open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pisa (rijeka)

**Pisa** (njemački: **Pissek**) je rijeka na sjeveroistoku Poljske, u Regiji Mazurska jezera, desna pritoka rijeke Narew duga 80 km, ukoliko se uračunaju i kanali do Giżycka onda je duga 142 km.

## Hidrologija

Pisa izvire iz Jezera Roś kod grada Pisza. Od tamo teče jako meandrirajući, preko nizinskog kraja prema jugu, do ušća u Narew kod grada Nowogróda.

Kako je kanalima iskopanim krajem 19. vijeka povezana sa najvećim mazurskim jezerima Śniardwy i Niegocin, koristi se kao plovni put za kružne ture po jezerima.

Porječje rijeke veliko je 45,000 km² i prostire se po Varminsko-mazurskom vojvodstvu.
Prosječni godišnji protok na ušću je 24,7 m³/s.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Pisa''
Kranjska kobasica

**Kranjska kobasica** (, ) je vrsta kobasice rasprostranjena u Sloveniji i Austriji. Porijeklo imena je od historijske austro-ugarske pokrajine Kranjske, koja se danas nalazi u Sloveniji.

## Zaštićena marka
Od 2012. godine Slovenija je kranjsku kobasicu proglasila proizvodom sa geografski zaštićenom markom, što je u Austriji dovelo do negodovanja, zbog mogućnosti da se austrijski proizvod pod tim imenom neće moći proizvoditi i prodavati. Zajednički je doneseno kompromisno rješenje, da njemački nazivi *Krainer Wurst*, *Käsekrainer*, *Schweinskrainer*, *Osterkrainer* i *Bauernkrainer* i dalje budu dozvoljeni, ali da ne mogu biti unijeti u Listu tradicionalnih austrijskih namirnica. Poslužuje se podgrijana uz senf, svježe ribani hren, zemičku ili šnitu crnog kruha.

## Recept
Kranjska kobasica sadrži grubo mljeveno meso sa 68% svinjetine, 12% govedine i najviše 20% slanine. Jedini dozvoljeni začini su 5% voda, so, bijeli luk i biber. Meso se sitni na komade 10&nbsp;do 13&nbsp;mm, a slanina na 8&nbsp;bis 10&nbsp;mm. Izmješana masa se puni u svinjska crijeva prečnika 32&nbsp;do 36&nbsp;mm. Od toga se formira 12&nbsp;do 16&nbsp;cm dugački par kobasica, koji teže od 180 do 220&nbsp;grama. Parovi se povezuju drvenim štapićem, vruče se dime i na 70&nbsp;°C obrađuju.

## Varijante

Jedna varijanta kranjske kobasice je *Käsekrainer* (u slobodnom prijevodu: *sirna kranjska kobasica*) koja u originalnom receptu sadrži 10&nbsp;do 20% sira (napr. ementalera) u malim komadima. Izmišljena je u Austriji 1971. i u standardnoj je ponudi u bečkim kioscima za kobasice. Može se kuhati, peći ili pržiti. Prije pripravljanja se ne bi trebala bosti, jer će prilikom pečenja iscuriti topljeni sir, kao ni peći na visokoj temperaturi, da sir ne bi izgorio i promijenio ukus. Käsekrainer ne treba zamjeniti sa Berner Würstel (u slobodnom prijevodu: *Bernerova kobasica*). Käsekrainer se zbog iscurenog sira koji prilikom pripravljanja tačkasto ostaje na površini u Bečkom dijalektu naziva "Eitrige" (od njemačke riječi *Eiter* za gnoj.) Poslužuje se sa senfom, svježe ribanim hrenom, ali i sa senfom i kečapom, ponekad posuta curry začinom. Može se dobiti kao *Käsekrainer-[[hotdog]]*, sa jednom kobasicom u vekni bijelog kruha sa senfom ili kečapom.

## Nematerijalna kulturna baština
Tradicionalno pripravljanje kranjske kobasice, proglašeno je 20. decembra 2012. godine kao Nematerijalna kulturna baština Slovenije.

## Reference


## Vanjske veze
* 
* 
* 
*
Ślęża

**Ślęża** (njemački: *Zobten*, *Zobtenberg* a kasnije *Siling*) je planina i mali planinski masiv u poljskim Srednjim Sudetima.

## Karakteristike
Ślęża se nalazi u Donjošleskom vojvodstvu, udaljena od centra Wrocława 35,5 km.
Masiv se proteže 10 km u smjeru sjever-jug i 15 km od istoka prema zapadu.
Najviši vrh masiva visok je 781 metara. Iako je nizak iz daljine izgleda spektakularno jer se uzdiže iz nizine prosječno visoke 200 m.
Zbog tog su mu vrhovi često pokriveni oblacima i obasjani munjama, vjerojatno je zbog tog još od neolita kultno mjesto i sveta planina.

Masiv Ślęza sastoji se od četiri dijela: sjevernog gdje se nalazi najviša planina istoimena Ślęza (718 m), južnog sa planinom Radunia (573 m), Istočnog sa planinom Oleszenkom (387 m) i zapadnog Kielczynska brda (Szczytno 466 m).

Dio masiva površine 8.500 hektara - 1988. je proglašen rezervatom prirode - Slezanski Park Krajobrazowy.
Po masivu ima kamenoloma u kojima se iskapa granit i serpentinit.

## Etimologija
Ślęza svoje ime duguje staroslavenskoj riječi - *sleg* (vlaga, vlažna), *slegva* (kiša).

## Reference

## Vanjske veze

* ''Ślęża''
Ełk (grad)

**Ełk** nekad zvan *Łek* (njemački: **Lyck**) je grad od 62,109 stanovnika na sjeveroistoku Poljske u Varminsko-mazurskom vojvodstvu.

## Geografija
Ełk leži u Regiji Mazurska jezera 106 km sjeverozapadno od Bjalistoka, u kraju poznatom po više od 2000 jezera. I on se prostire duž istočne obale istoimenog jezera, okružen jezerima; Sanowo, Szarek, Selmet, Haleckie, Straduńskie, Łaśmiady, Zdrężno...

## Historija

Ełk je nikao kao trgovište na granici antičkih Prusa i Jatvjaga.
Na tom mjestu su tokom 13. / 14. vijeka Teutonski vitezovi podigli zamak. Uz njega je niklo naselje - Łek (današnje ime je iz 19. vijeka).

Tokom 15. vijeka Łek sa okolicom kolonizirali su uglavnom Poljaci iz Mazovije. 
Łek je do 1466. bio pod vlašću Kraljevine Poljske, a odtad je bio pod vlašću Teutonskog viteškog reda. 
Pod imenom Lyck je 1525. postao domena Pruskog vojvodstva (nakon tog kraljevstva).

Lyck je povelju sa gradskim pravima dobio 1669., tad je dobio i pravo na četvrti 
sajam.
Od 1528. počelo se širiti luteranstvo a istovremeno i proces germanizacije, kom se poljsko stanovništvo Mazurije pokušalo snažnije odhrvati u 19. vijeku.
Epidemija kuge pogodila je grad 1709./1710. pomrlo je negdje između 1300 - 2000 stanovnika.

Elk je prvi put postao provincijski administrativni centar - 1818.
Željeznička pruga Ełk - Königsberg puštena je u promet 1868.

Za barbi tokom Prvog svjetskog rata između njemačke ruske carske vojske 1914.-15. dobar dio grada je razoren.

Na plebiscitu održanom 11. jula 1920. većina stanovnika je glasala za ostanak u 
Njemačkoj.
Crvena armija zauzela je Elk u aprilu 1945. i odtad je Poljski.

Ełk je sve do 1975. bio administrativni centar, tad je to prekinuto do 1999. kad ponovno administrativni centar povjata.

Od 1992. Elk je sjedište vlastite biskupije.

## Privreda i znamenitosti
Ełk je grad prehrambene i drvne industrije.

Najveća znamenitost grada su ruševine teutonskog zamka (14./ 15. vijek) i dvije crkve iz 19. vijeka.

## Pobratimski gradovi
Ełk ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;
*  Alytus, Litvanija
*  Nettetal, Njemačka
*  Ozjorsk, Rusija

## Izvori

## Vanjske veze

* (službene stranice)
Bystrá (Stropkov)

**Bystrá** je naseljeno mjesto u okrugu Stropkov, u Prešovskom kraju, Republika Slovačka.

## Stanovništvo

Prema podacima o broju stanovnika iz . godine naselje je imalo  stanovnika.

### Etnički sastav

### Religija

## Reference

## Vanjske veze
*
Julijan Knežević

**Julijan Knežević** (svjetovno ime **Radomir Knežević**. 19. kolovoz 1918 - 16. srpanj 2001.) je bio arhimandrit Srpske pravoslavne crkve i iguman Manastira Studenice

## Djetinjstvo
Rođen je u selu Vitkovo kod Aleksandrovaca, 19. kolovoza 1918. godine. Kršteno mu je ime Radomir. Osnovno obrazovanje stekao je u svom rodnom mestu.

## Monaški život

Kao dečak odlazi u Manastir Veluće za vreme starešine jeromonaha Platona Milojevića, a za tim u manastir Vetu i u Manastir Vujan kod Gornjeg Milanovaca. Iz tog manastira završio je sa još dvojicom monaha, Nikolajem i Justinom, monašku školu u Manastiru Visoki Dečani, a onda se zamonašio i dobio monaško ime Julijan.

Uskoro posle primanja monaškog postriga 1938. godine, vladika Nikolaj Velimirović u Manastiru Žiči rukopolaže oca Julijana za jerođakona, a zatim i za jeromonaha.

Po mudrosti i lepom ophođenju sa ljudima otac Julijan je bio svima poznat, zato je rano proizveden u čin igumana, tako da je posle Drugog svetskog rata on bio najmlađi igumanu Eparhiji žičkoj, kao što je pred rat njegov brat od strica (Predrag) monah Timotej postao u manastiru Žiča najmlađi đakon, sa nepunih 17 godina.

Kada je episkop Vasilije Kostić 1961. postavljen na Eparhiji žičkoj, on sve račansko bratstvo, kao najbrojnije i najjače, premešta u Manastir Studenicu, gde su bile i najveće potrebe. Iguman Julijan postaje starešina studenički, a otac Vasilije Domanović namesnik.

## Smrt
Umro je 16. srpanja 2001. godine u 82. godini života u Manastiru Gradac gde je i sahranjen.

## Izvori


## Vanjske veze
*     https://studenicainfo.rs/iguman-julijan-studenica-je-nastala-iz-duse-srpskog-naroda.rs/ Biografija na sajtu Julijan Knežević
*
Pisz

**Pisz** (njemački: **Johannisburg**) je grad od 19,198 stanovnika na sjeveroistoku Poljske u Varminsko-mazurskom vojvodstvu. .

## Geografija
Pisz leži u Regiji Mazurska jezera na mjestu gdje rijeka Pisa izvire iz Jezera Roś.

## Historija

Teutonski viteški red je polovicom 14. vijeka izgradio zamak *Johannisburg*, pored postojećeg trgovišta *Jańsbork*.
Jańsbork je 1451. pokušao dobiti gradska prava, ali mu to nije uspjelo zbog ratnih prilika.
Sve do 1466. pripadao je Kraljevini Poljskoj, tad je na osnovu mirovnog ugovora pripao Teutonskom viteškom redu.

Od 1525. njime vlada Prusko vojvodstvo, njegov knez izbornik Friedrich Wilhelm je 1645. *Johannisburgu* dodjelo gradska prava.

Tatari su 1656. napali i zapalili *Johannisburg*.
Od 1814. stanovnici Johannisburga počeli su se baviti rječnim brodarstvom i trgovinom drvom i stokom. Od druge polovice 19. vijeka grad se počeo industrijalizirati, a 1885. do njega je došla željeznička pruga.

Na plebiscitu održanom 1920. većina stanovnika je glasala za ostanak u Njemačkoj.
Na kraju Drugog svjetskog rata za borbi između Crvene armije i Wehrmachta 70% grada je uništeno.

Johannisburg je 1945. pripao Poljskoj i od tad nosi ime Pisz.

## Privreda
Današnje Pisz je grad drvne industrije u kraju koji se bavi šumarstvom.

## Pobratimski gradovi
Pisz ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Pisz'' (službene stranice)
Angrapa

**Angrapa** (ruski: *Анграпа*, njemački: *Angerapp*, poljski: *Węgorapa*) je rijeka na sjeveroistoku Poljske i centru Kalinjingradske oblasti duga 140 km, koja sa rijekom Istručom formira Pregolju.

## Hidrologija
Angrapa izvire iz Jezera Mamry u Regiji Mazurska jezera kod grada Węgorzewo. Nakon tog teče prema sjeveroistoku nekih 44 km i ulazi u Kalinjingradsku oblast, narednih 96&nbsp;km teče preko nizinskog kraja do spoja sa Istručom (odnosno ušća u Pregolju) 
kod grada Černjahovska.

Porječje Angrape veliko je 3,500 km² (od tog 1,512 u Poljskoj) i prostire se po Varminsko-mazurskom vojvodstvu i Kalinjingradskoj oblasti.

Prosječni godišnji protok na ušću je 14,5 m³/s.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Rzeka Angrapa''
Černjahovsk

**Černjahovsk** (ruski: *Черняховск*, njemački: **Insterburg**) je grad od 35,398 stanovnika u sredini ruske Kalinjingradske oblasti. .

On je administrativni centar Černjahovskog rajona i treći grad po veličini u Kalinjingradskoj oblasti.

## Geografija
Černjahovsk leži na mjestu gdje Angrapa i Istruča formiraju rijeku Pregolju, udaljen 93 km istočno od Kalinjingrada.

## Historija

Historija tog grada počela je nakon Pruskog križarskog rata - 1336., kad je Veliki majstor Teutonskog viteškog reda Dietrich von Altenburg podigao zamak - *Instierburg*, na mjestu nekadašnje staropruske utvrde Unzetrapis (razorena 1256.)

Zamak je opustošen 1376. za vojne kampanje Velike Kneževine Litvanije,  a nakon tog i od poljskih trupa 1457.

Uz obnovljeni zamak niklo je istoimeno naselje - Insterburg.

Nakon protestantske reformacije Teutonski viteški red je sekulariziran i transformiran u Prusko vojvodstvo 1525., koje je formalno i nadalje bilo domena Kraljevine Poljske, ali sa velikim stupnjem autonomije.

Tako je Insterburg dobio gradska prava  - 1583. od brandenburgškog markgrofa Georga Friedricha I, tadašnjeg pruskog regenta.

Nakon tog je 1701. postao dio Kraljevine Pruske.

Od 1818. Insterburg (nakon napoleonskih ratova) je postao administrativni centar u okrugu Gumbinnen.

Nakon ujedinjenja njemačkih zemalja Insterburg je 1871. postao dio Njemačkog Carstva.
Nakon poraza Carstva u Prvom svjetskom ratu grad je odvojen od ostatka Weimarske Republike, jer je Istočna Pruska postala eksklava.

Za Drugog svjetskog rata bombarderi Britanskog RAFa teško su oštetili grad 27. jula 1944.
Ponovno je teško razaran 21. i 22. januar 1945. kad su ga napale i zauzele jedinice Crvene armije.

Na bazi odluka Potsdamske konferencije Istočna Pruska pripala je SSSR-u, njemačko stanovništvo je ili evakuirano ili protjerano i zamijenjeno Rusima.

Insterburg je 1946. prezvan u Černjahovsk u počast generalu Crvene armije Ivanu Černjahovskom koji je poginuo u Bitci za Königsberg.

## Privreda
Černjahovsk je grad metalne industrije i velik vojni garnizon.

## Pobratimski gradovi
Černjahovsk ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Černjahovsk'' (službene stranice)
Sterjo Spasse

**Sterjo Spasse** (14. august 1914 – 12. septembar 1989) bio je albanski prozni pisac i romanopisac.

## Život
Sterjo Spasse rođen je 1914. u Globočanima, općina Pustec, oblast Korča u Albaniji, i bio je makedonskog porijekla. Spasse je pohađao osnovnu školu u Korči, a kasnije srednju skolu u Elbasanu. Radio je kao učitelj u Dervičanu, u regiji Dropula, a zatim je otišao na Sveučilište u Firenci u Italiji, gdje je studirao pedagogiju. U Sovjetskom Savezu magistrirao je iz književnosti. Nakon Drugog svjetskog rata radio je kao književni kritičar i književnik u pedagoškim časopisima *Nova škola* () i *Narodno obrazovanje* (), kao i *Naša književnost* () i *Novembar* (). Bio je član Albanskog udruženja književnika i umjetnika. Spasse je umro u Tirani u Albaniji 1989. godine.

## Djelo
Uz različite doprinose na pedagoškom polju i prijevode, glavno mu je polje djelovanja bilo kreativno pisanje, koje je započelo 1930-ih. Objavio je četiri zbirke kratkih priča i deset romana. Spasseov roman *Zašto...?* (, 1935) smatra se možda jednim od najvećih albanskih romana s početka 20. stoljeća. Za vrijeme Drugog svjetskog rata napisao je roman *Afërdita* (1944), gdje lik seoske učiteljice svladava sve prepreke okupatora. Nakon rata produbljuje tu tematiku romanima *Oni ne bijahu sami* (*Ata nuk ishin vetëm*, 1952) o bijedi seoskog života u Zoguovo vrijeme, *Afërdita ponovo na selu* (*Afërdita pësëri në fshat*, 1955) o predratnoj učiteljici nakon oslobođenja, *Vatre...* (*Zjare...*, 1972) o socijalističkoj izgradnji zemlje te *Buđenje* (*Zgjimi*, 1974) o razdoblju nacionalnog preporoda Albanaca.

### Kratke priče
**Kuror rinie* (), 1934.
**Në krahët e një femre* (), 1934.
**Nusja pa duvak* (), 1944.
**Të fala nga fshati* (), 1958.

### Romani
**Pse...?* (), 1935.
**Afërdita* (), 1944.
**Ata nuk ishin vetëm* (), 1952.
**[[Afërdita përsëri në fshat]]* (), 1954.
**Buzë liqenit* (), 1965.
**Zjarre...* (), 1972.
**Zgjimi* (), 1973.
**Pishtarë* (), 1975.
**Ja vdekje ja liri* (), 1978.
**Kryengritësit* (), 1983.

## Povezano
* Albanska književnost

## Reference

## Literatura
*
Ełk (jezero)

**Ełk** (njemački: *Lycker See*) je protočno jezero na sjeveroistoku Poljske u 
Varminsko-mazurskom vojvodstvu.
Duž njegove istočne obale prostire se grad Ełk.

## Karakteristike
Jezero Ełk leži na nadmorskoj visini od 120 metara, ima formu obrnutog slova **L**, površinu od 3,8 km², dugo je 4 km u smjeru sjever-jug, široko do 3,5 km i maksimalno duboko do 55,8 m.

Obale jezera su niske, dobro razvedene sa nekoliko velikih poluotoka i uvala, i mjestimično obrasle šumama. 
Jezero je prejpremošćeno u ravnini Ełka.

Kroz Jezero Ełk protiče istoimena rijeka Elk, popularna među kajakašima.

Sjeverozapadno se nadovezuje Jezero Sanowo, a sjeveroistočno leži Jezero Selmęt Wielki.

## Reference
 
## Vanjske veze

* ''Ełckie, Jezioro''
Uszka

**Uszka** (, , ) je vrsta tjestenine iz tradicionalne poljske kuhinje. Slični su tortelinima, a dobili su ime zbog izgleda koji podsjeća na uši. Osim u poljskoj kuhinji, poznati su u ukrajinskoj, bjeloruskoj i ruskoj kuhinji.

## Opis
Uszke se pripremaju od razvijenog tjesta punjenog kiselim kupusom, gljivama ili mesom. Mogu se naći punjene i špinatom, ali rjeđe. Kao prilog se dodaju u boršč, u kokošiju ili supu od paradajza. Osim kao prilog supi, mogu se poslužiti sa rastopljenim puterom ili sa prezlom. Boršč sa uszkama se tradicionalno poslužuje u Poljskoj za Badnjak.

## Varijante

Slična jela u Poljskoj su piroge, u Rusiji peljmeni, u Italiji tortelini, u Njemačkoj - mada veće - Maultasche, a u Bosni i Hercegovini, uglavnom u Sarajevu klepe.

## Reference


## Vanjske veze
* 
* 
*
Węgorzewo

**Węgorzewo** (njemački: *Angerburg*) je grad od 11,280 stanovnika na sjeveroistoku Poljske u Varminsko-mazurskom vojvodstvu.

## Geografija

Węgorzewo leži u Regiji Mazurska jezera na rijeci Angrapi (i njenim kanalima), koja izvire svega 2 km dalje iz Jezera Mamry.

## Historija

Historija grada počela je 1335., kad je Teutonski viteški red sagradio zamak, uz koji je 1335. osnovano trgovište *Angerburg* (poljski: *Węgobork*). 
Angerburg je dobio gradska prava 1571.

Sve do 1466. pripadao je Kraljevini Poljskoj, tad je na osnovu mirovnog ugovora pripao Teutonskom viteškom redu.

Od 1525. je dio Pruskog vojvodstva i dijeli sa njim svoju političku sudbinu sve do 1945.
Angerburg su 1656. razorili Tatari, tadašnji saveznici litvanskog hetmana Wincenty Gosiewskog.

Od 17. do 18. vijek. trajao je period intenzivne poljske kolonizacije, koji je zaustavljen germanizacijom 
Kraljevine Pruske. 
Krajem 19. početkom 20. vijeka grad se počeo je industrijski razvijati, nakon izradnje željezničke pruge i boljih cesta.

Još od 1821. pa sve do 1975. bio je lokalni administrativni centar, nakon pauze od 26 godina ta funkcija mu je vraćena 2001.
Na plebiscitu održanom nakon Prvog svjetskog rata - 1920., većina stanovnika je glasala za ostanak u Njemačkoj.

Pri samom kraju Drugog svjetskog rata - 1945., Angerburg je bio žilava točka otpora Wehrmachta, tako da je oko 80% grada razoreno artiljerijskom vatrom Crvene armije.

Nakon što je Treći Reich 1945. izgubio rat, odlukam konferencije u Potsdamu, Węgorzewo se kao i cijela Istočna Pruska našao unutar granica Poljske.

## Privreda
Današnje Węgorzewo je grad prehrambene, drvne i tekstilne industrije. Pored tog on je ituristički resort za sportove na vodi i obilazak Mazurskih jezera.

Luka u Węgorzewu je obavezna stanica brodova na kružnim turama po jezerima.
## Znamenitosti
Najveća znamenitost grada je teutonski zamak s kraja 14. vijeka (restauriran tokom 18 i 19. vijeka) i evangelička crkva s početka 17. dovršena početkom 18. vijeka.

## Pobratimski gradovi
Węgorzewo ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;
*  Rotenburg, Njemačka
*  Leffrinckoucke, Francuska
*  Javorov Ukrajina
*  Černjahovsk Rusija
*  Nemenčinė, Litvanija

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Węgorzewo'' (službene stranice)
Utvrda Boyen

**Utvrda Boyen** (poljski: *Twierdza Boyen*, njemački: *Feste Boyen*) je velika pruska utvrda u Mazurskim jezerima, smještena zapadno od grada Giżycka.

## Historija i karakteristike

Utvrda je sagrađena između 1843.-1855. na prevlaci između jezera Niegocin i Kisajno, kao ključna točka za odbranu sa istoka.

Boyen je tlocrtno šesterokraka zvijezda površine 100 hektara, opasana zemljanim nasipom dugim 2303 m (visokim do 33 m). Šest masivnih bastiona na krakovima zvijezde branile su utvrdu sa svih strana.

Utvrda je dograđena i modernizirana 1908.

Boyen je svoj strateški značaj pokazao za Prvog svjetskog rata kad su ga u augustu 1914. opkolile ruske trupe i zatražile njegovu predaju, koja je odbijena. Utvrda je ponovno napadnuta u februaru 1915. ali je i taj napad odbijen.

Za razliku od tog za Drugog svjetskog rata - predana je bez ispaljanog metka, jer su je jedinice Crvene armije u zimi 1945. zaobišle i opkolile 4. armiju generala Hossbacha i prislile je na predaju.

Nakon rata do 1957. utvrdom se služila poljska vojska, a nakon tog je predana civilnim vlastima.

Od 1975. je spomenik i muzej. 
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Twierdza Boyen'' (službene stranice)
Książ

**Książ** (poljski: *Zamek Książ*, njemački: *Fürstenstein*) je najveći dvorac u Šleziji nedaleko od grada Wałbrzycha u poljskom Donjošleskom vojvodstvu.

Poznat je kao jedna od rezidencija Adolfa Hitlera za vrijeme Drugog svetskog rata. 
## Historija i karakteristike

Książ je prvi put dokumentiran krajem 13. vijeka kao zamak vojvode od Świdnice i Jawora -Bolka I.

Krajem 15. vijeka za vladavine ugarskog kralja Matije Korvina, zamak počinje gubiti svoj obrambeni karakter i počinje se pretvarati u rezidenciju. U tom periodu sagrađen je južni dio poznat kao Matijašev.

Od 17. vijeka vlasnik Książa je porodica Hochberg, njihov član Maximilian Hochberg izveo je između 1705. - 1742. prvu veliku dogradnju u baroknom stilu.

Druga velika rekonstrukcija dvorca izvedena je između 1908. - 1923. tad su izgrađena neorenesansna zapadna i sjeverna krila, toranj i oranžerija.

Posljednja velika rekonstrukcija dvorca napravljena je za Drugog svjetskog rata, kad su Nacisti 1941. rekvirirali Książ.

Radovi su bili naročito intenzivni između 1943. - 1945. kad je dvorac preuzela Organizacija Todt. Iskopano je stotine metara podzemnih tunela ispod dvorca sve do okolnih brda. Ni danas nije podpuno jasno s kojom namjenom, dali da u njima Hitler sigurno boravi, ili za proizvodnju nekih tajnih oružja?

Nakon rata između 1945. - 1946. dvorac je koristila Crvena armija. Nakon tog je prepušten sam sebi, pa je teško ruiniran, to je potrajalo do 1956. kad je stavljen pod zaštitu konzervatora iz Wrocława.

Velika restauracija provedena je krajem 1970-ih i odtad je muzej. 
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Książ Castle'' (službene stranice)
Ainu (razvrstavanje)

**Ainu** može biti:

* Ainu
* Ainu (turkijski narod)

* Ainu (Tolkin)

## Povezano

* Ainu jezik (razvrstavanje)
Roś

**Roś** zvano i **Varšavsko** (njemački: *Roschsee*, Warschau See) je glacijalno jezero na sjeveroistoku Poljske, u Regiji Mazurska jezera 
kod grada Pisza, u Varminsko-mazurskom vojvodstvu.

## Karakteristike

Roś leži na nadmorskoj visini od 115 metara, površina mu iznosi 18,8 km², a duboko je do 31,8 metara.
Prostire se u dužinu od 11,4 km u smjeru sjeveroistok- jugoistok, a široko je do 2,2 km.

Šumovite obale jezera vrlo su razvedene, sa dva velika poluotoka, duga do 52 km, tako da ima izvijenu formu slova **S**.  
Iz jezera izvire rijeka Pisa, a Jeglinskim kanalom povezano je sa Jezerom Śniardwy.

Duž južne obale prostire se grad Pisz, popularna turistička destinacija za sportove na vodi.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Roś''
Mamry

**Mamry** (njemački: *Mauersee*) je morensko jezero na sjeveroistoku Poljske, u Varminsko-mazurskom vojvodstvu. 
Ono je nakon Jezera Śniardwy najveće jezero u Regiji Mazurska jezera.

## Karakteristike
Jezero Mamry leži na nadmorskoj visini od 116 metara, u slivu rijeke Angrape. 
Površina mu iznosi 104 km², a duboko je do 43,8 metara. 
Prostire se u dužinu od nekih dvadesetak km u smjeru sjever- jug, od Węgorzewa do Giżycka, a široko je do dvanaestak km.

Na jezeru se nalazi 33 otoka ukupne površine 213 hektara, neki od njih su ornitološki rezervati

Mamry obuhvaća 6 međusobno povezanih jezera. Mamry je najsjevernije, istočno od njega Święcajty, jugozapadno Dobskie, a južno se nižu Kirsajty, Dargin i Kisajno. 
### Mamry
Površina najsjevernijeg Mamrya iznosi 25,59 km², dubina 43,8 m, a najveći otok na njemu je Upałty. 
### Święcajty
Istočni Święcajty ima površinu od 8,17 km², maksimalno je dubok 28 m.
### Dobskie
Jugozapadni Dobski ima površinu od 17,98 km², maksimalno je dubok 22,5 m, a najveći otok je Wysoki Ostrów.
### Kirsajty
Najmanji je Kirsajty - 2,11 km², maksimalno dubok 5,8 m, a najveći otok na njemu je Wyspa Sidorkowa.
### Dargin
Ima površinu od 30,33 km², maksimalno je dubok 37,6 m.
### Kisajno
Najjužniji Kisajno ima površinu od 20,18 km², maksimalno je dubok 25 m, a najveći otoci su; Duży Ostrów, Górny Ostrów, Sosnowy Ostrów i Wielka Kiermuza.

Mamry je popularna turistička destinacija za sportove na vodi i ribolov.

Kompleks jezera Mamry je sa juga povezan sistemom kanala i jezera sa Jezerom Niegocin i Jezerom Śniardwy, pa je dio kružne brodske rute Węgorzewo-Giżycko-Ruciane-Nida.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Mamry''
Duplín

**Duplín** je naseljeno mjesto u okrugu Stropkov, u Prešovskom kraju, Republika Slovačka.

## Stanovništvo

Prema podacima o broju stanovnika iz . godine naselje je imalo  stanovnika.

### Etnički sastav

### Religija

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Ruciane-Nida

**Ruciane-Nida** (njemački: *Rudczanny* i *Nieden*) je grad od 4,451 stanovnika na sjeveroistoku Poljske u Varminsko-mazurskom vojvodstvu.

## Geografija

Ruciane-Nida leži u južnom dijelu Mazurskih jezera, duž sjeverozapadne obale Jezera Nidzkie, udaljena dvadesetak km zapadno od Pisza.

Još i danas šume pokrivaju gotovo 75% površine općine, a jezera i rijeke 10%.
## Historija

Ruciane-Nida je novi grad koji je gradska prava dobio tek 1966. kad su se spojila dotadašnja sela Ruciane i Nida. Ona su nikla u 19. vijeku kao naselja drvosječa i radnika po pilanama, do kojih je 1885. izgrađena željeznička pruga.
Za Prvog svjetskog rata taj kraj se našao na prvoj liniji fronta, a za Drugog je oko 60% stanovnika stradalo

## Privreda
Današnja Ruciane-Nida je turistički resort za sportove na vodi i obilazak Mazurskih jezera.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ruciane-Nida'' (službene stranice)
Nidzkie

**Nidzkie** (njemački: *Niedersee*) je glacijalno jezero na sjeveroistoku Poljske, u Regiji Mazurska jezera u Varminsko-mazurskom vojvodstvu.

## Karakteristike

Nidzkie leži na nadmorskoj visini od 118 metara, površina mu iznosi 18,31 km² (uključujući 11 otoka velikih 13 ha), a duboko je do 23,7 metara.
Prostire se u dužinu od 23 km u smjeru sjever- jug, a široko je do 3,8 km.

Izduljeno je u formi polumjeseca prema istoku gdje se spaja sa Jezerom Wiartel, sa sjevera je riječicom Nidka i kanalom Nidka, povezano sa Jezerom Bełdany (preko jezera Guzianka Wielka i Guzianka Mala), pa je njime moguće doploviti daleko na sjever do jezera Śniardwy i Mamry.

Šumovite obale jezera duge 68 km vrlo su razvedene, a na sjeverozapadnoj obali leži resort Ruciane-Nida.

Zapadni dio jezera i obližnje šume su proglašene Rezervatom prirode Nidzkie.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Nidzkie, Jezioro''
Llazar Siliqi

**Llazar Siliqi** (, 1924–2001) bio je znameniti albanski pjesnik iz razdoblja socijalističkog realizma. Na njegovo je pjesništvo uticalo djelo Vladimira Majakovskog.

Siliqi je rođen u Skadru i bio je sin albanskog pjesnika i nacionalista Rista Siliqija. Kao aktivni sudionik albanske narodnooslobodilačke borbe tijekom Drugog svjetskog rata, uhićen je i interniran u nacistički koncentracijski logor u Prištini, na današnjem Kosovu.

Siliqi je sastavio *[[libretto]]* za prvu albansku operu, koja je nosila naslov *[[Mrika]]*, a glazbu za *libretto* skladao je Prenkë Jakova, a napisao je i *libretto* za operu *Gjergj Kastrioti Skënderbeu* iz 1969. godine, epsko-herojsko djelo sastavljeno u spomen na 500. godišnjicu smrti Skenderbega, albanskog nacionalnog junaka, također uz glazbu koju je skladao Jakova.

Siliqi je poznat i po epsko-narativnoj poemi *Priština* iz 1949. godine, posvećenoj prištinskom nacističkom koncentracijskom logoru tijekom Drugog svjetskog rata, koja predstavlja pravu odu komunističkom duhu Albanaca zatočenih u tom njemačkom logoru, u kojem je i sam bio zarobljen, kao i po scenariju filma *Komisari i dritës* () iz 1966. godine.

Kao dugogodišnji član Albanskog udruženja književnika i umjetnika, sudjelovao je na Pravopisnom kongresu 1972. godine, na kome su standardizirana pravopisna pravila albanskog jezika i na kome je bio jedan od potpisnika postignutog sporazuma.

## Ostala djela
**Mësuesit dhe Atit: Poezi dhe prozë shqipe kushtuar emrit të J. V. Stalinit* (), kao jedan od urednika, Tirana: Ndërmarrja shtetërorre e botimeve, 1953.
**Mësuesi* (), Tirana: Ndërmarrja shtetërorre e botimeve, 1955.
**Thirrja e zemrës* (), Tirana: Ndërmarrja shtetërorre e botimeve, 1957.
**Kangët nuk mbeten kurr të pakëndueme!* (), Tirana: "Naim Frashëri" 1959.
**Ringjallje: poemë* (), Tirana: "Naim Frashëri", 1960, u kojoj slavi obnovu zemlje i novi socijalistički poredak.
**Kangë entuziaste* (), Tirana: "Naim Frashëri" 1962.
**Suvremena albanska proza*, Tirana: "Naim Frashëri", 1963.
**Kalorësi i lirisë: poemë dramatike* (), Tirana: "Naim Frashëri", 1967.
**Nga porti i ri deri ku vlon malsia* (), Tirana: "Naim Frashëri" 1967.
**Festë* (), Tirana: "Naim Frashëri", 1970. 
**Kur zemra flet* (), as co-editor, Tirana: "Naim Frashëri" 1970.
**Poemë për gruan shqiptare* (), Tirana: Opće vjeće Saveza žena Albanije, 1972.
**Poema e dritës* (), Tirana: "Naim Frashëri" 1972.
**Heshtja që flet* (), Prishtina: Rilindja, 1972.
**Ju flet Tirana* (), Tirana: "Naim Frashëri" 1974.
**Poezia Shqipe* (), Tirana: "Naim Frashëri" 1976.
**Përpara historisë* (), Tirana: "Naim Frashëri" 1979.
**Për ty zemra na këndon: antologji poetike për partinë* (), kao jedan od urednika, Tirana: "Naim Frashëri", 1981.

## References

## Literatura
*
Jakov Xoxa

**Jakov Xoxa** (, 15. april 1923 – 11. novembar 1979) bio je albanski pisac iz razdoblja socijalističkog realizma.

## Život
Xoxa je rođen u gradu Fieru u Albaniji 15. aprila 1923, a umro je 28. aprila 1979. godine. Pohađao je srednju školu Qemal Stafa u Tirani, u Albaniji. Iako je bio relativno mlad, kao i mnogi drugi albanski intelektualci, sudjelovao je u Narodnooslobodilačkoj borbi Albanije tijekom Drugog svjetskog rata. Nakon oslobođenja zemlje nastavio je studij filologije i počeo je pisati poeziju i prozu. Godine 1949. objavio je svoj prvi roman. Počevši od 1957. radio je kao profesor na Povijesno-filološkom fakultetu Sveučilišta u Tirani, gdje je dugi niz godina držao predavanja iz teorije književnosti. Umro je 1979. godine u Budimpešti.

## Značajna djela
* *[[Mrtva rijeka]]* (), 1967, gdje daje potresnu sliku propadanja seljaka u predratnoj Albaniji; 
* *[[Bijeli jug]]* (), 1971, gdje se bavi poslijeratnim razdobljem i kritizira rastuću birokraciju, oličenu u jednom liku "gotovo demonskih dimenzija"; 
* *Cvijet soli* (), 1978.

## Povezano
*Albanska književnost

## Reference

## Literatura
*
Kolë Jakova

**Kolë Jakova** (15. decembar 1916 – 16. oktobar 2002) bio je sudionik Narodnooslobodilačke borbe Albanije i albanski dramaturg, koji je uglavnom stvarao u razdoblju socijalističkog realizma.

## Život i djelo
Rođen je u 1916. godine u Skadru, koji je tada pripadao Osmanskom Carstvu. U tom je gradu završio osnovnu i srednju školu, nastavljajući studij u franjevačkoj školi, a kasnije i u gimnaziji. Godine 1935. imenovan je učiteljem u Vau i Dejësu. Sudjelovao je u ratu za oslobađanje od fašizma. Nakon završetka rata radio je u Ministarstvu kulture i imenovan je ravnateljem Narodnog kazališta u Tirani i članom Albanskog udruženja književnika i umjetnika Albanije. Iste godine objavio je svoju prvu pjesmu u časopisu *Cirko*. Tijekom rata napisao je zbirke pjesama *Zvuk triju junaka Skadra* i *Partizanski orao*, i obje su kasnije uglazbljene. Nakon što mu je supruga umrla, u dobi od 88 godina odlučio je napustiti svoj dom i preseliti se u rehabilitacijski centar.

Pisao je uglavnom o oružanoj borbi u Drugom svjetskom ratu i o poslijeratnoj izgradnji. Jedna epizoda partizanske borbe opisana je u poemi *Heroji Viga* (, 1953). Drama *Naša zemlja* (, 1954) odlikuje se uvjerljivošću i realistički prikazanim likovima u revoluciji, s posebno oživljenim likom jednostavne gorštakinje. *Šipkovi cvjetovi* (, 1957) govore o otporu novoj vlasti te prvim koracima u emancipaciji žene; *Veliki potop* (, 1976) slika je brodoloma staroga svijeta što ga simbolički guta brana, a novi se javlja u selu u koje se ponovno vraćaju njegovi stanovnici.

## Reference

## Literatura
*
Fatmir Gjata

**Fatmir Gjata** (22. septembar 1922 – 1989) bio je albanski pisac iz razdoblja socijalističkog realizma.

## Život
Fatmir Gjata rođen je u Korči 1922. godine.  Njegov otac, Isuf Gjata, bio je učitelj, borio se u odredima Narodnooslobodilačkog pokreta za vrijeme Drugog svjetskog rata i poginuo 1944. godine. Fatmir Gjata studirao je u francuskom liceju u Korči, a kasnije je pohađao Institut za književnost Maksim Gorki u Moskvi. 
U godinama borbe bio je zadužen za lokalne ilegalne novine. 
Kao komunist i pjesnik napisao je nekoliko svezaka poezije za vrijeme rata i kasnije, neke od kojih će postati čuvene partizanske pjesme. Isticale su se po marševskim entuzijazmom i po svečanom odabiru riječju.

Međutim, u albanskoj književnosti Gjata je dobio svoje mjesto u razdoblju 1950-1989 zahvaljujući svojim romanima, kazališnim predstavama, knjigama kratkih priča i scenarijima, od kojih će se neki pretvoriti u filmove poput *[[Tana (film)|Tana]]* (1958), prvog albanskog filma.

Fatmir Gjata poznat je i po tome što je vodio neke od najvažnijih instituta za umjetnost i kulturu u komunističkoj Albaniji. Bio je predsjednik Odbora za umjetnost i kulturu, član Albanskog udruženja književnika i umjetnika, 25 godina glavni urednik književnog časopisa *[[Nëntori]]*, novinar i član kolegijalnog vijeća za druge tiskovne organe kao što su *[[Zëri i Popullit]]*, *[[Drita (časopis)|Drita]]*, *[[Ylli (časopis)|Ylli]]*, *[[Hosteni]]* itd.

Njegova su djela prevedena i na druge jezike, a mnoga su dobila nacionalne nagrade u Albaniji, kao što su "Prva nagrada Republike", "Orden zastave prve klase" itd.

Umro je u Tirani 1989. godine.

## Važnija djela
* **' (), 1959 (roman), gdje opisuje narodnu akciju isušivanja močvarnoga kraja i živo analizira psihologiju kolektiva 
* **' (), 1979 (roman)
* **' (), 1960 (pripovijetke)
* **' (), 1977 (roman)
* **' (), 1968 (roman)
* **', 1958 (roman)
* * ()*, 1954 (roman), u kome slika seljakovu ideološku transformaciju u okolnostima partizanske borbe 
* **' (), 1958 (koautor sa [[Sterjo Spasse|Sterjom Spasseom]])
* **' (), 1982 (memoari)
* **' (), 1969 (zbirka pripovjedaka)
* **' (), 1959 (pripovijetka)
* ** (), 1966 (roman)

## Povezano
*Albanska književnost

## Reference

## Literatura
*
TotalEnergies

**TotalEnergies** (ranije *Total SA* i **Total SE**) privatna je francuska naftna i plinska tvrtka. To je jedno od šest "supervažnijih": peta je od šest najvećih svjetskih tvrtki u ovom sektoru, iza ExxonMobila, Shella, BP-a i Chevrona, te ispred ConocoPhillipsa. Bila je prva francuska tvrtka po prometu u 2015., peta u Europi i 24. u svijetu, kao i četvrta tržišna kapitalizacija u euro zoni u 2015. Njene aktivnosti pokrivaju cijeli proizvodni lanac, od vađenja sirove nafte nafte i prirodnog plina za stvaranje energije, uključujući posebno rafiniranje i komercijalnu distribuciju.

Total je tvrtka koja je također aktivna u sektorima energije i proizvodnje energije s niskim udjelom ugljika. 

## Izvori
Starac Milija

**Starac Milija** je bio crnogorski usmeni pevač i jedan od najvećih predstavnika crnogorske usmene književnosti.

## Biografija
O Starcu Milliji poznato je samo ono što je o njemu zabeležio Vuk Karadžić. Rođen je u kolašinskom kraju u crnogorskim Brdima, najverovatnije u Rovcima. Posle sukoba sa turskim vlastima izbegao je u Srbiju i nastanio u Požeškoj nahiji, gde je i umro.

## Književno delo
Starac Milija je ispevao četiri narodne pesme koje je Vuk Karadžić zapisao:
* *[[Banović Strahinja]]*
* *Ženidba Maksima Crnojevića*
* *Sestra Leke kapetana*
* *Gavran harambaša i Limo*

## Kritika
Prema mišljenju crnogorskog profesora književnosti Novaka Kilibarde, Starac Milija je najveći crnogorski pesnik i njegova 3.284 stiha znače umetnički vrh poezije koja se razvila na prostorima koji danas pripadaju Crnoj Gori.

## Povezano
* Lista srpskih epskih narodnih pesama
* Srpska književnost
* Crnogorska književnost

## Reference


## Literatura
* 
*
Petar Blagojević

**Petar Blagojević**, u austrijskim izvorima *Peter Plogojowitz* (nemački), bio je seljak iz Srbije, za kojeg se vezuje legenda da je posle smrti postao vampir. Živeo je krajem 17. veka, početkom 18. veka, umro negde 1725. u selu *-{Kisilova}-*, možda današnje Kisiljevo kod Velikog Gradišta. Severna centralna Srbija bila je tad deo Austrijske monarhije (od 1718. do 1739; vidi: *[[Kraljevina Srbija (1718—1739)|Kraljevina Srbija (1718–1739)]]*).

Nakon njegove smrti ljudi u njegovom kraju su počeli posle kratke bolesti da umiru. Nastala je sumnja da je vampir. Pre njihove smrti mnogi su tvrdili, da im se umrli Blagojević u noći ukazivao i davio. Njegova supruga je pobegla neposredno posle tih čudnih zbivanja izjavivši da joj je u snu došao mrtav muž tražeći joj svoje opanke. Najzad mu je otvoren grob, telo mu, navodno, nije trulilo, a na usnama je imao svežu krv. Meštani njegovog kraja su probili kolac kroz njegovo mrtvo srce i spalili telo. Odgovorni službenik austrijske uprave nerado je dopustio postupak, ali je pristao zbog „straha“ meštana da celo njihovo selo bude uništeno od vampira, i njihovog zahteva da učine sve potrebno kao što u „turska vremena“, to jest kad je selo bilo pod osmanlijskom vlašću.

Izveštaj austrijskog službenika Frombalda o ovom slučaju, objavljen u bečkom časopisu *-{Wienerisches Diarium}-* („Bečki dnevnik”), spada u prva pominjanja vampirizma u Evropi novijeg doba, prevedeno je na više jezika i učestvovalo u „vampirskoj maniji“ u Engleskoj, Francuskoj i Nemačkoj. Događaj je bio sličan onome sa Arnold Paole par godina kasnije, što je izazvalo i jedno zvanično istraživanje austrijske vlade.

Fenomeni ili izgledi navodne netruležnosti tela, „nova“ kosa, koža i nokti, naduvena i rumena lica te i krv na usnama danas su objašnjeni i deo su jedne faze posmrtnog ostatka. Narodu nepoznate bolesti i epidemije mogle su da stvore verovanje u dejstvovanje natprirodnih sila.

## Povezano
* Vampir
* Sava Savanović
* Arnaut Pavle

## Vanjske veze
* U selu Kisiljevu razotkrivaju tajnu prvog srpskog vampira („Glas javnosti“, 26. april 2006.) 
* Petar Blagojević - prvi srpski vampir - Prevod Frombaldovog izveštaja o ovom slučaju (1725)
Wiartel (jezero)

**Wiartel** je glacijalno jezero na sjeveroistoku Poljske u Mazuriji, u porječju rijeke Pise u Varminsko-mazurskom vojvodstvu.

## Karakteristike

Wiartel leži na nadmorskoj visini od 119 metara, površina mu iznosi 1,80 km²), a duboko 
je do 29 metara.
Prostire se u dužinu od 3,9 km u smjeru sjever- jug, a široko je do 800 metara.

obale jezera dobro su razvedene, visoke i strme na sjeveru i jugozapadu, a niske i obrasle šumom na istoku.
Po jezeru ima puno malih otočića a pličine su obrasle šašom.
Na jugozapadu je povezano sa Jezerom Nidzkie.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Nidzkie, Jezioro''
Guzianka Wielka

**Guzianka Wielka** (njemački: *Guschienen See*) je glacijalno jezero na sjeveroistoku Poljske, u Regiji Mazurska jezera kod grada Ruciane-Nida, u Varminsko-mazurskom vojvodstvu.

*Guzianka* (što na poljskom znači *kvržica*) je zapravo sklop od tri mala povezana jezera sjeverne *Guzianke Wielke*, južne *Guzianke Male* i *Śluzę Guzianke* (što znači prevodnica) na zapadu sa kojim su povezana sa Jezerom Bełdany na sjeveru.

Na jugu gdje je Mala Guzianka jezera su kanalom Nidka povezana sa Jezerom Nidzkie.

## Karakteristike

Guzianka leži na nadmorskoj visini od 118 metara, površina joj iznosi 0,96 km², a najveća dubina je 25,5 metara na sjeveru u Velikoj Guzianki.

Šumovite visoke obale jezera su vrlo razvedene.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Guzianka Wielka''
Selmęt Wielki

**Selmęt Wielki** (njemački: *Großer Sellmentsee*) je protočno jezero u porječju rijeke Lege na sjeveroistoku Poljske u Varminsko-mazurskom vojvodstvu.

## Karakteristike
Jezero Selmęt Wielki leži na nadmorskoj visini od 121 metara, oko 3 km istočno od grada Elka.

**Veliki Selmet** koji izgleda kao obrnuto slovo **V** ima površinu od 12,73 km² (uključujući jedan otok velik 3,3 haa, dug je 11,7 km (sjever-jug), širok do 3,6 km i maksimalno dubok do 21,9 m.

Obale jezera su uglavnom niske, dobro razvedene i mjestimično obrasle šumama.

## Reference
 
## Vanjske veze

* ''Selmet Wielki''
Lega (rijeka)

**Lega** je rijeka na sjeveroistoku Poljske, u Mazuriji, desna pritoka rijeke 
Biebrze (nekad lijeva pritoka Ełka) duga 111 km.

## Hidrologija

Lega izvira iznad sela Szarejki, nešto sjevernije od grada Olecka. Kod Olecka protiče preko prvog većeg jezera Oleckie Wielkie. Od tamo nastavlja svoj put prema jugu preko nizinskog uz brojne meandre.
Teče kroz jezera Selmęt Wielki i Rajgrodzkie. Ispod Rajgrodzkog jezera mjenja ime u **Jegrznia** i teče Woźnawiejskim kanalom i starim koritom rijeke Ełk do ušća u Biebrzu iznad grada Goniądza.

Porječje rijeke veliko je 1,000 km² i prostire se po Varminsko-mazurskom vojvodstvu.
Prosječni godišnji protok na ušću je 4 m³/s.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Jegrznia''
Tešan Podrugović

**Tešan Podrugović** (1783–1815) je narodni pesnik i jedan od najistaknutijih predstavnika srpske usmene književnosti.

## Biografija
Tešan je rođen u selu Gornji Kazanci, na teritoriji današnje Bosne i Hercegovine. Po ocu se prezivao Gavrilović, ali je zbog visine prozvan Podrugović, jer je bio visok kao jedan čovek i pola drugog čoveka.

Po zanimanju bio je kiridžija. Posle ubistva Turčina, koji hteo da napastvuje njegovu sestru, odmeće se u hajduke. U toku Prvog srpskog ustanka odlazi u Srbiju, pa u Srem nakon sloma ustanka, gde će se upoznati sa Vukom Karadžićem. Iz Srema opet se vraća privremeno u Srbiju, pa odlazi u Bosnu, gde četuje protiv Turaka. U okolini Srebrenice Turci su ga uhvatili i na smrt isprebijali.

## Književno delo
Tešan Podrugović bio je jedan glavih pevača Vuka Karadžića i jedan od njemu najomiljenijih.

Karadžić je od Podrugovića zapisao preko 20 usmenih pesama:

* Novak i Radivoje prodaju Grujicu
* Ženidba Iva Golotrba
* Hajka Atlagića i Jovan bećar
* Ženidba Stojana Jankovića
* Ženidba Ivana Rišnjanina
* Senjanin Tadija
* Rišnjanin hadžija i Limun trgovac
* Pop Crnogorac i Vuk Koprivica
* Car Lazar i carica Milica
* Nahod Simeun
* Ženidba Dušanova
* Marko Kraljević i Ljutica Bogdan
* Marko Kraljević i Vuča dženeral
* Ženidba Marka Kraljevića
* Marko Kraljević poznaje očinu sablju
* Marko Kraljević i Filip Madžarin
* Marko Kraljević i Musa Kesedžija
* Marko Kraljević i Đemo Brđanin
* Marko Kraljević i kći kralja arapskoga
* Marko Kraljević i Arapin
* Ženidba Đurđa Smederevca
* Ženidba Popović Stojana
* Ženidba Todora Jakšića

Tešan je svim pesmama dao lični pečat. On je pevač koji je najviše opevao lik Marka Kraljevića u srpskoj usmenoj epici.

=Literatura=

* Adnan Čirgić, *Ko je autor pjesme Grujica i paša sa Zagorja*, Matica crnogorska br.50, Cetinje - Podgorica, 2012 
* Novak Kilibarda, *Studije i ogledi o crnogorskoj usmenoj književnost*, Institut za crnogorski jezik i književnost, Podgorica 2012
Olecko

**Olecko** (njemački: *Marggrabowa* i *Oletzko* do 1928. a odtad *Treuburg* do 1945.) je grad od 16,422 stanovnika na sjeveroistoku Poljske u Varminsko-mazurskom vojvodstvu.

## Geografija

Olecko leži u Mazuriji, duž zapadne obale protočnog jezera Rijeke Lege - Oleckie Wielkie, udaljen tridesetak km sjeverno od grada Ełka.

## Historija

Prvi put je dokumentiran u 14. vijeku kao selo Teutonskog viteškog reda.
Pod imenom *Marggrabowa* - 1560. dobio je gradska prava.
Kao dio Pruskog vojvodstva, dijelio je sa njim svoju političku sudbinu sve do 20. vijeka, iako su većina njegovih stanovnika bili Poljaci. Zbog tog su mazurijski svećenici 1836. organizirali sinod, na kom je zaključeno da se poljski jezik vrati u škole.
Krajem 19. i početkom 20. vijeka grad se počeo je industrijski razvijati.
Za Drugog svjetskog rata od 1940.- 44. u Marggrabowu je djelovao logor za sovjetske i francuske ratne zarobljenike.

Tek od 1945. se Olecko našao unutar granica Poljske.

Od kraja 19. vijeka pa sve do 1975. bio je lokalni administrativni centar, nakon pauze od 24 godina ta funkcija mu je vraćena 1999.

## Privreda
Današnji Olecko je grad prehrambene, drvne i industrije građevinskih materijala. 
Pored tog poznat je po brodogradilištu za manje hahte.

## Pobratimski gradovi
Olecko ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Olecko'' (službene stranice)
Dhimitër Xhuvani

**Dhimitër Xhuvani** (, 23. maj 1934 – 19. septembar 2009) bio je albanski pisac i scenarist.

## Život
Dhimitër Xhuvani rođen je 1934. u mjestu Pogradecu u Albaniji. Njegov otac, Kostaq Xhuvani, bio je cijenjeni učitelj iz Elbasana. Godine 1944, tijekom Drugog svjetskog rata, njegova je obitelj pobjegla iz Pogradeca i sklonila se u oblast Mokru, gdje su ostali sve dok njihova zemlja nije oslobođena, nakon čega su se preselili u Elbasan. Poslije završene srednje medicinske škole radio je u seoskim bolnicama u Librazhdu, Peqinu, Gramshu i Cërriku. Potom je napustio medicinu i nastavio studij na Povjesno-filološkom fakultetu u Tirani, a kasnije u Moskvi.

Zbog objavljivanja romana *Tunel* (, 1966), u kojem je realistično opisao stanje u tadašnjoj Albaniji, bio je prognan iz Tirane. Nakon rehabilitacije objavio je roman *Ponovno na nogama* (, 1970), koji je doživio velik uspjeh te bio i dramatiziran, o nesreći glavnog junaka i njegovoj vjeri u život.

Xhuvani je dobitnik mnogih književnih nagrada, a njegovo je djelo prevedeno na mnoge jezike, uključujući talijanski, francuski, engleski, ruski, japanski i kineski.

Umro je u Tirani prirodnom smrću u dobi od 75 godina.

## Djela
* *Kambanat e fundit* (, 1958), zbirka pripovijedaka gdje slika životne drame pojedinaca;
* *Midis dy netëve* (, 1962);
* *Tuneli* (, 1966), roman;
* *Përsëri në këmbë* (, 1970), roman koji je doživio velik uspjeh i bio dramatiziran za scenu, a prikazuje junaka koji je izgubio obje noge, ali ne i vjeru u život;
* *Fan Smajli* (1971), roman koji se bavi radništvom;
* *Zgjimi i Nebi Surrelit* (, 1976);
* *Do të jetojmë ndryshe* (, 1979), roman;
* *Vdekja e zotit Kaloti* (, 1981), roman;
* *Bota ime* (, 1984), roman.

## Povezano
* Albanska književnost

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
Djela Dhimitëra Xhuvanija na Open Library
Ali Abdihoxha

**Ali Abdihoxha** (, 1929 – 15. septembar 2014) bio je albanski pisac.

## Život
Sudjelovao je u Narodnooslobodilačkoj borbi Albanije u Drugom svjetskom ratu. Nakon oslobođenja zemlje, nastavio je viši studij na Institutu za književnost Maksima Gorkog u Moskvi.

Tijekom svog života bio je zadužen za važne zadatke u oblasti nacionalne kulture i obrazovanja, vršeći također dužnost zamjenika ministra obrazovanja. Neko je vrijeme bio i direktor izdavačke kuće "Naim Frashëri". U romanima i pripovijetkama dolazi do izražaja njegovog rodoljubnog duha. Zahvaljujući svom talentu i nesebičnom radu, Ali Abdihoxha postat će jedan od najpoznatijih prozaista albanske književnosti socijalističkog razdoblja, u čijim se djelima podiže spomenik dječacima, djevojčicama i ljudima koji su se borili protiv okupatora.

Posljednjih godina svog života Abdihoxha se povukao iz književnog života, odbivši čak i brojne zahtjeve za intervjuima o kulturi i književnosti.

## Djela
U romanu *Tri boje vremena* (*Tri ngjyrat e kohës*, 1965–1972) vraća se partizanskoj tematici i ratnom razdoblju, a objavio je i romane *Jedna burna jesen* (*Një vjeshtë me stuhi*, 1959), priče *San i svjetlost* (*Ëndra dhe dritë*, 1963), romane *Veliki dvoboj* (*Dueli i madh*, 1975), *Vile u predrađu* (*Vila në periferi*, 1982), *Kronika jedne noći* (*Kronika e një nate*, 1984), *Izazov* (*Sfida*, 1987), *Palače* (*Sarajet*, 1997), *Cijena jedne pustolovine* (*Çmimi i një aventure*, 2006).

### Popis djela
* *Një vjeshtë me stuhi* ( 1959), roman, ponovno objavljen nekoliko puta;
* *Ëndra dhe dritë* (, 1963), pripovijetke, objavljen nekoliko puta;
* *Tri ngjyra të kohës* (, 1970), roman;
* *Probleme të zhvillimit të letërsisë sonë* (, 1970), studije i kritike;
* *Dueli i madh* (, 1975), roman, objavljen nekoliko puta;
* *Mirazh* (, 1978), pripovijetka;
* *Vila në periferi* (, 1982), roman;
* *Vepra letrare në disa vëllime* (, 1983);
* *Kronika e një nate* (, 1984), roman;
* *Sfida* (, 1987), roman;
* *Sarajet* (, 1997), roman;
* *Çmimi i një aventure* (, 2006), roman.

## Reference

## Literatura
*