open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Šalmaj

**Šalmaj** (, ; , ) je orijentalni muzički instrument iz porodice drvenih duvačkih instrumenata sa *dvostrukim trščanim* ''jezičkom''.

## Istorijat šalmaja

Šalmaj je veoma starog porekla. Na njemu se sviralo u Evropi u vreme srednjeg veka i renesansne, od kraja 13. veka do 17. veka.

Stigao je u Evropu pod arapskim uticajem.
Kao razvijen oblik orijentalne zurle, šalmaj se smatra pretečom današnje oboe, sa kojom je veoma sličan po zvuku. On se smatra i pretečom današnjeg klarineta.

Kao i na modernoj oboi, šalmaj se svira duvanjem u dvostruki trščani jezičak. Obično je napravljen iz jednog komada drveta, sa proširenjem na kraju u obliku levka (kao na trubi).

Zvuči veoma glasno, prodorno i grubo, pa se uglavnom koristi/o na otvorenom.

U Nemačkoj šalmaj se zove *Schalmei* ili *Pommer*. Prva reč verovatno dolazi od lat. reči *calamus* što znači „trska“ ili „stabljika“.

U Evropi su svirane mnoge vrste šalmaja i imali su različita imena. Početokom 16. veka bilo je nekoliko različitih veličina šalmaja, od soprana do basa.

## Upotreba šalmaja danas
Instrumenti slični srednjevekovnom šalmaju mogu se i danas čuti u mnogim zemljama. Na njima obično sviraju ulični muzičari ili vojni orkestri.

U mnogim zemljama Azije šalmajska tehnika sviranja obuhvata i kružno disanje koje omogućava kontinuirano sviranje, bez pauze za uzimanje vazduha.

Danas se proizvode i *školski primeri šalmaja*  koji su jednotrščani drveni duvački instrumenti (kao klarinet i saksofon) sa *kljunastim [[Usnik (drveni duvački instrumenti)|usnikom]]*. To je ujedno i narodni instrument. Ova vrsta šalmaja ima dve klapne i isti *usnik*, *poveznicu* i *trsku* (*[[jednostruki jezičak]]*), kao klarinet, što se vidi na sledećoj slici:

::

Pogledajmo još jedan tip modernih školskih šalmaja raznih veličina bez klapni koji ima isti *usnik, poveznicu* i *trsku* (*[[jednostruki jezičak]]*), kao klarinet:

::

Šalmaju je vrlo sličan italijanski instrument ***Piffero***, koji se i danas koristi u italijanskoj narodnoj muzici.

::

Zvučni primer današnjeg sviranja prastarog instrumenta *šalmaja* načinjen u pokrajini Kalabrija, koja je jedna od najnerazvijenijih pokrajina u celoj (Italiji):

::

## Povezano
* Aerofoni instrumenti
* Muzički instrumenti
* Podela muzičkih instrumenata
* Drveni duvači, ''oblici usnika''
* Jednostruki jezičak
* Tupian, ''klarinet, blok-flauta i šalmaj''
* Klarinet

## Izvori
Gornji Grad (Zemun)

**Gornji Grad** je gradsko naselje u Beogradu, Srbija, locirano u opštini Zemun.

## Lokacija

Gornji Grad se nalazi u severnom delu Zemuna, prostiruđi se duž desne obale Dunava. Grubo je ograđeno Ugrinovačkom i Banatskom ulicom, dok su druge ulice Cara Dušana i Pregrevica takođe važne ulice. Gornji grad je izduženo naselje i jedno je od najvećih u Zemunu. Graniči se sa naseljima Gardoš na istoku, Ćukovac i Muhar na jugoistoku, naseljem Sava Kovačević na jugu, Sutjeska i Zemun Bačka na jugozapadu, dok se na zapadu proteže u pravcu Nove Galenike i industrijske zone Goveđi Brod.

## Karakteristike
Ime naselja bukvalno znači Gornji Grad, koji se nalazi iznad brda Gardoš i nasuprot je naselju Donji Grad, koje se nalazi u podnožju brda. Po popisu iz 2002, u naselju je živelo 15,819 stanovnika. U naselju se nalazi nekoliko važnih objekata, tri stadiona koja pripadaju FK Teleoptik, FK Zemun i FK Milutinac, „INSA“, fabrika satova kao i fabrika precizne mehanizacije „Teleoptik“. U naselju se nalazi i veliki broj škola, među kojima su Visoka zdravstvena škola, Kriminalističko policijska akademija, Saobraćajno-tehnička škola, Institut za Fiziku, Studentski dom „Zdravko Marinović“, kao i par osnovnih škola. U naselju se još nalazi i škola jahanja, kao i dom za slepe i slabovide. Naselje je jako dobro povezano gradskim prevozom, i kroz njega saobraća autobus na liniji 17 Konjarnik - Zemun (Gornji grad). Na samoj granici naselja na zapadu, gradi se Kineski most, drugi beogradski most preko Dunava, koji će povezati Zemun i Borču.
The Miller and the Sweep

***The Miller and the Sweep*** () je britanska kratka crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1897. u režiji Georgea Alberta Smitha. Traje oko 50 sekundi i sastoji se od jednog kadra u kome se mlinar s vrećom brašna slučajno sudari sa dimnjačarom, te odmah nastane svađa i tučnjava u kojoj jedan drugog posipaju brašnom i čađom. Smatra se jednim od prvih ostvarenja u Smithovoj filmografiji, napravljenim nedugo nakon što je nabavio svoju prvu filmsku kameru.

## Vanjske veze
*
Peter Elfelt

**Lars Peter Elfelt** (rođen kao **Peter Lars Petersen**; 1. januar 1866 - 18. februar 1931) bio je danski fotograf i filmski režiser, poznat kao pionir danske kinematografije. Godine 1893. je otvorio svoj studio u Kopenhagenu, a 1896. prilikom putovanja u Pariz od francuskog pronalazača Julesa Carpentiera dobio nacrte za Kinematograf, odnosno filmsku kameru koju je potom sam napravio. Početkom 1897. je snimio *[[Kørsel med Grønlandske hunde]]* , kratki film koji se smatra prvim u historiji Danske. Nakon toga je snimio veliki broj kratkih dokumentarnih filmova. Godine 1901. je dobio titulu "kraljevskog dvorskog fotografa". 1903. je snimio prvi danski igrani film pod naslovom *[[Henrettelsen]]*.

## Filmografija

* *[[Kørsel med Grønlandske hunde]]* (1897)
* *Kongelige skal fotograferes* (1899)
* *Kejserinde Dagmars Ankomst til Helsingør* (1900)
* *Czar Nikolai II's Ankomst til Helsingør* (1901)
* *Dronning Alexandras Ankomst til Toldboden* (1902)
* *Kejserinde Dagmars Ankomst til Bellevue* (1902)
* *Kong Christian IX modtager Storhertug Friedrich-Franz af Mecklenburg Schwerin* (1903)
* *Sylfiden* (1903)
* *Tarantellen af Napoli* (1903)
* *Kongejagt paa Hveen* (1903)
* *Prinsesse Marie til Hest* (1903)
* *De Kongelige paa Cykler i Fredensborg Slotsgaard* (1903)
* *[[Henrettelsen]]* (1903)
* *Kejser Wilhelms Ankomst til København* (1903)
* *Ribe Domkirkes indvielse* (1904)
* *Daniel Dalsgaards Kaffeforretning* (1904)
* *Zigeunerdans af Troubaduren* (1906)
* *Skiløb. Holmenkollen* (1906)
* *Kong Haakons Besøg paa "Herluf Trolle"* (1906)
* *Orfeus og Eurydike* (1906)
* *Livjægerne paa Amager* (1906)
* *Kong Frederik VIII's Proklamation* (1906)
* *Islands Altings Besøg i København* (1906)
* *Kong Frederik VIII's Ankomst til Berlin* (1907)

## Vanjske veze

* 
* Peter Elfelt  at Det Danske Filminstitut 
* Peter Elfelt in Who's Who of Victorian Cinema
George Albert Smith (sineast)

**George Albert Smith** (4. januar 1864 &ndash; 17. maj 1959) bio je kazališni zabavljač, hipnotizer, vidovnjak, astronom, pronalazač i sineast, poznat kao jedan od britanskih filmskih pionira te tvorac Kinemacolora, prvog praktičnog sistema za film u boji.

Smith je od 1882. do 1892. bio suradnik Društva za psihička istraživanja i sudjelovao u istraživanju telepatije, a za što se dan-danas vezuju razne kontroverze. Nakon što je 1896. gledao prve predstave Lumiereovih filmova, odlučio ih je i sam početi proizvoditi. Nakon što je godine 1897. nabavio prvu kameru i sagradio vlastiti studio, te je počeo snimati filmove i prikazivati ih u Brightonu. Ubrzo je počeo intenzivnu korespondeciju sa francuskim filmašima Georgesom Meliesom koji mu je postao blizak prijatelj i suradnik. Godine 1903. je napravio prve eksperimente s filmom u boji razvivši tehniku Kinemacolor. S njome je snimio nekoliko kratkih filmova, a 1910. osnovao vlastitu kompaniju. Rad mu je prekinuo gubitak dugotrajnog patentnog spora sa Williamom Friese-Greeneom.

## Filmografija
* *[[The Haunted Castle (1897 film)|The Haunted Castle]]* (1897)
* *[[The Miller and the Sweep]]* (1897)
* *[[Old Man Drinking a Glass of Beer]]* (1897)
* *[[The X-Rays]]* (1897)
* *[[Photographing a Ghost]]* (1898)
* *[[Santa Claus (1898 film)|Santa Claus]]* (1898)
* *[[The Kiss in the Tunnel]]* (1899)
* *[[As Seen Through a Telescope]]* (1900)
* *[[Grandma's Reading Glass]]* (1900)
* *[[Grandma Threading Her Needle]]* (1900)
* *[[Spiders on a Web]]* (1900)
* *[[The Old Maid's Valentine]]* (1900)
* *[[The House That Jack Built (film)|The House That Jack Built]]* (1900)
* *[[Let Me Dream Again]]* (1900)
* *[[The Inexhaustible Cab]]* (1901)
* *[[The Death of Poor Joe]]* (1901)
* *[[Mary Jane's Mishap]]* (1903)
* *[[Sick Kitten]]* (1903)
* *[[Tartans of Scottish Clans]]* (1906)
* *[[Woman Draped in Patterned Handkerchiefs]]* (1908)
* *[[A Visit to the Seaside]]* (1908)

## Literazura
* Hall, Trevor H. *The Strange Case of Edmund Gurney* (London: Gerald Duckworth & Co., 1964)

## Vanjske veze
* History of film industry in Brighton 
* History of Brighton that includes the claim that Smith invented the closeup
* 
* First Colour Moving Pictures Discovered: The First Colour Moving Pictures Made by Lee and Turner (Restored film video)  September 2012.

## Izvori
1898. na filmu

## Događaji
* 19. april/maj - U New Yorku s radom počinje filmska kompanija Vitragraph.
* 27. august - Albert John West postaje prvi sineast koji obavlja službenu kraljevsku predstavu, prikazujući vlastiti dokumentarni film o krstarici ''HMS Crescent'' pred kraljicom Viktorijom.
* Hiralal Sen u Calcutti filmskom kamerom posuđenom od britanske putujuće trupe snima kazališnu predstavu *Flower of Persia*.

## Filmovi
* *[[Smích a pláč]]*
* *[[The Nearsighted School Teacher]]*
* *[[Guillaume Tell et le Clown]]*
* *[[Naftna fontana u Balahaniju]]*
* *[[The Ball Game]]*

## Debiji
* Josef Šváb-Malostranský

## Rođenja

## Vanjske veze

* 1898  na Internet Movie Database
Naftna fontana u Balahaniju

***Naftna fontana u Balahaniju*** (; ) je kratki crno-bijeli nijemi film koga je 1898. u snimio ruski (azerbejdžanski) sineast Aleksandar Mišon. Snimljen je Lumiereovom kinematografskom kamerom 4. augusta 1898. na naftnom polju u Balahaniju kraj Bakua (koji je tada bio dio Ruskog Carstva). Premijerno prikazan dva dana kasnije, a potom je predstavljen na međunarodnoj izložbi u Parizu. Smatra se prvim filmom u historiji azerbejdžanske kinematografije.

## Izvori
Old Man Drinking a Glass of Beer

***Old Man Drinking a Glass of Beer*** (), također poznat i kao ***Comic Faces***, je britanski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1897. u režiji Georgea Alberta Smitha. Traje 40 sekundi i sastoji se od jednog kadra u kome vodviljski zabavljač Tom Green pije pivo i, vidno dobro raspoložen, pravi različite grimase. Bryony Dixon navodi kako je ovaj film jedan od primjera kako su pioniri filma nastojali iskoristiti sposobnost kamere da se, za razliku od kazališne publike, približi izvođaču.

## Reference

## Vanjske veze
*
Smích a pláč

***Smích a pláč***, također poznat kao ***Pláč a smích*** ili ***Tvář Švába-Malostranského*** je kratki nijemi film snimljen 1898. u režiji českog filmskog pionira Jana Križeneckog. Sastoji se od kadra u kome popularni glumac i zabavljač Josef Šváb-Malostranský demonstrira različite grimase lica. Uz *[[Dostaveníčko ve mlýnici]]* i *[[Výstavní párkař a lepič plakátů]]* predstavlja jedan od prva tri filma u historiji češke kinematografije.

## Literatura
* http://www.csfd.cz//reziser/27430-krizenecky-jan/ 
* Český hraný film I, NFA Praha, 1996, 
* Luboš Bartošek, Náš film 1896 - 1945, Praha 1985

## Vanjske veze
* 
* Štábla Z.: Český kinematograf Jana Kříženeckého, Praha 1973
Josef Šváb-Malostranský

**Josef Šváb-Malostranský** (Prag, 16. mart 1860 - Prag, 30. oktobar 1932) bio je česki glumac, komičar, kabaretski zabavljač, pisac, filmski scenarist i režiser. Godine 1898. je, kao već etablirana glumačka zvijezda, nastupio u tri kratka filma - *[[Dostaveníčko ve mlýnici]]*, *[[Smích a pláč]]* i *[[Výstavní párkař a lepič plakátů]]* - koje je snimio Jan Kříženecký koji se smatraju početkom češke kinematografije.

Nećaka mu je bila poznata glumica Zita Kabátová.

## Vanjske veze
* http://www.souvislosti.cz/298mak.html
Göttingen

**Göttingen** (na lokalnom donjonjemačkom: *Chöttingen*) je grad od 122.883 stanovnika u njemačkoj pokrajini Donjoj Saksoniji. Poznat je po svom Univerzitetu Georg-August. 

## Geografija
Göttingen leži na rijeci Leine, udaljen oko 100 km južno od Hanovera i oko 55 km sjeverno od Kassela.

## Historija
Göttingen se prvi put spominje 953. pod imenom Gutingi, a status grada dobio je negdje oko 1211. godine. U 14. vijeku Göttingen je bio jedan od moćnijih gradova Hanzetske lige. Nakon što je 1531. prihvatio protestantizam grad je trpio zbog vjerskih ratova kroz period od 16. do 17. vijeka. Engleski kralj George II, koji je tad istovremeno bio i elektor (vladar) Saksonije, osnovao je 1737. Univerzitet Georg-August. On je uskoro poznao toliko poznat da je Göttingen po drugi put doživio prosperitet. Ipak, to nije trajalo predugo, samo do 1837. kada je nakon političkih razmimoilaženja isključeno 7 profesora poznatih kao Göttinger Sieben. Nakon tog kvalitet univerziteta se srozao, pa je i grad upao u krizu. Univerzitet se oporavio tek krajem 19. vijeka i to zahvaljujući svojim fakultetima matematike i fizike koji su tada zahvaljujući svom radu bili među vodećim u svijetu.

## Znamenitosti
Göttingen je jedan od rijetkih njemačkih gradova koji nije pretrpio nikakve štete za vrijeme Drugog svjetskog rata tako da ima potpuno očuvanu historijsku jezgru sa puno kuća građenih sa drvenom konstrukcijom (kanatna konstrukcija) kakva je i gradska vijećnica iz 14. vijeka, uz to ima i nekoliko gotičkih crkava. Grad je poznat i po svom botaničkom vrtu.

## Privreda
Pored Univerziteta Georg-August koji je danas jedan od najpoznatijih u Njemačkoj (univerzitetska biblioteka je jedna od najbogatijih), Göttingen je i snažni industrijski centar. U gradu se proizvode optički i visokoprecizni instrumenti, te mikroelektronika. Snažna je i kemijska, štamparska i industrija plastičnih materijala.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada 
* ''Göttingen'' na portalu Encyclopædia Britannica
Fulda (rijeka)

**Fulda** (poznata i kao *Gersfelder Wasser*) je rijeka u centralnoj Njemačkoj duga 218 km.
## Geografija
*Rijeka Fulda* izvire na obroncima planine Wasserkuppe, u sredini Njemačke. Od izvora teče u pravcu sjevera, preko ravničarskog dijela Hessena kroz gradove Fulda, Bad Hersfeld, Melsungen i Kassel. gdje prima svoju najveću pritoku Rijeku Eder. 

Nešto sjevernije kod sela Münden spaja se sa Rijekom Werra i formira Rijeku Weser.

*Fulda* sa svojim pritokama ima sliv velik oko 6 932 km², koji obuhvaća gusto naseljeni dio države Hessen.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Fulda River'' na portalu Encyclopædia Britannica
The Ball Game

***The Ball Game*** je američki kratki crno-bijeli nijemi dokumentarni film snimljen 1898. godine u produkciji Edison Manufacturing Company. Sastoji se od jednog kratkog kadra koji prikazuje bejzbol utakmicu između klubova *[[Reading Phillies]]* i *[[Newark Bears]]*. Među jednim od igrača *Bearsa* se nalazi i Zane Grey, koji će kasnije postati poznat kao autor vestern romana. Film je danas poznat kao prvi koji je zabilježio neku sportsku utakmicu, odnosno jedan od prvih sportskih filmova u historiji.

## Izvori

## Vanjske veze
*
Aleksandar Mišon

**Aleksandar Mihajlovič Mišon** (; ; ) bio je ruski fotograf i novinar, najpoznatiji kao pionir azerbejdžanske kinematografije. Rodio se u francuskoj porodici u Harkovu, gdje je godine 1883. pokrenuo fotografski studio. Sljedeće se godine preselio u Baku, današnji glavni grad Azerbejdžana. Tamo je otvorio studio, ali i pokrenuo lokalno fotografsko društvo. Godine 1898. je sa Lumierovom kamerom snimio nekoliko kratkih dokumentarnih filmova o naftnim poljima kraj Bakua; oni su ubrzo nakon toga predstavljeni na međunarodnoj izložbi. Godine 1908. se iz Bakua preselio u Slavjansk, a 1913. u Harkov. Za vrijeme ruske revolucije se priključio boljševicima te pred smrt bio predsjednik revolucionarnog tribunala u Voronježu.

## Vanjske veze
*
Hiralal Sen

**Hiralal Sen** (, *Hiralal Shen*) (1866–1917) bio je indijski fotograf, koji se smatra jednim od pionira, odnosno osnivačem indijske kinematografije. 1898. je u Calcutti, nakon što je odgledao kino-predstavu putujuće trupe izvjesnog profesora Stevensona, od njega posudio kameru kako bi snimio predstavu *Flower of Persia*. Potom je od Warwick Trading Company Charlesa Urbana nabavio uređaj Urbane Bioscop s kojim je 1899. počeo prikazivati u vlastitom kazalištu Classic Theatre, osnovavši vlastitu kompaniju Royal Bioscope. S njom je snimio nekoliko filmova uključujući jedan u kome je propagirao indijski Swadeshi pokret, te se zbog toga smatra jednim od pionira indijskog političkog filma. Međutim, poslovni neuspjesi i konkurencija Jamshedji Framji Madana su do 1913. okončali njegovu kompaniju. Posljednje godine života su mu obilježili bolest, ali i tragedija koja se zbila nedugo prije smrti, kada je požar uništio njegovu cjelokupnu filmsku arhivu, učinivši njegov opus izgubljenim.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* www.hindimovie.com
* "Remembering Hiralal Sen"
1899. na filmu

## Događaji
* John Alfred Prestwich pronalazi amaterski filmski format od 13&nbsp;mm.
* Francuske vlasti zabranjuju Meliesov film ''Dreyfusova afera'' nakon što su prilikom njegovog prikazivanja u nekoliko navrata izbile tučnjave između pro-drajfusovskih i anti-drajfusovskih članova publike.
* *[[Jeanne d'Arc (1899 film)|Jeanne d'Arc]]* postaje prvi duži film (10 minuta) koji je u potpunosti prikazan u boji.
* *[[King John (1899 film)|King John]]* postaje prvi (danas poznati) film koji predstavlja ekranizaciju Shakespeareove drame.

## Filmovi
* *[[Cléopâtre (1899 film)|Cléopâtre]]*
* *[[Jeanne d'Arc (1899 film)|Jeanne d'Arc]]*
* *[[The Kiss in the Tunnel]]*

## Rođenja

## Reference

## Vanjske veze

* 1899  na Internet Movie Database
Frankfurt Rajna-Majna

**Metropolitanska regija Frankfurt Rajna-Majna** (njemački: *Metropolregion Frankfurt/Rhein-Main*) je druga po veličini konurbacija u Njemačkoj od 5 600 000 stanovnika.
## Geografija
*Metropolitanska regija Frankfurt Rajna-Majna* prostire se na površini od 14 755 km², kroz tri njemačke pokrajine; Hessen, Porajnje-Falačka i Bavarsku.

Regiju formiraju slijedeći veliki gradovi; Frankfurt na Majni, Darmstadt, Mainz, Offenbach, Wiesbaden i čitav niz manjih: Hanau, Worms, Gießen, Aschaffenburg, Fulda, Rüsselsheim, Bad Homburg vor der Höhe, Oberursel (Taunus), Rodgau, Dreieich, Bensheim ...
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice regije
King John (drama)

**King John** () je historijska drama koju je napisao William Shakespeare i u kojoj opisuje vladavinu engleskog kralja Johna (Ivana Bez Zemlje; vl. 1199 - 1216). Ne postoje podaci o tome da je ikada izvedena za Shakesepeareovog života, a prvi put je objavljena u Prvom folio izdanju Shakespeareovih djela 1623. Većina stručnjaka pretpostavlja da je napisana 1590-ih, zajedno sa drugim, mnogo poznatijim Shakespeareovim historijskim dramama.

Prvi put je izvedena 1737. godine, a imala je veliku popularnost u viktorijanskoj eri, da bi se potom mnogo rjeđe izvodila. Godine 1899. je po njoj snimljen kratki film u režiji W. K. Dicksona koji se smatra prvom poznatom ekranizacijom Shakespearovog djela.

## Vanjske veze
* Complete Text of King John at MIT 
* The life and death of King John – HTML version of this title.
King John (film, 1899)

**King John** () je britanski crno-bijeli nijemi film snimljen 1899. u režiji Waltera Pfeffera Dandoa i Williama K. L. Dicksona. Temelji se na istoimenoj historijskoj drami Williama Shakespearea, posvećenoj vladavini engleskog kralja Johna (Ivan Bez Zemlje), čiji lik u filmu tumači Herbert Beerbohm Tree. Dickson je film napravio za British Mutoscope and Biograph, britansku podružnicu vlastite američke tvrtke American Mutoscope and Biograph Company. Smatra se prvom ekranizacijom Shakespearove drame na filmu. Sastojao se od najmanje četiri scene, koje su izgubljene, s izuzetkom dvominutnog frgamneta koji se čuva u Nederlands Filmmuseum.

## Vanjske veze
* 
* Postojeći fragment na Youtube

## Izvori
Herbert Beerbohm Tree

**Sir Herbert Beerbohm Tree** (17. decembar 1852 – 2. jul 1917) bio je engleski glumac i kazališni impresario, poznat kao jedan od najuglednijih glumaca viktorijanske Engleske, ali i osnivač Kraljevske akademije dramskih umjetnosti (RADA).

## Povezano
* Porodica Beerbohm

## Literatura
* Beerbohm, Max. *Herbert Beerbohm Tree* (1917)
* Bingham, H. *The great lover: the life and art of Herbert Beerbohm Tree* (1979)
* Cran, M. *Herbert Beerbohm Tree* (1907)
* Gielgud, John. *An Actor and His Time*, Sidgwick and Jackson, London (1979), 
* Kachur, B. A. *Herbert Beerbohm Tree: Shakespearean actor–director*, PhD diss., Ohio State University, 1986
* Lambert, A. *Unquiet Souls: the Indian summer of the British aristocracy*, 1880–1918 (1984)
* Macqueen-Pope, W. *Carriages at eleven: the story of the Edwardian theatre* (1947)
* Pearson, H. *Beerbohm Tree: his life and laughter* (1956)
* Pearson, Hesketh. *Gilbert and Sullivan*, Penguin Books, Harmondsworth (1950)

## Vanjske veze

* 
* Herbert Beerbohm Tree in postcards at Shakespeare & the Players , Emory University
* Tree archive at the University of Bristol Theatre Collection , University of Bristol
* Herbert Beerbohm Tree as Hamlet reading 'To be or not to be' 
* Image of the actor in costume
1900. na filmu

## Događaji
* Braća Lumiere za potrebe demonstracije na pariškoj Svjetskoj izložbi razvijaju Lumiere Wide format od 75&nbsp;mm, koji će punih 100 godina držati rekord kao najširi fillmski format.
* Na pariškoj Svjetskoj izložbi Raoul Grimoin-Sanson demonstrira sistem filmske projekcije Cinéorama sa ekranima koji pokrivaju vidno polje od 360 stepeni; njegovo prikazivanje je nakon nekoliko dana prekinuto od vlasti zabrinutih za mogućnost izbijanja požara.

## Filmovi
* *[[The Enchanted Drawing]]*
* *[[Sherlock Holmes Baffled]]*
* *[[Grandma's Reading Glass]]*
* *[[Explosion of a Motor Car]]*
* *[[Au bal de Flore]]*
* *[[Attack on a China Mission]]*
* *[[As Seen Through a Telescope]]*
* *[[How They Rob Men in Chicago]]*

## Debiji
* Sarah Bernhardt

## Rođenja

## Reference

## Vanjske veze

* 1900  na Internet Movie Database
The Kiss in the Tunnel

**The Kiss in the Tunnel** () je britanska kratka crno-bijela nijema filmska komedija koju je 1899. režirao George Albert Smith. Radnja prikazuje putovanje vlaka (snimljenog na pruzi Brighton-Hove) tokom koga on prolazi kroz tunel, a što koriste putnik i putnica - koje tumače Smith i Laura Bayley - kako bi u mraku izmijenili nekoliko poljubaca. Smith je u filmu nastojao kombinirati tadašnju popularnost fantomskih vožnji (filmova snimljenih postavljanjem kamere na vlak u pokretu) kao i s publicitetom koji je izazvao znameniti Edisonov ''Poljubac'', pa je između inače banalna dva kadra ulaska i izlaska u tunela ubacio kratku komičnu vinjetu. Zbog toga se *The Kiss in the Tunnel* često navodi kao jedan od primjera korištenja montaže u narativne svrhe.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* ''The Kiss in the Tunnel'' na Youtube
1890-e na filmu

* 1891 - Koristeći ranija dostignuća Muybridgea, Mareya i Eastman, Edisonov zaposlenik William K. L. Dickson dovršava vlastitu filmsku kameru koju naziva Kinetograf, te uređaj za gledanje koji je nazvao Kinetoskop.
* 1892 - Charles-Émile Reynaud u pariškom Théâtre Optique prikazuje pokretne slike u trajanju od 15 minuta.
* 1893 - Thomas Edison gradi filmski studio kraj svog laboratorija, koji će osoblje prozvati "Black Maria".
* 1895 - Braća Auguste i Louis Lumière u Francuskoj dizajniraju i izrađuju laganu, rukom držanu filmsku kameru pod imenom Cinématographe. Braća Lumière također otkrivaju kako njihov uređaj također može služiti za projiciranje slika na veliki ekran. Braća Lumière koriste tu tehnologiju kako bi snimili nekoliko kratkih filmova koji se smatraju ključnima za dalji razvoj filmske umjetnosti.
* 1896 - Francuski mađioničar i sineast Georges Méliès počinje eksperimentirati sa novom filmskom tehnologiji, razvivši rane specijalne efekte uključujući i kadar-po-kadar tehniku.
* 1897 &ndash;125 gine u požaru koji je izbio tokom filmske projekcije na pariškom dobrotvornom sajmu Bazaar de Charite; požar izbija kada se na zavjesi zapalio eter korišten za pokretanje projektora.
* 1899 - Osnovana filmska kompanija Pathé-Frères.

## Filmovi
* *[[London's Trafalgar Square]]* (Wordsworth Donisthorpe and W. C. Crofts 1890)
* *[[Monkeyshines]]* (William Dickson i William Heise 1890)
* *[[Dickson Greeting]]* (William Dickson 1891)
* *[[Blacksmith Scene]]* (William Dickson 1893)
* *[[Fred Ott's Sneeze]]* (William Dickson 1894)
* *[[Dickson Experimental Sound Film]]* (William Dickson 1895)
* *[[L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat]]* (Auguste i Louis Lumière 1895)
* *[[Radnici napuštaju Lumièreovu tvornicu]]* (Louis Lumière 1895)
* *[[L'Arroseur Arrosé]]* (Louis Lumière 1895)
* *[[Le Manoir du diable]]* (Georges Méliès 1896)
* *[[The Kiss (1896 film)|The Kiss]]* (William Heise 1896)
* *[[La Fée aux Choux]]* (Alice Guy Blaché 1896)
* *[[Jeanne d'Arc (1899 film)]]* (Georges Méliès 1899)

## Izvori
As Seen Through a Telescope

***As Seen Through a Telescope*** (), također poznat i kao *The Professor and His Field Glass* je britanski kratki crno-bijeli nijemi snimljen 1900. u režiji Georgea Alberta Smitha. Radnja prikazuje kako ostarjeli gospodin na ulici sa teleskopom promatra razne predmete sve dok mu pogled ne padne na mladu ženu kojoj se pri vožnji biciklom odvezala cipela, pa joj pomaže njen partner. Film je značajan zbog subjektivnog kadra, odnosno krupnog plana ženske noge, kao i korištenja motiva voajerstva u filmskoj mjetnosti.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* ''The Professor and His Field Glass'' na Youtube
Explosion of a Motor Car

***Explosion of a Motor Car*** () je britanska kratka crno-bijela nijema filmska komedija snimljena 1900. u režiji Cecila M. Hepwortha. Sastoji se od jednog kadra u kome automobil s nekoliko dobro raspoloženih doživljava eksploziju uslijed kojih će se policajac morati suočiti s komadima automobila i dijelovima trupala koji padaju s neba. Za film je karakteristično da koristi Meliesovu tehniku zamrznutog kadra kao specijalni efekt, ali, za razliku od Meliesovih ostvarenja, to čini na lokaciji umjesto u studiju.

## Vanjske veze
* 
* ''Explosion of a Motor Car''  at CultureWars
Koevolucija

**Koevolucija** je takva evolucija dve ili više vrsta, gde evoluciona promena u jednoj vrsti utiče na evoluciju druge vrste (drugih vrsta). Moglo bi se reći da svaka vrsta ima ulogu selektivnog pritiska za druge vrste, i evoluira kao odgovor na pritisak koji one vrše.

Koevolucija može da rezultira u posebnom vidu ekoloških odnosa između vrsta — mutualizmu, ili antagonizmu.
Exposition Universelle (1900)

**Exposition Universelle 1900** bila je jubilarna svjetska izložba održana u Parizu, Francuska, koja je trebala pokazati dosege proteklog stoljeća i dati podstreka novom. Ova manifestacija bila je i prezentacija novog stila u umjetnosti *[[Art nouveau|Art Nouveau]]*.

## 50 milijuna posjetitelja
Izložba je trajala od 15. travnja do 12. studenog 1900.. Posjetilo ju je više od 50 milijuna posjetitelja, što je brojka koju je nadmašila samo izložba u Osaki 1970..
Posebna komisija kojoj je predsjedao Gustave Eiffel je nagradila zlatnom medaljom *Lavra Proskurjakova* za projekt mosta preko rijeke Jenisej kod Krasnojarska.
Sajam je okupio više od 76.000 izlagača, na prostoru od 1,12&nbsp;km četvornih. Za ovu izložbu je podignuto puno građevina i objekata, koji su i danas ponos Pariza; Gare de Lyon (kolodvor Lyon), Gare d'Orsay (danas je pretvoren u Muzej d'Orsay), Most Alexandra III, Grand Palais, La Ruche i Petit Palais. Za ovu veliku manifestaciju puštena je u rad i prva linija Pariškog metroa poznata kao "Ligne 1".

Dio ove velike manifestacije bile su i ljetne olimpijske igre 1900., na kojima su prvi put nastupile žene.

## Dosezi

Na ovoj svjetskoj izložbi kao novina prikazan je *[[zvučni film]]*, *[[pokretne stube]]*, *[[instant juha]]* ( od američke tvrtke Campbell Soup Company). Na izložbi je i Rudolf Diesel izložio svoj motor koji je bio na dizelski pogon.
Bilo je puno panoramskih slika, i prikaza novih panoramskih tehnika, kao što su Cinéorama, Mareorama i Transsibirska željeznička panorama.

## Vanjske veze

* Exposition Universelle 1900. u Parizu Fotografije
* Pariška izložba iz 1900.  Zbirka fotografija Williama Henrya Goodyeara (1846-1923) iz Brooklynskog Muzeja
Grandma's Reading Glass

***Grandma's Reading Glass*** () je britanski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1900. u režiji Georgea Alberta Smitha. Radnja prikazuje kako dječak od svoje bake posudi lupu s kojom se igra, promatrajući razne predmete i životinje. Historičarima filma je važan zbog toga što je u njemu Smith koristio montažu u narativne svrhe, odnosno eksperimentirao sa subjektivnim kadrovima i krupnim planovima. Smith je slične tehnike u komične svrhe iskoristio i u *[[As Seen Through a Telescope]]* iste godine.

## Vanjske veze
* 
* ''Grandma's Reading Glass'' on Youtube
Sloboda tiska

**Sloboda tiska** je sloboda medija za objavljivanje i širenje informacija ili mišljenja, bilo putem tiska ili elektronskih medija bez ikakve kontrole vlasti ili cenzure. Sloboda tiska označava slobodno društvo i demokratsko upravljanje.

Postoji nekoliko nevladinih organizacija koje uz ocjenjivanje nekoliko kriterija određivanju stupnja slobode medija u svijetu. Poznate su primjerice organizacija reporteri bez granica ili Freedom House.
## Povezano
* Cenzura na internetu

## Vanjske veze
* Odbor za svjetsku slobodu tiska
Andrija Kačić Miošić

**Andrija Kačić Miošić** (Brist kraj Makarske, 17. travnja 1704. - Zaostrog, 12. prosinca 1760.), hrvatski pučki pjesnik i fratar, vezan je životom uz franjevački samostan u Zaostrogu.

Kao toliki drugi, napisao je i on filozofski traktat na latinskom jeziku naslovljen ***Elementa peripatheticae***, izdao i kroniku naslovljenu “***Korabljica***” (1760.) u kojoj prenosi dijelove iz drugih autora, pa i Vitezovića, ali je trajno mjesto u hrvatskoj književnosti zauzeo knjigom stihova i proze “***Razgovor ugodni naroda slovinskoga***” (1756.), najpopularnijom hrvatskom pučkom knjigom: doprla je u malo vremena u sve krajeve Hrvatske i ostala popularna više od jednog stoljeća, te odigrala ključnu ulogu u pobjedi novoštokavskoga narječja kao općehrvatskoga nacionalnoga izraza. Mnogi su je čitatelji držali narodnom pjesmaricom. Stihom narodne pjesme, desetercem, s osloncem na Orbinija i Vitezovića, u njoj se priča i pjeva o *povijesti* naroda “slovinskoga” od najstarijih vremena do njegovih dana, a slovinstvo mu je od Jadrana do Sjevernog mora, kao i Gunduliću. Njome promiču u svečano-patetičnom hodu poznati junaci slavnih naših obitelji iz vremena borbe s Turcima, a u svojim prezimenjacima čitatelji su “otkrivali” svoje pretke, pa se u svom ponosu i poistovjećivali s njima.

## Vanjske veze

* Kratka biografija
1547.

Godina **1547** (**[[rimski brojevi|MDXLVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u subotu (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji
* 2. 1. - Giovanni Luigi Fieschi se udavio tokom pokušaja udara protiv Andrea Dorije u Đenovi. 
:+ Ban Nikola Zrinski svečano uveden u posjed Čakovca i Štrigove (osvojio ih prošle godine od Petra Keglevića, koji ih je nezakonito prisvojio). 
* 16. 1. - Ivan IV Grozni se krunisao za cara: time Velika moskovska kneževina postaje Rusko Carstvo (od 1721. Imperija). 
* 27. 1. - Umrla Ana Jagelonska, supruga Ferdinanda I, nakon čega češki staleži osporavaju vladavinu Habsburga. 
* 28. 1. - Maloletni Edward VI postaje novi engleski kralj (do 1553), nakon smrti Henryja VIII.
* 3. 2. - Ruski car Ivan IV se oženio Anastasijom Romanovnom.
* 24. 3. - Bitka kod Mühlberga je odlučujuća pobeda cara Karla V. u Schmalkaldskom ratu. 
** Češki kralj Ferdinand kaznio Lužički savez šest gradova koji je bio uz Schmalkaldsku ligu. 
* 31. 3. - Henri II je novi kralj Francuske (do 1559), nakon smrti François I.
* 16. 4. - Kralj Ferdinand piše banu Zrinskom da nastoji obustaviti dalje četovanje uskoka "tako protiv naših kršćana kao i mletačkih podanika" (sultan prijeti da će udariti na Senj).
* 19. 6. - Poslanici kralja Ferdinanda i cara Karla sklopili petogodišnje primirje sa sultanom Sulejmanom: Ferdinandu ostaje ono što ima u zamenu za 30.000 dukata godišnje sultanu - tributarna podređenost Austrije traje do 1606. 
* 24. 6. - Najveći u nizu moskovskih požara od aprila, stanovnici kao uzročnika vide "vradžbine" careve bake Ane Jakšić Glinske, u ustanku srušena moć porodice Glinski. 
* 24. 6. - Kralj Ferdinand vratio većinu očevine sinovima Petra Keglevića.
* 2. 9. - "Krvavi sabor" u Pragu: Ferdinand prinudio češke staleže da priznaju naslednost njegove vlasti u zemlji i da se odreknu nekih povlastica.
* 10. 9. - "Crna subota" za Škotsku - ubedljiva engleska pobeda u bitci kod Pinkie Cleugha

### Tokom/tijekom godine
* Novigrad i Brtonigla u Istri dobili pravo sudskog priziva na koparskog načelnika u građanskim parnicama (ranije samo u Veneciju).
* U Francuskoj osnovan *[[Chambre Ardente]]*, vanredni sud za jeretike. 
* Pobuna u Jemenu, poginuo guverner Üveys-paša, vanbračni sin Selima I.

## Rođenja

* 24. 2. - Don Juan Austrijski, vojni zapovednik († 1578)
* 29. 9.? - Miguel de Cervantes, književnik († 1616)
* 18. 10. - Justus Lipsius, humanista († 1606)
* Hasan Kafi Pruščak, bosanski filozof i pravnik († 1616)

## Smrti

* januar - Pietro Bembo, učenjak (* 1470)
* 27. 1. - Ana Jagelonska, supruga Ferdinanda I (* 1503)
* 28. 1. - Henry VIII od Engleske (* 1491)
* 25. 2. - Vittoria Colonna, pesnikinja (* 1490)
* 31. 3. - François I od Francuske (* 1494)
* 21. 6. - Sebastiano del Piombo, slikar (* ca. 1485)
* 20. 7. - Beatus Rhenanus, humanista (* 1485)
* 7. 8. - Sveti Kajetan (* 1480)
* 2. 12. - Hernán Cortés, konkistador u Meksiku (* 1485)
* 28. 12. - Konrad Peutinger, antikvar (* 1465)

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, str. , Školska knjiga Zagreb, 1959
Cinéorama

**Cinéorama** je bila rani sistem filmske projekcije sa svrhom da publici da iluziju da se nalazi na nekoj sasvim drugoj lokaciji. Patentirao ju je 1897. Raoul Grimoin-Sanson, a prvi put je javno prikazana na pariškoj Svjetskoj izložbi 1900. Kombinirala je panoramke slike sa novoizumljenim filmskim kamerama, te je koristila 10 filmskih sinkroniziranih projektora koji su projicirali filmske snimke na platna površine 10x9 m koja su publiku okruživala u krugu od 360 stepeni. Kao film je odabrana snimka leta balonom iznad Pariza; svrha je bila dati publici iluziju uzlijeće, nakon završetka filma se počeo projicirati unatrag kako bi se stvorila iluzija povratka na zemlju. Publika se nalazila u improviziranoj košari koja je mogla primati 200 gledatelja.

Grimoin-Sanson je na svom uređaju počeo raditi 1895. pri čemu je povremeno imao pomoć od drugih pronalazača i filmskih pionira kao što je Étienne-Jules Marey. Međutim, njegova predstava na Svjetskoj izložbi nije dugo potrajala. Nakon samo tri dana vlasti su je zabranile, obrazloživši je brigom za sigurnost publike. Povod je bila ogromna toplina koju su proizvodili projektori, a zbog kojih se jedan od radnika onesvijestio.

Cineorama se više nije prikazivala, ali je sličan sistem 1955. pod imenom Circle-Vision 360° uveden u Disneylandu.

## Literatura
* 
* 
* 
*
Raoul Grimoin-Sanson

**Raoul Grimoin-Sanson** (1860 - 1941) bio je francuski pronalazač, najpoznatiji kao tvorac Cineorame, sistema za prikazivanje panoramskih filmova, koji je 1900. demonstrirao na Svjetskoj izložbi u Parizu. Iako je Cineorama bila zabranjena zbog sigurnosnih razloga, te iako su njegovi kasniji pokušaji da proizvodi filmove doživjeli neuspjeh, u svojim autobiografskim knjigama je sebe nastojao prikazati jednako važnim filmskim pionirom kao Marey i Lumiere. Osim filmom se bavio i razvojem forenzičkih metoda antropometrije, a patentirao je i gas masku. 

## Literatura
* Raoul Grimoin-Sanson, *Le Film de ma vie*, éd. Henri de Parville, Paris, 1926
* Olivier Poupion, *Histoire du cinéma à Rouen 1892-1919*, 2002
How They Rob Men in Chicago

***How They Rob Men in Chicago*** () je američki kratki crno-bijeli igrani film snimljen 1900. u režiji Wallacea McCutcheona. Sastoji se od kratke scene koja prikazuje razbojnički napad na starijeg gospodina i neočekivanu reakciju policajca koji je došao na poprište događaja. Predstavlja jedan od mnogobrojnih kratkih filmova koje je u to vrijeme radila kompanija American Mutoscope & Biograph, a od njih se ističe kombinacijom crnog humora i zajedljivog društvenog komentara.

## Vanjske veze
*
Attack on a China Mission

***Attack on a China Mission*** () je britanski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1900. u režiji Jamesa Williamsona. Radnja je smještena u Kinu za vrijeme u vrijeme snimanja aktualnog Bokserskog ustanka i prikazuje kako kineski ihetuanski ustanici ("bokseri") napadaju kršćanskog misionara i njegovu suprugu prije nego što im u spas stignu pripadnici pomorskih snaga jedne od evropskih sila. Film se originalno sastojao od četiri kadra, ali je danas sačuvan samo jedan u trajanju od oko minut i pol. Snimljen je u Brightonu u vili Ivy Lodge.

## Vanjske veze
*
James Williamson (sineast)

**James Williamson** (Kirkcaldy, Fife, 8. novembar 1855 &ndash; Richmond, 18. august 1933) bio je britanski pronalazač i filmski režiser koji se smatra jednim od britanskih pionira filma.

Po struci je bio farmaceut, ali se zbog prijateljstva s nekim od istaknutih britanskih filmskih pionira rano dobio zanimanje za novi medij, te je već 1894. počeo eksperimentirati s izradom nove kamere. Nju je konačno napravio 1898. nakon čega je počeo intenzivno proizvoditi filmske naslove, za koje je karakteristično da su bili među prvima koji su koristili montažu kao sredstvo filmske naracije. Iz proizvodnje filma se povukao 1908. kako bi se preorijentirao na proizvodnju fotografske opreme za vojne i naučne svrhe.

## Izabrana filmografija
* *[[The Clown Barber]]* (1898)
* *[[Attack on a China Mission]]* (1900)
* *[[The Big Swallow]]* (1901)
* *[[Fire! (1901 film)|Fire!]]* (1901)
* *[[Stop Thief!]]* (1901)
* *[[The Little Match Seller]]* (1902)
* *[[An Interesting Story]]* (1905)
* *[[Our New Errand Boy]]* (1905)
* *[[Flying the Foam and Some Fancy Diving]]* (1906)

## Reference

* National museum photography film & TV biography 
* 
* history of film industry in Brighton 

## Vanjske veze
* Short biography
Bokserski ustanak

**Bokserski ustanak** ili **Iheatuanski ustanak** je naziv za oružani sukob koji je izbio na području Sjeverne Kine 1899. kada su pripadnici kineskog nacionalističkog pokreta Društvo pravedne harmonije (na Zapadu poznatog kao "Bokseri"), otpočeli s masovnim napadima na ne-Kineze, prvestveno kršćanske misionare, kao i kineske preobraćenike, smatrajući ih petom kolonom evropskih imperijalističkih velesila, koje su prethodnih decenija ishodili niz ponižavajućih privilegija od strane slabe carske dinastije Qing. U junu 1900. su se oko Pekinga počele masovno okupljati okupljati bokserske snage i zahtijevati od carske vlade da se svi stranci likvidiraju ili protjeraju iz Kine. Pod njihovim pritiskom je carica majka Cixi objavila rat evropskim državama, čiji su se građani sklonili u Legacijsku četvrt u Pekingu, a čije su vlade organizirale Savez osam država. Saveznički ekspedicioni korpus se iskrcao i nakon žestokih borbi zauzeo Tientsin, a potom 14. augusta i Peking, prisilivši Cixi da otpočne pregovore o miru. Oni su završeni Bokserskim protokolom kojim je Kina prisiljena saveznicima isplatiti ogromnu ratnu odštetu i proširiti njihove dotadašnje privilegije. Boskerski ustanak je imao značajne posljedice za dalju historiju Kine, s obzirom da je ponižavajući poraz od stranaca potpuno razbio prestiž carske dinastije, ali i kod kineskih intelektualaca stvorio uvjerenje da se Kina zapadnim osvajačima može suprotstaviti jedino ako prihvati njihove moderne ideje kao što su republikanstvo i socijalizam.

## Reference

## Vanjske veze
Reconquista, Santa Fe

**Rekonkvista** (španj.: Reconquista) je grad u argentinskoj provinciji Santa Fe, udaljen oko 300&nbsp;km od njenog sjedišta. Predstavlja sjedište departmana General Obligado. Prema popisu iz 2010. godine je imao 103.500 stanovnika.

## Gradovi-pobratimi
Rafaela je zbratimljena sa dva grada:
* Albacete, Španija

## Vanjske veze
* City Portal 
* LiveArgentina.com
1901. na filmu

## Događaji
* Thomas Edison zatvara svoj studio *[[Black Maria]]*.
* Thomas Edison stavlja Edwina S. Portera na čelo svoje filmske kompanije i povjerava mu izradu filmova.

## Filmovi
* *[[President McKinley Inauguration Footage]]*
* *[[Scrooge, or, Marley's Ghost]]
* *Fire!*
* *Star Theatre*
* *L'Homme à la tête en caoutchouc*
* *Histoire d'un crime''

## Debiji
* Edwin S. Porter (režiser)

## Rođenja

## Reference

## Vanjske veze

* 1901  na Internet Movie Database
Star Theatre (film)

***Star Theatre*** (također poznat i kao ***Demolishing and Building Up the Star Theatre***) je američki kratki crno-bijeli nijemi dokumentarni film snimljen 1901. u režiji F.S. Armitagea. Sastoji se od jednog jedinog kadra snimljenog time lapse (usporenom) kamerom tokom mjesec dana koga je podignut, a potom demolirano kazalište Star Theatre u New Yorku. Korištenjem time lapse (usporenom kamerom koja pravi samo nekoliko sličica u sat vremena) je stvorena iluzija da se zbivanja od mjesec dana odvijaju u dva minuta. *Star Theatre* se smatra važnim kao prvi primjer time lapse fotografije u historiji filma.

## Vanjske veze
* ''Star Theatre'', Library of Congress
* 
* ''Star Theatre'' on Youtube
*
President McKinley Inauguration Footage

***President McKinley Inauguration Footage*** () je zajednički naziv za dva kratka američka crno-bijela nijema dokumentarna filma snimljena 4. marta 1901. u režiji Thomasa Edisona - *President McKinley Taking the Oath* (Predsjednik McKinley polaže zakletvu) i *President McKinley and Escort Going to the Capitol* (Predsjednik McKinley i pratnja idu na Capitol). Oba su filma prikazuju svečanost inauguracije predsjednika Williama McKinleya.

## Vanjske veze
* ''President McKinley Taking the Oath'', Library of Congress
* ''President McKinley and Escort Going to the Capitol'', Library of Congress
* 
*
L'Homme à la tête en caoutchouc

***L'homme à la tête de caoutchouc*** () je francuski kratki crno-bijeli nijemi fantasy film snimljen 1901. u režiji Georgesa Meliesa. U njemu Melies nastupa kao kemičar koji je pronašao način da napravi kopiju svoje glave, oživi je i poveća je korištenjem gumenog mijeha. Film je historičarima značajan prije svega zbog evolucije Meliesovih filmskih trikova, odnosno korištenje različite perspektive kako bi se pojedini objekti učinili na ekranu većima nego što to uistinu jesu.

## Vanjske veze
* 
* ''L'homme à la tête de caoutchouc'' na Youtube
Scrooge, or, Marley's Ghost

***Scrooge, or, Marley's Ghost*** je britanski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen u režiji Waltera R. Bootha. Radnja se temelji na *[[A Christmas Carol]]*, popularnom romanu Charlesa Dickensa i pokazuje kako protagonista, škrtog i čangrizavog trgovca Ebnezera Scroogea posjećuju duhovi božićne prošlosti, sadašnjosti i budućnosti. Film je predstavljao prilično ambiciozan projekt za tadašnje vrijeme te koristio neke od ranih specijalnih efekata kako bi dočarao protagonistove vizije. Radnja romana sa 80 stranica je komprimirana u 5 minuta, što je dijelom bilo iz tehničkih razloga, a dijelom zato što je autor pretpostavljao da je publika već unaprijed upoznata s tekstom. Uspkros toga predstavlja prvi primjer korištenja međutitlova, što će kasnije postati uobičajena praksa za nijemi film.
Film je u decembru 1901. bio službeno projiciran pred kraljem Edwardom VII i kraljicom Alexandrom u Sandringham Houseua . Do danas je, međutim, očuvano samo 3 minuta i 28 sekundi od originalnog materijala.

## Povezano
* *[[The Death of Poor Joe]]*, najstariji film temeljen na Dickensovoj prozi

## Reference

## Vanjske veze
* [''Scrooge, or, Marley's Ghost'' on the [British Film Institute] website]
* [''Scrooge, or, Marley's Ghost'' on the [Internet Movie Database]] 
* Footage from ''Scrooge, or, Marley's Ghost''
The Death of Poor Joe

***The Death of Poor Joe*** () je britanski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1901. u režiji Georgea Alberta Smitha. Temelji se na romanu Bleak House Charlesa Dickensa i sastoji od jednog kadra koji prikazuje scenu u kojoj siromašni čistač ulica Joe (čiji lik tumači Smithova supruga Laura Bayley) umire na ulici u naručju policajca.

Od 1954. se smatrao izgubljenim sve dok ga 2012. nije pronašla Bryony Dixon, kustosica Britanskog filmskog instituta. Tada je stekao status najstarije ekranizacije Dickensovog djela, koje je dotle držao *[[Scrooge, or, Marley's Ghost]]*, premijerno prikazan u novembru 1901.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* The Death of Poor Joe  in the BFI Film & TV Database
Fire! (1901 film)

***Fire!*** () je britanski kratki nijemi snimljen u režiji Jamesa Williamsona. Radnja prikazuje kako stanare jedne kuće u gradu Hove od požara spašavaju pripadnici lokalne vatrogasne jedinice. Film se sastoji od pet scena, ali je za njega karakteristično da su montirane tako da izazivaju maksimalnu napetost kod gledatelja, te zajedno sa filmom *[[Stop Thief!]]* (1901) predstavljaju primjer ranog korištenja montaže u narativne svrhe. Vjeruje se kako je upravo ovaj film bio jedan od uzora američkom režiseru Edwinu S. Porteru za njegov film *[[Life of an American Fireman]]* (1903).

## Reference

## Vanjske veze
*
Stop Thief!

***Stop Thief!*** () je britanski kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1901. u režiji Jamesa Williamsona. Njegova radnja prikazuje kako skitnica mesaru ukrade komad mesa, a nakon čega se u potjeru za njim daju mesar i njegovi psi. Navodi se kako je njime Williamson, zajedno sa filmom *[[Fire! (1901 film)|Fire!]]* (1901), počeo koristiti montažu kao sredstvo filmske naracije. Često se navodi da sadrži prvu potjeru u historiji filma.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* ''Stop Thief!'' on Youtube
Makarije Đorđević

**Makarije** (svetovno *Dragutin Đorđević*; Koceljeva, Kraljevina Srbija, 25. oktobar 1903 — Novi Sad, SFRJ, 22. mart 1978) je bio episkop budimljansko-polimski od 1947. do 1955, i episkop sremski od 1955. do 1978. godine.

## Biografija

Vladika Makarije je rođen 1903. godine u Koceljevi kod Šapca od oca Ivana i majke Angeline, rođ. Rakić. Po završetku osnovne škole u svom rodnom mestu, došao je u Beograd, gde je završio gimnaziju. Posle toga je završio i Bogoloviju u Sremskim Karlovcima. Diplomirao je na Teološkom fakultetu u Beogradu 1930. godine.

Zamonašio ga je 31. marta 1924. godine arhimandrit Nikon (Lazarević) u manastiru Kalenić. Ubrzo je unapređen u čin jerođakona. Kasnije je rukopoložen u čin jeromonaha u Plaškom u Lici gde je tada službovao. Takođe je jedno vreme proveo i u manastiru Vrdniku na Fruškoj gori. Obavljao je i dužnost duhovnika u kaznioni u Sremskoj Mitrovici. Bio je upravnik monaške škole u manastiru Visoki Dečani, a potom i iguman istog manastira. Za vreme Drugog svetskog rata, radio je u Jagodini kao profesor u Učiteljskoj školi.

Posle završetka rata bio je kratko vreme iguman manastira Rakovica kod Beograda. Godine 1945. postao je arhimandrit. Dana 22. marta 1947. godine Makarije je postao episkop. Hirotronisan je u Sabornoj crkvi u Beogradu od strane patrijarha srpskog Gavrila, a uz sasluželje mitropolita skopskog Josifa i episkopa zletovsko-strumičkog Vikentija. Odlazi u Prijepolje na Budimljansko-polimsku eparhiju. Pošto tamo vekovima nije bilo episkopa, imao je u početku prilično problema sa smeštajem i prilagođavanjem. Tamo ostaje 8 godina. Eparhija budimljansko-polimska je ukinuta 1956, da bi bila ponovo obnovljena 2001. godine pod nazivom eparhija budimljansko-nikšićka.

Godine 1955. episkop Makarije dolazi za episkopa u Srem, na sremsku eparhiju. Tamo ga je sačekalo mnogo teškoća, posledica Drugog svetskog rata. Bilo je porušenih crkava, popaljenih manastirskih konaka, nacionalizovanih parohijskih domova i drugih problema sa kojima se suočavao. Rat je odneo i živote mnogih sveštenika i monaha, pa je to otežavalo funkcionisanje eparhije. Svojim trudom uspeo je da uspostavi normalan parohijski život postavivši veliki broj sveštenika i monaha. Obilazio je eparhiju i za 23 godine služio je u svakoj crkvi Sremske eparhije.

Umro je posle duže bolesti 22. marta 1978. godine u 75. godini u Pokrajinskoj bolnici u Novom Sadu. Sahranjen je u manastiru Krušedolu.

## Vanjske veze
* Katalog episkopa i mitropolita budimljanskih 
* Arhijereji eparhije sremske u 20. veku