open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Legio I Macriana

**Legio I Macriana liberatrix** (doslovno: "Prva macerovska oslobodilačka legija") je bila rimska legija koju je godine 68. formirao Lucije Klodije Macer, pobunjeni guverner Afrike, u svrhu borbe protiv cara Nerona. Legija nije sudjelovala u nikakvim borbama, jer je nedugo nakon početka pobune Neron izvršio samoubistvo. Međutim, u kaotičnim okolnostima Godine četiri cara je njeno postojanje Macera učinilo izuzetno moćnim, odnosno potencijalnim suparnikom novom caru Galbi. Stoga je u oktobru iste godine Galba organizirao Macerovo ubistvo, a nakon čega je legija rasformirana.

## Povezano
* Popis rimskih legija
Anali (Tacit)

**Anali** () je historijska knjiga koju je napisao rimski historičar Tacit, a koja opisuje vladavine četvorice careva Julijevsko-Klaudijevske dinastije koji su naslijedili njenog osnivača Augusta - Tiberija, Kaligulu, Klaudija i Nerona - odnosno period od 14. do 68. godine. Do danas su sačuvani jedino dijelovi knjige koji se bave vladavinama Tiberija i Nerona.

Vjeruje se kako naziv *[[Anali]]* nije dao sam Tacit, nego kasniji prepisivači, s obzirom da je Tacit prikaz historijskih događaja organizirao po godinama. Najvjerojatniji naziv knjige je bio *Ab excessu divi Augusti*, odnosno "Nakon smrti božanskog Augusta".

## O velikom požaru i hrišćanima
Opisujući Neronove postupke poslije velikog požara Rima (koji je počeo 18. srpnja 64. i trajao punih šest dana), Tacit kaže:

## Izvori

## Vanjske veze
* Tekst *Anala* (sve na engleskom):
** Project Gutenberg, Translated by Thomas Gordon: ''The Reign of Tiberius, Out of the First Six Annals of Tacitus; With His Account of Germany, and Life of Agricola''
** Perseus Project: The ''Annals'' in English & Latin
** MIT Classics, Translated by Alfred John Church and William Jackson Brodribb: ''Annals'' 
** The Latin Library, in Latin: Thelatinlibrary.com
Lucije Klodije Macer

**Lucije Klodije Macer** (*Lucius Clodius Macer*, ? - oktobar 68) bio je rimski političar i vojskovođa, poznat po ulozi koji je imao u svrgvanju cara Nerona i Godini četiri cara. Godine 68. je služio kao Neronov legat, odnosno guverner Afrike. U maju iste godine, nakon niza pobuna protiv Nerona širom Carstva, i Macer se odmetnuo od cara te podigao vlastitu I Macerovu oslobodilačku legiju, uz III ''Augustovsku'' s kojom je već raspolagao. Njegov je čin, međutim, predstavljao kobni udarac po ionako uzdrmani Neronov režim, jer je Macer njime Rimu oduzeo strateški važan izvor žita za prehranu gradskog stanovništva. Samo mjesec dana kasnije, Senat je Nerona proglasio neprijateljem naroda i za cara postavio Galbu. Novi car je, međutim, počeo sumnjati da ga Macer namjerava svrgnuti te je djelovao preventivno potakavši njegovo ubistvo od strane prokuratora Trebonija Garucijana. Neki izvori kao jednog od posrednih sudionika zavjere navode i Mucijana.

Macer je danas poznat numizmatičarima po vlastitim kovanicama, kojih trenutno ima samo 85.

## Vanjske veze
Grlo

**Grlo** je organ, koji spada pod dišni sustav. Nalazi se pred jednjakom u visini četvrtoga i petoga kralješka. Unutrašnjost pokriva sluznica grla. Tijekom disanja glasnica je široko razmaknuta.
Eseni

**Eseni** (hebrejski: **אִסִּיִים**, *Isiyim*; grčki: **Εσσηνοι**, **Εσσαίοι** ili **Οσσαιοι**; *Essēnoi, Essaioi, Ossaioi*) su bili jevrejska vjerska sekta koja je djelovala od 2. vijeka pne. do 1. vijeka n.e. a koju je karakterizirao asketizam i primitivni komunizam. Bila je daleko manje brojna od saduceja i farizeja - druge dvije velike grupe u tadašnjem judaizmu. Iako su živjeli u skoro svim gradovima Judeje, isticali su se specifičnim načinom života koji je karakterizirala zajednička molitva, asketizam, dobrovoljno siromaštvo, dnevna krštenja i odricanje od svjetovnih užitaka, odnosno celibat. Vrlo često su se pod nazivom eseni nazivale i različite, ali ideološki srodne mesijanske i apokaliptičke grupe u Judeji. Trag im se zatire u 1. vijeku, pa se pretpostavlja da su kao jedni od glavnih sudionika stradali u Velikom ustanku.

U suvremeno doba je pažnju na esene skrenulo otkriće Kumranskih svitaka koje predstavlja dragocjen izvor podataka o njihovim vjerovanjima i načinu života, odnosno ukazuju na velike sličnosti sa ranim kršćanima. Zbog toga su predmet brojnih špekulacija o tome da su uticali na razvitak nove religije.

## Vanjske veze
* Historical Facts on Essene Culture
* Encyclopedia Britannica: Essenes
* Catholic Encyclopedia: Essenes
* Jewish Encyclopedia: Essenes
* Scholar: The Essenes, Dead Sea Scroll 'authors,' never existed  - Haaretz, 13 March 2009.
* Essenes and Others: argues that the Hebrew original form of the name later spelled "Essenes" is in some Qumran scrolls as a self-designation.
* (Thematically compiled comparison of the parallels in the ancient sources ) Dead at 2009/09/22.
Kumran

**Kumran** (,  - *Khirbet Qumran*) je antičko naselje čiji su ostaci smješteni na platou oko kilometar i pol sjeverozapadno od obale Mrtvog mora na Zapadnoj obalo, nedaleko od izraelskog naselja i kibbutza Kalia. Naselje potiče iz helenističkog perioda, kada ga je sagradio Ivan Hirkan (134-104. pne.) a uništeno je od strane Rimljana za vrijeme Velikog ustanka godine 68. ili nešto kasnije. Najpoznatije je kao naselje najbliže znamenitim pećinama gdje su sakriveni Svici sa Mrtvog mora.

## Vanjske veze
 
**Arheologija:**
* The Fortress at Qumran: A History of Interpretation Robert Cargill (2009).
* The Enigma of Qumran Yaron Ben-Ami (2004). An analysis of the work of Magen and Peleg.
* Notes on the Archaeological Context of Qumran in the light of recent publications David Stacey (2001).
* Three Notes on Qumran David Stacey (2009).
* The UCLA Qumran Visualization Project A Virtual Reconstruction of the Settlement at Qumran.
* The Website of Pauline and Robert Donceel  Website of Pauline Donceel-Voûte and Robert Donceel with relevant publications on Qumran
* Spatial Approach to the Ruins of Khirbet Qumran at the Dead Sea) Lönnqvist, K. & M., (2004), Institute for Cultural Research, Dept of Archaeology, University of Helsinki, Finland.
* The Qumran Essene Theory and recent strategies employed in its defense  Norman Golb (2007).
* Dead Sea Scrolls theory faces new challenge (2006). A news article analyzing the work of Magen and Peleg.
* 3Disrael.com Virtual tour of the Qumran site  Explanations and punctuation.
* Qumran entry in historical sourcebook.
**Svici i njihov kontekst:**
* The Dead Sea Scrolls as a source on Palestine History of 1st Century AD . Sergey E. Rysev.
* Introduction to the Dead Sea Scrolls  *Biblical Archaeology Review*.
* The Orion Center for the Study of the Dead Sea Scrolls, Hebrew University, Jerusalem, site includes updated bibliography.
* "Others and Intra-Jewish Polemic as Reflected in Qumran Texts," Stephen Goranson, evidence that some Qumran scrolls are self-designated as from "Essene", in its original Hebrew version.
* "Jannaeus, His Brother Absalom, and Judah the Essene," Stephen Goranson, identities of Wicked Priest and Teacher of Righteousness, relevant to Qumran history.
Beit Še'an

( *Bayt Šān*; , **, *Beisan* ili *Bisan*) je grad u Sjevernom distriktu Izraela koji je igrao važnu ulogu u historiji zbog svog položaja na ukrštanju doline rijeke Jordan sa dolinom Jezreel. U moderno doba je igrao važnu ulogu kao regionalno središte za naselja Regionalnog vijeća doline Beit She'ana.

## Reference

## Literatura
* Yoram Tsafrir and Gideon Foerster: "Urbanism at Scythopolis-Bet Shean in the Fourth to Seventh Centuries", *Dumbarton Oaks Papers.* Dumbarton Oaks Research Library and Collection. Number Fifty-One, 1997. pp.&nbsp;85–146.
* Yoram Tsafrir and Gideon Foerster: "Bet Shean Excavation Project – 1988/1989", *Excavations and Surveys in Israel 1989/1990.* Volume 9. Israel Antiquities Authority. Numbers 94-95. Jerusalem 1989/1990, pp.&nbsp;120–128.
* Yoram Tsafrir and Gideon Foerster: "The Dating of the 'Earthquake of the Sabbatical Year of 749 C. E.' in Palestine", *Bulletin of the School of Oriental and African Studies of London.* Vol. LV, Part 2. London 1992, pp.&nbsp;231–235.
* Yoram Tsafrir and Gideon Foerster: "From Scythopolis to Baisān: Changes in the perception of the city of Bet Shean during the Byzantine and Arab Eras", *Cathedra*. For the History of Eretz Israel and its Yishuv, 64. Yad Izhak Ben-Zvi. Jerusalem, July 1992 (in Hebrew).
* Gideon Foerster and Yoram Tsafrir: "“Nysa-Scythopolis – A New Inscription and the Titles of the City on its Coins", *The Israel Numismatic Journal.* Vol. 9, 1986–7, pp.&nbsp;53–58.
*  (see p.195 ff)

## Vanjske veze

* Map of Scythopolis 
* Beit Shean Travel Guide
Hram bijelog konja

**Hram bijelog konja** (, (Wade-Giles: *Paima szu*) je, prema predaji, prvi budistički hram na teritoriji današnje Kine, utemeljen godine 68. pod pokroviteljstvom cara Minga u Luoyangu, prijestolnici Istočne dinastije Han. Danas se hram nalazi izvan zidova drevne prijestolnice, oko 12–13&nbsp;km istočno od suvremenog Luoyanga u provinciji Henan. Do njega se može doći oko 40 minuta vožnje autobusom br. 56 sa željezničke stanice u Luoyangu. Hram, iako malen u usporedbi s drugim hramovima u Kini, se od većine vjernika smatra "kolijevkom kineskog budizma". Geografske znamenitosti južno od hrama su Manghanske planine i rijeka Lucoche na jugu.

Glavne hramske zgrade čine veliki kompleks sagrađen za vrijeme dinastija Ming (1368 - 1644) i Qing (1644 - 1912) na temeljima drevnog hrama, Restaurirani su 1950-ih i u martu 1973. nakon Kulturne revolucije. Sastoje se od brojnih dvorana odvojenih s nekoliko dvorišta i vrtova, a zajedno imaju površinu od oko 13 ha (32 akri). Opisne plakete na kineskom i engleskom daju opise brojnih budističkih božanstava postavljenih u dvoranama. Značajne statue su Śākyamuni Buda, Maitreya - Buda koji se smije, Buda od žada, te prikazi svetaca kao Guru Avalokiteśvara, Amitābha i arhati. Kamene statue dva bijela konja, koja su dovela dvojicu indijskih redovnika u Kinu, kao i dva mitološka lava se nalaze na vratima. Hram je uz međunarodnu financijsku pomoć prošao kroz brojne restauracije, kako s vanjske strane, tako i unutrašnjosti. Najnoviji projekt, u kome je sudjelovala Indija, je dovršen 2008. kada su postavljeni Sanchi Stupa i statua Sarnath Bude.

## Povezano
* Budizam u Kini

## Reference
Salonina Matidija

**Salonina Matidija** (*Salonina Matidia*, 4. jul 68 - prije 23. decembra 119.) bila je rimska plemkinja rodom iz Nervo-trajanske dinastije, poznata kao nećaka i ljubimica cara Trajana.

Rodila se kao kćer Ulpije Marcijane i pretora Gaja Salonija Matidija Patruina. Kada joj je otac umro 78. njen stric Trajan ju je odgojio kao vlastitu kćer. Između 81. i 82. se udala za bivšeg konzula Lucija Vibija Sabina. Prije nego što je Sabin umro 83/84. rodila je kćer po Vibiju Sabinu, koja će postati supruga budućeg cara Hadrijana. Godine 84. se udala za senatora Lucija Mindija kome je rodila kćer Mindiju Matidiju, poznatu kao Matidija Mlađa. 

Matidija je često pratila strica na njegovim pohodima te mu pomagala savjetima. Godine 112. joj je dao titulu *Augusta*. Kada je Trajan godine 117. umro, ona i Trajanova udovica Pompeja Plotina su donijele njegov pepeo u Rim.

Njen točan datum smrti nije poznat, ali joj je 23. decembra 119. Hadrijan održao posmrtni govor.
Gornja Germanija

**Gornja Germanija** () bila je provincija Rimskog Carstva čije je područje okvirno obuhvaćalo lijevu obalu gornjeg toka rijeke Rajne (uzvodno od Donje Germanije). Na njenom području se danas nalaze zapadna Švicarska, francuska Jura i Alsace, te jugozapadna Njemačka. Glavni gradovi su bili današnji Besançon (*Besontio*), Strasbourg (*[[Argentoratum]]*), Wiesbaden (*Aquae Mattiacae*) te upravno središte Mainz (*Moguntiacum*). Predstavljala je područje Srednje Rajne, a na jugoistoku se graničila sa Limes Germanicusom i alpskom provincijom Raetia.

## Literatura
* Valerie M. Hope: *Constructing Identity: The Roman Funerary Monuments of Aquelia, Mainz and Nimes*; British Archaeological Reports (16. Juli 2001) 

## Vanjske veze

* The Fleets and Roman Border Policy 
* LIMES GERMANIAE SUPERIORIS Germany.
Marcus Trebellius Maximus

**Marko Trebelije Maksim** (*Marcus Trebellius Maximus*, 1. vijek) bio je rimski političar i velikodostojnik poznat kao guverner Britanije u Godini četiri cara.

Karijeru je započeo pod carem Neronom, prvo kao konzul godine 56. a potom kao član komisije za određivanje poreza u Galiji godine 61. Na mjesto guvernera Britanije je imenovan 63. i uložio je veliki trud da obnovi provinciju opustošenu za vrijeme velikog Budikinog ustanka 60-61. Tom prilikom je obnovio razorene gradove Kamulodunum i Londinijum. Njegovi napori su uspjeli pacifirati provinciju, tako da je odatle godine 67. povučena Legio XIV Gemina.

Njegova politika izbjegavanja sukoba s britskim plemenima izvan dotadašnjih rimskih granica, međutim, nije bila po volji vojnicima i oficirima kojima je pljačka predstavljala važan izvor prihoda. To je izazvalo nezadovoljstvo, a Maksimov autoritet je dodatno smanjio sukob sa Markom Roscijem Celijem, komandantom XX legije ''Valeria Victrix''. Godine 69. je u toj legiji izbila pobuna, a Maksim je nije mogao ugušiti. Umjesto toga je morao bježati u Galiju prepustivši Celiju *de facto* vlast nad Britanijom. Službeno ga je zamijenio Marko Vetije Bolan, guverner imenovan od cara Vitelija.

## Reference
Pobuna

**Pobuna** u najširem smislu predstavlja čin suprotstavljanja ili negiranja nečije vlasti ili autoriteta od osobe ili osoba koje su joj dotada bile ili trebale biti podvrgnute. U slučaju da se odigrava na širem području i u njemu sudjeluje veći broj osoba, za pobunu se koristi izraz ustanak.

U užem smislu se pod izrazom pobuna podrazumijeva odbacivanje autoriteta, odnosno odbacivanje poslušnosti od osoba koje se zbog specifičnosti situacije nalaze u trajnom odnosu subordinacije. Tako se odbijanje naređenja od strane kapetana broda naziva brodskom pobunom, odbijanje vojnika da slušaju svoje oficire naziva vojničkom, a odbijanje zatvorenika da slušaju zatvorske vlasti naziva zatvorskom pobunom. Svi ti slučajevi u pravilu sadržavaju čin nasilja, bilo u stvarnom, bilo u simboličkom smislu.

## Neke od znamenitih pobuna u historiji
* Indijska pobuna 1857
* Pobuna na ruskom bojnom brodu Potemkin (1905)
* Pobune u francuskoj vojsci (1917)
* Pobuna bokotorskih mornara (1918)
* Wilhelmshavenska pobuna (1918)
* Kronštatski ustanak (1921)
* Pobuna u zatvoru Attica (1971)
* Pobuna u zatvoru Carandiru (1992)
* Pobuna Jedinice za specijalne operacije

## Povezano
* Neredi
* Revolucija
* Državni udar

## Vanjske veze
* History page of mutinies and wars  - a collection of short histories
* - G.I. Resistance to the Vietnam War 
* Mutinies in World War I by David Lamb 
* Leonard F. Guttridge, *Mutiny: A History of Naval Insurrection,* United States Naval Institute Press, 1992,
Legio I Adiutrix

**Legio prima ''Adiutrix*** (doslovno: *'Prva pomoćna legija*') je bila [[legija|rimska legija]] koja je osnovana godine 68. Historičari vjeruju da ju je osnovao [[Galba]], guverner [[Hispania Tarraconensis|Tarakonske Hispanije]] po [[Neron]]ovom naređenju. Simboli legije su bili [[jarac (znak)|jarac]], [[Pegaz]] i [[delfin]]. Dio historičara vjeruje da su srž ljudstva činili pripadnici nekadašnje [[Legio I Classica|I mornaričke legije]] formirane od strane Nerona u [[Rimska Italija|Italiji]]. Legija je nedugo nakon osnivanja sudjelovala u brojnim borbama - u [[Godina četiri cara|Godini četiri cara]] se kod [[Bitka kod Bedrijakuma|Bedrijakuma]] borila za [[Oton]]a protiv [[Vitelije|Vitelija]], a potom je na sjeverozapadnim granicama Carstva gušila [[Batavski ustanak|Batavsku pobunu]]. Pod carem [[Domicijan]]om se u Germaniji borila protiv [[Hati (Germani)|Hata]], da bi za vrijeme [[Dački ratovi|Dačkih ratova]] bila premještena na [[Dunav]]. Godine 96. je igrala važnu ulogu u dolasku [[Nerva|Nerve]], a preko njega i cara [[Trajan]]a na vlast, zbog čega joj je Trajan kasnije dao naslov *Pia Fidelis*. Bila je smještena na panonskoj granici, a posljednji put se spominje u 3. vijeku.

== Vanjske veze ==

* [http://www.livius.org/le-lh/legio/i_adiutrix.html livius.org account for I *Adiutrix'']
Deva Victrix

**Deva Victrix**, ili jednostavno **Deva**, bila je rimska tvrđava (castrum) u provinciji Britaniji, poznata po tome što je od nje nastao moderni grad Chester, ali i po neuobičajenoj veličini i brojnim artefaktima koji sugeriraju da je mogao biti i upravno središte provincije. Sagrađena je 70-tih kao baza II ''Adiutrix'' legije u njihovim operacijama protiv Briganata, ali je dovršena u kasnijim decenijama kada je postala bazom XX legije Valeria Victrix. U civilnom naselju sagrađenom oko grada se nalazio i amfiteatar koji je mogao primiti između 8000 i 10000 gledalaca.

## Literatura

* 
*
Chester

**Chester** (fonetski: Čester) je grad u engleskoj grofoviji Cheshire. Smješten je na rijeci Dee, blizu granica sa Walesom, a u njemu živi 77.040 stanovnika, zbog čega je najveće i najmnogoljudnije naselje šireg jedinstvenog upravnog područja Cheshire West and Chester koje ima 328.100 stanovnika popisu iz 2001.. Chester je status grada službeno dobio godine 1541.

Chester je godine 79. osnovan kao "castrum" ili rimska tvrđava *[[Deva Victrix]]* u kome je bila smještena Legio II Adiutrix za vrijeme vladavine cara Vespazijana. Četiri glavne ulice Chestera - Eastgate, Northgate, Watergate i Bridge - koriste plan koga su postavili rimski osnivači. Deva je bila među tri najveće rimske vojne baze u provinciji Britaniji. Nakon što su Rimljani napustili Britanmiju u 5. vijeku, grad su zauzeli Saksonci te ga utvrdili protiv Danaca te mu dali današnje ime. Werburgh, svetica-zaštitnica grada, je sahranjena u Chesterskoj katedrali.

Chester je poznat i kao jedan od posljednjih engleskih gradova koji je pao pod normansku vlast za vrijeme Normanskog osvajanja. U njemu je William Osvajač naredio izgradnju zamka, kojim se kontrolirao kako grad, tako i obližnja velška granica.

Iz srednjeg vijeka u Chesteru potiče veliki broj građevina, ali su neke od karakterističnih crno-bijelih zgrada u stvari viktorijanske rekonstrukcija. Usprkos toga, Chester se smatra jednim od najbolje očuvanih ozidanih gradova na Britanskom otočju. Osim dijela od 100 m, sve zidine su očuvane.

Industrijska revolucija je u grad dovela željeznicu, kanale i nove puteve, te doprinijela značajnmom razvoju i ekspanziji&nbsp;– Gradska vijećnica i Muzej Grosvenor se smatraju primjerima viktorijanske arhitekture iz ovog perioda.

## Reference

## Vanjske veze

* Chester Wiki 
* Read a detailed historical record about the Fortress Baths, Chester
* 'Chester: A Virtual Stroll Around the Walls'
* Reprint of paper on Dee bridge disaster
* Chester Scenics (Images of Chester by Night and Day) 
* Chester-a portrait (Images and information about Chester) 
* Chester Wall Documentary
Marko Vetije Bolan

**Marko Vetije Bolan** (*Marcus Vettius Bolanus*, 1. vijek) bio je rimski vojskovođa i političar, poznat kao guverner Britanije u Godini četiri cara.

Karijeru je godine 62. započeo kao oficir u vojsci Gneja Domicija Korbulona, a pod carem Neronom je godine 66. služio kao konzul. Godine 69. je, za vrijeme kaosa u Carstvu izazvanog Neronovom smrti i vojničkim pobunama, došlo do pobune u Britaniji gdje je XX legija ''Valeria Victrix'' pod vodstvom Marka Roscija Celija istjerala guvernera Marka Trebelija Maksima. Car Oton je na to reagirao poslavši u Britaniju Bolana kao novog guvernera na čelu sa XIV ''Gemina'' legijom. Bolan je uspostavio kakav-takav autoritet, ali je bio previše slab da bi spriječio Venucija, pobunjenog poglavicu britskog plemena Briganata protjera pro-rimsku kraljicu Kartimanduu. Bolanov je položaj dodatno oslabljen kada je godine 70. novi car Vespazijan iz Britanije povukao XIV *Geminu* kako bi ugušio Batavsku pobunu. Ipak, kada je 71. dužnost guvernera preuzeo Kvint Petlije Cerijalis, Bolan je uspio konsolidirati rimsku vlast i povratiti dio područja od britskih pobunjenika.
Tiberije Julije Aleksandar

**Tiberije Julije Aleksandar** (*Tiberius Julius Alexander*, 1. vijek) je bio rimski velikodostojnik jevrejskog porijekla poznat po tome što je u Godini četiri cara odigrao ključnu ulogu u dolasku Vespazijana na vlast i uspostavi Flavijevske dinastije. 

Aleksandar je odrastao u bogatoj, uticajnoj i uglednoj porodici aleksandrijskih Jevreja, ali je također bio veliki poklonik helenističke kulture i potpuno odan rimskoj vlasti. Zahvaljujući porodičnim vezama, već na početku karijere je uživao status rimskog viteza. Karijera mu je napredovala pod carem Klaudijem, koji ga je 46. imenovao prokuratorom Judeje. Njegov mandat, koji je trajao do godine 48. je obilježen relativnim mirom u odnosu na njegove prethodnike i nasljednike. Na važnu funkcije je ponovno došao za vrijeme Nerona i rata s Partima kada je 62. bio načelnik logistike u vojsci Gneja Domicija Korbulona, a nakon rata je pratio novog armenskog kralja Tiridata u Rim da dobije formalni pristanak za vladanje. 

Aleksandra je potom godine 68. Neron imenovao za prefekta Egipta, što je bilo jedno od njegovih posljednjih imenovanja prije nego što je svrgnut i prisiljen na samoubistvo. Aleksandar se na čelu strateški važne provincije suočio s ozbiljnim problemom u Aleksandriji, odnosno stalnim etničkim i vjerskim tenzijama između grčke i jevrejske zajednice, dodatno pojačane krvavim ratom u samoj Judeji. One su eskalirale godine 68. kada je Aleksandar, nakon pokušaja da ih zaustavi diplomatskim putem, poslao rimske legije na jevrejski kvart te je tada ubijeno 50.000 ljudi, žena i djece. 

Usprkos tog krvavog čina, za koje je jedini izvor Flavije Josip, Aleksandar se trudio reformama poboljšati život svojih podanika, te su sačuvani edikti i drugi dokumenti kojima od novih careva Galbe i Otona traži uklanjanje nepravde. Prilika za konkretnu akciju se pojavila tek u ljeto 69. kada je novi car postao Vitelije. Sa dvije legije i provincijom koja je opskrbljivala Rim žitom, Aleksandar je u tom trenutku imao ogroman uticaj. Kada je Vitelije zatražio od svih guvernera da mu polože zakletvu vjernosti, Aleksandar je to odbio i umjesto toga svoje trupe potakao da polože zakletvu Vespazijanu, koji je u to vrijeme komandirao rimskim trupama koje su gušile ustanak u Judeji. Vespazijan je tu ponudu prihvatio te napustio Judeju kako bi iz Aleksandrije organizirao još jednu smjenu na carskom prijestolju. Aleksandrov primjer su lančanom reakcijom slijedile legije i guverneri širom istočnog dijela Carstva, tako da je Vitelije svrgnut još prije nego što je Vespazijan sa svojim pristašama uspio stići u Rim. 

Vespazijan je potom Aleksandra poslao u Judeju svom sinu Titu da služi kao načelnik štaba njegove vojske koja je opsjedala Jeruzalem. Tom prigodom je Aleksandar na ratnom vijeću pokušao spriječiti uništenje Hrama, ali je Hram svejedno u borbama uništen.

Na osnovu oskudnih podataka dio historičara vjeruje da je Aleksandar kasnije pod Vespazijanom služio kao pretorijanski prefekt čime je, ako su ti navodi točni, postao najviše pozicionirani Jevrej u historiji Rimskog Carstva.

## Literatura

* 
* 
*  (On the father of Tiberius Julius Alexander.)
* 
* 
*
Odanost

**Odanost** ili **lojalnost** (od francuskog *loyauté* - *vjernost*) označava unutrašnu povezanost i izražavanje te povezanosti kroz ponašanje prema osobi, skupini ili zajednici. Lojalnost znači da se sustav vrijednosti s ostalima dijeli i da se stavove zajednice brani i tada kad se ima različito mišljenje.

Lojalnost je uvijek dobrovoljna te se pokazuje u ponašanju prema onima s kojma se osjeća povezanost, kao i prema trećim osobama.

## Sukob lojalnosti
Problemi mogu nastati kad se odanost od druge strane zatražuje po potrebi. To može dovesti do sukoba lojalnosti. Primjerice, ako se zaposlenik mora prema poslodavcu ponašati lojalno, iako s njime ne dijeli određene ciljeve i vrijednosti.

Ozbiljne posljedice mogu nastati kod neizvršavanja zapovijedi u vojsci. I u pitanjima zaštite okoliša, računovodstvenim, kadrovskim i sličnim osjetljivim pitanjima uvijek se očekuje odanost, a ponekad takvo ponašanje završava kao prijevara.

## Povezano
* Lojalna opozicija
* Izdaja
Fectio

**Fectio** je bio rimsko utvrđenje (*[[castellum]]*) podignuto godine 4/5. u provinciji Donja Germanija. Nalazilo se na mjestu gdje se rijeka Vecht (*Fectio*) razdvajala od Rajne i tekla u jezera Flevo, koje je kasnije postalo Zuiderzee. Utvrda se nalazila kraj suvremenog naselja Vechten u nizozemskoj općini Bunnik (Utrecht).

## Reference

## Vanjske veze

* Fectio (Vechten) 
* Roman 'Turris' at Fort Vechten
Belgijska Galija

**Galija Belgika** je bila rimska provincija koja se nalazila u današnjem južnom delu Holandije, Belgije, Luksemburga, severoistočne Francuske i zapadne Nemačke. Domorodačko stanovništvo Galije Belgike, Belgi, bili su neka vrsta mešavine između Kelta i Germana.

Galija Belgika je postala rimska provincija nakon Cezarovog osvajanja Galije. Tokom prvog veka je došlo da promene granica: severna Galija Belgika je postala Donja Germanija, a istočni deo Belgike je postala Gornja Germanija. S druge strane ostatak Galije Belgike je dobio neke teritorije na jugu, uključujući važni grad Rems. U vreme Dioklecijana od Galije Belgike formirane su dve provincije Belgika Prima i Belgika Sekunda.

Teritorija Galije Belgike je posle propasti Rimskog carstva bila centar merovinškog kralja Hlodoveka. Kasnije je ova ista teritorija bila srce Karolinškog carstva, države Karla Velikog.
Ardeni

**Ardeni** (, od keltskog *Arduenna*, uzvišenje) su planine na jugoistoku Belgije i Luksemburgu, dok rubnim delovima pripadaju Nemačkoj (oblast Ajfel) i Francuskoj (departman Ardeni). 

Ardeni su oblast starih, erodiranih planina i šumovitih brda. Kroz ovu oblast protiču reke Mozel, Sambr i Meza, koje teku ka dolini Rajne, odnosno ravnicama Holandije. Najviši vrh Ardena je na 652&nbsp;metara nadmorske visine, dok je srednja visina 550 metara. 

Oblast Ardena je slabo naseljena. Jedina dva veća grada (više od 50.000 stanovnika) su Vervije u Belgiji i Šarlvil Mezijer u Francuskoj. 

Iako se ova planinska oblast smatrala nepovoljnom za vojne prodore, ovuda se nemačka vojska brzo prebacila u napadu na Francusku u oba svetska rata. U ovoj oblasti se odigrala bitka s kraja Drugog svetskog rata, poznata kao Bitka u Ardenima. To je bila poslednja nemačka kontraofanziva u ovom ratu. Trajala je od decembra 1944. do januara 1945. i završila se pobedom savezničkih trupa.

## Vanjske veze
Druga bitka kod Bedrijakuma

**Druga bitka kod Bedrijakuma** se odigrala u Italiji u Godini četiri cara 24. oktobra 69. između rimskih trupa vjernih caru Viteliju na čelu sa Fabijem Fabulom i Kasulom Longoj na jednoj te trupa vjernih odmetnutom vojskovođi Vespazijanu na čelu sa Antonijem Primom na drugoj strani. Nakon dugotrajne i iscrpljujuće borbe koja se protegla u noć, prevagu su odnijeli pristaše Vespazijana, a što je na kraju dovelo do zarobljavanja i ubistva Vitelija u Rimu, odnosno omogućilo da se Vespazijan nametne kao novi car i ustanovi novu Flavijevsku dinastiju.

## Reference
Antonije Prim

**Marko Antonije Prim** (*Marcus Antonius Primus*, 27 Mart 30 - iza 5.2.81) je bio rimski vojskovođa poznat po ulozi u Godini četiri cara i uspostavi Flavijevske dinastije. U doba Nerona je bio protjeran iz Rima zbog pronevjere i falsifikata, ali ga je 68. iz egzila vratio Galba i postavio za komandanta VII galbijanske legije u Panoniji. U jesen 69. je zajedno s drugim komandantima legija u istočnom dijelu Carstva pristao uz Vespazijana protiv cara Vitelija i na čelu legija, ne čekajući pojačanja, provalio u Italiju. Tamo je 24. oktobra odnio odlučujuću pobjedu nad carskom vojskom u drugoj bitci kod Bedrijakuma, potom zauzeo u Rim i držao ga do dolaska Vespazijana. Na osnovu oskudnih zapisa se zaključuje da je živio i u doba cara Domicijana.
Batavski ustanak

**Batavski ustanak** je započeo godine 69. kao pokušaj germanskog plemena Batavci u provinciji Donja Germanija da se, koristeći metež nastao smrću cara Nerona, oslobode rimske vlasti. Ustanici na čelu sa Gajem Julijem Civilisom su ispočetka imali velikih uspjeha, te se ustanak proširio na Galiju i Gornju Germaniju, ali je već sljedeće godine, nakon što se u Rimu konsolidirao novi car Vespazijan, na ustanike pokrenuta velika vojska Kvintom Petilijem Cerijalisom. Ona ih je uspjela poraziti, odnosno natjerati na predaju.
Batavci

**Batavci** () su bili drevni germanski narod, prvotno ogranak Hata, koji je početkom 1. milenijuma živio u delta Rajne, na području današnje Nizozemske. Po njima su antički pisci to područje zvali **insula Batavorum** (Batavski otok). Prvi put ih je spomenuo Julije Cezar, ali je detaljniji opis dao Tacit za koga su predstavljali najhrabrije od svih Germana. Njihovu hrabrost i ratnu vještinu su nakon izbijanja na obale Rajne počeli cijeniti Rimljani te im nakon osvajanja ostavili niz privilegija u odnosu na ostala plemena; Batavci su se zauzvrat morali boriti kao pripadnici pomoćnih trupa. Pri tome su se najviše istakli u osvajanju Britanije 43. Godine 69. za vrijeme meteža zvanog Godina četiri cara Batavci su pod vodstvom Gaja Julija Civilisa digli veliki ustanak koji je ozbiljno uzdrmao sjeverozapadni dio Carstva. Ustanak je ugušen, ali su Batavci nastavili biti korišteni od Rimljana, te se širom nekadašnjih područja Carstva mogu naći artefakti njihovih pomoćnih trupa. Posljednji put se spominju u 4. vijeku, a po njima su ime dobili batavi, posebna jedinica kasne rimske vojske.

U 16. vijeku, za vrijeme nizozemskog rata za nezavisnost među Nizozemcima su Batavci stekli popularnost kao uzor za ratnički duh i slobodoljubivost, odnosno svojevrsni preci i očevi njihove nacije. Teza o Batavcima kao precima Nizozemcima se održala kroz nekoliko vijekova, potakavši preimenovanje nizozemske Jakarte u Bataviju, odnosno stvaranje kratkotrajne Batavske Republike pod francuskom revolucionarnom vlašću.

## Vanjske veze
* Tacitus, ''Histories'', Book iv 
* A map  of the Roman province Germania Inferior and neighbouring tribes.
* Cohors Primae Batavorum
Gemonijske stepenice

**Gemonijske stepenice** (, ) bile su stepenice u drevnom Rimu. Imale su nadimak **Stepenice žalovanja**, odnosno zao glas zbog toga što su služile kao mjesto pogubljenja.

## Vanjske veze
* Emblematic Scenes in Suetonius' "Vitellius" - interpretive essay, makes several mentions of the stairs
* LacusCurtius entry on the Scalae
Polikarp

**Polikarp iz Smirne** (; (oko 69 – oko 155) bio je kršćanski biskup Smirne iz 2. vijeka . Bio je apostolski učenik. Umro je kao mučenik.

Polikarp se slavi kao svetac kod rimokatolika, pravoslavaca, orijentalnih kršćana , anglikanaca i luterana. Zajedno sa Klementom Rimskim i Ignjatijem Antiohijskim, smatra se jednim od tri apostolska oca.

## Život

Polikarp je rođen oko 69. godine. Prema Irineju i Tertulijanu, bio je učenik apostola Ivana. Postao je episkop Smirne kada mu je bilo oko 30 godina, oko 100. ili 110. godine po Hristu. Stradao je oko 155 ili oko 166. godine.

Irinej Lionski, koji ga je upoznao, o njemu piše sledeće: 

## Mučeništvo

Mučenički je postradao u vreme imperatora Marka Aurelija. Prema ondašnjim izvorima nakon što je ostarelog i poštovanog biskupa Polikarpa iz Smirne, u Maloj Aziji, uhapsila policija...

...guverner je pokušao da ga ubedi da se odrekne svoje vere, govoreći: »*Poštuj svoju starost*«, i druge slične stvari koje oni obično govore. »*Zakuni se genijem carevim. Odrekni se«. Reci »Udaljite ateiste!*« Polikarp, trezvena izraza, pogleda rulju razularenih pagana koji su bili na stadionu ... i reče: »*Udaljite ateiste!*« Guverner je bio uporan i rekao: »*Zakuni se i ja ću te pustiti. Prokuni Hrista!*« Ali Polikarp odgovori: »*Osamdeset šest godina sam bio njegov sluga i ništa mi nažao nije učinio ... Ako se zavaravaš i misliš da ću se zakleti carevim genijem, kao što kažeš, i ako se pretvaraš da ne znaš ko sam, slušaj, i ja ću ti otvoreno reći: Ja sam hrišćanin*.« 

Polikarp je živ spaljen u javnoj areni. Prema *[[Mučeništvo Polikarpovo|Mučeništvu Polikarpovom]]*, vezan je i spaljen na lomači, a potom proboden kada ga vatra nije htjela dotaknuti..

## Poslanica

Pripisuje mu se *[[Polikarpovo pismo Filipljanima|Pismo Filipljanima]]*, koje je zabilježio Irinej, a koje se smatra jednim od najranijih sačuvanih kršćanskih tekstova, odnosno vrijedan izvor podataka o najranijoj kršćanskoj teologiji.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Letter to the Philippians'' from the Ante-Nicene Fathers
* Early Christian Writings: Polycarp; text and introductions
* Polycarp: The Apostolic Legacy 
* Paul N. Tobin, "The Apostolic Succession: Polycarp and Clement" : A skeptical assessment of inconsistencies in the tradition
* ''The Martyrdom of Polycarp: The contemporary account of his death in the letter to the Smyrnaeans.''
* Saint Polycarp of Smyrna  at Patron Saints Index
* The Golden Legend: Polycarp of Smyrna
Lokusta

**Lokusta** (*Locusta*, ? - januar 69) je bila rimska trovačica iz doba Julijevsko-Klaudijevske dinastije. Antički izvori navode da je bila rodom iz Galije. Prvi put se spominje 54. kao jedna od ličnosti koja je po nalogu Agripine Mlađe mogla sudjelovati u trovanju cara Klaudija. Iste godine je uhvaćena i osuđena na smrt zbog trovanja druge osobe. Čuvši za to Neron je poslao pretorijance da je izvuku sa gubilišta, te je angažirao za trovanje Britanika. Nakon toga joj je dao carsko pomilovanje. Ono je povučeno kada je na vlast došao novi car Galba, koji ju je dao pogubiti.

## Vanjske veze
* Locusta from historyswomen.com
Pseudofolklor

**Pseudofolklor** () je folklor koji je neautentični izmišljeni folklor predstavljen kao da je istinski tradicionalan.

## Nastanak izraza
Izraz pseudofolklor je prvo nastao na engleskom jeziku kao Fejklor () kada ga je skovao američki folklorista Ričard Dorson inspirisan pričama o Pekos Bilu i Polu Banjanu u kojima su oni opisani na takav način koji ih čini pseudofolk herojima koji imaju veoma malo sličnosti sa njihovim stvarnim ličnostima.

## Folklorizam
Izraz pseudofolklor se može odnositi i na folklorizam koji je u suštini prerađivanje i usklađivanje folklora sa trenutnom modom. U folklorizam se može svrstati i novokomponovana narodna muzika (folklorizovani folklorizam) . Međutim ono što folklorizam može učiniti pseudofolklorom je njegovo pogrešno predstavljanje kao tradicionalnog folklora.

## Upotreba pseudofolklora
Pošto je folklor oduvek bio moćno oruđe nacionalističkih pokušaja isticanja autentičnosti nacionalne kulture na sličan način su uz pomoć folklora etničke grupe oživljavale i kreirale tradicionalno nasleđe u cilju podsticanja svog kulturnog identiteta u multinacionalnim zajednicama ili potkrepljivanja svojih zahteva za političkom nezavisnošću.

## Povezano
* Osijan
* Turbofolk

## Reference
Abijata (jezero)

**Abijata** je jezero u regiji Regiji Oromija, Etiopiji, udaljeno oko 150&nbsp;km južno od glavnog grada Adis Abebe. Jezero je dio Nacionalnog parka Abijata-Šala

## Geografija
Jezero leži na nadmorskoj visini od 1,582 metara u savanskoj ravnici, zapadno od jezera Langano u Dolini velike rasjeline.

To je plitko jezero koje pokriva oko 20 000 ha, s najvećom dubinom od 14 m (prosječna dubina je 7,6 m).
Sezonska varijacija razine vode kreću se od 50 do 100&nbsp;cm, ali je višegodišnje oscilacije mogu biti veće od tih vrijednosti. Tijekom proteklih 25 godina razina vode u jezeru varirala je 5 m, a površina jezera od 14 200 ha do 18 100 ha. Površinska temperatura vode u aprilu iznosi oko 27&nbsp;°C, a pH vrijednost iznosi 9,3-9,5. Srednja koncentracija kisika iznosi 5,8&nbsp;mg/L, a ukupna koncentracija otopljenih krutih tvari iznosi 8200&nbsp;mg/L. Osim direktnih padalina, koje predstavljaju oko 21% godišnjeg priljeva, jezero dobija vode iz jezera Zivaj preko rijeke preko Bulbula, te iz jezera Langano preko rijeka; Hora Kalo i Gogesa. Procjenjuje se da jezero ima oko 1,6 milijuna m3 vode.

Na sjeveroistočnom dijelu jezera ima puno vrućih vrela, koja su poznata turistička atrakcija.

## Ekonomija
Vode jezera pune su lužina pa se koriste za proizvodnju 20.000 tona natrijevog karbonata. Procjenjene rezerve na jezeru Abijata, te susjednim jezerima Šala i Čitu prelaze 460 milijuna tona.

## Izvori
Nacionalni park Abijata-Šala

**Nacionalni park Abijata-Šala** nalazi se u Regiji Oromija, u Etiopiji, udaljen je oko 200&nbsp;km južno od glavnog grada Adis Abebe. Nalazi se s lijeve strane magistralne ceste Zivaj - Šašamane.

## Geografija
Park ima 887&nbsp;km², unutar parka su i dva jezera Velike rasjeline Abijata i Langano, koje dijeli samo tri kilometra brdovitog terena. Nadmorska visina parka kreće se od 1540 do 2075 m, najviši vrh je Fike., koji se nalazi između dva jezera.

Pored jezera, glavna atrakcija ovog parka su brojni termalni izvori na sjeveroistočnoj obali jezera Abijata, te velik broj plamenaca i bijelih pelikana 

## Historija parka
Prvotna namjera kod osnutka ovog parka bila je zaštita divljih životinja, danas ih u parku ima vrlo malo. Naime za vrijeme vladavine vojnog režima Derg, osobito posljednjih godina prije sloma, velik broj siromašnih nomadskih stočara, iskoristio je slabost centralne vlasti i naselio se u parku, zajedno sa svojim stadima. Osoblje parka je 2005 izvijestilo da ti nomadi drže čak 15.000 goveda unutar granica parka. Tako park danas ima jednu antilopu i nekoliko nojeva koje drže zatvorene unutar ograda pored ulaza u park, izvan te ograde gotovo da nema trave duže od palca. Park je ipak bogat pticama. Uprava parka, se nada da vlada radi na planu preseljenja nomada izvan granica parka.

## Reference

## Vanjske veze
* Abyata-Shala Lakes National Park
Člirim

**Člirim** () je opština u oblasti Kolonja u Albaniji, region Korče.

## Etimologija
Člirim na albanski jezik znači slobodan. U Albaniji je u upotrebi i kao muško ime.
Bregalnica

**Bregalnica** (makedonski: *Брегалница*) je druga po veličini rijeka u Republici Makedoniji. Na izvoru je mali potok koji izvire blizu planinskog gradića Delčeva, a zatim prolazi kroz gradove; Makedonska Kamenica, Kočani, Vinica i Štip, prije nego što se ulije u rijeku Vardar, na svom putu do uvira u Egejsko more.

Ukupna dužina rijeke je 225&nbsp;km, а površina njenog sliva iznosi 4307&nbsp;km².

Veće pritoke sa desne strane su; Zletovska, Kočanska, i Orizarska, a sa lijeva su to; Osojnica i Zrnovska reka.

Na njenom vodotoku su izgrađene dvije umjetne akomulacije; **Ratevo** ( kod Berova) i **Kalimanci** ( kod Makedonske Kamenice). *Jezero Kalimanci* ima dubinu od 80 m., dugo je 14 km, a prosječne širine je 0,3 km, i sakupi oko 127 milona m³ vode.

Najnovija nastojanja makedonskih vlasti usmjerena su na smanjenje onečišćenja kojim je rijeka, zbog brojnih otpadnih kanala industrijskih postrojenja iz gradova kroz koje prolazi - izložena. Zagađenju vode rijeke Bregalnice, doprinose i brojna rižina polja kod Kočana, koja se ekstenzivno koriste pesticidima.

#### Izvori
*  Water Pollution, Soros Makedonia
Zletovska reka

**Zletovska reka** (makedonski: *Злетовска Река*) je rijeka u Istočnoj Makedoniji, koja izvire ispod jednog od vrhova Osogovskih planina - Retki buki na nadmorskoj visini od 1718 m.

Ukupna dužina rijeke je 32,8&nbsp;km, а površina njenog sliva iznosi 218,72 km². Prosječni izmjereni istjek je 2,64 m.3/sek. U svom gornjem dijelu rijeka teče kroz strmu klisuru koju je sama izdubla u stijenama, tu rijeka ima pad od 42%, puno brzaca i dva vodopada. Na kraju svog toka Zletovska reka se kod sela Ularci ulijeva u rijeku Bregalnicu.

Zletovska reka ima 35 većih pritoka, od kojih je najveći Venačka reka.

Pri završetku je izgradnja brane Kneževo, u blizini sela Kneževo (pored Kratova) visine 70 m, koje će napraviti akomulaciono jezero kapaciteta 23 milijuna m.3vode. Postoje ideje da se u gornjem dijelu izgradi 3 manje hidrocentrale.

## Izvori
Kočanska reka

**Kočanska reka** (makedonski: *Кочанска Река*) je mala rijeka u istočnoj Makedoniji, desni pritok rijeke Bregalnice.

*Kočanska reka* izvire na južnim obroncima Оsogovske planine kod mjesta *Retki buki* (*Ретки буки*) na nadmorskoj visini od 1.630 m. Rijeka uvire u rijeku Bregalnicu kod sela *Čiflik* na nadmorskoj visini od 295 m. Rijeka do grada Kočani teče kao planinski vodotok u širokoj klisuri, od Kočana do uvira teče kao ravničarska rijeka.

U svom planinskom dijelu prima veći dio pritoka, a to su *Lolenska*, *Ramnoniviška* i *Mala reka*. Sve pritoke dolaze isključivo s desne strane. Najveći vodostaj rijeka ima za proljeća u aprilu i maju, kad se tope snijegovi sa planinskih visova Оsogovske planine, a najniži u julu i augustu. Rijeka ima prosječan pad od 39,3%.

Kod sela *Dolno Gradče* (6&nbsp;km od Kočana) napravljena je brana i umjetno jezero - *Gradče*. Ova akomulacija nalazi se na nadmorskoj visini od 465 m, u njoj je 2. 160 000 m3 vode, prostire se na površini od 19 ha.

Rijeka se službeno zove Kočanska, po najvećem mjestu kroz koje protiče, ali je zovu i Kriva reka.
Crna reka (Makedonija)

**Crna Reka** (makedonski: *Црна Река*), je rijeka u Republici Makedoniji, najveća desna pritoka Vardara, duga 207 km.

## Karakteristike
Crna reka se formira kod sela Železnec (Opština Demir Hisar), gdje se spajaju Ilinska i Cerska reka. Ali se kao izvor uzima lokalitet *Crna dupka* poviše Železneca, na nadmorskoj visini od 760 metara.

Od tamo do sela Bučin, Crna teče kroz Demirhisarski kraj, a od Bučina do sela Skočivir, kroz Pelagoniju, najveću makedonsku kotlinu. Preko Pelagonije rijeka teče u pravcu *sjever-jug*, a kod sela Brod, naglo skreće i teče prema sjeveroistoku. Kod sela Skočivir rijeka ulazi u *[[Skočivirska klisura|Skočivirsku klisuru]]*, najdužu u Makedoniji, dugu 80 km.

Rijeka protiče kroz visoki *Mariovski kraj*, i dobija karakter planinskog brzaka, uskog korita, i visokih strmih obala. Kod sela Galište, ulazi u jezero dugo 30 km, koje je formirano izgradnjom brane visoke 105 metara na kraju klisure kod sela Vozarci.  To *Tikveško jezero*, služi kao akumulacija za hidroelektranu, a vode se koriste i za navodnjavanje. Od jezera, pa do ušća u Vardar kod antičkog lokaliteta Stobi, rijeka ponovo dobija ravničarski karakter.

Veći pritoci Crne Reke su; Dragor, Jelaška reka i Blato.

Od 1953. pristupilo se velikim melioracionim radovima, na koritu rijeke kroz Pelagoniju, jer se kod grada Bitole, rijeka izljevala i stvarala močvaru, koja se protezala do grada Florine u Grčkoj. Tako da je taj kraj do tada bio i malaričan.

Crna reka ima sliv velik 5.890 km², od kojih 5.130 km² leži u Makedoniji.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Црна Река''
Langano (jezero)

**Langano** (amharski: **ላንጋኖ**) je jezero u Regiji Oromija u Etiopiji, udaljeno oko 150&nbsp;km južno od glavnog grada Adis Abebe. Prvi Evropljanin koji je izvjestio o postojanju tog jezera bio je 1900-ih Oscar Neumann, on je naveo i da ga zovu *Jezero Kore*.

## Geografija
Jezero leži na nadmorskoj visini od 1,585 metara, položeno istočno od Jezera Abijata u Dolini velike rasjeline, na granici zona Misrak Šoa i Arsi
Jezero dobija vode s Planine Arsi, a vode mu istječu na južnom dijelu jezera u rijeku Hora Kalo, koja teče do jezera Abijata. Sliv jezera obuhvaća 1600&nbsp;km². 
Najbliže veće mjesto je Šašamane koje se nalazi 42&nbsp;km južno.

Obale jezera su većinom stjenovite, osobito na istočnoj strani, no postoji i niz močvarnih uvala na jugu. Voda jezera je crvenkasto-smeđe boje, temperatura varira između 22-26.5&nbsp;°C, pH vrijednost je blizu 9.1. Ukupna koncentracija otopljenih krutih tvari varira između 1250–1650&nbsp;mg/l, dok je srednja koncentracija kisika 4&nbsp;mg/l. Razina jezera u proteklih 25 godina varirala za 1.7 m, najviša je bila 1969, a najniža 1974 Godišnja oscilacija razina voda u jezeru je ispod 1 metra.

Pored Jezera Lagnana bio je epicentar dva potresa, prvi se zbio 1906 magnitude 6,8 po Richterovoj ljestvici, a drugi u 1985. (magnitude 6.2).

## Ekonomija
Uz obale jezera postoje manja naselja, čiji se stanovnici bave ribolovom (ribe Oreochromis niloticus). Tu je i jedan hotel, koji zapravo poslužuje goste obližnjeg Nacionalnog parka Rift Valley.
Kako vode jezere nemaju vodene parazite Bilharziu i Schistosomasis, za razliku od većine ostalih slatkovodnih jezera Etiopije, zbog tog je jezero Langano je jako popularno među izletnicima iz gradova.

## Flora i fauna jezera
Pored jezera Lagnano ima dosta izvorne afričke divljine. Ima nilskih konja, majmuna, bradavičaskih svinja, jako puno ptica ali ne i krokodila. Okolica jezera nema puno šuma, ali zato ima puno sela.

## Izvori
Šala (jezero)

**Šala** je jezero u Regiji Oromija, Etiopiji, udaljeno oko 230&nbsp;km južno od glavnog grada Adis Abebe. Jezero je dio Nacionalnog parka Abijata-Šala

## Geografija
Jezero leži na nadmorskoj visini od 1,558 metara, južno od jezera: Abijata i Langano u Dolini velike rasjeline. Vulkanskog je porijekla okruženo stjenovitim crnim stijenama.
Najveći dio obale jezera je strm, ali postoje i plitke uvale sa pijeskom i blatom, poput susjednog jezera Abijata i na Jezeru Šala ima puno termalnih izvora iz kojih se diže para.

Jezero Šala je najdublje jezero od svih susjednih jezera iz grupe Gala (jezera Velike rasjeline), pokriva površinu od oko 32 900 ha, s najvećom dubinom od 266 m (prosječna dubina je 86 m).
Površinska temperatura vode iznosi od 21&nbsp;°C - 27&nbsp;°C, a pH vrijednost iznosi 9,7-10,1. Srednja koncentracija kisika iznosi 6,4&nbsp;mg / L, a ukupna koncentracija otopljenih krutih tvari iznosi 16 500&nbsp;mg / L.

Jezero ima otoke koje koriste brojne ptice za svoja gnijezda. Na jezeru se nalazi najveća kolonija bijelih pelikana (oko 15 000) u cijeloj Africi. Voda jezera ima boju čaja i postoji visoka koncentracija soli, tako da ima okus sapunice, tako da je siromašna ribom.

Osim oborinskih voda, jezero dobija vode iz dva stalna potoka i nekoliko sezonskih vodotoka, jezero nema odtok, i vodu gubi jedino isparavanjem.

## Ekonomija
Vode jezera pune su lužina koje se koriste za proizvodnju natrijevog karbonata. Procjenjene rezerve na jezeru Abijata, Šala i Čitu prelaze 460 milijuna tona.

## Izvori

## Vanjske veze
* shala stock images, Photographers Direct
Dragor

**Dragor** (makedonski: *Драгор*) je mala riječica, svega 32&nbsp;km. duga, koja se nalazi na jugu Republike Makedonije. 
Njezin vodotok je danas gotovo cijeli u okviru grada Bitolja. Rijeka se formira od dviju pritoka; Sapunčice i Ezerske reke, koje svoje izvorište imaju na Baba-Planini.

Dragor je desni pritok Crne Reke.
Stogovo

**Stogovo** (makedonski: *Стогово*) je planina na zapadu Republike Makedonije. 
To je geološki mlada planina, sa oštrim vrhovima, a pripada šarskom planinskom masivu. Najviši vrhovi planine su **Stogovo** (2 318 m.) i **Golem Rid** (2 268 metara nadmorske visine).
## Geografija

Planina se proteže u pravcu sjever-jug, odnosno sjeverozapad-jugoistok. U pravcu sjevera i istoka planina Stogovo se nadovezuje na planinu Bistra, a u pravcu juga, preko vrha **Babin Srt** (2 242 m.) nadovezuje se na planinu Karaorman. U pravcu zapada i jugozapada, padine Stogova spuštaju se do debarskog polja i doline rijeke Crni Drim (odnosno područje *Drimkol* i *Malesija*). U pravcu istoka i jugoistoka, planina Stogovo ograđuje kičevsku kotlinu i sjeverni dio područja *Debarca*.

## Vegetacija

Flora gore je tipično planinska, u prvom pretplaninskom pojasu zastupljene su bukove i hrastove šume, u drugom planinskom pojasu rastu crnogorična drva, a na trećem najvišem pojasu raste jedino trava iz koje se uzdižu kameni vrhovi (kojih ima puno od preko 2 000 m.)

## Turizam na planini
Do planine se može lako doći cestom Skopje - Debar. Priroda planine je dobro očuvana, jer je to vrlo nenaseljen kraj, čak nema ni planinara ni penjača.
Čokot (Niš)

**Čokot** je naselje u Srbiji koje administrativno pripada Opštini Palilula, jednoj od gradskih opština Niša. Prema popisu iz 2002. bilo je 1401 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1429 stanovnika).

## Demografija
U naselju Čokot živi 1128 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,7 godina (39,3 kod muškaraca i 40,1 kod žena). U naselju ima 386 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,63.

Stanovništvo u ovom naselju veoma je nehomogeno.

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)