Milorad Pavić

**Milorad Pavić** (15. oktobar 1929, Beograd – 30. novembar 2009, Beograd) bio je poznati srpski prozni pisac, historičar srpske književnosti 17-19. vijeka, stručnjak za barok i simbolizam, prevodilac Puškina i Bajrona, profesor univerziteta i član Srpske akademije nauka i umjetnosti od 1991. godine.

Pavić je bio romansijer, pripovjedač, pjesnik i dramski pisac. Pavićeva djela imaju preko 80 prijevoda u zasebnim knjigama na različite jezike širom svijeta. Od strane stručnjaka iz Evrope, SAD-a i Brazila, Milorad Pavić je nominovan za Nobelovu nagradu za književnost. Bio je oženjen Jasminom Mihajlović, koja je pisac i književni kritičar. Živjeli su u Beogradu.

Zanimljivo je pripomenuti da je na početku svoje književničke i profesorkse karijere Pavić objavio knjigu pjesama *Palimpsesti* 1967. godine, pa *Istoriju srpske književnosti baroknog doba* 1970, zatim *Vojislav Ilić i evropsko pjesništvo* 1971. godine. Drugu knjigu pjesama *Mjesečev kamen* objavljuje 1971, a prvu zbirku priča *Gvozdena zavjesa* 1973. Slijede knjige priča: *Konji svetoga Marka* (1976), *Ruski hrt* (1979), *Nove beogradske priče* (1981), *Duše se kupaju posljednji put* (1982).

Pavić je domaću i svjetsku slavu stekao romanom *Hazarski rječnik*, koji je objavio 1984. godine. Ovaj svojevrsni leksikon u 100.000 riječi kritičari i publika brzo su proglasili nezaobilaznim štivom novoga vijeka. Mnogi kritičari zabilježili su da je Pavić pisac čudesne imaginacije i predvodnik evropske postmoderne. U drugom romanu *Predeo slikan čajem* (1988) autor nudi uzbudljivo djelo za ljubitelje ukrštenih riječi. Godine 1991. objavljuje treći roman *Unutrašnja strana vjetra*, pa *Posljednju ljubav u Carigradu* (priručnik za gatanje) 1994.

Pored ovog kvarteta romana koji su ključni za sagledavanje svestranog Pavićevog stvaralaštva, pojavljuje se *Šešir od riblje kože* (ljubavna priča) 1996, *Stakleni puž* (priče sa Interneta) 1998, *Kutija za pisanje* 1999, i romani *Zvjezdani plašt* (astrološki vodič za neupućene) 2000. i *Unikat* 2004. godine.

## Dela

# Palimpsesti pesme, Beograd 1967, 63 str.
# Istorija srpske književnosti baroknog doba, Beograd 1970, 527 str.
# Mesečev kamen pesme, Beograd 1971, 118 str.
# Vojislav Ilić i evropsko pesništvo, Novi Sad 1971, 367 str.
# Gavril Stefanović Venclović, Beograd 1972, 326 str.
# Vojislav Ilić, njegovo vreme i delo, Beograd 1972, 346 str.
# Gvozdena zavesa, priče, Novi Sad 1973, 222 str.
# Jezičko pamćenje i pesnički oblik ogledi, Novi Sad 1976, 429 str.
# Konji svetoga Marka, priče, Beograd 1976, 159 str.
# Istorija srpske književnosti klasicizma i predromantizma, Beograd 1979, 572 str.
# Ruski hrt, priče, Beograd 1979, 215 str.
# Nove beogradske priče, Beograd 1981, 360 str.
# Duše se kupaju poslednji put, Novi Sad 1982, 145 str.
# Rađanje nove srpske književnosti, Beograd 1983, 631 str.
# Hazarski rečnik. Roman-leksikon u 100.000 reči, Beograd 1984, 242 str.
# Istorija, stalež i stil, ogledi, Novi Sad 1985, 281 str.
# Predeo slikan čajem. Roman za ljubitelje ukrštenih reči, Beograd, 1988, 375 (525) str.
# Izvrnuta rukavica, priče, Novi Sad 1989, 180 str.
# Kratka istorija Beograda / A Short History of Belgrade, Beograd 1990, 68 str.
# Unutrašnja strana vetra ili roman o Heri i Leandru, Beograd 1991, 115+98 str.
# Istorija srpske književnosti 2, 3, 4. (Barok, Klasicizam, Predromantizam), Beograd, 1991, 225 + 181 + 181 str.
# Pozorišni jelovnik za uvek i dan više, Beograd 1993, 134 str.
# Poslednja ljubav u Carigradu. Priručnik za gatanje, Beograd 1994, 195 str.
# Šešir od riblje kože. Ljubavna priča, Beograd 1996, 80 str.
# Stakleni puž. Priče sa Interneta, Beograd, 1998, 154 + 12 str.
# Milorad Pavić, Jasmina Mihajlović. Dve kotorske priče, Beograd, Dereta, 1998, 52 + 71 str.
# Glinena armija, Beograd, Interpres, 1999. (Bibliografsko izdanje)
# Kutija za pisanje, Beograd, Dereta, 1999, 171 str.
# Zapisi na konjskom ćebetu, Draganić, 1999, Beograd, 277 str.
# Zvezdani plašt. Astrološki vodič za neupućene, Beograd, Dereta, 2000, 186 str.
# Strašne ljubavne priče, izabrane i nove. Plato, Beograd, 2001, 215 str.
# Vrata sna i druge priče. Dereta, Beograd, 2002, 196 str.
# Priča o travi i druge priče. Dereta, Beograd, 2002, 187 str.
# Devet kiša i druge priče. Dereta, Beograd, 2002, 202 str.
# Carski rez i druge priče. Dereta, Beograd, 2002, 266 str.
# Sedam smrtnih grehova. Plato, Beograd, 2002, 173 str.
# Dve interaktivne drame – Krevet za troje, Stakleni puž. Dereta, Beograd, 2002, 150 str.
# Dve lepeze iz Galate – Stakleni puž i druge priče. Dereta, Beograd, 2003, 167 str.
# Nevidljivo ogledalo – Šareni hleb (roman za decu i ostale). Dereta, Beograd, 2003, 84 + 70 str.
# Unikat. Dereta, Beograd, 2004, 170 str.
# Plava sveska. Dereta, Beograd, 2004, 118 str.
# Interaktivne drame: Zauvek i dan više; Krevet za troje; Stakleni puž. Dereta, Beograd, 2004, 274 str.
# Jasmina Mihajlović, Milorad Pavić – Ljubavni roman u dve priče. Čigoja, Beograd, 2004, 63 str.
# Priča koja je ubila Emiliju Knor. (na srpskom i engleskom) Dereta, Beograd, 2005, 44 + 50 str.
# Roman kao država i drugi ogledi. Plato, Beograd, 2005, 176 str.
# Svadba u kupatilu – Vesela igra u sedam slika. Dereta, Beograd, 2005, 104 str.
# Drugo telo. Dereta, Beograd, 2006, 310 str.
# Pozorište od hartije, roman. Zavod za udžbenike, Beograd, 2007, 240 str.
# Drugo telo (novo dopunjeno izdanje romana). Euro Giunti, Beograd, 2008, 292 str.
# Sve priče. Zavod za udžbenike, Beograd, 2008, 450 str.
# Veštački mladež. Tri kratka nelinearna romana o ljubavi. Matica srpska, Novi Sad, 2009, 157 str.

### Adaptacije Pavićevih dela

#### Film i televizija
* *Crvena kraljica*, režija Miroslav Međimurec, 1981.
* *Vizantijsko plavo*, režija Dragan Marinković, 1993.

#### Strip
* *[[Трећи аргумент|Treći argument]]*, scenarista Zoran Stefanović, crtač Zoran Tucić, 1995.

### Pavić kao prevodilac
 
# A. S. Puškin: Poltava (Prepev pesme speva Milorada Pavića – Mladost, Beograd 1949)
# A. S. Puškin: Poltava (Prepevao Milorad Pavić – Beograd, Novo Pokoljenje,1952)
# U Sanang: Čičkovi pupoljci (NIN,9. I.1995)
# Zegi: Pesme Delte (NIN,9. I.1995)
# Mun Bim: Mesečina na Mendelejskom dvorcu (NIN,12. VI 1995)
# Leon Damas: Ivice, Sećanja (NIN, 2. H 1995)
# Brijer Žan: Kada smo se rastali (NIN,30. H 1995)
# Paul Niger: Mesec (NIN, 30. X 1955, V, br. 252.)
# Aleksandar Puškin: Evgenije Onjegin (prepev i predgovor)
# Aleksandar Puškin: Evgenije Onjegin
# A. S. Puškin: Selo i druge pesme
# A. S. Puškin: Drame, poeme, pesme
# Džordž Gordon Bajron: Izabrana dela: - Dramske poeme, spevovi i pesme
# A. S. Puškin: Boris Godunov, male tragedije, bajke – koautor
# Čarls Simić: Pile bez glave
# A. S. Puškin: Pesma o Crnom Đorđu (odlomak)
# Džordž Gordon Bajron: Manfred (odlomak)

### Knjige o Paviću

# Mihajlović, Jasmina. Prilog za bibliografiju Milorada Pavića, Beograd, Prosveta, 1991, str. 231-305.
# Lefebvre, François. Lectures du Dictionnaire Khazar de Milorad Pavic
# Kratka istorija jedne knjige; izbor napisa o romanu leksikonu u 100.000 reci „Hazarski rečnik“ od Milorada Pavića
# Delić, Jovan. Hazarska prizma. Tumačenje proze Milorada Pavića, Beograd – Prosveta, Dosije; Titograd – Oktoih
# Leitner, Andreas. Milorad Pavics roman "Das Chasarische Wörterbuch".
# Mihajlović, Jasmina. *Priča o duši i telu. Slojevi i značenja u prozi Milorada Pavića*, Beograd, Prosveta, 1992, 191 str.
# Mihajlović, Jasmina. *Biografija i bibliografija Milorada Pavića*, Beograd, G
# Homann, Binja. *Phantastik und Realität zu den schriftlichen Quellen in Milorad Pavics* 
# *Savremena srpska proza 5: Pavić i postmoderna*, Trstenik, 1993 (1994″). (Miodrag Radović, Zoran Gluščević...)
# Ehrlich, Edeltraude. *Das historische und das fiktive im „Chasarischen Wörterbuch“ von Milorad Pavic*, Klagenfurt, D
# Mihajlović, Jasmina. *Bio-bibliografija Milorada Pavića*, (zasebno i kao deo knjige *Anahoret u Njujorku* u okviru Sabranih dela) 
# Pijanović, Petar, *Pavić*, Beograd, „Filip Višnjić“, 1998, 407 str.
# Vasić, Smiljka, *Polazne osnove novije srpske proze. Knj. 2. Hazarski rečnik Milorada Pavića – frekvencijski rečnik*
# Babić, Sava, *Milorad Pavić mora pričati priče*, Beograd, „Stylos“, 2000, 191 str.
# Popović, Radovan, *Prvi pisac trećeg milenija: Životopis Milorada Pavića*, Beograd, Dereta, 2002, 233 str.

### Knjige razgovora M. Pavićem

# Jevtić, Miloš. *Razgovori sa Pavićem*, Beograd, „Naučna knjiga“, 1990, 128 str.
# Šomlo, Ana. *Hazari, ili obnova vizantijskog romana: Razgovori sa Miloradom Pavićem*, Beograd, BIGZ, „Narodna knjiga“, 1990, 189 str.
# Tanasis, Lalas. *Milorad Pavić*, Solun, 1997, 1-30 str.

### Adaptacije Pavićevih dela

#### Film i televizija
* *Crvena kraljica*, režija Miroslav Međimurec, 1981.
* *Vizantijsko plavo*, režija Dragan Marinković, 1993.

#### Strip
* *Treći argument*, scenarista Zoran Stefanović, crtač Zoran Tucić, 1995.

## Vanjske veze

* Zvanična strana
* Pavićeva biblioteka na projektu Rastko  
* Kao pisac ja sam rođen prije dvjesta godina (Intervju)