Radioterapija raka grlića materice

**Radioterapija raka grlića materice** je primarna radikalna zračna terapija koja se izvodi primenom spoljašnjeg zračenja (koje može biti transkutano i brahiterapije). Dosadašnja saznanja o usavršenim tehnikama zračenja, posebno onih zasnovanih na češćoj primeni brahiterapije, govore o poboljšanju u lokalnoj kontroli rasta tumora odnosno smanjenju stope recidiva i produženom preživljavanju bolesnica.

## Oblici radioterapije u lečenju raka grlića materice
;Radikala-definitivna radioterapija
Ova vrsta radioterapija, podrazumeva standardne doze transkutanog zračenja ranga 45‒50 Gy, isporučene frakcionisano u dnevnim dozama,kombinovano sa brahiterapijom, u 4‒5 seansi i dozom od TD7Gy po seansi obračunatoj u tački A. Ukupne radikalne doze, za male tumore (1&nbsp;cm ‒ stadijum Ib1) su
ranga 75 Gy, do 80-90 Gy/ tačka A za više stadijume. Doze se mogu uskladiti sa opštim stanjem bolesnice, uz smanjenje doze i palijativnog efekta zračnog tretmana.
;Transkutano zračenje
Transkutanim zračenjem, fotonskim snopovima visokih energija (10 MEV), deluje se na tumor, infiltrisane parametrijume, regionalne limfatike i zahvaćene susedne organe. 
;Brahioterapija
Brahiterapijom se izvori jonizujućih zračenja, putem aplikatora, dovode u neposredni kontakt sa tumorom grlića materice, uz isporuku vrlo visoke doze zračenja u tumor i poštedu okolnih struktura (bešika, završnog creva), što je osnovni faktor za lokalnu kontrolu bolesti. Najčešće se koristi intrakavitarna tehnika sa aplikacijom izvora zračenja kroz vaginu u tumor-grlić i uterus, ređe intersticijalna tehnika, sa aplikacijom igala u velike tumorske mase sa zbrisanom regionalnom anatomijom.  
;Profilaktična radioterapija limfnih čvorova
Kada se vrše zračenja para-aortalnih limfnih čvorova primenjuje se profilaktička, standardna doza od 45 Gy, koja uz upotrebu naprednih tehnika, može povećati i do 60 Gy kod prisutnog uvećanja limfnih čvorova (limfadenomegalije). 
;Napredne tehnike radioterapije
Napredne tehnike, bazirane na CT ili MR: konformalna i IMRT (radioterapija modulisanim intenzitetom) kao i CT/MR bazirana brahiterapija, omogućavaju bolju poštedu zdravih organa (tanko crevo, bešika, rektum) i povećanje doze.
### Postoperativna radioterapija
Postoperativna radioterapija regije operativne lože i regionalnih limfatika primarno smanjuje pojavu lokalnog recidiva kod grupe bolesnica intermedijarnog rizika (duboka invazija strome, LVI, tumor > 4&nbsp;cm), a kod visokorizične grupe (pozitivne žlezde, parametrijuma i margine) sprovodi se udruženo sa hemioterapijom konkomitantno.

Postoperativnu radioterapiju treba započeti 3-5 nedelja posle operacije, a ukupna doza zračenja kod ove vrste radioterapije je ranga 60-65 Gy, a odnos transkutane i brahiterapijske doze određuje se prema preporukama Američkog udruženja za brahiterapiju ().

## Mogući rizici neuspeha radioterapije u lečenju raka grlića materice
Povećani rizik od neuspeha terapije postoji kod bolesnica koje imaju:
* metastaze u limfnim čvorovima
* tumor velike zapremine
* loše opšte stanje i
* obostranu zahvaćenost parametrijuma
* loše opšte stanje
* niske vrednosti hemoglobina.

Naime svaki dan prekida radioterapije povećava rizik za nastanak recidiva za 1%.

## Reference

## Literatura
* Doroshow JH. Approach to the patient with cancer. In: Goldman L, Schafer AI, eds. Goldman's Cecil Medicine. 25th ed. Philadelphia, PA: Elsevier Saunders; 2016:chap 179.
* National Cancer Institute. Radiation therapy and you: support for people who have cancer. Updated May 2007. https://www.cancer.gov/about-website Accessed June 30, 2016.
* Zeman EM, Schreiber EC, Tepper JE. Basics of radiation therapy. In: Niederhuber JE, Armitage JO, Doroshow JH, Kastan MB, Tepper JE, eds. Abeloff's Clinical Oncology. 5th ed. Philadelphia, PA: Elsevier Churchill Livingstone; 2014:chap 27.

## Vanjske veze