open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Walther von Brauchitsch

**Hajnrih Alfred Herman Valter fon Brauhič** (; 4. oktobar 1881 — 18. oktobar 1948) je bio nemački feldmaršal i načelnik Vrhovne komande kopnene vojske tokom prvih godina Drugog svetskog rata. Bio je protivnik nacističkog režima, ali nije se protivio Hitlerovim planovima za rat. Hitler ga je penzionisao nakon nemačkog poraza u bici za Moskvu. Posle rata, Brauhič je uhapšen i optužen za ratne zločine, ali je umro pre početka suđenja.

## Reference
Fedor von Bock

**Fedor fon Bok** (; Kistrin, 3. decembar 1880 – Hamburg, 4. maj 1945) je bio *Generalfeldmarschall* Vermahta, koji je služio kao komandant grupe armija Centar tokom napada nacističke Nemačke na Sovjetski Savez 1941. godine. Fon Bok je smatran generalom koji sve radi „po pravilima“, i nije se puno mešao u politiku, ali takođe nije simpatisao one koji su se protivili Adolfu Hitleru.

## Život i karijera
Rođen je u Kistrinu (u to vreme je pripadao Brandenburgu u Nemačkoj). Pohađao je vojnu akademiju, a zatim je stupio u Nemačku vojsku 1897. godine. Borio se u Prvom svetskom ratu, i do 1918. je stekao čin majora. Ostao je u armiji nakon završetka rata, služeći kao komandant Treće armijske grupe.

Bio je jedan od nekolicine oficira koji nisu smenjeni sa dužnosti kada je Hitler reorganizovao vojsku 1939. u osvit Drugog svetskog rata. U to doba, fon Bok je bio zadužen da vodi grupu armija Sever tokom uspešne Invazije na Poljsku. Nakon uspešnog vođenja blickriga protiv Francuske, Belgije, i Holandije, fon Bok je unapređen u feldmaršala. Zatim mu je dato njegovo najčuvenije zaduženje; operacija Barbarosa, osvajanje Moskve i poraz Sovjetskog Saveza. 1941, fon Bok je izvršio invaziju na deo Poljske pod sovjetskom okupacijom, raskinuvši sporazum Ribentrop-Molotov između Nemaca i Sovjeta. Do decembra, cela Poljska, Ukrajinska SSSR, kao i Belorusija i veći deo zapadne Rusije su bili osvojeni.

Međutim, fon Bok je imao nesreću da se suoči sa oštrom ruskom zimom, kada su njegovi vojnici dospeli na oko 30&nbsp;km od Moskve. Temperature su pale na prosečnih -30&nbsp;°C, nemački vojnici su imali izrazito neodgovarajuću odeću, a suočili su se sa izrazito žilavim i veštim otporom Crvene armije. Tenkovski motori su redovno otkazivali, a oružje se često kočilo. Međutim, Hitler je naredio fon Boku da drži svoje pozicije. Ruske snage, pod komandom maršala Georgija Žukova, su brzo prešle u protivofanzivu, odbacivši Nemce na 145&nbsp;km od Moskve. Nemačke žrtve su se merile hiljadama, a Nemci do kraja rata više nisu zapretili Moskvi.

Iako se lično protivio zverstvima koja su Nemci činili protiv sovjetskih civila, fon Bok nikada nije protestovao direktno kod Hitlera (mada je jednom prilikom naložio podređenom da podnese formalnu žalbu). Nakon Hitlerovog samoubistva, fon Bok se stavio pod komandu admirala Karla Denica, novog vođe Nemačke. Boraveći u Hamburgu, fon Bok je ubijen u savezničkom bombardovanju 4. maja 1945.
Motorizirane jedinice

**Motorizirane** ili **motorizovane jedinice** su vojne jedinice, u pravilu dio kopnene vojske, kojima motorna vozila predstavljaju standardni dio opreme. Pod motornim vozilima se smatraju isključivo "laka" (neokolopljena) vozila kao što su kamioni i terenski automobili koja nisu namijenjena za neposredna borbena djelovanja nego isključivo za prijevoz. Za njih se također koristi i izraz **motorizirana pješadija**.

Motorizirane jedinice se tradicionalno smatraju prvim korakom prema mehanizaciji vojske, odnosno transformaciji "obične" pješadije (koja se kreće pješke) koja na taj način dobija veću mobilnost odnosto manevarske sposobnosti. Kada se obična motorna vozila zamijene oklopnim vozilima - oklopnim transporterima ili borbenim oklopnim vozilima - onda se govori o mehaniziranim jedinicima.

Iako je masovno korištenje motornih vozila u ratu zabilježeno zabilježeno tokom bitke na Marni na početku Prvog svjetskog rata, kada su francuske snage u septembru 1914. u kritičnom trenutku zatvorile brešu trupama dovezenim uz pomoć 600 pariških taksija, motorizirane jedinice su se kao specifični entiteti počele stvarati tek u međuratnom periodu. Tada je prepoznata njihova prednost u odnosu na običnu "pješadiju" ne samo zbog veće mobilnosti, odnosno brzine reakcije, nego i zbog toga što pri tome nije bila vezana uz željezničku mrežu te je mogla koristiti i obične ceste, a u nekim slučajevima i sam teren. Motorizirane jedinice su, sa druge strane, u taktičkom smislu bile neupotrebljive za neposrednu borbu, odnosno njihovo ljudstvo se moralo prethodno iskrcati i boriti kao redovna pješadija; također su bile prilično ranjive na zračno ili artiljerijsko bombardiranje, ko i na zasjede na planinskim i teško pristupačnim područjima.

## Povezano
*Konjica
*Biciklističke jedinice
*Motociklističke jedinice
*Brze jedinice
Plan Istok

**Plan Istok** ( bio je ratni plan koji je u međuratnom periodu tadašnja Poljska pripremila za slučaj rata sa Sovjetskim Savezom. Iako je Poljska odnijela pobjedu u poljsko-sovjetskom ratu i od Sovjeta 1921. godine ishodila izuzetno povoljni mirovni sporazum, poljsko vodstvo je, pogotovo otkako je na njegovo čelo došao maršal Jozef Pilsudski, smatralo Sovjete glavnom prijetnjom po poljsku sigurnost, a sam Pilsudski je novi rat sa Sovjetima smatrao neizbježnim. Zbog toga su poljske vlasti uložile izuzetan napor da zaštite svoju istočnu granicu. To je uključivalo kako izgradnju fortifikacijskih objekata, koncentraciju najelitnijih i najbolje opremljenih jedinica i održavanje redovnih manevara na istočnim područjima zemlje (danas poznatim kao Kresy). 

Iako danas nisu očuvani autentični tekstovi plana, koji je svoju konačnu verziju dobio početkom 1939. godine, historičari su naknadno rekonstruirali njegove glavne detalje. Velikim dijelom je bio temeljen na iskustvima iz poljsko-sovjetskog rata, ali je u obzir uzimao specifične geografske i ekonomske prilike. Kao slabost je prepoznata izuzetna dužina granice sa Sovjetima - 1412 km - kao i pretpostavke da će Sovjeti relativno lako ostvariti brojčanu nadmoću u ljudstvu (3:1) nad poljskim snagama. Poljsko vodstvo je, sa druge strane, kao prednost smatralo to da se glavni industrijski resursi Poljske nalaze na zapadu, uključujući i Centralni industrijski okrug, kao i to da je granica, na sjeveru i jugu lišena prirodnih prepreka, u centru bila u relativno nepristupačnoj šumskoj i močvarnoj oblasti. Poljski planeri su pretpostavljali da će se time stvoriti "uska grla" na kojima se snage Crvene armije moći relativno lako zaustaviti, usporiti, odnosno koristeći veću mobilnost poljskih snaga, "počesno" tući pod ijelovima.

Plan nije bio sproveden u praksu, s obzirom da je krajem 1930-ih došlo do naglog pogoršanja odnosa Poljske sa nacističkom Njemačkom, odnosno što je postalo jasno da mnogo nesporednija opasnost Poljskoj prijeti sa Zapada. Zbog toga su do početka Drugog svjetskog rata glavnina poljskih snaga povučena sa istočnih granica, dok su tamo ostale tek paravojne formacije i tvrđavske trupe. Kada je 17. septembra 1939. došlo do sovjetske invazije, one se, dodatno oslabljenje njemačkom invazijom, nisu bile u stanju efikasno oduprijeti napadačima.
Zapadni front (Drugi svjetski rat)

**Zapadni front** ili **Zapadno bojište** je izraz koji se u kontekstu Drugog svjetskog rata koristi za dio evropskog bojišta uz zapadne granice predratne Njemačke (Trećeg Reicha) - što uključuje područje Francuske, Belgije, Nizozemske, Luksemburga kao (a ponekad se pod time podrazumijeva i područje Danske i Norveške), odnosno zapadne dijelove same Njemačke. Uspostavljen je na samom početku rata, u septembru 1939. godine nakon što su Ujedinjeno Kraljevstvo i Francuska objavili rat Njemačkoj, te su se francuske i njemačke snage našle suprotstavljene jedna drugoj na tadašnjoj francusko-njemačkoj granici. Prvih nekoliko mjeseci je karakterizirao izostanak bilo kakvih većih operacija, odnosno period *[[Čudni rat|čudnog rata]]*. On je prekinut kada su u maju 1940. godine njemačke snage (koje su prethodni mjesec bile bez borbe okupirale Dansku i poduzele invaziju Norveške) poduzele veliku ofanzivu na područje Belgije, Nizozemske i Luksemburga; ona je završena brzim i spektakularnim njemačkim uspjehom tokom koga su sve tri države okupirane, a za nekoliko tjedana i sama Francuska prisiljena na kapitulaciju. Ta područja su se tokom sljedeće četiri godine nalazile pod njemačkom okupacijom, i na njima, ako se izuzmu zračna bombardiranja, povremeni prepadi britanskih komandosa i manje gerilske akcije francuskih *[[maquis]]a*, nije bilo borbenih djelovanja. Usprkos toga, kao i Hitlerove strateške orijentacije na rat sa Sovjetskim Savezom (odnosno Istočni front), Nijemci su na Zapadnom frontu držali relativno značajne snage, pogotovo nakon što je ulazak SAD u rat učinio izglednim i mogućnost savezničkog iskrcavanja iz Britanije; zbog toga su Nijemci Zapadni front nastojali ojačati kroz kompleks obalnih fortifikacija poznatom kao Atlantski zid. Te mjere, međutim, nisu spriječile iskrcavanje u Normandiji do koga je došlo u junu 1944. godine, kao ni proboj savezničkih snaga iz mostobrana koji je do kraja 1944. doveo do oslobođenje Francuske, Belgije, Luksemburga i dijela dijela Nizozemske, kao i prodor saveznika na predratnu teritoriju Njemačke. Nakon što je u zimu 1944/45. godine slomljen pokušaj Nijemaca da odbace saveznike u ardenskoj kontraofanzivi, saveznici su u proljeće 1945. pokrenuli konačni prodor preko Rajne koji je za nekoliko tjedana doveo do sloma njemačkih snaga i njihove kapitulacije početkom 1945. godine kojom su završena borbena djelovanja na Zapadnom frontu.

## Povezano
*Mediteranska kampanja (Drugi svjetski rat)
*Italijanska kampanja (Drugi svjetski rat)
*Zapadni front (Prvi svjetski rat)

## Vanjske veze

* militaryhistoryonline.com site on the Western Front 
* Western European Jewry During the First Years of the Nazi Conquest  on the Yad Vashem website
Leusaba

**Leusaba** je naziv naselja iz rimskog perioda, na užem području današnjeg Mrkonjić Gradaa, Bosna i Hercegovona. Nalazilo se uz putnu komunikaciju Salona – Servicij.
 
U dolini Crne rijeke su se sastajale dvije itinerarske ceste, ona Antoninova itinerara i ona Tabule, od kojih je prva vodila od Glamočkog polja (Halapić, Salviae), a druga preko Šipova i Mrkonjić Grada. Tu je u dolini Crne rijeke bio njihov spoj, pa otuda i prometni značaj Leusabe.

### Arheologija
Prva istraživanja obavljena su sredinom XIX stoljeća. Arheolozi su zabilježili da se radi  o velikim rimskim ostacima kod Mrkonjić Grada. Artur Evans je iznio podatke o velikom blagu sa novcima rimskih careva iz III. stoljeća.  U Sarajevo je donio 18 novčića koji se danas nalaze u numizmatičkoj zbirci Zemaljskog muzeja. Nije dao podatke o mjestu nalaza. U međuvremenu, nalazišta su bila devastirana, nalazi nezbrinuti i neobjavljeni, ili ugrađeni u puteve, pruge i stanbene objekte  i vremenom zaboravljeni.

Krajem XIX stoljeća istraživanja su obnovili Karl Pač i Ćiro Truhelka. Za novčiće je naveo da su sa lokaliteta Bjelajci. U Donjem polju umjesto razvalina koje su se „nekada nadaleko prostirale“, Ćiro Truhelka je vidio samo dva dobro očuvana mauzoleja (grobnice na svod sa sarkofazima) i natpis djevojčice, koji je očuvan do danas. Natpis je nađen ugrađen u ćošak jedne kuće.
 
Rezultat njihovih istraživanja je postojanje tri rimska naselja: u Majdanu, Mrkonjić Gradu i Bjelajcima. Sva tri naselja su se razvila zbog prerade željeza. Koje od njih je Leusaba nije utvrđeno.

Na Gradini u Majdanu su otkriveni tragovi starog rudarstva i metalurgije iz ilirskog perioda, a u samom naselju ostaci kasnoantičke bazilike sa dijelovima rimskog naselja u kojem su bile dvije talionice željeza. Iz Majdana potječu i dva kamena ulomka sa natpisom.

I u samom Mrkonjić Gradu pronađeni su rimski građevinski materijal i željezna troska, ali nikad nisu registrovani i valorizovani.

U arealu Gornjeg polja u Bjelajcu, uz dvije još uvijek vidljive gradine, u ilirskom dobu bilo je epihorsko naselje koje je bilo središte domaće župe  (civitas Maeziorum). U rimsko doba na istom mjestu se  razvio gradić municipalnog tipa. Jedini pisani dokument je nadgrobni spomenik u obliku kocke koji su objavili Karl Pač i Ćiro Truhelka. Natpis je rimskog građanina Elije Tertule i ukazuje da su se građani tog naselja nazivali Aeli (gentilno ime po rimskoj dinastiji koja je ime dodijelila), ali se o statusu naselja ništa ne navodi. Bilo je to naselje uzputnog tipa, sa raskrsnicom, sa obe strane Crne rijeke, koje je ležalo na raskrsnici javne ceste koja je dolazila od Majdana i ceste koja je dolazila od Polja iz Mrkonjić Grada i nastavljala na sjever prema Serviciju na Savi.

Područje Mrkonjića istraživao je i Ivo Bojanovski. Njegov zaključak je da se u Bjelajcima (Donje polje) nalazila značajna etapna stanica i raskrsnica na putu Salona - Servicij i da je to Leusaba. Danas više nije moguće provjeravati ovaj zaključak jer je naselje u Donjem polju, dakle po drugi put, i arheološki umrlo. 

## Literatura

## Reference
Polihromija

**Polihromija** ili **polikromija** je ukrašavanje bojom plastika ili materijala koji se upotrebljavani u bojenju zidova ili plafona kulturnih spomenika i radi se o jedinstvenom pokrivanju jednom bojom velikih površina ili rasčlanjivanju bojenim ukrašavanjem.

Polihromija kao ukrašavanje umetničkih dela je poznata već u prostorima Plodnog polumeseca da bi kasnije svaki umetnik ili umetnički pravac odnosno stil dao svoj doprinos u povećanju polihromije i estetike doživljavanja iz datog predmeta i čuvanja njegove deteorioracije (površinsko oštećenje).

## Vanjske veze

* Stiftung Archaeologie
* Amiens Cathedral in Colour
Branko Crvenkovski

**Branko Crvenkovski** je makedonski političar, bivši predsednik Republike Makedonije i bivši predsednik makedonske vlade. Rođen je 12. oktobar 1962. u Sarajevu, SFRJ.

Diplomirao je 1986. na temi iz informatike i automatizacije na Elektrotehničkom Fakultetu Univerziteta Sveti Ćiril i Metodije u Skoplju.

Branko Crvenkovski je bio predsednik Republike Makedonije od april-a 2004. do 2009. Bio je premijer u periodu od 2002. do april 2004. Predsednik je postao u drugom krugu izbora, kada je pobedio opozicionog kandidata Saška Kedeva. Mesto predsednika je nasledio od tragično poginulog Borisa Trajkovskog koji je poginuo 26. februara 2004. u avionskoj nesreći, na prilazu aerodromu Mostar. Na mestu predsednika nasledio ga je u maju 2009. Đorge Ivanov.

Crvenkovski je bio izabran za člana makedonskog parlamenta 1990. na prvim višestranačkim izborima u bivšoj Jugoslaviji. Pre toga je bio direktor kompanije Semos.

## Reference

## Vanjske veze

* Zvanična prezentacija predsednika vlade Republike Makedonije
Ljupčo Georgievski

**Ljupčo Georgijevski** (; ; rođen 17. januara 1966. u Štipu) je makedonski pesnik i političar, koji od 2006. godine ima i bugarsko državljanstvo i deklariše se kao bugarofil. Bio je prvi predsednik VMRO-DPMNE, od njenog osnivanja do maja 2003. godine. Od 1998. do 2002. je bio premijer Severne Makedonije. Posle nesuglasica sa liderom VMRO-DPMNE, Nikolom Gruevskim, Georgijevski se povlači iz matične partije i formira VMRO Narodnu partiju.

Kratko vreme 1991. godine bio je i prvi potpredsednik Severne Makedonije.

Godine 2006. je zatražio i 23. februara 2006. dobio ukazom bugarskog potpredsednika bugarsko državljanstvo.

## Povezano
* Spisak premijera Severne Makedonije

## Reference

## Vanjske veze
* Ljupčo Georgievski 
* Ljupčo Georgievski - Biografija
Radmila Šekerinska

**Radmila Šekerinska Jankovska** )  (rođena u Skoplju, 10. juna 1972) makedonska političarka i obavljala je dužnost zamenika predsednika Vlade Republike Makedonije. Radmila Šekerinska je bila lider makedonske opozicije i predsednik SDSM-a. Šekerinska je 2007. magistrirala diplomatiju na prestižnoj Flečerovoj školi za pravo i diplomatiju, Univerzitet Tafts, SAD. Diplomirala je na Elektrotehničkom fakultetu u Skoplju 1995. godine. Govori engleski i francuski jezik. Dobitnik je nagrade *Global Leaders of Tommorow* koju dodeljuje Svetski ekonomski forum.

## Političke funkcije

Od 1993. godine, član Centralnog odbora SDSM u nekoliko mandata.

Od 1995. do 1999. godine, predsednik SDMM-a.

Od 1995. član predsedništva centralnog odbora SDSM-a.

Od 1997. i 1998. godine portparol SDSM-a.

Od 1999. godine, predsednik centralnog odbora SDSM-a i međunarodni sekretar partije.

Od 1996. do 1998. godine, član Skupštine grada Skoplje.

Od 1998. do 2002. godine poslanik u Skupštini Republike Makedonije. U ovom periodu je bila: zamenik-koordinator poslaničke grupe SDSM, član komisije za spoljnu politiku, član komisije za obrazovanje i nauku, član komisije za životnu sredinu, mlade i sport, član delegacije u Interparlamentarnoj uniji.

Od 1. novembra 2002. do 25. avgust 2007, zamenik predsednika Vlade, zadužena za Evropske integracije i koordinaciju strane pomoći.

Od 12. maja 2004. do 12. juna 2004. i od 3. novembra 2004 do 15. decembra 2004 je bila Premijer Republike Makedonije.

## Povezano
* Spisak premijera Republike Makedonije

## Reference

## Vanjske veze
* Biografija Radmile Šekerinske na vladinom sajtu
Hari Kostov

**Hari Kostov** (rođen 13. novembra 1959) je bio premijer Republike Makedonije od maja do novembra 2004. Parlament ga je postavio na dužnost premijera 31. maja 2004, dve nedelje nakon što ga je predložio predsednik Branko Crvenkovski. Kostov je bio ekonomski savetnik makedonske vlade i Svetske banke tokom osamdesetih i devedesetih godina dvadesetog veka. Bio je ministar unutrašnjih poslova u prethodnoj vladi, koju je vodio Crvenkovski, a trajala je od 2002. do 2004, kad je Crvenkovski izabran za predsednika. Kostov je zadržao većinu zvaničnika iz kabineta Crvenkovskog.

Kostov je objavio ostavku 15. novembra 2004, nakon neslaganja unutar koalicione vlade, posebno oko makedonskih i albanskih ministara. Napustio je dužnost 18. novembra 2004, kada je njegova ostavka prihvaćena, a nasledio ga je ministar odbrane, Vlado Bučkovski.

Trenutno je Kostov izvršni direktor Komercijalne banke - Skoplje, što je dužnost na kojoj je bio i pre ulaska u makedonsku vladu.

## Povezano
* Vlada Republike Makedonije

## Reference
Vlado Bučkovski

**Vlado Bučkovski** (rođen 2. decembra 1962. u Skoplju) je bivši premijer Republike Makedonije. Za premijera je izabran od strane Makedonske skupštine 15. decembra 2004. Bučkovski je takođe predsednik SDSM-a.

Vlado Bučkovski je diplomirao na Pravnom fakultetu 1986. godine, a magistrirao 1992. Godine 1998. je doktorirao na temu „Rimsko i savremeno založno pravo“. 

Od 1987. do 1988. godine radio je kao stručan saradnik Skupštine Republike Makedonije. U periodu od 1988. do 2002. godine je radio kao nastavnik, saradnik, mlađi asistent i asistent na Pravnom fakultetu u Skoplju. Godine 1998. je izabran za docenta rimskog prava. Za vanrednog profesora je izabran 2003. 
U periodu od 1998. do 2000. godine Bučkovski je bio član Državne izborne komisije, a od 2000. do 2001. godine je bio predsednik Skupštine grada Skoplje.

U periodu od 13. maja do 26. novembra 2001. godine bio je ministar odbrane u koalicionoj vladi.

Od 1. novembra 2002. godine Bučkovski je bio član Vlade Republike Makedonije, u kojoj je vršio funkciju ministra odbrane. Na ovoj funkciji je bio do novembra 2001.

Od novembra 2002. do decembra 2004. ponovo je bio na funkciji ministra odbrane u vladi Branka Crvenkovskog.

Predsednik pravnog saveta Vlade postao je 15. septembra 2003. godine.

26. novembra 2004. je izbran za lidera SDSM. Istog dana mu je poveren mandat da formira novu Vladu po ostavci prethodnog premijera Harija Kostova. 

Vlado Bučkovski je 15. decembra 2004. izabran za predsednika Vlade Republike Makedonije.
Emil Dimitriev

**Emil Dimitriev** (; 19. mart 1979) je makedonski političar. Generalni sekretar VMRO-DPMNE. Dimitriev je imenovan za privremenog premijera Makedonije 18. januara 2016, posle ostavke Nikole Gruevskog i u okviru sporazuma u Pržinu.

## Reference
Nikola Kljusev

**Nikola Kljusev** (Štip, 1927 — Skoplje, 16. januar 2008) je bio premijer Republike Makedonije od 27. januara 1991. do 17. avgusta 1992.

Diplomirao je ekonomiju, na Beogradskom univerzitetu. Doktorirao je 1964.

Bio je istraživač i direktor Ekonomskog instituta u Skoplju, profesor i dekan Ekonomskog fakulteta u Skoplju, i član Makedonske akademije nauka i umetnosti od 1988.

Bio je prvi premijer nezavisne Makedonije. Kasnije je postao član VMRO-DPMNE, i izabran je za predsednika Saveta partije 1997. Kasnije je bio ministar odbrane (1998—2000).

## Povezano
* Vlada Nikole Kljuseva
* Vlada Republike Makedonije

## Reference
Vlada Nikole Kljuseva

**Vlada Nikole Kljuseva** je formirana 27. januara 1991. godine, ovo je bila prva Vlada Republike Makedonije od uspostavljanja višestranačja.

Zbog međustranačkih sukoba, ova vlada nije trajala dugo. 17. avgusta 1992. godine ovoj vladi je sobranje izglasalo nepoverenje.

## Sastav Vlade
Sastav Vlade od 1991. godine je bio sledeći:
* Premier: Nikola Kljusev
* Vicepremieri: Blaže Ristovski, Jovan Andonov, Bekir Žuta
* Nadvorešni raboti: Denko Maleski
* Odbrana: Risto Damjanovski
* Vnatrešni raboti: Jordan Mijalkov
* Pravda: Đorđi Naumov
* Finansii: Metodija Toševski
* Ekonomija: Stojan Trajanovski
* Razvoj: Goce Petreski
* Urbanizam, gradežništvo, saobraćaj i ekologija: Aleksandar Lepavcov
* Zemjodelstvo, šumarstvo i vodostopanstvo: Ivan Angelov
* Trud i socijalna politika: Ilijaz Sabriu
* Obrazovanie: Dimitar Dimitrov
* Nauka: Đorđi Efremov
* Kultura: Cvetan Grozdanov
* Zdravstvo: Perko Kolevski
* Informacija: Martin Trenevski
* Bez resor: Jane Miljovski, Ilija Andonov - Čento, Alaetin Toska, Ljubomir Frčkoski

10. januara 1992. godine izvršena je rekonstrukcija vlade pri čemu je za ministra unutrašnjih poslova izbaran Ljubomir Frčkoski, a za ministra odbrane - Trajan Gocevski.

## Reference
Houghton-le-Spring

**Houghton-le-Spring** je grad od 14,285 stanovnika na sjeveroistoku Engleske u Metropolitanskoj grofoviji Tyne and Wear.

Grad administrativno podpada pod Metropolitanski borough City of Sunderland.

## Geografija

Houghton-le-Spring leži gotovo jednako udaljen od Durhama (11,3 km jugozapadno), Sunderlanda (9,7 km sjeveroistočno), Seahama i Sjevernog mora (8 km istočno).

## Historija

Houghton je prvi put dokumentiran za normanskih vremena kao  feudalno imanje.

Houghton je kao i brojna druga mjesta Tynesidau, bio selo sve do 19. vijeka, tad se razvio zahvaljujući  rudniku ugljena koji je radio od 1823. do 1981..

## Znamenitosti

Houghton je poznat po replici atenskog Hefestova hrama koji je podignut 1844. na brdu Penshaw, kao spomenik u čast Johnu Lambtonu, earlu od Durham koji je bio guverner Kanade. u muzej.

## Reference

## Vanjske veze

* Houghton-le-Spring Heritage Society
Kontraofanziva

**Kontraofanziva**, **protivofanziva** ili **protofenziva** je izraz kojim se u vojnoj terminologiji opisuje napadna vojna operacija strategijske razine, odnosno ofanziva koja za svrhu ima suprotstavljanje neprijateljskoj ofanzivi, odnosno eliminiranje njenih teritorijalnih rezultata.

Kontraofanzive se najčešće poduzimaju u situacijama kada su neprijateljske snage nakon ili tokom ofanzive previše iscrpljene, razvučene ili još nisu stigle pripremiti vlastite obrambene položaje. Jedan od najpoznatijih primjera je sovjetska kontraofanziva koju su za vrijeme Drugog svjetskog rata sovjetske snage izvele krajem 1941. protiv njemačkih snaga te tako uspješno okončale Bitku za Moskvu.

Uticajni pruski vojni teoretičar Carl von Clausewitz je kontraofanzivu smatrao najefikasnijom od svih obrambenih strategija.

## Povezano
*Kontranapad, izraz koji se koristi za sličan postupak na taktičkoj razini
SMS Schleswig-Holstein

***SMS Schleswig-Holstein*** je bio njemački bojni brod, najpoznatiji po ulozi koju je odigrao na samom početku Drugog svjetskog rata 1939. godine.

Sagrađen je u carskoj Njemačkoj kao četvrti i posljednji brod klase Deutschland. Kada je 1908. godine službeno uveden u naoružanje Kriegsmarine, već je, kao pre-drednot, bio zastario u odnosu na drednote. Usprkos toga je sudjelovao u Prvom svjetskom ratu, uključujući i znamenitu bitku kod Jyllanda 1916. godine. Njemačka komanda ga je u maju 1917. razoružala i koristila kao ploveću mornaričku kasarnu. U takvom je stanju dočekao kraj rata, a poslije bio jedan od rijetkih bojnih brodova koga je bilo Njemačkoj dozvoljeno posjedovati u skladu sa odredbama Versajskog sporazuma.

1926. je renoviran i prenaoružan, ali je nakon uvođenja novih džepnih bojnih brodova, korišten uglavnom za obuku ljudstva. U ljeto 1939. je pod izgovorom službenog posjeta uplovio u luku Slobodnog Grada Danziga, te iskoristio priliku da, neposredno nakon početka njemačke invazije na Poljsku, 1. septembra u 04:47 otvori artiljerijsku vatru na poljski garnizon na poluotoku Westerplatte, što se tradicionalno smatra prvim hicima ispaljenim u Drugom svjetskom ratu. *Schlewsig-Holstein* je sudjelovao u opsadi Westerplattea, a potom i opsadi poljskog garnizona na poluotoku Hel. Nekoliko mjeseci kasnije je sudjelovao u invaziji Danske.

Otada je uglavnom obavljao pomoćne zadatke, odnosno čuvao ušće Elbe, a potom i luku Gdinja. 18. decembra 1944. je onesposobljen u bombardiranju britanskog ratnog zrakoplovstva. Posada ga je potopila nekoliko mjeseci kasnije. Godine 1948. su ga Sovjeti izvadili i koristili kao mornaričku metu.

## Izvori

## Literatura

*
*
Svršen čin

**Svršen čin** ( je izraz kojim se, najčešće u kontekstu politike ili međunarodnih odnosa, opisuju situacije u kojima se neki pojedinac, organizacija ili država suočava sa time da je odluka u kojoj je formalno trebalo sudjelovati već donesena ili je neka akcija kojoj se formalno protivila već učinjena, te da njihovo ukidanje ili poništavanje nije izgledno u bliskoj budućnosti.
Westerplatte

**Westerplatte** je poluotok na obali Baltičkog mora, odnosno Gdanjskog zaljeva, smješten sjeverno od grada Gdanjsk, odnosno na ušću Mrtve Visle, jedne od rijeka u estuariju Visle koja služi kao lučki kanal. Najpoznatiji je po tome što je bio poprište obrane Westerplattea, koju se često navodi kao prvu bitku Drugog svjetskog rata. Do nje je došlo zahvaljujući tome što je predratna Poljska na njemu, iako je Westerplatte formalno pripadao nezavisnom Slobodnom Gradu Danzigu, temeljem međunarodnih sporazuma od 1925. godine držala garnizon, a koji je postao jedan od prvih ciljeva njemačkih snaga prilikom invazije Poljske. Iako je garnizon nakon nekoliko dana prisiljen na predaju, njegova uporna obrana je kasnije postala predmetom brojnih referenci u poljskoj kulturi, a na samom Westerplatteu je poslije rata sagrađen muzej ili niz spomenika.
Wieluń

**Vjelunj ** (, fonteski: ˈvʲɛluɲ}}) je grad i opština u Poljskoj. Nalazi se u vojvodstvu Lođ, u vjelunjskom povjatu. Najpoznatiji je kao meta nemačkog bombardovanja kojim je 1. septembra 1939. otpočela invazija Poljske i Drugi svetski rat, a poginulo preko 2000 žitelja.

## Demografija

## Vanjske veze
*Zvanična stranica
Bombardiranje Wieluńa

**Bombardiranje Wieluńa** se dogodilo 1. septembra 1939. godine kada su njemačke zrakoplovne jedinice (Luftwaffe) izvele zračni napad na poljski grad Wieluń, a što se u određenom dijelu izvora navodi kao prvi napad koji su njemačke snage izvele u invaziji Poljske, odnosno Drugom svjetskom ratu. Napad je izveden u nekoliko valova od ranog jutra do popodneva, a u njemu su uglavnom sudjelovali obrušavajući bombarderi Junkers Ju87 Stuka. Već u prvom valu je pogođena gradska bolnica prilikom čega je stradao veliki broj pacijenata i osoblja, a do kraja dana je, prema različitim procjenama, uništeno između 75-90 % građevina u gradu; ukupan broj mrtvih civila je, ovisno o različitim navodima, iznosio od 82 do 2100, a što je bombardiranje Wieluńa učinilo najkrvavijim zračnim napadom u dotadašnjoj historiji Evrope, odnosno u velikoj mjeri je bio nadmašio zloglasno bombardiranje Guernice nekoliko godina ranije.

## Napomene

## Izvori

## Vanjske veze

*  Sylwia Słomińska, September the 1st ,(mirror1, mirror2)
*  Summary of a German TV report making the case for the bombing of Wielun as a war crime
* Polish-German documentary “Hitler’s Assault – How World War Two Began”
San (rijeka)

**San** ili **Sanok** (, ) je reka u jugoistočnoj Poljskoj, koja delom svog toka čini granicu između Ukrajine i Poljske. Reka San je desna pritoka Visle. Reka je dugačka 443,4 km, a površina njenog sliva iznosi 16.861 km² (14.390 km² u Poljskoj i 2.471 km² u Ukrajini).

## Tok

Reka San izvire na nadmorskoj visini od 900 m, na istočnoj strani vrha Piniaszkowy na granici Poljske i Ukrajine, u blizini naselja Sianki. U gornjem toku reka teče u pravcu severozapada, prolazi kroz naselje Bieszczady. Kod grada Bješčadi na reci su napravljena dva veštačka vodena rezervoara: Solinjsko jezero () i Mičikovsko jezero (). Potom, u blizini grada Sanoka, reka menja pravac i teče na sever. U okolini Dynówa skreće na istok i meandrirajući dolazi do Przemyśla. Na delu toka od izvorišta do Przemyśla San je planinska reka. Istočno od Przemyśla po poslednji put menja pravac i ponovo teče na severozapad.

Na ovom delu toka reka prolazi kroz dolinu Donjeg Sana (). Tu se u San ulivaju brojne pritoke. Dolina reke je u tom delu toka široka do 10 km. San se uliva u Vislu severno od Sandomierza.

Dolina reke San u delu od Przemyśla do Sandomježa predstavlja bitan saobraćajni faktor i kroz nju prolaze državni put 862 i železnička pruga Pšemisl–Rozvadov.

## Naselja
U dolini Donjeg Sana se nalaze naselja: Jarosław), Radymno, Przeworsk, Sieniawa, Ležajsk (), Krzeszów, Ulanów, Rudnik nad Sanem, Nisko i Stalowa Wola. U dolini gornjeg Sana leže naselja Lesko, Zagórz, Sanok, Dynów i Przemyśl.

## Nazivi kroz istoriju
Reka San se kroz istoriju pominjala pod različitim imenima:
*San (San)* 1339. godine, *Šan (Szan)* 1406. godine, *Sanok (Sanok)* 1438. godine, *San (Saan)* 1439. godine, *Sain (Sayn)* 1445. godine, *San (San)* 1467. godine, *Šan (Szan)* 1517. godine, *Shan (Schan)* 1526. godine. Ime reke verovatno potiče od pra-indoevropske reči koja označava bitar potok.

Interesantno je da "San" na galskom jeziku znači „reka“.

## Pritoka Sana
Važnije pritoke reke San: 
* U gornjem toku (do Przemyśla): 
** Volosati (), 
** Solinka (), 
** Hočevka (), 
** Oslava (), 
** Sanoček (), 
** Tiravski (), 
** barička (), 
** Stupnjica (),
* U donjem toku (od Przemyśla): 
** Vjar ()
** Višnja ()
** Rada ()
** Leng Rokjetnjicki ()
** Šklo ()
** Lubačkovka ()
** Lubjenja ()
** Wisłok ()
** Tžebosnjica ()
** Tanev ()
** Bukova ()

## Galerija

Datoteka:SAN2005.jpg|San, Trepča
Datoteka:San Sanok Silarski photo.jpg|San, Sanok


## Literatura

* Adam Fastnacht: *Slownik Historyczno-Geograficzny Ziemi Sanockiej w Średniowieczu*, Kraków 2002. .

Kategorija;Rijeke u Ukrajini
Vučeta Bogdanović

**Vučeta Bogdanović** (druga polovica 17. vijeka, Kopito - 17. vijek, ?), bio je  njeguški vojvoda iz današnje Crne Gore koji je pomogao Venecijancima da ponovno zauzmu Herceg Novi.

## Biografija

Vučeta Bogdanović bio je nasljednji knjaz starog njeguškog plemenskog bratstva - Bogdanovići. On je sa svojom četom pomogao Venecijancima da za Morejskog rata 1687., nakon punih 150 godina osmanske vladavine - ponovno zauzmu Herceg Novi. 

Opsada Castelnuova (današnji Herceg Novi) trajala je od 1 do 30. septembra 1687. Utvrdu Castelnuovo branilo je 1500 vojnika, a napadalo nekih 12,000 venecijanskih vojnika što sa brodova, i sa kopna. Tek nakon gubitka strateški važne kule na obali posada se predala.

## Povezane strane
Morejski rat

## Izvori
Tamworth

**Tamworth** je grad i borough (Distrikt) od 74,272 stanovnika u sredini Engleske u Grofoviji Staffordshire.

## Geografija

Tamworth leži na ušću rijeka Anker i Tame, na sjeveroistočnoj perifireriji Metropolitanske grofovije Zapadni Midlands, sa centrom u Birminghamu.

Grad Tamworth je udaljen 23 km sjeveroistočno od Birminghama i nekih 166 km sjeverozapadno od 
Londona.

Historijski centar Tamwortha i dio distrikta sjeverno od Rijeke Anker i zapadno od Rijeke Tame leži na tlu historijske Grofovije Staffordshire. Dio distrikta južno od Ankera i istočno od Tame pripadao je historijskoj Grofoviji Warwickshire.

## Historija

Kralj anglosaksonskog Kraljevstva Mercija - Offa, podigao je u 8. vijeku na mjestu današnjeg grada zamak. Njegov današnji izgled je iz normanskih vremena, i perioda vladavine Jamesa I kad je kompletno obnovljen između 1603.-49).

Tamworth ima status borougha (općine) još od anglosaksonskih vremena. Izrastao je oko srednjovjekovnog sajma, pa je povelju o statusu grada dobio 1560.

Grad Tamworth nekadašnji rudarski centar, danas je trgovište poljoprivrednog kraja, i industrijski centar u kom se proizvode poljoprivredne mašine, tekstil i predmeti od aluminija.

## Pobratimski gradovi

* Tamworth, Australija
* Bad Laasphe, Njemačka
* Vaujours, Francuska

## Reference

## Vanjske veze

* Tamworth Borough Council‎
Tame, West Midlands

**Tame** je glavna rijeka Zapadnog Midlandsa u Engleskoj i najvažnija pritoka Rijeke Trent. Od izvora kod Oldburya do ušća u rijeku Trent kod sela Alrewas - Tame ima 95 km, ali je Tame zajedno sa svojim rukavcima koji ga formiraju dug oko 285 km.

## Karakteristike

Uobičajeno se smatra da rijeka ima dva glavna izvora, odnosno rukavca koji je formiraju, to su **Willenhall** i **Oldbury**, koji izviru u Zapadnom Midlandsu. Oba rukavca Tame protiču kroz industrijsku regiju znanu kao Black Country do njihova sutoka kod sela Bescot, na rubu Walsala. Poneke od njihovih pritoka izviru puno sjevernije kao potok Waddens koji izvire kod Wolverhamptona.

Tok sjevernog rukavca - Willenhall (zvan i Wolverhampton) lako se može pratiti od izvora kod sela Bentley, u Grofoviji Warwickshire.

Južni rukavac izvire kod grada Oldburya od tamo teče generalno prema sjeverozapadu do sutoka sa sjevernim rukavcem - Willenhallom.

U svom gornjem toku Tame protiče, jednim djelom kroz kanale koji su podignuti zbog autoputa M6, zatim teče preko Sandwella i sjevernog Birminghama.

Nakon tog oštro skreće prema sjeveru i protiče kroz veliki kompleks jezera za pročišćavanje vode Kingsbury. Zatim utiče u Grofoviju Staffordshire, tu kod Tamwortha, prima pritoku Anker i nastavlja teći prema sjeveru do ušća u Rijeku Trent kod sela Alrewas. Iako je Tame veći i donosi više vode, rijeka se nizvodno zove Trent, jer je on formalno duži. Nešto niže Trent zajedno sa Rijekom Ouse formira Esturij Humber i tako utječe u Sjeverno more.

Velik dio toka rijeke vijekovima je mijenjan, tako da su danas oni dijelovi koji protiču kroz gradove kanalizirani i natkriveni pa se uopće ne vide.

## Etimologija

Ime rijeke je keltskog porijekla, ali možda ima i starije korijene. Predpostavlja se da je to značilo *tamno*, po analogiji sa sanskrtskim **tamas** - tama, ostale mogućnosti su da je to značilo *sporo tekuća* ili *tok*. Isto ime ima i rijeka Tame u Grofoviji Greater Manchester.

## Historija

Birmingham i njegovu konurbaciju u vrijeme Kraljevstva Mercija, vjerojatno su kolonizirali - Tomsaeti, anglosaksonsko pleme koje se naselilo po dolini Tame i oko Tamwortha. Oni su u taj kraj došli  krećući se od estuarija Humber po dolinama Trenta i Tame, gdje su kasnije osnovali Kraljevstvo Mercija.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Management of the Lower River Tame''
Anker (rijeka)

**Anker** je rijeka u Zapadnom Midlandsu na istoku Engleske duga 50 km, najveća pritoka Rijeke Tame.

## Karakteristike

Anker izvire kod sela Wolvey u Grofoviji Warwickshire. Od tamo teče u smjeru sjeverozapada u tom dijelu formira granicu između distrikta Rugby i Nuneaton and Bedworth. Kad predgrađa Nuneatona prima potok Sketchley, i razdvaja se u dva rukavca, jedan prirodni koji protiče kroz centar Nuneatona, i jedan umjetni - drenažni kanal koji protiče sjevernije od grada.poplavnim kanalom na sjeveru i glavnim kanalom koji prolazi kroz centar grada Nuneaton. Kod sela Weddington ta dva rukavca se ponovno spajaju, rijeka i nadalje teče prema sjeverozapadu preko sela Caldecote, Mancetter i Witherley.

Kod Atherstona prima pritoku Sence, zatim protiče preko sela Grendon, Polesworth i Amington, zatim skreće na jugozapad prema Tamworthu do ušća u rijeku Tame.

Rijeka ima sliv velik 386 km² koji se proteže preko grofovija Leicestershire, Warwickshire i Staffordshire. Prosječni protok vode iznosi 3,2 m³/s, a maksimalni je izmjeren 25. novembra 2012. kad je bio 128 m³/s.

## Poplave

Rijeka Anker je nekoliko puta u prošlosti poplavila centar grada Nuneatona, osobito je bila snažna ona iz 1968., zbog tog je 1976. prokopan drenažni kanal kod sela Weddington.

## Reference

## Vanjske veze

* ''River Anker''
Bitka u Gdanjskom zalivu

**Bitka u Gdanjskom zalivu** se odigrala 1. septembra 1939. pred baltičkom obalom tadašnje Poljske između poljskih snaga na jednoj, i njemačkog ratnog zrakoplovstva (Luftwaffe) na drugoj strani, na samom početku invazije Poljske, te je predstavljala jedini veći pomorski okršaj te kampanje, odnosno prvu pomorsku bitku Drugog svjetskog rata.

Do nje je došlo kada je poljska ratna mornarica, odmah nakon početka njemačke invazije, nastojala izvesti operaciju *Rurka*, odnosno plan koji je za cilj imao zaštitu njihovih baza na obali Poljskog koridora. Cilj operacije je bio blokirati prilaz bazama sa mora tako što bi se Gdanjski zaliv od ostatka Baltičkog mora odvojio minskim poljem. Zadatak postavljanja mina je povjeren eskadri koja se sastojala od velikog minopologača ORP ''Gryf'', te još šest manjih minopolagača/minolovaca i dvije topovnjače.

Eskadra je u zoru isplovila iz luke u Gdinji prema poluotoku Hel odakle je trebala početi postavljati mine do Danziga (Gdanjska) na jugu. Popodne ju je opazili njemački izviđački avioni, te je protiv njih poslano oko 30-ak obrušavajućih bombardera Junkers Ju 87 "Štuka". Poljski su brodovi, ploveći cik-cak i uz podršku protivavionskih baterija sa poluotoka Hel, uspjeli bez većih oštećenja izdržati prvi napad.

Drugi napad, koji su Nijemci izveli oko 18 sati, bio je uspješniji. Mada nijedan od njemačkih bombardera nije postigao direktan pogodak, eksplozije u moru su izazvale oštećenja i gubitke na dva broda - minopolagaču *[[ORP Mewa]]* i *ORP Gryf*. U jednoj od tih eksplozija je poginuo Stefan Kwiatkowski, zapovjednik *Gryfa*; komandu nad brodom je preuzeo Wiktor Lomidze koji je, zabrinut zbog rizika koje bi 300 ukrcanih mina u takvim uvjetima moglo predstavljati za njegov brod, donio odluku da se svi one bace u more. Time je operaciju *Rurka* postalo nemoguće izvesti te su se poljski brodovi povukli prema poluotoku Hel.

Tamo su tokom sljedećih nekoliko dana uništeni od njemačkih snaga ili nasukani od strane samih Poljaka kako bi njihovi topovi i drugo naoružanje bili iskorišteni za obranu koja je potrajala sljedećih mjesec dana. 
    
## Povezano
* Operacija Peking
* Bitka za Westerplatte

## Literatura
*  Jerzy Pertek, *Wielkie dni małej floty*, Poznań, 1976.
Opsada Hela

**Bitka za Hel**, **opsada Hela** ili **obrana Hela** ( se odigrala u jesen 1939. godine između poljskih snaga na jednoj, i njemačkih snaga na drugoj strani, te je predstavljala jednu od najdugotrajnijih, odnosno posljednjih operacija njemačke invazije Poljske kojom je započet Drugi svjetski rat.

Poluotok Hel, koji sa sjevera zatvara Gdanjski zaliv, prije rata je pripadao Poljskoj, odnosno predstavljao dio Poljskog koridora kojim je tadašnja poljska država dobila izlaz na Baltičko more. Svjesne njegove strateške važnosti, poljske vlasti su još od 1920-ih otpočele pripreme za obranu, te je do 1939. godine izgrađen sistem fortifikacija poznat kao Helski utvrđeni rajon te postavljen niz obalnih i protivavionskih baterija. Na samom početku njemačke invazije Hel je branio garnizon koji je brojao oko 2800 ljudi.

Iako je Luftwaffe Hel bombardirati već na prvi dan kampanje 1. septembra, kopnene akcije su započete nešto kasnije, odnosno 9. septembra, nakon što je u bitci u Tucholskoj šumi razbijena poljska Pomeranska armija i odbačena sa područja Koridora. Do 20. septembra su Nijemci u nekoliko operacija - (bitka za Westerplatte, bitka za Gdinju i Bitka kod Kępe Oksywske - likvidirali druga poljska obalna uporište, te je tada Hel preostao kao jedino poljsko uporište na Baltiku.

Poljska obrana se pokazala prilično efikasnom, a čemu je pripomoglo i korištenje mornaričkih efektiva, bilo da je riječ o brodovima poljske mornarice koji su namjerno nasukani da bi poslužili kao improvizirana fortifikacija, bilo njihove posade koje su se pridružile braniteljima. Iako su Nijemci Hel bombardirali sa zraka i iz mora, a sa kopna uz pomoć željezničke artiljerije, napredovanja Nijemaca prema poluotoku Hel je bilo prilično sporo. Nakon što su Nijemci 25. septembra zauzeli selo Chalupa (današnji grad Władysławowo) na krajnjem zapadu poluotoka, poljski inženjerci su detonirali eksploziv te tako Hel privremeno odvojili od ostatka kopna.

Branitelji, međutim, nisu bili u stanju riješiti logističke probleme, odnosno nedostatak municije i drugih zaliha. 1. oktobra je admiral Józef Unrug, zapovjednik poljske mornarice, donio odluku o predaji, te je sljedeći dan zajedno sa svojim ljudima otišao u zarobljeništvu. U tom trenutku je posada Hela bila posljednja organizirana formacija oružanih snaga u samoj Poljskoj, sa izuzetkom Samostalne operativne grupe Polesie koja je 6. oktobra uništena u bitci kod Kocka kojom je okončana njemačka kampanja.

## Napomene

*  Izvori se razlikuju o preciznom datumu kapitulacije Hela, odnosno navode se i 1. i 2. oktobra. Commager piše da su brobene aktivnosti obustavljene u 14:00 1. oktobra, a Kaufmann i Jurga tvrde da se Hel predao 2. oktobra.

## Izvori

## Vanjske veze
* Strona o obronie Helu w serwisie ''„Helska Tawerna”''
Trnovac (Vrbanja)

**Trnovac** je rijeka-potok u  Centralnoj Bosni, jedna od mnogih desnih pritoka Vrbanje. Izvire na uzvisini Selačka, iznad sela Hajdarovići, ispod lokaliteta Veliki Poljanak (1240 m), na 1120 m n/v.

Do sela Hajdarovići prima vodu šest desnih pritoka/vrela, a u slu još dva lijeva. U Vrbanju se ulijeva na izletištu Trnovac, na nadmorskoj visini od 546 m.

Veći dio toka Trnovac teče u pravcu istok – zapad, paralelno sa gornjim tokom Crkvenice i Lopačom (također desnim pritokama Vrbanje).  Teče između Šipraškog brda i sela Kurušići (sjever)  i Orahove ravni sa selom Gelići (jug).

Oko 1960-ih godina na Trnovcu je bilo 12 vodenica, po šest kod Hajdarovića i ušća.
## Reference

## Povezano
*Vrbanja
*Šiprage
Đuro Blažeka

**Đuro Blažeka** (rođen 8. april 1968, Prelog Hrvatska) hrvatski je lingvist, učitelj, leksikolog, leksikograf i stručnjak kajkavštine.

Rođen je u međimurskom Prelogu, gdje završio i osnovnu školu 1982. godine. 1992. godine diplomirao je u Zagrebu. Za kratko vreme je išao u Salzburg da se uči nemački jezik. Od 1992. do 1998. studirao je lingvistiku na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu. 1998. godine magistrirao je s temom *Govor Preloga* i  2004. godine obranio je doktorski rad *Govori Međimurja.* Od 1992. do 1999. predavao je hrvatski jezik po zagrebačkim gimnazijama i dobio mjesto predavača u Visokoj učiteljskoj školi u Čakovcu. Od 1. oktobra 2009. do 30. septembra 2012. bio je član Vijeća društveno-humanističkog područja Sveučilišta u Zagrebu. 18. februara 2015. imenovan je od Nacionalnog vijeća za znanost, visoko obrazovanje i tehnološki razvoj na dužnost člana Matičnog odbora za područje humanističkih znanosti.

Đuro Blažeka bavi se dijalektologijom, leksikologijom i pseudoanalogonimijom. Autor je 5 knjiga i pedesetak znanstvenih radova od kojih su mnogi objavljeni u lingvističkim časopisima u Hrvatskoj i Mađarskoj. Doprinosio je napisanju dijalektoloških rečnika iz Međimurja, Pomurja i Podravine. Sudjeluje kao suradnik i na mnogim drugim znanstvenim projektima, a najvažniji su *Hrvatski jezični atlas, Istraživanja kajkavskog narječja, Hrvatske kajkavske leksicke studije, Hrvatska ekonimija.* Više je puta bio gost predavač u Mađarskoj (Budimpešta, Pečuh, Szombathely) i Bosni (Bihać). U nekoliko je navrata organizirao usavršavanje hrvatskog jezika budućih učiteljica hrvatskog jezika u Mađarskoj.

2014. adaptirao je na ludbreško-kajkavski govor u Hrvatskom narodnom kazalištu u Osijeku drame *Vučjak* Miroslava Krleže.

Intenzivno se bavi i šahovskom pedagogijom. Oženjen je i otac četvero dijeta. Danas živi u Zagrebu.

## Vanjske veze
* Đuro Blažeka: Biografija (ufzg.unizg.hr) 
* Đuro Blažeka - Bibliografija
* Lista radova iz CROSBI bibliografije
* Đuro Blažeka (bib.irb.hr)
Bitka kod Mokre

**Bitka kod Mokre** se odigrala 1. septembra 1939. nedaleko od poljskog grada Częstochowe, odnosno neposredno na tadašnjoj njemačko-poljskoj granici između njemačkih snaga na jednoj, i poljskih snaga na drugoj, te kasnije postala poznata kao jedna od prvih bitaka i prvi njemački poraz u Drugom svjetskom rata, odnosno rijetkih bitaka septembarske kampanje u kojoj su Poljaci odnijeli pobjedu.

Do nje je došlo nakon što su u 05:00 jedinice njemačke 10. armije prešle poljsku granicu sa zadatakom da probiju poljsku obranu, odnosno zauzmu pogranični grad Klobuck i presijeku željezničku prugu koja ga je spajala sa Katowicama. Njemačke snage su se sastojale od 4. i 1. oklopne divizije, koje je podržavala 31. pješadijska divizija. Te su snage bile opremljene sa nekoliko stotina lakih tenkova, ali i podržavane od strane Luftwaffe, odnosno obrušavajućih bombardera Junkers Ju 87 "Štuka".

Njima su se suprotstavile brojčano slabije, ali relativno dobro opremljene i izvježbane poljske jedinice čiji je glavni element bila Wołyńska konjička brigada. Njen zapovjednik je, ispravno pretpostavivši pravac njemačkog napredovanja, prije izbijanja rata odabrao i pripremio obrambene položaje oko sela Mokra zapadno od pruge; oni su koristili relativnu nepristupačnost, ali i šumovitost terena, dok je u pozadini podršku Poljacima pružao oklopni vlak ''Śmiały''.

Prvi kontakt Nijemaca sa braniteljima se odigrao na južno od Mokre u 06:30, kada su se motociklističke izvidnice sukobile sa poljskom pješadijom; njen napad je odbijen čak i kada su mu podršku pružili oklopni automobili, pri čemu je nekoliko vozila uništeno poljskim protivtenkovskim topovima kalibra 37&nbsp;mm. Glavni njemački napad, pri čemu su korišteni laki tenkovi tipa Panzer I i Panzer II, je otpočeo oko 10 sati. Borbe u kojima su obje strane pretrpile teške gubitke su trajale nekoliko sati, pri čemu su Poljaci izveli nekoliko kontranapada u kojima je sudjelovao i manji broj tanketa tipa TKS. Na kraju su oko 17 sati Nijemci odustali od daljih napada, a poljska linija ostala neprobijena.

Iako je bitka završila poljskom taktičkom pobjedom, u strateškom smislu nije imala efekta. Doznavši da je njemačka 1. oklopna divizija na jugu zauzela Klobuck i, zaključivši da bi njegov lijevi bok bio ugrožen, zapovjednik Wolynske konjičke brigade je naredio povlačenje koje je izvedeno tokom noći.

### Literatura
* 
*M. Paluch, Działania bojowe Wołyńskiej Brygady Kawalerii, 
*Skiba A., Boje 19 Pułku Ułanów Wołyńskich w Kampanii wrześniowej, Londyn 1971
*Wielhorski J., Dembiński R., Kawaleria Polska i bronie towarzyszące w kampanii wrześniowej 1939, Londyn 1979

## Vanjske veze
* map of the battle
Mosty u Jablunkova

**Mosti u Jablunkovu** (; ) je naseljeno mjesto sa administrativnim statusom seoske opštine () u okrugu Fridek-Mistek, u Moravsko-Šleskom kraju, Češka Republika. Smešteno je u istorijskoj oblasti Cješinske Šleske na zapadnim obroncima Šleskih Beskida, a danas se nalazi u blizini granice sa Poljskom. Godine 1939. je, kao deo tadašnje Poljske, bio poprište Jablokonovskog incidenta koi je neposredno prethodio izbijanju Drugog svetskog rata.

## Stanovništvo
Prema podacima o broju stanovnika iz 2014. godine naselje je imalo 3.892 stanovnika.

## Reference