open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1588.

Godina **1588** (**[[rimski brojevi|MDLXXXVIII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru. 

## Događaji
* 24. 1. - Rat za poljsko nasleđe, Bitka kod Bičine: pobeda pristalica Sigismunda III Vase, nadvojvoda Maximilian III. zarobljen. 
* 28. 1. - Kralj Rudolf u Pragu potvrdio zaključke Ugarskog sabora, među kojima i onaj o prihvaćanju novog kalendara "jedino i samo radi ugleda kraljevskoga veličanstva"; sabor sledećih pet godina opet neće biti sazivan.
* 9. 2. - Umro španski admiral Álvaro de Bazán što odlaže polazak Armade na Englesku.
* 21. 2. - Hrvatsko-slavonski sabor u Varaždinu, razgovara se o karlovačkom kapetanu Jurju Stambergeru koji je na kaptolskom posjedu Petrovina napravio štete za 500 forinti i Jurju Zrinskom koji ne plaća dimnicu od Ozlja u korist haramija.
* 4. 4. - Mladi Christian IV je novi kralj Danske i Norveške (do 1648). 
* 7. 4. - Izbio katastrofalan požar u Istanbulu, uništeno 22.000 kuća, janičari pljačkaju.
* 12. 5. - Dan barikada: pobuna katoličkog Pariza protiv umerenog Anrija III koji beži iz grada. 
* 28 - 30. 5. - Isplovljavanje velike Španske armade iz Lisabona (tada pod španskom krunom).
* 24. 7. - Sabor u Zagrebu: plemićki suci moraju još jednom razglasiti uporabu novog kalendara po kotarima, nakon čega će oni koji koriste stari biti kažnjeni sa 200 forinti; izabrano povjerenstvo za ispitivanje kraljevskih prihoda i krajiških utvrda.
* 31. 7. - 7. 8. - Engleska flota je u četiri okršaja uspešnija od Armade. 
* 9. 8. - Pošto se nije mogla sastati sa španskom vojskom u Flandriji, Armada se vraća kući zaobilaznim putem oko Škotske i Irske, gde će tokom septembra stradati od oluja. 
* 19. 8. (9. 8. po j.k) - Elizabetin govor trupama u Tilburyju: *I know I have the body of a weak, feeble woman; but I have the heart and stomach of a king...*.
* 9. 9. - Thomas Cavendish se s bogatim tovarom vratio u Englesku s puta oko sveta.
* 23. 12. - Francuski kralj Anri III se sveti svojim ultrakatoličkim neprijateljima: ubijeni braća vojvoda Henri I de Guise i kardinal Louis II de Lorraine, zarobljen kardinal Charles de Bourbon - mnogi mu zbog ovoga otkazuju poslušnost.

### Tokom/tijekom godine
* Ferhat-paša Sokolović postaje budimski paša. 
* Spor između trgovišta Samobora i kneza Jurja Zrinskog. 
* Neki Srbi naseljeni u Moldaviji, u području zvanom "Fontana Kapelnei".

## Rođenja

* 12. 1. - John Winthrop, lider kolonije Plymouth († 1649)
* 5. 4. - Thomas Hobbes, filozof († 1679)
* 8. 9. - Marin Mersenne, teolog, matematičar († 1648)

## Smrti

* 5. 1. - Qi Jiguang, kineski general (* 1527)
* 4. 4. - Frederik II, kralj Danske i Norveške (* 1534)
* 19. 4. - Paolo Veronese, slikar (* 1528)
* 17. 7. - Mimar Sinan, arhitekta (* ca. 1490)
* 2. 10. - Bernardino Telesio, filozof i naučnik prirode (* 1509)
* ? - Dalaj Lama III (Sonam Gyatso) (* 1543)

## Reference

;Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
1590.

Godina **1590** (**[[rimski brojevi|MDXC]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u četvrtak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru. 

## Događaji
* januar - Izbija Rusko-švedski rat (1590-95).
* veljača - Turci porobili dva sela zvana Bošnjaki u Slavoniji.
* 14. 3. - Bitka kod Ivryja je važna pobeda Anrija IV nad Katoličkom ligom; kasnije neuspešno opseda Pariz. 
* mart - Osamdesetogodišnji rat: Maurits van Oranje lukavstvom osvaja Bredu.
* 21. 5. - Carigradski ugovor okončava Osmansko-safavidski rat (1578-1590) - Osmanlijama ostaje veći deo Transkavkazije i severozapadna Persija sa Tabrizom (mir traje do 1603).
* 10. 7. - Maloljetni Ferdinand II Štajerski je novi nadvojvoda Unutarnje Austrije nakon smrti Karla (poglavara slavonske i hrvatske krajine); namjesnik do 1593. je nadvojvoda Ernest.
* 4. 8. - Pobedom u Opsadi Odaware Toyotomi Hideyoshi eliminisao poslednji otpor svojoj vlasti u Japanu Sengoku razdoblja. 
* 5. 8. - Meletije Pigas je novi vaseljenski patrijarh (do 1601). 
* 18. 8. - John White se posle tri godine vraća u koloniju Roanoke i nalazi je odavno napuštenu.
* 15. 9. - Neulengbachski zemljotres, razaranja u Beču, Češkoj, Šleziji, razoren i Medvedgrad. 
* 15 - 27. 9. - Čitav pontifikat Urbana VII.
* 29. 11. - Primirje Ugarske i Turske produženo za osam godina (sukobi se, kao i obično, nastavljaju).
* 5. 12. - Niccolò Sfondrati je izabran za papu Grgura XIV. (do 1591).

### Tokom/tijekom godine
* Ferhat-paša Sokolović ubijen u Budimu. 
* Martin Posedarski zapovjednik senjskih uskoka. 
* Split postao slobodna luka, uticaj bosanskih trgovaca raste na račun dubrovačkih.
* 1590/91 - Ejnehan-beg dobio od sultana berat da Dubrovniku oduzme Konavle.
* pribl. - Po narudžbi Petra Grgurića Ohmučevića izrađen Beogradski grbovnik II (ili Ohmučevićev grbovnik), začetak ilirske heraldike. 
* Galilejev traktat *De Motu* tvrdi da tela padaju istom brzinom u vakuumu. 
* Osnovan Saratov. 
* Naresuan postaje kralj sijamske kraljevine Ajutaje. 
* pribl. - Zacharias Janssen izmislio mikroskop.

## Rođenja

* 9. 1. - Simon Vouet, slikar († 1649)
* 18. 4. - Ahmed I, osmanski sultan († 1617)
* 12. 5. - Cosimo II de' Medici, veliki vojvoda Toskane († 1621)
* 13. 7. - Emilio Bonaventura Altieri, papa Klement X. († 1676)
* ? - Mahfiruz Hatice Sultan, sultanija Ahmeda I († ca. 1620)
* pribl. - Atanazije Jurjević, prevoditelj, diplomat, književnik, skladatelj († ca. 1640)

## Smrti

* 10. 7. - Karlo II., nadvojvoda Unutarnje Austrije (* 1540). 
* 27. 8. - Siksto V., papa (* 1521)
* 27. 9. - Urban VII., papa (* 1521)
* 12. 10. - Kanō Eitoku, slikar (* 1543)
* 23. 10. - Bernardino de Sahagún, misionar i etnograf (* 1499)
* 20. 12. - Ambroise Paré, hirurg (* ca. 1510)

## Reference

;Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* *Encyclopedia of the Ottoman Empire*, Gábor Ágoston, Bruce Alan Masters (Google Books)
1591.

Godina **1591** (**[[rimski brojevi|MDXCI]]**) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru. 

## Događaji
* 13. 3. - Bitka kod Tondibija: odlučujuća marokanska pobeda u Maliju kojom je srušeno Songajsko Carstvo.
* 10. 4. - James Lancaster krenuo sa tri broda na prvo englesko putovanje u jugoistočnu Aziju.
* 15. 5. - Ruski carević Dimitrije pronađen mrtav - objašnjeno kao nesreća (tokom Vremena nevolja pojaviće se trojica Lažnih Dimitrija).
* 24. 5. - Englez John Norreys zauzima francuski grad Guingamp u ime Anrija IV. 
* 30. 5. - Marokanski zapovednik Džudar-paša zauzeo Timbuktu.
* 7. 7. - Prvi festival Sanfermines u Pamploni. 
* 15. 7. - Filip Sokolović je srpski patrijarh nakon Jeroteja; zbog Turaka "tada se mogla videti potpuna propast crkvama...". 
* 26. 7. - Sabor u Gradecu: naređen "obći ustanak zemaljski" jer novi bosanski beglerbeg Hasan-paša Predojević okuplja vojsku.
* kolovoz - Prva opsada Siska: Hasan-paša opsjeda grad nekoliko dana do 11. 8., ali odlazi zbog jakog otpora i dolaska pojačanja.
* 15. 8. - Ban Tomo Erdedi oslobodio Moslavinu nakon trodnevne opsade i eksplozije baruta.
* 5. 10. - Hasan-paša tokom upada u slavonsku krajinu spalio Božjakovinu i zarobio mnoge plemićke žene i kćeri; sutradan hara oko Vrbovca.
* 7. 10. - Slavonski kapetani uništili stražnju četu Hasan-pašine vojske, oslobođeno 400 zarobljenih. 
* 29. 10. - 30. 12. - Čitav pontifikat Inocenta IX..
* studeni, početkom? - U okršaju uništena turska četa kod Vinice na Kupi.
* 7. 11. - Hasan-paša zauzeo Ripač (kod Bihaća) nakon jedan dan opsade i eksplozije baruta.

### Tokom/tijekom godine

* Državni prihodi Osmanskog Carstva iznose 293,4 miliona akči a rashodi 363,4 miliona.
* "Nova sveopća filozofija" Frane Petrića. 
* Završen Ponte di Rialto u Veneciji. 
* Napravljena prva Hajdelberška bačva. 
* Osnovan Hajderabad u Indiji.

## Rođenja

* 21. 2. - Girard Desargues, matematičar († 1661)
* 16. 6. - Joseph Solomon Delmedigo, matematičar i muzički teoretičar († 1655)
* ? - Mustafa I, osmanski sultan († 1639)
* 1591-92 - Ivan Bunić Vučić, pjesnik († 1658)

## Smrti

* 21. 4. - Sen no Rikyū, teoretičar ceremonije čaja (* 1522)
* 26. 4. - Marco Bragadino, "alhemičar", hohštapler (* ca. 1545)
* 15. 5. - Carević Dimitrije (* 1582)
* 16. 10. - Grgur XIV., papa (* 1535)
* 14. 12. - Ivan od Križa, karmelitski fratar i svetac (* 1542)
* 30. 12. - Inocent IX., papa (* 1519)
* ? - Veronica Franco, pesnikinja i kurtizana (* 1546)
* ? - Maroje Mažibradić, pjesnik (* 1519)

## Reference

;Literatura
* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, str. , Školska knjiga Zagreb, 1959
1540-e

**1540-e** su decenija koja je počela 1. januara 1540. i završila 31. decembra 1549. 

## Događaji i trendovi
*
1600-te

**1600-e** su decenija koja je počela 1. januara 1600. i završila 31. decembra 1609. 

## Događaji i trendovi
*
Childe Harold's Pilgrimage

**Childe Harold's Pilgrimage** (**Putovanje Childe Harolda**) ili kraće **Child Harold** je veliki lirsko-epski spjev kojeg je napisao George Gordon Byron. Objavljen je između 1812. i 1818. godine. Termin "childe" je zapravo srednjovjekovna titula koju su nosili mladići - vitezovi pripravnici. Dio tog djela je posvećen Ianthe (zapravo Charlotte Bacon, rođenoj Harley).

## O djelu

Veliki lirsko-epski spjev Lorda Byrona "Childe Harold" jedno je od najznačajnijih pjesničkih djela evropskog romantizma. U tom pjesničkom putopisu, koji čitatelja vodi od Portugala i Španije do Grčke i Albanije, a onda opet niz rijeku Rajnu, pa kroz Švicarsku i Italiju do Rima, Byron je stvorio lik mladića melanholičnog i neshvaćenog, koji bježi od tiranskih konvencija aristokratskog društva u kojem je odrastao i koji u drukčijim kulturama i na drugim, uzbudljivim mjestima traži smisao života. Taj lik je, u stvari, pjesnikov vlastiti autoportret. U njemu Byron gradi mit o samom sebi kao buntovniku i kao žrtvi, kao grešniku koji odbija pokajanje i kao nesretnom stradalniku koji traži utjehu. Njegov Childe Harold putuje svijetom i nosi svoju bol, onu toliko prepoznatljivu romantičarsku "svjetsku bol" od koje su bolovali mnogi mladi ljudi onoga vremena, još od Geteovog Werthera, koji je bio njihovo prvo utjelovljenje.
Sassari

**Sassari** je grad od 123.782 stanovnika u Italiji, glavni grad Sassarijske provincije na Sardiniji.

## Geografija
Sassari leži na sjeveru Sardinije, oko 10 km od mora na stijenovitom brdu iznad ravnice Riu Mannu. Udaljen je oko 200 km sjeverozapadno od regionalnog centra Cagliarija.

## Historija

Sassari je izrastao u 12. vijeku, kao naselje izbjeglica iz obalnih naselja koji su bježali pod navalama Saracena u tada sigurniju brdovitu unutrašnjost. Za ranog srednjeg vijeka zvao se Tathari, vremenom je postao dio Giudicata Logudoro, što je bilo poput srednjovjekovnih kneževina po Apeninskom poluotoku, način na koji je tad Sardinija bila podjeljena (sud i administracija). Ispočetka je prijestolnica tog giudicata bila, Ardara pa Porto Torres i tek na kraju Sassari.

U drugoj polovici 13. vijeka Sassarijem je zavladala Republika Pisa i tad je dobio relativnu samostalnost. Nakon što je Genova 1284. pobjedila Pisu, grad je pao pod Genovu, a nakon 1323. pod španjolske Aragonce. Nakon tog je uslijedilo nekoliko velikih pobuna protiv njih. Sassari je 1441. postao sjedište nadbiskupije, koja je dotad bila u Porto Torresu, a 1562. u gradu je osnovan prvi univerzitet. Od 1718. Sassari je kao i ostala Sardinija pod vlašću savojske dinastije, pod čijom je vlašću ostao sve do ujedinjenja Italije 1861. godine. Za vrijeme Drugog svjetskog rata Sassari je pretrpio teška bombardiranja od strane savezničke avijacije.

## Znamenitosti
Najveće znamenitosti Sassarija su katedrala San Nicola s baroknom fasadom, te romaničke crkve Santa Maria di Betlem i Santa Donata. U Sassariju se nalazi i Nacionalni arheološki i etnografski muzej Giovanni Antonio Sanna, s izlošcima iz cijeloga otoka i galerijom slika.

## Privreda
Sassari je prije svega centar poljoprivrednog kraja, ali ima i nešto prehrambene industrije. Grad je dobro povezan željeznicom i cestama sa obližnjom lukom Porto Torres i s ostalim većim gradovima Sardinije, Olbiom i Cagliarijem.

## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada 
* ''Sassari'' na portalu Encyclopædia Britannica
1900-te

**1900-e** su decenija/desetljeće koja je počela 1. januara/siječnja 1900. i završila 31. decembra/prosinca 1909.

## Događaji i trendovi
* Prvi letovi avionom, otrkiće rengenskih zraka i novog značajnog kemijskog elementa radija te općeniti veliki napredak u otrkićima na području fizike i kemije, početak ubrzanog razvoja proizvodnje automobila, stil Art nouveau, zlatna groznica u Južnoj Africi, početak najmasovnijeg useljavanja u SAD, između 700 i 900 tisuća ljudi godišnje.
* smrću kraljice Viktorije završava i viktorijansko doba, ali zato počinju mnogi novi kulturno-umjetnički pokreti. Umiru Oscar Wilde, John Ruskin, Henrik Ibsen, Emile Zola, Anton Čehov, no zato su njihovo mjesto zauzeli mnogi novi umjetnici poput Matissea, Deraina, Dufya, Picasso, George Bernard Shaw...

## Svjetska politika
* Petina svjetskog kopna je u sastavu Britanskog Carstva koje obuhvaća oko 400 milijona ljudi. Nakon duge 63 godine vladavine, umire Kraljica Viktorija. Žamor nezadovoljstva u svim Britanskim kolonijama. SAD i Velika Britanija doživljava puni zamah industrijalizacije. U Rusiji nemiri, nepovjerenje u cara. Njemački car Vilim II. gradi mornaricu i priprema se za rat
Bad Romance

"**Bad Romance**" je pjesma američke pjevačice Lady GaGe. Objavljena je 24. listopada 2009. kao prvi singl sa trećeg EP albuma The Fame Monster. Pesmu je napisala Gaga, koja je i ujedno bila producent pesme zajedno sa RedOne-om. Gaga je opisala ovu pesmu kao njen strah izmedju ljubavnika kao i paranoju koju je imala dok je dozivljavala ultimativnu slavu.

## Uspijeh pesme
Bad Romance je synthpop pesma sa elemntima house i techno muzike, kriticaru su je proglasili kao svetlo Gagine karijere i pesma je usla u istorju muzike. Pesma je postala najveci hit 2009/10 i plasirala se na prvom mestu u preko 30 drzava sirom sveta dajuci Gagi njen 4 internacionalni #1 megahit. Pesma se prodala u preko 12 miliona primeraka sirom sto je cini jednom od najprodavanijih singlova svih vremena.
Nuoro

**Nuoro** (sardinski: *Nùgoro*) je glavni grad istoimene talijanske provincije Nuoro na Sardiniji. Grad je 2011. imao 36.674 stanovnika.

## Geografija
Nuoro leži u sredini Sardinije, malo pomaknut prema istoku, u podnožju planine Ortobene. Udaljen je 30 km od Tirenskog mora i 176 km cestom sjeverno od regionalnog centra Cagliarija. Nuoro je smješten u brdovitoj unutrašnjosti Sardinije, duž planinske kralježnice, posnom tlu pogodnom jedino za stočarstvo, koje je bilo i do danas ostalo glavna privredna aktivnost toga kraja. Sve do Drugog svjetskog rata Nuoro je bio teško dostupan zbog loših cesta, a 1950-ih izgrađeno je prvih 50 km solidnih cesta. U novije vrijeme čine se napori da se poboljša stanje tog siromašnog kraja, pošumljavanjem i melioracionim radovima na pašnjacima. U tu svrhu zasađeno je 2,000.000 maslina.
 
## Historija
 
 
Nuoro se prvi put spominje pod imenom *Nugorus* u 12. vijeku, kao malo selo. Tokom srednjeg vijeka izrastao je u gradić kojim su vladali španjolski Aragonci. Važnost mu je porasla kad su Sardinijom zavladala savojska dinastija, pa je od 1848. do 1860. bio administrativni centar. Za Kraljevine Italije 1927. postao je administrativni centar novoosnovane provincije, izdvojene iz dotadašnje Cagliarijske i Sassarijske provincije.

## Znamenitosti
Najveća znamenitost Nuora je njegova neoklasicistička katedrala Santa Maria della Neve iz 19. vijeka, te skromna barokna crkva Madonna delle Grazie iz 17. vijeka. Nuoro ima arheološki i etnografski muzej, a od 1989. i odjele Cagliarijskog univerziteta.

## Privreda
Nuoro je trgovačko-administrativni centar stočarskog kraja, ali ima i nešto prehrambene industrije. Tokom ljeta iz Nuora kreću brojni planinari na eskurzije po planini Ortobene (955 m).

## Gradovi prijatelji
*  Corte
*  Tolmezzo

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada 
* ''Nuoro'' na portalu Encyclopædia Britannica
Otac Brown

**Otac Brown** () je izmišljeni lik katoličkog svećenika i detektiva-amatera, a koga je stvorio engleski književnik G. K. Chesterton. Prvi put se pojavio 1910. u kratkoj Chestertonovoj priči *[[The Blue Cross (priča)|The Blue Cross]]*; Chesterton je o njemu napisao 51 kratku priču, skupljenu u nekoliko zbirki objavljenih od 1911. do 1935. godine. Brown je u njima opisan kao katolički svećenik niskog rasta i neuglednog izgleda, ali sa izvrsnim poznavanjem ljudske psihologije; u svojim pričama sam Brown to objašnjava svojom upućenošću u najrazličitije oblike zla koje je stekao tkom decenija ispovijedanja. Njegove detektivske metode se uglavnom temelje na intuiciji umjesto dedukciji, odnosno korištenju psihologije umjesto prirodnih nauka; zbog toga se često navodi kao svojevrsni antipod Sherlocku Holmesu, iako je Chesterton izuzetno cijenio knjige o tom detektivu. Jedan od stalnih likova u pričama je Flambeu, vrhunski kriminalac koji je ispočetka suprotstavljen Brownu da bi se na kraju reformirao i postao njegov pomagač.

Vjeruje se da je kao model za lik Oca Browna poslužio John O'Connor, katolički svećenik iz Bradforda, koji je zaslužan za Chestertonovo preobraćenje na katoličanstvo.

Priče o Ocu Brownu su kasnije poslužile za niz adaptacija na radiju i filmu, odnosno televizijske serije u Britaniji, SAD i Njemačkoj. Vjerojatno najpoznatija je britanski film *[[Father Brown (film)|Father Brown]]* gdje je naslovni lik tumačio Alec Guiness.

## Povezano
* *[[Father Dowling Mysteries]]*

## Vanjske veze
* ''The Complete Father Brown''  at eBooks @ Adelaide 
* ''G. K. Chesterton's Works on the Web''
* ''The Innocence of Father Brown'' at Project Gutenberg
* ''The Wisdom of Father Brown'' at Project Gutenberg
* Review of UK DVD of the 1974 TV series
* Father Brown stories out of copyright in Australia
*
The Blue Cross (priča)

***The Blue Cross*** () je novela britanskog književnika G. K. Chestertona, originalno objavljena u američkom časopisu *[[The Saturday Evening Post]]* u septembru 1910. godine pod naslovom *Valentin Follows a Curious Trail* (), najpoznatija po tome što se u njoj prvi put pojavljuje lik svećenika-detektiva Oca Browna. Protagonist je Aristide Valentin, šef pariške policije koji odlazi u London uhvatiti vrhunskog lopova po imenu Flambeau, a u čemu mu na kraju pomogne Otac Brown.

Radnja priče je poslužila kao zaplet britanskog filma *[[Father Brown (film)|Father Brown]]* iz 1954. godine, a u kome Brownov lik tumači Alec Guiness.

## Vanjske veze
* Online text of "The Blue Cross"
* Analysis of "The Blue Cross" on Lit React
Flambeau (lik)

**Hercule Flambeau** (na francuskom "Baklja") je izmišljeni lik, odnosno pseudonim vrhunskog lopova, a kasnije detektiva-amatera po imenu Duroc, koji je stvorio britanski književnik G. K. Chesterton. Flambeau se prvi put pojavio 1910. u priči *[[The Blue Cross (priča)|The Blue Cross]]* gdje ga je razotkrio i pravdi priveo svećenik-detektiv otac Brown. U sljedećih nekoliko priča su njih dvojica bili suparnici, da bi ga Brown na kraju uspio preobratiti i učiniti svojim pomagačem. U priči *The Secret of Father Brown* je prikazano kako se Flambeau povukao, oženio i živi u španskom dvorcu sa velikom porodicom.

## Vanjske veze
* Неведение отца Брауна. «Сапфировый крест». Основное описание Фламбо 
* Рассказы о патере Брауне. Рассказы «Тайна отца Брауна» и «Тайна Фламбо»
The Secret Garden

***The Secret Garden*** () je roman za djecu anglo-amerićke književnice Frances Hodgson Burnett, originalno objavljen u nastavcima 1910. godine, a kao zasebna knjiga 1911. godine. Glavni protagonist je Mary Lenox, 10-godišnja razmažena djevojčica koja nakon smrti roditelja u Indiji dolazi živjeti kod svog ujaka u Yorkshire te sticajem okolnosti otkriva tajni vrt na njegovom imanju gdje će promijeniti svoj karakter. Burnett je inspiraciju za roman kršćansko-naučnim uvjerenjima, Na početku nije imao neki veliki uspjeh, ali je s vremenom postao jedna od najpopularnijih dječjih romana u 20. vijeku. Postao je predmetom brojnih filmskih adaptacija

## Izvori

## Vanjske veze

*  (plain text and HTML illustrated)
* ''The Secret Garden'', available at Internet Archive. New York : F. A. Stokes, 1911 (color scanned book)
* Public domain audio-book from Librivox at the Internet Archive
Enrique González Martínez

**Enrique González Martínez** (Gudalajara, 13. april 1871 – Ciudad Mexico, 19. februar 1952) bio je meksički ljekar, diplomat i pjesnik, najpoznatiji po pjesmi "Tuércele el cuello al cisne" (Lomljenje labudovog vrata), koja se često tumači kao raskid sa simbolističkim trendom u tadašnjoj latinoameričkoj poeziji.

## Vanjske veze
* Enrique González Martínez in Spanish
* Enrique González Martínez 1871–1952 Published in *Encyclopedia of Mexico: History, Society & Culture* (1997)

## Reference
Hugh Chisholm

**Hugh Chisholm** (22. februar 1866 – 29. septembar 1924) bio je britanski novinar i urednik, najpoznatiji po uređivanju 10, 11. i 12. izdanja *[[Encyclopædia Britannica|Encyclopaedije Brittanice]]* (1902 - 1922).

Njegova sestra Grace Chisholm je bila poznata matematičarka.

## Vanjske veze
* The Chisholm family
Bledski sporazumi (1947)

**Bledski sporazumi Tito — Dimitrov** je naziv za više bilateralnih sporazuma između FNRJ i NR Bugarske prihvaćenih na Bledu 1947. godine. Ti sporazumi označavali su obostrane težnje i nastojanja da se kontituišu i razvijaju novi odnosi između dve zemlje. Josip Broz Tito i Georgi Dimitrov želeli su da nekadašnje „bure baruta“ - Balkan pretvore u zonu mira i društvenog progresa. To je bio primer u toku „Hladnog rata“ kako je moguća miroljubiva koegzistencija i prisna saradnja između država i naroda koji su u prošlosti, pa i u poslednjem ratnom sukobu bili u neprijateljstvu.

Državno partijske delegacije posle pregovora na Bledu od 30. jula do 1. avgusta 1947. godine saglasile su se o merama koje će vlada NR Bugarske preuzeti da se obezbede prava Makedonaca u Pirinskoj Makedoniji (danas Blagoevgradska oblast) za njihov slobodan nacionalni, ekonomski i kulturni razvitak i uopšte odnosi Bugarske prema NR Makedoniji.

Na Bledu je prihvaćen i tekst Ugovora o prijareljstvu, saradnji i uzajamnoj pomoći između FNRJ i NR Bugarske, koji je potpisan i objavljen u Evksinogradu, te nekoliko Sporazuma: Sporazum oprivrednoj saradnji, Sporazum o carinskim olakšicama i pripremama za carinsku uniju, Sporazum o dvovlasničkim imanjima na jugoslovensko-bugarskoj granici, o olakšavanju prelaza granice, o prelaženju granice pograničnog stanovništava i o državljanstvu između dve zemlje.

U toku pregovora vlada FNRJ je u protokolu konferencije na Bledu, izjvila da se odriče 25 miliona dolara, na ime ratne štete, koliko je po ugovoru o miru trebala NR Bugarska da plati FNRJ. Kad je Informbiro zaoštrio kampanju protiv FNRJ, KPJ i jugoslovenskog rukovodstva, vlada NR Bugarske jednostrano je 1. oktobra 1949. otkazala Ugovor o prijateljstvu, saradnji i uzajamnoj pomoći i sve bledske sporazume, osim odluke o praštanju ratne štete.

## Literatura
* Slobodan Nešović, **Bledski sporazumi Tito—Dimitrov**, Zagreb 1979. godina
2000-te

**2000-e** su decenija koja je počela 1. januara 2000. i završila 31. decembra 2009. 

## Događaji i trendovi
* Napadi 11. septembra 2001. na SAD.
* Rat protiv terorizma
* Evro pušten u opticaj.
* Proširenje Evropske unije, primljeno 12 novih članica.
* Obojene revolucije u pojedinim državama istočne Evrope i Azije.
* Raspad Državne zajednice Srbije i Crne Gore.
* Svetska ekonomska kriza
* Nastanak popularnih društvenih mreža na internetu.
* Upotreba bežične tehnologije (iPhone itd.)
* Kriptovaluta Bitkoin
* Sportski uspjesi Novaka Đokovića
Black Lamb and Grey Falcon

***Black Lamb and Grey Falcon***, ili, u prijevodu, ***Crno jagnje i sivi soko***, je putopisna knjiga engleske književnice Rebecce West originalno objavljena 1941. godine. U njoj je opisano njeno putovanje po Kraljevini Jugoslaviji, ali i njen prikaz historije južnoslavenskih zemalja i naroda, s posebnim naglaskom na Srbe koje je prikazala sa izuzetnim simpatijama. S obzirom da se među ličnostima koje je pozitivno prikazala nalaze ličnosti kasnije istaknute u četničkom pokretu, kao i zbog Westinog žestokog antikomunizma i neprijateljstva prema Titu, *Black Lamb and Grey Falcon* je u bivšoj Jugoslaviji objavljena tek 1980-ih, nedugo pred njen raspad. 
* Online text of the book from the Atlantic Monthly online
Pozitivna Crna Gora

**Pozitivna Crna Gora** je građanska politička partija u Crnoj Gori. PCG je osnovana 26. маја 2012. godine i profiliše se kao suverenistička partija građanske orijentacije lijevog centra.

Na osnivačkom kongresu koji je održan pred 414 delegata iz cijele Crne Gore, za prvog predsjednika stranke izabran je embriolog Darko Pajović. Na svojim prvim parlamentarnim izborima poslanička lista "Pozitivna Crna Gora - Darko Pajović" osvojila je 29.881 glas, odnosno 8.4% i sedam mandata u Skupštini Crne Gore.
Pozitivna Crna Gora je samostalno učestvovala na svim lokalnim izborima koji su održani u 2012. i 2013. godini - u Kotoru, Budvi, Nikšiću, Andrijevici, Mojkovcu, Cetinju i Petnjici.

## Reference

## Vanjske veze
* http://www.pozitivna.me
Riders of the Purple Sage

***Riders of the Purple Sage*** () je vestern roman američkog književnika Zanea Greya, originalno objavljen 1912. godine. Radnja mu je smještena u južni Utah godine 1871. a protagonistica je Jane Withersteen, mormonska naseljenica koju od zlostavljačkih poligamističkih mormona i kradljivaca stoke nastoje zaštititi dva ne-mormonska muškarca. *Riders* se smatra najpopularnijim romanom u Greyevog opusa, i vjerojatno najpopularnijim romanom u historiji vestern-žanra. Često se navodi kako je upravo na njemu stvorena mitologija Divljeg zapada koja će postati dio popularne kulture.

Godine 1915. je Grey objavio njegov nastavak *[[The Rainbow Trail]]*. Tokom godina je više puta bio predmetom filmske ekranizacije.

## Vanjske veze
*
Zane Grey

**Pearl Zane Grey** (Zanesville, 31. siječnja 1872. - Altadena, 23. listopada 1939.) - američki romanopisac

Stekao je široku popularnost svojim pustolovnim romanima o svijetu kauboja i Divljeg zapada. Napisao je 50 romana, a mnogi od njih su i ekranizirani. Prvi roman "Bety Zane" objavio je 1904. godine. No veliku popularnost donio mu je roman "Jahači rumene kadulje" objavljen 1912. godine. Postao je najprodavaniji roman u SAD-u do tada, prodano je 750.000 primjeraka.
Nakon toga, trudio se objaviti otprilike po jedan roman godišnje.

## Romani
* "Jahači rumene kadulje" (*Riders of the purple sage* - 1912., hrvatski prijevod 1927.)
* "Duginim tragom" (*Thw rainbow trail* - 1915., hrvatski prijevod 1962.)
* "Tajanstveni jahač" (*The mysterious rider* - 1921., hrvatski prijevod 1961.)
* "Grmljavina stada" (*The thundering herd* - 1925., hrvatski prijevod 1951.)
* "Sjaj zapadnih zvijezda" 
* "Dva sombrera"
* "Družina krivog noža"
* "Crna legija"
* "Do posljednjeg čovjeka"
* "Western union"
* "Pljačkaško gnijezdo"
* "Družina krivog noža"
* "Loganovo krdo"
* "Trasa Union Pacifica"
*  " Sjene na stazi" ("Shadow on the Trail")
Darko Pajović

**Darko Pajović** je ambasador Crne Gore u NR Kini, bivši predsjednik Skupštine Crne Gore, osnivač i prvi predsjednik političke partije Pozitivna Crna Gora.

## Biografija

Diplomirao je na Prirodno-matematičkom fakultetu, odsjeku za biologiju, na Univerzitetu Crne Gore. Po zanimanju je diplomirani biolog-embriolog. Stručno usavršavanje iz oblasti vantjelesne oplodnje (humana reprodukcija) obavio je u Univerzitetskom kliničkom centru u Mariboru, Slovenija. 

Radno iskustvo započeo kao profesor biologije u Gimnaziji “Petar I Petrović Njegoš” u Danilovgradu. Danas radi kao embriolog u zdravstvenoj ustanovi za vantjelesnu oplodnju ,,Life’’ u kojoj je 2003. godine u laboratorijskim uslovima začeta prva crnogorska ,,beba iz epruvete’’. Član je Evropskog društva za humanu reprodukciju i embriologiju (ESHRE) od 2004. godine.

Društveni angažman započeo je kao aktivista u civilnom sektoru. Osnivač je i dugogodišnji direktor NVO Green Home. Tokom dvanaestogodišnjeg iskustva u civilnom sektoru bio je član Nacionalnog savjeta za održivi razvoj, Komisije za saradnju sa UNESCO-m, član Komisije za socio-ekonomske i politike životne sredine, član Međunarodne unije za zaštitu prirode (IUCN) itd. Studijski  je boravio i stručno se usavršavao u više evropskih država (Norveška, Austrija, Slovenija  itd.) kao i u Sjedinjenim Američkim Državama.

## Politička karijera

Za prvog  predsjednika Pozitivne Crne Gore izabran je na osnivačkom kongresu 2012. godine. Iste godine u oktobru  na parlamentarnim izborima predvodio je listu Pozitivne Crne Gore, koja je osvojila 7 mandata ( 8,4%) i postala parlamentarna partija. Bio je poslanik u 25. sazivu Skupštine Crne Gore.

Tokom poslaničkog mandata bio je član  Odbora za bezbjednost i odbranu, Odbora za antikorupciju , Odbora za međunarodne odnose i iseljenike i član Parlamentarnog odbora Evropske unije i Crne Gore za stabilizaciju i pridruživanje (POSP).

Za predsjednika Skupštine Crne Gore izabran je 2016. godine, kada postaje član nacionalnog Savjeta za odbranu i bezbjednost.[1]

Na parlamentarnim izborima 2016. godine predvodio je listu Pozitivne Crne Gore koja nije uspjela da pređe census za ulazak u Skupštinu Crne Gore. Nakon objavljivanja rezultata iste večeri  podnio je ostavku na mjesto predsjednika Pozitivne Crne Gore.

Imenovan je za Ambasadora Crne Gore u NR Kine 2018. godine.
1677.

Godina **1677** (**[[rimski brojevi|MDCLXXVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.
__NOTOC__

## Događaji
### Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak
* februar - U Francuskoj počinje Afera otrova u kojoj će mnoge istaknute ličnosti biti osuđene za trovanje i veštičarenje.
* 17. 3. - Franko-holandski rat: Francuzi (François-Henri de Montmorency-Luxembourg) zauzeli Valenciennes.
* mart - Bitka kod Tobaga, neuspeli francuski pokušaj da povrate ostrvo od Holanđana.

### April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj
* 11. 4. - Bitka kod Cassela je ubedljiva francuska pobeda.
* 27. 5. - Poslanici Luja XIV i erdeljskog kneza Mihalja I Apafi sklopili sporazum u Varšavi o pomoći ugarskim emigrantima kurucima protiv Habsburga.
* 28. 5. - Ugovor iz Middle Plantation: Indijanci iz Virginije priznaju Englesku imperiju, zadržavaju zemlju i oružje. Takođe ove godine i jedan od Lanaca zaveta (*[[Covenant Chain]]*): Virginia i Maryland sa Susquehannocima sklopile ugovor sa Pet nacija Irokeza i Lenapeima.

### Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan
* 2. 7. - Skonski rat: pomorska Bitka u Zalivu Køge je ubedljiva danska pobeda nad Šveđanima.
* avgust - Rusko-turski rat 1676.-1681.: neuspešna turska opsada Čigirina.
* 10. 9. - Henry Purcell postaje dvorski muzičar Charlesa II.

### Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac
* jesen - Manji broj francuskih, poljskih i tatarskih vojnika stigao u Gornju Ugarsku.
* 29. 10. - Michel Le Tellier je novi kancelar Francuske.
* 4. 11. - Venčali se Mary, kćerka vojvode od Yorka, i Vilim, princ od Oranga, stadtholder Nizozemske (oni će 1689. postati suvladari Engleske).
* 16. 11. - Francuzi (François de Créquy) zauzeli Freiburg.
* 16. 12. - Brandenburžani zauzeli Szczecin.

### Kroz godinu
* Porta zatražila od Dubrovnika povrat navodno protuzakonito naplaćene carine turskim podanicima za vrijeme Kandijskog rata. Zatvoreni dubrovački poklisari u Carigradu, kao i oni u Sarajevu - Nikolica Bunić i Maroje Gučetić - bosanski paša ih poveo sa sobom kad je krenuo u rat protiv Rusije i zadržao u Silistriji.
* Petar Bogdani postaje skopski nadbiskup.
* Posthumno objavljena Spinozina dela: Etika, Politički traktat, Traktat o poboljšanju intelekta, Pisma.
* Antikvar Elias Ashmole poklonio Oxfordskom univerzitetu svoju zbirku iz koje će nastati *[[Ashmolean Museum]]*.
* Francuski pirati opustošili Farske Otoke i Valenciju u Venecueli. Takođe od Holanđana uzeto ostrvo Gorée kod Senegala.

## Rođenja

* 4. 5. - Françoise-Marie de Bourbon, kćerka Luja XIV († 1749)
* 27. 8. - Otto Ferdinand von Abensperg und Traun, austrijski feldmaršal († 1748)
* 17. 9. - Stephen Hales, pronalazač, naučnik († 1761)
* 20. 10. - Stanisław Leszczyński, poljski vladar († 1766)

## Smrti

* 18. 1. - Jan van Riebeeck, osnivač Cape Towna (* 1619)
* 21. 2. - Baruch de Spinoza, nizozemski filozof (* 1632)
* 4. 5. - Isaac Barrow, matematičar (* 1630)
* 11. 11. - Barbara Strozzi, kompozitorka (* 1619)

## Reference

;Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
Damir Poljičak

Damir Poljičak (Split, 1984.-) je hrvatski kazališni, televizijski i filmski glumac.

## Televizijske uloge
* "Nedjeljom ujutro, subotom navečer" kao Turčin (2012.)
* "Periferija city" kao Marinko (2010.)
* "Stipe u gostima" kao Mateo (2010.)
* "Instruktor" kao Roba (2010.)
* "Zakon!" kao Tonči (2009.)
* "Stipe u gostima" kao Toni (2009.)
* "Bitange i princeze" kao Matan (2008.)
* "Zauvijek susjedi" kao Branko (2007.-2008.)
* "Balkan Inc." kao Ive (2006.)

## Filmske uloge
* "Blubberella" kao njemački vojnik (2011.)
* "" kao njemački vojnik (2010.)
* "Kanjon opasnih igara" kao Marko (1998.)
Dijana Vidušin

**Dijana Vidušin** (Pula, 12. veljače 1982.) je hrvatska kazališna i filmska glumica.

## Filmografija
### Televizijske uloge
* "Zlatni dvori" kao Mara (2016.-2017.)
* "Luda kuća" kao Plamenka (2009.)
* "Moja 3 zida" kao Dijana (2009.)
* "Hitna 94" kao Ela Radanjić (2008.)
* "Zauvijek susjedi" kao Jana (2007.)
* "Naša mala klinika" kao Vera (2005.)

### Filmske uloge
* "Zagonetni dječak" kao Neda (2013.)
* "Fuga y Misterio" kao Dora (2013.)
* "Od danas do sutra (film)" kao Jana (2012.)
* "U jednoj zimskoj noći (film)" kao Jasna (2012.)
* "Koko i duhovi" kao Neda (2011.)
* "Ljubavni život domobrana" kao Ines (2009.)
* "U tišini" kao Ivana (2006.)
* "Kao u lošem snu" kao Hannah (2002.)

## Vanjske veze
* 
* Stranica na Gavella.hr
Nives Celzijus

**Nives Celzijus** (Zagreb, 18. prosinca 1981.), hrvatska je pjevačica, model, glumica i spisateljica, rođena kao Nives Zeljković.

Napisala je autobiografiju, *Gola istina*, gdje opisuje svoj život prije braka s hrvatskim nogometašem Dinom Drpićem, u vezi koja je trajala od 2004. godine. Par se vjenčao u Las Vegasu u lipnju 2005., te su iste godine u prosincu dobili sina Leonea, a dvije godine poslije i kćer Taishu. Jednu od pjesama koju je davno pjevala Zdenka Vučković, prepjevala je i posvetila je hrvatskoj predsjednici Kolindi Grabar Kitarović, pjesma se zove "Kolinda". Predsjesnica Kolinda ju je zbog toga osobno pozvala na svoju inauguraciju.

2008. godine kada je napisala knjigu *Gola istina* proglasili su ju najprodavanijom knjigom u Hrvatskoj, te joj je trebala biti dodijeljena prestižna nagrada Kiklop. Nagradu su joj potom odlučili ukinuti zbog njezinog "lošeg" glasa i prošlosti, te je u tom trenutku Nives odlučila podići sudsku tužbu. Županijski sud u Puli odlučio je 2013. godine da se autorici mora priznati nagrada koja uključuje statuu i pripadajuću diplomu, te da joj se mora javno dodijeliti, no nagrada Kiklop stigla je do Nives poštom.

Časopis *[[Playboy]]* objavio je galeriju fotografija Nives Celzijus u lipnju 2004. godine. Pojavila se u jednoj epizodi serije *[[Zauvijek susjedi]]*, 2007. godine, a nedavno tumačila je jednu od glavnih ženskih uloga u seriji Čista ljubav.

## Diskografija

### Studijski albumi
* 1999. - *Cura moderna*

### Singlovi
* 2009. - "Bijesna"
* 2010. - "Loša sam"
* 2012. - "Gol"
* 2014. - "Karanfili" (ft. TS Petica)
* 2014. - "Take me to Brasil"
* 2014. - "Opa, romantika" (ft. Garinho)
* 2014. - "Inferno"
* 2015. - "Kolinda"
* 2015. - "Lutrija"
* 2015. - "Biondina" (ft. Klapa Sveti Florijan)
* 2015. - "Kad ženu rane"
* 2016. - "Tebi u inat" (ft. Tarapana Band)
* 2016. - "Mamurluk"
* 2017. - "Kukulele"
* 2017. - "Ramos"
* 2018. - "Život pogledaj"
* 2018. - "Jen' dva tri" (ft. Ante M)

## Bibliografija
* *Gola istina* (2008.)
* *Gola istina 2* (2014.)

## Filmografija
### Televizijske uloge
* "I godina nova 2018" kao Snježana Mamić/Nives Celzijus (2017.)
* "Čista ljubav" kao Snježana Mamić (2017.-2018.)
* "Tvoje lice zvuči poznato" kao Nives Celzijus (2017.-2018.)
* "Zauvijek susjedi" kao Dina (2007.)

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* Biografija
L'Après-midi d'un faune

***L'Après-midi d'un faune*** () je pjesma francuskog pjesnika Stéphanea Mallarméa originalno objavljena 1876. U njoj faun govori o tome kako se zabavljao sa dvije nimfe, pri čemu mu nije jasno da li je to bila stvarnost ili san. Najpoznatija je kao tekst koji se često navodi kao vrhunac simbolizma u francuskoj književnosti.

1894. je kompozitoru Claudeu Debussyju poslužila kao inspiracija za simfonijsku poemu *[[Prélude à l'après-midi d'un faune]]*, a što je, pak, 1912. poslužilo kao podloga za istoimeni balet u koreografiji Vaslava Nižinjskog.

## Literatura
* Hendrik Lücke, *Mallarmé - Debussy. Eine vergleichende Studie zur Kunstanschauung am Beispiel von „L'Après-midi d'un Faune“.* (= Studien zur Musikwissenschaft, Bd. 4). Dr. Kovac, Hamburg 2005,
Prélude à l'après-midi d'un faune

***Prélude à l'après-midi d'un faune*** () je simfonijska poema koju je napisao francuski kompozitor Claude Debussy. Inspiraciju je pružila popularna pjesma *[[Popodne jednog fauna (pjesma)|Poslijepodne jednog fauna]]* Stephanea Malarmeea. Praizvedena je u Parizu 22. decembra 1894. pod dirigentskom palicom Gustava Doreta. Zbog za tadašnje "ozbiljne" orkestre neobičnog korištenja flaute često se naziva prvom modernom kompozicijom u historiji muzike. 

Godine 1912. je na Debussyjevu muziku postavljeno *[[Faunovo popodne (balet)|Faunovo poslijepodne]]*, jedan od najkontroverznijih baleta u historiji.

## Vanjske veze
* *[http://patachonf.free.fr/musique/debussy/partition/p01.htm Prélude à l'après-midi d'un faune]*, the score.
* Free recording  by the Columbia University Orchestra.
* Program notes .
*
Ilir Tafa

**Ilir Tafa** je kosovski televizijski i kazališni glumac.

## Filmografija
### Televizijske uloge
* "Lud, zbunjen, normalan" kao Mentor (2012.-2013.)
* "Kod živih" kao Cile (2012.)

## Izvori

## Vanjske veze
*
Gordana Boban

**Gordana Boban**, (Livno, 13. septembar 1967.) je dramska umjetnica mlađe generacije iz Livna. Već od ranog djetinjstva mlada je Gordana Boban aktivan član livanjskog kulturno-umjetničkog društva "Radnik", u kojem se tokom osamdesetih godina pojavljuje u velikom nizu uloga Amaterskog pozorišta Livno. Prve važnije uloge ostvarila je u "Sretnom princu" (1982.) Oscara Wildea, "Sretnoj priči" (1983.) i "Kosarinom vijencu" (1984.) Pere Mioča, te oratoriju "Jadi Ne Vujadine" (1986) Alda Kezića. Akademsko obrazovanje dramske umjetnice stiče na Akademiji scenskih umjetnosti u Sarajevu. Značajnije uloge u dramskim predstavama Tetoviranom pozorištu, Ženski turbofolk bend i Mjesečevoj Predstavi, te u filmovima: "Gori vatra" (2002), "Nafaka" (2006) i drugi.

## Vanjske veze
*
L'Après-midi d'un faune (balet)

***L'après-midi d'un faune*** (), također poznat i kao ***Faunovo poslijepodne*** je balet nastao na temelju istoimene simfonijske poeme Claudea Debussyja, a koji je premijerno izveden 29. maja 1912. u pariškom kazalištu Théâtre du Châtelet u koreografiji Vaslava Nižinjskog. Završna scena, u kojoj Faun (koga je u originalnoj postavi tumači Nižinjski) liježe sa nimfom je izazvala kontroverze i svojevrsni skandal. Nakon toga je izveden nekoliko puta u Beču i Londonu.

1980-ih je na temelju zapisa Nižinjskog rekonstruirana originalna koreografija, koju danas tradicionalno koriste baletne trupe. Godine 1984. su njeni detalji korišteni u video-spotu za pjesmu I Want to Break Free britanske rock-grupe *[[Queen (bend)|Queen]]*.
Poetry (magazin)

***Poetry*** (pokrenut pod naslovom ***Poetry: A Magazine of Verse***) je američki mjesečni književni časopis specijaliziran za poeziju koji od 1912. izlazi u Chicagu. Pokrenula ga je Harriet Monroe, likovna kritičarka *[[Chicago Tribune]]a*. U njemu su tokom više od 100 godina objavljivali neki od najpoznatijih pjesnika sa engleskog govornog područja.

## Vanjske veze
* ''Poetry'' magazine website
* Poetry Foundation website
* Poetry Magazine (1911-1962) Records at the University of Chicago
* Poetry Magazine (1954-2002) Records at Indiana University
* ''Poetry: A Magazine of Verse'' at the Modernist Journals Project: cover-to-cover, searchable digital edition of the magazine's first ten years, from vol. 1, no. 1 (Oct. 1912) to vol. 21, no. 3 (Dec. 1922)
* ''The Open Door: One Hundred Years of 'Poetry' Magazine'' – An anthology celebrating the magazine's centennial anniversary, by Don Share and Christian Wiman
Harriet Monroe

**Harriet Monroe** (23. decembar 1860 - 26. septembar 1936) bila je američka pjesnikinja i književna kritičarka, najpoznatija po osnivanju časopisa ''Poetry''. Bila je mentor i pomagač kasnije uglednih pjesnika kao što su T. S. Eliot, H.D. i Ezra Pound. Umrla je od izliva krvi u mozak prilikom planinarske ekspedicije na Macchu Picchu.

## Vanjske veze
* Poetry Foundation
* Poetry Magazine
* ''Poetry: A Magazine of Verse'' at The Modernist Journals Project (searchable digital edition from October 1912 to December 1922)
* Harriet Monroe Memorabilia  at the Newberry Library

* , The New York Times Book Review, March 11, 1917
* , full text, at Google books
* 2 short radio episodes ***[http://californialegacy.org/radio_anthology/scripts/monroe.html Mountain Hemlock] *** and ***[http://californialegacy.org/radio_anthology/scripts/monroe.html The Water Ouzel] *** by Harriet Monroe from California Legacy Project.
Nukleon

**Nukleon** je zajedničko ime za protone i neutrone (čestice jezgra). Sve do 1960-ih, smatralo se da su nukleoni elementarne čestice. U današnje vreme je poznato da se svaki nukleon sastoji od tri kvarka vezana takozvanim jakim interakcijama.

Interakcije između dva ili više nukleona se nazivaju internukleonskim silama ili nuklearnim silama, koje su takođe uzročnici jakih interakcija. (Pre otkrića kvarkova, termin „jaka interacija“ se odnosio samo na internukleonske interakcije.)

Nukleoni se nalaze na granici gde se fizika elementarnih čestica i nuklearna fizika preklapaju. Fizika elementarnih čestica, posebno kvantna hromodinamika, pruža fundamentalne jednačine koje objašnjavaju svojstva kvarkova i jakih interakcija. Te jednačine kvantitativno objašnjavaju kako se kvarkovi mogu međusobno vezati u protone i neutrone (kao i u druge hadrone). Međutim, kad je više nukleona grupisano u atomskom jezgru te fundamentalne jednačine postaju suviše složene da bi se direktno rešile. Umesto toga, nukleoni se studiraju u sklopu nuklearne fizike, koja izučava nukleone i njihove interakcije putem aproksimativnih modela, kao što je model nuklearne ljuske. Ti modeli mogu uspešno da objasne osobine nukleona. Na primer, da li će ili ne određeni nukleoni podleći radioaktivnom raspadu.

## Literatura

* 
* 
* Linas Vepstas, A.D. Jackson, A.S. Goldhaber, *Two-phase models of baryons and the chiral Casimir effect*, Physics Letters **B140** (1984) p.&nbsp;280-284.
* Linas Vepstas, A.D. Jackson, *Justifying the Chiral Bag*, Physics Reports, **187** (1990) p.&nbsp;109-143.
* 
*
Salerno

**Salerno** (latinski: *Salernum*) je glavni grad istoimene talijanske provincije Salerno u regiji Campania. Grad ima 132.608 stanovnika.

## Geografija
Salerno leži u Južnoj Italiji u ravnici rijeke Sele, koja na njegovom istočnom kraju ima ušće u Salernski zaljev, udaljen 50 km jugoistočno od regionalnog centra Napulja. Kroz sam centar grada protiče riječica Irno.

## Historija
Salerno je osnovan kao rimska kolonija **Salernum** 197. pne., vjerojatno na mjestu ranijeg etruščanskog naselja **Irnthi**. Za ranog srednjeg vijeka postao je dio langobardske - Kneževine Benevento, tako da je od 646. bio njihova prijestolnica sve do 839. kad su ga zauzeli Normani. Njihov lider Robert Guiscard pretvorio ga je u svoju sjajnu prijestolnicu. Grad su oplačkali i razorili švapski Hohenstaufeni - 1194. a obnovio mještanin Giovanni da Procida, heroj ustanka protiv Francuza poznatog kao Sicilijanska večernja - 1282. On je proširio luku i osnovao veliki godišnji sajam.

Od 1419. Salernom vladaju domaće dinastije, prvo Colonne, pa nakon njih Orsiniji i Sanseverini sve do sredine 16. vijeka kad se učvrstila vlast Napuljskog kraljevstva.

Za vrijeme Drugog svjetskog rata na plažama kod Salerna se odigrala velika bitka između 6. septembra i 18. septembra 1943. između savezičkih snaga i Wehrmachta za pomorskog desanta - poznatog kao Operacija Avalanche.

Za vrijeme te bitke stradao je dobar dio historijskog centra Salerna, sve dok nije pristigla britanska 8. Armija iz Kalabrije nakog čeg su se njemačke snage povukle.

## Znamenitosti

Još i danas Salerno ima ostatke nekadašnje langobardske utvrde princa Arechija i ruševine njihove palače. Ipak je najveća znamenitost Salerna njegova romanička Katedrala San Matteo (Santa Maria degli Angeli e di San Matteo Apostolo), osnovana još 845., temeljno obnovljena od 1076. do 1085. za vladavine Roberta Guiscarda. U kripti se nalazi grob apostola Mateja, čiji su leš po legendi Salernci nabavili u 10. vijeku. U kripti se nalazi i grob pape - Grgura VII..

Salerno je svjetski poznat po svojoj medicinskoj školi najstarijoj u Evropi, koja je puno značila tokom 11. i 12. vijeka kad su je pohađali brojni učenici iz Evrope, Azije i Sjeverne Afrike. Ona djeluje još i danas.

## Privreda
Salerno je velika luka u Tirenskog mora dobro povezana željezničkim linijama sa Napuljem i Reggiom di Calabria. Salerno ima i nešto prehrambene industrije i tvornice građevinskog materijala, kovanog željeza, tekstila, strojeva i keramike.

## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada 
* ''Salerno'' na portalu Encyclopædia Britannica
1140.

Godina **1140.** (**[[rimske brojke|MCXL]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru.

## Događaji
* 3. 6. &ndash; Pierre Abelard je osuđen za herezu od strane crkvenog suda u francuskom gradu Sensu.
* 8. 9. &ndash; Sefardski filozof Judah Halevi, nakon što je dovršio spis *[[Kuzari]]*, dolazi u Aleksandriju tokom hodočašća u Palestinu.
* 21. decembar &ndash; Konrad III od Njemačke vrši opsadu Weinsberga, glavnog uporišta Welfa.

### Tokom/tijekom godine
* Heinrich Jasomirgott proglašen grofom palatinom Rajne.
* Mjesto Lanark u Škotskoj kralj David I proglašava kraljevskim gradom (Royal Burgh).
* Marburg dobija gradska prava.
* Kralj Roger II od Sicilije donosi zbirku propisa poznatu kao Uredbe iz Ariana (*Assise di Ariano*), kodifikaciju cjelokupnog prava na području tadašnje Sicilije i prvi akt takve vrste u tadašnjoj Evropi koji se izričito poziva na nekadašnje rimsko pravo. 
* Roger II od Sicilije uvodi nadzor centralne kraljevske vlasti nad prakticiranjem medicine.
* Fitero postaje prvi cistercitski samostan u Španiji, a nakon čega počinje 15-godišnja ekspanzija cistercitskog reda.
* Kamadolitski redovnik Gracijan objavljuje *[[Decretum Gratiani]]*, spis koji se tradicionalno smatra početkom naučnog izlaganja katoličkog kanonskog prava.

## Rođenja

* 28. 5. &ndash; Xin Qiji, kineski pjesnik († 1207)
* Minamoto no Yoshihira, japanski ratnik († 1160)

## Smrti

* 12. 1. &ndash; Ludwig I, zemaljski grof Tiringije
* 6. 2. &ndash; Thurstan, nadbiskup Yorka
* 14. 2. 
** Soběslav I od Češke
** Lav I, princ Armenije
* 15. 11. &ndash; Adelaida od Mađarske, vojvotkinja Češke
* *nepoznati datzm* &ndash; Kitti Sri Megha, krakjh Dakkinadese (u današnjoj Šri Lanci)
1141.

## Događaji
* 2. februar - Prva bitka kod Lincolna, prvi značajniji okršaj u Engleskoj Anarhiji, prilikom koje je kralj Stephen zarobljen od pristaša carice Matilde. 
* 14. septembar - Razbijanje kod Winchestera, u kome pristaše zarobljenog engleskog kralja Stephena zarobljavaju Roberta od Glouecstera, polubrata carice Matilde koji će kasnije biti razmijenjen.

## Rođenja

*

## Smrti

*