open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yusuf Dikeç

**Yusuf Dikeç** (Göksun, 1. januara 1973.) turski strijelac, umirovljeni dočasnik turske žandarmerije i član sportskog kluba Jandarma Gücü.

## Biografija
Rođen je 1973. u selu Taşoluk u okrugu Göksun u provinciji Kahramanmaraş. Nakon osnovne škole u svom selu, završio je srednju školu u Göksunu. Godine 1994. upisao je Vojnu školu žandarmerije u Ankari. Nakon mature postao je kaplar i stupio na dužnost u Mardinu. Godine 1999. je ponovno ušao u Vojnu školu žandarmerije. Nakon godinu dana diplomirao je u činu narednika. Služio je godinu dana u Istanbulu, a zatim je dodijeljen ankarskom Jandarma Gücüu, sportskom klubu turske žandarmerije.

Sportskim streljaštvom počeo je se baviti 2001. godine i od tada se natječe i u vojnoj i u civilnoj reprezentaciji. Studirao je tjelesni odgoj i sport na Univerzitetu Gazi u Ankari.

Godine 2006. postavio je novi svjetski rekord u disciplini pištolj na 25 metara na CISM vojnom svjetskom prvenstvu održanom u Reni u Norveškoj, osvojivši 597 bodova. Osvojio je brončanu medalju u disciplini 10 metara zračnim pištoljem na finalu ISSF Svjetskog kupa 2012. održanom u Bangkoku. 2008. je prvi put je sudjelovao na Olimpijskim igrama u Pekingu predstavljajući Tursku u dobi od 35 godina, a ponovno se natjecao 2012., 2016., 2020. i 2024. Kvalificirao je se za sudjelovanje u disciplini 10 m zračni pištolj za muškarce na Ljetnim olimpijskim igrama 2012. Također je sudjelovao u disciplini 50 m pištoljem bez ulaska u finale.

Na Europskom streljačkom prvenstvu 2013. održanom u Osijeku osvojio je dvostruko zlato u disciplinama 25 m standardni pištolj i 25 m pištolj sa središnjim paljbom. Također je osvojio srebrnu medalju u standardnoj ekipnoj disciplini 25 m sa svojim timskim kolegama Fatihom Kavrukom i Muratom Kılınçom te još jednu zlatnu medalju u ekipnoj konkurenciji 25 m pištoljem sa središnjim paljbom. U disciplini 50 m pištoljem, osvojio je još jednu srebrnu medalju sa svojim timskim kolegama Ömerom Alimoğluom i İsmailom Keleşom. Na Europskom prvenstvu u streljaštvu 2021. u Osijeku osvojio je brončanu medalju sa svojim timskim kolegama Serdarom Demirelom i İsmailom Keleşom u disciplini 10 m zračni pištolj ekipno.

Zajedno sa timskom kolegom Şevvalom Tarhanom osvojio je srebrnu medalju u mješovitoj ekipnoj disciplini 10 m zračnim pištoljem na Ljetnim olimpijskim igrama 2024. u Parizu, izgubivši u finalu od srpskog tima u sastavu Zorana Arunovića i Damira Mikeca. Time je postao najstariji turski osvajač olimpijske medalje, u dobi od 51 godine i 212 dana. Tom prilikom je viralno postala njegova fotografija na kojoj cilja bez opreme (samo naočalama) i na naizgled neoprezan način, s jednom rukom u džepu.
Alfons Vučer

**Alfons Vučer**  (Sisak, 19. maja 1937. – Zagreb, 21. januara 1997.) je bio hrvatski skladatelj zabavne muzike. 

## Biografija
Studirao je na Ekonomskom fakultetu, a muziku (fagot) učio u Glazbenoj školi "V. Lisinski" u Zagrebu. Bio je član salonskih i plesnih sastava, muzički urednik na Radio Zagrebu, te poslije samostalni umjetnik. Autor je više od 200 zabavnoglazbenih skladbi, a bavio se i obradbama narodnih pjesama. Jedan je od najistaknutijih hrvatskih skladatelja zabavne muzike, autor hitova poput „Oči”; „Ti nisi došao”; „Zagreb, Zagreb”; „Mirjana”; „Snočka sam te senjal” i dr.

Umro je 1997. godine u Zagrebu.

## Izvori
Seif al-Dira

**Seif al-Dira** (arapski: سيف الدرع; Kairo, 19. rujna 1998.), egipatski rukometaš i reprezentativac koji igra kao srednji ili lijevi vanjski. Karijeru je započeo u Egiptu da bi 2022. godine prešao u francuski Limoges Handball, gdje igra i danas. 

S reprezentacijom Egipta sudjelovao je na velikom broju međunarodnih natjecanja, a ima i dva naslova prvaka Afrike. 

Njegov stariji brat Jahja također je rukometaš i reprezentativac.
Vaso Jovanović

**Vaso Jovanović** (Rogami, kod Podgorice, 11. januar 1915 — Beograd, 4. decembar 2013), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i general-pukovnik JNA.

## Biografija
Rođen je 11. januara 1915. godine u Rogamima, kod Podgorice. Nakon završene osnovne škole, pohađao je gimnaziju u Podgorici. Posle šestog razreda gimnazije, prešao je u Beograd i završio Nižu školu Vojne akademije Jugoslovenske vojske. Aprilski rat dočekao je u činu poručnika. Nakon kapitulacije Jugoslovenske vojske, Vaso Jovanović se vratio u rodno mesto i radio na organizovanju oružanog ustanka. Učestvovao je u Trinaestojulskom ustanku. Kao napredno orijentisani oficir, jula 1941. godine je primljen u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ).

U toku Narodnooslobodilačkog rata (NOR) nalazio se na brojnim rukovodećim dužnostima u NOV i POJ:

* Komandant bataljona „18. oktobar“,
* Zamenik komandanta Drugog bataljona Prve proleterske udarne brigade,
* Komandant Rogatičkog NOP odreda,
* Načelnik Štaba Prve proleterske udarne brigade,
* Načelnik Štaba Druge proleterske udarne brigade,
* Načelnik Štaba Prve proleterske divizije,
* Komandant Prve proleterske divizije.

Koča Popović je u nekoliko navrata pisao i govorio o Vasu Jovanoviću i njegovom stilu komandovanja, ističući Jovanovića kao „najboljeg komandanta Divizije koji ga je nasledio, odnosno najboljeg načelnika Štaba Divizije kojom je komandovao”, hvaleći njegov pristup manevarskom ratovanju.

### Posleratni period
Posle oslobođenja Jugoslavije, ostao je u profesionalnoj vojnoj službi i obavljao je visoke vojne dužnosti. Bio je komandant armije, načelnik Štaba armijske oblasti, načelnik Ratne škole JNA i predsednik Stalne ispitne komisije za čin pukovnika. Završio je Višu vojnu akademiju JNA. Penzionisan je 1975. godine, u činu general-pukovnika JNA.

Preminuo je 4. decembra 2013. godine u Beogradu i sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja, među kojima su — Orden ratne zastave, dva Ordena partizanske zvezde sa zlatnim vencem, Orden zasluga za narod sa zlatnom zvezdom, Orden narodne armije sa lovorovim vencem, Orden za vojne zasluge sa velikom zvezdom, dva Ordena za hrabrost i dr. Od inostranih se ističe Grunvaldov krst drugog stepena NR Poljske.

## Reference

## Literatura

* Srđa Martinović *Crnogorska vojna elita u JNA 1943—1992*. Podgorica: Matica crnogorska. 2017. godina
*
Jahja al-Dira

**Jahja Muhammad Jahja al-Dira** (arapski: يحيى محمد يحيى الدرع; Kairo, 17. srpnja 1995.), egipatski rukometaš i reprezentativac koji igra kao srednji ili lijevi vanjski. Karijeru je započeo u Egiptu da bi 2017. godine prešao u danski Ribe-Esbjerg HH; nakon samo jedne sezone vraća se u Egipat, gdje igra do 2022. godine, kada prelazi u aktualni kklub, ONE Veszprém. 

S reprezentacijom Egipta sudjelovao je na velikom broju međunarodnih natjecanja, a ima i tri naslova prvaka Afrike. 

Njegov mlađi brat Seif također je rukometaš i reprezentativac.
Masakr u Pivskoj župi

**Masakr u Pivskim Dolima** je bilo masovno ubistvo civilnog stanovništva u mjestu Doli Pivski kod Plužina. Zločin se dogodio u toku bitke na Sutjesci,  7. juna 1943. godine, kada su pripadnici 7. SS divizije „Princ Eugen“ ubili 522 civila, od kojih 109 djece. 

Prema raznim navodima, u masakru su učestvovale i italijanske, hrvatske (369. "vražija" divizija).

U svim selima pivske župe u periodu od 6. juna do 12. juna 1943. godine ubijeno je oko 1.260 crnogorskih civila, među kojima 549 djece i omladine do 20 godina, a Dola su bila najveće mjesto stradanja.

## Pozadina

Uoči velike operacije Švarc protiv partizana u Crnoj Gori, nemački vođa Adolf Hitler lično je suspendovao važenje humanitarnog prava i trupama naredio neograničenu brutalnost preme ženama i djeci:

Vođino naređenje nemački generali su dosledno preneli svojim trupama:

## Izvođenje masakra

Tokom nemačke operacije Crno, vršeno je masovno satiranje civilnog stanovništva u mestima kud je prolazila nemačka vojska. Posebno je stradao sever Crne Gore i durmitorski kraj, gde je narod masovno podržao partizane prilikom prodora NOVJ u Crnu Goru. Samo u durmitorskom kraju, nemačka 1. brdska divizija, 7. SS divizija "Princ Eugen" i italijanska divizija "Ferara" ubile su oko 1.200 ljudi, uništile oko 5.500 kuća, te opljačkale oko 67.000 grla stoke.

Partizanski borci sa Sutjeske, koji su se odsečeni od glavnine snaga probijali ka Crnoj Gori, ovako opisuju poprište pokolja koje su zatekli:

## Epilog

Dve godine kasnije, tokom završnih operacija u Sloveniji maja 1945. godine, gotovo svi preživeli pripadnici 7. SS divizije Princ Eugen, poznate po brojnim zločinima nad civilima u okupiranoj Jugoslaviji, zarobljeni su i masovno streljani.

## Komemoracija

Godine 1977. u Dolima je izgrađen veliki memorijalni kompleks, rad vajara Luke Tomanovića.

2004. godine izgrađena je i crkva posvećena Trećem obretenju glave Svetog Jovana Krstitelja. SPC je 2017. godine kanonizovala žrtve zločina u Pivi i uvrstila ih u diptih svetih. Sveti novomučenici pivski se proslavljaju 7. juna. Jedna od pivskih mučenika je i Sveta mučenica Jaglika Pivska.

## Reference

## Povezano
* Operacija Švarc
* Bitka na Sutjesci

## Vanjske veze
* Spomen – kompleks u Dolima
* Piva 1943 (dokumentarna emisija RTCG)
16. banijska udarna brigada

**Šesnaesta banijska narodnooslobodilačka udarna brigada** formirana je 26. decembra 1942. godine u selu Klasniću, kod Gline od boraca Četvrtog bataljona Sedme banijske, Drugog bataljona Osme banijske i Drugog bataljona Petnaeste kordunaške brigade. Na dan formiranja imala je je 759 boraca, naoružanih sa 505 pušaka, 22 puškomitraljeza i četiri mitraljeza.

Prvi komandant brigade bio je Vojko Hošteter, a politički komesar Uroš Slijepčević. 

Od svog formiranja nalazila se u sastavu Sedme banijske udarne divizije. U borbama tokom Četvrte i Pete neprijateljske ofanzive brigada je ozgubila više od 2/3 svog sastava, zbog čega je rasformirana 30. juna 1943. godine. Njeni preostali borci popunili su sastav Sedme i Osme banijske brigade. 

Za svoje zasluge tokom Narodnooslobodilačkog rata odlikovana je Ordenom zasluga za narod i Ordenom bratstva i jedinstva. Povodom petnaestogodišnjice bitke na Sutjesci, juna 1958. godine, odlikovana je i Ordenom narodnog heroja. 

## Borbeni put Šesnaeste banijske brigade

## Narodni heroji Šesnaeste banijske brigade
Neki od boraca Šesnaeste banijske brigade, proglašeni za narodne heroje Jugoslavije su:
* Ante Banina komandant brigade
* Adam Petrović operativni oficir u Štabu Trećeg bataljona

## Literatura
* *[[Vojna enciklopedija]]* (knjiga druga). Beograd 1971. godina
*
Boško Žunić

**Boško Žunić** (Knin, 12. decembar 1920 – Tjentište, kod Foče, 7. jun 1943) bio je učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Pre Drugog svetskog rata je najpre učio limarski zanat u Beogradu, a potom mesarski u Kninu.

Učesnik Narodnooslobodilačke borbe je od početka 1942. godine. Član Komunističke partije Jugoslavije je od novembra 1942. godine.

Poginuo je 7. juna 1943. godine, iznad Tjentišta, u toku bitke na Sutjesci, kao komandir čete u Drugom bataljonu Druge dalmatinske udarne brigade.

Za narodnog heroja proglašen je 23. jula 1952. godine.

## Literatura

*
Tim Walz

**Timothy James Walz** (rođen 6. april 1964.) je američki političar, bivši nastavnik i penzionisani podoficir američke vojske koji od 2019. služi kao 41. guverner Minnesote. Član Demokratske stranke, on je pretpostavljeni kandidat za potpredsednika na predsedničkim izborima u Sjedinjenim Državama 2024. godine Kamala Harris. Bio je član Predstavničkog doma SAD od 2007. do 2019. godine, predstavljajući 1. kongresni distrikt Minnesote.

Walz je rođen u West Pointu, u Nebraski. Pridružio se Nacionalnoj gardi vojske i nakon srednje škole radio je kao proizvođač. Kasnije je diplomirao za nastavnika na Chadron State College u Nebraski pre nego što se preselio u Minnesotu 1996. Pre kandidovanja za Kongres SAD, bio je nastavnik društvenih nauka i fudbalski trener u školskom okrugu Mankato, Minnesota. Izabran je u Predstavnički dom SAD za 1. kongresni distrikt Minnesote 2006. godine, pobedivši republikanskog predstavnika Gila Gutknechta koji je služio 6 mandata. Reizabran je pet puta, dajući ostavku 2019. nakon što je izabran za guvernera. Walz je predstavljao veliki, uglavnom ruralni deo južne Minnesote koji se nalazi duž granice sa Iowom.

Walz je izabran za guvernera Minnesote u novembru 2018, pobedivši Republikanskog kandidata, komesara okruga Hennepin Jeffa Johnsona. Reizabran je 2022, pobedivši Republikanskog kandidata Scotta Jensena. Tokom svog drugog mandata, Walz je usvojio zakone o državnoj infrastrukturi i pitanjima životne sredine, kao i implementirao višestruke progresivne politike, uključujući poreske modifikacije, besplatne školske obroke, provere posedovanja oružja i besplatnu školarinu na fakultetu za porodice sa niskim primanjima.

Kandidatkinja za predsednicu, potpredsednica Kamala Harris, objavila je 6. augusta 2024. da je izabrala Walza za svog potpredsednika na predsedničkim izborima u SAD 2024.

## Potpredsednička kampanja 2024.
Walz je 22. jula 2024. podržao kandidaturu potpredsednice Harris nakon povlačenja aktuelnog predsednika Joe Bidena iz predsedničke trke 2024. Walz je ušao u uži izbor za potpredsednika i 6. augusta 2024. Harris je zvanično odabrala Walza za svog potpredsednika. Ovo je usledilo nakon procesa selekcije u kojem su guverner Kentuckija Andy Beshear, sekretar saobraćaja Pete Buttigieg, senator Arizone Mark Kelly, guverner Illinoisa J. B. Pritzker i guverner Pennsilvanije Josh Shapiro takođe navodno bili u užem izboru Harrisove kampanje pre Walzovog izbora.

Walz je zaslužan što je skovao opis „čudan“ za Donalda Trumpa i druge republikance. Termin je kasnije postao uobičajena linija napada demokrata.

## Izvori
15. majevička udarna brigada

**Petnaesta majevička narodno-oslobodilačka udarna brigada** je formirana 23. marta 1943. godine u Birču od tri bataljona Majevičkog partizanskog odreda i Drugog istočnobosanskog bataljona Šeste istočnobosanske udarne brigade kao **Majevička grupa udarnih bataljona**. Na dan formiranja imala je četiri bataljona i prateću četu sa oko 700 boraca. 

Prvi komandant brigade bio je Pero Kosorić, a politički komesar Mirko Filipović, narodni heroji.

## Nazivi

Odlukom Vrhovnog komandanta NOV i POJ Josipa Brozat Tita 11. aprila 1943. godine preimenovana je u **Majevičku narodnooslobodilačku udarnu brigadu**. Brigada je još dva puta promenila naziv - prvi put septembra 1943. kada se počelo raditi na stvaranju Druge majevičke brigade i tada je preimenovana u **Prvu majevičku narodnooslobodilačku udarnu brigadu** i drugi put 17. oktobra 1943. godine prilikom uvođenja jedinstvene numeracije brigada NOVJ u Bosni i Hercegovini i tada je preimenovana u **Petnaestu majevičku narodnooslobodilačku udarnu brigadu** 

## Ratni put brigade

Pred bitku na Sutjesci brigada je imala 555 boraca (518 muškaraca i 37 žena). U toku bitke poginuo je 191 borac brigade.

## Narodni heroji brigade
Borci Petnaeste majevičke brigade proglašeni za narodne heroje Jugoslavije su:
* Petar Borojević, politički komesar brigadne bolnice
* Ratko Vujović, komandant brigade
* Pavle Goranin Ilija, zamenik političkog komesara brigade
* Vojo Ivanović, komandant Četvrtog bataljona
* Pero Kosorić, prvi komandant brigade
* Vojko Milovanović, zamenik komandanta Prvog bataljona
* Vladimir Rolović, rukovodilac Politodela brigade 
* Mirko Filipović, prvi politički komesar brigade
* Miljenko Cvitković, komandant bataljona

## Priznanja

Za svoje zasluge tokom Narodnooslobodilačkog rata, brigada je odlikovana Ordenom bratstva i jedinstva, 3. jula 1958. godine, povodom petnaestogodišnjice bitke na Sutjesci i Ordenom narodnog heroja.

## Reference

## Literatura
* PETNAESTA MAJEVIČKA BRIGADA - SJEĆANjA I ČLANCI, Vojnoizdavački zavod, Beograd 1979.
* Vojna enciklopedija (knjiga peta). Beograd 1973. godina
* 

## Vanjske veze
* 15. majevička udarna brigada (znaci.org)
Lukas Jørgensen

**Lukas Lindhard Jørgensen** (Lejre, 31. ožujka 1999.), danski rukometaš i reprezentativac koji igra na poziciji pivota. Trenutno igra za njemački SG Flensburg-Handewitt. 

Jørgensen je počeo igrati rukomet u svom lokalnom klubu Roskilde Håndbold, gdje je igrao do polaska u srednju školu 2015. godine. Od tada je igrao za GOG Håndbold, gdje je debitirao u ligi 2018. godine. Godine 2019. prelazi u Århus Håndbold. Na samom početku potpisao je jednogodišnji ugovor, koji je produžen za još dvije godine. Kada je ugovor istekao, a Århus Håndbold bankrotirao, vratio se u GOG Håndbold, gdje je igrao do 2023. godine, kada prelazi u SG Flensburg-Handewitt.

Za reprezentaciju Danske debitirao je 2023. godien, a prvo veliko natjecanje bilo mu je IHF Svjetsko prvenstvo 2023. godine, na kojem je postao svjetski prvak. Godine 2024. postao je s Danskom olimpijski prvak te je imenovan najboljim pivotom turnira.
Daniel Fernández (rukometaš)

**Daniel Fernández Jiménez** (Sabadell, 28. ožujka 2001.), španjolski nogometaš i reprezentativac koji igra na poziciji lijevog krila. Trenutno igra za njemački TVB Stuttgart. 

Fernández je karijeru započeo u Barceloni, za čiju je drugu momčad igrao do 2020. godine, kada prelazi u Frigoríficos Morrazo. Tu igra do 2022. godine, kada prelazi u njemački TVB Stuttgart, za koji igra do 2025. godine; tada se vraća u matičnu Barcelonu. 

Za reprezentaciju Španjolske debitirao je 2021. godine, a prvo veliko natjecanje bilo mu je IHF Svjetsko prvenstvo 2023. godine. Godine 2024., s reprezentacijom osvaja brončanu medalju na Olimpijskim igrama, na kojima je imenovan za najbolje lijevo krilo turnira.
Miljenko Cvitković

**Miljenko Cvitković Španac** (Sarajevo, 18. mart 1914 — Vučevo, na Sutjesci, 1. jun 1943) bio je učesnik Španskog građanskog rata i Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 18. marta 1914. godine u Sarajevu.

Cvitković je gimnaziju završio u Sarajevu, gde je pristupio naprednom omladinskom pokretu. Revolucionarnu delatnost je nastavio na studijama na Beogradskom univerzitetu. Član je KPJ od 1937, kada je otišao u Španiju i borio se u bataljonu „Dimitrov“ u sastavu Internacionalnih brigada (posle toga je postao poznat kao Španac). Aprila 1940. beži iz logora u Francuskoj i vraća se u Jugoslaviju gde se uključuje u rad sarajevske organizacije KPJ.

U leto 1941. učestvovao je u organizovanju ustanka u Bosanskoj krajini i vršio dužnost zamenika Štaba NOP odreda za Bosansku krajinu. Oktobra 1941. upućen je na politički rad u istočnu Bosnu, gde se istakao kao komandant čete u Šestoj istočnobosanskoj brigadi i komandant bataljona u Prvoj majevičkoj narodnooslobodilački udarnoj brigadi. Tokom rada u Bosni, bio je i politički komesar bataljona Zeničkog NOP odreda, dok je komandant bio Nikola Prodanović; pre Španca funkciju političkog komesara je obavljao Manojlo Popić.

Poginuo je 1. juna 1943. godine na Vučevu prilikom proboja neprijateljskog obruča na Sutjesci.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine FNR Jugoslavije 22. jula [1949. proglašen je za narodnog heroja.

## Reference

## Literatura
*
Šerif Lojo

**Šerif Lojo** (Brod, kod Foče, 1920 – Borovno brdo, 5. jun 1943), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 1920. godine u Brodu kod Foče, u siromašnoj porodici. Nakon završetka osnovne škole u Foči, porodica nije imala novca za njegovo dalje školovanje, pa je do Aprilskog rata 1941. radio kao splavar na Drini.

Nakon izbijanja oružanog ustanka, Lojo se priključio Narodnooslobodilačkom pokretu. Po oslobđenju Foče januara 1942. godine, stupio je u novoformiranu Fočansku omladinsku četu, koja je ušla u sastav Kragujevačkog bataljona Prve proleterske brigade. Istakao se već u svojoj prvoj borbi, u napadu na četničke položaje na putu Međeđa–Perušići–Dub, prema Rogatici. U brigadi je ubrzo primljen za člana Komunističke partije Jugoslavije.

Učestvovao je u napadu na kasarnu u Konjicu i u napadu na Bugojno 20./21. jula. U napadu na Livno 4./5. avgusta, omladinska četa zauzela je samostan sa ustaškom posadom, a Lojo je sa bombašima učestvovao u čišćenju puta partizanima. Lojoj se ponovno istakao krajem novembra 1942, kada je omladinska četa u sastavu brigade napala Sitnicu, u jurišima na ustaše i Nemce kod Gornjeg Vakufa 4. marta 1943, u jurišu na četničke položaje na Bukvicama kod Kalinovika 19./20. marta, u zauzimanju Krčinog brda nakon forsiranja Drine, te u jurišu na utvrđene italijanske položaje na Kapku.

U bici na Sutjesci, na sektoru Valenići–Ćelebić, 26. maja omladinska četa odbacila je napad neprijatelja na stazi prema Uzlupu na Tari, nakon čega je kolona bolnice i ranjenika mogla da nastavi put stazom prema Tari.

Poginuo je na Borovnom brdu zajedno sa petnaest boraca, 5. juna 1943. godine, u jurišu za Nemcima kada su ga pogodili rafali iz neprijateljskih mitraljeza na Košuru.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. decembra 1951. godine, proglašen je za narodnog heroja.

## Literatura
* 
*
Pivo Karamatijević

**Prvoslav Pivo Karamatijević** (Nova Varoš, 5. maj 1912 – Rijeka, 28. avgust 1963) bio je srpski slikar, grafičar, profesor i učesnik Narodnooslobodilačke borbe.

## Biografija
Rođen je kao sin sveštenika i pukovnika Jevstatija i Jefimije. Nižu gimnaziju završio je u rodnom mestu, a Umetničku školu i Akademski tečaj u Beogradu 1932. godine kod profesora Milana Milanovića i Ljube Ivanovića. Do 1941. godine, predavao je crtanje po školama u Srbiji (Užice, Pljevlja, Novi Pazar i Skoplje) i povremeno se bavio likovnom kritikom. Bio je jedan od osnivača ilegalne umetničke grupe „Život“, 1934. godine.

Godine 1941, pridružio se Narodnooslobodilačkom pokretu Jugoslavije. Sa D. Vuksanovićem i B. Baruhom organizovao je Prvi partizanski slikarski atelje u Užicu. Povremeno je radio pri Agitpropu Vrhovnog štaba NOVJ u Istočnoj Bosni od 1942. do 1944. godine.

Posle rata, bio je profesor i docent na Arhitektonskom fakultetu u Beogradu od 1957. do 1963. godine.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941, Ordena zasluga za naroda sa srebrnim zracima, Ordena bratstva i jedinstva sa srebrnim vencem i ostalih odlikovanja.

## Stvaralaštvo

Njegov stvaralački opus obuhvata grafike, grafički dizajn, crteže, slike u akvarelu i temperi i zidnu dekoraciju. Rano se opredelio za socijalnu tematiku – težak predratni život radnika i seljaka, borba u NOR-u, oslobođenje, obnova i izgradnja zemlje. Tokom rata, risao je motive iz života i borbi partizana. Njegove grafike nisu samo beležile životnje tokove, već su se umetničkim izrazom i formom prilagođavale ideji i postepeno razvijale od ekspresionizma ka socijalističkom realizmu.

Sa jugoslovenskim umetnicima izlagao je od 1932. godine u Jugoslaviji i inostranstvu, a samostalno u Prijepolju 1932, Pljevljima 1932. i 1938, Užicu 1934, Skoplju 1940. godine, na prolećnim i jesenjim izložbama ULUS-a, izložbama SLUJ-a.

Učestvovao je i na mnogim tematskim izložbama posvećenim umetnosti u NOB-u i angažovanom stvaralaštvu:
* „Borba naroda Jugoslavije“, Pariz 1945.
* „Slikarstvo i vajarstvo naroda Jugoslavije u -{XIX}- i -{XX}- veka“, Beograd, Zagreb, Ljubljana, Moskva, Lenjingrad, Varšava, Prag, Bratislava, Budimpešta, 1946–1948.
* „Nadrealizam, socijalna umetnost“, Beograd 1969.
* „Jugoslovenska grafika 1900–1950“, Beograd 1978.

Retrospektivne izložbe bile su mu priređene u Beogradu 1964. i 1974. godine.

Objavio je grafičke mape *Stvarnost u stvarnosti* 1933, *Zemlja* 1938, *Crteži* 1947. i *Sutjeska* 1952. godine.

Njegova dela se čuvaju u zbirkama Muzeja savremene umetnosti, Narodnog muzeja, Muzeja grada Beograda, Grafičkog kolektiva, Vojnog muzeja, Muzeja istorije Jugoslavije u Beogradu, Kabineta grafike HAZU u Zagrebu i drugde.

## Literatura
* *[[Enciklopedija Jugoslavije]]* (knjiga peta). „Leksikografski zavod FNRJ“ Zagreb, 1962. godina.
* *[[Enciklopedija Jugoslavije]]* (knjiga šesta). „Leksikografski zavod Miroslav Krleža“ Zagreb, 1990. godina.
* *[[Srpski biografski rečnik]]* (knjiga četvrta). „Matica srpska“ Novi Sad, 2009. godina.

## Vanjske veze

* Arte. rs - Prvoslav Karamatijević Pivo - Portfolio
Vojin Kantić

**Vojin Katnić** (Klikovače, kod Danilovgrada, 17. februar 1915 – Ljubin Grob, 10. jun 1943), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 1915. godine u selu Klikovače, kod Danilovgrada. Osnovnu školu završio je u rodnom mestu, nakon čega se posvetio zemljoradnji. Član Komunističke partije Jugoslavije postao je 1940. godine.

Učesnik Narodnooslobodilačke borbe je od 1941. godine. Tokom Trinaestojulskog ustanka učestvovao je u napadu na žandarmerijsku stanicu u Spužu.

Kada je formirana Četvrta proleterska crnogorska udarna brigada ušao je u sastav Prve čete Trećeg bataljona. Učestvovao je u svim borbama brigade (napadi NOVJ na Duvno, Livno, Imotski, Knin, bitka na Neretvi i ostale) sve do bitke na Sutjesci, u kojoj je ranjen.

Prilikom proboja na Sutjesci, 10. juna 1943. godine, partizanska kolona na uskom koridoru bila je izložena nemačkoj vatri sa obe strane. U koloni bolnice 4. proleterske brigade na Zelengori ponovo je teško ranjen zamenik komandanta bataljona Vojin Kantić, koji potom izvršava samoubistvo da ne bi bio teret svojoj jedinici.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. decembra 1951. godine, proglašen je za narodnog heroja.

## Literatura

* 
* *[[Srpski biografski rečnik]]* (knjiga četvrta). „Matica srpska“ Novi Sad, 2009. godina.
Veselin Đurović

**Veselin Đurović – Aga** (Veleta, kod Danilovgrada, 1924 – Vrbnica, kod Foče, 13. jun 1943), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 1924. godine u selu Veleta, kod Danilovgrada. Do 1941. godine se bavio zemljoradnjom. Godinu dana uoči rata postao je član Saveza komunističke omladine Jugoslavije.

Učesnik Narodnooslobodilačke borbe je od 1941. godine. Tokom Trinaestojulskog ustanka učestvovao je u oslobođenju Danilovgrada. Od 1942. je bio borac Pete crnogorske brigade pre njenog pokreta u Bosnu i Hercegovinu. Tamo je postao kurir štaba brigade.

Tokom bitke na Sutjesci 1943. godine, Đurović je učestvovao u proboju pored Save Kovačevića. Jurišao je pored komandanta kada je ovaj bio pokošen rafalom, a ubrzo je i sam Đurović poginuo u jurišu.

Ukazom predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita, 27. novembra 1953. godine, proglašen je za narodnog heroja.

## Literatura

* 
* *[[Srpski biografski rečnik]]*. „Matica srpska“ Novi Sad, 2007. godina.
* Milan Inđić: *„Djeca heroji“*, Dom štampe, Zenica, 1985. godine
Nikola Lješković

**Nikola Lješković** (Bogetići, kod Nikšića, 15. jun 1916 – okolina Tjentišta, 13. jun 1943), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 15. juna 1916. godine u Bogetićima kod Nikšića. Poreklom je bio iz siromašne seljačke porodice. Gimnaziju je učio u Nikšiću. Zbog aktivnog učešća u demonstracijama, 1. maja 1935. godine, isključen je bez daljeg prava na školovanje. Potom se vratio u rodni kraj. U Pješivcima, gde su uslovi za život bili izuzetno teški, nastavio je aktivni rad među omladinom. Marta 1936. godine uhapšen je i sproveden u Nikšić. U zatvoru nije ništa priznao, pa su morali da ga puste, iako su ga stalno držali pod prismotrom.

Bio je jedan od dobrovoljaca koji su krenuli da se bore u Španskom građanskom ratu. Njihov odlazak je bio osujećen i Nikola je uhapšen u Čanju kod Bara. Godinu dana kasnije, postao je član Komunističke partije Jugoslavije. Uoči Drugog svetskog rata, aktivno je učestvovao u mnogim akcijama koje su organizovali nikšićki i pješivački komunisti.

Aprilski rat 1941. godine zatekao ga je u Tivtu, dok je služio u mornarici. Izbegao je zarobljavanje i vratio se u rodni kraj. Kao jedan od aktivnih organizatora ustanka u pješivačkom kraju, od samog početka oružanih akcija je bio među prvim ustanicima. U prvoj borbi u Pješivcima, 14. jula 1941. godine, istakao se kao hrabar borac. Istakao se i u borbama koje su ustanici vodili na komunikaciji Danilovgrad-Nikšić, kao i na drugim mestima. Bio je dobrovoljac u bataljonu „Peko Pavlović“, koji je kombinovan od teritorijalnih bataljona iz sastava Nikšićkog odreda. Ovaj bataljon je učestvovao u borbi na Pljevljima, 1. decembra 1941. godine.

Krajem 1941. godine, bio je upućen u Hercegovinu, i tamo ostao do proleća 1942. godine. U proleće 1942. godine, postao je politički komesar čete u Omladinskom bataljonu Nikšićkog odreda. Ovaj bataljon je vodio borbe u Vasojevićima i prilikom povlačenja partizanskih snaga u pravcu Pive, u maju i junu 1942. godine.

Kada je formirana Peta proleterska brigada, 12. juna 1942. godine, Nikola je postao komesar Druge čete Drugog bataljona. Na ovoj dužnosti ostao je do novembra 1942. godine, kada je imenovan za komesara Drugog bataljona Pete brigade. Istakao se u borbama na Treskavici i Zabrđu, u vreme pohoda Pete proleterske brigade i Hercegovačkog partizanskog odreda na prostoru od Sutjeske do Prozora. U leto i jesen 1942. godine, takođe se istakao u borbama za Fojnicu, Jajce i u centralnoj Bosni.

Za vreme Četvrte neprijateljske ofanzive naročito se istakao u boju za Prozor, te u borbama za Konjic, kod Nevesinja i Bileće. U Petoj neprijateljskoj ofanzivi istakao se u brojnim poduhvatima Pete proleterske brigade. Herojski je poginuo 13. juna 1943. godine, na Sutjesci.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. decembra 1951. godine, proglašen je za narodnog heroja.

## Literatura

*
Hamid Beširević

**Hamid Beširević** (Višegrad, 7. januar 1919 — Tjentište, kod Foče, 13. jun 1943) bio je učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 7. januara 1919. godine u Višegradu. Potiče iz siromašne porodice. Posle završene osnovne škole, koju je završio u rodnom gradu, otišao je u Sarajevo, gde je upisao šerijatsku gimnaziju, koju je završio 1939. godine. Posle završetka gimnazije, upisao se na Teološki fakultet u Sarajevu.

Za vreme boravka u internatu u Sarajevu, upoznao se sa grupom učenika, koji su bili članovi Saveza komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ). Hamid se preko njih, 1938. godine, povezao sa revolucionarnim omladinskim pokretom i počeo da posećuje skojevske kružoke. Godine 1940. primljen je u članstvo Saveza komunističke omladine Jugoslavije.

Posle okupacije Kraljevine Jugoslavije i stvaranja ustaške Nezavisne Države Hrvatske (NDH), aprila 1941. godine, Hamid je napustio Sarajevo i vratio se u rodni Višegrad. Po dolasku u rodno mesto, odmah se povezao sa članovima SKOJ-a i Živkom Gavrilovićem, koji je rukovodio skojevskom organizacijom u Višegradu. Revoltiran ustaškim zločinima nad srpskim stanovništvom, kao i pripadnicima drugih naroda u kojima su ustaše videle pretnju za svoj režim, napušta Višegrad i odlazi kod rodbine u selo Dorići, kod Rudog. Kada je 21. decembra 1941. godine u Rudom formirana Prva proleterska udarna brigada, Hamid je, zajedno sa svojim drugom Jusufom Dorićem, stupio u njen Prvi (lovćenski) bataljon.

Nekoliko dana po stupanju u jedinicu, Hamid se kao predratni član SKOJ-a, uključio u rad aktiva SKOJ-a Treće čete i postao puškomitraljezac. Bio je učesnik Igmanskog marša, januara 1942. godine. U proleće 1942. primljen je u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Učestvovao je u mnogim borbama Prve proleterske brigade, a posebno se istakao u borbama kod Uloga, Livna, Ključa, Jajca, na Manjači, Sinjajevini, Ivan-Sedlu, Neretvi, Glavatičevu, Drini i dr.

Posle oslobođenja Jajca, novembra 1942. u Carevom Polju je sa još dva druga uništio neprijateljski bunker. Početkom 1943. godine postavljen je za zamenika političkog komesara Treće čete Prvog (lovćenskog) bataljona. U toku Četvrte neprijateljske ofanzive, je učestvovao u više borbi, a posebno se istako, kada je sa grupom bombaša napao i iznenadio grupu četnika. U toku borbe na Drini, aprila 1943, protiv italijansko-četničkih snaga, dobrovoljno se prijavio u bombaše i učestvovao u najtežem delu bitke — osmočasovnoj borbi na Krčinom brdu, na desnoj obali Drine.

Pošto je u borbi na Drini bio ranjen, upućen je u Centralnu bolnicu, gde se nešto kasnije, kao teški ranjenik, razboleo od tifusa. Umro je 13. juna 1943. iznad Tjentišta, u toku Bitke na Sutjesci.

Ukazom predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita, 27. novembra 1953. godine, proglašen je za narodnog heroja Jugoslavije.

## Reference

## Literatura
*
Marko Baletić

**Marko Baletić** (Broćanac, kod Nikšića, 21. oktobar 1917 — Tjentište, kod Foče, 13. jun 1943) bio je učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 21. oktobra 1917. godine u selu Broćanac, kod Nikšića.

Pre Drugog svetskog rata je studirao medicinu, a uoči rata je bio apsolvent.

Član Komunističke partije Jugoslavije je od 1940. godine.

Učesnik Narodnooslobodilačke borbe je od 1941. godine.

Poginuo je 13. juna 1943. godine, iznad Tjentišta, u toku Bitke na Sutjesci, kao referent saniteta Pete proleterske crnogorske udarne brigade.

Ukazom predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita, 10. jula 1953. godine, proglašen je za narodnog heroja.

## Reference

## Literatura
*
Bora Prodanović

**Borislav Bora Prodanović** (Kuršumlija, 23. decembar 1892 — Tjentište, kod Foče, 13. jun 1943) bio je novinar, književnik, pravnik i učesnik Balkanskih ratova i Narodnooslobodilačke borbe.

## Biografije
Rođen je 23. decembra 1892. godine u Kuršumliji. Njegov otac Jaša Prodanović bio je pisac i političar. Pravni fakultet je završio u Beogradu.

Kao mladić je pripadao nacionalno-revolucionarnoj omladini, pa je kao dobrovoljac učestvovao u Balkanskim ratovima, 1912. i 1913. godine.

Nakon Prvog svetskog rata, postao je simpatizer komunista, a od Vukovarskog kongresa KPJ, 1920. godine i član Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Bavio se novinarstvom i sarađivao je u partijskim listovima — „Radnik”, „Organizovani radnik”, „Sutra” i dr. Od 1924. godine je bio dopisnik lista „Politika” iz Zagreba. Nakon uvođenja Šestojanuarske diktature, 1929. godine, bio je uhapšen i proteran iz Zagreba.

Nakon povratka u Beograd, napustio je novinarstvo i položio advokatski ispit. Potom se kao advokat angažovao braneći optužene komuniste ili organizujući njihovu odbranu pred Državnim sudom za zaštitu države. Zbog svog društveno—političkog angažovanja, često je bio hapšen i proganjan od policije. Početkom 1940. godine bio je konfiniran u mesto Radovljicu, u Sloveniji.

Pisao je pesme i objavljivao ih u listovima kao što su krfski „Zabavnik”, „Misao” i dr. Prevodio je sa ruskog i francuskog jezika.

Učesnik je Narodnooslobodilačke borbe od 1941. godine. Bio je član Agitpropa Pete proleterske crnogorske udarne brigade. Poginuo je 13. juna 1943. godine u toku bitke na Sutjesci.

Ukazom Predsedništva AVNOJ-a posthumno je 6. jula 1945. odlikovan Ordenom zasluga za narod prvog reda.

Bio je oženjen Milicom Prodanović (1897—1992), sa kojom je imao troje dece — prerano preminulog sina Zorana, kao i ćerke Danicu i Borjanu. Ćerka Borjana bila je profesorka pozorišne režije.

## Reference

## Literatura
* 
* 
*
Muzej Sinjske alke

**Muzej Sinjske alke** u Sinju suvremeno je organizirana baštinska ustanova, koja prezentira alkarske odore, opremu i oružje s multimedijalnim instalacijama, filmovima i sl. Priča koju Muzej Sinjske alke priča svojom arhivskom građom nezamjenjiv je dio povijesti Sinja i Cetinske krajine.

Muzej je svečano otvoren 8. kolovoza 2015. godine u sklopu proslave velike obljetnice 3 stoljeća postojanja Sinjske alke. Viteško alkarsko društvo i Muzejski fundus starih alkarskih odora i opreme našao je mjesto pod primjerenim krovom i u sugestivno uređenom ambijentu.

Muzej Sinjske alke nalazi se u obnovljenom sklopu Kvartira u Sinju, koji je izgrađen 1760. godine za vrijeme mletačke uprave u Dalmaciji, kao vojarna za smještaj konjice.

Muzejski postav uključuje mnoštvo odora, opremu i oružje sinjskih alkara te alkarske statute i pravilnike koje donosi u suvremenoj digitalnoj formi. Posebnu atrakciju postava predstavlja prikaz alkarske povorke načinjen u prirodnoj veličini, a prikazana je i rekonstrukcija bitke pod Sinjem iz 1715. Sinjska alka upisana je u UNESCO-ov popis svjetske nematerijalne kulturne baštine, a Muzej je dobio nagradu Europske zajednice za kulturnu baštinu – Europa Nostra.

## Izvori
9. slovenska brigada

**Deveta slovenačka narodnooslobodilačka brigada** formirana je 14. septembra 1943. godine u Kočveju od boraca Zapadnodolenjskog partizanskog odreda i novih boraca. Na dan formiranja imala je četiri bataljona sa preko 1.000 boraca.

Od formiranja do kraja rata brigada se nalazila u sastavu Osamnaeste slovenačke divizije Sedmog slovenačkog korpusa i delovala je na teritoriji Dolenjskog i Notranjskog.

Za svoje zasluge tokom Narodnooslobodilačkog rata odlikovana je Ordenom zasluga za narod i Ordenom bratstva i jedinstva.

## Borbeni put brigade
Radi odbrane slobodne teritorije u Dolenjskom i Nortranjskom, u vremenu od 21. septembra do 11. oktobra 1943. godine, brigada je uništila železničku prugu Ljubljana-Borovnica. U nemačkoj oktobarskoj ofanzivi posebno se istakla u borbama sa nadmoćnijim nemačkim snagama od 16. do 24. oktobra 1943. godine oko Broda na Kupi, gde je zatvarala pravac prema Kočevju da bi omogućila evakuaciju ranjenika i materijala u Kočevski rog.

Od 21. novembra 1943. godine operisala je u Gorskom kotaru, proterala ustaško-domobranske posade iz Mrkoplja, Starog Laza i sa Ravne gore. U sadejstvu sa Desetom slovenačkom udarnom brigadom, u borbama od 16. do 24. decembra, oslobodila je Vrbovsko, a potom na položajima zapadno od Ogulina branila oslobođenu teritoriju Gorskog kotara, odakle se 14. februara 1944. godine vratila u Sloveniju.

Brigada se istakla u borbama protiv jačih nemačkih snaga kod Pijave Gorice, od 27. februara do 2. marta; sa nemačkim motorizovanim kolonama na putu Mirna Peč-Novo Mesto, od 14. do 20. maja; sa slovenačkim domobranima i Nemcima u junu i julu na sektoru Žvirče, Amrus, Zagradec, Lučarjev Kal; u avgustu na sektoru Šmarje-Sap, Škofljica i u novembru 1944. godine oko Kočevja.

Početkom januara 1945. godine istakla se u borbama oko Trebnja i Žužemberka, od 20. do 21. januara u Lipju kada je većim delom uništila dve domobranske čete, a zatim 15. aprila kod Podhoste i Meniške Vasi i od 7. do 9. maja kod Ljubljane.

## Literatura

* *[[Vojna enciklopedija]]* (knjiga druga). Beograd 1971. godina.
12. slovenska udarna brigada

**Dvanaesta slovenačka udarna brigada [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]** (**Štajerska brigada**) formirana je 24. septembra 1943. godine u Mokronogu od dva bataljona Šeste brigade, jednog bataljona Četvrte brigade i novih boraca iz Dolenjske koji su posle kapitulacije Italije stupili u NOVJ. Pri formiranju imala je 3 bataljona sa oko 1,700 boraca, a posle reorganizacije, u novembru, 5 bataljona. Do kraja rata bila je u sastavu Petnaeste divizije Sedmog korpusa NOVJ. Naredbom Glavnog štaba NOV Slovenije od 7. marta 1945. godine dobila je naziv *udarna*.

## Borbeni put brigade
U oktobru 1943. napala je i uništila niz manjih nemačkih uporišta u dolini reke Mirne, a u nemačkoj Oktobarskoj ofanzivi vodila je 24. i 25. oktobra naročito teške borbe sa delovima 162. turkestanske, tenkovske SS divizije „Adolf Hitler“ i Vermanšaft bataljonom kod Mokronoga, Globodola, Ostrog Vrha i Trške Gore. Kod Globodola je posle trodnevnih oštrih borbi sa Nemcima iz Trebnja i Mirne Peči, odbacila ih u polazne garnizone. Kada je u novembru Petnaesta divizija blokirala Novo Mesto, brigada je u borbama 12-16. novembra protiv jačih nemačkih snaga duž druma Novo Mesto-Škocjan, onemogućila deblokiranje u Novom Mestu. Krajem novembra, zajedno sa Četvrtom brigadom onemogućila je prodor Nemaca i belogardista iz Novog Mesta prema Črnomlju. Kod mesta Čateža (Trebnje) formiran je 2. decembra 1943. od delova 12. brigade Dolenjski NOP odred. Brigada je 7. decembra na položajima Bučna Vas-Zdinja Vas-Trška Gora odbila napad nemačko-belogardističkih brigada iz Novog Mesta radi razbijanja blokade. Tokom 1944. godine postigla je nekoliko značajnih uspešnih borbi protiv nemačkih snaga: uništenje tri nemačka tenka između Pijave Gorice i Turjaka 23. aprila, uništenje fabrike hartije kod Radeča 2-3. juna, potpuno uništila ustaško-nemačko uporište Bosiljevo 29-30. juna, vodila teške borbe protiv nemačko-domobranskih jedinica koje su nadirale iz Novog Mesta 4. novembra, a kod Ajdovca 30. novembra. U drugoj polovini 1944, u sastavu Petnaeste divizije, vodila je borbe protiv nemačko-domobranskih snaga na području Bele i Suve krajine. Tokom 1945, istakla se u borbama u rejonu Vodice-Sveti Križ-Dol, gde se dva dana borila protiv tri domobranska bataljona, u aprilu je učestvovala u oslobođenju Suve krajine i Kočevskog roga, a u maju u oslobođenju Kočevja 3. maja i Ljubljane 7-9. maja.

## Reference

## Literatura

* *[[Vojna enciklopedija]]* (knjiga četvrta). Beograd 1972. godina.
Brigade NOV Slovenije

Tokom Narodnooslobodilačke borbe naroda Jugoslavije, od 1941. do 1945. godine u okviru Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije formirano je ukupno 20 brigada, koje su nosile naziv **slovenske**.

Sve slovenačke brigade su formirane ili proglašene udarnima, a Prva slovenačka udarna brigada bila je proglašena za proletersku i, zajedno sa Drugom slovenačkom brigadom, odlikovana Ordenom narodnog heroja. Slovenačke brigade su uglavnom učestvovale u borbama na teritoriji tadašnje okupirane Slovenije, ali su povremeno vodile borbe i na onim područjima koja su između dva rata pripadala Italiji, poput Slovenačkog primorja.

## Spisak slovenačkih brigada

## Literatura
* *[[Vojna enciklopedija]]*, Beograd 1975. godina
Volodimir Artjuh

**Volodimir Mikolajovič Artjuh** (, rođen 8. maja 1958) jeste ukrajinski vojni i politički vođa koji trenutno obavlja dužnost načelnika Vojne uprave Sumske oblasti. Istaknuo se tokom rusko-ukrajinskog rata, naročito zbog svog vođstva u upravljanju odbranom i bezbednošću Sumske oblasti, koja se nalazi na severoistočnoj granici Ukrajine s Rusijom.

## Biografija
Artjuh je rođen 8. maja 1958. u Blagovješčensku u Amurskoj oblasti, koja je tada bila deo Ruske SSR. Godine 1979. završio je Harkovsku višu vojnu vazduhoplovnu komandnu školu komunikacija, a 1988. Vazduhoplovnu akademiju *Gagarin.* Na Nacionalnom univerzitetu odbrane Ukrajine diplomirao je 2005.

Godine 2009. Artjuh je radio kao načelnik podiljske filijale državnog preduzeća Ukrajinski državni radiofrekvencijski centar, savetnik načelnika Oblasne vojne uprave u Vinici i zamenik načelnika Generalštaba Oružanih snaga Ukrajine.

Godine 2020. Artjuh se kandidovao za poslanika Gradskog veća Vinice iz političke stranke Ukrajinska stranka časti, borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala, ali nije pobedio na izborima.

U julu i avgustu 2024. Artjuh je naredio evakuaciju stanovništva s ukrajinskih teritorija koje se graniče s Kurskom oblašću Rusije. Ta odluka bila je odgovor na eskalaciju tenzija i vojne aktivnosti, kao što je ukrajinski upad u Kursku oblast, gde su ukrajinske snage navodno zauzele nekoliko naselja. Taj potez označio je jedan od najvećih i najznačajnijih upada ukrajinskih snaga na rusku teritoriju od početka rata.

## Reference
Branko Mirković

**Branko Mirković** (Kninsko Polje, kod Knina, 6. maj 1923 – Beograd, 20. novembar 1987) bio učesnik Narodnooslobodilačke borbe, pukovnik JNA i društveno-politički radnik Socijalističke Republike Srbije.

## Biografija
Rođen 6. maja 1923. godine u Kninskom Polju, kod Knina. Njegovi roditelji – otac Mirko i majka Anica, rođena Medić, imali su još petoro dece – tri sina i dve ćerke.

Osnovnu školu je završio u rodnom mestu, a gimnaziju je pohađao u Kninu. Godine 1940, kao učenik osmog razreda se suprotstavio profesoru, koji je javno propagirao fašizam i zbog toga je bio izbačen iz škole, bez prava upisa, na godinu dana, u sve gimnazije Kraljevine Jugoslavije.

### Drugi svjetski rat

Početak Aprilskog rata, 1941. godine, zatekao ga je u Kninu gde se, sa braćom, kao dobrovoljac priključio Jugoslovenskoj vojsci u odbrani zemlje. Odmah posle kapitulacije, izbegavajući ustaški teror, pošao je sa grupom istomišljenika u Dinaru, gde je ubrzo formirana Kninska partizanska četa.

Tokom 1942. godine je primljen u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Od formiranja Druge dalmatinske udarne brigade, 3. oktobra 1942. na Uništu, do kraja rata, bio je u sastavu ove brigade, vršeći razne funkcije – od borca do načelnika Štaba brigade. S brigadom je prošao sve borbene operacije na Drini, Neretvi i Sutjesci, do oslobađanja Dubrovnika i dela Jadranske obale.

U toku bitke na Sutjesci, kao zamenik komandanta Drugog bataljona, komandovao borbama na Gornjim Barama, odakle je Vrhovnom štabu poslao čuvenu poruku:

### Posleratni period

Po završetku rata, 1946. je upućen na školovanje u Sovjetski Savez, gde je 1947. godine završio Komandnu akademiju „Vistrel“. Posle povratka u Jugoslaviju, završio je Višu vojnu akademiju i Ratnu školu JNA. U Jugoslovenskoj narodnoj armiji (JNA) je obavljao dužnosti – nastavnika taktike na Vojnoj akademiji u Sarajevu, komandanta brigade, načelnika Sekretarijata Narodne odbrane grada Beograda i dr. Penzionisan je 1964. godine u činu pukovnika JNA.

Posle penzionisanja iz JNA, nastavio je da radi na javnim i društvenim poslovima. Bio je direktor Direkcije za puteve („Beograd put“) do 1976. i potpredsednik Izvršnog saveta Skupštine grada Beograda do 1986. godine.

Bio je dugogodišnji predsednik Bokserskog saveza Jugoslavije (BSJ) i funkcioner Evropske amaterske bokserske organizacije.

Umro je 20. novembra 1987. godine u Beogradu i sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.

## Odlikovanja

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja.

## Literatura
* Druga dalmatinska proleterska brigada, Institut za historiju radničkog pokreta Dalmacije, Split 1982. godina
* Viktor Kučan: '''BORCI SUTJESKE''' (poimenični spisak po jedinicama sa osnovnim biografskim podacima) – Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd 1995.