Cornelis de Bruijn

**Cornelis de Bruijn** (Den Haag, 1652. – Utrecht, 1726./1727.), nizozemski slikar i putopisac, autor dva velika ilustrirana putopisa Orijenta s opisima ljudi, građevina, biljaka i životinja.

## Biografija
Cornelis de Bruijn rođen je nizozemskom gradu Den Haagu i od ranog djetinjstva pokazivao je interes za stranim zemljama i putovanjima, a njegova ljubav prema crtanju i slikanju bila je djelomično motivirana njihovom korisnosti u preciznoj prezentaciji onoga što su putnici doživjeli u stranim zemljama. Studirao je slikarstvo u Den Haagu gdje mu je glavni učitelj bio T. van der Schuer. N. Witsen, imućni putnički entuzijast i gradonačelnik Amsterdama koji je putovao Sibirom i Orijentom, bio je toliko impresioniran de Bruijnovim zanimanjem za putovanjima i umjetnost da mu je odlučio financirati njegov prvi put u inozemstvo.

De Bruijn je 1. 11. 1674. krenuo na put prema Italiji gdje se zadržao četiri godine, a potom je otišao put Smirne i nadalje posjetio Malu Aziju i Egipat. Godine 1684. vratio se u Veneciju gdje je živio osam godina i studirao slikarstvo s J. Carlom Lothom. Dana 19. 3. 1693. stigao je natrag u Den Haag i proveo narednih pet godina pišući svoj ​​prvi putopis *Reizen van Cornelis de Bruyn door de vermaardste Deelen van Klein Asia* (1698.) odnosno pripremajući 215 gravura za isti. Dvije godine nakon nizozemskog izdanja, od strane H. de Kroonevelda iz Delfta objavljen je i francuski prijevod naslovljen kao *Voyage au Levant* (1700.), koji je pak poslužio kao podloga za engleski prijevod *A Voyage to the Levant: or Travels in the Principal Parts of Asia Minor* (1702.) izdan u Londonu od strane J. Tonsona i T. Benneta.

Dana 28. 7. 1701. de Bruijn je ponovo napustio Den Haag i zaputio se u Rusiju, Iran i Istočne Indije, odakle se vratio tek 24. 10. 1708. godine. Kao i prilikom prvog putovanja, de Bruijnu je ponovo pomogao utjecajni N. Witsen s obzirom da je u njegovom putu vidio priliku za širenje trgovine s Rusijom. Witsen mu je još jednom financirao put i obezbijedio kontakte s važnim ljudima u čemu su mu pomogla lična poznanstva s članovima Nizozemske istočnoindijske kompanije (VOC). Dana 23. 7. 1703. de Bruijn je stigao u grad Darband u safavidskom Iranu, odakle je slijedio standardnu ​​rutu evropskih putnika: Šamahi, Ardabil, Kom, Kašan, Isfahan, Širaz i Bandar-e Abas. Tokom decembra 1703. stigao je u prijestolnicu Isfahan gdje se zadržao gotovo godinu dana i družio se s direktorom lokalnog VOC-a F. Kasteleinom i drugim članovima koji su mu pružili broje informacije i kontakte, zahvaljujući kojima je predstavljen svim razinama iranskog društva. Između ostalog, imao je i pristup safavidskom dvoru gdje je napravio crtež šaha Huseina (vl. ).

De Bruijnov putopis ne sadrži detaljne uvide u iransko društvo, život i običaje, no ipak se radi o temeljitom i uravnoteženom djelu bez elemenata fantastike koji su prisutni u većini drugih radova njegovih evropskih suvremenika iz Irana. Ovo se osobito odnosi na opise i crteže drevnog Perzepolisa koji predstavljaju velik korak unaprijed u odnosu na putnike 17. vijeka poput E. Kaempfera i J. Chardina. O de Bruijnovoj prisutnosti u drevnoj ahemenidskoj prijestolnici svjedoči i urezan potpis na Kserksovim vratima koji je ostavio 1704. godine.

Nakon što se po drugi put vratio iz Azije, de Bruijn je proveo većinu vremena pripremajući drugi putopis i njegovih 320 gravura, a djelo je naposljetku izdano u Amsterdamu od strane R. en Gerarda Wetsteina, J. Oosterwyka i H. van de Gaetea pod naslovom *Reizen over Moskovie, door Persie en Indie* (1711.). Prvo izdanje na nizozemskom štampano je u 1000 primjeraka, a reizdanje se pojavilo 1714. godine. Iste godine de Bruijn je izdao i kritički osvrt na ranija djela E. Kaempfera i J. Chardina o Perzepolisu, naslovljen kao *Aenmerkingen Over de Printverbeeldingen van de Overblijfselen van het Oude Persepolis* (1714.). Uskoro je u Amsterdamu uslijedio francuski prijevod naslovljen kao *Voyage de Corneille Le Brun par la Moscovie, en Persia, et aux Indes Orientales* u dva toma odnosno šest dijelova, od čega peti sadrži navedeni kritički osvrt o Perzepolisu, dok šesti uključuje putopis danskog istraživača i ruskog ambasadora E. I. Idesa o njegovom trogodišnjem putovanju Kinom. Drugo francusko izdanje objavljeno je u Parizu kao *Voyage au Levant* (1725., preštampano 1732.), a sastojalo se od pet tomova odnosno osam dijelova. Iste godine A. Banier u Rouenu je objavio prošireno izdanje u pet tomova s crtežima reduciranih dimenzija. Dio knjige o de Bruijnovom putovanju Rusijom preveden je na engleski naslovljen kao *The Present State of Russia* (1723.), a isti segment izdan je i u ruskom obliku pod naslovom *Путешествие через Московию [Puteshestvie cherez Moskovii︠u︡]* (1873.). Cjeloviti prijevod na engleski temeljen je na francuskom izdanju i izdan je u Londonu kao *Travels into Muscovy, Persia, and Part of the East-Indies* (1737.) ali uz nepravilno numeriranje, a nakon toga objavljeno je i preoblikovano izdanje *A new and more correct Translation of Mr. Cornelius Le Brun's Travels into Muscovy, Persia, and divers parts of the East Indies* (1759.).

Ostatak života de Bruijn je proveo djelujući kao umjetnik i redovno je posjećivao prijatelje u raznim gradovima širom Nizozemske. Prilikom jednog od takvih dugih posjeta, umro je 1726. ili 1727. u domu D. van Mollema u Utrechtu. Točan datum smrti i mjesto pokopa nisu poznati.

## Opus
;Putopisi
*  *Reizen van Cornelis de Bruyn door de vermaardste Deelen van Klein Asia* (Delft: H. de Krooneveld, 1698.)
::*  *Voyage au Levant, c'est à dire dans les principaux endroits de l'Asie mineure* (Delft, navedeno kao Pariz: H. de Krooneveld, 1700.)
::*  *A Voyage to the Levant: or Travels in the Principal Parts of Asia Minor* (London: J. Tonson i T. Bennet, 1702.)
*  *Reizen over Moskovie, door Persie en Indie* (Amsterdam: R. en Gerard Wetstein, J. Oosterwyk i H. van de Gaete, 1711., preštampano 1714.)
::*  *Voyages de Corneille le Brun par la Moscovie, en Perse, et aux Indes Occidentales* (Amsterdam: F. Wetstein, 1718.)
::*  *The present state of Russia* (London: W. Taylor, 1723.)
::*  *Travels into Muscovy, Persia, and Part of the East-Indies* (London: A. Bettesworth, 1737.)
::*  *A new and more correct Translation of Mr. Cornelius Le Brun's Travels into Muscovy, Persia, and divers parts of the East Indies* (London: D. Bellamy, 1759.)
::*  *Путешествие через Московию Корнелия де Бруина [Puteshestvie cherez Moskovii︠u︡ Kornelii︠a︡ de Bruina]* (Moskva, 1873.)
* *Aenmerkingen Over de Printverbeeldingen van de Overblijfzelen van het Oude Persepolis* (Amsterdam: R. en Gerard Wetstein, J. Oosterwyk i H. van de Gaete, 1714.)

;Slike
* *Klečeća gola žena i crnac [A kneeling naked woman and a negro]*, prodana u aukcijskoj kući Christie's 12. 7. 1963. (katalog Instituta De Witt u Londonu)
* *David i Abigail [David and Abigail]*, galerija Colonna (Alberto Sordi) u Rimu

## Galerija

Datoteka:Cornelis de bruijn persepolis.JPG|Perzepolis, Iran
Datoteka:Naghse jahan - drawing.jpg|Nakš-e Džahan, Isfahan, Iran
Datoteka:Si-o-se Pol by Cornelis de Bruyn.jpg|Si-o-se Pol, Isfahan, Iran
Datoteka:Москва XVIII века.jpg|Moskva, Rusija
Datoteka:Татары.jpg|Tatari


## Napomene
# U literaturi se javljaju i sljedeće inačice imena: Cornelis de Bruin, Cornelis de Bruins, Cornelis de Bruyn, Cornelius de Bruyn i Corneille Le Brun.

## Literatura

*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

;Ostali projekti