeca
    Kralj Kang od Zhoua
  
    Približna dužina vladavine
    1042. pne.-1021. pne.
  
  Grob
    nepoznat
  
    Hramsko ime
    nepoznato
  
    Kurtoazno ime
    nepoznato
  
    Posthumno ime
    Cheng 成 (pinyin chéng), doslovno: "etabliran" ili "uspješan"
Tiglat-Pileser I

**Tiglat-Pileser I** (akadski: *Tukulti-apil-Ešara* »moje je uzdanje u sinu Ešarinu«) je bio kralj Asirije (1115. pre Hrista-1076. pre Hrista) . Bio je jedan od najvećih asirijskih osvajača. Zauzeo je Fenikiju. Iz sačuvanih natpisa vidi se da je među podanicima i neprijateljima pažljivo poticao stvaranje straha prema sebi.

## Pohod protiv naroda Mušku ,Malatije i Kilikije
Sin je Ašurešiša I, postao je kralj 1115. pre Hrista i bio je jedan od najvećih asirskih osvajača. Njegov prvi pohod je bio protiv naroda Mušku, koji je zauzeo izvesne delove Asirije u gornjem toku Eufrata. Prešao je 1120. pre Hrista Eufrat, zauzeo je Karkemiš i pobedio je Mušku. Posle toga je pregazio Komagen i istočnu Kapodokiju i isterao je Hetite iz asirijske provincije Subarti severoistočno od Malatije.

U sledećem pohodu asirijska vojska je prodrla u planine južno od jezera Van i posle toga su krenuli na zapad i Malatija se pokorila kralju Asirije. Posle toga je napao Koman u Kapodokiji. Zapisi o tim pobedama su na bakrenoj ploči na tvrđavi, koja je osiguravala njegova osvajanja u Kilikiji.

## Osvajanje Fenikije i izlaz na Mediteran
Sledeći neprijatelj sa kojim se obračunao bili su Aramejci. U sikobu sa njima tri puta je prodro je do izvora Tigrisa. Nakon zauzimanja hetitskog grada Petora, na ušću Sajura u Eufrat osigurao je kontrolu nad važnim putem prema Mediteranu. Odatle je krenuo prema Gubalu (Biblos), Sidonu i konačno Arvadu, gde se ukrcao na brod. Osvajanjima je došao do Mediterana. 
Kraljevski ljetopisi ovdje spominju da je kralj zaplovio morem i ondje ubio biće koje se naziva *nahiru* ili »morski konj.« Danas nije jasno koja je to životinja mogla biti. Postoje i drugi izvještaji o lovu povezani s ovim kraljem.
Osvojio je Fenikiju.

Tiglat-Pileser I. izveo je i više građevinskih zahvata, a osobito su značajne obnove hramova božanstava Ašur i Hadad u gradu Ašuru.

Čini se da je kraj njegove vladavine bio prilično nespokojan, budući da je pojačan pritisak Aramejaca na kraljevstvo. Umro je 1076., a naslijedio ga je njegov sin Ašarid-apal-Ekur. Njegovi su sinovi bili i kasniji asirski kraljevi: Ašur-bel-kala i Šamši-Adad IV.

## Povezano
* Tiglath-Pileser
Pohnpei (otok)

**Pohnpei** "na (*pohn*) svetom oltaru (*pei*)" (u prošlosti poznat pod nazivom **Ponape**) je je naziv za jednu od četiri država Federalnih Država Mikronezije (FDM), a koji pripada Senjavinovim otocima (dijelu veće grupe Karolinskih otoka). Palikir, glavni grad FDM, se nalazi na Pohnpeiju. Međunarodni aerodrom Pohnpei (IATA kod PNI) se nalazi karj Kolonije, na otočiću sjeverno od velikog otoka.

Pohnpei je najveći, najnastanjeniji i najratvijeniji otok u FDM.

Pohnpei se ističe i kao jedno od najvlažnijih mjesta na svijetu, gdje godišnje padaline prelaze 7500&nbsp;mm godišnje na nekim planinskim lokacijama.

## Vanjske veze

* The undisclosed ''Surfer'' magazine cover of Dan Malloy riding Palikir Pass, Pohnpei, the Federated States of Micronesia, February 2000
* myMicronesia/Pohnpei section 
* Pohnpei-Between Time & Tide 
* A Tour of Pohnpei 
* FSM Visitors Board/Pohnpei Section 
* Jane's Pohnpei Page 
* Postcards from Pohnpei: marine life
1100-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* 1100. pne. – Tiglath-Pileser I od Asirije osvaja Hetite.
* cca. 1100. pne. – Dorani osvajaju Drevnu Grčku.
* cca. 1100. pne. – Završava mikenska civilizacija.
* cca. 1100. pne. – Početak mračnog doba Grčke.
* cca. 1100. pne. – Početak proto-villanovanske kulture u sjevernoj Italiji.
* cca. 1100. pne. – Novo kraljevstvo završava u Egiptu.

## Značajne osobe
* Kralj David vlada nad Izraelom.
* cca. 1100. pne. – Rođen Zarathustra.

## Pronalasci, otkrića, pojave
* Feničani pronalaze alfabet.
* Asirci stvaraju MUL.APIN - drevni katalog konstelacija.
Mut-Aškur

**Mut-Ashkur** je bio kralj Asrije od 1730. pne. do 1720. pne. Bio je sin i nasljednik Ishme-Dagana. Otac mu je uredio brak s kćeri hurijskog kralja Zaziyae.

## Reference
Ašur-nirari I

**Ashur-nirari I** bio je kralj Asirije od 1529. pne. do 1503. pne. i sin bivšeg kralja Ishme-Dagana II. Pod njegovom je vladavinom pomogao izgradnji hrama Sin-Shamasha u asirskoj prijestolnici Ashuru.

## Reference
Puzur-Ašur III

**Puzur-Ashur III** bio je kralj Asirije od 1503. pne. do 1479. pne. Prema Asirskom popisu kraljeva, bio je sin i nasljednik Ashur-nirarija I i vladao 24 godine. On je također prvi asirski kralj koji se pojavljuje u sinhronističkoj historiji, gdje je opisan kao suvremenik Burnaburijaša babilonskog.  Nekoliko zidnih natpisa s njegovim imenom je pronađeno u Assuru. Ponovno je sagradio dio hrama Ištar u svojoj prijestolnici Ashuru, kao i južne dijelove gradskog zida. The Cambridge Ancient History edited, by I. E. S. Edwards, C. J. Gadd, N. G. L. Hammond, E. Sollberger

## Reference
Ašur-šaduni

**Ashur-shaduni** bio je kralj Asirije tokom jednog mjeseca 1454. pne. Vlast je preuzeo nakon smrti svog oca Nur-ilija, ali ga je svrgnuo dvorski prevrat koji je vodio njegov stric Ashur-rabi I.
Ašur-rabi I

**Ashur-rabi I** bio je kralj Asirije od 1453. pne. do 1435. pne. Bio je sin bivšeg kralja Enlil-nasira I, te je preuzeo vlast nakon uspješnog puča protiv svog nećaka Ashur-Sadunija, koji je uspio vladati samo jedan mjesec.

## Reference
Ašur-nadin-ahe I

**Ashur-nadin-ahhe I** bio je kralj Asirije od 1435. pne. do 1420. pne. Vlast je preuzeo nakon smrti svog oca Ashur-rabija I. Na početku njegove vladavine Asirija je postala vazal države Mitanni. Nakon 15-godišnje vladavine ga je svrgnuo brat Enlil-Nasir II.
Enlil-nasir II

**Enlil-Nasir II** bio je kralj Asirije od 1420. pne. do 1414. pne. Bio je brat kralja Ashur-nadin-ahhea I, a koga je svrgnuo u uspješnom dvorskom prevratu.
Enlil-nasir I

**Enlil-nasir I** je bio kralj Asirije od 1479. pne. do 1466. pne. Naslijedio ga je sin Nur-ili, a drugi sin Ashur-rabi I je nešto kasnije na vlast došao dvorskim prevratom.
Ašur-bel-nišešu

**Ashur-Bel-Nisheshu** bio je kralj Asirije od 1407. pne. do 1398. pne. Bio je sin prethodnog kralja Ašur-nirarija II.
Ašur-nadin-ahe II

**Ashur-nadin-ahhe II** *(Aššur-nādin-ahhē II)* bio je kralj Asirije od 1403. do 1393. pne.. Naslijedio je Ashur-rim-nisheshua, a smatra se posljednjim kraljem Staroasirskog perioda. Naslijedio ga je Eriba-Adad I, prvi kralj Srednjoasirskog perioda.

Ashur-nadin-ahhe je asirsko ime koje na akadskom znači “bog Ashur je dobio brata”. S tim imenom su nazvana dva asirska kralja u 15. i početkom 14. vijeka pne. O njima se vrlo malo zna, ali jedan je spomenut u pismima iz Amarne. U pismu kralja Ashur-uballita od Asirjne upućenom faraonu Egipta, zabilježenom kao EA 16, Ashur-nadin-ahhe se spominje kao njegov predak koji je pisao Egiptu i zauzvrat dobijao zlato. To implicira raniji diplomatski brak ili savez Asirije i Egipta za njegove vladavine. Ime Ashur-nadin-ahhe spomenuto u EA 16 se od nekih stručnjaka smatra ničim drugim do pogrešno ispisanim imenom Ashur-nadin-aplija, drugog asirskog kralja.

## Povezano
* Kraljevi Asirije
Eriba-Adad I

**Eriba-Adad** bio je kralj Asirije od 1392. pne. do 1366. pne..

Vjerojatno je bio vazal države Mitanni. Međutim, to je kraljevstvo u doba Eriba-Adada postalo žrtvom dinastijskog sukoba između Tushratte i njegovog brata Artatame II, a nakon toga je Tushrattin sin Shuttarna II, samoproglašeni kralj Hurrija, tražio podršku asirksih vazala. Zbog toga se pro-huritska/asirska frakcija pojavila na kraljevskom dvoru Mitannija, što je Eriba-Adadin sin Ashur-uballit I znao dobro iskoristiti.
Arik-den-ili

**Arik-den-ili** (1319. pne.-1308. pne. ili 1307. pne. – 1296. pne.) bio je asirski kralj.

Kao i njegov otac Enlil-nirari, morao se boriti protiv Babilona, a u njegovom slučaju kralja Nazi-Marutasha, kako bi proširio granice kraljevstva. Rat nije bio odlučen sve dok njegov sin (Adad-nirari I) nije postigao asirsku pobjedu.
Šalmanasar I

**Šalmanasar I.** (akadski: *Šulmanu-ašaridu*; na srpskohrvatskom se još naziva i *Salmanasar I.*) bio je asirski kralj od 1263. do 1233. pne.

Bio je sin Adad-nirarija I., te je svoga oca naslijedio na kraljevskom prijestolju. Poveo je više vojnih pohoda protiv Aramejaca u sjevernoj Mezopotamiji, pripojio dio Cilicije u Asirskom carstvu i utemeljio asirske kolonije u Kapadociji u Maloj Aziji.

Prema kraljevskim ljetopisima otkrivenim u Ašuru, u prvoj je godini svoje vladavine osvojio osam zemalja na sjeverozapadu, te uništio utvrdu, imenom Arinu, čiji je prah donio u Ašur. U drugoj godini vladavine pobijedio je Šatuaru, kralja Hanilgalbata, te njegove saveznike, među kojima su bili i moćni Hetiti. Ostatke kraljevstva Mitani uključio je u Asirsko carstvo, a u svojim se natpisima hvali kako je na jedno oko oslijepio barem 14.400 Mitanijaca koje je odveo u zarobljeništvo.

U Hanigalbatu imenovao je jednog od članova svoje kraljevske obitelji upraviteljem (akadski: *šukalu rabiu*), te više upravitelja u gornjoj Mezopotaimiji, posebice u dolini Kabur.

Izgradio je palače u Ašuru i Ninivi, te obnovio hram u Ašuru. Utemeljio je i grad Nimrod.

Na kraljevskom prijestolju naslijedio ga je sin Tukulti-Ninurta I.

## Povezano
* Asirija
* Srednjoasirsko carstvo
* Asirski vladari
Nur-ili

**Nur-ill** bio je kralj Asirije od 1466. pne. do 1454. pne. Bio je sin prethodnog kralja Enlil-nasira I.
Ašur-nirari II

**Ashur-nirari II** bio je kralj Asirije od 1414. pne. do 1407. pne. Bio je sin prethodnog kralja Enlil-Nasira II.
Tukulti-Ninurta I

**Tukulti-Ninurta I** bio je kralj Asirije (vladao je u periodu 1243. pne. – 1207. pne.)

Naslijedio je svog oca Šalmanasara I na kraljevskom prijestolju. U prvoj polovici vladavine je ostvario veliku pobjedu nad Hetititima u bitci kod Nihriye. Kasnije je Tukulti-Ninurta I porazio kasitskog kralja Kashtiliasha IV i osvojio njegov grad Babilon kako bi osigurao asirsku hegemoniju nad Mezopotamijom. Kashtiliash IV je zarobljen i prognan u Asiriju. Nakon pobune u Babilonu, Tukulti-Ninurta je obljačkao babilonske hramove i počeo graditi novi grad pod nazivom Kar-Tukulti-Ninurta. Međutim, protiv njega su se pobunili sinovi i opsjeli ga u novom gradu. Tukulti-Ninurta je ubijen tokom opsade. Naslijedio ga je jedan od sinova, Ashur-nadin-apli.

Smrt Tukulti-Ninurte je označila početak slabljenja Asirskog Carstva.

Njegovom ratu protiv Kashtiliasha IV je posvećen *[[Ep o Tukulti-Ninurti]]*.
Lista kraljeva Hetita

Datiranje i niz **[[Hetiti|hetitskih]] kraljeva** je napravljeno na osnovu fragmentarnih zapisa, a svi dolje navedeni datumi su približni, odnosno temeljeni na sinhronizmima s poznatim kronologijama susjednih zemalja. Malo se zna o vladarima perioda Sreednjeg Kraljevstva. Niz i datumi uglavnom prate podatke iz Brycea (1998). McMahan (1989) navodi Hatušilija II i Tudhaliju III u obrnutom redoslijedu. Bryce, između ostalog, ne navodi posebno Srednje Kraljevsto. Umjesto toga po njemu Staro Kraljevstvo završavaj s Muwatallijem , a Novo Kraljevstvo počinje s Tudhaliyom I. Niti se Tudhaliya "Mlađi" općenito navodi u popisima hetitskih kraljeva, jer je ubijen neposredno nakon smrti svog oca Tudhaliye II.

#### Hatijski period
* Pamba 23. vijek pne. - kralj Hatija
* Pithana rani 18. vijek pne. - kralj Kussare, osvajač Neše
* Piyusti 18. vijek pne. - kralj Hatija, porazio ga Anitta
* Anitta, sin Pithane, sredina 18. vijeka pne., kralj Kussare, razarač Hattuse
* (Tudhaliya)
* (PU-LUGAL-ma)

#### Staro Kraljevstvo
* Labarna I cca. 1680–1650. pne. tradicionalni osnivač, ali može biti legenda
* Labarna II (Hattusili I) cca. 1650–1620. pne. Vjerojatno prvi vladar koji je ponovno naselio Hattusu
* Mursili I cca. 1620–1590. pne.
* Hantili I cca. 1590–1560. pne.
* Zidanta I cca. 1560–1550. pne.
* Ammuna cca. 1550–1530. pne.
* Huzziya I cca. 1530–1525. pne.
* Telepinu cca. 1525–1500. pne.

#### Srednje Kraljevstvo
:*V. [[Hetitsko Srednje Kraljevstvo]].*
* Alluwamna
* Tahurwaili
* Hantili II
* Zidanta II
* Huzziya II
* Muwatalli I

#### Novo Kraljevstvo (Carstvo)
* Tudhaliya I cca. 1430-1400. pne. (?) 
* Arnuwanda I cca. 1400-1360. pne. (?)
* Hattusili II (?)
* Tudhaliya II cca. (?)-1344. pne.
* Tudhaliya III "Mlađi"
* Suppiluliuma I cca. 1344-1322. pne. 
* Arnuwanda II cca. 1322-1321. pne.
* Mursili II cca. 1321-1295. pne. 
* Muwatalli II cca. 1295-1272. pne. 
* Urshi-Teshub/Mursili III cca. 1272-1267. pne. 
* Hattusili III cca. 1267-1237. pne.
* Tudhaliya IV cca. 1237-1209. pne. (Kurunta cca. 1228/7. pne.)
* Arnuwanda III cca. 1209-1207. pne.
* Suppiluliuma II cca. 1207-1178. pne.

## Reference

* McMahon, G., *Hittite History*, Biblical Archaeologist 52 (1989), 62 - 77

## Vanjske veze
* Hittites.info

## Povezano
* Historija Hetita
Pamba (kralj)

**Pamba** je ime mitskog hetitskog ili hatijskog kralja iz 23. vijeka pne. Ime mu se spominje u izvještaju koga je dao napisati Naram-Sin od Akkada opisujući bitku protiv saveza 17 vladara, među kojima je jedan zvan Pamba. To je prvi spomen naroda Hati u historiji, kao i prvi put da se spominje ime koje zvuči indoevropski.
Hati

**Hati** je naziv koji može označavati: 
* Hati (narod) ili Hatti, narod koji je u živio u Maloj Aziji do dolaska Hetita; 
* Hati (Germani), također poznati kao *Chatti*, germanski narod iz prvih vijekova 1. milenijuma;
* Hati (nordijska mitologija), stvorenje iz nordijske mitologije.
Hati (narod)

**Hati** su bili drevni narod koji je živio u "zemlji Hatti" u današnjoj središnjoj i jugoistočnoj Anatoliji (Mala Azija).

Hatska civilizacija se smješta između 2500 - 2000/1700 pr. n. e., u rano i srednje brončano doba. 
Govorili su neindoeuropskim jezikom nazvanim hatski, za kojeg sada neki vjeruju da je povezan sa sjeverozapadnim kavkaskim jezicima.

Na kraju su se stopili s Hetitima, od kojih su se izgleda i razlikovali po nekim očitim fizičkim karakteristikama.
Hati su imali vrlo veliki utjecaj na hetitsku kulturu, tako da mnogi hetitski bogovi imaju hatsko porijeklo i ime.
Huritski jezik

**Hurijski** (**huritski**; het. *hurlili*) je uobičajeni naziv za jezik Hurijaca (Hurita), naroda koji je živio u sjevernoj Mezopotamiji između 2300. pne. do oko 1000. pne..

Hurijski je bio jezik kraljevstva Mitani u sjevernoj Mezopotamiji. Bio je pisan varijantom klinastog pisma. Broj nađenih tekstova je još uvijek relativno mali.

Jezik je srodan s urartskim.

## Izvori
## Osobine
## Primjer teksta
:*Untomān iyallēnīn tiwēna šūallamān šēniffuš katōšāššena ūriāššena, antillān ēmanāmḫa tānōšau*

## Povezano
Urartski jezik

**Urartski jezik** (također nazivan i **vanski**, u starijoj literaruri **turanski**, **kaldejski**) je uvriježen naziv za jezik koji se govorio na području drevne kraljevine Urartu oko jezera Van u danjašnoj Turskoj.

Prvi put je zabilježen u 9. stoljeću pne., a smanjuje se nakon pada države Urartu 585. pne. Nakon 500. pne. govorio ga je samo uzak krug ljudi.

## Povezano

### U Wikipediji

* Hurijski jezik
* Urartu
* Huritsko-urartski jezici

### Literatura

* C. B. F. Walker: section *Cuneiform* in *Reading the Past*. Published by British Museum Press, 1996, .
* J. Friedrich: *Urartäisch*, in *Handbuch der Orientalistik I*, ii, 1-2, pp.&nbsp;31–53. Leiden, 1969.
* Gernot Wilhelm: *Urartian*, in R. Woodard (ed.), *The Cambridge Encyclopedia of the World’s Ancient Languages*. Cambridge, 2004.
* Mirjo Salvini: *Geschichte und Kultur der Urartäer*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt, 1995.
* Jeffrey J. Klein, Urartian Hieroglyphic Inscriptions from Altintepe, Anatolian Studies, Vol. 24, (1974), 77-94.

### Vanjske veze

* Englesko-urartski rječnik zasnovan na listi riječi Melikischvilija, 1971
* Popis luvijskih hijeroglifa (PDF)
Huritsko-urartski jezici

**Huritsko-urartski** jezici su izumrla jezična porodica na drevnom Bliskom istoku. Sastoji se od samo dva poznata jezika, huritskog i urartskog.

Po nekim teorijama, ovi jezici su srodni sjeveroistočnim kavkaskim jezicima kao što je čečenski.
Berberski kalendar

**Berberski kalendar** je kalendar koji koriste Berberi u severnoj Africi. Kod Arapa je ovaj kalendar poznat i kao "felaški" (فلاحي fellāḥī "poljoprivredni"), jer se koristi za regulisanje sezonskih poljoprivrednih poslova, ili "adžamijski" (عجمي ajamī "nearapski").

Berberski kalendar je u suštini julijanski kalendar sa imenima meseci izgovorenim na berberski način. Severna Afrika je bila u sklopu Rimskog carstva u vreme kada je taj kalendar usvojen, a bila je i deo vizantijskog (istočnorimskog) carstva do 7-8. veka. 

## Meseci

Pošto u 20. i 21. stoleću julijanski kalendar kasni za gregorijanskim 13 dana, počeci svih meseci su 14-tog po gregorijanskom: decembar (*jember*, /džember/) počinje 14. decembra/prosinca itd. Meseci su dati po godišnjim dobima:
* ***Tagrest***: Zima
# *Jember* (decembar)
# *Yennayer* (januar)
# *Furar* (februar)
* ***Tafsut***: Proleće
# *Meghres* (mart)
# *Ibrir* (april)
# *Mayyu* (maj)
* ***Iwilen***: Leto
# *Yunyu* (jun)
# *Yulyu* (jul)
# *Ghust* ili *Awussu* (avgust)
* ***Amewan***: Jesen
# *Shtember* (septembar)
# *Tuber* (oktobar)
# *Wamber* (novembar)

## Nova godina
Jenajer 1. (ili prosto "Jenajer"), 14. januara/siječnja, se slavi kao berberska Nova godina. Berberističke grupe su je repopularisale od 1968. a obeležavaju je i Berberi koji inače ne slede ovaj kalendar. Pošto je ovo u stvari julijanska nova godina, ona je istovetna Srpskoj novoj godini. Neki alžirski Berberi slave Jenajer 12. januara/siječnja umesto 14.

## Era
Pariska berberistička grupa *Académie berbère* (odgovorna i za neo-tifinaški alfabet) je uvela kalendarsku eru za berberski kalendar vezanu za godinu ustoličenja egipatskog faraona Šošenka I (biblijski Šišak), koga su identifikovali kao prvog istaknutog Berbera u istoriji (zabeleženo je da je bio libijskog porekla). Akademija je nultu godinu postavila na 950. pne. (uobičajena procena godine Šošenkovog ustoličenja), što omogućuje zgodnu konverziju godina naše ere sabiranjem sa 950 - ***'. naše ere je ***'. po ovom sistemu.

## Reference
Pithana

**Pithana** je bio hetitski kralj anadolskog grada Kussare u bronačanom dobu. Vladao je u 18. vijeku pne. Za vrijeme svoje vladavine je osvojio Kanesh, središte mreže asirskih trgovačkih kolonija u Anadoliji i srce teritorija na kojima se govorilo hetitski.

Naslijedio ga je Anitta, najpoznatiji po tome što je osvojio Hattusu, buduću hetitsku prijestolnicu, te svoj podvig zapisao koristeći hetitski jezik.

## Vanjske veze
* Reign of Pithana
Kussara

**Kussara** (Kuššara) je u brončanom dobu bio grad smješten u jugoistočnoj Anadoliji. Vladari Kuššare su svoju vlast proširili po centralnoj Anadoliji, osvojivši grad Kanesh gdje se govorio hetitski, te uništivši Hattusu - buduću hetitsku prijestolnicu, te pokorivši teritorije na sjeveru sve do Crnog mora. 

Čovjek po imenu Pithana je najstariji poznati vladar Kuššare, a odgovoran je za osvajanje Kanesha (Neša). Sin Anitta je proširio ova osvajanja, uništio buduću hetitsku prijestolnicu Hattusu, te je najstariji vladar koji je svoja dostignuća bilježio na hetitskom jeziku. 

Nakon osnivanja hetitske dinastije, Labarna II (Hattusili I) u 17. vijeku pne. se još uvijek zvao "čovjek izKussare" zajedno s titulom kralj Hattuse. Nakon neuspjele opsade Aleppoa, Hattusili se teško ranjen vratio u Kussaru, pa se pretpostavlja da je grad bio smješten negdje između Nese i Aleppoa.
Anitta

**Anitta**, sin Pithane, bio je kralj Kussare, još uvijek nepronađenog grada. On je najstariji vladar koji je dao sastaviti tekst na hetitskom jeziku.

Anitta je vladao sredinom 18. vijeka pne. te je napravio **Anittin tekst** (CTH 1.A, uredio StBoT 18, 1974)http://titus.uni-frankfurt.de/didact/idg/anat/hethbs.htm, najstariji poznati tekst na hetitskom jeziku (i najstariji poznati indoevropski tekst uopće). Ovaj tekst izgleda predstavlja klinopisni zapis Anittih zapisa u Kanishu, možda prikupljen od strane Hattusilija I, jednog od najstarijih hetitskih kraljeva Hattuse.

Anittin tekst ukazuje da je Anittin otac Pithana osvojio Nešu (Kanish, Kültepe), koji je kasnije postao važan grad kraljevstva Kussara. Za vrijeme svoje vladavine Anitta je porazio hatijskog kralja Piyustija i zatim osvojio njegovu prijestolnicu - buduću hetitsku prijestolnicu Hattusu. Zatim je uništio grad, posadio potočarke među ruševinama i na njih vacio kletvu. 

Anittino ime se nalazi na bodežu pronađenom u Kültepeu a isto tako, zajedno s imenom njegovog oca Pithane, na različitim tekstovima u Kültepeu, kao i u kasnijim hetitskim zapisima. 

## Vanjske veze

* The Anitta text 
* The Hittite occupation of Anatolia 
* Kültepe-dagger inscription 
* Reign of Anitta
Piyusti

**Piyusti** ili **Piyušti** je bio kralj Hattuse na kraju 19. i početku 18. vijeka pne. Spominje se u Anittinom tekstu kao vladar koga je Anitta porazio najmanje dva puta. U drugoj bitci, Piyusti i pomoćne trupe su poražene kod grada Šalampa. Kasnije je Anitta nio u stanju na juriš zauzeti Hattusu prilikom noći, nakon što je branitelje oslabila glad. Anitta je potpuno uništio i prokleo grad. Kasniji hetitski kraljevi su ga potpuno obnovili.
Labarna I

**Labarna I** je bio prvi kralj Hetita, od oko 1680. pne. do oko 1650. pne..

Labarna se tradicionalno smatra osnivačem Hetitskog Starog kraljevstva (cca. 1700–cca. 1500. pne.), iako njegovo postojanje ponekad osporavaju moderni naučnici.

Labarna nije bio prijestonasljednik. PU-Sarruma je odredio Labarnu za nasljednika tek kada su se protiv njega pobunili vlastiti sinovi. Nakon PU-Sarrumine smrti, Labarna i Papahdilmah, jedan od PU-Sarruminih sinova, vodili su borbu za prijestolje, a Labarna je pobijedio.

## Vanjske veze
* Reign of Labarna I
Tuthalija

**Tudhaliya** ili **Tuthalija** je ime nekoliko hetitskih kraljeva.

* **Tudhaliya** (također Tudhaliya I) je hipotetski kralj Hetita u periodu koji prethodi Carstvu. Mogao je vladati krajem 18. vijeka pne.. Forlanini (1993) pretpostavljao da bi ovaj kralj mogao biti pradjed Hattusilija I.
* **[[Tuthalija I|Tudhaliya I]]** (također Tudhaliya II), vladao cca. 1430 do 1400. pne.
* **[[Tuthalija II|Tudhaliya II]]** (također Tudhaliya III), vladao u 1380-im pne.
* **[[Tuthalija III|Tudhaliya III]]** (također "Tudhaliya Dijete") mogao je kratko vladati oko 1358. pne.
* **[[Tuthalija IV|Tudhaliya IV]]** vladao oko 1237. pne.
* Tudhaliya, neo-hetitski kralj Carchemisha, oko 1100. pne.

Neki biblijski učenjaci su sugerirali da bi *Tidal, kralj Gojima* (Naroda), koji se spominje u Knjizi Postanka 14 kao saveznik Kedor-Laomera u napadu na buntovnike u Kanaanu, mogao biti temeljen na jednom od Tudhaliya.

## Reference

* Massimo Forlanini, Atti. del II Congresso Internazionale di Hittitologia, Pavia (1993).

## Vanjske veze
* Reign of Tudhaliya
PU-LUGAL-ma

**PU-[[Lugal|LUGAL]]-ma** (, mPU-*Šàr-(rù)-ma*, vjerojatno ime *Hišmi-Šarruma*), je kralj Hetita za koga se pretpostavlja da je živio prije stvaranja Carstva. Pretpostavku o tom kralju je iznio Emil Forrer i ona nije opće prihvaćena. Hishmi-Sharruma bi mogao biti djed Hattusilija I i otac Labarne I, spomenut (ali ne imenom) od Hattusilija I. Mogao je vladati oko 1700. pne..

## Vanjski linkoi
* Reign of PU-Sarruma
Game Boy

Game Boy (japanski ゲームボーイ *Gēmu Bōi*) ime je za porodicu dlanovnih igraćih konzola koju je razvila japanska tvrtka Nintendo. Prva inačica igraće konzole Game Boy pojavila se 21. travnja 1989. u Japanu, a poslje nakon četiri mjeseca na tržištu SAD-a. Uzveši sve inačice, do sada (2006.) je prodano više od 120 milijuna primjeraka Game Boya.

## Inačice
* Game Boy
* Game Boy Color
* Game Boy Advance
* Game Boy Advance SP
* Game Boy Micro
Satoshi Tajiri

**Satoshi Tajiri** (**田尻智** *Tajiri Satoshi*, 28. august, 1965. godine) je japanski dizajner elektroničkih igara i stvaralac *Džepnih čudovišta* (*Pocket Monsters*), poznatijih kao *[[Pokémon]]i*.

## Djetinjstvo i obrazovanje

Kao dječak, Satoshi je živjeo u predgrađu Tokija i uivao je u svom najdražem hobiju; skupljanju insekata. 1970tih godina, šume i polja koje je Satoshi obožavao i na njima provodio većinu svoga vremena prekrivene su apartmanima, neboderima i parkiralištima. Ovo je rastužilo Satoshija, jer je shvatio kako moderna djeca neće moći uživati u stvarima u kojima je on uživao, pogotovo u skupljanju kukaca.

## Game Freak

1982. godine Satoshi i njegov prijatelj James Hanzatko i Yuusuke Santamaria napravili su časopis o računalnim igrama imena *Game Freak*. Jedan od njegovih prijatelja koji je isto tako radio na ovom časopisu bio je Ken Sugimori, koji je kasnije nacrtao sve Pokémone. Ranih 1980-ih, osvojio je prvo mjesto na natjecanju sponzoriranom od Sege, u kojem je cilj bio napraviti videoigru. Kasnije, njegovu je prvu videoigru, *Quinty*, u prodaju pustio Namco za Nintendo Famicon. 1991. Satoshi otkriva Game Boy. Kada je prvi put ugledao kablove za povezivanje konzola, zamislio je kako njima pužu kukci te je tako stvorena ideja o Pokémonima. Igra je financirana i dobila idejni projekt od drugog studija za igre, "Creatures". Tajiri je svoju razvojnu organizaciju nazvao "Game Freak", prema magazinu te se taj naziv i dalje može vidjeti na početku Pokémon igara.

## Nintendo

Tajiri se zaposlio u Nintendu i proveo je narednih šest godina radeći na Pokémonima. Sprijateljio se sa Shigeru Miyamotom, tvorcem igara poput *[[Super Mario]]* igre, *[[The Legend of Zelda]]*, *[[Pikmin]]* i *[[Donkey Kong]]*, koji je postao Satoshijev mentor. U čast Tajiriju i Miyamotu, Ash Ketchum ("Red" u videoigrama) nazvan je *Satoshi*, a Gary Oak ("Blue" u videoigrama) nazvan je *Shigeru* u japanskoj verziji Pokémona.

Nedavno, Tajiri je (uz predsjednika Nintenda, Satoru Iwatom) bio izvršni režiser za igru namijenjenu Game Boy Advance konzoli, *[[Screw Breaker]]* (**スクリューブレイカー 轟振どりるれろ** *sukuryūbureikā gōshin dorirurero*), koja je izvan Japana u prodaju puštena pod nazivom *Drill Dozer*.

Njegovi kolege i suradnici u Nintendu opisali su ga kao iznimno kreativnu, ali povučenu i ekscentričnu osobu.
Množina

**Množina** je gramatički oblik koji označava količinu predmeta, pojmova, bića ili pojava veću od jedan. Danas je, uz jedninu, u većini indoeuropskih jezika jedini gramatički broj.
Nintendo

**Nintendo** je ime japanske kompanije koja se bavi proizvodnjom igraćih konzola, te izdavačkom djelatnosti kao: igraće karte, igre na ploči, video igre, animirani filmovi, stripovi. Ova tvrtka je osnovana 1889. godine, i osnovna djelatnost je bila proizvodnja igraćih karata za japansku igru Hanafuda. Tek 1977. godine, Nintendo razvija prvu konzolu, dok u 80-tim godinama 20. vijeka, Nintendo razvija arkadne video igre koje se igraju za novčiće ili žetone.

## Proizvodi
## Arkadne igre
Nintendo se okušao u proizvodnji arkadnih igara u ranim 1970tim, kao pravac u svojem strateškom cilju da probije na tržište video igara koje su postale popularne u SAD. Nintendo još i danas 2005. proizvodi arkadne igre. Od arkadnih igri sljedeće su navedene:
* Othello (1978)
* Sheriff (1979)
* Space Firebird (1980)
* Radar Scope (1980)
* Donkey Kong (1981)
* Donkey Kong jr. (1982)
* Donkey Kong 3 (1983)
* Mario Bros
* Legend of Zelda

Spisak svih Nitendovih igara nalazi se na članku: Spisak nintendovih arkadnih igara.

## Igra i sat
Game & Watch (Igra i sat) ime je za niz dlanovnih igrica koje su izišle u ranim 1980-tim, koje su koristile ekran od monokromnog tekućeg kristala (LCD). Ove dlanovne igrice imale su samo jednu igru, i imale su jedno dijelni ili dvo dijelni zaslon u raznim veličinam: silver& gold, wide screen, multiscreen (dvodijelni ekran), tabletop (stolovni), panorama, superscreen, crystal screen, micro vs system, miniclassics. Ove igre su bile popularne sve do izlaska dlanovne konzole Gameboy. 
* Spisak igara u silver&gold formatu
* Spisak igara u wide screen formatu
* Spisak igara u multiscreen formatu
* Spisak igara u tabletop formatu
* Spisak igara u panorama formatu
* Spisak igara u superscreen formatu
* Spisak igara u crystal screen formatu
* Spisak igara u micro vs system formatu
* Spisak igara u miniclassics formatu 

Zbog popularnosti ovih igara, kao i zbog pojave raznih emulatora za ove igre na PC, Mac, te na raznim dlanovnim računalima Nintendo je odlučio izbaciti osumvremenu inačicu pod imenom Gameboy micro.

## Igraće konzole
* Color TV Game (1977) - prva porodica konzola
* NES (Nintendo Entertainment System) 1987 - (najprodavanija Nintendova konzola)
* NES 2
* AV Famicom
* Super Nintendo Entertainment System - SNES 
* Virtual Boy
* Nintendo 64
* GameCube
* Panasonic Q
* iQue
* Wii

## Dlanovne knozole
* Game Boy
* Game Boy Color
* Game Boy Advance
* Game Boy Advance SP
* Nintendo DS
* Game Boy Micro

## Softver
* The Legend Of Zelda
* Mario Bros
* Pokémon
* Metroid
* Animal Crossing
* Earthbound
* Wave Race
* F-Zero
* Donkey Kong

## Filmovi i crtani seriali
* Serial filmova Pokémon
* Crtani serial Mario Bros
* Crtani serial Legend of Zelda

## Vanjske veze

* Službene stranice Nintenda
* Hrvatski Wii portal 
* Sve o Igra i Sat dlanovnim zabavama 
* Sve o Nintendu
RPG

**RPG** je skraćenica koja se koristi za nekoliko značenja:

* RPG (programski jezik), programski jezik za IBM-ove System i servere
* RPG Life Sciences, indijska farmaceutska kompanija
* Igra uloga, engleski **''R**ole **P**laying **G**ame'', igra u kojoj igrači preuzimaju uloge likova i zajednički stvaraju priče
** Stolna igra uloga, odnosno tradicionalna igra uloga u kojoj sudionici obično sjede oko stola i vode igru uz neposredno druženje
** Kompjuterska igra uloga (ponekad CRPG), kompjuterska igra koja koristi priče i mehaniku igre uloga
** Konzolska igra uloga, CRPG za video igraće konzole
** Taktička igra uloga, video-igra, odnosno CRPG koja koristi elemente strateške igre na poteze
** Online tekstualna igra uloga, igra uloga koja se igra online isključivo preko tekstualnog sučelja kao što je TELNET, Internetski forum ili chat
* Engleska skraćenica za ručni bacač raketa, odnosno vrstu pješadijskog protuoklopnog oružja
** RPG-2, RPG-7, RPG-16, RPG-18, RPG-22, RPG-26, RPG-27, or RPG-29, Soviet-made RPG launchers
* Skraćenica za broj skokovi po igri u košarci
* Robert P. George, profesor na Univerzitetu Princeton
1970-e

**1970-e** su decenija koja je počela 1. januara 1970. i završila 31. decembra 1979. 

## Događaji i trendovi

* Hladni rat ulazi u period detanta.
* U mnogim zemljama, uključujući SFRJ, započinje period pojačane političke represije na jednoj, odnosno ekstremizma i terorizma na drugoj strani, zbog čega se ta vremena počinju nazivati olovne godine
* Završava vijetnamski rat,
* U SSSR-u vlada Brežnevljeva stagnacija
* U Kini završava kulturna revolucija i počinje period ekonomskih reformi tržišne orijentacije
* Portugalska Revolucija karanfila nakon koje nestaje portugalski kolonijalni imperij, a s njime manje-više i afrička dekolonizacija
* U mnogim zemljama kulminira seksualna revolucija; legalizirani homoseksualnost i pornografija
* Omladinska rock supkultura se počinje diferencirati na posebne supkulture bazirane na novim muzičkim pravcima kao heavy metal, disco i punk.
Nintendo DS

**Nintendo DS** (engl. *Nintendo Double Screen* ili **NDS**) je najnovija dlanovna konzola tvrtke Nintendo iz Japana. 

## Opis
Zove se Nintendo DS, što znači Nintendo Double Screen jer ima dva ekrana. Donji ekran ima "Touch Screen", to znači da se može s olovkom, koja dolazi uz Nintendo DS, pisati i igrati kao na papiru. Preko toga se moraju sve funkcije navigirati. 

Postoje dvije verzije ove konzole, normalan Nintendo DS i manja verzija koja se zove Nintendo DS Lite. Izmedu tih konzola nema puno razlike, osim što je Nintendo DS Lite manji, lakši i moderniji. Nintendo DS se proizvodi u različitim bojama, npr. bijeloj, crnoj, srebrna, crvenoj.
Mew

## Biološke karakteristike
Mew je mali ružičasti Pokemon koji može letjeti. Od njegovog su DNK znanstvenici stvorili Mewtwoa. Ruke su mu zdepaste i malene s tri prsta, dok su mu noge duge. Rep mu završava malenom ovalnom tvorevinom. Glava mu je mala s dva velika plava oka i ušima nalik roščićima. Legendarni je Pokémon, te je kao takav jedinstven.