1638.

Godina **1638** (**[[rimski brojevi|MDCXXXVIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji
* 14. 2. - Marija Ana Španjolska, supruga Ferdinanda III. okrunjena za kraljicu na ugarskom saboru.
* 28. 2. - U Edinburgu potpisan Nacionalni savez (*Covenant*) kao reakcija na pokušaj kralja Čarlsa i kenterberijskog nadbiskupa Loda da uvedu novi tip liturgije.
* 28. 2. i 3. 3. - Tridesetogodišnji rat, dve Bitke kod Rheinfeldena: carski general Johann von Werth je prvo pobedio Bernhard von Sachsen-Weimara ali onda je poražen i zarobljen (pod njim su ratovali i Hrvati).
* 26. 3. - Završen sabor u Požunu, neki članci govore o Hrvatskoj: gradovi će imati samoupravu, kralj će paziti da se ne otuđi neki dio Hrvatskog primorja, krajiški kapetani više ne smiju dovoditi Vlahe bez banovog znanja, obećanje da će gradovi i vlastela dobiti natrag svoje zemlje.
* 29. 3. - Šveđani se iskrcali u današnjem Delaware-u i osnovali koloniju Nova Švedska (traje do 1655).
* april - Anne Hutchinson iz vjerskih razloga protjerana iz Kolonije Zaljeva Massachusetts, odlazi u Rhode Island.
* 14. 4. - Grupa puritanaca osnovala Koloniju New Haven u današnjem Connecticutu.
* 15. 4. - U Japanu padom zamka Hara ugušena Shimabarska pobuna - procenjuje se da je zatim pogubljeno 37.000 pobunjenika i simpatizera, zabrana hrišćanstva se zatim strogo sprovodi.
* svibanj - Žumberački uskoci dobili poziv da iz svake zadruge pošalju po jednog konjanika i pješaka za rat u Njemačkoj.
* 23. 5. - Kralj Kandyja na Sri Lanci Rajasimha II sklopio savez sa Holanđanima protiv Portugalaca.
* 20. 6. - Osamdesetogodišnji rat, Bitka kod Kalloa: težak holandski poraz od malobrojnijih španskih snaga.
* 27. 6. - Vaseljenski patrijarh Kiril Lukaris zadavljen po sultanovom naređenju.
* 30. 6. - Hamburški ugovor: Francuska plaća milion livri Švedskoj za učešće u Tridesetogodišnjem ratu.
* 16. 8. (6. 8. po j.k.) - Vasilije Ostroški hirotonisan za episkopa zahumskog i skenderijskog.
* 21. 9. - Hartfordski ugovor okončava Pequotski rat: pobednici podelili među sobom zarobljenike i zemlje, pequotsko ime i jezik zabranjeni.
* 21. 10. - Velika oluja u Engleskoj: možda prvi opis loptaste munje koja je uletela u crkvu u mestu Widecombe-in-the-Moor i izazvala smrt nekoliko ljudi, opekotine i spaljenu odeću.
* 17. 12. - Opsada Breisacha na Rajni: francusko-vajmarske snage zauzele grad, koji su branili i Hrvati.
* 18. 12. - Jules Mazarin je novi prvi savetnik kardinala Richelieua.
* 25. 12. - Osmansko-safavidski rat (1623-39): sultan Murat IV povratio Bagdad posle 40 dana opsade; u borbama poginuo i veliki vezir Tajar Mehmed-paša (sledi mu Kemankeš Kara Mustafa-paša do 1644).

### Kroz godinu
* Neredi u Sarajevu: seljaci sarajevskog kadiluka na čelu sa Mustafom efendijom zahtjevaju da im se ne uzima novčani prinos za šajke - nakon Mustafinog ubistva u Hodidjedu napadnuta sudnica, defterdar i kadija pobjegli.
* Spor Cetinjskog manastira sa Humcima koji su uzurpirali manastirsku zemlju.
* Novi talas, 1638-58, doseljavanja "vlaha" u Brinje, Brlog i Otočac.
* Koprivnica dobila pravo održavanja sajmova.
* U Holandiji objavljene Galilejeve *[[Dve nove nauke]]* - sabran njegov životni rad u fizici.
* 1638-40 - Izgrađena Hadži Sinanova tekija u Sarajevu.
* 1637-38 - Pedro Teixeira sa ekspedicijom prvi plovio uz Amazon, vratio se istim putem.
* Holanđani osnovali prvo naselje na Mauricijusu, traje do 1658.
* Engleski pirati se naselili u Belizeu.
* Osnovan New Haven, Connecticut, prvi planski grad u Americi.
* Šah Džahan prebacio prestonicu iz Agre u (Stari) Delhi i povratio Kandahar od persijskih Safavida (samo do 1649).

## Rođenja

* 1. 1. - Go-Sai, japanski car († 1685)
* 11. 1. - Nicolas Steno, biskup, anatom, geolog († 1686)
* 12. 1. - Ernst Rüdiger von Starhemberg, austrijski maršal († 1701)
* 15. 3. - Shunzhi, prvi Qingovski car Kine († 1661)
* 8. 6. - Pierre Magnol, botaničar († 1715)
* 11. 7. - Olympia Mancini, jedna od pet sestara Mancini, majka Eugena Savojskog († 1708)
* 5. 9. - Luj XIV Veliki, "Kralj Sunce", kralj Francuske i Navare († 1715)
* 10. 9. - Marija Tereza, španska infanta, kraljica Luja XIV († 1683)
* 25. 11. - Catarina de Bragança, kraljica Charlesa II († 1705)

## Smrti

* januar - Adriaen Brouwer, slikar (* 1605)
* 6. 5. - Cornelius Jansen, pokretač jansenizma (* 1585)
* 20. 6. - Kiril Lukaris, vaseljenski patrijarh (* 1572)
* 5. 8. - Peter Minuit, kolonijalista (* 1580)
* 26. 8. - Bajram-paša, veliki vezir
* 8. 12. - Ivan Gundulić (Dživo), dubrovački književnik (* 1589)
* 17. 12. - François Leclerc du Tremblay, pomoćnik kardinala Rišeljea (* 1577)
* 24. 12. - Tajar Mehmed-paša, veliki vezir
* ? - Kodža Murat-reis, afrički gusar (* ca. 1534)

## Reference

;Literatura
* Rudolf Horvat, *[https://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._%28R._Horvat%29/Ban_Sigismund_Erdedi Ban Sigismund Erdedi]* (hr Wikisource)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959