open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agaton (papa)

**Sv. Agaton** (cca. 577 - 681) papa od 27. lipnja 678. do 10. siječnja 681. godine.

Agaton je rodom bio Grk sa Sicilije; roditelji su mu bili imućni, ali i pobožni. Nakon njihove smrti je Agaton sve svoje bogatstvo podijelio sirotinji i povukao se u samostan kraj Palerma. Ukoliko su historijski navodi o njegovom porijeklu točni, bio je preko 100 godina star u trenutku izbora za papu. Njegov kratki pontifikat je obilježio Šesti ekumenski sabor koji je okončao monotelitsku herezu. Slavi se kao svetac u Rimokatoličkoj (10. januar) i pravoslavnim crkvama (20. februar).

## Papa Agaton i Hrvati
Prema Konstantinu Porfirogenetu, Hrvati su s njim sklopili ugovor u kojem su se obvezali da neće napadati susjedne narode niti voditi osvajačke ratove, a papa im je obećao da će ih štititi Bog i sv. Petar.

Budući da Porfirogenet ne spominje papino ime, o tome povjesničari imaju različita mišljenja: za jedne je to obična priča (F. Rački, N. Klaić), za druge se radi o hrvatskoj predaji (T. Smičiklas, D. Gruber), dok F. Šišić drži da se vijest slaže sa stilom Rimske kurije, ali da se događaj zbio mnogo kasnije, u doba kneza Branimira. Prema drugim izvorima, Agaton u pismu iz 680. kao obraćene narode navodi Slavene (što se jedino može odnositi na Hrvate), pa na temelju toga i drugih izvora S. K. Sakač zaključuje da su Hrvati sklopili 679. s Agatonom mirovni ugovor.
## Povezano
* Porga
Julijevsko-Klaudijevsko porodično stablo

Julijevsko-Klaudijevska dinastija koja je vladala ranim Rimskim Carstvom ima porodično stablo koje je složeno zbog višestrukih brakova između članova porodica *[[gens Julia]]* i *[[gens Claudia]]*.

## Porodično stablo

Za grafičku verziju v. ovdje
Abdul Fatah Younis

**Abdul Fatah Younis** (, 1944 – 28 jul 2011) je bio libijski oficir i političar. Poznat kao jedan od najbližih suradnika Moamera Gadafija još od vremena njegovog dolaska na vlast, imao je čin general majora u libijskoj vojsci te mjesto ministra unutrašnjih poslova u libijskoj vladi. Nedugo nakon izbijanja ustanka u Libiji je 22. februara 2011. podnio ostavku, a potom se priključio pobunjenicima Nedugo nakon što je potvrđen njegov prelazak na stranu pobunjenika, imenovan je vrhovnim komandantom Slobodne libijske vojske. Na tom je mjestu ostao do 28. jula 2011. kada je prvo u svet došla vijest da je opozvan s dužnosti u glavni grad pobunjenika Bengazi , gdje je nekoliko časova potom i ubijen od po rječima Ali Tarhounija pobunjeničkog ministra financija pobunjenika koji su došli da ga uhapse . Nakon Younisovog ubojstva NATO je pokrenuo akciju uništavanja satelitskih repetitora libijske državne televizije kako bi ona prestala širiti "propagandu" , dok je mesto zapovednika pobunjeničke vojske dobio Khalifa Hifter s više od 20 godina dugim prebivalištem u SADu samo 10 minuta od CIA sjedišta 

## Reference

## Vanjske veze
* Defector turns fire against old comrade, Andrew England in Benghazi, *[[Financial Times]]*, 7 March 2011
Blagostanje

**Blagostanje** ili **prosperitet** (od latinskog *prosperitas* - "uspješan rast") u najširem smislu označava nečije stanje razvoja, uspjeha ili sreće. U užem, ekonomskom smislu se pod time podrazumijeva bogatstvo, odnosno opisuje optimistično razdoblje društva u fazi ubrzanog ekonomskog rasta.
 
U razdoblju prosperiteta vlada optimistično raspoloženje među poslovnim partnerima i potrošačima. Rezultat porasta potrošnje i proizvodnje dovodi do rastuće razine nacionalnog dohotka i sve većeg prosperiteta u društvu.

Izraz je uglavnom sinonim za ekonomski boom ili faze rasta.

## Povezano
* Država blagostanja
Socijalni rad

**Socijalni rad** se, od svog nastanka do danas, definiše na različite načine. Prve definicije naglašavale su da **socijalni rad** uključuje milosrđe, pomoć siromašnima i čovekoljublje. Odsek za **socijalni rad** OUN, 1960. godine, definiše **socijalni rad** kao profesiju čiji je zadatak pružanje pomoći u cilju boljeg prilagođavanja pojedinaca i društvene sredine, odnosno profesiju u službi razvoja ličnosti, grupa i zajednice. Veća profesionalizacija struke dovela je do definicije Internacionalnog udruženja socijalnih radnika koja ističe da je to organizovana i na naučnim principima zasnovana profesija u cilju pomoći pojedincima, grupama i zajednicama da ponovo uspostave svoje izgubljene mogućnosti za socijalno funkcionisanje i stvaranje povoljnih uslova za ostvarivanje postavljenih ciljeva. Prema definiciji Međunarodne federacije socijalnih radnika (IFSW), profesija **socijalnog rada** promoviše socijalne promene, rešavanje problema kroz međuljudske odnose i osnaživanje i oslobođenje ljudi kako bi se poboljšala njihova dobrobit. Koristeći teorije ljudskog ponašanja i socijalnih sistema, **socijalni rad** interveniše na tačkama na kojima su ljudi u interakciji sa svojim okruženjem. Principi ljudskih prava i socijalne pravde su fundamentalni za **socijalni rad**.

## Područja socijalnog rada
Različiti oblici prakse socijalnog rada razvrstani su u područja, pre svega prema primeni metodskih kompleksa (socijalni rad sa pojedincem, grupom ili zajednicom), kao i prema kategoriji korisnika (rad sa decom, starima, osobama sa posebnim potrebama, delinkventima, zavisnicama,i sl.). Područja socijalnog rada određuju specifičnost primene metoda, tehnika i veština socijalnog rada na određenu kategoriju klijenata.

## Socijalne usluge
Socijalne usluge obuhvataju mrežu institucija, organizacija i službi formiranih radi promocije zdravlja i dobrobiti građana. Usluge mogu biti raznolike i uključuju pomaganje ljudima da postanu nezavisni do stepena do kojeg je to moguće, pravnu pomoć, bračno savetovanje, grupe građana za podršku, zastupanje, ostvarivanje finansijske pomoći, nadzor nad decom, povezivanje klijenata sa resursima, savetovanje i drugo.

## Administracija u socijalnom radu
Administracija u socijalnom radu se odnosi na socijalne agencije koje treba da sprovedu socijalnu politiku u obliku socijalnih usluga. Sinonim je za implementaciju administrativnih metoda, profesionalnih vrednosti i etike. Očekuje se da će ovi metodi omogućiti socijalnim radnicima da obezbede efektivne i humane usluge klijentima.

## Izvori
* 

## Vanjske veze
* IFSW
* The Social Service Job Site
Metanoia

**Metanoia** je (grčki , *metanoia* - iza uma) starogrčki izraz koji znači *promeniti um*, promeniti se.

U teologiji se koristi u značenju pokajanja.
Gao Yanzong

**Gao Yanzong** (高延宗) (? -577), poznat i kao **Princ od Andea** (安德王), bio je carski princ kineske dinastije Sjeverni Qi. Poznat je po tome što se početkom 577. proglasio carem nakon što je njegov rođak, car Gao Wei, pobjegao pred naletom suparničke države Sjeverni Zhou.

Rodio se kao peti po redu sin Gao Chenga, de facto gospodara države Istočni Wei. Oca mu je 549. ubio sluga, nakon čega ga je naslijedio Gao Yang, osnivač dinastije. Gao Yanzong je u mladosti bio poznat po bahatosti i okrutnosti, zbog čega je često bio ritualno fizički kažnjavan od careva. Prilikom invazije Sjevernog Zhoua je, pak, pokazao izuzetnu hrabrost i upornost, zbog čega mu je pobjednički car Wu, duboko impresioniran, odlučio poštediti život. Krajem iste godine je, pak, ipak pogubljen zajedno sa ostalim članovima bivšeg vladajućeg klana.

## Reference

* *[[Knjiga Sjevernog Qija]]*, vol. 11.
* *[[Historija Sjevernih dinastija]]*, vol. vol. 52.
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 166, 169, 170, 171, 172, 173.

|-
Lu Lingxuan

**Lu Lingxuan** (陸令萱, ? - 577) bila je dvorska dama u službi kineske dinastije Sjeverni Qi. Službu je započela kao dojilja cara Gao Weija, ali je s vremenom postala toliko moćna na dvoru da je zasjenila njegovu caricu majku Hu. Njen sin Mu Tipo je bio jedan od najmoćnijih službenika na Gao Weijevom dvoru. Kineski historičari je često optužuju za korupciju.
Laik

**Laik** ( [*laós*] – "narod") je član kršćanske crkve, koji živi u svjetovnim zvanjima, to jest nije svećenik ili redovnik.

Naziv laik na grčkom znači narod. U kršćanskom govoru tako se nazivaju svi vjernici, svi članovi Crkve, koji žive u svjetovnim zvanjima (tj. oni koji nisu svećenici, biskupi, redovnici i đakoni). Vjernici – laici punopravni su i jednako vrijedni članovi Crkve. Oni su slično kao i biskupi, svećenici i redovnici pozvani da sudjeluju na svim područjima života i djelovanja kršćanske zajednice. Svima je u kršćanskim zajednicama povjereno zajedničko poslanje naviještanja i ostvarivanja Kristove Radosne vijesti, ali različite službe u vršenju tog poslanja. Sudjelovanje vjernika – laika u različitim oblicima života i djelovanja kršćanske zajednice zove se apostolat laika.
Propovijedanja Petrova

**Propovijedanja Petrova** (grčki Κηρυγματα Πετρου *Kerugmata Petrou*) je ranohrišćanski spis koji sadrži navodne Petrove propovedi. Spis zastupa judeo-hrišćansko gledište, s izrazitom protupavlovskom tendencijom.

Bio je pogrešno pripisivan Klementu Rimskom. Pretpostavlja se da je delo nastalo u Egiptu početkom 2. veka.

## Sadržaj

Apostol Petar šalje zbirku svojih propovijedi jeruzalemskom biskupu Jakovu, koji je pravi poglavar čitave Crkve (*episcopus episcoporum*), da pokaže kako Pavle, kao apostol među poganima, naučava nauku koja nije u skladu sa Zakonom. Mojsijev zakon zabacuju oni pokršteni pogani koji su prihvatili učenje protivno Zakonu od »čovjeka neprijatelja«, tj. Pavla. Osnovna ideja te teologije jest da ne samo nema nikakvog diskontinuiteta između Mojsijeva Zakona i kršćanstva nego da je kršćanstvo, u stvari, pravi Mojsijev Zakon koji je Isus samo očistio od natruha unesenih u Svete knjige poslije Mojsija.

## Izvori

## Povezano
* Judeo-hrišćani
* Ranohrišćanski spisi

## Vanjske veze
* The Preaching of Peter (earlychristianwritings)
* The preaching of Peter  (textexcavation)
* The Authentic Peter: The Preaching of Simeon Kefa  (scribd)
Rojalizam

**Rojalizam** je izraz koji u najširem smislu označava pojedince, pokrete i organizacije koji se zalažu da mjesto poglavara neke države zauzme nasljedni monarh, odnosno da državno uređenje mora biti monarhija na čelu s točno određenom dinastijom. U tom smislu rojalizam predstavlja uži pojam od monarhizma koji se za monarhiju zalaže u načelu.

## Najpoznatiji rojalistički pokreti

* jakobiti (Škotska, Irska, Engleska)
* legitimisti (Francuska)
* orleanisti (Francuska)
* bonapartisti (Francuska)
* carizam (Rusija)
* karlizam (Španija)
578.

__NOTOC__
Godina **578.** (**[[rimske brojke|DLXXVIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 578. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Vizigotski kralj Liuvigild osniva grad Reccopolis. 
* 5.10. &ndash; Tiberije II Konstantin nasljeđuje Justina II na mjestu bizanstkog cara.
* U gradu Osaka u Japanu nakon izgradnje budističkog hrama Shitenno-ji osnovan Kongo Gumi, građevinsko poduzeće koje je kao nezavisni poslovni entitet postojalo sve do 2006 godine, odnosno koje se smatra najdugovječnijim poduzećem u historiji.


## Rođenja

## Smrti
* 30.7. &ndash; Jakov Baradej, episkop Edese 
* 5.10. &ndash; Justin II, istočnorimski car
* Jovan Malala, bizantski kroničar
* Bhavaviveka, indijski Madhyamaka učenjak
* Sveti Brendan, irski svetac
* Abdul Muttalib, djed islamskog proroka Muhameda
* Wu Mingche, kineski vojskovođa
* Car Wu od Sjevernog Zhoua
* Yuwen Xian, kineski vojskovođa

## Reference
Reccopolis

**Reccopolis** () je bio grad čije se ruševine nalaze kod današnjeg sela Zorita de los Canes u Španiji, a koje administrativno pripada provinciji Guadalajara u autonomnoj zajednici Castile-La Mancha. Osnovan je godine 578. od strane tadašnjeg vizigotskog kralja Leovigilda, a ime je dobio po njegovom sinu i suvladaru Reccaredu I, kome je trebao služiti kao prijestolnica u nedavno osvojenoj Keltiberiji. Reccopolis ima važnost prije svega kao jedan od rijetkih gradova osnovanih u Zapadnoj Evropi u vrijeme ranog srednjeg vijeka, odnosno u periodu kada je propadala civilizacija, a gradovi nestajali ili bili masovno napuštani. Arheološka istraživanja ukazuju kako je Vizigotska Španija pod Leovigildom uživala primjetno višu razinu prosperiteta u odnosu na druge dijelove Zapadne Evrope, odnosno nastojanje da se očuvaju ili kopiraju određena dostignuća rimske civilizacije, pa je tako za potrebe Reccopolisa sagrađen akvadukt. Početkom 8. vijeka, za vrijeme omejidskog osvajanja Hispanije grad se bez borbe predao maurskim osvajačima. Mauri su ga ispočetka očuvali i nazvali Madinät Raqquba, ali s vremenom ih je više počelo zanimati obližnje brdo, na kome je sagrađena tvrđava; grad je porušen kako bi se u tu svrhu koristio građevinski materijal. Do 12. vijeka je Reccopolis bio potpuno porušen i zaboravljen.

## Napomene

## Vanjske veze

* Recópolis
Kongō Gumi

je japansko građevinsko poduzeće sa sjedištem u Osaki, poznato kao poduzeće s najdužim samostalnim postojanjem u historiji. Osnovano je godine 578. kada je tadašnji japanski glavni ministar princ Shotoku iz susjedne korejske države Baekje doveo građevinske majstore kako bi mu pomogli sagraditi budistički hram Shitennō-ji. Nakon završetka izgradnje, jedan od tih majstora je odlučio ostati u Japanu i baviti se građevinskim poslom. Njegovo poduzeće se specijaliziralo za izgradnju budističkih hramova, a kroz vijekove je Kongo Gumi sudjelovao u izgradnji mnogih znamenitih zgrada kao što je Zamak u Osaki. Navodi o tako dugoj historiji poduzeća se navode na 3 m dugom svitku papira koji potiče iz 17. vijeka, a koji je naveo 40 generacija vlasnika, odnosno direktora poduzeća. Svi oni su pripadali jednom te istom klanu po imenu Kongō.

Početkom 21. vijeka poduzeće je zapalo u financijske teškoće, i u januaru 2006. bilo likvidirano. Njegove pogone i imovinu je prije toga počela kompanija Takamatsu Corporation  Danas djeluje kjaoi Takamatsuova filijala.

## Reference

## Vanjske veze

*  Kongo Gumi Co., Ltd.
*
Shitenno-ji

je budistički hram u gradu Osaka u Japanu. Njegova izgradnja se pripisuje princu Shotokuu, japanskom državniku poznatom po širenju budizma u Japanu krajem 6. vijeka. Hram je dovršen oko 593. iako je izgradnja počela nešto ranije, te se godina 578. navodi kao datum kada je jedan od građevinara vezanih uz projekt osnovao Kongo Gumi, građevinsko poduzeće s najdužim kontinuiranim postojanjem u historiji. Danas se smatra najstarijim postojećim budističkim hramom koji je još uvijek u upotrebi , iako je kroz vijekove bio dograđivan, a 1963. potpuno obnovljen.

## Reference

## Eksterni izvori

* Shitennō-ji (japanski)
Frithuwald od Bernicije

**Frithuwald** je bio šesti po redu (poznati) kralj Bernicije, jednog od anglosaksonskih kraljvstava. Njime je vladao od 579. do 585. Bio je jedan od sinova kralja Ide, osnivača države. Osim najosnovnijih podataka o datumima njegove vladavine, o njemu se ne zna skoro ništa. Tradicionalno se uzima da je umro 585. i da ga je naslijedio kralj Hussa, za koga nije jasno da li mu je bio brat, ili vođa suparničke frakcije/klana među Anglima tog doba.
579.

__NOTOC__
Godina **579.** (**[[rimske brojke|DLXXIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 578. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Slaveni se počinju doseljavati na Balkan, doprijevši sve do Grčke.
* U gradu Limoges izbija ustanak protiv franačkog kralja Hilperika I od Neustrije.
* Hormizd IV nasljeđuje Hozroja I na sasanidskom prijestolju Perzije.
* Car Xuan od Sjevernog Zhoua abdicira u korist svog malodobnog sina cara Jinga, zadržavši vlast kao umirovljeni car.
* 26.11. &ndash; Pelagije II nasljeđuje Benedikta I kao 63. papa. 
* Frithuwald nasljeđuje svog brata Theodrica kao kralj Bernicije (tradicionalni datum).


## Rođenja
* Jovan Lestvičnik, kršćanski svetac
* Fang Xuanling, kineski kancelar dinastije Tang (u. 648)
* Yang Zhao, kineski princ iz dinastije Sui

## Smrti
* februar &ndash; Hozroje I Anuširvan, kralj Perzije
* Papa Benedikt I
* Theodric, kralj Bernicije (tradicionalni datum)

## Reference
Hormizd IV

**Hormizd IV.** (također *Hormisdas*; perzijski: هرمز *Hormoz*), Veliki kralj Perzije (579. - 590.).

Hormizda je njegov otac Hozroje I. odredio za nasljednika tako da ga je on bez poteškoća naslijedio. Ovaj vladar je i u zapadnim (Teofilakt Simokata) i u istočnim izvorima (Tabari) predstavljen vrlo negativno. Hormizd je već na početku vladavine ušao u sukob s visokim plemstvom. Razlog je bio taj što je Hormizd pokušavajući učvrstiti svoju vlast okrutno postupao s moćnim plemstvom koje je bilo konkurencija njegovoj vlasti. Izvori iz kasnosasanidskoga razdoblja te kasniji arapski izvori predbacuju mu da je prognao i pogubio bezbrojne plemiće te pokušao smanjiti moće utjecajnih svećenika zoroastrizma. Danas je teško donijeti objektivan sud o ovome vladaru jer nedostaje objektivnih izvora. Hormizd se u svakoj slučaju godinama uspijevao održati na prijestolju tako što je izigravao i unosio razdor među različite plemićke grupacije. 

Od svoga je oca također naslijedio rat s Bizantom koji je potrajao s promjenjivom srećom cijelo doba njegove vladavine. Mir je sklopljen tek u doba njegova sina Hozroja II. Parviza. 

Godine 589. pobunio se protiv Hormizda uspješni vojskovođa Bahram Čobin. Dok se njegova vojska kretala prema perzijskoj prijestolnici Ktezifontu, Hormizda je 6. veljače 590. jedna druga plemićka stranka svrgnula s prijestolja i za kralja postavila njegova sina Hozroja II. Parviza. Hormizd je zatim malo poslije oslijepljen i ubijen. No Bahram Čobin nije htio priznati Hozroja II. za vladara tako da je došlo do kratkotrajne uzurpacije prijestolja. No on je već iduće godine poražen tako da je zavladao Hozroje II. 

## Izvori
* *Geschichte der Perser und Araber zur Zeit der Sasaniden*. Iz arapske kronike Tabarija. Preveo na njemački i komentirao Theodor Nöldeke. Leiden 1879.
* Geoffrey B. Greatrex - Samuel N.C. Lieu: *The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars. Part II AD 363–630. A narrative sourcebook*. London und New York 2002.

## Literatura
* John Martindale: *The Prosopography of the Later Roman Empire IIIa*. Cambridge 1992, str. 603. i.d.
* Zeev Rubin: *Nobility, Monarchy and Legitimation under the later Sasanians*. U: J. Haldon/L. Conrad (ed.), *The Byzantine and early Islamic Near East VI*. Princeton 2004, str.. 235. – 273.
Pelagije II

**Pelagije II.** je bio papa od 26. studenog 579. do 7. veljače 590. godine.

Bio je rodom iz Rima, ali ime njegovog oca (Winigild) sugerira moguće ostrogotsko porijeklo. Pontifikat su mu obilježili uspjesi Rimokatoličke crkve u uspostavljanju autoriteta nad Evropom; od njih je najvažniji preobraćenje Vizigota sa arijanstva na katoličanstvo. Biskup Milana, koji se odmetnuo od rimske Crkve za vrijeme šizme Tri poglavlja, ponovno je prihvatio autoritet rimskog pape; iako drugi odmetnuti biskupi Sjeverne Italije nisu. Pelagije je, s druge strane, imao manje uspjeha u diplomatskim naporima kojima je nastojao prekinuta langobarska pustošenja Italije. Bizantinci, kojima se prvima obratio za pomoć, su bili previše zauzeti ratom s Perzijancima i slavenskim provalama na Balkan da bi mogli intervenirati. Pelagije je potom za pomoć zamolio Franke, ali su njih Langobardi podmitili. Na kraju je došao u sukob sa carigradskim patrijarhom, zamjerajući mu uzimanje titule "ekumenski" (vaseljenski), smatrajući je umanjivanjem vlastitog autoriteta. Umro je od posljedica kuge koja je 590. pogodila Rim.
Yang Zhao

**Yang Zhao** (楊昭) (584–606), formalno **Krunski princ Yuande** (元德太子, doslovno "istaknuti i brižni krunski princ"), posthumno **Car Xiaocheng** (孝成皇帝, doslovno "sinovljevski i uspješni car") sa hramskim imenom **Shizong** (世宗) za vrijeme kratke vladavine njegovog sina Yang Tonga, bio je krunski princ kineske dinastije Sui. Bio je najstariji sin cara Yang (Yang Guang). Majka mu je bila carica Xiao. Status krunskog princa je dobio 605. godine, nedugo po očevom stupanju na prijestolje. Imao je dvije supruge i tri sina, od kojih će dva - Yang You i Yang Yong - nakratko postati carevi za vrijeme kolapsa dinastije Sui 617-619. Sam Yang Zhao to nije dočekao, jer je umro 606. Kineski historijski izvori to pripisuju pretilosti, odnosno prevelikom umoru zbog klečanja prilikom dvorskih ceremonija.
Fang Xuanling

**Fang Xuanling** (房玄齡) (579–648), formalno ime **Fang Qiao** (房喬), kurtoazno ime Xuanling, formalno **Vojvoda Wenzhao od Lianga** (梁文昭公), bio je kineski političar, državnik i historičar. Najpoznatiji je kao autor *[[Knjiga Jin|Knjige Jina]]*, ali se također istakao i kao jedan od najcijenjenijih kancelara dinastije Tang. On i kolega Du Ruhui, koji su decenijama vjerno služili cara Taizonga, su često bili navođeni kao ideal kome svi kineski kancelari i državnici trebaju težiti.

## Napomene i reference

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 66.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan08.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 96.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan14.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 179, 184, 189, 191, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 198, 199.
580.

__NOTOC__
Godina **580.** (**[[rimske brojke|DLXXX]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. Oznaka 580. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Ethelbert postaje kralj Kenta.
* Rimski Senat šalje izaslanstvo u Konstantinopol; to postaje posljednja zabilježena odluka u historiji te institucije
* Yang Jian, regent kineske dinastije Sui, sravnjuje sa zemljom drevnu prijestolnicu Ye.


## Rođenja
* Uthman Ibn Affan, Muhamedov drug i kalif
* Umar, kalif
* Pipin I, franački majordom
* Maksim Ispovjednik, kršćanski redovnik
* Wei Zheng, kineski kancelar dinastije Tang (u. 643)
* Dao Xin, kineski budistički redovnik i učenjak

## Smrti
* Car Xuan od Sjevernog Zhoua
* Martin od Dumesa, biskup Brage
* Gao Anagong, kineski velikodostojnik
* 18.11. - Wei Xiaokuan, kineski vojskovođa
* Yuchi Jiong, kineski vojskovođa

## Reference
Martin od Brage

Sveti **Martin od Dumioa** ili **Martin od Brage** (; , , cca. 520&ndash;580) bio je kršćanski nadbiskup grada Bracara Augusta u Hispaniji (današnja Braga u Portugalu), poznat i kao crkveni pisac. Rođen je u Panoniji, te je otišao hodočastiti u Svetu zemlju, gdje je postao redovnik. Tamo je, prema nekim pretpostavkama, sreo hodočasnike iz Hispanije koji su ga nagovorili da s njime dođe u Galeciju gdje je pomagao pri probraćenju Sveva, tada uglavnom pagana ili arijanaca. Tamo je došao oko 550. i osnovao nekoliko samostana. U maju 561. je kao biskup Duomioa sudjelovao u Prvom saboru u Bragi. Kasnije je postao nadbiskup Brage i predsjedao tamošnjim Drugim saborom. Za vrijeme njegovog stolovanja je većina stanovništva preobraćena na ortodokosno nikejsko kršćanstvo, odnosno katoličanstvo, a što je uključivalo i Britoniju gdje su živjeli izbjeglice iz Britanije i održavali keltske obrede.

## Djela
Uz nekoliko prigodnih pjesama, Martin je sastavio tri moralna spisa, koja se po izboru tema oslanjaju na djela filozofa Seneke: *Obrazac čestita života* *(Formula vitae honestae)*, *O srdžbi* *(De ira)* i *O poniznosti* *(De humilitate)*. Djelo *O obraćenju seljakâ* *(De correctione rusticorum)*, gdje se zalaže za iskorjenjivanje poganstva, osobito je značajno za poznavanje tadašnjih seoskih običaja u Hispaniji.

## Reference

## Izvori
* 
* ''Opera omnia''.  complete bibliography
*
*
Gao Anagong

**Gao Anagong** (高阿那肱) (? - 18. novembar 580) bio je kineski velikodostojnik na dvoru dinastije Sjeverni Qi. Karijeru je započeo u vojsci, gdje se istakao streličarskim i jahačkim vještinama, ali i sposobnošću laskanja. Zbog nje je napredovao u službi sve dok u doba cara Gao Weija nije postao jedan od njegovih najbližih suradnika. Tada se povezao sa klanom vezanim oko bivše careve dojilje Lu Lingxuan - zajedno sa njenim sinom Mu Tipom i Han Zhangluanom je činio tri najmoćnija službenika u državi. Kineski historičari ga opisuju kao ne tako korumpiranog kao ostala dvojica, ali jednako nesposobnog. Godine 577. je državu Sjeverni Qi napala susjedna država Sjeverni Zhou, zbog čega je Gao Wei odlučio pobjeći iz prijestolnice Ye. Gao Anagong je, pak, tada izdao Gao Weija, davši mu lažne imnformacije omogućivši njegovo zarobljavanje od strane trupa Sjevernog Zhoua. Car Wu od Sjevernog Zhoua ga je zbog toga bogato nagradio, omogućivši mu da služi kao guverner njemu, a potom sinu Xuanu. Kada je car Xuan 580. umro, vlast je kao regent preuzeo njegov tast Yang Jian. Protiv njega se pobunio Yuchi Jiong, a kome se priključio i Gao Anagong. Njega, i druge pobunjene generale je Yang Jian porazio; Gao Anagong je potom zarobljen i pogubljen.

## Reference

* *[[Knjiga Sjevernog Qija]]*, vol. 50.
* *[[Historija Sjevernih dinastija]]*, vol. 92.
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 170, 171, 172, 173, 174.
Wei Zheng

**Wei Zheng** () (580–643), kurtoazno ime **Xuancheng** (玄成), formalno **Vojvoda Wenzhen od Zhenga** (鄭文貞公), bio je kineski političar, državnik i historičar. Njegovo najpoznatije historijsko djelo je *[[Knjiga od Suija]]*, koje je uredio godine 636. Poznat je i kao dugogodišnji kancelar dinastije Tang, koju je služio za vrijeme cara Taizonga.

Odrastao je u siromašnoj porodici u provinciji Hebei. Za vrijeme kolapsa dinastije Sui se priključio Li Mijevoj pobuni protiv cara Yanga. Kada su se Li Mijevi pobunjenici predali trupama novoproglašene dinastije Tang, Wei Zheng je ušao u službu krunskog princa Li Jianchenga, najstarijeg sina cara Gaozua. Godine 626. Li Jianchenga je ubio njegov mlađi brat Li Shimin, prisilivši tako oca da mu prepusti prijestolje; Li Shimin, koji je uzeo carsko ime Taizong, uzeo je u službu Wei Zhenga kao i brojne njegove suradnike. Wei Zheng je napredovao u službi, postavši jedan od najcijenjenijih carevih suradnika. Posebno se istakao spremnošću da kritizira carevu politiku, što je posebno došlo do izražaja po pitanju vanjske politike i poduzimanja ambicioznih osvajačkih pohoda. Car je toliko cijenio Weija, da je nakon njegove smrti dogovorio brak njegovog sina Wei Shuyua sa svojom kćeri, Princezom Hengshan.

## Reference

* *Mirror to the Son of Heaven* by Howard J. Wechsler (Yale University Press: 1974) 
* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 71 http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan09.htm .
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 97 http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan14.htm .
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 184, 185, 186, 187, 190, 191, 192, 193, 194, 195, 196, 197, 198.
Dayi Daoxin

**Dayi Daoxin** (kineski: 道信， Wade-Giles: **Tao-hsin**) (japanski: Dōshin) (580–651) bio je kineski budistički učenjak i vođa, poznat kao četvrti patrijarh Chán škole., Naslijedio je Jianzhi Sengcana 僧璨 (? - 606) (Wade-Giles: Chien-chih Seng-ts'an; japanski: Kanchi Sosan) a naslijedio ga je Hongren (kineski: 弘忍) (601–674).
580-e

**580-e** su decenija koja je počela 1. januara 580. i završila 31. decembra 589. 

## Događaji i trendovi
* 581 - Yang Jian, regent sjevernokineske države Sjeverni Zhou, preuzima prijestolje pod imenom car Wen, te osniva dinastiju Sui.
* 589 - Vizigotski kralj Reccared, koji se dvije godine ranije s arijanstva preobratio na "pravovjerno" nikejsko kršćanstvo (katoličanstvo organizira Treći sabor u Toledu u kome je isto preobraćenje nametnuto njegovim podanicima.
* 589 - Trupe cara Wena, vladara sjeverne dinastije Sui zauzimaju Jiankang, prijestolnicu južne dinastije dinastije Chen i zarobljavaju njenog vladara Chen Shubaoa, poslije čega je Kina nakon nepuna tri vijeka ponovno ujedinjena.

## Reference
Oracle

**Orakl** (srpski) ili **Oracle** (bosanski, hrvatski) je relacionalna baza podataka (RDBMS) koju proizvodi Oracle Corporation.

Lari Elison i kolege Bob Majner i Ed Outs započeli su svoj rad sa kompanijom "Software Development Laboratories (SDL)" 1977. SDL je razvio orginalnu verziju Oracle softvera. Ime Oracle je nastalo od imena koda za CIA projekat na kojem je Elison radio dok je bio zaposlen u firmi Ampeks.

Kompjuterske platforme koje koriste Oracle su AIX, -HP-, Sun Solaris, Windows, Linux, itd.
FK Romanija

**FK Romanija** je bosansko-hercegovački fudbalski klub iz Pala, Republika Srpska. Klub se trenutno takmiči u  Prvoj ligi Republike Srpske.

## Rezultati
FK Romanija je bila prvak Druge lige Republike Srpske grupa „Istok“ u sezoni 2008/09.

## Historija
Klub je osnovan 1934. pod imenom „Vihor“. Odmah nakon Drugog svjetskog rata klub je promijenio ime u FK „Milan Simović“ po imenu romanijskog narodnog heroja, a ubrzo poslije toga u sadašnji naziv FK „Romanija“. Klub je jedno vrijeme nosio naziv „Slobodna Romanija“.

Početkom ratnih sukoba devedesetih godina u Jugoslaviji, FK Romanija prekida sa radom jer se članovi kluba uključuju u otadžbinski rat. Tokom otadžbinskog rata Republike Srpske 1992-1995, FK Romanija gubi direktora Vlajka Petrovića, jednog od najboljih igrača Dražena Jasiku, i još šest mladih članova kluba gine u borbama. U periodu rata klub nastavalja sa radom u proljeće 1993. godine, a 1994. se uključuje u kup takmičnje Republike Srpske. Odmah po završetku rata, Romanija se uključuje u Prvu ligu Republike Srpske grupa „Istok“.

## Pionirska selekcija FK Romanije
Pionirska selekcija FK Romanije je u sezoni 2002/03. bila prvak Republike Srpske, a u sezoni 2001/02. je bila treća.

## Poznati bivši igrači
* Vladica Babović
* Aleksandar Gutalj
* Veljko Aleksić
* Srđan Delipara
* Marko Blagojević
* Miloš 
* Nemanja Knežević

## Povezano
* Fudbalski savez Republike Srpske
* Prva liga Republike Srpske u fudbalu
* Druga liga Republike Srpske u fudbalu
* Fudbalski klubovi Republike Srpske

## Izvori
* Fudbalski klub Romanija  

## Vanjske veze
* Fudbalski Savez Republike Srpske 
* Zvanični sajt kluba
Yang Jian

**Yang Jian** može biti:

* Erlang Shen, kinesko božanstvo
* Car Wen od Suija (541–604), prvi car i osnivač kineske dinastije Sui
* Yang Jian (princ Suija) (585–618), unuk cara Wena (i sin cara Yanga)
Regionalna liga Republike Srpske u fudbalu

**Regionalna liga Republike Srpske u fudbalu** (Treća liga Republike Srpske u fudbalu) je treći stepen takmičenja u Republici Srpskoj koje organizuje Fudbalski savez Republike Srpske. Sastoji se od 48 fudbalskih klubova iz Republike Srpske, podijeljena u četiri grupe, grupu „Zapad“, „Centar“, „Istok“ i „Jug“. Pobjednici Regionalne lige Republike Srpske u fudbalu se plasiraju u Drugu ligu Republike Srpske. Pravo na ulazak u Regionalnu ligu Republike Srpske ostvaruju pobjednici nižerangirane Područne lige Republike Srpske u fudbalu.

## Takmičenja

Sistem takmičenja se u ovoj ligi mijenjao u prošlosti. Do pred kraj sezone 2007/08. je postojalo 10 regionalnih liga, nakon čega su formirane sadašnje četiri lige. Grupa „Zapad“ uključuje fudbalske klubove iz zapadnog dijela Republike Srpske, grupa „Centar“ uključuje klubove iz centralnog dijela Republike Srpske, grupa „Istok“ uključuje klubove iz istočnog dijela, a grupa „Jug“ iz istočnog dijela Republike Srpske.

* Regionalna liga Republike Srpske Istok (14 klubova)
* Regionalna liga Republike Srpske Jug (7 klubova)
* Regionalna liga Republike Srpske Centar (14 klubova)
* Regionalna liga Republike Srpske Zapad (14 klubova)

## Pobjednici grupa Regionalne lige Republike Srpske

### Sezona 2010/11.
* Grupa Istok: FK Mladost Bogutovo Selo
* Grupa Jug: FK Velež, Nevesinje
* Grupa Centar: FK Tekstilac, Derventa
* Grupa Zapad: FK Naprijed Horizont, Banja Luka

### Sezona 2009/10.
* Grupa Istok: Ilićka 01, Brčko
* Grupa Jug: Željeznica, Trnovo
* Grupa Centar: Mladost, Donja Slatina
* Grupa Zapad: Vrbas, Banja Luka

### Sezona 2008/09.
* Grupa Istok: Mladost, Sandići
* Grupa Jug: Hercegovac, Bileća
* Grupa Centar: Pelagićevo, Pelagićevo
* Grupa Zapad: Crvena zemlja, Nova Ves

### Sezona 2007/08.
* Grupa Prijedor: Omarska, Omarska

## Historija
Na kraju sezone 2007/08. je izvršena reorganizacija postojećih 7, odnosno 10 liga (sa podgrupama) i formirane su sadašnje četiri lige. Prethodno tome su postojale sljedeće lige od kojih su neke bile podijeljene na dvije ili tri grupe:

### Bivše lige (do kraja sezone 2007/08)
* Regionalna liga Republike Srpske Banja Luka
* Regionalna liga Republike Srpske Bijeljina
* Regionalna liga Republike Srpske Doboj
* Regionalna liga Republike Srpske Gradiška
* Regionalna liga Republike Srpske Istočno Sarajevo
* Regionalna liga Republike Srpske Prijedor
* Regionalna liga Republike Srpske Zvornik

## Povezano
* Fudbalski savez Republike Srpske

## Izvori
* Fudbalski savez Republike Srpske 
* RS.Sport: Treće lige Republike Srpske
Međunarodna organizacija za standardizaciju

**Međunarodna organizacija za standardizaciju** - -{**ISO**}- (, ) je agencija Ujedinjenih nacija sa sedištem u Ženevi, zadužena za standardizaciju, odnosno izdavanje standarda.

## Skraćenica
Skraćenica -{**ISO**}- potiče iz naziva organizacija na engleskom jeziku, dok je ispravna skraćenica na srpskom - **MOS**, koja se ređe koristi.

## Drugo značenje
Iso je izvedeno ime od imena Isidor.

## Vanjske veze
* Zvaničan sajt
Yuchi Jiong

**Yuchi Jiong** (尉遲迥) (? -580), kurtoazno ime **Bojuluo** (薄居羅), bio je kineski vojskovođa u službi kineskih/Xianbei država Zapadni Wei i Sjeverni Zhou. Bio je nećak Yuwen Taia, vrhovnog komandanta i de facto vladara države Zapadni Wei, čiji su potomci uspostavili dinastiju Sjeverni Zhou. Yuchi Jiong je tu dinastiju služio sve do godine 580. i smrti cara Xuana. Kada je na vlast kao regent došao Xuanov tast Yang Jian, Yuchi je protiv njega, uvjeren kako Yang Jian namjerava za sebe preuzeti prijestolje, digao ustanak. Yang Jian ga je, međutim, brzo uspio poraziti, nakon čega je Yang izvršio samoubistvo. Njegovim uklanjanjem je Yang Jian ostao bez ozbiljnih suparnika, te je već sljedeće godine službeno preuzeo prijestolje i proglasio novu dinastiju Sui.
Imitacija

**Imitacija** je oponašanje gestova, grimasa i načina ponašanja nekog modela. Rezultat je ugledanja na osobu ili grupu čije su karakteristike slične potrebama koje osoba koja imitira želi da zadovolji. U teoriji učenja jedan od prvih stupnjeva socijalizacije kada dete imitacijom uči ponašanje koje je karakteristično za porodicu, grupu ili kraj u kome živi i za šta dobija odgovarajuću gratifikaciju.

## Izvori
Rečnik socijalnog rada

***Rečnik socijalnog rada*** je knjiga autora Ivana Vidanovića, prvi put štampana u proleće 2006. godine, u tiražu od 1000 primeraka. U pitanju je prvo delo ovog karaktera iz oblasti socijalnog rada na srpskom jeziku. Knjiga ima 438 strana. 

"Rečnik socijalnog rada" se po dozvoli autora može objaviti na stranicama Vikipedije pod uslovima GNU-licence za slobodnu dokumentaciju. Osim toga sadržaj Rečnika se uporedo postavlja i na Vikizvornik.
Dualizam

**Dualizam** (latinski: *dualis* – dvojan, dvostruk) ili **dvojstvo** jest pojam koji označava da je nešto sastavljeno od dva osnovna činioca (elementa, dela, principa i sl.).

U filozofiji, dualizam je mišljenje da postoje dva iskonska počela stvarnosti: npr. duh i telo, odnosno ideja i materija. Dualizmu i pluralizmu suprotstavlja se monizam, učenje da se svekolika stvarnost, duhovna i čulna, može izvesti iz jednog izvornog principa.

Postoje dualizmi materije i sile, kauzaliteta i finaliteta, slobode i nužnosti u filozofiji, kvantiteta i kvaliteta u prirodi, sižea i stila u umjetnosti, muškog i ženskog pola u biologiji itd.

## U filozofiji

Dualizam se relativno rijetko javlja kao čisti dualizam, tj. nauka o iskonskoj i nesvodljivoj dvojnosti svijeta. Kod većine filozofa postoji uverenje o prioritetu bilo duhovnog, bilo materijalnog faktora stvarnosti, i tako se prividni dualizam razrjeđuje u idealistički ili materijalistički pogled na svijet.

### Antika

Empedokle je govorio da u prirodi postoje dva protivna načela kretanja: ljubav i mržnja. Tako je on prvi od grčkih filozofa kazao da su zlo i dobro počela i da je uzrok svih dobara dobro, a zala zlo.

Kod Platona dualizam se izrazio u učenju o svijetu ideja i svijetu pojavnosti; kod Aristotela u teoriji o formi-duši, koja oblikuje i oživljava pasivnu večnu materiju.

Dualističke filozofske koncepcije mešaju se u doba pojave hrišćanstva s pojmovima hrišćanske teologije.

### Novi vek

Na početku Novog vijeka nova faza filozofskog dualizma započinje s Dekartovom teorijom o duhu i tvari kao apsolutno heterogenim supstancijama. Ta teorija, preko okazionalističkih diskusija, Leibnicove nauke o prestabilnoj harmoniji između duhovnih i materijalnih modifikacija u monadama, preko Kantove koncepcije o nespoznatljivim duhovnim i materijalnim „stvarima po sebi“, preko raznih panpsihizama, psihofizičkih paralelizama itd. traje do danas.

## U religiji

U religiji, dualizam je nauka o dva principa, dvije sile, koje se od iskona bore za prevlast i konačnu pobjedu u svijetu. Oprečni principi definišu se kao različito: kao dobro i zlo, svjetlost i tama, muškost i ženstvenost (jin i jang kod Kineza), Ormuzd i Ahriman (u prastaroj persijskoj Zoroastrovoj religiji), bijeli i crni bog (u veri starih Slavena), bog i satan (u manihejizmu, naučanju persijskog verskog reformatora Manija, 216- 276). Primijenjen ne samo na prirodu i životne manifestacije, nego i na društvene – klasne i ekonomske – odnose, dualizam manihejskog tipa osobito se snažno izrazio u reforminim „heretičkim“ pokretima između  IX  i  XIII  veka (bugarski i bosanski bogumili, patareni, hatari, albigenezi, valdenzi itd.).

## U fizici

U fizici, dvostruko svojstvo vala i korpuskula; osnovno svojstvo materije, prema kojemu svaka elementarna čestica ima svojstva valnog gibanja, a elektromagnetski talasi svojstva čestica.

## Izvori

## Povezano
* Monizam
Jin i jang

**Jin i jang** () su dva osnovna pojma kineske filozofije. 

Prikazuju posebne i naizgled nespojive sile prirode, koje se nadopunjuju. Dvojnost je karakteristična za različite grane kineske znanosti, npr. kinesku filozofiju; čini temelje tradicionalne kineske medicine, kao i središnje načelo kineskih fizičkih vježbi i borilačkih vještina. 

Jin i jang simboliziraju dvojnosti u prirodi, kao što su: svjetlo i tama, muško i žensko načelo, visoko i nisko, toplo i hladno. Jang je, primjerice, povezano s bijelim, muškim načelom i usredotočeno je prema vani, dok jin simbolizira crno, žensko načelo i usredotočeno je prema unutra.
581.

__NOTOC__
Godina **581.** (**[[rimske brojke|DLXXXI]]**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 581. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Yang Jian, regent sjeverne kineske dinastije Sjeverni Zhou, formalno preuzima prijestolje od malodobnog cara Jinga i kao car Wen proglašava novu dinastiju Sui. 
* Gok Turci počinju opsjedati Taurijski Herson.
* Nakon smrti Taspar Kagana, dolazi do sukoba među Gok Turcima, a potom i podjele države na dijelove kojima upravljaju tri različita vladara - Talopien, koga je oporukom odredio Taspar; Ishbara koga je za kagana proglasio kurultaj, te Tardu, koji kao yabgu upravljao zapadnim dijelom Kaganata.
* Car Wen od Suija preimenuje "Veliki grad Helu" u njegovo današnje ime Suzhou.


## Rođenja
* Umar ibn al-Khattab, muslimanski kalif (približni datum)
* Yan Shigu, kineski pisac i lingvist

## Smrti
* Taspar Khan, Kagan Gok Turaka
* Feng Xiaolian, kineska carica
* Car Jing od Sjevernog Zhoua

## Reference
Tijelo je hram

***"Tijelo je hram"*** je duhovna izreka popularna u mnogim religijama. Odnosi se na verovanje da je tijelo hram duha koji počiva u njemu.

Osobito je bila popularna među ranim hrišćanima, koji tada još uvek nisu imali crkve ni hramove. Među prvima je zabeležena kod apostola Pavla:

Ignjatije Antiohijski također kaže da su vjernici »hramovi Božji«, upravo njihova tijela su hramovi; a ujedno su kamenje za gradnju »hrama Očeva«. On upozorava da ne smemo zaboraviti da Bog u nama stanuje, stoga "budimo njegovi hramovi" i on će pojaviti pred našim licem "po tome ako ga budemo pravedno ljubili" (Efež 15, 3).

Poslanica Barnabina kaže da smo krštenjem »mi nanovo stvoreni« (6, 14), jer je »*sveti hram Gospodinu, braćo moja, boravište srca našega*« (6, 15). On, međutim, ne gleda na to sasvim statički:

Ranokršćanski spis Oktavije, na prigovor zašto kršćani nemaju kipova, žrtvenika ni hramova, odgovara:

Oktavije nastavlja da se najljepše žrtve Bogu sastoje u tome da čovjek gaji pravdu, da se kloni prijevare, da čovjeka iz pogibli izbavlja: »*to su naše žrtve, to je služba Božja; znači, u nas je pobožniji onaj tko je pravedniji*« (Oct. 32).

Tertulijan, hrišćanski teolog s početka 3. vijeka, piše o teškim grijesima kao o skvrnjenju "hrama Božjega":

Oprostivi gresi su protiv čovjeka, a neoprostivi protiv Boga, budući da su oskvrnuća hrama Božjega.

Izreka "*tijelo je hram duše*" je popularna i u savremenoj jogi, i drugim duhovnim praksama. Rastafarijanci veruju u neposredno prisustvo Boga u čovjeku vjerniku. Oni veruju da je telo hram, tako da nema potrebe graditi fizičke građevine.

## Izvori
Kurultaj

**Kurultaj** (mong. *xural*, *хурул* ili *xuraldaan* (*hural*, *hurul* ali *huraldaan*), turski: kurultay) je naziv za politički i vojni zbor, odnosno skupštinu koja se okupljala oko nekadašnjih mongolskih ili turski vladara/kanova. Korijen riječi "kural" ili "hural" u mongolskom ili turskom jeziku znači "sastanak" ili "okupljanja". Iako se kurultaj u modernom mongolskom smatara zastarjelom, u suvremenom turskom je očuvala staro značenje. Riječ "kurul" u turskom je glagol koji može značiti "utvrditi" ili "biti odobren".

## Mongolsko Carstvo
Svi veliki kanovi Mongolskog Carstva , uključujući i Džingis-akan i Ogadaja, su službeno izabrani na kurultaju. Kanovi vazalnih država, kao što je biula Zlatna Horda, su se birali na regionalnim kurultajima. Izbor kana se odvijao po točno određenoj proceduri.

Inauguraciju novog kana Zlatne Horde je u 15. vijeku opisao njemački putnik Johann Schiltberger:

Ritual nošenja novih kanova na filcu se na turskom zvao *kutermiak Khan*.

Za vrijeme mongolske vlasti nad Rusijom su ruski bojari i knezovi morali prisustvovati takvim ceremonijama, jer je svaki novi kan morao ponovno odobriti sve svoje ovlasti i njihova prava - *jarlike*. U 14. vijeku su u Zlatnoj Hordi zbog endemskih građanskih ratova izbori novih vladara postajala sve češći i u političkom smislu nevažniji. Zbog toga je u ruski jezik ušla riječ кутерьма (kuterma), što znači "besmisleno trčanje okolo."

Osim izbora kanova, na kurultajima su se donosile odluke o vojnim pohodima, ali i strategijama koje će se na tim pohodima preuzeti. Poslije su se na kurultajima analizirali rezultati tzih pohoda. Kurultaji su također potvrđivali vojne komandante. Najvažnije odluke su se donosile na glavnom (carskom) kurultaju, dok su se manji pohodi odobravali i analizirali podređeni generali ili vazalni vladari.

Kurultajima su morali prisustvovati svi najvažniji članovi plemena, odnosno vladarske porodice. Smrt kana Ogadaja i Mongkea 1241. i 1259. je zbog toga imala značajne posljedice po historiju Eurazije, jer su se mongolski komandanti morali prekinuti svoje pohode ispred vrata Beča i Venecije, odnosno Sirije, i to samo zato da bi mogli sudjelovati u kurultajima.

## Moderno značenje
Mnogi suvremeni mongolski i turski narodi koriste riječ kulturltaj kao sinonim za parlament, kongres, konferenciju , vijeće, skupštinu ili konvenciju. Kao primjeri mogu poslužiti Svjetski kurultaj Baškiraca , Kurultaj Krimskih Tatara, Nacionalni kurultaj Kirgistana, Veliki državni hural Mongolije i Narodni hural Burjatske.

Kurultaj u modernom turskom jeziku ima drugih značenja: "Yüksek Kurulu grijani" je "savjet visokog obrazovanja ',' genel kurul toplantısı" je "opće zasjedanje odbora" Kurultaj se može koristiti za opću skupštinu, na primjer, organizacije ili udruge. "Kurul" je glagol koji u turskom znači "utvrditi" ili "biti odobren".

## Vanjske veze
* Kurultaj Krimskih Tatara 
* Video-snimka (na baškirskom) od Drugom svjetskom kurultaju Baškiraca
Apa Kagan

**Apa Kagan** (*Apa Qaghan*, kineski: 阿波可汗, moderni pinyin: ābō kěhàn, Wade-Giles: a-po k'o-han, srednjokineski: (Guangyun) fonetski:ʔɑ˥˩puɑ˥˩ kʰɑ˥ɣɑn˩˥, osobno ime: /大逻便, dàluóbiàn, ta-lo-pien) je bio gokturski princ, sin vladara Muqan Qaghana, koji je 581. proglašen za kagana Turkijskog Kaganata. Na prijestolje je došao po oporuci svog strica Taspar Kagana. S tom odlukom se međutim nije htio složiti kurultaj, odnosno turska skupština, koja je za vladara proglasila Išbaru. Zbog toga je među Gok Turcima došlo do građanskog rata, koga je dobro iskoristila kineska dinastija Sui. Apa Kagan je za saveznika imao Tardua, vladara zapadnog dijela Kaganata, i sa njime pokrenuo katastrofalni pohod na Kinu 583. Umro je četiri godine kasnije.
Išbara Kagan

**Išbara Kagan** (*Ishbara Qaghan*, staroturski:  , Ϊšbara qaγan, 沙缽略可汗/沙钵略可汗, Pinyin: shābōlüè kěhàn, Wade-Giles: sha-po-lüeh, alternativna imena: Shapolo, puno ime: **Il Kül Shad Bagha Ishbara Qaghan** 伊利俱盧設莫何始波羅可汗/伊利俱卢设莫何始波罗可汗, osobno ime: 阿史那攝圖/阿史那摄图, āshǐnà shètú, a-shih-na she-t'u) bio je prvi sin Issik Qaghana, unuk Bumin Qaghana i peti kagan prvog Istočnog Turkijskog Kaganata (581 - 587)

Na prijestolje ga je imenovala plemenska skupština (kurultaj), odbivši odluku njegovog strica i prethodnika Taspar Qaghana koji je prijestolje ostavio svog nećaku Tuliju (Talopien), sinu Muqan Qaghana. Turski plemenski oci su smatrali da su time prekršeni običaji nasljeđivanja od starijeg brata na mlažćeg brata. Išbarino imenovanje je osporio Tulijev brat Jotan, kao i Tardu, koji je kao yabgu (pod-kagan) vladao zapadnim dijelovima Kaganata. Takvu nestabilnost su iskoristili Kinezi, odnosno dinastija Sui, koja je potpirivala međusobne sukobe te tako osigurala svoje sjeverne granice.

Išbara je imao relativno dobre veze s Kinom. Bio je oženjen za princezu Qianjin iz dinastije Sjeverni Zhou (preteče dinastije Sui). Temeljem toga je uživao podršku dinastije Sui.

## Izvori
### Fusnote

### Literatura
* The Turks / editors, Hasan Celal Güzel, C. Cem Oğuz, Osman Karatay. Other author Güzel, Hasan Celâl. Oğuz, Cem. Karatay, Osman, 1971- Ocak, Murat. Imprint Ankara : Yeni Türkiye, 2002.  (set)
Egzegeza

**Egzegeza** ( *eksigisis* – "objašnjenje", od ἐξηγεῖσθαι - "istaći") je kritičko tumačenje tekstova (napose religijskih, gramatičkih, povijesnih, pravnih itd.).

Postupak koji su primenjivali ranohrišćanski teolozi i filolozi tumačeći tekstove Biblije. Egzegeza je najčešće bila alegorijska, što znači da se u opisima, događajima i u konstrukciji tražio skriveni, viši smisao; često je takvo tumačenje imalo za cilj da dâ prihvatljivo objašnjenje za nejasna mjesta ili kontradikcije u tekstu. 

Egzegeza filozofski obrazovanih hrišćana, kao što su bili Filon iz Aleksandrije, Origen, Klement iz Aleksandrije ili među lat. tumačima Tertulijan i Ilarije imala je za cilj manje ili više suptilno privlačenje učenih vernika, ili napade na jeres i odbranu vladajuće teološke doktrine.

Egzegeze su imale ogromnu ulogu u formiranju simboličke slike sveta, koja je u najvećoj mjeri odredila civilizaciju i umetnost srednjeg veka. Sem alegorijske egzegeze neki su ranohrišćanski teolozi (Hijeronim) uveli istorijsku egzegezu, sa hronološkim ispitivanjem. Kombinacija ove dve egzegeze bila je osnova srv. egzegetici.
Yan Shigu

**Yan Shigu** () (581–645), formalno ime **Yan Zhou** (), kurtoazno ime **Shigu**, bio je kineski pisac i lingvist iz doba dinastije Tang.

Djed mu je bio znameniti učenjak i kaligraf Yan Zhitou. Njegov otac, po imenu Yan Silu (颜思鲁), kasnije je radio kao državni službenik Li Shimina, budućeg cara Taizonga. Yan Shigu je ušao u državnu službu za vrijeme dinastije Sui. Iz nikada razjašnjenih razloga, došao je u njenu nemilost, i preko deset godina proveo u siromaštvu, prije nego što je rehabilitiran u doba dinastije Tang. Poznat je po komentarima klasičnih tekstova kao što su *[[Shiji]]* i *[[Knjiga Hana|Hanshu]]*. Umro je 645. za vrijeme pohoda na državu Goguryeo.

Yan Zhenqing, znameniti kaligraf iz 8. vijeka, bio je njegov potomak.

## Reference
* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 73 http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan09.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 198 http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan21.htm 

## Vanjske veze
* http://riccilibrary.usfca.edu/listAuthor.aspx?authorID=3821 
*