Mabel Normand

**Mabel Normand** (9. novembar 1892&nbsp;– 23. februar 1930) bila je američka glumica poznata kao jedna od najpopularnijih komičarki i najznačajnijih ličnosti Hollywooda u nijemoj eri. Otkrio ju je Mack Sennett i učinio zvijezdom kratkih filmova koje je producirala njegova kompanija Keystone Studios. Tamo je ona stekla iskustva zahvaljujući kojima će postati jedna od prvih žena u Hollywoodu koja se bavila pisanjem scenarija, produkcijom i režijom. 1910-ih je postala poznata zbog niza komercijalno uspješnih suradnji sa komičarskim zvijezdama kao što su Charles Chaplin i Roscoe "Fatty" Arbuckle. Na vrhuncu karijere krajem 1910-ih i početkom 1920-ih, Normand je imala vlastiti studio i produkcijsku kompaniju.

Tokom 1920-ih se, međutim, njeno ime počelo povezivati sa nekim od zloglasnih hollywoodskih skandalia, kao što je nerazjašnjeno ubistvo režisera Williama Desmonda Taylora 1922. godine, kao i and ranjavanje milionera Courtlanda S. Dinesa, koje je 1924. počinio njen šofer. Ti skandali, kao i tuberkuloza, koja jo je dijagnosticirana 1923. godine, su je natjerali da se povuče s filma. Umrla je u dobi od 37 godina.

## Biografija
Rodila se kao **Mabel Ethelreid Normand** u New Brightonu, naselju na njujorškom Staten Islandu. Odrasla je u radničkoj porodici; otac Claude Normand je bio francuski Kanađanin i radio kao stolar u staračkom domu za pomorce; majka je bila irskog porijekla.

Prije nego što se počela baviti glumom, Mabel Normand je kao adolescentica radila kao model njujorškim slikarima i ilustratorima. Među njima je najpoznatiji bio Charles Dana Gisbson, tvorac Gibsonove djevojke. Godine 1909. se u dobi od 16 godina zaposlila kao glumica u studiju Biograph Film, gdje je, između ostalog, nastupila i u jednom filmu znamenitog filmskog pionira D. W. Griffitha. Mnogo je značajniji bio susret s mladim glumcem Mackom Sennettom s kojim će započeti dugu i plodnu suradnju, ali i burnu ljubavnu vezu. Sennett ju je odveo u Kaliforniju, gdje je nakon nastupa u filmu The Water Nymph stekla titulu prve od njegovih *kupaćih ljepotica (*). Sennett je, međutim, odmah prepoznao i njen komičarski talent te je učinio zvijezdom kratkih filmskih komedija u Keystoneovoj produkciji. Na tom se mjestu Normand osim glume počela baviti i scenarijem i režijom, a otpočela je suradnju sa nizom popularnih komičarskih zvijezda kao što su Harold Lloyd i Roscoe Arbuckle. Najvažnija je, međutim, bila ona koja je 1914. započela s mladim engleskim glumcem Charlesom Chaplinom, koji se na početku zbog nedostatka iskustva nije najbolje prilagodio filmskom mediju. Prema navodima filmskih historičara, Sennett je namjeravao otpustiti Chaplina, ali je upravo Normand, koja je postala njegova mentorica, inzistirala da ga Sennett zadrži i tako mu omogući nastavak karijere. Normand je sa Sennettom ostala sve do 1918. godine, kada je potpisala ugovor sa producentom Samuelom Goldwynom i na raspolaganje dobila vlastiti studio u Culver Cityju.

Normandinu uspješnu karijeru je početkom 1920-ih počeo nagrizati njen privatni život, koji je u javnosti postao oličenjem "nemorala" i ekscesa karakterističnog za Ameriku tog doba. 1. februara 1922. je režiser William Desmond Taylor, njen susjed i prijatelj, pronađen ubijen u svom losanđeleskom bungalovu. Normand je bila osumnjičena zločin; iako je oslobođena nakon policijskog ispitivanja, u javnost su procurili detalji o njenoj ovisnosti o kokainu te stvorili brojne špekulacije o posrednoj umiješanosti u zločin. 1. januara 1924. je u jednom losanđeleskom stanu bila na zabavi zajedno sa svojom prijateljicom Ednom Purviance i njenim dečkom Courtlandom S. Dienesom; tada je njen šofer William Greer pištoljem ranio Dienesa, navodno uvjeren kako "ima loše namjere" prema njegovoj poslodavki. Iako se Dienes oporavio od rana, a Greer na sudu bio oslobođen optužbi, detalji sa zabave koji su došli u javnost su stvorili novi skandal. Zbog njega, ali i prvih zdravstvenih problema vezanih uz tuberkulozu, Normand se na neko vrijeme povukla iz svijeta glume.

Godine 1926. je počela suradnju sa režiserom Halom Roachem, a iste godine su udala za Lewa Codyja, glumca s kojim je osam godina ranije bila nastupila u svom velikom hitu Mickey. Nakon nekoliko godina se zbog tuberkuloze morala povući u sanatorij, gdje je i umrla.
## Izabrana filmografija


File:Mabel Normand in Her Awakening.jpg|*[[Her Awakening]]* (1911)
File:Mabel Normand in Fatty and Mabel Adrift.jpg|*[[Fatty and Mabel Adrift]]* (1916)
File:Dodging a Million.jpg|*[[Dodging a Million]]* (1916)
File:Mickey 1918.jpg|*[[Mickey]]* (1916)
File:The Venus Model.jpg|*[[The Venus Model]]* (1918)
File:Joan of Plattsburg.jpg|*[[Joan of Plattsburg]]* (1918)
File:MabelNormandPecksBadGirlSuitcase.jpg|*[[Peck's Bad Girl]]* (1918)
File:Sis Hopkins.jpg|*[[Sis Hopkins]]* (1919)
File:Mabel Normand in When Doctors Disagree.jpg|*[[When Doctors Disagree]]* (1919)


## U popularnoj kulturi
Normand je, kao jedna od najznačajnijih ličnosti njegove rane historije, od strana Hollywooda dobila svojevrsni hommage u filmu ''Bulevar sumraka'' čiji je glavni lik Norma Desmond, nekadašnja zvijezda nijemih filmova čije ime kombinacija imena Mabel Normand i Williama Desmonda Taylora; u filmu se Mabel Normand spominje i imenom.

Godine 1976. je ljubavna veza između Sennetta i Normand postala predmetom brodvejskog mjuzikla *[[Mack & Mabel]]*; u originalnoj postavi je lik Mabel Normand tumačila Bernadette Peters.

Godine 1992. se Normand pojavila kao lik u biografskom filmu ''Chaplin'', gdje ju je tumačila Marisa Tomei. Godine 2008. se pojavila i u nijemom filmu ''Return to Babylon'', a 2010. je o njoj snimljen kratki film ''Madcap Mabel'', gdje ju je tumačila Penelope Lagos.
## Izvori
**Napomene**

## Literatura
* 
* 
* Sherman, William Thomas (2006). *Mabel Normand: A Source Book to Her Life and Films*

## Vanjske veze

* 
* 
* Madcap Mabel: Mabel Normand Website 
* Mabel Normand Source Book (pdf file)
* Stephen Normand's website 
* Bibliography