Uroš Drenović

**Uroš Drenović** (Sitnica, Austrougarska 1911. – Čađavica 1944.) je bio ustanički vođa tokom ustanka u NDH, te četnički komandant i saradnik okupatora.

1942. godine napušta ustanak, sklapa sporazum sa NDH, a potom i sa nemačkim okupatorom. Učestvovao je u svim većim osovinskim operacijama u Bosni protiv jugoslovenskih partizana. Zajedno sa svojim četnicima učestvovao je u osovinskoj ofanzivi na Kozaru. Poginuo je 1944. godine prilikom savezničkog napada na nemačke položaje tokom desanta na Drvar.

Tokom drugog svetskog rata i decenijama potom, ime Uroša Drenovića bilo je sinonim za četničku izdaju u Bosanskoj krajini. Nakon raspada SFRJ, došlo je do njegove popularizacije, pa je po njemu nazvana ulica u Banjoj Luci.

## Biografija

Uroš Drenović je bio učitelj po zanimanju. U Drugi svjetski rat ušao je kao rezervni oficir sa zvanjem poručnika.

### Ustanak u NDH

Početak ustanka u Bosni obeležilo je jedinstvo pobunjenog naroda protiv ustaša. Na početku ustanka Uroš Drenović je bio komandant jednog ustaničkog odreda koji je nešto kasnije, kao bataljon »Petar Kočić«, ušao u sastav 3. krajiškog narodnooslobodilačkog partizanskog odreda, i kao takav bio pod komandom štaba odreda.

Istovremeno, Drenović pokušava da se poveže sa četničkom organizacijom, te decembra 1941. godine šalje kurira četničkom vođi Draži Mihailoviću u Srbiju, koji mu nalaže "da radi sporazumno sa fašistima", pošto je bio u italijanskom sektoru. Saznavši za formiranje četničkih pukova u Lici i Kninskoj krajini, Drenović je na odredskoj konferenciji održanoj u Gerzovu 10. decembra 1941. godine zatražio da se njegov bataljon nazove četnički, s tim što će on i dalje lojalno sarađivati sa ostalim partizanskim snagama odreda. Obzirom da je to bilo u skladu sa tadašnjom politikom jedinstva snaga u ustanku, Drenovićev zahtev je prihvaćen te na terenu Bosanske Krajine nastaje prvi četnički odred. Iako bez političkih komesara, Bataljon "Kočić" je i dalje bio u sastavu 3. krajiškog NOP odreda. Međutim, Drenović i njegovi istomišljenici zaverenici (Tešanović, Marčetić i drugi), ubacuju četničke i šovinističke parole u druge ustaničke odrede, izazivajući time rascep ustaničkih snaga.

Početkom 1942. godine Drenovićevi kuriri su uspostavili vezu sa Jezdimirom Dangićem, izaslanikom Draže Mihailovića za istočnu Bosnu, koji im je poručio da se treba boriti protiv partizana, a ne okupatora.

### Izdaja ustanka

Na dan 27. februara 1942. godine bio je planiran ustanički napad na ustaško-Italijanski garnizon Mrkonjić Grad. Dogovoreno je da u napadu 3. krajiškog partizanskog odreda učestvuje i bataljon »Kočić«, kojim je komandovao Uroš Drenović. Drenović je prvo bio protiv napada na Italijane, ubeđujući prisutne u njegovu ispravnu politiku i preteći oštrim represalijama Italijana zbog napada. Ipak, kako je većina boraca bila za napad, on je na kraju pristao na plan. Međutim, napad nije uspeo zbog toga što je Drenović dozvolio italijanskim jedinicama da sa njegovog položaja tuku partizanske snage, nakon čega se odmetnuo sa svojim bataljonom i poveo otvorenu borbu protiv partizana. Nakon izdaje, borci Drenovićevog bataljona su na oslobođenoj teritoriji iznenadno napali, razoružali i zaklali Jozu Nemeca, zamjenika političkog komjesara 2. čete V bataljona 3. krajiškog NOP odreda. Partizani su nakon toga izdali proglas navodeći da je Drenović napad na partizane izvršio u sporazumu sa talijanskim okupatorom.

Narednih dana Drenović je bio u bjekstvu od partizana. On je iz Gerzova prvo pobjegao u Pecku, pa u Podgore, odatle u Čardak i Mliništa, a zatim u Kadinu Vodu i Sitnicu na Manjači, da bi se – nesiguran čak i tamo gdje je imao najpouzdanije jatake – konačno sklonio kod ustaša u Mrkonjić Gradu.

### Pokušaj puča u Slatinskoj četi

Pre nego je pobegao k ustašama, Drenović je pokušao organizovati puč u Slatinskoj četi ribničkog bataljona »Soko«. Ta je četa, početkom aprila 1942, bila između Manjače i Ključa uklinjena u raspored talijansko-ustaških i četničkih trupa. Komandir čete bio je Duka Buvač, odan borac i komunista. Drenović je, bežeći pred Udarnim bataljonom, 8. aprila iz Donje Pecke poslao u Slatinsku četu svog agenta sa proglasom, kojeg su njegovi istomišljenici trebali da pročitaju borcima »kad se među Vama ne nalazi Vaš komandir Duka Buvač«. Komandir Duka je pažljivo pratio sve sumnjivo i tako uhvatio četničkog kurira i Drenovićev proglas, koji je odmah prosledio u Operativni štab. U proglasu je nudio nagradu za glavu partizanskog komandira i pretio strašnom italijanskom odmazdom nad njima i njihovim selima ako to ne učine:

U vreme proglasa, Drenović je bio u bekstvu ispred partizana, koju su vodili poteru za izdajnikom. Od 1. do 10. aprila Udarni bataljon pretražio je sva sela od izvora Sane do Plive. U pohodu kroz Mednu i Pecku su naišli na Drenovićev štab, a on je pobjegao ispred partizana, koji su mu "sve stvari zaplijenili". Prema izveštajima Udarnog bataljona, narod u pozadini koju su držali četnici je bio pritisnut četničkom propagandom, a najcrnje laži su prenošene o partizanima i narodnooslobodilačkoj borbi. Tek po dolasku Udarnog bataljona, obaveštavanjem na narodnim zborovima i korektnim držanjem boraca »narod dobiva druge utiske«. Partizanskoj komandi je već 10. aprila bilo jasno da će "neuporedivo lakše biti rasterati četničke formacije, nego zatrti zlo seme koje su posejali i dalje ga seju".

### Saradnja sa ustašama

Uroš Drenović je jedan od mnogih četničkih komandanata u Bosni koji su sarađivali sa ustašama. Uroš Drenović je 27. aprila 1942. pred vlastima NDH u Varcar Vakufu (Mrkonjić Gradu) dao sledeću pismenu izjavu:

Nakon potpisanog sporazuma, Drenović je sa štabom svog odreda nastavio slavlje sa ustašama u Banjaluci u hotelu "Bosna". Između ostalih usluga, Uroš Drenović je vlastima NDH za novac prodavao zarobljene ustanike. O tome svedoči sačuvano pismo satnika Anta Zičarića, komandanta ustaške bojne, upućeno glavnom stožeru ustaške vojnice u Zagrebu, od 28. maja 1942. godine:

Na sastanku četničkih komandanata održanom 7. juna 1942. godine, vojvoda Drenović ukazuje na negativne aspekte postignutih ugovora sa NDH, prevashodno kada je raspoloženje stanovništva u pitanju: „Sad, razno se komentariše: Ustaše kažu da smo se mi predali, a partizani kažu da smo mi izdali narodnu borbu i da smo srpske ustaše.“ Ipak, i za ovakav četnički oportunizam Drenović nalazi riječi opravdanja:

17. juna 1942. godine Veliki župan Velike župe Bribir i Sidraga, ustaški stožernik David Sinčić je poslao iz Knina nadređenima telegram:

O saradnji vojvode Uroša Drenovića sa vlastima NDH i njemačkom okupacionom silom, bio je upoznat i komandant zapadnobosanskih, ličko-dalmatinskih i hercegovačkih četničkih odreda vojvoda Ilija Trifunović-Birčanin. U pismu kapetana Radovana Ivaniševića, načelnika Birčaninova štaba, upućenom majoru Slavku Bjelajcu, između ostalog je navedeno:

Doprinos vojvode Drenovića održavanju reda i mira u duhu sklopljenih ugovorâ cijenio je i sam politički vrh u Zagrebu. U zabilješci o razgovoru sa Antom Pavelićem od 14. novembra 1942. godine, veleposlanik Njemačkog Reicha u Zagrebu Siegfried Kasche prenosi riječi poglavnika marionetske NDH:

Iz primarnih izvora se vidi da je postojala saradnja jedinica pod komandom vojvode Uroša Drenovića sa organima i vojskom NDH, te pomoć NDH u oružju, municiji i čak i ljudstvu lojalnim četničkim jedinicama. Četničke jedinice lojalne vlastima NDH nisu samo učestvovale u borbenim operacijama u službi oružanih snaga NDH, već su pružale logističku i pozadinsku podršku i nemačkim vojnim jedinicama. Tako su četnici vojvode Drenovića bili zaduženi za čuvanje i popravku puteva kojima su se kretale jedinice Vermahta, ali su bili ovlašteni da od seljaka za račun NDH i Trećeg Rajha vrše otkup hrane, stoke i drvne građe. Svi ti poslovi su išli preko komande četničkih snaga u Bosni, samim tim i preko Drenovića i ostalih, koji su od toga imali i ličnu korist.

### Učešće u bici na Kozari

Uroš Drenović je sa četničkim vrhom aktivno učestvovao u pripremama za ustaško-njemačku ofanzivu protiv slobodne teritorije na Kozari. Bio je prisutan na sednici na kojoj se govorilo o predstojećoj ofanzivi na Kozaru. To svedoči zapisnik sa sednice četničkog vrha 7. juna 1942. godine, i njegov referat u kojem on, između ostalog, kaže:

U nemačko-ustaškom napadu na Kozaru učestvovalo je i oko 2.000 četnika pod komandom Uroša Drenovića i Marčetića. Četničke snage korišćene su uglavnom za zaprečavanje i lokalne napade. Pored zaprečavanja, četnici su učestvovali i u napadnim operacijama, o čemu svjedoči nemački izveštaj od 14. juna 1942:

### Učešće u operaciji Vajs

7. februara 1943. godine major Petar Baćović je obavijestio Dražu Mihailovića o Drenovićevom angažmanu u operaciji Vajs i pohvali koju mu je uputio ustaški vođa Mladen Lorković:

Nakon što su pomogli Nemcima i ustašama u slamanju partizanske slobodne teritorije, četnici su dobili lokalnu vlast u zapadnoj Bosni. Nemci su 6. marta 1943. godine pozvali u Banja Luku sve četničke komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića. Na sastanku je potpisan sporazum u kome, pored ostalog, stoji:

27. aprila 1943. godine u izveštaju Komandi bosanskih četničkih odreda komandant Drenović, pored ostalog, javlja:

Uroš Drenović i bivši dožupan Jajca dr. Šunić su se sastali u Banja Luci 2. maja 1943. godine, gde su razgovarali kao stari poznanici. Jedina nesuglasica među njima je bilo pitanje misteriozno nestalih 300.000 jugoslovenskih dinara:

Šunić je dalje nastojao da odobrovolji Drenovića, stavljajući mu do znanja da mu može nabaviti nove čizme i, eventualno, jedan automobil.

### U službi nemačkog Vermahta

U izvještajima njemačkih nadležnih organa iz proljeća 1943. godine, iskazano je zadovoljstvo dosadašnjom saradnjom sa vojvodom Urošem Drenovićem:

Sredinom maja 1943. godine, Nemci su razoružali četnike u Crnoj Gori i Hercegovini. Međutim, Drenović je ocenjen kao izuzetno lojalan:

1. juna nemački predstavnik ide u obilazak Drenovićevih četnika, konstatujući da je njihova ukupna snaga oko 2500 ljudi, kao i da su se istakli u zajedničkoj borbi protiv partizana u saradnji s brojnim njemačkim divizijama:

Na svetog Iliju 2. 8. 1943. godine, u selu Vrbljani partizani su sazvali narodni zbor ispred crkve. Četnici doušnici Uroša Drenovića su o tome odmah obavestili nadležnu nemačku i ustašku komandu u Mrkonjić Gradu ("Varcar Vakufu"), tražeći bombardovanje okupljenih.

U izvještaju od 19. novembra 1943, sastavljenom od strane oficira XV brdskog armijskog korpusa, navode se karakteristike četničkih komandanata s teritorije NDH i ocjenjuje se njihov odnos prema njemačkim vlastima. Za Uroša Drenovića se navodi da je "nepomirljiv protivnik komunista" koji smatra sebe "zaštitnikom svojih pravoslavnih sunarodnjaka":

U jednom izvještaju poslatom krajem 1943, nakon održanog sastanka Drenovića sa jednim njemačkim oficirom, doznaje se o ideji stvaranja »Srpske legije« (formacija bi bila sastavljena od bosanskih četnika), sa ciljem upotrebe i na Istočnom frontu. Pored toga, Drenović je poručnika Kirchnera zamolio da mu pomogne da evakuiše članove svoje porodice:

Posle formiranja četničkih korpusa poslove saradnje s nemačkim okupatorom preuzeli su komandanti korpusa Uroš Drenović i Lazo Tešanović, prema instrukcijama majora Vranješevića od februara 1944.

### Desant na Drvar i smrt

U nemačkom desantu na Drvar, učestvovali su i Vermahtu lojalni četnici, uglavnom na osiguranju komunikacija i izviđačkim zadacima:

Nakon prvog dana nemačkog desanta, saveznički avioni su žestoko uzvratili:

U jednom od savezničkih napada RAF-a na četničko-nemačke položaje, na Čađavici kod Drvara, ubijen je četnički vođa Uroš Drenović. Poginuo je zajedno sa nemačkim oficirom, od engleske avio-bombe. U izvještaju Obavještajnog odjeljenja XV brdskog armijskog korpusa njemačkog Wehrmachta iz sredine juna 1944. godine, konstatovana je smrt vojvode Uroša Drenovića u savezničkom bombardovanju, i to neposredno nakon izvođenja operacije »Konjićev skok«, u kojoj su četnici iz Bosanske i Kninske krajine uzeli učešća na strani osovinskih formacija te oružanih snagâ NDH, nastupajući pod nazivom “Hrvatska borbena zajednica” ():

## Odnos sa Dražom Mihailovićem

Kao komandant bataljona „Kočić“, formalno u sastavu 3. krajiškog narodnooslobodilačkog partizanskog odreda, Uroš Drenović je slao kurire Draži Mihailoviću kako bi saznao njegovo mišljenje te dobio smjernice za budući rad. 25. decembra 1941, Drenovićev kurir je pronašao Dražu Mihailovića koji se skrivao u selu Lunjevica, na planini Rudnik. 7. juna 1942. na sastanku četničkih vođa s područja Vrbasa, Drenović pravda svoju kolaboraciju uputama dobijenim od Vrhovne komande JVuO i Mihailovića:

Draža Mihailović je bio dobro upoznat sa delatnošću Uroša Drenovića, o čemu svedoče brojne depeše. 7. februara 1943. godine major Petar Baćović je obavijestio Mihailovića o Drenovićevoj saradnji sa njemačkim okupatorom i vlastima NDH:

Već sutradan, 8. februara 1943. godine Mihailović tu informaciju prosleđuje majoru Zahariju Ostojiću:

Major Slavoljub Vranješević, Mihailovićev komandant Zapadne Bosne, formalno Drenovićev nadređeni starješina, u izvještaju od 3. februara 1943. poslatom Vrhovnoj komandi JVuO, za vojvodu Drenovića tvrdi da je „bolesno ambiciozan (želi da bude neka veličina)“. Major Vranješević objašnjava da je „do propasti njegovog odreda“ dovelo i to što se nije ustručavao „da zapliva u Nemačke i Hrvatske vode“:

Vremenom su vesti o Drenovićevoj saradnji sa okupatorom prodrle u javnost savezničkih zemalja, te britanska vlada traži od generala Mihailovića da se izjasni po tom pitanju. Na pitanje jugoslovenskog premijera Božidara Purića o kolaboraciji njegovih komandanata četnički general Mihailović 10. novembra 1943. sve poriče:

Na posleratnom suđenju, optuženi Mihailović se branio da Uroš Drenović nikada nije bio u kontaktu sa njegovom komandom, da u prvo vreme nije ni čuo za njega, da nije znao za Drenovićevu saradnju sa Nemcima i ustašama, te da je za to saznao tek prilikom čitanja optužnice i na samom suđenju.

U daljem toku procesa, Mihailović je korigovao svoju izjavu, ali je i dalje negirao da je on imao kontrolu nad Drenovićem, jer ga nije niti postavio niti ga je mogao smenjivati, iz čega se stiče utisak, da je Drenović bio van kontrole JVUO. Tužilac je Mihailoviću podneo na uvid Mihailovićeve telegrame u kojima je on vlastitom rukom pisao da je Drenović sarađivao sa ustašama, Nemcima i Italijanima - što je Mihailović potvrdio kao istinito - ali uz opasku da je za to saznao tek kasnije, usled nemogućnosti kontrole i komunikacije.

## Nasleđe

2002. godine Drenovićevi posmrtni ostaci su ekshumirani sa mesta na kome je ranije bio tajno sahranjen, nakon čega je sahranjen pored crkve Klisina u Stričićima. Tim povodom mu je podignut spomenik uz blagoslov Srpske pravoslavne crkve i Boračke organizacije Republike Srpske.

U Banjaluci jedna ulica nosi ime vojvode Uroša Drenovića.

## Povezano
* Bitka na Kozari
* Četnički pučevi u Bosni
* Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu

## Izvori

## Vanjske veze

* Zapisnik o sporazumu Uroša Drenovića i predstavnika NDH od 27. aprila 1942. o saradnji u borbi protiv NOP-a