25. jula

Dani - Godine
prethodni dan - sledeći dan

----

**25. jul/juli/srpanj** (**25. 7.**) je 206. dan godine po gregorijanskom kalendaru (207. u prestupnoj godini). 
Do kraja godine ima još 159 dana.

## Događaji

* 1567. – škotska kraljica Marija Stjuart primorana je da abdicira zbog antiprotestantske politike. Naredne godine pobegla je u Englesku gde je zatvorena, a nakon 18 godina tamnovanja optužena je za učestvovanje u izdaji i pogubljena.
* 1576. – Kralj Navare Anri odbacio kalvinizam i prešao u katoličanstvo kako bi kao Anri IV preuzeo presto Francuske.
* 1701. – Antoine de la Mothe Cadillac osnovao je na obali reke Mičigen trgovački centar Ponšartren, koji se kasnije razvio u grad Detroit.
* 1704. – britanske snage pod komandom admirala George Rooke preuzele su Gibraltar od Španaca.
* 1799. – Napoleon je izvojevao svoju poslednju pobedu u osvajanju Egipta, potukavši tursku vojsku kod Abukira.
* 1804. – srpska potera predvođena Milenkom Stojkovićem uhvatila je i pogubila na dunavskom ostrvu Ada Kale beogradske dahije Aganliju, Kučuk Aliju, Mulu Jusufa i Mehmeda Fočića. 

* 1824. – rezultati prvog ispitivanja javnog mnjenja u svetu objavljeni su u američkoj državi Delaver uoči predsedničih izbora u SAD. 

 
 
 

* 1923. – u Lozani je potpisan mirovni ugovor između Turske i savezničkih sila kojim se Turska odrekla svih neturskih teritorija koje je izgubila u Prvom svetskom ratu, ali je dobila Jedrene i istočnu Trakiju, čime su definitivno određene granice evropskog dela turske države. 

* 1943. – bombardovanjem Hamburga, savezničko vazduhoplovstvo je u Drugom svetskom ratu počelo operaciju „Gomora“. 
 
* 1946. – SAD su izvele prvu podvodnu atomsku probu na koralskim ostrvima Bikini u zapadnom Pacifiku. 
 
 
 

* 1967. – francuski predsednik Šarl de Gol završio je svoj govor u Montrealu usklikom „Živeo slobodni Kvebek“, što je izazvalo oštar protest kanadskog premijera Lestera Pirsona. De Gol je bio primoran da skrati posetu Kanadi.
* 1974. – Konstantin Karamanlis je, posle sedmogodišnje vladavine vojne hunte, obrazovao u Grčkoj prvu civilnu vladu i proglasio opštu amnestiju za sve političke zatvorenike. 
* 1976. – američki svemirski brod „Viking 1“ spustio se na Mars da ispita da li postoje mogućnosti za život na toj planeti.
* 1978. – u Bristolu, u Velikoj Britaniji, rođena je Louise Brown, prvo dijete u svijetu začeto umjetnim načinom (***"beba iz epruvete"***). 

* 1981. – u kineskoj provinciji Sečuan u poplavama je poginulo više od 700 ljudi, a milion i po je ostalo bez domova. 

* 1990. – američki ratni brodovi u Persijskom zalivu stavljeni su u stanje pripravnosti zbog koncentracije iračkih trupa na kuvajtskoj granici.* 1993. – Centralna banka Rusije saopštila je da će u okviru drastične monetarne reforme preduzete u borbi protiv inflacije, iz opticaja povući sve novčanice štampane pre 1992. 
 
 

* 2000 Air Franceov Aerospatiale Concorde srušio se ubrzo nakon polijetanja sa aerodroma u Parizu uslijed požara ubivši svih 109 putnika i članova posade i četvero ljudi na tlu. 

* 2001. – SR Jugoslavija je dobila šestu saveznu vladu s premijerom Dragišom Pešićem na čelu, funkcionerom Socijalističke narodne partije Crne Gore. 

.

## Rođenja
* 1750. – Henry Knox, američki knjižar, oficir i sekretar (u. 1806.).

* 1783. – južnoamerički revolucionar, vojskovođa i državnik Simon Bolivar. Oslobodio je najveći deo Južne Amerike od španske vlasti i bio prvi predsednik Kolumbije i Gornjeg Perua, koji je po njemu nazvan Bolivija.
* 1802. – francuski pisac Aleksandar Dima otac, koji se proslavio avanturističkim romanima sa sadržajem iz francuske istorije ("Tri musketara", „Grof od Monte Krista“, „Kraljica Margo“).
* 1828. – ruski pisac, književni kritičar i revolucionar Nikolaj Černiševski. Njegovo političko delovanje u carskoj Rusiji prekinuto je progonom u Sibir. Zalagao se da književnost bude oruđe društvene kritike, a u delu „Šta da se radi“ izneo je svoje socijalističko-utopijske poglede na društvo. 
* 1848. – Arthur Balfour, britanski državnik i filozof (u. 1930.). 

* 1876. – Alfredo Casella, talijanski dirigent, pijanist i skladatelj.
* 1894. – Gavrilo Princip, jugoslavenski nacionalist.
* 1894. – Walter Brennan, američki glumac i najčuveniji epizodista svetske kinematografije (u. 1974.).
* 1905. – Elias Canetti, njemačko-jevrejski književnik i dobitnik Nobelove nagrade.
* 1920. – Rozalind Frenklin, engleski naučnik. (u. 1958).
* 1924. – Estelle Getty, američka glumica *("Sophia" u seriji [[The Golden Girls|Golden Girls]])*
* 1946. – Ljupka Dimitrovska, hrvatsko-makedonska pjevačica (u. 2016). 
* 1947. – Zoran Miljković, srpski glumac. 

* 1948. – Dražen Budiša, hrvatski političar, poznat kao dugogodišnji vođa Hrvatske socijalno liberalne stranke i vođa opozicije vladi Franje Tuđmana početkom 1990-ih.
* 1952. – Milorad Bibić Mosor, hrvatski novinar i TV-voditelj (u. 2012). 
* 1955. – Iman, somalijska manekenka. 

* 1959. – Fedor Čerenkov, bivši ruski, sovjetski nogometaš i trener (u. 2014). 
* 1967. – Matt LeBlanc, američki glumac. 

* 1973. – Kevin Phillips, engleski nogometaš i trener.

* 1976. – Venio Losert, hrvatski rukometaš i osvajač dva zlata na Olimpijskim igrama u Atlanti 1996. i Ateni 2004. 
* 1976. – Marcos Assunção, brazilski nogometaš.
* 1983. – Nenad Krstić, srpski košarkaš. 
* 1984. – Loukas Mavrokefalidis, grčki košarkaš. 

* 1986. – Hulk, brazilski nogometni reprezentativac.
* 1988. – Hugo Vieira, portugalski nogometaš.
* 1988. – Paulinho, brazilski nogometaš.
* 1988. – Nolan Smith, američki košarkaš.
.

## Smrti
* 1834. – Samuel Taylor Coleridge, engleski književnik (r. 1772.).
* 1878. – Milica Stojadinović Srpkinja (r.1830).
* 1883. – Matthew Webb, prvi čovek koji je 1875. preplivao kanal Lamanš, utopio se prilikom pokušaja da prepliva reku iznad Nijagarinih vodopada.
* 1906. – Stevan Sremac, najizrazitiji predstavnik srpske humorističke proze ("Ivkova slava", „Zona Zamfirova“, „Pop Ćira i pop Spira“).
* 1974. – britanski fizičar Džejms Čedvik, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1935, koji je 1932. otkrio neutron, a kasnije (1943-45) radio na „Menhetn projektu“ razvoja atomske bombe u Los Alamosu, SAD.
* 1980. – britanski filmski glumac komičar Piter Selers, koji se proslavio filmom „Dr Strendžlav“ i serijom filmova o detektivu Kluzou (Pink Panter).
* 1991. – američki pisac, poreklom poljski Jevrej, Isak Baševis Singer, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1978. Smatra se najznačajnijim modernim piscem na jidišu, mada se njegova dela pojavljuju isključivo u engleskom prevodu ("Rob", „Satana u Goraju“, „Mađioničar iz Lublina“).
* 1991. – sovjetski revolucionar i političar Lazar Kaganovič.
* 2000. – francuski filmski reditelj Claude Sautet, koji se proslavio filmom „Vreli asfalt“. Za film „Sasvim obična priča“ osvojio je 1980. Oskara za najbolji strani film.
* 2003. – John Schlesinger, britanski reditelj.
.

## Blagdani
*  Sveti velikomučenici Proklo i Ilarije; Ikona Presvete Bogorodice Trojeručice
.

## Praznici i dani sećanja

*
.
----
*Vidi takođe*: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar