1706.

Godina **1706** (**[[rimski brojevi|MDCCVI]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u utorak po julijanskom kalendaru.
__NOTOC__

## Događaji
### Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak
* 4. 1. - Rat za špansko nasleđe: posle skoro 10 meseci opsade i 54 dana bombardovanja, Francuzi zauzeli savojsku Nicu - zamak je zatim sravnjen sa zemljom po naređenju Luja XIV. James FitzJames, 1. vojvoda od Berwicka je proizveden u maršala Francuske (vanbračni sin Jamesa II i sestrić vojvode od Marlborougha!).
* 8. 1. - Bavarski ustanak je slomljen: habsburške snage su ubile oko 4.000 ustanika kod Aidenbacha - pobunjeni gradovi se predaju narednih dana.
* 26. 1. - Veliki severni rat: švedski kralj Karl XII blokirao Grodno u dan. Belorusiji - Rusi se na proleće uspeli izvući.
* 30. 1. - Otvorena prva javna knjižnica u gradu Splitu, sjemenišna *Bibliotheca Pastritia*, nazvana po glavnom darovatelju, svećeniku i profesoru Ivanu Paštriću.
* 13. 2. - Bitka kod Fraustadta u dan. Poljskoj: Šveđani su potukli rusko-saksonske snage, koji imaju 14.700 mrtvih i zarobljenih, 500 ruskih zarobljenika je pogubljeno.  
* februar - Vaseljenska patrijaršija šalje savet patrijarhu Arseniju III, preko jerusalimskog patrijarha Dositeja, o potrebi jedinstva sa Pećkom patrijaršijom radi očuvanja vere.
* 24. 2. - Car Josip potvrdio srpske privilegije u opštim crtama - patrijarh u martu upućuje svoju i narodnu molbu da se potvrde sve privilegije.
* februar ili mart - Pobuna srpskog stanovništva u Maloj Vlaškoj (Slavoniji), car u maju naređuje amnestiju, uključujući opraštanje neplaćenog poreza i rabote
* 15. 3. - Mogulsko-maratski ratovi: Marate su tokom invazije Gudžarata porazili Mogule kod Ratanpura.
* 27. 3. - Pošto je povučenost etiopskog cara Iyasua protumačena kao abdikacija, njegov sin Tekle Haymanot I je proglašen za cara - u zemlji dolazi do sukoba, Iyasu je ubijen u oktobru (anticipacija Razdoblja prinčeva).

### April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj
* 3 - 27. 4. - Neuspješna franko-španjolska opsada Barcelone, koju su saveznici uzeli prije pol godine.
* april - Pierre Le Moyne d'Iberville hara na engleskom karipskom ostrvu Nevis.
* 19. 4. - Bitka kod Calcinata u Lombardiji je francuska pobeda nad carskim snagama, koje su potisnute u dolinu Trentina.
* 23. 4. - Guverner Novog Meksika Francisco Cuervo y Valdés objavio osnivanje grada  Villa de San Francisco Xavier de Alburquerque, nazvanom po vicekralju Nove Španije Franciscu Fernándezu de la Cueva, 10. vojvodi od Alburquerquea.
* 29. 4. - *Reichsacht*: Car oduzeo posede vladarima Bavarske i Kelna, braći i francuskim saveznicima.
* 30. 4. - Bitka kod Klecka u dan. Belorusiji: Šveđani su razbili rusko-kozačke snage.
* 12. 5. - Totalno pomračenje Sunca, u sh. krajevima prekriveno od 75% (Vranje) do 90% diska (Zagorje).
* 14. 5. - Opsada Torina: franko-španske snage okružile savojski Torino - sprema se najveća bitka rata na italijanskom tlu.
* 16. 5. - 22. 7. - Primirje u Rakocijevom ustanku - utvrđivanje ustanika, progon Srba.

* 23. 5. - Bitka kod Ramilliesa: pobeda Alijanse pod Marlboroughom u Španskoj Nizozemskoj (Belgiji), koju Francuzi moraju napustiti.
* 24/25. 5. - Izgorjela Crkva sv. Vlaha u Dubrovniku - nova je izgrađena 1715.
* 27. 6. - Hošutski vladar Lha-bzang Khan objavio zbacivanje šestog Dalaj Lame - u novembru je upućen u Peking, nestao u Qinghaiu.
* 28. 6. - Portugalska vojska ušla u Madrid, "Karlos III" je aklamiran za vladara.

### Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan
* 2. 7. - Dona Beatriz Kimpa Vita, predvodnica antonijanizma, spaljena kao jeretik u Kraljevini Kongo.
* 9. 7. - Petar Jagodić zvani Kuridža, pokretač pobune iz 1704, osuđen u Veneciji na 40 godina zatvora u "mraku", što je u celini izdržao (umro 1749. u Zadru).
* 10. 7. - Grace Sherwood se smatra poslednjom ženom osuđenom za veštičarenje u Virdžiniji, nakon suđenja vodom.
* 15. 7. - Car Josif I naredio da se patrijarhu Arseniju ustupi spahiluk Dalj kod Osijeka, sa 4-5 sela, pa Neradin, Grgeteg i Bakovce i pravo na kaducitet.
* 22. 7. - Poslije tromjesečnih pregovora utanačen tekst Sporazuma o Uniji između Kraljevine Engleske i Kraljevine Škotske koji će tokom sljedećih mjeseci biti poslan na ratifikaciju - Škotska priznaje hanoversko nasleđivanje kraljice Ane i dobija pristup kolonijalnim tržištima. U zemlji će biti nereda protiv ugovora.
* leto - Rakošijeva buna: habsburške snage, sa pomoriškim graničarima, prodrle u pohodu do Košica, graničarski odredi nastavljaju dejstva do jeseni.

* 3. 8. - Ekspedicija Juana de Ulibarríja stigla u područje El Quartelejo (zapadni Kanzas i istočni Kolorado): sakuplja Pueblo Indijance koji više ne žele živeti sa Apačima. U španskim zapisima se prvi put pominju Komanči, koji se doseljavaju na Velike ravnice i sukobljavaju sa Apačima.
* 4. 8. - Zahvaljujući narodnoj pobuni, francuski maršal vojvoda Berwick izbacio saveznike iz Madrida.
* 7. 8. - Car izdaje potvrdu srpskih privilegija preko Austrijske dvorske kancelarije, a 29. septembra i preko ugarske.
* 10. 8. - Umro Fjodor Golovin, ruski "šef diplomatije" (*Посольский приказ*), naslediće ga Gavriil Golovkin (do 1734).
* 28. 8. - Posle skoro 30 godina gradnje završena je crkva u Domu invalida, arhitekta je predao ključeve kralju Luju XIV.
* 30. 8. - Savojski vojnik Pietro Micca se žrtvovao u odbrani Torina.

* 7. 9. - Opsada Torina: carske i savojske snage na čelu sa Eugenom Savojskim i Viktorom Amadeom II. razbile opsadu. Francuski maršal Ferdinand de Marsin je smrtno ranjen i zarobljen. Rat je praktično završen u italijanskom teatru.
* 8. 9. - Bitka kod Castiglionea blizu Mantove je francuska pobeda nad hesenskim snagama, ali strateška situacija nije promenjena.
* septembar - Franko-španska ekspedicija sa Kube pokušala zauzeti Charles Town u Karolini.
* 20. 9. - Tokom invazije na Saksoniju, postojbinu poljskog kralja Augusta Jakog, švedski kralj Karl XII je ušao u Lajpcig.
* 29. 9. - Zbor u Sremskim Karlovcima - patrijarh se načelno slaže da se na njegovo mesto postavi neko drugi (u skladu sa savetom Vaseljenske patrijaršije).

### Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac
* 13. 10. - Ugovor iz Altranstädta: August Jaki sklapa mir sa Švedskom, odriče se poljske krune (30. 11.) i savezništva sa Rusijom (preokrenuto 1709). Rusija je ostala jedini protivnik Karla XII.
* 20. 10. - Rakoci i treći put poziva Hrvate da mu se pridruže.
* 22. 10. - Petar Veliki opseo švedski Viborg, ali moraju otići 6. novembra (grad će biti zauzet 1710).
* 29. 10. - Bitka kod Kalisza, koja se nije trebala dogoditi, beskorisna rusko-saksonska pobeda nad Šveđanima u Poljskoj, sa oko 3.300 mrtvih na obe strane.
* jesen - Puk. Jovan Monasterlija stradao od povrede u lovu.
* 3. 11. - Sulmona u Abruzzu razorena u zemljotresu, stradalo preko hiljadu ljudi.
* 6. 11. - Englezi pokušali zauzeti španski Santa Cruz de Tenerife - grad je dobio drugu lavlju glavu na grbu.
* 7. 11. (26. 10. po j.k.) - Patrijarh Arsenije III umro u Beču - sahranjen je u Krušedolu  5. 12. (24. 11.)
* 28. 11. - Pruski krunski princ Friedrich Wilhelm se oženio svojom rođakom Sophie Dorotheom Hannoverskom, mlađom sestrom Georga, budućeg britanskog kralja.
* 9. 12. - Umro portugalski kralj Pedro II, nasleđuje ga João V, nazvan Velikodušni ili Portugalski Kralj Sunce (do 1750).
* decembar? - Nakon Arsenijeve sahrane, u Krušedolu je održan zbor jerarhije i narodnih prvaka - Stefan Metohijac-Pećanin je izabran za naslednika, ali dvor to ne prihvata. Nakon Arsenijeve smrti, srpski episkopat postepeno priznaje pećkog patrijarha Kalinika.

### Kroz godinu
* Turci nameravali raseliti Crnogorce, kao ranije Klimente; nakon sastanka hercegovačkog i skadarskog paše kod Spuža ovi ipak daju harač i taoce - postoji i neka legenda o crnogorskoj pobedi na Trnjinama i razmeni turskih zarobljenika za veprove.
* Turska tvrđava Onogošt (Nikšić) dobija topove i 280 vojnika iz Mostara; u grad dolaze muslimani iz Risna i Novog.
* Beogradski muhafiz Juruk Hasan-paša izgubio položaj jer je bio umešan u fiktivno popunjavanje garnizona - naslednik Ibrahim-paša Elčija ima zadatak da proveri spiskove.
* Pobuna blizu tri tisuće krajišnika u Banskoj krajini - optužuju "banske službenike" da stavljaju najteže namete na zemlju ili da je oduzimaju.
* 1706-07 - Baron Josip Vojnović djeluje iz Banja Luke u korist Ferenca Rakocija, u čemu mu pomažu turske i mletačke vlasti.
* Višebojni mramorni oltar u Remetama kod Zagreba, pripisan Tomi Jurjeviću i Pavlu Belini.
* Patrijarh Kalinik u poseti Sarajevu.
* Iz Skradinske biskupije javljaju da se u tridesetak sela naselilo više od 10.000 "šizmatika" iz Panonije, begunaca od Rakocijevog ustanka.
* U Budimu ima 536 srpskih poreskih glava, skoro sve su zanatlije.
* Twinings: u Londonu otvorena prva britanska čajana.
* Danski robovski brod *Kron-Printzen* potonuo sa 820 robova.
* Nauka i tehnika:
** U delu *Synopsis Palmariorum Matheseos*, William Jones koristi znak π za odnos prečnika i obima kruga, od grčkog περιφέρεια - "periferija". John Machin je izračunao vrednost broja na 100 decimala.
** Francis Hauksbee napravio "indukcionu mašinu" (arhaički *influence machine*), elektrostatički generator.
** Giovanni Battista Morgagni objavljuje *Adversaria anatomica*, svoj prvi rad iz ljudske anatomije.

## Rođenja

* 17. 1. - Benjamin Franklin, pronalazač, polihistor, jedan od Otaca SAD († 1790)
* 20. 9. - Andrija Jambrešić, isusovac, jezikoslovac († 1758)
* 30. 9. - Ivan Franatica Sorkočević, pjesnik, dubrovački diplomat († 1771)
* 17. 12. - Émilie du Châtelet, naučnica († 1749)

## Smrti

* 3. 3. - Johann Pachelbel, njemački kompozitor (* 1653)
* 9. 7. - Pierre Le Moyne d'Iberville, osnivač Lujzijane (* 1661)
* 10. 8. - Fjodor Golovin, ruski državnik (* 1650)
* 30. 8. - Pietro Micca, savojski heroj (* 1677)
* 9. 9. - Ferdinand de Marsin, maršal Francuske (* 1656)
* 13. 9. - Aleksandar Gazarović, povjesničar (* 1637)
* 21. 9. - Klara Žižić, redovnica, službenica Božja (* 1626)
* 13. 10. - Iyasu I, etiopski car (* 1654)
* 27. 10. - Arsenije III Crnojević, srpski patrijarh (* 1633)
* 15. 11. - Dalaj Lama VI, duhovni i svetovni poglavar Tibeta (* 1683)
* 9. 12. - Pedro II, kralj Portugala (* 1648)
* 19. 12. - Ivan Antun Bolica, kotorski vojni zapovjednik (* ca. 1666)
* 28. 12. - Pierre Bayle, filozof, preteča enciklopedista (* 1647)
* Jovan Monasterlija, vojni zapovednik

## Vanjske veze

## Reference

;Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1) i drugi tom (IV-2)