open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vjetroelektrane u Bosni i Hercegovini

**Vjetroelektrane u Bosni i Hercegovini** pripadaju grupi elektrana sa održivim izvorima za proizvodnju električne energije. Koriste snagu vjetra kroz implementaciju vjetroturbina. Energija vjetra predstavlja održiv, ekološki prihvatljiv, čist, bez zagađenja i dugotrajan obnovljivi izvor energije. Evropa ima svoju usvojenu strategiju, po kojoj 2050. godine nema proizvodnje CO<sub>2</sub> iz energetskih objekata 

Nije lako predvidjeti uslove dobijanja ove vrste energije jer jačina i brzina vjetra su izrazito promjenljivi. Od velike važnosti je izvršiti određena mjerenja (frekvencija, brzina i smjer) u trajanju najmanje godinu dana ili čak i duže kako bi se procijenila potencijalna lokacija za izgradnju vjetroelektrane.

Bosna i Hercegovina predstavlja značajan potencijal vjetra na mnogim lokacijama. Elektroprivreda HZ HB 2004. godine pokrenula je projekt "Analiza mogućnosti korištenja energije vjetra u proizvodnji električne energije u BiH" u okviru kojega su vršena mjerenja jačine vjetra. Oko 30 područja u južnom dijelu BiH, u pojasu od oko 50 km uz granicu s Hrvatskom, po svim posmatranim karakteristikama predstavljaju potencijalne lokacije za implementaciju vjetroelektrana. Ukupni potencijal sa gledišta ras1oloživosti prostora procijenjen je na 900 MW za proizvodnju energije.

Isplativost vjetroelektrane zavisi od više faktora, a prije svega od mjesta na kojem je postavljana, jer energija raste, odnosno snaga, sa trećom potencijom brzine vjetra. Na drugom mjestu je cijena opreme i niz drugih faktora. U ovom trenutku (2021. god) nisu isplative kao konvencionalni izvori energije: nafta, ugalj i drugi i zato im se svugdje u svijetu daju podsticaji.Ulaganje je dvostruko veće nego za hidroelektrane jer je sva oprema uvozna.

Jedna hidroelektrana godišnje radi 4.500 - 5.000 sati vremenski, dok vjetroelektrana i solarna elektrana može da radi oko 1.500 sati i ne više, pa se na toliko i projektuje. Nije moguće predvidjeti vrijeme kad će stati vjetroelektrana, tj. prestati proizvoditi energiju. U tom slučaju Elektroprivreda mora imati rezerve hidroenergije da nadomjesti taj nedostatak vjetroelektrana.

## Lista vjetroelektrana

## Izvori
Novo Brdo (općina)

**Novo Brdo** (ćir. Општина Ново Брдо) ili **Novobërda** (), također i **Artana**, (), općina na Kosovu koja se nalazi u sklopu Prištinskog okruga. Sjedište općine istoimeno je naselje. Površina općine je 204.25 km². U općini, po rezultatima popisa stanovništva iz 2011. godine na Kosovu, živi 6,729 stanovnika. Općina Novo Brdo dio je Zajednice srpskih opština na Kosovu.

## Historija

Općina Novo Brdo prvi je put nastala spajanjem općina Bostan i dijela općine Slivovo te dodavanjem dijela općine Strezovce. U ovom sastavu općina je bila do 1965. godine kada je ukinuta. Najveći broj naselja je ušao u sastav općine Priština, dok neka naselja pripala općini Gnjilane, a druga općini Kosovska Kamenica. Ova općina, zajedno s općinama Obilić i Kosovo Polje, ponovo je formirana 2. srpnja 1988. godine od naselja tadašnje općine Priština (Sl. list SAP Kosova; 18/88), ali i u sklopu Gradske zajednice općina Priština (zajedno sa Prištinom, Kosovim Poljem i Obilićem). Godine 1991. Gradska zajednica općina Priština raspala se i na njenom mjestu ponovo nastaju samostalne općine Obilić, Kosovo Polje i Novo Brdo (Novobërda), dok sama Opština Priština stiče status Grada. Najnovija izmena se dogodila Zakonom o administrativnim granicama općina iz 2008. godine Skupštine Republike Kosovo, kojom se općina Novo Brdo proširila. Među albanskim stanovništvom rasprostranjen je i naziv **Artana**, iako on nije službeni.

## Naselja

U sklopu općine Novo Brdo nalaze se sljedeća naselja:

## Stanovništvo

Prema službenom popisu stanovništva iz 2011. godine, općina Novo Brdo imala je 6,729 stanovnika. Procjenjuje se kako je 2020. godine brojka porasla na 7,121 stanovnika. Etnički sastav je sljedeći:

## Reference
Duarte I od Portugala

**Duarte I** (Viseu, 30. oktobar, 1391.- Tomar, 9. septembar 1438.) bio je Portugalski kralj koji je vladao kratko od 1433.do 1438.

Kako je bio vrlo načitan, postao je poznat po nadimku  **Kralj filozof**, jer je napisao knjigu *O Leal Conselheiro* (Odani savjetnik).
Za svoje kratke vladavine ojačao je poziciju dvora, prema vazalnom plemstvu - reformom zakona o dodjeljivanju feuda, nastavio je ulagati u portugalsku mornaricu vjerujući da će pronaći nove puteve i zemlje. Pred kraj je doživio katastrofalan poraz za kampanje na Tanger.
## Biografija

Duarte je nasljedio portugalski tron nakon smrti svog oca Joãa I., kako je dobro poznavao pravne principe, odmah po preuzimanju proglasio je 8. aprila 1434., novi zakon - *Lei mental*. Tim zakonom je bitno olakšana procedura vraćanja (oduzimanja) prethodno darovanih feuda u vlasništvo krune, od neposlušnih vazala. Postrožio je pravila ostalim feudalcima, jer su morali dobiti povelju o darovanju od novog monarha.

Duarte je pomagao svom bratu Henriku Moreplovcu da istraži nove plovne rute oko Zapadne Afrike i prihvatio njegovu ideju da se zbog tog zauzme obala Maroka.
Invazija koja je počela 1437. napadom na Tanger, ubrzo se pretvorila u katastrofu, u kojoj je puno ljudi iginulo a Duarteov najmlađi brat *Fernando* zarobljen.

Ožalošćeni kralj je ubrzo nakon toga umro od kuge.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Edward king of Portugal''
Tomar

**Tomar** je grad i općina od 40,677 stanovnika u sredini Portugala u Distriktu Santarém.

## Geografija
Tomar se prostire duž obala Rijeke Nabão udaljen šesdesetak km sjeverozapadno od svog administrativnog centra Santaréma.

## Historija

Tomar je nastao nakon što ga je 1147. od Maura preoteo kralj Afonso I i nešto kasnije 1157. darovao Velikom majstoru Templarskog reda Gualdimu Paisu.

Templari su već do 1160. podigli zamak za zaštitu od Maura.
Nakon tog su ga podigli kao uredan grad pravilnog rasporeda ulica sa brojnim crkvama i samostanima.
Među njima se ističe Samostan Kristovog reda, iz 1314. kog je UNESCO 1984. uvrstio na Listu svjetske baštine.

Ostale važne građevine su sinagoga iz 15. vijek, jedini židovski hram u Portugalu iz tog vremena; eremitorij *Sao João Gregório* i crkva *Sao João Batista* (16. vijek).

Ruševna palača Henrika Moreplovca obnovljena je u 16. vijeku.

## Privreda
Tomar je danas trgovački centar poljoprivrednog kraja, poznatog po vinu, maslinovom ulju, voću i povrću.
Većina ljudi u gradu radi u tercijarnom sektoru povezanim sa turizmom.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Tomar Cidade Templaria'' (službene stranice)
Centralni Portugal

**Centralni Portugal** (portugalski: *Região do Centro*) je jedna od 7 Portugalskih regija, koja se prostire po sredini zemlje.

## Karakteristike

Regija na sjeveru graniči sa Regijom Sjeverni Portugal,  na zapadu sa Atlanskim oceanom, na istoku sa Španjolskom, 
na jugu sa Regijom Alentejo i na jugozapadu sa Regijom Lisabon.

Centralni Portugal ima površinu od 28,200 km², na kojoj živi 2,227,239 stanovnika.

Administrativni centar regije je grad Coimbra koji ima 115,670 stan

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Centro de Portugal''
Nabão

**Nabão** (portugalski: *Rio Nabão*) je rijeka u sredini Portugala duga oko 66 km, desna pritoka rijeke Zêzere.

## Hidrologija
Rijeka izvire na terenu Općine Ansião između planina Sicó i Lousã. Od tamo teče prema jugu uz prosječni pad od 0,05"% preko grada Tomar do ušća u rijeku rijeke Zêzere, par km nizvodno od stanice za vodostaj Fábrica da Matrena.

Porječje rijeke ima površinu od 1,024 km², i proteže se po distriktima Leiria i Santarém.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Rio Nabão'' (na portalu Mapcarta)
Porto (distrikt)

**Distrikt Porto** (portugalski: *Distrito de Porto*) je jedan od 18 Portugalskih distrikta, koji se prostire na sjeverozapadu zemlje.

## Karakteristike

Sa sjevera graniči sa Distriktom Braga, sa zapada sa Atlantskim oceanom, na istoku sa Distriktom Vila Real i sa juga sa distriktima Aveirol i Viseu.

Distrikt ima površinu od 2,331 km², u kojoj živi 1,785,405 stanovnika.

Administrativni centar distrikta je grad Porto koji ima 231,800 stan

Distrikt je administrativno podjeljen na 18 općina;

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Governo Civil de Porto'' (Arquivo Distrital do Porto)
Jovica Spajić

**Jovica Spajić**  je policajac i ultramaratonac iz Priboja, Srbija.

Rođen je 1987. god. u malom selu kod Priboja. U Sremskoj Kamenici završio je Srednju školu unutrašnjih poslova, a zatim se vratio u rodni grad gde je radio kao plicajac do 2008. godine. Nakon toga prešao je u Beograd i postao pripadnik Specijalne antiterorističke jedinice (SAJ) pri Ministarstvu unutrašnjih poslova Republike Srbije.

Nosilac je crnog pojasa u japanskim stilovima borilačkih vještina (džiju-džicu) Takmičio se u Cross Fitu i postigao izvanredne rezultate u svim disciplinama. Od 2012. godine je član ultramaratonske reprezentacije Srbije i predstavljao je svoju zemlju na najznačajnijim svjetskim trkama i takmičenjima izdržljivosti.

Nosilac je Ginisovog rekorda od 30.000 trbušnjaka za 24 sata.

Zajedno sa prijateljima trkačima osnivač je trkačke zajednice *Ultra Runner Serbia* koja sada broji preko 2.000 članova.

Spajić svojim humanitarnim radom ukazuje na problem Angelmanovog sindroma, plućne arterijske hipertenzije kao i drugih rijetkih bolesti. Donirao je suvenire i opremu sa svih svojih trka i prodavao medalje kako bi prikupio novac za pomoć djeci i onima kojima je to potrebno.
## Takmičenja
* 2012. godine bio je jedini predstavnik Balkana u ’’Sahara trci’’ dugoj 250 km sa 250 takmičara iz cijelog svijeta. Zauzeo je ukupno 17. mjesto i 5. mjesto u svojoj kategoriji.
* 2019. godine bio je među pobjednicima na utrci Arrowhead 135 2019. krajem januara u Minnesoti, USA, poznatoj po veoma niskim temperaturama na kojima se trka odvijala, a u jednom trenutku se spustila na oko -50 stepeni C. Spajić je bio zajednički pobjednik zajedno sa Scottom Hobergom iz SAD-a. Završili su trku od 135 milja za 36 sati i devet minuta. Pobjednica među ženama bila je Faye Norby iz SAD-a s vremenom 48:34:00. Jovica, Scott i Faye su uvršteni u kategoriju podržanih trkača.
* 2021. godine na snježnom izdanju utrke Moab 240, Spajić je zauzeo drugo mjest iza Mikea McKnighta, kome je ovo bila peta pobjeda na ovoj utrci. Majk i Jovica su trčali najveći dio ove staze rame uz rame, i bilo je prilično uzbudljivo gledati kako se ova trka odvija
* 2024. godine Jovica Spajić je pobijedio na najtežoj i najhladnijoj ultramaratonskoj trci *Yukon Arctic Ultra* u Kanadi koja je duga 300 milja, odnosno 483 kilometra.
## Izvori
Vila Pouca de Aguiar

**Vila Pouca de Aguiar** je grad i općina od 13,187 stanovnika na sjeveru Portugala u Regiji Sjeverni Portugal u Distriktu Vila Real.

## Geografija

Vila Pouca de Aguiar se prostire u kotlini Rijeke Corgo, koja izvore u gradu, na nadmorskoj visini od 725 metara, stješnjena između planina Serra do Alvão i Serra da Padrela.

Od svog administrativnog centra Vila Reala je udaljena tridesetak km sjeveroistočno.
## Historija

Kraj u kom se nalazi Vila Pouca, bio je naseljen još za neolita, dokaz za to su menhir (1500-e pne.) u Vreia de Jales, dolmen *Alvão*, gradina *Castra* i brojni sunčani satovi.
Iz rimskih vremena ostao je most *Barreli*, a iz srednjeg vijeka zamak *Aguiar* i crkva *Tresminas* (9. vijek).

Neki historičari pretpostavljaju da je za rimskih vremena to bila *Cauca*, rodno mjesto rimskog cara Teodozija I koji je vladao 392. Ali je nejasno zašto se za srednjeg vijeka zvao  *Aguiar da Pena*, jedino objašnjenje je da je u to vrijeme bilo puno orlova (aguia).

## Privreda
Ekonomija se bazira na stočarstvu i kamenolomima u kojima se iskapa granit i na termama Pedras Salgadas.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipio de Vila Pouca de Aguiar'' (službene stranice)
Draganca

**Draganca** (srpskohrvatski: *Draganac*; ćirilica: Драганац), selo na Kosovu u općini Novo Brdo.

## Geografija

Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Draganac površine 451 ha. Selo Draganca udaljeno je desetak kilometara od Gnjilana. 

## Historija

Selo se prvi put spominje 1381. godine, u povelji kneza Lazara. Do 1869. godine u selu su postojale ruševine stare pravoslavne crkve. Na njenim temeljima sagradila se nova crkva ev. arkanđela Gavrila, koja je proglašena za manastir. Posvećenje manastira obavio je 1900. godine mitropolit Dionizije.
U manastirskoj zgradi je otvorena i škola.

## Stanovništvo

## Reference
Santarém (distrikt)

**Distrikt Santarém** (portugalski: *Distrito de Santarém*) je jedan od 18 Portugalskih distrikta, koji se prostire po sredini zemlje.

## Karakteristike

Sa sjeveru graniči sa Distriktom Castelo Branco, na zapadu sa distriktima Lisabon i Leiria , na istoku sa Distriktom Portalegre i sa juga sa distriktima Évora i Setúbal.
	
Distrikt ima površinu od 6,718 km², u kojoj živi 424,973 stanovnika.

Administrativni centar distrikta je grad Santarém koji ima 30,017 stan

Distrikt je administrativno podjeljen na 21 općinu;

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Governo Civil de Santarém'' (Arquivo Distrital do Santarém)
Bostani (Novo Brdo)

**Bostani** (srpskohrvatski: *Bostane*; ćirilica: Бостане), selo na Kosovu u općini Novo Brdo.

## Stanovništvo

## Reference
Izvor (Novo Brdo)

**Izvor** (albanski: *Izvori*; ćirilica: Извор), selo na Kosovu u općini Novo Brdo.

## Geografija
Selo je smešteno zapadno od ostataka nekadašnje tvrđave Novo Brdo odnosno sjeverno od magistralnog puta Priština—Novobërda na obroncima planine Koznice, Bučja i Mandalaka na nadmorskoj visini od 800 do 900m. Nastalo je početkom XIII. veka oko jakog kraškog izvora koji se zove Studeni kladenac, po kome je dobilo ime, kao tvrđavsko podgrađe oko Krive reke koja i danas protiče sredinom sela. Po svojoj strukturi, selo je planinskog tj. razbijenog tipa i sačinjava ga deset zaselaka.

## Historija

Deo sela pod nazivom Stari Izvor bilo je predgrađe srednjovekovnog naselja Novo Brdo. Stanovnici su se bavili zemljoradnjom, stočarstvom i u rudnicima kao rudari i topioničari. Ostaci naselja Stari Izvor svedoče da je na padinama u blizini današnjeg Izvora postojala i crkva gde je bilo groblje, gde se i sada nalazi. Pored ove crkve postojale su još dve i to u Selištu i Manastirištu. Broj stanovnika u starom Izvoru se počeo smanjivati posle pada Novog Brda 9. juna 1455. godine. pod otomansku vlast. 

Austrijska vojska je pod komandom Pikolominija 1689. godine prodorom do Skoplja potisnula Osmanlije. Srbi su se priključili ustanku, ali posle povlačenja austrijske vojske veći deo stanovništva je krenuo u seobu pod vođstvom Pećkog partrijarha Arsenija III. 1690. godine, dok je deo Srba ostao da živi pod turskom vlašću. Novo Brdo gubi rudarski značaj krajem XVIII. veka i tursko stanovništvo se iseljava u druga mesta, dok je samo mali broj njih ostao. Zapadno od Starog Izvora u XIX. veku doseljavaju se Srbi iz susednih sela Paralova, Jasenovika, Bostana, zatim iz Desivojca i Medveđe. Posle Drugog svetskog rata zbog migracija prema gradovima broj stanovnika se smanjuje, a jedan od glavnih uzroka migracija je privredna zaostalost. Topografski nazivi su: Svračak, Podsvračak, Ramnište/Ravnište, Gosalina, Rosulja, Šumati Rid, Tanki Zabeja.

## Stanovništvo

## Reference
Burgundijci (portugalska dinastija)

**Burgundijci** (portugalski: *Casa de Borgonha* ili *Dinastia Afonsina*) je ime porodične dinastije koja je vladala Kraljevinom Portugal od 1139. do 1385.

## Historija

Osnivač dinastije bio je Henrique, najmlađi sin burgundskog vojvode 
Henrija, koji je prihvatio poziv Afonsa VI kralja Leóna i Kastilje da mu dođe pomoći u Rekonkvisti.

Za zasluge u istjerivanju Maura Afonso VI mu je dao netom oslobođenu Grofoviju Portugal i ruku svoje nezakonite kćerri Terese. U tom braku rodio se Afonso I, koji je 1139. uspio osamostaliti Portugal od vazalne vlasti Kraljevine León, i tako postao prvi portugalski kralj.

Nakon njega na portugalskom tronu izredalo se još osam monarha iz te dinastije.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Casa de Borgonha''
Lagoa, Portugal

**Lagoa** je grad i općina od 23,725 stanovnika na jugu Portugala u Regiji Algarve.

## Geografija

Lagoa se nalazi pored Portimãa od kog ga razvaja Rijeka Arade, udaljen 58 km zapadno od svog 
administrativnog centa.Fara.

## Historija

Iako postoji od antičkih vremena Lagoa je bio selo u Općini Silves sve do 1773., kad je poveljom kralja Joséa I postao 
samostalna općina.

Za reformi Markiza Pombala dobio je i status grada.

Danas je popularno ljetovalište na Atlantiku i centar vinske regije.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipio de Lagoa''
Afonso III od Portugala

**Afonso III** (Coimbra, 5. maj, 1210.- Lisabon, 16. februar 1279.) bio je peti Portugalski kralj koji je vladao od 1248.do 
1279. Za svoje vladavine dovršio je rekonkvistu i istjerao Maure iz posljednje taife na jugu - Algarve.

## Biografija

Rođen je kao mlađi sin kralja Afonsa II, kao je znao da nema šanse na tron, otišao je u Francusku, gdje je ženidbom postao Grof Boulogne. Kad je po instrukcijama pape Inocenta IV  svrgnut njegov brat Sancho II, vratio se u Portugal, gdje je srdačno dočekan kao novi kralj od gradova i crkve.

Nakon što je 1249. zauzeo Faro od Maura 1249., podijelio je Algarve sa Kraljevinom Kastiljom.

Za njegove vladavine održana je prva skupština portugalskog Cortesa (parlament) sa delegatima iz općina. I pored tog što bez pomoći pape ne bi postao kralj, odbio je (kao i njegovi prethodnici) da vrati imanja oduzeta crkvi. Zbog tog je kao i oni eskomuniciran.

Kad je ubrzo nakon tog umro naslijedio ga je sin Dinis.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Afonso III king of Portugall''
Kosaçi

**Kosaçi** (srpskohrvatski: *Kosače*; ćirilica: Косаче), selo na Kosovu u općini Novo Brdo. Selo je nastalo 2011. godine nakon odvajanja od sela Stanishori, koje se nalazi u istoj općini.

## Stanovništvo

## Reference
Mazgova

**Mazgova** (srpskohrvatski: *Mozgovo*; ćirilica: Мозгово), selo na Kosovu u općini Novo Brdo. Prema podacima iz 2011. godine, u selu nije bilo stanovnika.

## Stanovništvo

## Reference
Sam Neua

**Sam Neua** (lao: ຊຳເໜືອ, doslovce „sjeverna močvara”) je grad u Laosu od 56.900 stanovnika (2015). Glavni je grad sjeveroistočne provincije Houaphanh.

## Geografija
Sam Neua leži u dolini koju je oblikovala rijeka Nam Sam na nadmorskoj visini od 1.200 metara. Grad je administrativni centar provincije Houaphanh.

## Klima
Klima je vlažna i suptropska. Prosječna godišnja temperatura području je 18&nbsp;°C, najtopliji mjesec je april sa prosječnom temperaturom od 22&nbsp;°C, a najhladniji je januar sa 14&nbsp;°C. Prosječna godišnja količina oborina je 1.986 milimetara. Najkišovitiji mjesec je juli sa prosječno 410&nbsp;mm oborine, a najsušniji je februar sa 7&nbsp;mm oborine.

## Stanovništvo
Etnički sastav Sam Neue čine Lao, Vijetnamci, Hmonzi, sa nešto Taj Dama, Taj Denga i Taj Lua. Francuskim govori jedna manjina kao naslijeđe francuskog kolonijalnog doba. Uči se u školama i koristi u javnim djelatnostima i u vladi.

## Historija
Kada su potpisani Ženevski sporazumi (1954), dogovoreno je da je stranka Pathet Lao mogla zadržati teritorije osvojene od Laoške narodne armije. Međutim, u samneuavskom kraju su komunističke trupe posjedovale brojne teritorije, ponekad i okolna sela koja su još uvijek bila pod kontrolom Kraljevske vojske. Za praćenje prekida sukoba osnovana je Međunarodna kontrolna komisija (ICC) koja se sastojla od indijskih, kanadskih i poljskih predstavnika. Ta komisija je zasjedala u gradu Sam Neua od 1955. do 1958. godine. Francuska, dobro uspostavljena u zemlji, bila je odgovorna za logistiku komisije (transport i zalihe).

Grad je bio glavno uporište stranke Laoškog naroda za vrijeme Laoškog građanskog rata (1959-1975) i Vijetnamskog rata. Grad i okolica su služili su kao sjedište vlade komunističke partije i bili su pod kontrolom sjevernovijetnamskih trupa. Područje oko Sam Neua smatra se jednim od najteže bombardiranih područja na svijetu.

Prema nekim izvorima, u blizini Sam Neua nalazi se danas jedan kamp za preodgoj.

## Prijevoz
Tri kilometra od centra grada nalazi se aerodrom sa neredovitim letovima iz Vientianea.

## Znamenitosti
U Sam Neui se nalazi „Wat Pho Xai”, jedini samostan u gradu. U njemu stalno živi samo pet redovnika. Još jedna atrakcija je „Spomenik nezavisnosti”, izgrađen 1979. godine. Nalazi se na brežuljku na sjeverozapadu grada.

## Značajne osobe
* Phankham Viphavanh (r. 1951), političar, premijer Laosa;
* At Viengkham (r. 2000), fudbaler;

## Galerija slika

Sam_Neua_-_Wat_Pho_Xai.JPG|Wat Pho Xai
Sam Nuea, Laos - panoramio (1).jpg|Ulice Sam Neue
Sam Neua, Laos - panoramio (4977).jpg|Ulice Sam Neue
Countryside Around Sam Neua - Laos01.JPG|Naselja u blizini Sam Neue


## Povezano
* Gradovi Laosa

## Reference
Gemara

**Gemara** (hebrejski: גמרא) predstavlja ključni dio Talmuda, koji je jedan od osnovnih tekstova rabinjskog judaizma. Zajedno sa Mišnaom, koja sadrži rabinske zakone i predaje, Gemara komentariše i elaborira Mišnine zapise. Postoje dvije verzije Gemare: Jeruzalemski Talmud, nastao u 4. veku u Palestini, i Vavilonski Talmud, završen oko 500. godine u Babilonu, koji je šire prihvaćen i detaljniji.

## Historija

Gemara je nastala kao usmena tradicija koja se prenosila kroz generacije, prije nego što je zapisana. Njen razvoj počinje nakon finalizacije Mišne, koju je uredio Jehuda Hanasi u 2. veku. Gemara detaljno razmatra i objašnjava Mišnu, dodajući priče (Agada), pravne rasprave i etičke diskurse.

## Sadržaj i struktura

Gemara se sastoji od diskusija i komentara talmudskih učenjaka, poznatih kao Amoraim, koji su analizirali i tumačili Mišnu. Ove diskusije obuhvataju širok spektar tema, uključujući pravo, etiku, filozofiju, istoriju i svakodnevni život. Struktura Gemare prati šest redova (Sedarim) Mišne, koji su dalje podeljeni na traktate i poglavlja.

## Značaj

Gemara predstavlja temelj judaističke pravne i moralne misli. Kroz nju se razvijala halaha (jevrejsko pravo), čiji su principi i dalje relevantni u savremenom judaizmu. Takođe, Gemara sadrži bogatstvo informacija o životu, kulturi i znanju Jevreja u periodu njene kompilacije.

## Izdanja i studije

Najpoznatija izdanja Talmuda, uključujući i Gemaru, su Vilna izdanje Vavilonskog Talmuda i razne verzije Jeruzalemskog Talmuda. U moderno doba, studije Talmuda i Gemare dostupne su u elektronskom formatu, kao što su Sefaria i drugi online resursi, što olakšava pristup ovim kompleksnim tekstovima.

## Reference

* "The Babylonian Talmud: A Translation and Commentary", autor Jacob Neusner, Hendrickson Publishers, 2011. Dostupno na https://www.hendrickson.com(https://www.hendrickson.com).
* "The Jerusalem Talmud: A Translation and Commentary", urednici Jacob Neusner, Tzvee Zahavy, Peter Schäfer i ostali, Brill, 2006. Dostupno na https://brill.com(https://brill.com).
* "Introduction to the Talmud and Midrash", autori Hermann L. Strack i Günter Stemberger, Fortress Press, 1992. ISBN 978-0800625245.
* Sefaria, živa biblioteka jevrejskih tekstova online. Dostupno na https://www.sefaria.org(https://www.sefaria.org).
* "Talmud and Midrash", Enciklopedija Britannica. Dostupno na https://www.britannica.com/topic/Talmud(https://www.britannica.com/topic/Talmud).
Krupa (Vrbas)

**Krupa (Vrbas)** je rijeka u Bosanskoj Krajini, pritoka Vrbasa, Bosna i Hercegovina. Nastaje od rijeke Ponor, zanimljive hidro-geomorfološke pojave, čiji je izvire kod sela Podrašnica ispod planine Dimitor. Nakon nekoliko kilometara ponire ispod jugozapadnih obronaka planine Manjače u Podrašničkom polju. Obilježje Ponora je visok stepen ekološke očuvanosti i bogatstvo živog svijeta.

Nakon toga se vode Ponora opet pojavljuju u mjestu Krupa na Vrbasu i pod imenom Krupa se ulijeva u rijeku Vrbas. Naselje Krupa na Vrbasu smješteno je u dolini Vrbasa, u Krupskoj kotlini, između Zvečajske i Grebenske klisure. Administrativno pripada prostoru Grada Banja Luka, na oko 25 kilometara južno od centra, na putu za Jajce i Mrkonjić Grad. 

Na tom kratkom putu kroz naselje Krupu u dužini od 4 km, rijeka je stvorila slapove, na oko kilometar od njezina ušća u Vrbas. Na Krupinim slapovima, koji se nižu na oko 100 m dužine rijeke, razasute su male vodenice koje sa slapovima čine jedinstvenu ambijentalnu cjelinu. Preko rijeke je izgrađeno i nekoliko drvenih mostića. Na obali rijeke izgrađen je i ribnjak. 

## Izvori
Sanica (rijeka)

**Sanica** je rijeka u Bosanskoj Krajini, pritoka Sane, Bosna i Hercegovina. Izvire na sjeveroistočnom podnožju Grmeč, ipod vrha Lisine (913 m), kod mjesta Sanica Gornja. Njena dolina, kao mikroregija takođe nosi ime Sanica. 

Jedan od izvora je pećinskog tipa, a drugi nastaje iz saničkog jezera. Udaljeni su na oko kilometar jedan od drugoga. Poznato je da se vodene zone Bravskog polja i jugoistočnog dijela Petrovačkog polja dokazanim podzemnim vezama (Kanaet, 1959.) odvodnjavaju prema vrelima Sanice, Korčanice, Dabra te nekim manjim vrelima. Te iste vode se vodovodom ponovo vraćaju i napajaju Bosanski Petrovac. 

Rijeka svojim tokom prikuplja nekoliko rječica i potoka (Korčanicu, Trebunj, Biljansku riječicu …) i prerasta u pravu planinsku rijeku sa svim svojim ljepotama i čarima koje krase čitavu saničku dolinu. Široka je od 10-25 m i dubine 0.50–4 m. Od izvora pa do ušća u Sanu kod Vrpolja obiluje mnogobrojnim slapovima. 

Vrlo je pristupačna za mušičarenje i bogata lipljenom koji čini 70% ukupnog broja riba, uglavnom dužih od 45 cm, a ne rijetko 60 cm. Osim lipljena može se loviti i potočna pastrmka. Ribu je moguće uloviti suvom mušom i nimfama, a  vrlo je aktivna cijeli dan, posebno na suhoj mušici.

Sanica je duga  22 km, a porječje joj iznosi 211 km2.

## Izvori
Univerzitet u Coimbri

**Univerzitet u Coimbri** (portugalski: *Universidade de Coimbra*) je jedan od najstarijih univerziteta na svijetu, osnovan 1290.

## Historija
Univerzitet je osnovao portugalski kralj Dinis u Lisabonu, iste godine priznao ga je papa Nikola IV.
Od 1308. djeluje i u Coimbri, takvo stanje potrajalo je do 1537., kad je definitivno preseljen u Coimbru.

U početku je bio smješten u kraljevskoj palači, vremenom se proširilo po cijelom gradu, nakon zgradnje drugog kampusa za Inženjerstvo i tehnologiju, i trećeg za medicinu.

Univerzitetska kapela ima veličanstveno izrezbarena vrata (1517.-22) i bogato dekoriranu baroknu biblioteku (1716.-23), koja ima 1,000,000 knjiga i 3,000 manuskripta, među njima i prvo izdanje Camõesova epa *[[Luzijade|Os Lusíadas]]* iz 1572.

Univerzitet je 2013. uvršten na UNESCO-vu Listu svjetske baštine.

## Reference

## Vanjske veze

* Universidade de Coimbra
Farraposka revolucija

**Farraposka revolucija** znana i **Farraposki ustanak** (portugalski: *Guerra dos Farrapos* ili *Revolução Farroupilha*) bila je pobuna stočara na jugoistoku Brazilskog Carstva, koja je trajala od 1835. do 1845. i ozbiljno zaprijetila teritorijalnom integritetu Carstva.

## Historija

Pobuna je izbila 20. septembra 1835. među rančerima Provincije Rio Grande do Sul, zbog visokih poreza na usoljenu govedinu, zbog kojih više nisu bili konkurentni prema uvoznoj iz Urugvaja, Argentine i Paragvaja.

Na samom početku zahtjevi pobunjenika su se svodili na smanjenje poreza i pomoć u borbi protiv nametnika zbog kojih je stoka crkavala. Ali kako borba sa carističkim trupama otegla, pobunjenici su 1836. proglasili *Republiku Rio Grandense*, znanu i kao Republiku Piratini.
Pobuna se proširila i na Provinciju Santa Catarina, koja je 1839. proglasila *Republiku Julianu*.

Lider pobune bio je rančer *Bento Gonçalves*, koji je neko vrijeme bio i predsjednik Provicije Rio Grande do Sul. Aktivnu ulogu imao je Talijan Giuseppe Garibaldi koji je između 1836. - 1848. živio u Provinciji Rio Grande do Sul, u kojoj se kao prognanik pridružio ustanicima kao mornarički kapetan. Nakon niza pobjeda carske vojske (1839.-1840.) napustio je ustanike.

Nakon niza pregovora ustanici su položili oružje i potpisali mirovni ugovor (*Tratado de Poncho Verde*) sa vladom u gradu Dom Pedrito 1845.
Tim ugovorom vlada je garantirala da će za 25% povisti carinu na uvoznu govedinu, dati amnestiju svim ustanicima, a ustaničke oficire primiti u carsku vojsku, sa istim činom.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Guerra dos Farrapos''
Serra da Estrela

**Serra da Estrela** je planinski masiv na sjeveroistoku Portugala, produžetak Kastiljskog gorja iz Španjolske.

## Karakteristike
Masiv je dug nekih 100 kmširok do 30 km, udaljen je 300 km od Lisabona i oko 200 od Porta. U masivu izviru rijeke Mondego i Zêzere (pritoka rijeke Tajo). 

U masivu se nalazi najviši vrh kontinentalnog Portugala - Torre visok 1,997 metara, mjesto gdje se nalazi jedino portugalsko skijalište. 
Ostale veće planine u masivu su; Cantaro Magro.(1928 m), Cantaro Raso (1916 m), Alto da Pedrice (1759 m) i Navo de Sanio (1541 m). 

Serra da Estrela je dio istoimenog parka prirode površine 891 km² sa centrom u gradu Covilhã.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Serra da Estrela''
Guarda (distrikt)

**Distrikt Guarda** (portugalski: *Distrito de Guarda*) je jedan od 18 Portugalskih distrikta, koji se prostire na sjeveroistoku zemlje.

## Karakteristike

Sa sjeveru graniči sa Distriktom Bragança, na istoku sa Španjolskom, na jugu sa Distriktom Castelo Branco, na jugozapadu sa Distriktom Coimbra i sa zapada sa Distriktom Viseu.
	
Distrikt ima površinu od 5,535 km², u kojoj živi 142,974 stanovnika.

Administrativni centar distrikta je grad Guarda koji ima 26,441 stan

Distrikt je administrativno podjeljen na 14 općina;

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Governo Civil de Guarda'' (Arquivo Distrital do Guarda)
Guarda (Portugal)

**Guarda** je grad i općina od 42,541 stanovnika na istoku Portugala u Distriktu Guarda u kom je administrativni centar .

## Geografija
Guarda se prostire na sjeveroistočnom rubu Masiva Serra da Estrela na nadmorskoj visini 1,056 metara, pa je najviši grad u Portugalu i jedan od najviših u Evropi.  Od Porta je udaljena 219 km, a od Lisabona 356&nbsp;km.

## Historija
Guarda se nalazi gotovo na istom mjestu gdje je nekad bila rimska *Lancia Oppidiana*, koju su razorili Vandali.
Današnji grad je osnovan 1197. da bude garda (guarda) prema nadirućim Maurima, pa je od kralja Sancha I dobila i povelju o gradskim pravima.

Za srednjeg vijeka je bila značajan grad-fortifikacija koju je bilo teško osvojiti, tad je izgrađena većina današnjih znamenitosti; toranj kovača i dvoja gradska vrata (12.-13. vijek), kapela Mileu (11.-12. vijek) i zamak (12. vijek).

Impresivna gotička katedrala podignuta je između 1390. - 1540., ona svojim monumentalnim dimenzijama odskače od skromnih kamenih kuća oko nje.
## Privreda i transport

Planinski kraj nije naročito plodan, pa je gomila zemlje neobrađena, ipak se uzgaja nešto krumpira, žitarica, voća, maslina i grožđa. Zato je stočarstvo dobro razvijeno, pa je ono baza za gradsku industriju koja prerađuje vunu, meso, kožu i mlijeko.

Najveći poslodavac u gradu je tvornica *Aptiv*, koji montira automobile američke Kompanije General Motors
U okolici se iskapa kositar i volfram.

Guarda se nalazi na trasi magistralne željezničke pruge i autoputa A25 koji povezuje Portugal sa Španjolskom.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipio da Guarda'' (službene stranice)
Vila Nova de Foz Côa

**Vila Nova de Foz Côa** je grad i općina od 7,312 stanovnika na sjeveroistoku Portugala u Distriktu Guarda.

## Geografija

Vila Nova de Foz Côa prevedeno sa portugalskog znači *Novo selo na ušću Coe*, jer se doista nalazi na ušću rijeke Coa u Rijeku Douro, koja par kilometra dalje prima i desnu pritoku Sabor.

Od svog administrativnog centra Guarde je udaljena 75 km sjeverno, a od španjolske granice svega tridesetak km.

Danas je poznata po arheološkom nalazištu Foz Côa, sa paleolitskim petroglifima, koje je 2010. uvršteno na UNESCOvu Listu svjetske baštine.
## Historija
Vila Nova je naseljena još od paleolita, dokaz za to je Foz Côa.

Prvu povelju dobila je od kralja Dinisa - 1299.

Od 14. vijeka padao je interes za taj planinski kraj pa je i Vila počela gubiti dotadašnje privilegije.
Počela se oporavljati od 19. vijeka, pa je 1872. dobila status općine.

Vila Nova je status grada dobila tek 1997. 
## Znamenitosti
Pored Foz Côa ostale znamenitosti toga grada su dvorac *Numão* i crkva Foz Coa

## Privreda i transport
Privreda Vile Nove bazira se u prvom redu na poljoprivredi, prvenstveno na bademima i Portu.
U samom gradu ima pogona koji se bave obradom metala, a u okolici kamenoloma.

Cestom IP2 povezana je sa autoputom A4.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Município de vila Nova de Foz Côa''
Coa (rijeka)

**Coa** (portugalski: *Rio Coa*) je rijeka na sjeveroistoku Portugala 135 km, lijeva pritoka Rijeke Douro.

## Hidrologija
Rijeka izvire na terenu Općine Sabugal na obroncima planina Kastiljskog gorja na nadmorskoj visini od 1,175 metara, 200 metara od španjolske granice.
Od tamo teče prema sjeveru do ušća u Douro kod grada Vila Nova de Foz Côa.

Porječje ima površinu od 2.638 km², i proteže se po Distriktu Guarda.

Pored ušća nalazi se arheološko nalazište Foz Côa sa paleolitskim petroglifima, koje je 2010. uvršteno na UNESCOvu 
Listu svjetske baštine.

## Reference

## Vanjske veze

* ''A bacia hidrográfica do Rio Coa''
Coimbra (distrikt)

**Distrikt Coimbra** (portugalski: *Distrito de Coimbra*) je jedan od 18 Portugalskih distrikta, koji se prostire po sredini zemlje.

## Karakteristike

Sa sjeverozapada graniči sa Distriktom Aveiro, na sjeveru sa Distriktom Viseu, na sjeveroistoku sa Distriktom Guarda, na jugoistoku sa Distriktom Castelo Branco, na jugu sa Distriktom Leiria i sa zapada sa Atlanskim oceanom.
	
Distrikt ima površinu od 3,974 km², u kojoj živi 408,551 stanovnika.

Administrativni centar distrikta je grad Coimbra koji ima 115,670 stan

Distrikt je administrativno podjeljen na 16 općina;
*Arganil
*Cantanhede
*Coimbra
*Condeixa-a-Nova
*Figueira da Foz
*Góis
*Lousã
*Mira
*Miranda do Corvo
*Montemor-o-Velho
*Oliveira do Hospita
*Pampilhosa da Serra
*Penacova
*Penela
*Soure
*Tábua

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Governo Civil de Coimbra'' (Arquivo Distrital do Coimbra)
Mondego

**Mondego** (portugalski: *Rio Mondego*) je peta po veličini portugalska rijeka i najveća koja čitavom svojom dužinom od 258 km teče isključivo po nacionalnom teritoriju.

## Hidrologija
Rijeka izvire na sjevernim obroncima Masiva Serra da Estrela u Distriktu Guarda na nadmorskoj visini od 1,525 metara.
Od tamo teče prema jugozapadu preko grada Coimbra do ušća u Atlantik kod grada Figueira da Foz.

Na svom toku uzvodno od Coimbre prima pritoke; Alvu, Ceiru i Dão, a nizvodno; Pranto, Aruncu i Egu.

Utjecaj plime proteže 19&nbsp;km od ušća.
Rijeka je plovna za brodove plićeg gaza 84&nbsp;km od ušća.

Sliv ima površinu od 6,645 km², i proteže se po distriktima Guarda, Viseu i Coimbra.

Sliv rijeke Mondego prilično je reguliran, izgradnom više brana od 1980-ih nadalje. Tad su izgrađene dvije velike brane sa hidroelektranama; Aguieira (86&nbsp;km od ušća) i Raiva (80&nbsp;km od ušća), 6 višenamjenskih brana (1,6-89 hm³) i nekoliko manjih brana.

Brana na mostu kod Coimbre (oko 45&nbsp;km od ušća), podignuta 1981. za zaštitu od poplava, vodovod i navodnjavanje, bila je nepremostiva prepreka za migratorne vrste sve do 2011. godine, kad je izgrađen riblji prolaz.

Dolina rijeke poznata je po uzgoju riže.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Mondego River'' (na portalu Mapcarta)
Aveiro

**Aveiro** je grad i općina od 80,954 stanovnika na sjeverozapadu Portugala u Distriktu Aveiro u kom je administrativni centar.

## Geografija

Aveiro se nalazi na ušću  Vouga u Atlanski ocean, udaljen 76 km južno od Porta.
Vouga uvire u ocean velikom deltom - Aveiro u lagunu, tako da grad kao i Venecija ima kanale po kojima plove čamci slični gondolama.

## Historija

Aveiro je prvi put dokumentiran 959 u oporuci grofice *Mumadone Dias*, a u 13. vijeku je dobio status vile.

Nakon razornog požara 1418., na inicijativu kralja Joãa I, je obnovljen i opasan bedemom, koji je srušen u 19. vijeku, a kamen iskorišten za gradnju luke Barra Nova.

Kralj Duarte I mu je 1434. dao privilegiju da organizira sajam.

Kralj Manuel I dao mu je 1515. prvu povelju o gradskim pravima.
Taj mu je status potvrdio kralj José I - 1759.

Od 1774. je sjedište vlasite biskupije, koja je ukinuta 1882. i obnovljena 1938.

Željeznica je stigla do grada 1864.

Od 1973. je univerzitetski grad, sjedište *Universidade de Aveiro*.
## Znamenitosti
Najveće znamenitosti grada su jezuitski (danas regionalni muzej) i karmelićanski samostan.

## Privreda i transport

Okolica je ratarsko-stočarski kraj u kom se uzgajaju žitarice, voće i povrće i grožđe.

Aveiro je grad prehrambene i kemijske industrije, ali je najveći poslodavac tvornica *HORSE*, sa preko 1,000 zaposlenih,  koja od 1981. proizvodi automobilske dijelove  Poznata je i tvornica porcelana *Vista Alegre*.

Jedan dio stanovništva se još uvijek bavi ribarstvom, pomorstvom i solanama.

Grad je obalnim autoputom A1 povezan sa Portom, Coimbrom i Lisabonom, a autoputom A25 sa gradovima u unutrašnjosti i Španjolskom.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Aveiro Camara Municípal''
Čuvari formule

***Čuvari formule*** je srpski dramski film iz 2023. u režiji Dragana Bjelogrlića po scenariju Vuka Ršumovića. Nastao je prema romanu *Slučaj Vinča* profesora Gorana Milašinovića, koji je takođe bio saradnik na scenariju.

Film prati posledice nesreće u reaktoru 1958. godine na Nuklearnom institutu Vinča i lečenje ozračenih jugoslovenskih fizičara na Institutu Curie u Parizu, nad kojima je izvedena prva transplantacije koštane srži između genetski nepovezanih donora i domaćina.

## Radnja
U jeku hladnoratske krize, oktobra 1958. godine, grupa naučnika sa Nuklearnog instituta Vinča sprovodi tajni projekat koji vodi profesor Dragoslav Popović. Zbog nepredviđenih okolnosti bivaju izloženi smrtonosnoj dozi zračenja i jugoslovenska tajna policija ih vodi u kliniku Curie u Parizu na lečenje.

Francuski medicinski tim predvođen profesorom Georgesom Mathéom zaključuje da je njihovo stanje kritično i da su im dani odbrojani. Iako je Mathé celi svoj život posvetio borbi protiv nuklearnog oružja i duboko prezire projekat na kojem su radili jugoslovenski naučnici, on predlaže da se prvi put u istoriji izvede delikatna i neizvesna intervencija zamene koštane srži ozračenih pacijenata.

## Uloge

* Radivoje Bukvić: Dragoslav Popović
* Alexis Manenti: Georges Mathé
* Ognjen Mićović: Života Vranić
* Jovan Jovanović: Radojko Maksić
* Alisa Radaković: Rosa
* Lionel Abelanski: doktor Jame
* Jérémie Laheurte: Leon Schwarzenberg
* Olivier Barthélémy: Derval
* Miki Manojlović: Pavle Savić
* Dragan Bjelogrlić: Leka Ranković
* Anne Serra: Odette Draghi
* Jean-Louis Coulloc'h: Raymond
* Cédric Appietto: Pabion
* Maja Čampar: Vera
* Jurij Drevešenk: Aleš Babnik
* Arnaud Humbert: doktor 2
* Ana Blagojević: Gospođa Mathé
* Pierre-François Garde: donor 1
* Stanislava Jeftić: Sestra Tijamet
* Jérôme-Henri Cailleux: donor 2
* Jean-Baptist Demarigny: doktor 1
* Nikola Kmirnac: Paskal
* Loren Rui: baštovan
* Jovana Knežević: sestra Emili
* Sara Novak: doktor Simone
* Nebojša Rako: Odettin muž
* Laurent Rouy: baštovan
* Predrag Lukić

## Produkcija
Snimanje je trajalo oko godinu dana na lokacijama u Srbiji, Sloveniji i Francuskoj u periodu od 2022. do 2023.

## Premijera
Svetska premijera filma održana je 4. avgusta 2023. na Filmskom festivalu u Locarnu u Švajcarskoj u sklopu prestižnog programa Piazza Grande, gde je osvojio dve nagrade: Variety Award za najbolji film u selekciji Piazza Grande i nagradu Green Leopard koja se dodjeljuje filmovima s najzanimljivijom porukom. Film je 15. avgusta 2023. godine prikazan van konkurencije u okviru glavnog programa 29. Sarajevo Film Festivala, dok je premijera u Srbiji održana 24. oktobra 2023.

Film je do 9. novembra 2023. godine pogledalo 100 000 gledalaca u srpskim bioskopima.

## Vanjske veze

* 
* 

## Izvori
Izvori u Bosni i Hercegovini

**Izvori u Bosni i Hercegovini** su nekoliko stotina prirodnih ljepota, smještenih širom zemlje na počecima brojnih vodotokova. Zona isticanja vrela, koja su uglavnom silazno-prelivnog mehanizma, je na kontaktu mezozojskih karbonata sa vodonepropusnim verfenskim i paleozojskim stijenama. Značajan faktor za formiranje vrela je i rasjedna tektonika. Voda u izvorišnom dijelu odlikuje se najvišom, prvom klasom kvaliteta vode. Izvori su različitih geomorfoloških oblika:

* Klasični kraški izvor - Vrelo Bosne, izvor Vrbasa
* Duboki vertikalni kraški kanal - Izvor Bunice, izvor Krušnice
* Pećina - Dabarska pećina (povremeni izvor Dabra), Pećina izvora Mokranjske Miljacke, pećina izvora Bioštice, pećina Velika Komnica (izvor Žepe)
* Jezero - Šatorsko jezero (izvor Unca), Deransko jezero (izvor Krupe)

Neke rijeke nemaju izvor, jer nastaju spajanjem dviju drugih. Takve su:
* Krivaja, na sastavu Bioštice i Stupčanice
* Usora, od Velike Usore i Male Usore
* Miljacka, od Paljanske i Mokranjske Miljacke
* Drina, na sastavu Tare i Pive

Rijeka Trebišnjica izgubila je izvor stvaranjem akumulacije Bilećko jezero
## Lista izvora

## Izvori
Košava

**Košava** se može odnositi na:
* Košavu, vjetar;
* film *[[Košava (film)|Košava]]* iz 1974. godine;
* *[[Nacionalna televizija Happy|TV Košava]]* i *Radio Košava*, stari naziv za beogradski televizijski kanal osnovan 1994. godine od Marije Milošević i čiji urednik je bio Milomir Marić. Kanal je kasnije otkupio i preuzeo Predrag Ranković;

ćčđšž
Vouga (rijeka)

**Vouga** (portugalski: *Rio Vouga*) je rijeka na sjeverozapadu Portugala 136 km, koja velikom deltom uvire u Atlanski ocean.

## Hidrologija
Rijeka izvire na obroncima planine Serra da Lapa, na terenu Općine Sernancelhe u Distriktu Viseu.
Od tamo teče prema zapadu kao planinski brzak, kad prođe São Pedro do Sul i primi pritoku Troço, teče obalnom ravnicom uz velike mendre prema gradu Avieru gdje se račva u brojne rukavce i uvire u prostranu plimnu lagunu.

Sliv rijeke ima površinu od 3,700 km², i proteže se po distriktima Viseu.i Aveiro.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Vouga River'' (na portalu Mapcarta
Max Vincent

**Miodrag Miša Mihajlović** (1967 — 2004), poznat pod pseudonimom **Max Vincent**, bio je srpski novotalasni i synthpop muzičar.
## Biografija
Vincent potiče iz umetničke porodice — majka mu je bila violinistkinja i vokalni solista PGP-RTB-a, dok mu je otac bio bas gitarista i menadžer *Plavog ansambla*. Pohađao je muzičku školu „Stanković” u Beogradu. Vincent je osnovao Max & Intro, svoj najpoznatiji projekat, sa srednjoškolskim drugom Zoranom Ćalićem, poznatim kao Intro Johnnie. Njihov singl „Ostavi sve” iz 1985. postao je veliki hit u Jugoslaviji. U kasnijim godinama, Vincent se preselio u Italiju gde je nastavio da komponuje namensku muziku. Umro je od iznenadnog srčanog udara 2004. godine.

## Diskografija
Kao član dua Max & Intro (zajedno sa Zoranom Ćalićem, poznatim kao Intro Johnnie):

* *We Design The Future* (1985) — singlovi „Ostavi sve”, „Beogradska devojka”
* „Loš je dan” (1986), singl
* „Suze i smeh” (1989), singl sa Igorom Popovićem iz grupe Jakarta

Kao član grupe Sančo i Max  (zajedno sa Zoranom Veljić Sančom):

* *Kadilak* (1993) — singlovi „Kadilak”, „Kada sam te voleo”, „Koliko ti je godina”
* *Mapa je nađena* (1998) — singl „Budvanski festival”

Solo rad:

* *The Future Has Designed Us* (2015, objavljen posthumno) — kompilacijski album prethodno neobjavljenih pesama (1984-2002)
* *Beograd* (2018, objavljen posthumno) — kompilacija prethodno neobjavljenih pesama (1986-1999)

## Izvori
Sancho I od Portugala

**Sancho I** (?, 1154.- Coimbra, 26. mart 1211.) bio je drugi kralj Portugala koji je vladao od 1185. do 1211.

Njegovu vladavinu obilježilo je ponovno naseljavanje oputošenih krajeva Portugala, osnivanje novih gradova i izgradnja pograničnih utvrdu i zamaka.
## Biografija

Sancho je nasljedio portugalski tron nakon smrti svog oca Afonsa I.

Kako bi olakšao realizaciju svojih planova o ponovnoj kolonizaciji, poticao je strane doseljenike, biskupe, crkvene redove i plemstvo davajući im brojne privilegije. Posebno su mu bili važni Viteški redovi (Hospitalci, Templari, Vitezovi Calatrave) kojima je poklanjao ogromne feude.

Nakon invazije almohidskog kalifa Abu Jusufa Jakuba al-Mansura, Sancho je uz pomoć 
Križarske flote koja je upravo tad plovila u Treći križarski rat uspio od Maura preoteti neke krajeve južno od rijeke Tejo i grad Silves 1189., ali ga je ubrzo izgubio 1191.

Iako je naizgled bio sklon crkvi ostao je upamćen po čestim svađama sa svojim biskupima i Vatikanom oko plaćanja doprinosa za crkvu.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Sancho I king of Portugal''
Castelo Branco (distrikt)

**Distrikt Castelo Branco** (portugalski: *Distrito de Castelo Branco*) je jedan od 18 Portugalskih distrikta, koji se prostire po sredini zemlje.
	
## Karakteristike

Sa sjeveru graniči sa Distriktom Guarda, na istoku sa Španjolskom, na jugu sa Distriktom Portalegre, na jugozapadu sa Distriktom Santarém, na zapadu sa Distriktom Leiria i na sjeverozapadu sa Distriktom Coimbra.
	
Distrikt ima površinu od 6,627 km², u kojoj živi 177,962 stanovnika.

Administrativni centar distrikta je grad Castelo Branco koji ima 34,639 stan

Distrikt je administrativno podjeljen na 11 općina;

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Governo Civil de Castelo Branco'' (Arquivo Distrital do Castelo Branco)
Castelo Branco

**Castelo Branco** je grad i općina od 56,109 stanovnika u sredini Portugala u Distriktu Castelo Branco u kom je administrativni centar.

## Geografija
Castelo Branco se nalazi oko 16 km sjeverno od rijeke Tejo i granice sa Španjolskom. i oko 144&nbsp;km istočno od Coimbre.

Znan je kao *Portugalski [[Manchester]]* zbog tekstilne industrije.
## Historija

Castelo Branco je nastao nakon što  je taj kraj od Maura preoteo kralj Afonso I i nešto kasnije darovao Templarima koji su ga osnovali 1209.
Oni su između 1214. - 1230. podigli utvrdu na brdu, na kom je izgleda postojala rimska utvrda *Castro Leuco*.
Uz nju je niklo naselje koje je opasano bedemom za vladavine kralja Dinisa 1285. 
Za vladavine Afonsa IV (1343.) podignut je drugi red bedema.

Castelo Branco je bio dio šireg obrambenog sistema, izgrađenog duž doline rijeke Tajo. koji je sve do kraja 18. vijeka zadržao svoj srednjovjekovni izgled.

Status grada dobio je od kralja Joséa I 1771., u vrijeme dok je kraljevinom upravljao Markiz Pombal. U to vrijeme papa Klement XIV. proglasio biskupijom.
Pravi razvoj doživio je tek nakon 1936. kad je dobio vodovod, nakon izgradnje brane na rijeci Ocreza 1936.

Od 1980. je i grad studenata koji studiraju na 6 viših škola javnog *Politehničkog instituta Castelo Branco*.

## Privreda i transport
Castelo Branco je danas administrativno- trgovački centar ratarsko-stočarskog kraja, poznatog po žitaricama, maslinovom ulju, voću i povrću.

On je i grad drvne i tekstilne industrije.
U okolici se iskapa volfram, kositar i uran.

Kako se nalazi na trasi autoputa A23, dobro je povezan sa ostalim gradovima u Portugalu i Španjolskoj

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Camara Municipal de Castelo Branco'' (službene stranice)
Krušnica

**Krušnica** je rijeka u sjeverozapadnom dijelu Bosne i Hercegovine, desna pritoka Une.

## Vrelo Krušnice
Vrelo rijeke Krušnice se nalazi 6 km od Bosanske Krupe, pod okomitom kosom kod naselja Gudavac i Vranjska. Zahvaljujući kraškom reljefu rijeka se opskrbljuje vodama s područja Bosanskog Petrovca. Speleo-ronilačka istraživanja  koja je početkom XXI vijeka izvela češko-mađarska ekipa iz Asocijacije TDI SDI za jugoistočnu Evropu potvrdila su da se radi o vrlo rijetkom, potpuno ekološki očuvanom izvorištu sa bogatom faunom i znatnom količinom pitke vode. Ronioci su dosegli dubinu 112 m, koliko je oprema dozvoljavala, ali nisu došli do dna izvora.

Zbog izdašnog izvora, širina Krušnice je 15 do 30, a dubina 5 do 7 metara. U jesenjim i proljetnim podvodnjima Krušnica se obavezno izlije iz svoga korita. Sa Unom se ne susreće na jednom mjestu, kao i druge rijeke, već najprije prima dva rukavca ispod starogradske tvrdjave tvoreći ade u Krupi. Njena dužina je 6,5 km. i u Unu se ulijeva 3 km nizvodno od Bosanske Krupe.

Niže vrela (200 m) se nalazi hidrocentrala izgrađena 1905. godine. 
## Izvori
Viana do Castelo (distrikt)

**Distrikt Viana do Castelo** (portugalski: *Distrito de Viana do Castelo*) je jedan od 18 Portugalskih distrikta, koji se prostire na krajnjem sjeverozapadu zemlje.
	
## Karakteristike

Sa sjeveru graniči sa Španjolskom, sa zapada sa Atlantskim oceanom i sa juga sa Distriktom Braga.
	
Distrikt ima površinu od 2,218 km², u kojoj živi 231,266 stanovnika.

Administrativni centar distrikta je grad Viana do Castelo koji ima 41,758 stan

Distrikt je administrativno podjeljen na 10 općina;

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Governo Civil de Viana do Castelo'' (Arquivo Distrital do Viana do Castelo)