Karel Absolon

**Karel Absolon** (16. jun 1877. - 6. oktobar 1960.) bio je češki arheolog, geograf, paleontolog i speleolog. Rođen je u Boškovicama.

## Biografija

Absolon je bio unuk paleontologa JindrichaJindricha Wankela. Tokom studija na Karlovom univerzitetu u Pragu počeo je sa speleološkim istraživanjima pećina Moravskog krasa *(Moravian Karst)*. Godine 1907. postao je čuvar Moravskog muzeja u Brnu i profesor paleoantropologije na Karlovom univerzitetu u Pragu 1926.

Njegova najpoznatija djela su paleoantropološka otkrića u Dolní Věstonice koja uključuju figuricu Venere. On je radio na sistematičnom mapiranju Moravskog krasa, uključujući i *Macocha Bezdan* i *Pekárna,* *Punkevní* i *Kateřinská* pećine. Istraživao je i kraške pećine na Balkanu, Francuskoj i Engleskoj. Absolon je bio vrlo vješt u promociji sebe i popularizaciji svojih otkrića kao načina da namami sponzore.

Absolon je umro 6. oktobra 1960. u Brnu. Godine 1961. otkrivena je pećina u podnožju planine Maggiore u italijanskim Apuanskim Alpama i dobila je ime po Absolonu.

## Karel Absolon u Bosni i Hercegovini

Karel Absolon putovao je u Bosnu i Hercegovinu više puta. Prvi put dolazi u septembru 1908., a potom i u oktobru iste godine. Na ovim putovanjima su ga pratili negova prva supruga Marie Absolonová i Bedřich Soffer, poznati automobilski trkač iz Brna. Tom prilikom istražuje pećine uz rijeku Praču i u blizini planine Bjelašnice. U ljeto 1912.  Absolon u pratnji supruge Marie posjećuje južnu Bosnu. Putovali su vozom do Ustiprače i od Ustiprače kočijom uz tok rijeke Drine (mjesta Goražde, Foča, granično selo Grab). Planinario je uz dolinu rijeke Sutjeske na planine Lebršnik (1 859 m), Volujak (2 336 m) i Maglić (2 388 m). Preko Bileće došli su do Trebinja, te početkom avgusta prvi put posjetili pećinu Vjetrenicu. Absolon je planirao opsežno istraživanje velikog dijela Bosne i Hercegovine u ljeto 1914.godine, no nakon atentata u Sarajevu, neplanirano su promijenili cijelu ekspediciju. Uspio je posjetiti Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine gdje se upoznao s kustosom zoološkog odjela Viktorom Apfelbeckom. Iz Sarajeva su otputovali u Popovo polje i smjestili se u selu Zavala odakle su istraživali hidrologiju rijeka ponornica i pećine na bosanskohercegovačko-hrvatskoj granici. Opet se vratili u pećinu Vjetrenicu gdje je Absolon 24. jula 1917. otkrio do tada nepoznati dio pećinskog kompleksa „Bijeli saljev“, no dan prije Austro-Ugarska objavljuje rat Srbiji, te su se svi članovi ekspedicije morali evakuirati u Dubrovnik i dalje otputovali za Trst. Absolon ponovo dolazi u Bosnu i Hercegovinu i posjećuje Popovo polje u periodu od 13. avgusta do 19. septembra 1918. godine, gdje dovršava ranije započeta istraživanja. Potom odlazi u Nevesinsjko polje i započinje istraživanja. Prilikom ove posjete, osim pećina istražuje i podzemne rijeke Buna i Bunica južno od Mostara. Karel Absolon posjećuje Bosnu i Hercegovinu i 1920. godine, te tom prilikom opet istražuje Nevesinsjko polje, Popovo polje i posjećuje peććinu Vjetrenicu. Absolon u avgustu 1922. ponovo dolazi u Bosnu i Hercegovinu te posjećuje Vran planinu (istraživanje glacijala), prolazi uz rijeku Vrbas preko Bugojna, Donjeg Vakufa, Jajca do Banja Luke. Prilikom ove putovanja, posjetili su nakratko i Mačkica pećine. 

Karel Absolon provodi najsistematičnija naučna istraživanja pećine Vjetrenice u razdoblju od 1912. do 1914. godine i tom prilikom otkriva gotovo sve danas poznate pećinske kanale.

## Reference