Stanko Crnobrnja

**Stanko Crnobrnja** je televizijski i filmski reditelj, producent i scenarista, teoretičar, i publicista, u oblasti masovnih komunikacija i teorije televizije, i profesor na Fakultetu za medije i komunikacije Univerzitet Singidunum  (Beograd, Srbija).

## Akademska karijera

Stanko Crnobrnja je 2006. godine bio osnivač, idejni tvorac, i prvi Dekan, Fakulteta vizuelnih umjetnosti,Univerziteta Mediteran, u Podgorici, Crna Gora. Od 1993. do 2000. godine bio je gostujući profesor na International Academy of Broadcasting, - IAB,  u Montreu, Švajcarska, za predmete u programu poslediplomske nastave: Estetika radiotelevizije, Analiza programskih sadržaja, Zabavno-muzički programi i muzička video produkcija. Od 2003. Godine, do danas, je gostujući predavač na Fakultetu dramskih umjetnosti, Univerziteta Crne Gore, na Cetinju , za predmete: TV režija, TV produkcija, Produkcija ineraktivnih digitalnih medija. Bio je gostujući profesor na Univerzitetu umetnosti, Beograd, za predmet u programu Interdisciplinarnih specijalističkih studija: Televizijska režija i reportaža. Na zajedničkom, međunarodnom, programu Univerziteta umetnosti u Beogradu i Universita Lyon 2, Universite Pierre Mendes-France i Institut d'Etudes Politiques de Grenoble, bio je predavač u programu Studije menadžmenta u kulturi i kulturne politike za predmet: Menadžment elektronskih medija.

## Televizijske režije

Godine 1974. sa nepunih 21 godinu, Stanko Crnobrnja započinje svoju profesionalnu karijeru kao, u tom trenutku, najmlađi televizijski režiser u Jugoslaviji. U karijeri dugoj 40 godina Crnobrnja je ostvario više od 1500 televizijskih emisija i serija, kao reditelj, producent, ili scenarista. Među veće serije i emisije, koje je režirao, spadaju: Muzika kroz vekove, Nedeljom popodne,  Petkom u 22, Formula 1, Specijalna Redakcija, Noć punog meseca, Priča o fotografiji, Povratak u budućnost, Govor znakova i simbola, Beograd noću, Varijacije za pepeljugu, Pozdrav iz Beograda, 3-K Check-IN, Slobodno, Klub 10, Grifon, Vidiot, Drugarica ministarka, Šta da se radi Panonski mornar, Kaleidoskop XX veka, Ne tako davno, Devojčice sa šibicama, Igra u dosluhu, BIS - noćni program TVB, Od našeg dopisnika, Žena sa sto lica, Mesečev lov, Velikani Džeza,Villa Maria, itd. Početkom 1980-ih godina Crnobrnja postaje jedan od istaknutih TV režisera novog televizijskog izraza, najčešće primenjivanog u režiji rok muzike na TV, koji je postao poznat kao 'beogradska škola video režije'.

## Režije igranih filmova

Crnobrnja je godine 1987. režirao igrani film 'Bio jednom jedan sneško' (engl. 'The Magic Snowman') kao jugoslovensko-američku ko-produkciju. U ovoj filmskoj bajci nastupila je međunarodna glumačka ekipa a glas Snešku beliću dao je slavni Rodžer Mur, poznat kao glavni junak filmova o Džemsu Bondu. U filmu su glumeli i Relja Bašić, Milena Zupančić, Ratko Polič i dečak Džastin Frid, a direktor fotografije bio je proslavljeni sineasta Karpo Godina. Godine 1984. Crnobrnja je bio režiser muzičkih video-klipova u igranom filmu 'Hajde da se volimo 1'. Drugi i treći nastavak ovog filmskog serijala, pod istim nazivom, u celini je režirao 1989. i 1990. Godine. Oba filma oborila su dotadašnje jugoslovenske rekorde u gledanosti, a u njima su, osim glavne protakonistikinje, pevačice Lepe Brene, igrali najpoznatiji jugoslovenski glumci i komičari kao što su Josif Tatić, Predrag Ejdus, Semka Sokolović, Milan Štrljić, Emir Hadžihafibegović, Lazar Ristovski, Bogdan Diklić, Dragan Bjelogrlić, Nikola Kojo, Ivan Bekjarev, Mima Karadžić, Ivana Žigon, Jova Radovanović i celokupna postava sarajevske komičarske družine poznate kao 'Audicija'.

## Režije muzičkih klipova

Od kraja sedamdesetih godina do polovine 1993. godine Crnobrnja je napisao scenario i režirao više od 100 muzičkih video klipova, namenskih filmova i televizijskih reklama. Posebno se izdvajaju njegove mnogobrojne režije muzičkih klipova za grupe 'Galija' i 'Garavi Sokak'. Osim rada sa rok i pop muzičarima Crnobrnja je režirao mnogobrojne muzičke klipove za izvođače narodne ali i klasične muzike.

## Režije scenskih manifestacija i festivala

U rasponu od dvadeset pet godina, od 1986 do 2006. godine Crnobrnja je režirao više od 50 festivala (9) i velikih scenskih manifestacija kao što su: Mesam, Fest, Pjesma Mediterana, Budva,Sunčane skale - Herceg Novi, Festival armijskih pesama, Svečano otvaranje šahovske Olimpijade - Novi Sad, Pesma Evrovizije - Zadar, Bemus, Međunarodni festival omladine i studenata, Moskva, Kristalna prizma, Dani jugoslovenske privrede i kulture - Najrobi, Kenija, Svetski kongres arhitekata i urbanista,Barselona, Španija, Promocija jugoslovenske kulture i sporta - Atina, Beogradski košarkaški turnir, Svetski dan pozorišta - Sava centar, Beovizija, Univerzijada 2007, Tajland, Radijski festival.

## Utemeljivač i rukovodilac medijskih mreža

Od 1990. Godine Stanko Crnobrnja bavi se osmišljavanjem, utemeljivanjem, pokretanjem i rukovođenjem celokupnih medijskih sistema, prvenstveno nacionalnih radio-televizijskih mreža/kanala. Tako je od 1989 do 1993 bio kreativni direktor Novog 3K televizijskog kanala, Televizije Beograd/RTS. 2002. godine bio je utemeljivač, programski i kreativni direktor Televizije IN, Podgorica, prve digitalne, komercijalne TV mreže na Balkanu, a godine 2006. bio je utemeljivač i rukovodilac projekta osnivanja radio televizije ATLAS, Podgorica. Godine 2007. bio je utemeljivač i glavni direktor Televizije AVALA, prve, legalne nacionalne TV mreže u istoriji Srbije.

## Knjige i izdavaštvo

Crnobrnja je bio dugogodišnji član redakcije časopisa 'RTV: teorija i praksa', jedinog časopisa u Jugoslaviji koji je, u celosti, bio posvećen istraživanju radija i televizije. Ko-autor je, zajedno sa Miroslavom Radojkovićem, udžbenika: ’Sredstva masovnih komunikacija', i autor knjige: 'Estetika televizije i novih medije' kao i pojmovnika: 'Novi mediji i društvene mreže' . Duži niz godina objavljuje članke i analize u 'Kulturnom dodatku' dnevnog lista 'Politika'. Autor je više članaka i studija iz oblasti teorije televizije i masovnih komunikacija.

## Osnivač i vlasnik medijskih organizacija

Od 1987. godine Stanko Crnobrnja bio je osnivač, vlasnik ili izvršni producent u više organizacija i medijskih projekata. Godine 1987. u Beogradu je osnovao i bio vlasnik preduzeća za audio-video produkciju 'Stanner media'. Godine 1993. Godine, u Torontu, u Kanadi, osnovao je preduzeće za audio-video produkciju i distribuciju ' ZAM North America'. Od 1998. do 2008. godine bio je osnivač i suvlasnik preduzeća za audio-video produkciju 'Videola' u Beogradu, a godine 2000. postaje suosnivač medijske organizacije 'Energia', u Beogradu. Godine 2005. u Podgorici postaje suosnivač medijske organizacije 'Katun Movies'. Crnobrnja je bio prvi kreativni direktor muzičke izdavačke kuće 'Final Cut', sa sedištem na Kipru, i zvršni producent za muzička CD izdanja: Beogradski nonet, Ana Stanić, Marina Arsenijević, Ksenija Pajčin, Stelios Konstantas (Kipar)

## Obrazovanje

Stanko Crnobrnja je doktorirao, iz oblasti teorije medija i televizijske estetike na Fakultetu dramskih umetnosti, Univerziteta umetnosti u Beogradu. Magistrirao je iz oblasti teorije medija i teorije televizije, na Fakultetu dramskih umetnosti Univerziteta umetnosti u Beogradu. Diplomirao je filmsku i televizijsku režiju na Akademija za pozorište, film, radio i TV, Univerziteta u Beogradu. Pohađao je studije filmske i televizijske režije, kao i studije masovnih komunikacija na American University, Washington, D.C., SAD. Gimnaziju je završio u Western High School, Washington, D.C., SAD.

## Poreklo i porodica

Stanko Crnobrnja rođen je u Beogradu, u Srbiji, 24.05.1953. godine. Otac Bogdan Crnobrnja-Tolja (1916-1998), partizanski komandant, jugoslovenski poličar i diplomata, i majka Angelina-Anđa Crnobrnja (1921-2013), farmaceut. Uz oca Bogdana, koji je bio ambasador SFRJ u Indiji, Cejlonu i Avganistanu, Stanko Crnobrnja rano detinjstvo proveo je u Nju Delhiju, u Indiji. U Beogradu je pohađao osnovnu školu, a gimnaziju jezavršio u Vašingtonu, SAD gde je njegov otac, takođe, bio ambasador SFRJ. Stariji brat Mihailo Crnobrnja (1946), je profesor Emeritus na FEFA, Univerzitet Singidunum u Beogradu. Bio je dugogodišnji profesor na FPN, Univerziteta u Beogradu, kao i poslednji ambasador Jugoslavije, pri EU, u Briselu. Stanko Crnobrnja ima kćerku Zonu (1976), iz braka sa dr.Dragom Milović (1950). Godine 1993. sa suprugom i kćerkom seli se u Toronto, Kanada, gde 1998. prima i kanadsko državljanstvo. Godine 2000. vraća se iz Kanade u region bivše Jugoslavije gde sa manjim prekidima boravi do danas.

## Članstvo u organizacijama i udruženjima

Stanko Crnobrnja je član Udruženje filmskih umetnika Srbije, udruženje TV reditelja Srbije, Međunarodna PR asocijacije, Broadcasting Educators Association USA, Akademije filmske umetnosti Srbije, kao i član upravnog odbora Filmskog centra Srbije . Bio je član više ekspertskih grupa kao što je ekspertska grupa Instituta za film, za studiju o razvoju filma i radiotelevizije u Srbiji, član komisije Ministarstva kulture za osnivanje audio-vizuelnog centra Srbije, član grupe za medije Nacionalnog konventa o Evropskoj uniji (NKEU). Cnobrnja nikada nije bio član ni jedne političke partije ili organizacije.

## Pionirska ostvarenja - detaljnije

Veoma rano opredeljenje ka teoriji i praksi televizije, i dugogodišnje delovanje u raznim televizijskim sistemima Evrope i Severne Amerike, doveli su i do niza pionirskih projekata, akcija, programskih, tehnoloških i sistemskih prvenaca, u kojima je Stanko Crnobrnja pokretač, autor, producent, reditelj ili scenarista. Dakle, može se reći da je specijalnost Stanka Crnobrnje pokretanje, stvaranje i aplikacija novih, do tada nepostojećih, medijskih, pogotovo televizijskih, ideja, ličnosti, rešenja, programa i celokupnih tehnološko-programskih celina-sistema. Iz dugog niza ovakvih, medijskih, prvenaca izdvajaju se:

Prvi diplomski rad na beogradskoj Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju iz oblasti multimedijalnog video - arta. TV emisija NA PRAGU SNA. Scenario i režija.

Prva serija u istoriji jugoslovenske televizije, posvećena istoriji, razvoju i budućnosti fotografije, PRIČA O FOTOGRAFIJI. Koscenarista i režiser.

Prva upotreba slow motion sistema, kao generatora specijalnih kinetičkih efekata, u muzičkoj emisiji, u istoriji TV Beograd, u emisiji NA PRAGU SNA. Dizajn, scenario i režija.

Prvi, celovečernji rock-pop video, BEOGRAD NOĆU, u istoriji evropske javne radio-difuzije. Scenario i režija.

Prva nagrada, u istoriji jugoslovenske televizije, za režiju i unapređenje televizijskog jezika, na festivalu Zlatna ruža Montrea. Emisija BEOGRAD NOĆU, scenario i režija.

Prvi TV magazin, iz oblasti kulture u SFRJ, PETKOM U 22, koji je trajao, bez prekida, 10 godina i koji je, prvi put i od samog početka, uspešno spojio tradicionalnu, avangardnu i alternativnu kulturu, u televizijski program rekordne gledanosti. Koproducent i režiser.

Prvi magistarski rad, u istoriji SFRJ, iz oblasti teorije televizijskih sistema, odbranjen na FDU, Beograd, pod nazivom ŽIVOT KAO INFORMACIJA: POČETAK ALTERNATIVNIH TELEVIZIJSKIH SISTEMA.

Prvi direktan prenos u istoriji televizije Crne Gore, ostvaren sa jadranske obale, NEDELJOM POPODNE, iz Budve. Režiser.

Prva-inicijalna režija internacionalnog muzičkog festivala MESAM, Beograd.

Prva-inicijalna režija manifestacije KRISTALNA PRIZMA, godišnje nagrade Akademije za filmsku umetnost, Beograd.

Prva, privatno proizvedena, komercijalna, zabavno-muzička TV serija, ZAM, koja je emitovana na državnoj zemaljskoj i satelitskoj TV mreži, u istoriji SFRJ. Koscenarista i režiser.

Prva-inicijalna režija dugogodišnjih serija, na 3K RTS: ČEKAJUĆI METROA, POZDRAV IZ BEOGRADA, KLJUČEVI ARKANE, POVRATAK U BUDUĆNOST.

Prvi režiser u SFRJ, dobitnik četiri nagrade OSKAR POPULARNOSTI, i to za: NEDELJOM POPODNE (TV serija), BEOGRAD NOĆU (TV show program), FORMULA 1 (TV serija) i HAJDE DA SE VOLIMO (igrani film).

Prvi igrani film, domaćeg autora, u distribuciji svetske kompanije MIRAMAX, BIO JEDNOM JEDAN SNEŠKO (THE MAGIC SNOWMAN). Režija.

Prvi domaći (koprodukcioni) igrani film, MAGIC SNOWMAN, koji je ušao u redovno prikazivanje na američkoj, specijalizovanoj, DISNEY kablovskoj TV mreži. Režija.

Prva upotreba DOLBI SOUND tehnologije, u snimanju zvuka, u domaćoj kinematografiji, u igranom filmu HAJDE DA SE VOLIMO 2. Režija.

Prva upotreba video zida u istoriji domeće televizije,u programu YUGOVIZIJA, Zadar. Režija.

Prva upotreba luma krana (leteće kamere) u istoriji domaće televizije, YUGOVIZIJA, Zadar. Režija.

Prvi domaći sistem zatvorene televizije koji je, sa uspehom, radio u toku Svetskog susreta omladine i studenata u Moskvi. Kreativni direktor, projektant sistema, scenarista, režiser. 

Prva upotreba digitalnog frejm sinhronajzera, kao generatora specijalnih efekata, u direktnom televizijskom prenosu, u TV Beograd, ŠTAFETA MLADOSTI. Režiser.

Prva, uspešna, direktna televizijska veza (audio-video signal) iz reportažnih kola u pokretu, u produkciji TV Beograd, u specijalnom programu DOČEK PREDSENIKA REPUBLIKE SA PUTA PO AZIJI. Režiser.

Stvaralac-kreator sledećih, do tada kao TV voditelja nepoznatih, televizijsko-voditeljskih ličnosti:
* Dina Čolić
* Milan Erak
* Branimir Zogović
* Dubravka - Duca - Marković
* Ivana Bojić
* Voja Nedeljković
* Milica Gacin
* Vanja Bulić
* Tamara Raonić
* Marina Arsenijević

Prva-inicijalna režija muzičkog festivala BEOVIZIJA.

Prvi muzički video klip, u Jugoslaviji, snimljen u jednom kadru, sa uređajajem 'Stedikem', za pesmu 'Jedina vilo' grupe 'Garavi sokak'. Scenario i režija.

Prva autorska kreacija i upotreba digitalne video grafike na video zidu, u istoriji RTS, u programu GENERACIJA 2000. Kreativni direktor i režiser.

Autor, programski i kreativni direktor prve privatne, digitalne, komercijalne TV mreže na Balkanu TV IN, Podgorica.

Prva upotreba digitalnih reportažnih kola RTCG, van Podgorice, u programu PJESMA MEDITERANA, Budva, Režiser.

Autor, kreativni direktor prvog, svakodnevnog, koprodukcionog, direktnog TV programa, sa lokacije Budva, Crna Gora, dva puta dnevno, u trajanju od 45 dana, ostvarenog sa jadranske obale, putem optičkih kablovskih veza, na liniji Budva-Podgorica-Beograd-Evropa (satelit).

Prva doktorska teza, u istoriji FDU, Beograd, i na području ex-Jugoslavije, sa temom iz estetike televizije,ESTETSKO KODIFIKOVANJE TELEVIZIJE.

Predavač na prvoj visokoškolskoj, poslediplomskoj školi u svetu, koja je posvećena isključivo izučavanju radija i televizije (braodcasting), INTERNATIONAL ACADEMY OF BROADCASTING u Montreu, Švajcarska.

Prvi TV maraton, u istoriji 3K RTS, u neprekidnom trajanju od 12 sati, ZID PADA UŽIVO. Scenarista i režiser.

Prvo učestvovanje Srbije i Crne Gore, na takmičenju za Pesmu Evrovizije, 2004. u Istanbulu, Turska.

Režiser TV hronika, komentator u direktnom TV prenosu, šef Press-a i PR-a, u Delegaciji SCG.

Prva hrvatska TV sapunica, i prva sapunica na prostorima ex-YU, 'Villa Maria'. Režiser.

Osnivač i kreator radija i televizije ATLAS prve televizije u ex-Yu regionu koja emituje program u stereo tehnici.

Osnivač i prvi direktor TV AVALA prve, legalne, privatne, nacionalne TV mreže u istoriji Srbije.

Osnivač i Dekan prvog privatnog, umetničkog fakulteta u Crnoj Gori, Fakulteta vizuelnih umjetnosti.

Prvi pojmovnik nove, digitalne tehnologije, i društvenih mreža u Srbiji, ’Novi mediji i društvene mreže-pojmovnik’. Priređivač, prevodilac i autor.

## Vanjske veze
*Stanko crnobrnja od A do Z – GLORIJA 
*Beograd za zaljubljene Stanko Crnobrnja i Dea Lukić
*Prvoborac hipi revolucije
*TV novosti
*Jugovizija 1990
*Stanko Crnobrnja o interaktivnoj televiziji 
*Press 
*Zašto mediji nama manipulišu
*Biznis i finansije
*Knjiga
*TV avala 
*Stare nove godine
*Digitalizacija
*Mekluan
*Muzej televizije 
*Srbija na vezi