open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stara Evropa (politika)

**Stara Evropa** (, , ) je izraz, gotovo u pravilu pežorativan, koji se od početka 2000-ih koristi za one evropske zemlje, pogotovo one ekonomski, politički ili vojno uticajnije, koje nisu sklone ulaziti u otvorene ili vojne sukobe sa autoritarnim, totalitarnim ili anti-zapadnim državama, najčešće iz vlastitih ekonomskih i realpolitičkih interesa. Izraz je u tom smislu prvi godine 2003. upotrijebio tadašnji američki ministar obrane Donald Rumsfeld kako bi opisao eksplicitno protivljenje vlada Francuske i Njemačke - dotada vjernih američkih saveznika - američkom ratu protiv Iraka kojim je tada vladao Sadam Husein; kao suprotnost Staroj Evropi je Rumsfeld naveo Novu Evropu, odnosno postkomunističke istočnoevropske zemlje koje su Amerikancima u tome dale maksimalnu političku i vojnu podršku.

Izraz je sa oduševljenjem prihvaćen u velikom dijelu američke javnosti, a pogotovo od strane neokona; šire se upotrebljavao kako bi se označio dotada najeksplicitniji raskol među atlantskim saveznicima od vremena nastanka modernog Zapadnog bloka. "Starost" se u izrazu "Stara Evropa" često tumačila kao izrugivanje "sklerotičnosti" evropske politike koja se još nije prilagodila novoj stvarnosti SAD kao jedine svjetske supersile i moralnog predvodnika slobodnog svijeta; iluzijama o tome da Francuska i Njemačka još uvijek predstavljaju velesile kao što su to bile u 20. vijeku; kao i "dekadentnost" njihovih političkih sistema, bilo kroz korumpiranost lukrativnim ekonomskim vezama sa tiranskim režimima, bilo kroz "bolećivi" pacifizam i nedostatak hrabrosti i spremnosti na izazove koji se u doba hladnog rata razvio kroz decenije lagodnog života pod američkim vojnim kišobranom.

Izraz "Stara Evropa", iako je se odnosio Zapadnu Evropu odnosno "stare" američke saveznike iz NATO-pakta, se nije podrazumijevao sve njih, s obzirom da su američku politiku prema Iraku eksplicitno podržale Ujedinjeno Kraljevstvo, Italija, Španija, Nizozemska i Danska. Sve veća nepopularnost rata u Iraku i neokonske politike je, pak, natjerao i neke "staroevropske" i "novoevropske" države da za nekoliko godina pod pritiskom javnosti promijene svoju politiku, odnosno povuku vlastite trupe iz Iraka, pa je razlikovanje "Stare" i "Nove Evrope" u tom smislu promijenilo svoje značenje.

Danas se taj izraz više može primijetiti u kontekstu Evropske Unije, odnosno razlikama zapadnih i istočnih zemalja EU u određenim političkim pitanjima, kao što su odnosi prema Rusiji, nastojanja da se antikomunizam izjednači sa antifašizmom ili euroskepticizam.

## Povezano
* Antiamerikanizam
* Antieuropeizam
* Nova Evropa
NGC 805

**NGC 805** je lentikularna galaksija u zviježđu Trokut. Udaljena je približno 194 miliona svetlosnih godina od Zemlje. Otkrio ju je nemački astronom Hajnrih Dare 26. septembra 1864.

## Reference

## Vanjske veze
*
NGC 806

**NGC 806** je spiralna galaksija u zviježđu Kit. Udaljena je približno 166 miliona svetlosnih godina od Zemlje. Otkrio ju je nemački astronom Lewis Swift 1. novembra 1886.

## Interakcija sa galaksijom NGC 806/2 (PGC 3100716)

NGC 806 i spiralna galaksija **PGC 3100716** čine par galaksija koje se nalaze u gravitacionoj interakciji. Ove galaksije se nalaze ili u procesu sudara, ili su rezultat ranije kolizije.

Galaksija PGC 3100716 nije bila uključena u originalnu verziju Novog opšteg kataloga, pa je dodata kasnije pod nazivom **NGC 806/2**.

## Reference

## Vanjske veze
*
Suša 22. vijeka pr. n. e.

**Suša 22 veka p. n. e**. je predstavljala jedan od najtežih klimatskih događaja u holocenu. Suša je započela oko 2200. p. n. e. i izgleda da je trajala celi vek. Verovatno je bila uzrok pada Staroga kraljevstva u Egiptu i Akadskog carstva u Mesopotamiji.

## Antički Egipat
Oko 2150. p. n. e. Staro kraljevstvo u Egiptu se našlo pod katastrofalnim klimatskim udarom. Usledila je serija izuzetno niskoga nivoa Nila. Nil je dotada svojim poplavama omogućavao navodnjavanje. Niska razina Nila izazvala je propast centralne vlasti U Egiptu. Usleila je glad, nemiri, pobune i fragmentacija, što je trajalo oko 40 godina. Nakon toga usledilo je tadoblje oporavka i uspostavljanja reda u različitim provincijama. Egipat je tek nakon dugo vremena bio ponovo ujedinjen pod novom dinastijom i u novom obliku kraljevstva. Proces oporavka je zavisio od provincijskih upravnika, pravde, irigacionih projekata i administrativne reforme.

## Nalazi o velikoj suši
Postoje brojni nalazi i merenja koja pokazuju da se pre oko 4.000 do 4.500 godina desila velika suša. 
To su pokazala iskopavanja u Siriji 1993. Gas, Sevant i ostali su pokazala da su se bitno smanjile razine jezera u severnoj Africi.
Isti nalaz je potvrđen i pomoću leda iz istočne ekvatorijalne Afrike. Dejvis i Tompson su 2006. našli pomoću leda sa Anda da je u tom periodu bila znatno povećana koncentracija prašine, što ukazuje na isti uzrok, veliku sušu. Sva ta istraživanja su pokazala da je do veoma jake suše došlo naglo (unutar jedne dekade) i da je jako dugo trajala, i do nekoliko vekova. Suša je isto tako naglo i nestala.

## Literatura
* 
* 
* 
* 
* 
*
Biberach an der Riß

**Biberach an der Riß** je grad u njemačkoj saveznoj pokrajini Baden-Württemberg na rijeci Riß. Nalazi se 40 južno od grada Ulma i 40&nbsp;km zapadno od Memmingena.

Največi poslodavci u gradu su Liebherr i Boehringer Ingelheim.

## Geografski i demografski podaci

Biberah an der Risu se nalazi u saveznoj državi Baden-Virtemberg u okrugu Biberah. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 533 metra. Površina opštine iznosi 72,2&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 32.334 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 448 stanovnika/km².

## Međunarodna saradnja




## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Službena stranica
Perpera

**Perpera** je bila srebrna kovanica, koju je kovala Dubrovačka Republika od 1683. do 1803. godine.

## Historija
Perpera je isprva bila samo obračunski novac, jer se po čitavom Balkanu zadržala upotreba i ime bizantskog novca hiperpiron (grčki: ὑπέρπυρον), i Car Dušan kovao je vlastite perpere, kako su Dubrovčani intezivno trgovali po čitavom Balkanu, tako su od 1683. počeli kovati tu novčanicu, uz svoje klasične dinare, mince, solde, dukate, libertine, talire i artiluke. Perpera je kovana skoro do samog kraja postojanja republike 1803. godine.

## Oblik i vrijednost
Perpera je kovana od srebra u dvije nominale, težine od 3,98 i 6,42 grama, a promjera od 26 do 29 mm, od 1801. do 1803. kovane su perpere pomjera 24 mm, od lošijeg srebra i poluperpere.
Na aversu perpere bio je lik zaštitnika grada sv. Vlaha, sa maketom grada i biskupskim štapom, sa natpisom okolo kovanice; **PROT**(ector) **RÆIP**(ublicae) **RHAGVSINÆ**. Lijevo i desno od sveca bila su inicijalna slova njegova imena **S B** (Sanctus Blasius), a ispod godina kovanja. 
Na reversu je bio lik Krista okruženog zvjezdama i natpisom **SALVS TVTA**. 

Perpera je vrijedila 12 dubrovačkih dinara, odnosno 72 dubrovačka solda, ili 0,33 dubrovačka dukata.
Usporedbe radi, u to vrijeme godišnja zakupnina manje kuće u gradu iznosila je 5 do 8 perpera, a za 1 perper moglo se kupiti 90 litara vina. Vrijednost prerpere nije bila konstantna, pred kraj republike opala joj je vrijednost.

## Izvori

## Vanjske veze
* Slike dubrovačke Perpere
Hiperpiron

**Hiperpiron** (grčki: ὑπέρπυρον) je bila zlatna kovanica, koju je kovalo Bizantsko Carstvo za kasnog srednjeg vijeka, umjesto starijeg **[[solidus]]a**.
## Historija
Isprva je zlatna novčanica Bizantskog Carstva bio *[[solidus]]* zvan zbog svoje pouzdnosti jednostavno **nomisma** ( – "novac"), koji se kovao od 24 karatnog zlata, punih sedam vjekova i bio cjenjen kao valuta. Od 1030. solidus je počeo gubiti na vrijednost, jer se kovao od sve manje zlata, nakon katastrofalnih vojnih poraza i građanskog rata vrijednost mu je pri kraju 11. vijeka pala gotovo na nulu. Zbog tog je 1092. car Aleksije I Komnen (vladao 1081.-1118.) poduzeo drastičnu reformu bizantskog novčanog sistema i dao iskovati novu zlatnu kovanicu - *hiperpiron* (što je značilo "super - pročišćeno"). I ona je bila iste težine kao *solidus* - 4.45 grama, ali od 20.5 karatnog zlata, umjesto 24, jer su za kovanje upotrebljali stare kovanice pa nisu mogli postići toliku finoću rafinata.

*Hiperpiron* se kovao u Konstatinopolisu sve do sredine 14. vijeka, kad se Bizantsko Carstvo našlo u silnim nevoljama i pred slomom. Nikejsko Carstvo nastavilo je kovati *hiperpirone* ali slabije kvalitete od 18 karata, za vrijeme vladavine Mihajla VIII. Paleologa (vladao 1259.-1282.), to je palo na 15 karata, a za njegova nasljednika, sina Andronika II. Paleologa (vladao 1282.-1328) to je palo na 12 karata. Istovremeno je padala i kvaliteta otkova, tako da je krajem 14. vijeka njihova težina bila daleko od početnog standarda. Posljednji bizantinski *hiperpironi* iskovani su za cara Jovana VI Kantakuzina (vladao 1347.-1352.).

Ime *hiperpiron* proširilo se po Evropi, malo modificirano kao latinski *perperum*, talijanski *perpero* i po slavenskim balkanskim zemljama kao *perper*, *iperper*... kao sinonim za monetu, ali i kao stvarni novac perpera koji je kovala Dubrovačka Republika od 1683. - 1803. i Car Dušan u Srbiji.

## Izvori

## Bibliografija

*  
*  
*  
*  

## Vanjske veze
* Philip Grierson: ''Byzantine coinage.''  Dumbarton Oaks Research Library and Collection. Washington D.C. 1999, .  (703 kB) 
* Andreas Urs Sommer: ''Katalog der byzantinischen Münzen in der Münzsammlung der Georg-August-Universität Göttingen. Universitätsverlag Göttingen, Göttingen 2003,   (1,56 MB)
Srpski perper

**Srpski perper** ili **Zlatni dinar** bila je zlatna kovanica, koju je kovao Car Dušan za kasnog srednjeg vijeka, po uzoru na bizantski hiperpiron.

## Historija
Za vladavine Nemanjića, od kraja 13. vijek a, *perper* je bio samo obračunski novac, za stvarno plaćanje korišten je vlastiti srebrni kovani novac - dinar, ali su se cijene robe, porezi i globe iznosile u visoko cijenjenim bizantskim perperima.

U zakoniku cara Dušana, perper se kao novčana jedinica spominje u 17 članova. Njegov perper je bio solidna valuta, porez na kuću iznosio je jedan perper godišnje.

## Izvori

## Vanjske veze
* Slike srednjovjekovnih srpskih kovanica
Dubrovački dinar

**Dubrovački dinar ** je bila srebrna kovanica, koju je kovala Dubrovačka Republika od 1337. do kraja 18. vijeka, u četiri nominale kao **dinar**, **poludinar**, **dinarić** i **poludinarić**. 

## Historija
Dubrovački dinar počeo se kovati 1337., kao kovanica od 1,951 grama, i čistoće srebra 916,67/1000. Vremenom mu je smanjivana težina i kvalitet srebra. Dinar su u gornjim hrvatskim krajevima zvali poltura, po uzoru na sličnu ugarsku kovanicu. Vrijednost dinara kao i dinarića u odnosu na druge vrste dubrovačkih kovanica nije se mijenjala, dinar i dinarić vrijedili su 30 minca, a 1 perpera 12 dinara (ili dinarića).

Poludinar je kovan od 1370. do 1627., imao je promjer između 14-16 mm, i težinu od 39,2 do 66,5 gr: Poludinar je kovan u nekoliko varijanti. Na aversu je bila glava sv. Vlaha i natpis **S. BLASIUS RAGUSII**, a na reversu je bila glava Krista s natpisom **IESUS KRISTUS**. Pred kraj njegova izdavanja to je bio naziv za kovanicu od 50 para.

Poludinarić je bio sitni bakreni novac, kovan od 1795. do 1796., promjera 21-22 mm. Na aversu je bio lik sv. Vlaha, oko njega natpis **PROT REIP RHACUSIM**, a s desne strane godina kovanja. Na reversu se nalazio stojeći lik Isusa, koji blagosilje, sa natpisom okolo njega **DEUS REFUGI ET VIRTUS**. Na dnu se nalazila oznaka gravera. 

Dinarić je bio prvi dubrovački novac, na kojem se nalazila godina kovanja. Izdavao se od 1626. do 1761. kao srebrna kovanica, promjera od 17 do 19 mm. Na aversu je bio sv. Vlaho, sa maketom grada i biskupskim štapom, a okolo njega natpis - **S BLASIUS RAGVSII**. Lijevo i desno od sveca bila je godina kovanja. Na reversu je bio lik Krista okruženog zvjezdama i natpisom **TVTA SALVS**. *Dinarić* je vremenom gubio na vrijednosti, kako mu je opadala kvaliteta izrade i količina srebra. 

## Izvori

## Vanjske veze
* Slike dubrovačkih Dinara i Dinarića
Narodna politička konsultativna konferencija Kine

**Kineska politička konsultativna narodna konferencija** , skraćeno 人民政协, Rénmín Zhèngxié, odnosno **"Narodno politička konsultativna konferencija"**; ili jednostavno 政协, Zhèngxié, *i.e.* **"PKK"**), u zapadnoj literaturi poznata i po skraćenici **CPPCC** () je političko savjetodavno tijelo Narodne Republike Kine. Sastavljeno je od delegata koji pripadaju različitim političkim strankama i organizacijama, kao i nezavisnim članovima iz Kine. Njegov sastav se temelji na običajima, odnosno dogovoru različitih stranaka.

Najveći broj članova konferencije čine predstavnici Komunističke partije Kine (KPK), dok ostatak čine predstavnici Ujedinjenog fronta, odnosno njenih satelitskih stranaka.

Konferencija je nastala prije osnivanja NR Kine, odnosno datira od 1945. godine kada su, nakon završetka drugog svjetskog rata KPK i nacionalistički Kuomintang - suparnici u građanskom ratu privremeno prekinutom zbog japanskog napada - dogovorili da otpočnu pregovore o stvaranju zajedničkih organa vlasti u poratnoj Republici Kini. U Chongqingu je tako od 10. do 31. januara 1946. održana prva Politička konsultativna skupština na kojoj je uz KPK i Kuomintang sudjelovalo još nekoliko stranaka. Ta konferencija, međutim, nije spriječila novo izbijanje građanskog rata. U septembru 1949. godine, kada su komunisti uspjeli osvojiti najveći dio Kine, organizirali su novu Političku konsultativnu konferenciju, na koju su pozvali sebi bliske političke stranke i pojedince. Ona je preimeovana u Političku konsultativnu narodnu konferenciju, koja je djelovala kao de facto ustavotvorna skupština NR Kine, a od 1949. do 1954. je djelovala kao parlament nove države, prije nego što su zakonodavne funkcije prenesena na Nacionalni narodni kongres.

## Vanjske veze
* Official website
* Official News website 
* Official Newspaper website
Teodora Smilec

**Teodora Smilec** (; ? - 1322) bila je prva supruga srpskog kralja Stefana Uroša III Dečanskog, i kraljica Srbije od januara do oktobra 1322. godine.

## Poreklo
Teodora je bila kći bugarskog cara Smilca.

## Bračni život
Teodora je udata za Stefana, dok je on još nosio titulu „mladog kralja“, upravljajući Zetom, sa sedištem u Skadru. Međutim, nakon neuspele pobune protiv oca, kralja Stefana Uroša II Milutina, 1314 godine, sada već bivši prestolonaslednik Stefan, delimično je oslepljen i, zajedno sa porodicom - suprugom Teodorom i maloletnim sinovima Dušanom i Dušicom, proteran u Carigrad. Tamo je Stefanova porodica, pod nadzorom vizantijskog cara Andronika II Paleologa, Milutinovog tasta, boravila sedam godina. Uz posredovanje srpske Crkve, zatočenici se vraćaju u Srbiju, i sve do Milutinove smrti, ostaju u župi Budimlje. Međutim, nakon smrti kralja Milutina, 29. oktobra 1321. godine, u Srbiji, počinje borba za vlast. Do tada, kako verovalo, slepi Stefan, obnaroduje da mu se povratio vid i otpočinje borbu za očevo nasleđe. Za sve ovo vreme, koje nije bilo nimalo lako za Stefana i njegovu porodicu, Teodora je pružala bezrezervnu podršku svome suprugu, bivajući njegov moralni oslonac. Ona je ta, koja je bivšem prestolonasledniku, naročito u momentima kada mu je presto bio samo pusti san, davala snagu i nadu u preokret. Kada je njen suprug, konačno, uspeo u svojoj borbi, krunisavši se za kralja, 6. januara 1322 godine, Teodora nije dugo uživala u plodovima te pobede. Nova srpska kraljica umrla je oktobra meseca iste godine. Majka prvog srpskog cara, Stefana Dušana, sahranjena je u zadužbini svoga svekra, kralja Milutina, u manastiru Banjska.

## Povezano
* Prsten kraljice Teodore
Slađana Milošević

**Aleksandra Slađana Milošević** (Beograd, 3. oktobra 1955. – Beograd, 26. marta 2024.), jugoslavenska i srpska pevačica koja se smatrala ikonom novog talasa osamdesetih u Jugoslaviji.

## Biografija
Slađana je pokazivala interesovanje za muziku još u detinjstvu. U svojoj petoj godini je primljena u muzičku školu na odsek klavira. Svoj doprinos modernoj muzici dala je već u svojoj dvanaestoj godini života svirajući i pevajući u grupama kao što je Nebeska konjica, Epitaf8, Džentlmeni.

Svoj prvi solo nastup je imala na festivalu "Studentsko ljeto" u Maglaju, 1974. godine, gde je osvojila "Grand Prix".

Godine 1977, isplivala je na površinu jugoslovenske pop-rok scene, sa pesmom "Au, Au" i iste godine imala svoj prvi veći nastup na koncertu kod Hajdučke Česme, gde je nastupala ispred Bijelog Dugmeta. Slađana je počela rušiti tabue, kad je izdala pesmu pod nazivom "Seksi dama", koja je bila zabranjena za emitovanje na brojnim radijskim i televizijskim programima.

Godine 1979, stvorila je nov pokret u jugoslovenskoj muzici poznatijim pod nazivom "New wave", zahvaljujući pesmi "Amsterdam". 1981. godine nastupila na izboru za jugoslovenskog predstavnika na Pesmi Evrovizije u Beogradu i osvojila osmo mesto sa kompozicijom "Recept za ljubav".

1983. godine odlazi u Nemačku, gde osniva grupu "Neutral Design", sa kojom je izdala album, veoma uspešan u Nemačkoj i Švedskoj. 1984. godine se rađa pesma pod nazivom "Princeza", duet sa Dadom Topićem, koja je prevedena i na engleski jezik ("Starlight"). 1989. godine odlazi u Sjedinjene Države, gde je neko vreme svirala sa grupom "Baby Sister" ali takođe radila i druge poslove. Jedno vreme je bila broker na berzi, a radila je i u marketinškim agencijama. 1995. godine vraća se u Beograd i poslednjih godina živi na relaciji Beograd — Los Anđeles.

## Knjige
Godine 2001, zajedno sa Dr. Jasminom Malešević, Slađana Milošević izdaje knjigu pod nazivom "Adame ne ljuti se", koja je predstavljena u "Aeroklubu" pored istaknutih ličnosti književnosti i kritičara kao što su, Prof. Dr. Ratko Božović, Velja Pavlović i Dušica Milanović. Knjigu je izdao, "Draslar partner", a Slađana i Jasmina pišu novu knjigu - "Pastirice", i to, kako kaže, iz navike.

## Diskografija:
1976. Mikado

1977. Au, au

1978. Baby

1978. Sexy lady

1979. Amsterdam

1981. Recept za ljubav

1983. Neutral design

1984. Samsara

1984. Princeza

1985. Fantasticno putovanje MESAM

1988. Alexandra Sladjana Milosevic & Darko Kraljic

1998. Harmony

2000. Animal tested

2002. Metamorfoza compilation, vol.1, 2 i 3

2008. Fantastično putovanje CD + DVD

## Vanjske veze
*Zvanični sajt Slađane Milošević
*Fotogalerija na zvaničnom sajtu
Furtwangen im Schwarzwald

**Furtvangen im Švarcvald** () je grad u nemačkoj saveznoj državi Baden-Virtemberg. Jedno je od 20 opštinskih središta okruga Švarcvald-Bar. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 9.375 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 8326017.

## Geografski i demografski podaci

Furtvangen im Švarcvald se nalazi u saveznoj državi Baden-Virtemberg u okrugu Švarcvald-Bar. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 850–1150 metara. Površina opštine iznosi 82,6&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 9.375 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 114 stanovnika/km².

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine 
* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn  - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. 
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
658.

__NOTOC__
Godina **658.** (**[[rimske brojke|DCLVIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 658. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Prva velika slavenska država - Samov plemenski savez - se raspada nakon Samove smrti.
* Kina pod dinastijom Tang nanosi poraz Zapadnoturkijskom Kaganatu koji postaje njen vazal. U vakuumu koji je nastao među zapadnoturkijskim klanovima i plemenima počinju dominirati Turgeši.
* Cadwaladr, kralj velške države Gwynedd pokreće posljednji britski pohod protiv Anglosaksonaca.
* Prema *[[Nihon Shoki]]ju* (720), Zhi Yu i Zhi You, kineski budistički redovnici i inženjeri u službi dinastije Tang, rekonstruiraju nekoliko Dvokolica koje pokazuju na jug, znameniti uređaj nalik na kompas koji je u 3. vijeku izradio Ma Jun, te ih poklanjaju japanskom caru Tenjiju. 


## Rođenja
* Ali ibn Husayn, praunuk proroka Muhameda i četvrti šijitski imam

## Smrti
* Kralj Samo od Slavena
* Jajang Yulsa, redovnik u korejskoj državi Silla
* Chu Suiliang, kineski kancelar dinastije Tang (r. 597)
* Du Zhenglun, kineski kancelar dinastije Tang
* Yuchi Jingde, kineski vojskovođa

## Reference
Turgeši

**Turgeš** ili **Turgiš** (staroturijski: Türügeš, 突騎施/突骑施, Pinyin: tūqíshī, Wade-Giles: t'u-ch'i-shih) je naziv za turski plemenski savez koji u 7. vijeku nastao nakon propasti Zapadnoturkijskog kaganata. Turgeši su bili ogranak Tarduša (Tulu, Dulo), jednog od zapadnoturkijskih klanova On Okh (Onoq, Deset strijela). Koristeći vakuum nastao nestankom matične države, uspjeli su stvoriti prostrani, ali kratkotrajni kaganat (699-766), čija je moć i uticaj ostavila trag u turgeškim kovanicama. Također je Turgeš ostavio traga i kao etnonim seoka (modernog plemena) *Tirgeš* među Altajcima.

Turgeši se u kineskim izvorima prvi put spominju 651. godine. Kaganat je, pak, nastao 699. kada su Turgeši digli pobunu protiv dotada vladajućeg klana Ashina i zauzeli grad Suyab u današnjem Kirgistanu. Prve decenije su bile obilježene, uglavnom uspješnom, borbom protiv arapskog Omejadskog Kalifata koji je sa juga nastojao zauzeti Centralnu Aziju. Smrt kana Suluka je, pak, označila početak građanskog rata i slabljenja Turgeškog Kaganata. Godine 766. su ga zauzeli Karluci, a Turgeši su nakon toga nestali iz historijskih zapisa.

## Izvori


## Vanjske veze
* Turgish Khanate
Du Zhenglun

**Du Zhenglun** (杜正倫) (? - 658?) je bio kineski velikodostojnik u službi dinastija Sui i Tang, koji je kao kancelar služio cara Gaozonga. U državnu upravu je ušao pred kraj vladavine cara Wena od Suija, kada je zajedno sa dvojicom braće - Du Zhengxuanom (杜正玄) i Du Zhengzangom (杜正藏) - prošao u to vrijeme izuzetno strog carski ispit, a što je njegovu porodicu učinilo jednom od najuglednijih u tadašnjoj Kini. Za vrijeme kolapsa dinastije Sui, prešao je u službu Li Shimina, budućeg Taizonga iz nove dinastije Tang. Kasnije je služio njegovom krunskom princu Li Chengqianu i tada pao u nemilost. Kancelarom je ponovno postao nakon Gaozongovog dolaska na vlast. Godine 658. se posvađao sa kancelarom Li Yifuom, saveznikom moćne carice Wu. Car Gaozong ih je obojicu degradirao; Du je poslan za prefekta Henga, gdje je ubrzo nakon toga umro.

## Reference

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 70.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan08.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 106.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan15.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 192, 193, 194, 197, 200.
Cadwaladr

**Cadwaladr ap Cadwallon** (doslovno:Cadwaladr, sin Cadwallonov}}; ? - 682) bio je kralj Gwynedda od oko 655. do smrti. O njegovom životu ima malo pouzdanih podataka, a jedini važniji događaji vezani uz njegovu vladavinu su dvije epidemije kuge koje su pogodile Gwynedd - 664. i 682. godine, pri čemu je potonjoj podlegao i sam kralj. S druge strane, Cadwladar je daleko poznatiji kao junak srednjovjekovnih britanskih romansi, prvenstveno priča Geoffreya od Monmoutha, koji ga je prikazao kao posljednjeg pripadnika loze mitskih britanskih kraljeva.

## Literatura

* 
* 
* 
* 
*
Nihon Shoki

, ponekad prevođen kao ***Kronike Japana***, je druga najstarija knjiga koja služi kao izvor japanske historije. Mnogo je detaljnija i opsežnija od starijeg *[[Kodžiki|Kojikija]]*, te je kasnije služila kao vrijedan alat za historičare i arheologe s obzirom da sadrži najbolje sačuvane historijske zapise o drevnom Japanu (iako su njegovi najraniji dijelovi vezani uz mitologije, a prva poglavlja temeljena na tadašnjoj kineskoj metafizici. *Nihon Shoki* je dovršen godine 720. pod vodstvom princa Tonerija uz pomoć Ō no Yasumaroa. Knjiga je također poznata i pod nazivom .

*Nihon Shoki* počinje sa mitom stvaranja, objašnjavajući porijeklo svijeta i prvih sedam generacija božanskih bića (počevši sa Kunitokotachijem), te nastavlja izlagati mitovbe kao i *[[Kodžiki|Kojiki]]*; kasnije nastavlja sa opisom historijskih događaja sve do 8. vijeka. Vjeruje se kako predstavlja pouzdan izvor za događaje u vladavinama careva Tenjija i Temmua kao i carice Jitō. *Nihon Shoki* naglasak stavlja na zasluge kreposnih vladara kao i pogreške loših vladara. Opisuje brojne epizode iz mitološke ere kao i diplomatske kontakte sa drugim zemljama. *Nihon Shoki* je napisan na klasičnom kineskom, kao što je to običaj za službene dokumente onog vremena. *Kojiki* je, sa druge strane, bio napisan kombinacijom kineskog i fonetske transkripcije japanskog (uglavnom za imena i pjesme). *Nihon Shoki* također sadrži brojne napomene o transliteraciji i objašnjava čitatelju kako se riječi trebaju izgovarati na japanskom. Priče u ovoj knjizi i Kojikiju se zajedno nazivaju Kiki pričama.

Jedna od priča koja se prvi put pojavljuje u *Nihon Shokiju* je priča o Urashima Tarōu, koja se smatra jednim od najranijih primjera korištenja motiva putovanja kroz vrijeme.

## Napomene

## Izvori
* Brownlee, John S. (1997) *Japanese historians and the national myths, 1600-1945: The Age of the Gods and Emperor Jimmu*. Vancouver: University of British Columbia Press.  Tokyo: University of Tokyo Press. 
* Brownlee, John S. (1991). *Political Thought in Japanese Historical Writing: From Kojiki (712) to Tokushi Yoron (1712)*. Waterloo, Ontario: Wilfrid Laurier University Press. 
* Sakamoto, Tarō. (1991). *The Six National Histories of Japan: Rikkokushi,* John S. Brownlee, tr. Vancouver: University of British Columbia Press. 

## Vanjske veze

*  Nihon Shoki TEXT (六国史全文)  Downloadable lzh compressed file
* Shinto Documents Online English Translations
* Nihon Shoki  Online English Translations
* Manuscript scans at Waseda University Library: http://archive.wul.waseda.ac.jp/kosho/ri05/ri05_01940/, http://archive.wul.waseda.ac.jp/kosho/ri05/ri05_00406/

* University of California Berkeley, Office of Resources for International and Area Studies (ORIAS): Yamato glossary/characters
659.

__NOTOC__
Godina **659.** (**[[rimske brojke|DCLIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. Oznaka 659. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Ealdormani u Merciji dižu ustanak protiv northumbrijske vlasti i proglašavaju Wulfherea kraljem.
* Japanski izaslanici koji su došli na audijenciju kod kineskog cara Gaozonga su stavljeni u kućni pritvor, kako bi kineska vlada naknadno odlučila o politici prema Japanu.


## Rođenja
* 6. 1. - Ali ibn Husayn, praunuk islamskog proroka Muhameda i šijitski imam
* Fujiwara no Fuhito, japanski velmoža
* He Zhizhang, kineski pjesnik

## Smrti
* 17. 3. &ndash; Sveta Gertruda od Nivellesa, opatica
* Han Yuan, kancelar dinastije Tang
* Liu Shi, kineski kancelar dinastije Tang
* Zhangsun Wuji, kineski kancelar dinastije Tang

## Reference
Gertruda od Nivellesa

**Sveta Gertruda od Nivellesa** (; 626 – 17. mart 659) bila je opatica benediktinskog samostana u Nivellesu u današnjoj Belgiji.

Rodila se kao kćer franačkog majordoma Pipina Landenskog i njegove supruge Ide. Kada je imala deset godina, roditelji su je doveli na banket na koji je pozvan tadašnji franački kralj Dagobert I. Tada joj je rečeno da se uda za sina vojvode od Austrazije. Gertruda je rekla da će se udati jedino za Isusa. Nakon očeve smrti, majka joj se zaredila i osnovala samostan u Nivellesu, gdje je Gertrudu postavila za prvu opaticu. Istakla se aketskim načinom života, zbog čega joj je narušeno zdravlje, te je umrla mlada. Prije smrti je svoju nećaku Wilfetrudis imenovala za nasljednicu.

## Izvori
## Vanjske veze
Han Yuan

**Han Yuan** (韓瑗) (606–659), kurtoazno ime **Boyu** (伯玉), formalno **Vojvoda od Yingchuana** (潁川公), bio je kineski velikodostojnik u službi dinastije Tang, koji je služio kao kancelar za vrijeme vladavine cara Gaozonga. U carevu nemilost je došao 655. kada je izrazio neslaganje sa carevom odlukom da svoju prvu suprugu Caricu Wang zamijeni sa svojom konkubinom Suprugom Wu (kasnije poznatom kao Wu Zetian). Zbog toga je poslan u progonstvo, gdje je umro 659. godine, neposredno pred početak krvave čistke koju je tadašnja Carica Wu sprovela nad svojim tadašnjim protivnicima.

## Literatura
* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 80.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan09.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 106.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan15.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 199, 200.
Liu Shi (kancelar)

**Liu Shi** (柳奭) (? - 659), kurtoazno ime **Zishao** (子邵), bio je kineski kancelar za vrijeme vladavine cara Gaozonga iz dinastiej Tang. Njegova nećaka je bila Gaozongova prva supruga, Carica Wang. Kako je Carica Wang izgubila careva naklonost, tako je i Liu Shi počeo dolaziti u carevu nemilost. Zbog toga je godine 654. podnio ostavku, ali je godine 655. poslan u egzil nakon što je Carica Wang smijenjena, a potom pogubljena pod uticajem nove supruge Carice Wu. Kada je godine 659. pod uticajem Carice Wu započela velika čistka njenih protivnika, car Gaozong je izdao ukaz na temelju koga je Liu Shi pogubljen.

## Izvori
* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 77.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan09.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 112.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan15.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 199, 200.
Zhangsun Wuji

**Zhangsun Wuji** (長孫無忌) (? - 659), kurtoazno ime **Fuji** (輔機), formalno **Vojvoda od Zhaoa** (趙公), bio je kineski kancelar za vrijeme vladavinea cara Taizonga (Li Shimin) i njegovog sina cara Gaozonga (Li Zhi). Li Shiminu je bio šurjak, odnosno brat njegove supruge Carica Zhangsun, a car Gaozong mu je bio nećak. Prema predaji je poticao iz Xianbei klana, odnosno od cara Taiwua, vladara države Sjeverni Wei. Sa Li Shiminom se sprijateljio u mladosti te postao njegov bliski suradnik; kao takav je imao ključnu ulogu u incidentu kod Xuanwu kapije 626. godine kada je Li Shimin uklonio svoju braću krunskog princa Li Jianchenga i Li Yuanjija, te tako osigurao prijestolje. Također je imao ključnu ulogu u izboru Li Zhija za krunskog princa, te tako stekao veliki uticaj kada je on 649. naslijedio oca na prijestolju. Međutim, sa vremenom je njegov uticaj opao, zato što se usprotivio carevoj odluci da svoju prvu suprugu Caricu Wang smijeni sa mjesta carice i zamijeni je za Caricom Wu. Godine 659. je Xu Jingzong, saveznik nove carice, lažno optužio Zhangsuna za izdaju, zbog čega ga je car Gaozong dao protjerati. Xu je nakon toga poslao službenika Yuan Gongyuja (袁公瑜) da Zhangsuna natjera na samoubistvo.

## Napomene i reference

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 65.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan08.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 105.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan15.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 191, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 198, 199, 200.
Kojiki

je najstariji sačuvani historijski tekst u Japanu, koji datira sa početka 8. vijeka (711-2) a koga je sastavio Ō no Yasumaro na zahtjev carice Gemmei. Kojiki predstavlja zbirku mitova koji opisuju nastanak četiri otoka Japana, kao i Kami. Zajedno sa kasnijim tekstom *[[Nihon Shoki]]*, mitovi zabilježni u Kojikiju predtstavljaju nadahnuće za šintoističke obrede i vjerovanja, uključujući ritual pročišćenja zvan misogi.

## Povezano
* Japanska mitologija

## Reference

* Bently, John R. *The Authenticity of Sendai Kuji Hongi: A New Examination of Texts, With a Translation And Commentary*. 
* Brownlee, John S. (1997) *Japanese historians and the national myths, 1600-1945: The Age of the Gods and Emperor Jimmu*. Vancouver: University of British Columbia Press.  Tokyo: University of Tokyo Press. 
* Brownlee, John S. (1991). *Political Thought in Japanese Historical Writing: From Kojiki (712) to Tokushi Yoron (1712)*. Waterloo, Ontario: Wilfrid Laurier University Press. 
* Chamberlain, Basil Hall. (1919). ''The Kojiki.''
* 
* Ono, Motonori *Shinto: The Kami Way*
* Philippi, Donald L. Philippi. (1977) *Kojiki.* Tokyo: University of Tokyo Press. 
* Starrs, Roy (2005). "The Kojiki as Japan's National Narrative", in *Asian Futures, Asian Traditions*, edited by Edwina Palmer. Folkestone, Kent: Global Oriental, 
* 

## Eksterni izvori
*  The Internet Sacred Text Archive: Chamberlain's 1919 translation of *Kojiki*.
*  Online original text of Kojiki and other texts 
*  Waseda University Library: 1644 manuscript, three volumes
He Zhizhang

**He Zhizhang** (, cca. 659–744), kurtoazno ime **Jizhen** (季真), bio je kineski pjesnik iz doba dinastije Tang, poznat kao jedan od Osam besmrtnika vinskog pehara. Najpoznatije djelo mu je *Povratak kući*.

## Izvori

* Jiang, Xinmei, "He Zhizhang" . *[[Enciklopedija Kine|Encyclopedia of China]]* (Chinese Literature Edition), 1st ed.
Fujiwara no Fuhito

**Fujiwara no Fuhito** (藤原 不比等: 659 &ndash; 13. septembar 720) bio je japanski velikodostojnik, dvorjanin i državnik iz vremena perioda Asuka i Nara. Bio je drugi sin Fujiwara no Kamatarija (ili, prema nekim suvremenim tumačenjima, cara Tenjija). Imao je dvije supruge sa kojima je imao četiri sina - oni su postali osnivačima četiri glavna ogranka klana Fujiwara: Južnog, Sjevernog, Ceremonijalnog i Prijestolničku. Sa druge dvije supruge Kamohime i Tachibana no Michiyo - je imao četiri kćeri. Jedna Kamohimeina kćer je bila Miyako, supruga cara Mommua i majka cara Shomua. Kćer od Michiyo je postala carica Kōmyō.

Fujiwara se istakao zakonodavnom djelatnošću, odnosno kao jedan od tvoraca pravnog sistema *[[ritsuryo]]*. Sudjelovao je u izradi zakonika Taihō Ritsuryō. Njegova revizija *[[Yōrō kodeks|Yōrō ritsuryō]]* je dovršena nedugo nakon Fujiwarine smrti.
Ealdorman

**Ealdorman** (staroengleski: *ealdorman*, današnji engleski "*elder man*", doslovno na srpskohrvatskom jeziku: "*stariji čovjek*") je izraz kojim se označavalo visokog kraljevskog dužnosnika i priorskog magistrata anglosaskog shirea ili skupine shirea (grofovija), najznačajnije upravne jedinice anglosaske države. Postojao je od 9. stoljeća do 11. stoljeća poslije Krista, do vremena kralja Knuta.

Njemački oblik od *ealdormana* je "Aldermann", prijevod od latinskog *comes*.

### Earl
Ka kraju 10. stoljeća, izraz ealdorman je postupno nestajao, ustupajući mjesto *[[eorl]]u*, vjerojatno jer je na nj utjecao danski izraz *[[jarl]]*, koji je evoluirao u suvremeni engleski earl. Analogni izraz u engleskom je ponekad count (grof), iz francuskog comte, koji je došao iz latinskog *comes*. Ealdormane se može smatrati kao rane engleske earlove, a njihove ealdormanry-je (ealdormanry, ista značenja kao earldom) su postala velike grofovije (*earldomi*) u anglodansko i anglonormanskoj Engleskoj.

*Ealdormancy* je bilo anglosasko vladajuće tijelo koje je obuhvaćalo nekoliko shireova, a koje je činio jedan ili više ealdormana.

### Alderman
Iako se earlove može smatrati nasljednike ealdormana, riječ *ealdorman* nije nestala, nego je preživjela sve do današnjih vremena u obliku alderman. Ipak, taj je izraz razvio drugo značenje koji ima malo toga s ealdormanima.

## Povezano
* Ältermann, Altermann, Oldermann, Aldermann, Eldermann
* thegn
* thane (Škotska)
* earlovi, ealdormani i high-reevovi Bamburgha

## Literatura
* Loyn, Henry R.. "The term *ealdorman* in the translations prepared at the time of King Alfred." *[[English Historical Review]]* 68 (1953.): 513-25. 
* Pelteret, David A.E. "The *Earldormen* of Alfred’s Reign." Available from the ''Prosopography of Anglo-Saxon England'' 
* Stenton, Sir Frank M. *Anglo-Saxon England Third Edition*. Oxford University Press, 1971.
* Williams, Ann. *Kingship and Government in Pre-Conquest England, c.500–1066*. London, 1999..
* Karl-Friedrich Krieger u.a.: Geschichte Englands von den Anfängen bis zum 15. Jahrhundert. 3. izd. Beck, München 2002.,
Wulfhere od Mercije

**Wulfhere** (? -675) je bio kralj Mercije od kraja 650-ih do 675. Poznat je kao prvi kršćanski kralj cijele Mercije, iako nije poznato kada ni kako se preobratio sa paganske vjere. Njegov dolazak na prijestolje je označio kraj hegemonije kralja Oswiua od Northumbrije nad južnom Engleskom, kojom je počeo dominirati Wulfhere. Njegovi pohodi protiv Zapadnih Saksonaca su doveli do mercijske vlasti nad većim dijelom doline Temze. Wulfhere je osvojio otok Whight i odlinu Meona te ih poklonio svom savezniku kralju Æthelwealhu od Južnih Saksonaca. Također je pod svojim uticajem držao Surrey, Essex i Kent. Oženio se Eormenhild, kćer kralja Eorcenberhta od Kenta.

Wulfhereov otac je bio Penda, mercijski kralj i jedan od hegemona tadašnje Britanije, koji je godine 655. ubijen u bitci kod Winwaeda, boreći se protiv Oswiua. Nakon bitke je Pendin sin i Wulfhereov brat Peada postao kralj pod Oswiuovim sizerenstvom, ali je ubijen godinu dana kasnije. Wulfhere je na prijestolje došao kada su se mercijski plemići pobunili protiv northumbrijske vlasti i protjerali Oswiuove namjesnike.

Nakon što je 670. godine Oswiu umro, Wulfhere je postao najmoćniji vladar južne Britanije. Još od početka 660-ih je bio de facto hegemon svih područja južno od rijeke Humber, ali vlast nije, poput oca, uspio proširiti na Northumbriju. Godine 674. se sukobio sa Oswiuovim sinom Ecgfrithom, ali je poražen. Umro je, najvjerojatnije od bolesti, godine 675. Wulfherea je na prijestolju naslijedio njegov brat Æthelred. Jedan od izvora o njegovom životu je Stephen od Ripona i tekst *Život [[Wilfrid]]ov* u kome je Wulfhere opisao kao "čovjek ponosna uma i neutažive volje".

## Reference
Zomandao (Mangoki)

**Zomandao** je rijeka na zapadu Madagaskara duga 283&nbsp;km , jedna od većih desnih pritoka rijeke Mangoki.

## Geografija
Rijeka *Zomandao* izvire na sjeveoistočnim obrocima Masiva Andringitra ispod vrha Bobi na 2 500 m. Prvih 51&nbsp;km silovito se obrušava sa 2500 na 824 m u pravcu sjevera, zatim naglo skreće na zapad. Nakon mjesta Ankaramena, na visini od 760 m, ulazi u kotlinu Zomandao, tu joj se pad smanjuje, i protok spušta na 1 m/km i mirno teče u pravcu zapada. Tu prima svoju glavnu pritoku, rijeku Fenoarivo sa desne strane koja izvire ispod Masiva Ampizaramaso (1464 m). Nakon toga *Zomandao* ima znatno više vode, protok joj je na pojedinim mjestima 4 m/km, i veći pad sa brojnim slapovima. Na 213&nbsp;km od izvora, u Zomandao s lijeve strane uvire rijeka Ihosi, planinski brzak koji u svom gornjem toku probija kroz stijene vrlo uskim koritom. Nakon tog *Zomandao* počinje meandrirati, ali generalno se drži zapada, prosječni protok joj je 2 m/km. *Zomandao* se zatim probija kroz Masiv Vohimena, kanjonom slične strukture kao što ga imaju zapadno Bemavo i Bemavo. U ovom dijelu svog toka, ima vrlo strmi pad, u prosjeku 9,5%, i protočnost od 20 m / km.
Zomandao ima ušće u Mangoki malo uzvodno od mjesta Bemavo na visini od oko 177 m. Posljednjih 10&nbsp;km svog toka prije ušća, protok joj pada na 2,3 m / km.

Ukupna duljina rijeke *Zomandao* je 283&nbsp;km, a površina njena sliva iznosi 10 300&nbsp;km². prosječni protok je 8.2 m/km. Njegova pritoka *Ihosi* dug je 304&nbsp;km, sa površinom sliva od 3 700&nbsp;km².

## Povezano
* Rijeke Madagaskara
## Napomene

## Vanjske veze
* From cyclone at sea to cyclone inland! (fotografije s kajaka po rijeci Zomandao)
Xin Maojiang

**Xin Maojiang** (辛茂將) (? - 3. januar 660) bio je kineski velikodostojnik u službi dinastije Tang, koji je nakratko služio kao kancelar za vrijeme vladavine cara Gaozonga. Za njega je karakteristično da je jedan od rijetkih kancelara o čijem su životu prilično oskudni podaci u službenim historijama. Prije dolaska na mjesto kancelara je služio kao sudac, te je sudjelovao u formalnoj istrazi za veleizdaju, koja je poslužila kao podloga za krvavu čistku kancelara Zhangsun Wujija, pokrenutu od strane carice Wu Zetian.

## Napomene i reference

* *[[Zizhi Tongjian]]*, vol. 200.
Munmu od Sille

**Munmu od Sille** (ponekad navođen i kao *Moonmu*; ? - 681) je bio 30. po redu vladar države Silla, odnosno prvi vladar ujedinjene Koreje, koji je vladao od 661. do 681.) Bio je sin kralja Muyeola i kraljice Munmyeong, mlađe sestre znamenitog generala Kim Yu-shina. Rodio se kao princ Beommin (법민, 法敏), a u mladosti ga je otac zadužio da se bavi pomorskim pitanjima; na tom je mjestu ostvario izvrsne diplomatske kontakte sa carskom Kinom pod dinastijom Tang i ocu omogućio da sklopi savez protiv suparničkih korejskih država Baekje i Goguryeo. Godine 660. je saveznička vojska osvojila Baekje, čija je teritorija pripojena Silli. Sljedeće godine je princ Beommin naslijedio oca i uzeo ime Munmu.

Godine 668. su kineske i Silla trupe osvojile Goguryeo, čime je završen period Tri Koreje i otpočeo period Ujedinjene Sille. Munmu je, prepoznavši namjeru svog saveznika, kineskog cara Gaozonga da anektira cijeli Korejski poluotok, uskoro protiv njega otpočeo rat koji je 676. završen pobjedom Sille. Kralj Munmu je umro 681. i naslijedio ga je princ Sinmun.

## Preci



## Reference
Vojvodstvo Vaskonija

**Vojvodstvo Vaskonija** (, , ), odnosno *Vasconia* ili *Wasconia*, je godine 602. osnovana kao franačka marka sa ciljem da franačka područja štiti od baskijskig (*Vascones*) upada. Sastojala se od teritorija nekadašnje rimske provincije i Novempopulania te, barem u nekim periodima, područja južno od Pirineja oko Pamplone. 

U 9. vijeku je građanski rat u Franačkom Kraljevstvu doveo do trajnog gubitka prekopirinejskih teritorija, te se stvorilo nekoliko suprotstavljenih pretenedneta nad vlast nad Vaskonijom. Od njih će nastati entitet kasnije poznat kao Gaskonja. 

## Izvori
660.

__NOTOC__
Godina **660.** (**[[rimske brojke|DCLX]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 660. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Kinesko Carstvo pod dinastijom Tang i korejska država Silla sklapaju savez i pokreću pohod protiv Sillinog tradicionalnog suparnika, države Baekje u današnjoj jugozapadnoj Koreji. Japanska carica Saimei naređuje da se japanske trupe pošalju preko mora kako bi spasile Baekje. Prije toga savezničke trupe pod kineskim generalom Su Dingfangom te korejskim generalima Kim Yu-shinom i Kim Beopminom zauzimaju državu Baekje. Japanski izaslanici na kineskom dvoru, koji su zbog tog pohoda bili pritvoreni, su pušteni.
* U historijskim izvorima se prvi put spominje slavenska država Karantanija.
* Kineski car Gaozong doživljava moždani udar nakon koga će de facto vladarom postati njegova supruga, carica Wu Zetian.
* Hilderik II je proglašen kraljem Austrazije.
* Swithelm nasljeđuje Sigeberhta II kao kralj Essexa.
* Feliks preuzima titule vojvode od Vaskonije i Akvitanije. 
* Japanski princ Naka no Ōe no Ōji u carskoj prijestolnici Asuka postavlja prvi vodeni sat čime u Japanu počinje točno mjerenje vremena.
*  Porast količine srebrnog novca u Engleskoj, Nizozemskoj i Francuskoj, do oko 750. kovanih od vizantijskog srebra.


## Rođenja
* Yamanoue no Okura, japanski pjesnik (u. 733)

## Smrti
* 3. 1. - Xin Maojiang, kineski vojskovođa i kancelar
* General Ge-Baek od Baekjea

## Reference
Gyebaek

**Gyebaek** (? - 660) je bio korejski vojskovođa u službi države Baekje, jednog od Tri kraljevstva Koreje. O njegovom životu se ne zna gotovo ništa, osim da je 660. godine bio komandant vojske koja se nastojala suprotstaviti savezničkim snagama kineske dinastije dinastije Tang i korejske države Silla. Neposredno pred bitku kdo Hwangsanbeola je Gybaek ubio vlastitu suprugu i djecu kako bi spriječio da ga briga o njima demoralizira pred bitku. Usprkos brojčane inferiornosti, Gybaek je pružio snažan otpor osvajačima, ali je na kraju nadvladan i poginuo. Njegov poraz je označio kraj države Baekje. U kasnijim periodima su ga korejski historičari, pogotovo neokonfucijanske orijentacije, često slavili kao oličenje patriotskih ideala. Po njemu je nazvan i taekwondo metoda Gybaek.

## Vanjske veze
* http://english.nonsan.go.kr/nsforeign/english/tour/tour_06_02.html Nonsan govt text about the battle
* [Gyebaek statue](http://www.buyeotour.net/about/history_img_data/%B0%E8%B9%E9%C0%E5%B1%BA%B5%BF%BB%F3(2).jpg) 
* [Another Gyebaek statue](http://www.buyeotour.net/about/history_img_data/%B0%E8%B9%E9%C0%E5%B1%BA%B5%BF%BB%F3(1966).jpg)
Skender Kulenović

**Skender Kulenović** rođen 2. 9. 1910. godine u Bosanskom Petrovcu, je bio jugoslovenski književnik i akademik. Pisao je pjesme i poeme, komedije, eseje, kritike, putopise, crtice, priče te romane.

## Biografija
U rodnom Bosanskom Petrovcu završio je osnovnu školu, a potom, nakon naglog osiromašenja porodice (agrarna reforma), prelazi u majčino rodno mjesto Travnik. Tu je kao vanjski učenik završio Jezuitsku gimnaziju. Već u trećem razredu gimnazije javio se sa prvim književnim radom, zbirkom soneta "Ocvale primule". Zatim je studirao pravo na Zagrebačkom univerzitetu.

Sarađuje u brojnim listovima i časopisima, a 1937. sa Hasanom Kikićem i Safetom Krupićem pokreće u Zagrebu muslimanski časopis Putokaz. Godine 1941. stupa u prvi partizanski odred Bosanske Krajine. Kulenović u ratu piše poeme, uređuje listove (Bosanski udarnik, Glas, Oslobođenje). Odmah poslije rata je direktor drame Narodnog pozorišta u Sarajevu. Uređuje Pregled, Književne Novine i Novu misao. Od 1. 5. 1957. pa sve do 31. 5. 1970. bio je dramaturg Narodnog pozorišta u Mostaru, a kasnije urednik u beogradskoj Prosveti.

Umro je 25. 1. 1978. godine u Beogradu.

## Kulenovićev jezik
Glasoviti Kulenovićev jezik koji su kao prvorazrednu vrijednost prepoznali mnogi, među ostalim, i Radomir Konstantinović te Danilo Kiš. U eseju Apsolutni Krajišnik Skender Kulenović autor Filozofije palanke s neskrivenim divljenjem govori o "izuzetnom jezičkom čulu" Skendera Kulenovića te dodaje: "Njegovo znanje jezika jeste znanje na granici bića i ne-bića, na kojoj kao da se, pod prijetnjom uništenja, između 'stvari', egzistencije i riječi gubi razlika, tako da, na mahove, tu biti znači govoriti (…)."

Danilo Kiš pak svoj esej počinje dijagnozom: "Skender Kulenović je bio rudar jezika (…) zalazio je on u najdublje slojeve našeg bogatog jezika (…). Jednako u svojim pjesmama kao i u svojim prozama, Skender je birao uvijek najtvrđu riječ, uvijek iz najdubljih jezičkih slojeva, uvijek iz najtamnijih svojih leksičkih zona, jer je za njega najtačnija bila ona riječ koja je najduže mirovala u rudi predanja, ona koja je najmanje istrošena, ona koja je najljuće zveknula na njegovom jezičnom nakovnju."

U Kulenoviću se prepoznaje teški istočnjački prigušeni senzualizam, kao i osjećanje da jedino što poput stećka može nadživjeti sve iluzije jest teška reč maternjeg jezika.

## Bibliografija
* Stojanka majka Knežopoljka, poema, 1945., 
* komedije (Djelidba, Večera, A šta sad?), 1947., 
* "Ševa", poema, 1952., 
* Soneti, 1968., 
* Divanhana, pripovijetke, 1972., 
* Gromovo đule, priče za djecu, 1975., 
* Ponornica, roman, 1977.

## Vanjske veze