open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ideogram

**Ideogram** ili ideograf (od grčkih riječi ἰδεα *idea* "ideja" + γραφω *grapho* "pisati") je grafički simbol koji predstavlja ideju umjesto grupe slova koja prikazuje foneme govornog jezika u alfabetskim pismima. Primjeri ideograma uključuju znakove za orijentaciju, poput onih na aerodromima i drugim mjestima gdje se pretpostavlja da ljudi ne moraju znati jezik, odnosno arapske brojke i matematički simboli, koji se koriste širom svijeta bez obzira na jezik.

Izraz "ideogram" se često koristi kako bi opisao logografska pisma kao što su hijeroglifi i kineski znakovi. Međutim, u logografskim sistemima simboli često označavaju pojedinu riječ ili morfem prije nego čiste pojmove.

## Vanjske veze
* AIGA Symbol Signs Common US ideograms.
* American Heritage Dictionary definition 
* Encyclopedia Britannica online entry 
* Hobo Signs 
* The Ideographic Myth Extract from DeFrancis' book.
* Merriam-Webster OnLine definition
* Ojibwa and Sioux pictographs
Vinčanski simboli

**Vinčanski simboli** su skup simbola koje su koristili stanovnici Vinčanske kulture. Početkom 20. veka arheolozi su inzeli tezu da se možda radi o pismu, međutim, vremenom je dokazano da se ne radi o pravom pismu. Iako su naučnici odavno odbacili ideju o pismu u Vinčanskoj kulturi, ova ideja je i dalje vrlo aktuelna u pseudonaučnim krugovima.

## Reference

## Vanjske veze

* Istorijska biblioteka: Vinčanica, put izmišljene tradicije
Tartarijske ploče

**Tărtărijske ploče** su tri ploče, otkrivene u gradu T&#259;rt&#259;ria u Rumunjskoj. Na njima se nalaze simboli koji su izazvali velike kontroverze među arheolozima, s obzirom da neki od njih smatraju da simboli na njima predstavljaju najraniji oblik pisma na svijetu, poznato kao staro evropsko ili vinčansko pismo.

## Vanjske veze
* Signs on Tărtăria Tablets found in the Romanian folkloric art
Vodeni bivol

**Vodeni bivol** je krupni papkar i član porodice goveda. Krupniji je i opasniji od svog afričkog rođaka, afričkog bivola. **Arni** ili vodeni bivol se može pronaći u divljini u Pakistanu, Indiji, Bangladešu, Nepalu, Butanu, Vijetnamu i Tajlandu. Pripitomljeni bivoli su prilično rašireni po Aziji, Južnoj Americi, Sjevernoj Africi i Evropa. Također su postali divlji u sjevernoj Australiji.

Divlje populacije također žive u Jugoistočnoj Aziji ali je njihovo porijeklo nepoznato. Špekulira se o tome da potječu od divljih vodenih bivola, nekoć pripitomljenih pa opet podivljalih ili njihovog križanja. U Aziji je populacija divljih vodenih bivola postala rijetka, te se strahuje da danas nema čistih divljih vodenih bivola.

Odrasli vodeni bivol naraste od 300&nbsp;kg do 600&nbsp;kg težine kod pripitomljenih primjeraka, ali primjerci u divljini mogu biti još krupniji. Odrasle ženke dobiju težinu do oko 800&nbsp;kg, a mužjaci do oko 1200&nbsp;kg. Projsčena težina odraslog mužjaka je oko 900&nbsp;kg, a prosječna visina ramena oko 1.7m.

Razlika između divljih i pripitomljenih primnjeraka je u tome što divlji primjerci nemaju zaokružen trbuh koji imaju pripitomljene životinje. Zbog križanja s drugim divljim i pripitomljenim vrstama, težina može prilično varirati čak i kod populacija koje žive u neposrednoj blizini. Križanje s pripitomljenim bivolima se smatra glavnim uzrokom izumiranja divljih bivola.

Smatra se da su se bivoli razvili u južnoj Aziji.

## Vanjske veze
* Wild Water Buffalo from http://www.animalinfo.org
* Pet Facts: Buffaloes 
* Water Buffalo  by David J. Ligda
* Asiatic Water Buffalo  from Lion County Safari
* Advantages of Water Buffalo Milk Over Cow's Milk
Godišnje doba

**Godišnja doba** su periodi godine u kojima vlada ista klima i promjene. Razlikujemo 3 klime: umjerenu, tropsku, istovjetnu. 

Umjerena klima, koja vlada i u Hrvatskoj ima 4 godišnja doba: proljeće (20.03.-21.06.), ljeto (21.06.-23.09.), jesen (23.09.-21.12.) i zima (21.12.-21.03.). U proljeće je klima sve toplija, a dani sve duži. Ljeti vlada vruća klima, s rijetkim kišama i sparnim vrućinama. Jeseni vlada hladnija klima, s čestom kišom, a dani su sve kraći. Zimi vlada hladna klima s čestim snijegom. 

U tropskim krajevima postoje 2 godišnja doba: kišno (kad je u nas proljeće) i sušno (ostali dijelovi godine). 

U Sahari i ostalim pustinjama je vječno ljeto, a na polovima vječna zima.
44. vijek pr. n. e.

(45. vijek pne. - **44. vijek pne.** - 43. vijek pne. - drugi vijekovi)

(6. milenijum pne. - **[[5. milenijum pne.]]** - 4. milenijum pne.)

* kraj neolitskog IA (akeramičkog) perioda na Cipru
* naseljavanje Chirokitije počinje u ovom periodu.
* cca. 4400. pne. počinje kultura Badari na Nilu
43. vijek pr. n. e.

(44. vijek pne. - **43. vijek pne.** - 42. vijek pne. - drugi vijekovi)

(6. milenijum pne. - **[[5. milenijum pne.]]** - 4. milenijum pne.)

* 4300. pne. - Theta Boötis postaje najbliža vidjljiva zvijezda nebeskom sjevernom polu. Takvom je ostala do godine 3942. pne. kada ju je zamijenio Thuban.
42. vijek pr. n. e.

(43. vijek pne. - **42. vijek pne.** - 41. vijek pne. - drugi vijekovi)

(6. milenijum pne. - **[[5. milenijum pne.]]** - 4. milenijum pne.)

* 4121. pne. - Datum koji je Eduard Meyer odredio za početak egipatskog kalendara, temeljen na njegovom izračunu sotičkog ciklusa.
41. vijek pr. n. e.

(42. vijek pne. - **41. vijek pne.** - 40. vijek pne. - drugi vijekovi)

(6. milenijum pne. - **[[5. milenijum pne.]]** - 4. milenijum pne.)

4004. pne. - Univerzum je stvoren u sumrak prije 23.10. prema Ussher-Lightfootovoj kronologiji armaghskog nadbiskupa Jamesa Usshera.
Hariyani (razvrstavanje)

**Hariyani** je:

* Hariyani, jezik, odnosno dijalekt hindija kojim se govori u indijskoj državi Haryana.
* Hariyani, etnolingvistička grupa koja govori Hariyani.
* često indijsko prezime.
Hariyani (narod)

**Hariyani** je naziv koji se ponekad koristi za stanovnike indijske države Haryana, odnosno specifičnu etnolingvističku grupu koja govori Hariyani jezik/dijalekt.
Muhadžir

**Muhadžir** (**Muhajir** oili **Mohajir**) (arapski: مهاجر) je arapska riječ za izbjeglicu, useljenika ili iseljenika. Islamski kalendar Hidžra je započeo kada je Muhamed zajedno sa svojim pristašama otišao iz Meke za Medinu. Oni su se zvali **Muhajiri**. Korijen arapske riječi za useljenje ili iseljenje je **Hijrat**.

Kroz vijekove se izraz *Muhajir* ili *Mohajiri* koristio za nekoliko različitih grupa u islamskoj historiji.
* Muhamed i njegove pristaše prilikom bijega iz Meke u Medinu
* Muhadžiri Horezma su muslimanske izbjeglice koje su se pred najezdom Džingis Kana i njegovih Mongola u 13. vijeku sklonile u susjedne muslimanske zemlje netaknute tim događajima. Maulana Jalaluddin Rumi je tako pred mongolskim hordama pobjegao iz Afganistana i našao utočište u Anadoliji.
* Krimski Muhadžiri je naziv za muslimanske izbjeglice krimskog porijella koje su se naselile u Otomanskom imperiju nakon što je Rusko Carstvo osvojilo pretežno muslimanski Krimski Kanat. 
* Muhadžiri (Kavkaz) je naziv za muslimanske izbjeglice koje su se s Kavkaza naselile u Otomanskom imperiju i Bliskom Istoku nakon Kavkaskih ratova.
* Balkanski Muhadžiri su muslimani porijeklom s Balkana koji su se naselili u Turskoj nakon propasti Otomanskog imperija.
* Urdu Muhadžiri je naziv za muslimanske izbjeglice koje govore urdu, a koje su se naselile u Pakistanu nakon Podjele Indije 1947.
* Palestinske izbjeglice je naziv za muslimane koji su napustili Palestinu nakon podjele 1948.
* Afganski Muhadžiri je naziv za muslimanske izbjeglice iz Afganistana koji su izbjegli sovjetsku okupaciju 1979. godine, a kasnije građanski rat i talibansku vlast.
* Albanski Muhadžiri je naziv koji se ponekad koristi za muslimane koji govore albanski jezik, a koji su nakon raspada Jugoslavije pronašli utočište u susjednim zemljama.
* U Bosni i Hercegovini se izraz muhadžir ponekad koristi za Bošnjake koji su izbjegli pred srpskim i hrvatskim etničkim čišćenjem za vrijeme rata 1990-ih godina.

Muhajir je također izraz koji se koristi za Abu Hamzu al-Muhajira, trenutnog vođu Al-Qaede u Iraku.

## Povezano
* Iseljavanje muhadžira iz Srbije
Urdu Muhadžiri

**Muhadžiri**, **Muhajiri** ili **Mohajiri** (arapski: مہاجر, Urdu:مہاجر ) je naziv za indoarijsku etničku grupu u Pakistanu. Ona je u svojoj suštini ništa drugo do zajednički naziv za muslimane koji govore urdu, a koji su izbjegli u Pakistan nakon podjele Indije, te njihove potomke.

Muhadžiri danas uglavnom žive u gradskim područjima Pakistana, a oko 300.000 u Bangladešu gdje su poznati pod nazivom Biharci. Ukupno ih ima 12,5 miliona.

Muhadžiri su poznati po tome što su najliberalniji od svih Pakistanaca, i najprijemčiviji prema zapadnoj kulturi. Međutim, dugo vremena su bili žrtvama diskriminacije, ali su s vremenom ojačali svoj položaj u državnoj upravi i birokraciji.

Perwaz Musharaff, bivši predsjednik Pakistana, je rodom Muhadžir.

## Povezano
* MQM

## Vanjske veze
* karachi-muhajir site
* Daily News Report: MQM remembers activists killed in army operation
* Pakistan Needs to be Re-Structured 
* Silver Jubilee Convention California
40. vijek pr. n. e.

----
## Događaji
* Civilizacije se razvijaju u Mezopotamiji (u oblasti današnjeg Iraka).
* Prema Bedi Uvaženom, svijet je stvoren 18.3. 3952. pne.

## Značajne osobe
*

## Pronalasci i otkrića
Natascha Kampusch

**Natascha Kampusch** (Nataša Kampuš, rođena 17.2. 1988.) je tinejdžerka iz Austrije, koja je postala poznata po tome što je oteta 1998. i držana u zatvoreništvu duže od osam godina. Od otmičara, Wolfganga Priklopila, je pobegla 23.8.2006.

## Otmica
Kampusch je napustila svoj dom u Bečkom okrugu Donaustadt 2.3. 1998. kada je krenula u školu, ali se nije vratila kući. Svedok je tvrdio da je video kako ulazi u beli minibus sa zamračenim staklima, te je policija pretresla oko 700 vozila u potrazi za devojčicom. Policija je pričala i sa otmičarem, koji je objasnio da to vozilo koristi za prevoz šuta zbog građevinskih radova u svojoj kući, te da je to jutro bio sâm kući. 

## Zatvoreništvo
Držana je u veoma maloj tajnoj sobi u gradu Strasshof an der Nordbahn, oko pola sata vožnje od Beča. Soba ima oko 5 m² (dimenzije 2,78 m dužina x 1,81 m širina x 2,37 m visina). Prostorija nije imala dnevno svetlo, prozore, a sa čeličnim vratima i kupatilom. 

Prvih godina otmice, otmičar devojci nije dozvoljavao da napušta sobu, ali ju je kasnije puštao i u dvorište, pa jer nekoliko puta napustila i kuću, pod pretnjom da će, ako od nekoga zatraži pomoć, ta osoba biti ubijena. 

Priklopil je devojci davao knjige, obrazovanje i pristup televizoru.

## Bekstvo
Kampusch se pojavila 23.8.2006. u javnosti. Ona je čistila i usisavala otmičarev automobil, BMW 850i u bašti. U 12:53 sati, Priklopil je dobio telefonski poziv na svoj mobilni telefon, te se odaljio od Kampusch zbog zvuka usisivača. Kampusch je ostavila usisivač uključen i pobegla iz dvorišta. Trčala je kroz dvorišta i ulicu nekih 200 metara, tražeći od prolaznika da zovu policiju, ali se niko nije obazirao. Nakon pet minuta, pokucala je na prozor jedne kuće i predstavila se, te je ukućanin pozvao policiju. 

Priklopil se, nakon što je saznao da policija traga za njim, ubio skočivši pod voz blizu stanice Nordbahnhof u Beču. 

Dana 6.9. 2006. austrijska TV-stanica ORF je emitirala eksluzivni intervju s Nataschom Kampusch, koji je nekoliko sati kasnije emitiralo 400 TV-stanica širom svijeta.
Jug

**Jug** (**S**) je jedna od četiri glavne strane svijeta, nasuprot sjeveru. Gledano prema jugu, zapad je 90° desno a istok 90° lijevo. Na kartama jug se nalazi na dnu, ukoliko to nije drugačije označeno i označava se sa 180° ili 6 sati.

Jug je moguće pronaći na više načina a jedan od najpouzdanijih je uz pomoć kompasa. Magnetna igla kompasa uvijek pokazuje pravac sjevera, a njena suprotna strana pravac juga. Sunce je točno u podne uvijek u pravcu juga. Jug je moguće pronaći uz pomoć sata na kazaljke i sunca. Malu kazaljku sata koja pokazuje sate potrebno je usmjeriti prema Suncu, a zatim zamisliti kut između male kazaljke i oznake koja na satu označava točno 12 sati. Sredina tog zamišljenog kuta daje pravac juga.

Jug je također vrlo rasprostranjeno slavensko ime tokom ranog srednjeg vijeka.

## Veze
* Strane svijeta
Zapad

**Zapad** (**W**) je jedna od glavnih strana svijeta, nasuprot istoku. Ako se gleda sa Zemlje, čini se da na njemu Sunce zalazi.

Na kartama zapad se nalazi na lijevoj strani, ukoliko to nije drugačije označeno i označava se sa 270° ili 9 sati.

Zapad se također koristi kao odrednica za Zapadnu civilizaciju pod kojom se najčešće smatraju Zapadna Evropa i Sjeverna Amerika, iako se ponekad ubrajaju i Australija ili Novi Zeland koji su na istočnoj polutci.

## Veze
* Strane svijeta
Sjever

**Sjever** (ijekavski) ili **sever** (ekavski) jest jedna od četiri osnovne strane svijeta, nasuprot jugu. Sjever je glavna strana svijeta prema kojoj se položaj odnosno smjer ostalih odnose "kao prema sjeveru". U ranija vremena, za sjever se govorilo i ponoćje. 

Vidljivi gornji dio ruba geografske karte uvijek se podrazumijeva sjever, osim ako nije drugačije naznačeno. Sjever se označava sa 0° ili 12 sati. Potonji se koristi pretežno u avijacijskoj orijentaciji (npr. izraz "cilj je na 12 sati").

Sjever generalno podrazumijeva dva pojma:
* Stvarni sjever – pravac uz površinu Zemlje prema jednom geografskom polu Zemljine rotacije, i to onaj pol koji je na nečijoj lijevoj strani kada on stoji na zamišljenoj crti ekvatora u trenutku dok gleda izlazak Sunca.
* Magnetni sjever – pravac uz površinu Zemlje u kojem snaga vodoravnog magnetnog polja ima najveću pozitivnu vrijednost.

## Veze
* Strane svijeta
Istok

**Istok** (**E**) je jedna od četiri glavne strane svijeta nasuprot zapadu. Ako se gleda sa Zemlje, čini se da na njemu Sunce izlazi, što znači da se planeta rotira prema istoku.

Na kartama istok se nalazi na desnoj strani, ukoliko to nije drugačije označeno i označava se sa 90° ili 3 sata.

Evropljani pod pojmom istok ili Orijent obično smatraju azijske države, pa tako imamo regije Bliski Istok i Daleki Istok.

Istok je također vrlo rasprostranjeno slavensko ime tokom ranog srednjeg vijeka. Govorilo se i od istoka sunca, u smislu ustajanja Sunca. 

## Veze
* Strane svijeta
Jugoistok

**Jugoistok** (**SE**) je jedna od četiri sporedne strane svijeta. Nalazi se između juga i istoka, nasuprot sjeverozapadu.

Označava se sa 135°.

## Veze
* Strane svijeta
Sjeveroistok

**Sjeveroistok** (ijek.) ili **severoistok** (ek.) (**NE**), jedna od četiri sporedne strane svijeta. Nalazi se između sjevera i istoka, nasuprot jugozapada.

Označava se sa 45°.

## Veze
* Strane svijeta
Sjeverozapad

**Sjeverozapad** (ijek.) ili **severozapad** (ek.) (**SW**), jedna od četiri sporedne strane svijeta. Nalazi se između sjevera i zapada, a suprotno od jugoistoka.

Označava se sa 315°.

## Veze
* Strane svijeta
Princeza Akishino

je supruga Princa Akishina, koji je drugi sin japanskog cara Akihita i carice Michiko. Rođena kao kći univerzitetskog profesora, postala je druga pučanka koja se udala za člana carske porodice.

Zajedno sa svojim suprugom ima dvije kćerke - pricezu Mako i princezu Kako, a dana 6.9. 2006. je rodila dječaka kojemu je dano ime Hisahito. On je postao treći po redu nasljednik Prijestolja krizantema, odnosno prvi muški nasljednik koji se rodio u 45 godina. Time je u Japanu spriječena ustavna kriza koja bi u budućnosti mogla nastati zbog nedostatka muških nasljednika, koji su po ustavu jedini koji mogu naslijediti prijestolje.
## Vanjske veze
* Kunaicho | Their Imperial Highnesses Prince and Princess Akishino
* Kunaicho | Press Conference by Their Imperial Highnesses Prince and Princess Akishino on the Occasion of the Birthday of His Imperial Highness Prince Akishino (2003)
* CNN | Japan's Princess Kiko has boy 
* BBC | Japan welcomes imperial baby boy
Akihito, car Heisei

**Car Akihito od Japana** (japanski: 明仁) (23.12. 1933.-) bio je car (天皇, *tennō*) Japana od 1989. do 2019. godine, 125. osoba koja nosi titulu, prema tradicionalnom nasljednom redu. Dana 30. travnja 2019. godine abdicirao je u korist svoga sina, Naruhita, postavši tako prvi japanski car u više od 200 godina, nakon cara Kōkakua 1817. godine, koji je abdicirao.

U Japanu, za cara se nikada ne koristi njegovo ime, nego titula *tennō heika* (天皇陛下, "Njegovo veličanstvo Car"). Era vladavine cara Akihita nosi naziv "Heisei" (平成), a u skladu s običajima cara će posthumno preimenovati u **Car Heisei** (v. "posthumno ime") uredbom vladinog kabineta kojom se također ustanovljuje ime era njegovog nasljednika. Njegovo puno ime je *Njegovo carsko veličanstvo car Akihito od Japana.*

Godine 1959. je Akihito, oženivši se za Michiko Shoda, postao prvi car koji je primio nekog pučanina u carsku porodicu. Ona mu je rodila princa Naruhita, princa Akishina i princezu Sayako.

## Vanjske veze
* Extensive biography by the Imperial Household Agency: http://www.kunaicho.go.jp/e03/ed03-01.html
* http://vikingphoenix.com/public/rongstad/bio-obit/bioakhto.htm
Hindustanci

**Hindustanci** je izraz koji se koristi kako za stanovnike indijske regije Hindustan, tako i za pripadnike svih etničkih grupa južne Azije koje koriste hindustanski jezik, odnosno hindustanske jezike (hindi i urdu).Hindustanci su najbrojniji indoevropski narod tvore 28% indijske populacije ili 330 000 000 clanova,njihov je jezik sluzbeni u Indiji,većina su hinduisti znatan je broj muslimana oko 15% uglavnom u gradovima,manjina su budisti krscani i jaini oko 1%.
Jugozapad

**Jugozapad** (**SW**) je jedna od četiri sporedne strane svijeta. Nalazi se između juga i zapada, a suprotno od sjeveroistoka.

Označava se sa 225°.

## Veze
* Strane svijeta
Ur

**Ur** je bio stari grad u južnoj Mezopotamiji, blizu gdje je nekad bilo ušće Eufrata i Tigrisa u Perzijski zaljev, i blizu Eridua. Zbog povratka mora nalazište je sada daleko od obale u današnjem Iraku, južno od Eufrata na desnoj obali. Nalazi se blizu grada Nasirijaha, južno od Bagdada, i zove se *Tel el-Mukajar* (arapski: brežuljak izgrađen od bitumena). Nalazište je prepoznatljivo po ruševinama velikog hrama, još uvijek u prilično dobrom stanju. Hram je bio izgrađen za boginju *Nanu*, božicu Mjeseca u Sumerskoj mitologiji, i sastoji se od dva dijela. U donjem dijelu cigle su spojene bitumenom a u gornjem dijelu mortom.

Ur je već bio naseljen u najranijem razdoblju seoskog naseljenja u južnoj Mezopotamiji, Ubaidskom razdoblju. Međutim, čini se da je bio napušten za neko vrijeme. Historičari vjeruju da je što se mijenjala klima od prilično kišovite do suhoće u 3. mileniju pne., mala poljoprivredna sela Ubaid kulture su se spojila u veća naselja zbog potrebe za izgradnju velikih centraliziranih natapnih sistema da bi se preživjela suša. Ur je postao jedno takvo središte, i oko 2600. pne., tokom trečeg Sumarskog ranog dinastijskog razdobla grad je bio veoma uspješan. Ur se je već tada smatrao svetim *Nani*.

Mjesto Ura je bilo povoljno za trgovinu morem i također za kopnene rute u Arabiju. Mnoge velike grobnice, uključujuči tu od kraljice *Puabi*, su bile izgrađene. Krajnje, kraljevi Ura su postali stvarni vladari cijelog Sumera. Ovo se je dogodilo tokom prve dinastije Ura, koju je uspostavio kralj Mesanepada. Kraj ove dinastije je bio napad Sargona Akadskog oko 2340. pne. O sljedećoj, drugoj, dinastiji se ne zna puno, jer je grad bio u padu tad.

Treča dinastija je uspostavljena kad je kralj Ur-Namu došao na vlast, vladajući između 2112. pne. i 2094. pne. Tokom njegove vladavine hramovi, uključujči i veliki hram *Nani*, su bili izgrađeni, i poljoprivreda je bila poboljšana kroz navodnjavanje. Njegov zakonik je jedan od najstarijih poznatih dokumenata, stariji čak od Hamurabijovog zakonika. On i njegov nasljednik Šulgi su tokom vladavine smatrani kao bogovi, a i nakon smrti on je ostao junački lik. Treča dinastija je raspala oko 1950. pne. kad su Sumer osvojili Elamiti.

Krajnje i Babilon bi osvojio Ur. U 6. stoljeću pne. bilo je novih izgradnji u Uru pod vladavinom Nebukadnezara II od Babilona. Posljednji Babilonski kralj, Nabonidus od Babilonije, je poboljšao glavni hram. Međutim, grad je počeo pad od otprilike 550. pne. i više nije bio naseljen nakon otprilike 500. pne., vjerovatno zbog suše, mjenjanje položaja rijeka, i povratka mora.

## Ur u Bibliji

Ur je, prema biblijskoj tradiciji, rodno mjesto Abrahama.

## Vanjske veze
* Woolley and the Great Flood 
* Treasures from the Royal Tombs of Ur 
* The History of the Ancient Near East
* ''Jewish Encyclopedia'': Ur
* City of Ur iz AllAboutArchaeology.org
Peadar Kearney

**Peadar Kearney** (1883 - 1942) bio je irski revolucionar, pisac irske himne, i ujak irskog pisca Brendana Biana.

Kirni je rođen 12. 12. 1883. u Dablinu. Sa 14 godina napustio je školu i bavio se popravljanjem bicikala, da bi kasnije postao moler. U pozorištu Abbey se zaposlio 1911, i tu je neko vreme radio kao scenograf.

Bio je član Gelske lige, Irskog republikanskog bratstva i Irskih dobrovoljaca, a učestvovao je i u Uskršnjem ustanku 1916. Takođe je učestvovao u Irskom ratu za nezavisnost. Kirni je podržavao Majkla Kolinsa u potpisivanju Anglo-irskog sporazuma, i bio je na njegovoj strani tokom građanskog rata, ali posle toga je prestao da se bavi politikom.

Osim irske himne (1907), Kirni je napisao još mnoge pobunjeničke pesme, često sarkastične. Najpoznatije su: *Down by the Glenside (The Bold Fenian Men)*, *The Three-coloured Ribbon*, *Down by the Liffey Side*, *Erin go Bragh*, *The South Down Militia*, *Nell Flaherty's Drake*, *Whack Fol the Diddle*, *Knockcroghery* itd.

Kirni je umro je 23. 11. 1942. i sahranjen je na groblju Glasnevin kod Dablina.

## Vanjske veze

* http://www.from-ireland.net/history/origin.htm 
* http://www.bbc.co.uk/history/british/easterrising/songs/index.shtml
Strane svijeta

**Strane svijeta** su četiri glavna smjera u odnosu na lokaciju na Zemljinoj površini. Odnose se na horizont i položaj Zemljine osi i određuju smjer geografskih koordinata na:
* meridijane
* paralele

U određenim kulturama (kao primjerice u budističkoj ili indijanskim kulturama) ta se koncepcija proširuje na šest strana svijeta: proširuje se dodatno na zenit (prema gore/prema nebu) i nadir (prema dolje ili prema Zemlji).

## Upotreba

Strane svijeta se koriste uglavnom za geografsku orijentaciju na Zemlji, ali se mogu izračunati na bilo kojim rotirajućem astronomskim tijelu.

## Podjela

Strane svijeta se dijele na osnovne (glavne) i sporedne.

Strane svijeta u praksi se uglavnom označavaju engleskim kraticama (***N'''orth'', ***S**outh'', ***E*'ast*, ***W**est'').
Jedrilica

**Jedrilica** može značiti:
* jedrilica (letjelica), vrsta letjelice koja nema vlastiti pogon, odnosno koja se po zraku kreće uz pomoć vjetra i zračnih struja 
* jedrilica (čamac), vrsta čamca kojoj je glavni pogon na jedra
Jedrilica (čamac)

Izraz **jedrilica** se u pomorstvu obično koristi za čamce koji za pogon pomoću jedara koriste vjetar.

Danas su čamci koji koriste jedra prilična rijetkost, osim ukoliko ne služe za sport i rekreaciju, te je jedrilica postala gotovo sinonim za sportsku jedrilicu.

Najpoznatije vrste jedrilica su:
* Jol
* keč
* škuner
* kuter
* slup
* ket

## Povezano
* Jedrenjak
Korveta

**Korveta** () je naziv za mali, pokretljivi i lako naoružani ratni brod, koji se najčešće koriste za neposrednu obranu obale. Nalazi se u naoružanju većine današnjih ratnih mornarica, iako ponekad nije klasificiran pod tim nazivom.

Naziv mu potječe od istoimene vrste ratnog broda koja se u doba razvila u 17. vijeku te predstavljala jedan od standardnih brodova u Dobu jedrenjaka. Tadašnje korvete su postupno nestale iz naoružanja u 19. vijeku kada su ih zamijenile torpiljarke i monitori.

Moderne korvete su se pojavile tek u Drugom svjetskom ratu kao posebna klasa lakih eskortnih razarača. Danas se po veličini i naoružanju najčešće klasificiraju između fregata i patrolnih brodova.

## Vanjske veze

*  battleships-cruisers.co.uk - Lists of ships, historic info, pictures...
** Argentine Navy
** Brazilian Navy wooden Corvettes
** Danish Navy
** French Corvettes
** Italian Corvettes
** Royal Navy Corvettes
** Uruguayan Navy
** Other Navies Brunei, Moroccan Navy, Moroccan Navy corvettes
*  Bathurst Class Corvettes
Fregata

**Fregata** je naziv koji se u najširem smislu koristi za ratni brod srednje veličine. Kroz historiju se, međutim, taj naziv koristio za različite vrste brodova.

U Doba jedrenjaka je fregata predstavljala tip broda koji je veličinom bio manji od linijskog broda, a veći od korvete. Uglavnom je služio za patroliranje oceanima, borbu protiv pirata i krstarički rat protiv neprijateljske trgovačke mornarice. U 19. vijeku je nestao iz upotrebe, a zamijenila ga je krstarica.

Moderna fregata potječe od klase eskortnih razarača koja se razvila u drugom svjetskom ratu, i kojoj je glavni zadatak bila zaštita konvoja i protupodmornička borba. Danas su fregate osim s topovima i mitraljezima opremljene raketnim naoružanjem, a po svojoj veličini i vatrenoj moći su se približile klasičnim razaračima. U mnogim mornaricama, pogotovo onim manjim, predstavljaju kapitalne brodove.
Beda Uvaženi

**Beda**, odnosno **Beda Uvaženi** (*Baeda*; *Beda the Venerable*) (672 ili 673 - 735) je bio drevni engleski historičar i teolog.

Skoro cijeli život je proveo u benediktinskom samostanu sv. Petra i Pavla u Wearmouthu i Jarrowu. Tamo se bavio spisateljskim radom, uglavnom pišući djela na latinskom jeziku.

Osim historijskih i teoloških djela (*Historia ecclesiastica gentis Anglorum* u 5 svezaka i *Historia Abbatum*) napisao je i gramatičke rasprave *De metrica arte* i *De ortographica*, raspravu o prirodnim naukama *De natura rerum* i *Chronicon* ili *De sex mundi aetatibus*. Potonja je kasnije poslužila kao model za mnoge srednjovjekovne kronike.

Dosta je važan i zbog bavljenja kronologijom, posebno u vezi s kalendarom, što je predmet njegove rasprave *Kalendarum Anglicanicum*.

## Vanjske veze

* ''Ecclesiastical History of the English People'' , Books 1-5, L.C. Jane's 1903 Temple Classics translation. From the Internet Medieval Sourcebook.
* Bede's Ecclesiastical History and the Continuation of Bede (pdf), at CCEL, edited & translated by A.M. Sellar.
* Bede's World: the museum of early medieval Northumbria at Jarrow
* Bede’s ''Ecclesiastical History'' commentary from *[[The Cambridge History of English and American Literature]]*, Volume I, 1907&ndash;21.
* Catholic Encyclopedia
* The Venerable Bede s In Our Time (BBC Radio 4) (engleski jezik)
* Bede At Find A Grave
Bojni brod

**Bojni brod** je naziv koji u najširem smislu označava najteže naoružani i najbolje oklopljeni površinski ratni brod.

U užem smislu se taj naziv koristi za vrstu ratnog broda koji se u razvio od karaka i galijuna u 17. vijeku i pod nazivom linijski brod u Doba jedrenjaka predstavljao kapitalni brod većine tadašnjih ratnih mornarica. S razvitkom parne mašine, eksploziva i metalurgije, linijski brodovi dobijaju novi pogon, artiljeriju i oklop te se razvijaju oklopnjače.

U najužem smislu izraz bojni brod se koristi za kapitalne brodove koji su se razvili u drugoj polovici 19. vijeka. Kod njih se razlikuju:
* pre-drednoti, koji su sagrađeni prije 1906. godine;
* drednoti, koji su ime dobili po britanskom broud *[[HMS Dreadnought]]* iz 1906. godine;
* bojni krstaši, koji su predstavljali lakšu varijantu drednota, odnosno hibrid bojnog broda i krstarice;
* superdrednoti.

Za vrijeme drugog svjetskog rata se ispostavilo kako se bojni brodovi, čak i sa najjačom brodskom artiljerijom, nisu u stanju suprotstaviti nosaču aviona koji se nametnuo kao novi kapitalni brod. Zbog toga su se prestale graditi, a danas ih ne koristi nijedna mornarica u svijetu. 

Posljednji put su ulogu imali za vrijeme zaljevskog rata, kada je USS Iowa bombardirala iračke položaje na obali okupiranog Kuvajta.

## Vanjske veze

* "Dreadnought" by Kelley L. Ross, Ph.D.
* World Battleship Lists at hazegray.org
* List of early armored ships 
* Maritimequest Battleships and Battlecruisers of the 20th century
* Maritimequest U.S. Battleship Index
* Maritimequest British Battleship Index
* Maritimequest German Battleship Index
* Maritimequest French Battleship Index
* Maritimequest Italian Battleship Index 
* Maritimequest Japanese Battleship Index
* Maritimequest Russian Battleship Index 
* GlobalSecurity.org
* Video: Inside one of ''Missouri''’s 16" gun room, about 1955. (Windows Media File) 
* Comparison of the capabilities of seven WWII battlesips
* An overview of the United States Navy Naval Surface Fire Support 
* University of Washington Libraries Digital Collections – Transportation Photographs An ongoing digital collection of photographs depicting various modes of transportation in the Pacific Northwest region and Western United States during the first half of the 20th century. Includes images of battleships.
* USS New Jersey  Photos on board the Battleship New Jersey BB-62 in Camden, NJ
39. vijek pr. n. e.

## Događaji
* U Engleskoj sagrađen Sweet Track, prva umjetna cesta na svijetu.
* Nakon dolaska prvih farmera u Skandinaviju, lovačko-sakupljačka populacija nestaje u roku od par generacija.

## Značajne osobe
*

## Pronalasci i otkrića

## Fikcija i mit

* Korejska mitologija: Prema Baku Jesangu, proučavatelju Sille države () i Hwanguk () su propale oko 3898. pne..

----
Sweet Track

**Sweet Track** je naziv za nasip sa cestom koji je sagrađen u Somerset Levelsu u Engleskoj, te koji se smatra najstarijim umjetnim putem na svijetu.

Tragovi Sweet Tracka su otkriveni 1970. godine za vrijeme kopanja treseta, a naziv je dobila po Rayu Sweetu, čovjeku koji ih je pronašao.

Nasip s cestom je sagrađen oko godine 3800. pne. od strane neolitskih stanovnika Britanskog otočja, a kao materijal je korišten jasenovina, hrastovina i lipovina čija debla su zabijena u blatnjavo tlo kao potporni stubovi, a potom nasuti blatom i zemljom. U dužini od oko 2 km taj nasip s cestom je spajao tadašnji otok Westhay i uzvisinu kod današnjeg Shapwicka.
Put

**Cesta** ili **drum** je naziv za građevinski objekt koji je namijenjen saobraćaju ljudi i kopnenih vozila koje ne koriste tračnice. S istim značenjem upotrebljava se i riječ **put** koja u širem smislu znači bilo kakvu saobraćajnu liniju, a u najširem smislu pravac kretanja.

## Vanjske veze

* List of countries where traffic drives on the left, as well as historical background.
* Which side of the road do they drive on? 
* Kansas State University Department of Civil Engineering - History of Concrete Road Building  (PDF file)
Silla

**Silla** je naziv koji se koristi za: 

* Drevno kraljevstvo Silla u Koreji;
* inuitsko božanstvo Silla;
* općinu Silla u Valenciji.
Sila (kraljevina)

**Sila kraljevstvo** je bilo jedno od Tri kraljevstva stare Koreje. Sila ja osvojila ostala kraljevstva u sedmom stoljeću: Baekđe 660 godine, i Gogurjeo 668 godine. Historičari često zovu Silu u doba poslije njenog osvajanja ostalih kraljevstava kao Ujedinjena Sila.

## Nastanak Sile

Historičari smatraju da je prvi kralj i osnivač Sile bio Bak Hjeokgeos godine 57. pne.. Sigurno je da je već u drugom stoljeću bio jasan savez političkih entiteta u jugoistočnoj Koreji. Kralj Naemul (356-402) uspostavlja monarhiju u kojem je kraljev nasljednik njegov najstariji sin. U šestom stoljeću Sila osvaja Gaja konfederaciju i postaje moćna država.

Država podržava Budizam i vjera brzo raste u Sili. Mnogi hramovi su napravljeni u ovo doba, najpoznatiji od njih su kod Hvangjongsa, Pulguksa, i Sokurama. Hramovi su bili izgrađeni u tradicionalnom stilu. Kasnije se hramovi prave od kamena umjesto drva.

## Uspon Sile

Kralj Jinheung (540-576) uspostavlja moćnu armiju. Tako u sedmom stoljeću, ulazi u savez sa Kineskom Teng dinastijom. Pod vodstvom Kralja Mujeola (654-661), Sila osvaja Baekđe kraljevstvo 660 godine.

Čuveni general Kim Ju-šin (Koji je zajedno sa Kineskim saveznicima osvojio i Baekđe) ne uspijeva da osvoji Gogurjeo u prvom napadu 661 godine, ni drugom 667. Tek 678 godine uspije i Gogurjeo pada Sili. I tako pod vodstvom Kralja Munmu (Mujeolov nasljednik), Koreja je prvi put ujedinjena. U sljedećoj dekadi, Sila prekida savez sa Kinom i bori se da izbaci Kinesku vojsku sa njihovog tla da bi uspostavili ujedinjeno Korejsko kraljevstvo. Ujedinjena Sila je trajala 267 godina. Konačno, pod vodstvom Kralja Gjeongsuna, pada Gorjeu 935 godine.

## Značajne Činjenice

Glavni grad Sila kraljvestva je bio Gjeongđu (&#24950;&#24030;). Mnogi Sila hramovi i grobovi se još uvijek mogu naći u centru Gjeongđua. Sila grobovi (za plemstvo) su bili napravljeni od kamena, a okruženi brežuljakom zemlje. Veliki broj predmeta iz Sila doba se mogu naći svuda u Gjeongđu. Historijsko područje u okolini Gjeongđua je dio spiska mjesta svjetskog nasljeđa Ujedinjenih nacija, napravljen 2000 godine.

Brončano zvono od Kralja Seongdeoka Odličnog je velika turistička atrakcija. Zvono ima poseban zvuk o kojem postoji i legenda. Čeomseongdae astronomski opservatorij blizu Gjeongđua je poseban za doba u kojem je napravljed. Izgrađen je od 362 cigli, koje predstavljaju 362 dana mjesečnog kalendara.

## Vanjske veze

* Narodni Muzej Gjeongđua
38. vijek pr. n. e.

----
## Događaji
* 25.9.. 3760. pne. - Prvi dan hebrejskog kalendara (Stvaranje)
* 7.10. 3761. pne. - Epoha (Početak) modernog hebrejskog kalendara.

----
IRA

**IRA (Irska republikanska armija)** - ovo ime može se odnositi na više organizacija:
* Originalna IRA ili Stara IRA (Original IRA, Old IRA) 1919-1921 - Nekadašnji Irski dobrovoljci. Borila sa u Anglo-irskom ratu kao vojska Irske republike i Irskog parlamenta. Posle potpisivanja Anglo-irskog sporazuma, raspala se na:
- one koji su podržavali Sporazum; oni su se nazivali Narodnom vojskom i ostali su uz Majkla Kolinsa

- protivnike sporazuma, koji su nastavili sebe da nazivaju IRA.
* IRA (1922-1969) - protivnici Anglo-irskog sporazuma u građanskom ratu 1922-23. Nastavili svoje aktivnosti sve do 1969 kada su se raspali na Zvaničnu IRA-u (marksističko krilo) i Provizornu IRA-u (kako su se kasnije nazvali), koja je bila tradicionalistički i militantno orijentisana.
* Zvanična IRA (Official IRA) (1969-1973) - prekinuli vatru 1973. iz ideoloških razloga, i od tada nisu aktivni.
* Provizorna IRA (Provisional IRA) (1969 - danas) - tradicionalističko krilo; danas najveće republikansko paravojno telo. Kada se kaže IRA, obično se misli na ovaj ogranak.
* Continuity IRA (IRA Kontinuiteta ili Dosledna IRA) (1994 - danas) - relativno mala grupa koja se odvojila od Provizorne IRA-e 1986. jer se protivila tome da Šin Fejn uđe u Dáil Éireann, odnosno donji dom Irskog parlamenta.
* Prava IRA (Real IRA) (1998 - danas) - relativno mala grupa koja se odvojila od Provizorne IRA-e 1998. jer se protivila prekidu vatre.
Marija Šarapova

**Marija Jurjevna Šarapova** (ruski: Мари́я Ю́рьевна Шара́пова) (rođena 19. aprila 1987) je ruska teniserka, poznata po tome što je osvojila je 5, Grand Slam titula - u Wimbledonu 2004., US Openu 2006., Australija Openu 2008. godine i Roland Garros 2012. i 2014.

## Biografija
Marijini roditelji su iz Belorusije, ali su se 1986. godine, posle nuklearne katastrofe u Černobilu, preselili u Rusiju. Šarapova je u četvrtoj godini počela da igra tenis. U šestoj godini, uočila ju je Martina Navratilova, koja je predložila njenim roditeljima da Šarapova počne ozbiljno da trenira.

Među mnogim uspesima, posebno se ističe osvojen turnir u Vimbldonu, 21. juna 2004. godine, kao i podatak da je, u dva kratka perioda, bila prva na svetskoj rang listi teniserki (od 22. avgusta 2005. do 28. avgusta 2005, i od 12. septembra 2005. do 23. oktobra 2005.)

Časopis *[[People]]* ju je 2005. godine svrstao u 50 najlepših poznatih ličnosti na svetu.

## Vanjske veze

* 
* Maria World 
* Marija Šarapova u časopisu ''Sports Illustrated''
Chris Evert

**Kristin Mari Evert Mil** () (rođena 21.decembra 1954. godine na Floridi, SAD) je profesionalna teniserka iz Sjedinjenih Američkih Država, bivša **[[Ženska teniska asocijacija#.D0.91.D1.80.D0.BE.D1.98 1 .D1.82.D0.B5.D0.BD.D0.B8.D1.81.D0.B5.D1.80.D0.BA.D0.B5|broj 1]]** teniserka sveta. U svojoj karijeri je oscvojila 18 grend slem turnira, uključujući rekordnih 7 na otvorenom prvenstvu Francuske. Takođe je osvojila 3 grend slem turnira u dublu (u paru). Rekord od 1.304 pobeda i 144 poraza je jedinstven u karijeri bilokog teniserka ili teniserke.
Martina Navratilova

**Martina Navratilova** (rođena 18. oktobra 1956, u Čehoslovačkoj) je bivša **broj 1** teniserka. Poreklom iz Čehoslovačke, prebegla je u Sjedinjene Američke Države 1975. godine i postala Američki državljanin 1981. U svojoj karijeri osvojila je 18 grend slem turnira i 40 grend slem turnira u dublu (31 ženski dubl i 9 mešovitih). Vimbldon je osvoila rekordnih devet puta. Smatra se za jednu od nausmešnijih tenisera svih vremena. Takođe je jedna od retkih javnih osoba koja je u javnosti priznala da je lezbejka, u vreme kada to nije bilo tako često kao danas.

## [[Grand slam|Grend slem]] turniri (singl)
* Otvoreno prvenstvo Australije 3: 1981, 1983, 1985. 
* Otvoreno prvenstvo Francuske 2: 1982, 1984.
* Vimbldon 8: 1978, 1979, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1990.
* Otvoreno prvenstvo Amerike 4: 1983, 1984, 1986, 1987

## Vanjske veze

* 
* Time magazine: 60 Years of Heroes: Martina Navratilova
Fianna Éireann

**Fianna Éireann** (ili Fianna na hÉireann ili Na Fianna Éireann) na irskom gelskom znači ’vojska Irske’, a dobila je ime po Fiani iz legende. Ovo ime je tokom XX i XXI veka označavalo više mladalačkih republikanskih organizacija. Danas se Fianna Eireann nalazi na britanskom spisku terorističkih grupa.

## Istorijat
Fianu su osnovali grofica Constance Markievicz i Bulmer Hobson, po ugledu na mlade izviđače, ali sa akcentom na irskom nacionalizmu i vojnom treningu. Mnogi članovi originalne Fiane kasnije su postali članovi IRA-e i borili se u Anglo-irskom ratu (irskom ratu za nezavisnost). Tokom građanskog rata, Fiana je bila protiv Anglo-irskog sporazuma.

## Raspad Fiane i Fiana danas
Tokom narednih decenija, Fiana se raspala na mnoge grupe, koje su uglavnom sve sebe nazivale ‘jedinom pravom Fianom’ (a slično se desilo i sa IRA-om). Stvar je u tome da praktično svaki ogranak IRA-e i bilo koje druge nacionalističke - političke ili paravojne - organizacije, ima svoj podmladak, koji se vrlo često naziva Fianna Eireann, ili jednom od varijacija ovog imena.

Na internetu postoji više sajtova, koji pripadaju raznim mladalačkim grupama, koje sebe nazivaju Fianom. One tipično bacaju akcenat na vojni ili polu-vojni trening mladih, irski patriotizam i disciplinu. Sajtovi su prilično radikalno orijentisani i puni propagande.

Organizacije su uglavnom namenjene dečacima, mada primaju i devojčice. Postoje i u Severnoj Irskoj, kao i u Republici Irskoj.

Danas ideologija Fiane više nema mnogo veze sa mladim izviđačima, pošto su oni apolitična organizacija.

## Ideologija
Grupe pod imenom Fiana tipično se zalažu za otcepljenje Šest okruga od Britanije i za ujedinjenje čitave Irske. Javljaju se i ideje kao 'oslobođenje ujedinjenje svih keltskih naroda', kao i protivljenje abortusu (mada ređe).

## Poznati bivši članovi
* Sean Heuston
* Con Colbert
* Tomás Mac Curtain
* Sean Lemass
* Jimmy Steele
* Cathal Goulding
* Brendan Behan
* Seán Ó Cionnaith
* Gerry Adams
* Patsy O'Hara
* Raymond McCreesh
* Kevin Lynch
* Kieran Doherty
* Thomas McElwee

## Vanjske veze
* http://fianna.gq.nu/contents.htm 
* http://www.fianna.netfirms.com/code/fianna_home.html 
* http://www.spirited-ireland.net/articles/fianna-eireann/ 
* http://uk.groups.yahoo.com/group/na-fianna-eireann/
Hwanguk

Mitska država **Hwan-guk** (환국, 桓國) je prva država Koreje opisana u Hwandan-gogiju, a kojom je vladao Hwanin. 

Sastojala se od dvanaest manjih država, Biri-guk(비리국, 卑離國), Yangun-guk(양운국, 養雲國), Gumak-hanguk(구막한국, 寇莫汗國), Guda-Cheonguk(구다천국, 句茶川國), Irun-guk(일운국, 一群國), Wooroo-guk(우루국, 虞婁國) or Pila-guk(필라국, 畢那國), Gaekhyung-hanguk(객현한국, 客賢汗國), Gumo-aekguk(구모액국, 句牟額國), Maeguyeo-guk(매구여국, 賣句餘國) ili Jikgu-daguk(직구다국, 稷臼多國), Sanab-aguk(사납아국, 斯納阿國), Sunbi-guk(선비국, 鮮裨國) ili Siwi-guk(시위국, 豕韋國) ili Tongo-saguk(통고사국, 通古斯國) i Sumil-yiguk(수밀이국, 須密爾國).

Prema Hwandan-gogiju, njome je vladalo sedam careva kroz 3301 godina. Zbog njihove duge vladavcine (čiji je prosjek 471,6 godina po vladaru), za ovu državu se smatra da nije u domeni historije.

Nakon njenog uništenja, naslijedio ju je Baedalguk.

## Hwan-in u Hwandan-gogiju
* 1. Hwan-in : Ahpakyung (안파견, 安巴堅) 7197. pne. - ?)
* 2. Hwan-in : Hyukseo (혁서, 赫胥)
* 3. : Gosiri (고시리)
* 4. : Joowooyang (주우양)
* 5. : Seokjeim (석제임)
* 6. : Goo-eulli (구을리)
* 7. : Jiwiri (지위리)

## Izvori
* Mit o osnivanju Koreje
* Budoji 
* Hwandan-gogi
Tracy Austin

**Trejsi Ostin** () je bivša prva teniserka sveta. Rođena je 12. decembra 1962. godine u Kaliforniji, SAD. U svojoj teniskoj karijeri je osvojila 30 turnira u periodu od 1977. do 1982, od toga 2 puta Otvoreno prvenstvo Amerike 1979. i 1981. Zbog niza povreda povukla se iz profesionalnog tenisa 1982. godine. Kasnije se vraćala, ali bez većeg uspeha. Definitivno se penzionisala 1994. godine.

## Vanjske veze
*
Ženska teniska asocijacija

**Ženska [[tenis]]ka asocijacija** (), poznatija kao **VTA** (), je u ženskom tenisu isto što i ATP u muškom. 2005 godine VTA je promenio naziv u .

Ženska teniska asocijacije je nastala u Hjustonu, u Teksasu kada je prvi turnir *Virginia Slims* odigran 23. septembra 1970. godine.

## Kategorije turnira
# Grend slem turniri
# Turnir na kraju sezone (), sa nagradon od 3 miliona dolara.
# Tier turniri
## Tier 1 (minimalna nagrada od 1.340.000 $), igraju se 10 turnira tokom sezone.
## Tier 2 (minimalna nagrada od 600.000 $), igraju se 16 turnira tokom sezone.
## Tier 3 (minimalna nagrada od 175.000 $), igraju se 17 turnira tokom sezone.
## Tier 4 (minimalna nagrada od 145.000 $), igraju se 12 turnira tokom sezone.

## Bodovi
Organizacija objavljuje jednom nedeljno novi ranking teniserki na turnirima. Bodovi se računaju koliko su daleko teniserke napredovale na turnirima. Sledeća tabela pokazuje koliko bodova se dobija u zavisnosti plasmana:

(*) “+H” znači da je smeštaj obezbeđen
(**) “M” označava da je Masters turnir

## Broj 1 teniserke

Teniserke koje su bile na broj 1 VTA listi od 1975.

## Povezano
* ATP

## Vanjske veze
* Službeni sajt ''Sony Ericsson WTA Tour'' (engleski)
* Istorija ženske teniske asocijacije (engleski)
ATP

__NOTC__
Termin **ATP** ima više značenja:

* Asocijacija teniskih profesionalaca
* Adenozin trifosfat
Borstal

**Borstal** se može odnositi na:
* Borstal (institucija) - vrsta popravnog doma u Velikoj Britaniji
* Borstal (selo) - selo u Velikoj Britaniji
Kultura Nakada

**Kultura Nakada** je najznačajnija kultura Predinastičkog Egipta, koja je ime dobila po gradu Nakada u Gornjem Egiptu, kod kojeg je pronađeno najviše arheoloških nalazišta.

Ona se nadovezala na Kulturu Badari negdje oko 4500. pne..

## Datiranje Kulture Nakada
### Flinders Petrie
Kultura Nakada je isprva podijeljena od strane britanskog egiptologa Williama Flindersa Petrieja, koji je prvi istraživao nalazišta 1894., u tri pod-perioda:
* Nakada I - Amratski (prema nekropoli El-Amra)
* Nakada II - Gerzeanski (prema nekropoli kod sela Gerzeh u Oazi Fajum) 
* Nakada III - Protodinastički period

### Suvremeno
Petrievu kronologiju je zamijenila kronologija Wernera Kaisera iz 1957. Petrieva kronologija počinje od 4. milenija pne., ali je radiokarbonskim datiranjem ustanovljeno da su artefakti nešto stariji, pa ona danas izgleda ovako;

* Nakada I a-b-c (oko 4400. pne.-3500. pne.)
** obojana grnčarija s crnim vrhom
* Nakada II a-b-c (oko 3500. pne.-3200. pne.)
** ova kultura je rasprostranjena po Egiptu
** prva grnčarija od lapora i metalurgija
* Nakada III a-b-c (oko 3200. pne.-3000. pne.)
** profinjeniji grobni inventar
** cilindrične posude
** pismo

## Povezano
* Predinastički Egipat
* Nakada

## Reference

## Vanjske veze

*  ''Naqadan Culture''
Minojska civilizacija

**Minojska civilizacija** je antičko društvo čije je središte Krit. Krit je ostrvo u Sredozemnom moru dugačko 200, a široko 50&nbsp;km. Minojska civilizacija ima ovo ime jer se vrhovni sveštenik i najveći vladar zvao Minos. Minojska civilizacija nastala je oko 3000 god pne, a svoj vrhunac doživljavala je oko 1500 g. pne. O istoriji Krita saznaje se na osnovu iskopina, kojih ima mnogo. Minojci su došli na Krit sa kopna Grčke. Klima i zemljište je bilo povoljno te su se ovde i naselili. Glavni grad koji su Minojci podigli bio je Knosos. Tu je živelo najviše stanovnika i nalazila se vladareva palata. Drugi važan grad na Kritu bio je Festos.

## Privreda
Od samog svog početka Krit se veoma brzo razvijao, jer je bio ostrvo i nije strepelo od napada drugih naroda onoliko koliko su strepele kopnene države. Poljoprivreda je bila najviše razvijena. Svoje poljoprivredne proizvode u velikoj meri izvozili. Obrađivali su kamen, bronzu, srebro, zlato i pravili razne ukrase, noževe, sekire. Iskopani su i mnogi grnčarski proizvodi na kojima su slikane životinje ili geometrijski crteži. Minojska umetnost takođe bila veoma razvijena.

## Ratovi
U svom prvom razdoblju Minojci nisu ni sa kim ratovali, međutim sa vremenom počeli su napadi od drugih Grčkih plemena. Najzad, oko 1400 god p.n.e Knosos je razoren od strane Mikenaca, naroda koji je bio nastanjen na Peloponezu. Minojska civilizacija bila je veoma značajna, jer su Mikenci Minojsku kulturu preneli na kopno i tamo stvorili novu, zasnovanu na minojskoj, mikensku kulturu.veliki ratovi kao i osvajanje krita mnogo vekova pre hrista urusila su prelepa zdanja palate kuce naselja koja su bila podignuta u to vreme znacajno je napomenuti da su i tada imali jaku vojsku i katapulte za izbacivanje zapaljivih lopti kojima su gadjali brodove na otvorenom moru.

## Svjetska baština - palače
Skupina od šest arheoloških nalazišta na Kritu iz perioda od 1900. do 1100. godine p.n.e. sa ostacima palača predstavlja važno svjedočanstvo Minojske kulture. Palače su služile kao administrativna, ekonomska i vjerska središta, s naprednom arhitekturom, urbanističkim planiranjem i živopisnim freskama. Otkrivaju rane sisteme pisanja, pomorske mreže i kulturne razmjene. Objekti ističu složenost društvene strukture Minojaca i njihov trajni utjecaj na mediteransku historiju.

Minojske palače sastojale su se od višespratnih krila koja su okruživala otvoreno pravougaono centralno dvorište. Dijelile su zajednički arhitektonski vokabular i organizaciju, uključujući karakteristične tipove prostorija kao što su lustralni bazen i kripta sa stubovima. Međutim, svaka palata je bila jedinstvena, a njihov izgled se dramatično mijenjao kako su kontinuirano preuređivane tokom svog životnog vijeka.

Minojske palače 2025. god. uvrštene su na listu UNESCO-ove svjetske baštine. Odluka je donešena na 47-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 6-16 jula 2025. god. u UNESCO-om sjedištu u Parizu. Nalaze se u Knososu, Festu, Maliji, Zomintosu, Zakrosu i Kidoniji. 

## Povezano
* Minojska umetnost
## Izvori

## Vanjske veze
Krit

**Krit** (grč. *Κρήτη* [*Kríti*], antgrč. *Κρήτη* [*Krḗtē*], lat. *Candia*) je najveći i najnaseljeniji otok u Grčkoj koji leži na krajnjem jugu Kretskog mora.

Čuven je po Minojskoj civilizaciji i Palači u Knososu ali i po Kandijskom ratu i Bitci za Kretu koja se odvijala za Drugog svjetskog rata.

## Geografija
Kreta je svojom površinom od 8336 km² peti po večini otok u Sredozemnom moru, izuzetno je krševit i gorovit, najviša planina Ida ima 2456 m.

## Historija
Kreta je bilo mjesto gdje se razvila Minojska civilizacija (od otprilike 3000. pne. - 1400. pne.), jedna od najstarijih civilizacija u Evropi.

## Atrakcije
Među turističkim atrakcijama u Kreti su arheološki nalazi kod Knossosa, Festosa, Gortina, i mnogih drugih mjesta, Venecijski dvorac u Retimnu, Samarijski klanac, i mnogi drugi manji klanci (Agia Irini, Aradena, itd).
George Bush

George Bush je ime dvojice američkih predsjednika:
* George H.W. Bush, koji je dužnost vršio od 1989. do 1993.
* George W. Bush, njegov sin, koji dužnost vrši od 2001. do 2009.
Epoha (datum)

U kronologiji **epoha** označava početak određenog vremenskog perioda. Epoha služi kao referenca prema kojoj se mjeri vrijeme. Dani, sati i druge vremenske jedinice se broje od epohe kako bi se moglo označiti točan datum i vrijeme odrđeenog događaja. Događaji koji su se dogodili prije određene epohe se datiraju negativnu. Epohe se obično biraju tako da budu najjednostavnije za korištenje, odnosno da o njima postoji najširi mogući konsenzus.

## Kalendar
Svaka kalendarska era započinje točno određenom epohom, koja obično označava neki važni historijski događaj.

## Vanjske veze
* RFC1305, defining the Network Time Protocol, includes a lot of information on time standards in historical and modern calendars, starting on page 81 (numbered 74) of the original specification in PostScript format.
* Critical and Significant Dates  (J. R. Stockton), an extensive list of dates that are problematic for various operating systems and computing devices
* Dates potentially causing problems in computer systems