open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Theresienstadt (film)

***Theresienstadt. Ein Dokumentarfilm aus dem jüdischen Siedlungsgebiet*** () je njemački crno-bijeli dokumentarni film snimljen 1944. u režiji Kurta Gerrona, poznat kao jedno od najzloglasnijih primjera nacističke propagande u drugom svjetskom ratu. U njemu je prikazan život Jevreja u koncentracionom logoru Theresienstadt; svrha filma je bila uvjeriti javnost neutralnih zemalja kako vlasti Trećeg rajha humano postupaju sa Jevrejima, odnosno osporiti navode saveznika do kojih je tada počelo dopirati sve više vijesti i svjedočanstava o Holokaustu. Film je nastao po ideji Hansa Günthera, esesovskog službenika zaduženog za "konačno rješenje" jevrejskog pitanja u Češko-Moravskom Protektoratu. Godine 1944. je pod njegovim nadzorom logor Theresienstadt uređen i uljepšan neposredno pred dolazak delegacije danskog Crvenog križa te tako stvoren dojam o zajednici gdje žive dobro nahranjeni, odjeveni i sretni stanovnici. Günther je odlučio isti postupak ponoviti za potrebe filma; kao režiser je angažiran Kurt Gerron, njemački glumac i režiser koji je, kao Jevrej, i sam bio zatvorenik. Gerronu je obećano da će mu biti pošteđen život ako bude surađivao. Rezultat je bio film u kome je, između ostalog, zabilježeno kako logoraši organiziraju i izvode muzičke i kazališne predstave. Nakon što je snimanje završeno, Gerron i većina članova njegove ekipe je "deportirana" u Auschwitz i likvidirana u gasnim komorama. Snimljeni materijal - koji su nacisti planirali distribuirati u Vatikanu i neutralnim zemljama - nikada nije prikazan; grubo montirana verzija je u martu 1945. prikazana na zatvorenoj projekciji za nacističke čelnike. Nekoliko mjeseci kasnije rat je završio njemačkim porazom, a u tako stvorenom kaosu najveći dio filma je uništen. Danas je očuvano tek oko dvadeset minuta.

Snimanje filma je, između ostalog, opisano u romanu i američkoj TV-seriji *[[War and Rememberance]]*, kao i romanu *[[Austerlitz (roman)|Austerlitz]]* W. G. Sebalda.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* US Holocaust Museum Steven Spielberg Video Archive entry for the surviving propaganda film excerpts.
* Film Threat's Bootleg Files: "The Fuhrer Gives a City to the Jews
* Video of the film at the Internet Archive
* Specijalno izdanje "" s člancima o *Terezinu* u akademskom žurnalu *[http://www.apparatusjournal.net/index.php/apparatus/index Apparatus. Film, Media and Digital Cultures of Central and Eastern Europe]*.
Šarlotina mreža

Termin **Šarlotina mreža** ima više značenja.

* Šarlotina mreža (roman), američki roman spisateljice E. B. Vajt napisan 1952. godine
* Šarlotina mreža (film, 1973), američki animirani film
* Šarlotina mreža 2: Vilburova velika avantura, nastavak filma iz 1973.
* Šarlotina mreža (film, 2006), rimejk animiranog filma iz 1973.
Drie weken huisknecht

*** Drie Weken Huisknecht *** () je nizozemski crno-bijeli film snimljen 1944. u režiji Waltera Smitha, poznat kao jedino cjelovečernje ostvarenje nizozemske kinematografije napravljeno u doba njemačke okupacije u drugom svjetskom ratu. Temelji se na kazališnom komadu Adel in Livrei Henka Bakkera, koji je također napisao scenario i producirao film. Protagonist, kogaglumi Paul Steenbergen je aristokrat koji se našao u financijskim problemima te, u nastojanju da očuva vlastiti zamak, odlučuje početi zarađivati za život kao batler.

## Uloge

* Paul Steenbergen	... 	Jonkheer Alfred de Beaucour
* Matthieu van Eysden	... 	Kamerdienaar Marcel
* Joan Remmelts	... 	Henri de Beaucour
* Piet Bron	... 	Gerrit Bolhuis
* Coba Kelling	... 	Julia Bolhuis
* Wilma van Klaveren	... 	Loes Bolhuis
* Richard Flink	... 	Notaris Van Bunschoten
* Louise Hiddink		
* Jo Vischer Sr.	... 	Kolenhandelaar Van den Burg
* Jan Blok	... 	Slager Wolters
* Piet te Nuyl Sr.	... 	Wijnhandelaar Winpelman
* Henk Bakker	... 	Kleermaker Peitzel

## Vanjske veze
*
Suðurkjördæmi

**Suðurkjördæmi** (prevedeno sa islandskog: **Južni okrug**) je jedan od 6 islandskih izbornih okruga osnovan 1999. Najveći grad tog okruga je Keflavík od 14 153 stanovnika.
## Karakteristike
Okrug se prostire po jugu Islanda, na teritoriju 3 islandske regije i obuhvaća ukupno 20 općina sa 47 810 stanovnika, od kojih njih 32 505 ima biračko pravo izabrati 10 poslanika za parlament - Althing.

## Reference

## Vanjske veze
* Lög um kosningar til Alþingis
Reykjavíkurkjördæmi Suður

**Reykjavíkurkjördæmi Suður** (prevedeno sa islandskog: **Okrug Južnog Reykjavíka**) je jedan od 6 islandskih izbornih okruga osnovan 1999. Najveći i jedini grad tog okruga je Reykjavík od 205 675 stanovnika.
## Karakteristike
Okrug se prostire po južnom dijelu metropolitanskog teritorija grada - Reykjavíka, koji je istovremeno i teritorij regije Höfuðborgarsvæðið i općina od 119 357 stanovnika, od kojih njih 43 748 ima biračko pravo izabrati 11 poslanika za parlament - Althing.

## Reference

## Vanjske veze
* Lög um kosningar til Alþingis
Izborni okruzi Islanda

**Islandski izborni okruzi** (islandski: **Kjördæmi Íslands**) kojih ima ukupno - 6, nastali su 1999. nakon usvajanja ustavnog amandmana. Oni su trebali osigurati ravnomjerniju zastupljenost svih islandskih građana, jer su prije toga ruralni slabo naseljeni krajevi davali više poslanika u islandski parlament - Althing, nego daleko brojnije stanovništvo metropolitanskog grada - Reykjavíka, kojih ima 203 594, a to je dvije trećine svog stanovništva te zemlje.
## Lista islandskih izbornih okruga
Tako za današnji islandski parlament - Althing koji ima 63 poslanika, donjih 6 izbornih okruga daje slijedeći broj poslanika;
* **[[Reykjavíkurkjördæmi Norður]]** - 11 
* **[[Reykjavíkurkjördæmi Suður]]** - 11 
* **[[Norðausturkjördæmi]]** - 10 
* **[[Norðvesturkjördæmi]]** - 8 
* **[[Suðurkjördæmi]]** - 10 
* **[[Suðvesturkjördæmi]]** - 13 
## Reference

## Vanjske veze
* Lög um kosningar til Alþingis
Amandman

**Amandman** (engleski: *Amendment* od glagola *amend* = popraviti, korigirati, od latinskog *emendare*) je izraz za korekciju nekog pravnog dokumenta, prije svega zakonskih, iako se to može odnositi i na obični trgovački ugovor.

Amandan se razlikuje od ostalih dopuna zakona po tome što se ne dira u izvorni prvobitni tekst, već se novi tekst dodaje na kraju propisa na koji se odnosi, kad ga usvoji (izglasa) nadležno zakonodavno tijelo.
## Karakteristike i historija
Gotovo je uobičajena procedura u svim parlamentima svijeta, da se nakon prijedloga nekog zakona, prije njegovog konačnog donošenja, predlažu amandmani, o kojima se glasa i ovisno o tome jesu li prihvaćeni - ulaze u konačni tekst zakona, kao njegove dopune.
Budući da izmjene i dopune nacionalnog ustava mogu iz temelja promijeniti politički sistem ili vladajuće institucije u nekoj zemlji, takve izmjene najčešće se vrše po točno propisanoj proceduri.

Najpoznatiji amandmani na svijetu su oni kojima je dopunjen američki ustav, u njemu članak V propisuje načine za izmjene i dopune tog dokumenta. Prvih 10 amandmana koji su dodani temeljnom ustavnom aktu, zovu se Zakon o pravima (engleski: *Bill of Rights*). Do danas je dodano ukupno 27 amandmana na američki ustav.

Da bi se neki amandman usvojio, potrebno je da ga izglasa **2/3** članova oba doma Kongresa (Predstavnički dom i Senat), a nakon tog raticifira najmanje **3/4** saveznih država. Kongres odlučuje tko može ratificirati - amandman u ime država - njihovi zakonski predstavnici, ili lokalni poslanici na posebno organiziranoj konvenciji (iako se to dogodilo samo u jednom slučaju, kad je izglasan 21 amandman kojim je ukinuta prohibicija). Danas su brojne američke savezne države, uvele u svoje ustave klauzule po kojima amandmane na američki ustav moraju odobriti birači na referendumu.

Jedan od poznatih primjera amandmana na prostorima bivših jugoslavenskih republika je onaj koji je predložila građanska inicijativa - U ime obitelji da se u Ustav Republike Hrvatske doda odredba po kojoj se brak definira kao zajednica muškarca i žene (i time implicitno zabrani mogućnost sklapanja istospolnih brakova). Nakon održanog referendumu na koji je izašlo samo **37.90%** glasača, od kojih je 65.87% glasalo za, a 33.51% protiv - taj amandman je ušao u Ustav Republike Hrvatske 

## Reference

## Vanjske veze
* ''Amendment'' na portalu Encyclopædia Britannica
Pitekuse

**Pitsekuse** ( / *Pithēkoússai*, latinski: *Pithecusae*, doslovno: "majmunovske" ili "nastanjene majmunima") bile su drevna grčka kolonija na Ishiji, najvećem ostrvu u Napuljskom zalivu. To je bila prva i najsevernija naseobina koju su Grci osnovali na zapadu. Akropolj ― na mestu današnjeg sela Lacco Ameno ― bio je kontinuirano u upotrebi između polovine 8. veka pne. i 1. veka pne. Tragovi života ranijeg domorodačkog stanovništva iz apeninske kulture bronzanog doba otkriveni su i na tom lokalitetu i na drugim mestima na ostrvu, a naročito na susednom ostrvcetu Vivari, gde je vidljivo i značajno prisustvo mikenske kulture. Pitsekuse su oko 770. pne. osnovala dva grada s Eubeje, Halkida i Eretrija, i to ne kao uobičajenu koloniju (*apoikia*), nego kao *[[Emporium (antika)|emporium]]*, tj. trgovište, odnosno isturenu tačku za trgovinu sa zapadom. Tokom druge polovine 8. veka pne. Pitekuse su bile veliko i značajno istureno mesto, sa nekoliko hiljada žitelja, na zapadnom kraju trgovačkog puta koji je na istoku kretao od Egejskog mora. Na lokalitetu *Mazzola* ili *Mezzavia* otkriveni su obilni dokazi o metalurškoj proizvodnji (gvožđa i zlata). Masovno su se proizvodile lokalne verzije poznogeometrijskih vaza eubejskog stila, a bilo je i doseljenika iz Korinta koji su izrađivali vaze protokorintskog stila.

Tokom iskopavanja koja je od 1952. organizovao Giorgio Buchner pronađeni su u dolini San Montano *(Valle di San Montano)* grobovi, za koje se vidi da su od samog početka bili raspoređeni po porodičnim parcelama. U tim su grobovima, pored predmeta lokalne izrade, pronađene i vaze i drugi artefakti koji su pre 700. pne. uvezeni s Eubeje, iz Korinta, Atine, severne Sirije ili Kilikije, Fenikije, Egipta i Etrurije. Jedna posuda s Rodosa (kotyle) iz poznog geometrijskog perioda ima urezan natpis, na halkidskoj varijanti grčkog alfabeta, koji se sastoji od tri stiha s duhovitom aluzijom na Nestorov pehar, koji je opisan u *[[Ilijada|Ilijadi]]*. Na jednom krateru lokalne izrade predstavljena je scena brodoloma, i to je najstariji primer figurativnog slikarstva u Italiji.

Pitekuse su izvršile značajan uticaj i na širenje orijentalizirajućeg stila na italskom kopnu. Zahvaljujući takvom preovlađujućem ukusu, i Demarat iz Korinta stekao je veliko bogatstvo trgujući s etrurskim gradovima, pre nego što se 657. pne. preselio u Tarkvinije. Uticaj Pitekusa slabi već od 7. veka pne., nakon što su Eubejani na obližnjem italskom kopnu, u Kampaniji, osnovali grad Kume.

## Reference
Egon Berger

**Egon Berger** (Nova Gradiška, 1912 - Zagreb, 26. 4. 1988), jugoslavenski partizan, preživjeli logoraš logora Jasenovac i autor knjige 44 mjeseca u Jasenovcu.

## Biografija
Egon Berger je rođen u Novoj Gradišci, 1912 godine, u židovskoj obitelji. U Zagrebu je prije Drugog svjetskog rata radio kao tekstilni radnik. Od uspostave Nezavisne Države Hrvatske (NDH) bio je član Narodnooslobodilačkog pokreta u Jugoslaviji. Egona su kolovozu 1941 uhitila dva ustaška agenta, u Radišinoj ulici br. 3, ispred radnje u kojoj je radio. Sa najpotrebnijim stvarima, koliko je mogao skupiti na brzinu, odveden je u zatvor u Novu Ves, gdje su se već nalazili ostali zatočenici. Ondje je proveo tri dana, a zatim je odveden na Zavrtnicu gdje je sa ostalim zatočenicima smješten u magazin tvornice "Kristalum". Nakon jedanaest dana, 10. 9. 1941, Egon je sa četrdeset zatočenika deportiran u sabirni logor Jasenovac. U Jasenovcu je proveo 44 mjeseci, gdje je svjedočio brojnim likvidacijama logoraša i brutalnosti Miroslava Filipovića, osuđenog kasnije zbog ratnih zločina na njemačkom vojnom sudu i jugoslavenskom civilnom sudu. 23. 4. 1945 Egon je sudjelovao u proboju iz logora. Od 176 logoraša koji su sudjelovali u proboju uz Egona, spasilo ih se samo 10. Odmah potom pristupio je Četvrtoj srpskoj brigadi XXI. narodno-oslobodilačke udarne divizije vojske Jugoslavije. 1966 godine izdao je knjigu "44 mjeseca u Jasenovcu", u kojoj je opisao svoje zatočeništvu u Jasenovcu. Egon Berger umro je u Zagrebu, 26. 4. 1988 godine. Pokopan je na Mirogoju.

## Djela
* *44 mjeseca u Jasenovcu*, (1966)

## Reference

## Literatura

* 
*
Ivan Brihta

**Ivan Brihta** (Osijek, 14. 4. 1903 - Zagreb, 28. 11. 1960), jugoslavenski kemijski tehnolog i učesnik Narodnooslobodilačke borbe.

## Biografija
Dr. sc. Ivan Brihta je rođen 14. 4. 1903 godine, u osječkoj židovskoj obitelji Oskara Brihte. Pučko i srednje školovanje završio je u rodnom Osijeku, a studij kemije na Fakultet kemijskog inženjerstva i tehnologije Sveučilišta u Zagrebu. Po uspostavi Nezavisne Države Hrvatske prebjegao je u Italiju, gdje je bio interniran u logoru u Kalabriji. Narodnooslobodilačkom pokretu u Jugoslaviji je pristupio u rujnu 1943 nakon kapitulacije Italije. Tokom Drugog svjetskog rata Ivan je bio nastavnik u partizanskoj gimnaziji u Glini, a zatim načelnik odjeljenja za industriju pri ZAVNOH-u. Oko 1940 sintetizirao je prvu umjetnu smolu u Jugoslaviji i utemeljio industriju umjetnih smola i polimernih materijala. Ivan je doktorirao 1958 godine, a 1960 postao je redoviti profesor na Tehničkom fakultetu u Skoplju. Među prvima se u Jugoslaviji bavio industrijskim istraživanjima na području organske sinteze, termodinamike i tehničke katalize. Objavio je više znanstvenih radova, knjiga i patenata. Ivan Brihta je umro u Zagrebu, 28. 11. 1960 godine. Pokopan je na židovskom dijelu zagrebačkog groblja Mirogoj.

## Izbor iz djela
* *Nauka, život i tehnika : o postanku, metodi i socijalnoj ulozi nauke*, (1933)
* *Elektricitet i kemija*, Nakladni zavod Hrvatske (1946)
* *Kataliza u kemijskoj industriji*, Tehnička knjiga (1953)

## Reference

## Literatura

*
Vijena

**Vijena** se može odnositi na:
*arhaični naziv za Beč od engleskog *Vienna*
*Vienne
*Vienna, Virginia
*Vienna Bend, Louisiana
*Vienna Center, Ohio
*New Vienna, razvrstavanje

## Povezano
* Vajena, razvrstavanje
1944. na televiziji

## Globalni televizijski događaji
* 22. maj - Američka Federalna komisija za komunikacije (FCC) donosi propis temeljem koga je omogućeno da isti vlasnik može držati pet televizijskih stanica umjesto dosadašnje tri.
* 25. maj - Prvi put u SAD jedna televizijska emisija simultano prikazana, odnosno prenošena od strane dvije televizijske stanice pomoću repetitora. Gledatelji filadelfijske TV-stanice WPBZ (u vlasništvu kompanije Philco) su tako u prilici gledati popularnog zabavljača Eddieja Cantora kako nastupa u manhattanskom studiju TV-stanice WNBT] (u vlasništvu mreže NBC). Cantorov nastup je prekinut usred pjesme "We're Having a Baby, My Baby and Me" (Imamo bebu, moja beba i ja) nakon što funkcionari TV-stanice zaključe da su stihovi i Cantorove geste pred kamerama "neprimjerene". TV-mreža NBC je prisiljena koristiti repetitore zato što je dotadašnji AT&T-ov koaksijalni kabl koji je spajao New York i Philadephia konfiscirala federalna vlada u vojne svrhe. 
* 16. august - Fernsehsender Paris, njemačka TV-stanica u Parizu, prestaje s radom.
* 16. august - Britanski inženjer John Logie Baird prvi put demonstrira vlastiti sistem elektronske televizije u boji od 600 linija.
* 26. august - Oslobođenje Pariza tokom koga francuske vlasti preuzimaju netaknutu opremu i studije Fernsehensender Paris; novinar Raymond Marcillac, bliski suradnik Charlesa De Gaullea, dobiva zadatak da organizira televizijski program.
* 1. oktobar - Pariška TV-stanica RDF Télévision française, koju su vlasti oslobođene Francuske osnovale u okviru obnovljene državne radio-difuzne kuće Radiodiffusion nationale, postaje prva evropska TV-stanica koja počinje redovno djelovati u oslobođenoj Evropi. Program se, međutim, može prikazivati jedino preko kabela, s obzirom da je odašiljač na Eiffelovom tornju privremeno preuzela američka vojska. 
* oktobar - U Berlinu s radom prestaje s radom Fernsehsender Paul Nipkow.

## Premijere TV-serija i redovnih emisija
* *[[At Home (TV serija)|At Home]]*, televizijski varijete (1944-1945)
* *[[Missus Goes a Shopping]]*, TV-igra (1944–1949).
* *[[The World in Your Home]]*, obrazovna TV-serija, (1944–1948).
* *[[Opinions on Trial]]*, talk-show (1944-1945?)
* *[[Will You Remember? (TV serija)|Will You Remember?]]*, muzička TV-emisija (1944-1945)

## TV-serije i redovne emisije prestale s emitiranjem

## Izvori
Repetitor

**Repetitor** je elektronski uređaj koji prima signale, pojačava ih i šalje dalje. Zahvaljujući tome, sigali mogu duže da putuju do prijemnika. Repetirori se najčešče koriste za premošćavalje visinskih barijera. 

## Opis
Izraz repetitor povezan je sa telegrafijom i izvorno predstavlja elektromehanički uređaj koji je obnavljao telegrafske signale.

U telekomunikacijama, izraz repetitor predstalja sljedeće pojmove:
# Analogni uređaj koji pojačava ulazni signal, nezavisno od njegove vrste (analogni ili digitalni).
# Digitalni uređaj koji pojačava, preoblikuje, menja vremenski period ili kombinuje neke od ovih funkcija i primenjuje na digitalni signal prilikom prenosa.

## Digipiter
Digipiter je kovanica nastala od dve reči - digitalni repetitor, najčešće se koristi kod radio amatera.

## Vanjske veze
Repetitor (razvrstavanje)

**Repetitor** može imati više značenja:
* Repetitor (mrežni uređaj), uređaj u računarskim mrežama.
* Repetitor (muzički sastav), beogradska rok grupa.
KYW-TV

**KYW-TV**, također poznat i kao **[[virtual channel|Channel]] 3**, je američka TV stanica u Philadelphiji čiji je vlasnik i operater TV mreža CBS. U formalnom smislu je vlasništvo kompanije CBS Television Stations, koja predstavlja filijalu CBS Corporation; također predstavlja sestrinsku stanicu TV-stanice WPSG (channel 57) koja pripada mreži CW. Obje stanice dijele studije i urede smještene sjeverno od centra Philadephije. Odašiljač KYW je smješten u naselju Roxborough u Philadelphiji.

Predstavlja jednu od najstarijih TV-stanica u SAD i svijetu, s obzirom da je osnovana 1932. godine pod nazivom *W3XE*. Osnivač je bio Philco, filadelfijsko poduzeće za proizvodnju elektronskih uređaja čiji su stručnjaci sagradili studio i proizveli kamere i drugu opremu. Godine 1941. je na eksperimentalnoj bazi, uz pomoć koaksijalnog kabla počela dijeliti program sa WNBT, njujorškom televizijskom stanicom u vlasništvu mreže NBC. 1. jula 1941. je otpočela redovno emitiranje nakon što je, kao treća stanica u SAD i prva izvan New Yorka, dobila licencu od Federalne komisije za komunikacije. Godine 1943. je emitirala simultani prijenos sa WNBT uz pomoć repetitora. Emitiranje, ograničeno i prekidano zbog drugog svjetskog rata, je redovno nastavljeno 1945. Godine 1953. ju je otkupila Westinghouse Corporation da bi dvije godine kasnije bila prodana NBC-u. Odmah je, međutim, došlo do dugog spora, tokom koje je KYW-TV djelovala u Clevelandu. Godine 1995. je prodana CBS-u.

KYW-TV je poznata po tome što je od kraja 1950-ih popularizirala *[[Eyewitnes News]]*, odnosno model televizijskih vijesti u kojima su nastupali reporteri na licu mjesta umjesto voditelja i spikera u studiju.

## Vanjske veze
* CBSPhiladelphia.com - Official website
* W3XE/WPTZ-TV's early history, from the Broadcast Pioneers of Philadelphia
* Another page on W3XE/WPTZ's early history, from the Broadcast Pioneers of Philadelphia
SSRN

**SSRN** (engl. *Social Science Research Network*, dosl. Istraživačka mreža za društvene nauke) je web-stranica posvećena brzom širenju naučnog istraživanja u društvenim i humanističkim naukama. Projekt su 1994. osnovali Michael Jensen i Wayne Marr. Baza podataka SRRN-a obuhvaća gotovo milion naučnih dokumenata od čega je većina dostupna za slobodno preuzimanje u PDF-u.

## Nastanak i razvoj

SSRN osnovali su 1994. godine Michael Jensen i Wayne Marr, obojica financijski ekonomisti.

2013. godine SSRN je rangiran najvećim spremištem otvorenog pristupa na svijetu, mjereno brojem PDF dokumenata, povratnih veza i Google Scholar-a.

2016. godine je Elsevier (Social Science Electronic Publishing Inc.) kupio SSRN.

2019. godine SSRN nudi preko 900.000 dostupnih naučnih radova koje je napisalo gotovo pola miliona naučnika.

Autori imaju mogućnost unijeti svoje akademske radove u PDF formatu na SSRN stranicu i potom su dostupni diljem svijeta putem preuzimanja nakon što unos pregleda služba SSRN-a.

## Povezano
* Servis za društveno umrežavanje
* Google Scholar
* Znanost
* Open Researcher and Contributor ID (ORCID)
* ResearchGate
* ResearcherID
* Hrvatska znanstvena bibliografija (CROSBI)
* Tko je tko u hrvatskoj znanosti
* Bibliografska baza podataka

## References

## Vanjske veze
*  Službena stranica SSRN-a
Filološki pregled

**Filološki pregled** naučni časopis pokrenut 1963. i izlazio kontinuirano do 1985. (tzv. "prva serija"). Časopis su uređivali prof. dr Dragan Nedeljković i prof. dr Mirko Krivokapić, u izdanju Saveza društava za strane jezike i književnosti SFRJ. Prvobitno je bio posvećen pretežno stranim filologijama, te je prikupljao radove uglednih istraživača iz Jugoslavije i sveta. Od 1985. prekida se njegovo izlaženje zbog novčanih poteškoća.

Nova serija izlazi od 1997. godine, od broja XXIV 1—2 (1997), s novim uredništvom i kod novog izdavača, Filološkog fakulteta u Beogradu. Ponovo je okrenut pretežno stranoj filologiji, ali daje prostora poredbenim istraživanjima, radovima teorijskog karaktera iz književne estetike, metodologije, stilistike i lingvistike. Radovi izlaze uglavnom na stranim jezicima (francuski, engleski, španski, italijanski, nemački, ruski).
Mira Bruneti

**Mira Bruneti** prevodilac sa italijanskog jezika.

## Bibliografija
* Antonio Fogacaro, *Pesnikova tajna*, Narodna knjiga, Beograd, 1958.
* Alberto Moravija, *Promašene ambicije*, Rad, Beograd, 1963.
* Marko Polo, *Milion*, Rad, Beograd, 1964.
* Đovani Testori, *Đilda iz Mak Maona*, Narodna knjiga, Beograd, 1964.
* Vinčenco Arađo Ruiz, *Antički Rim: panorama jedne civilizacije* s Emilijom Bruneti i Momčilom D. Savićem, Vuk Karadžić – Prosveta – Mladinska knjiga, Beograd–Ljubljana, 1967.
* Lujza Mej Alkot, *Dečaci*, sa Emilijom Bruneti, Epoha, Zagreb, 1968.
AT&T Corporation

**AT&T Corp.**, originalno **American Telephone and Telegraph Company**, je filijala američke kompanije AT&T koja pruže glasovne, video, računalne i Internet telekomunikacije i druge profesionalne usluge poduzećima, potrošačima i vladinim agencijama. Kroz svoju dugu historiju AT&T je neko vrijeme bila najveća telefonska kompanija na svijetu, najveći operater kablovske televizije i regulirani monopol. Na svom vrhuncu 1950-ih i 1960-ih je zapošljavala oko milion ljudi.

Godine 2005. AT&T je otkupio Baby Bell SBC Communications za više 16 mrld. $. AT&T Corporation nastavlja postojati kao filijalaAT&T Inc. specijalizirana za međugradku telefoniju, i povremeno se pojavljuje u pres-materijalima AT&T.

## Izvori

## Literatura
* Brock, Gerald W. The Telecommunications Industry: The Dynamics Of Market Structure, Harvard Economic Studies, Harvard University Press, 1981, Issue 151, , .
* Brooks, John. Telephone: The First Hundred Years, Harper & Row, 1976, .
* "Milestones in AT&T History| History| AT&T." Milestones in AT&T History| History| AT&T. N.p., n.d. Web. 14 Dec. 2013. .

## Vanjske veze
* AT&T (Archive)
* The short film *A CONTINENT IS BRIDGED* (Reel 1 of 4, Reel 2 of 4, Reel 3 of 4, Reel 4 of 4) (1940) is available for free download at the Internet Archive
* American Telephone & Telegraph logos, adverts and historical telephone maps on the Baring archive Risks and Rewards website
Philco

**Philco**, (osnovan **Helios Electric Company** i kasnije preimenovan u **Philadelphia Storage Battery Company**) je američko poduzeće poznato po pionirskoj djelatnosti u proizvodnji baterija, radio i televizijski aparata. Trenutno postoji kao brend kompanije Philips.

Philco je početkom 1920-ih izrađivao baterije, uređaje za povezivanje sa utičničima i punjače baterija. Sa izumom rektifirajuće cijevi, koja je omogućila da se radio-urađaji direktno povezuju na struju, Philco je shvatio da su mu dani odbrojani, te se 1926. preorijentirao na izradu radio-aparata. U tome su slijedili primjer tadašnjih prouzvođača baterija za radio kao što su Atwater-Kent, Zenith Electronics, RCA (malp ounati Freshman Masterpiece, FADA Radioi AH Grebe. Do 1930. je Philco prodavao više radio-uređaja nego ijedan drugi proizvođač u SAD i taj položaj zadržao sljedećih 20 godina.

Philco je proizveo mnoge prepoznatljive radio i TV uređaje, uključujući klasični drveni radio-uređaj u obliku katedrale iz 1930. godine, te "futurističke" televizijske aparate 1950-ih kao što je serija Predicta.

Philo Farnsworth, pronalazač katodne cijevi, neko je vrijeme radio za Philco.

## Povezano
* Philco Predicta
* Philco Television Playhouse

## Vanjske veze
* Philco International 
* A brief history of Philco
* The Internet's Leading PHILCO Resource with comprehensive History and Photo Gallery sections as well as on online forum devoted to Philco
* Everything for the PHILCO Antique Radio Collector and Restorer 
* Online Community of former Philco Tech Reps 
* PhilcoRadio.com
Radiodiffusion nationale

**Radiodiffusion française nationale** (), poznatija po skraćenom nazivu **Radiodiffusion nationale** (RN), bila je javno radiodifuzijsko poduzeće u Francuskoj koje je, s prekidima, djelovalo od 1939. do 1945. godine i bilo zaduženo za proizvodnju, emitiranje i koordinaciju radio i televizijskog programa.

Osnovano je 29. jula 1939. godine dekretom tadašnjeg premijera Edouarda Daladiera čime je preuzela resurse dotadašnjeg PTT-a. Odluka o osnivanju je bila motivirana predstojećim drugim svjetskim ratom, odnosno nastojanjem da se ustanovi državni monopol na radio-difuziju, koordinira propaganda i olakša cenzura. Rad je privremeno prekinula temeljem odredaba sporazuma o kapitulaciji pred Njemačkom 25. juna 1940. godine, ali je već 5. jula otpočela rad u vichyjskoj "Slobodnoj zoni". Od 1943. joj je sjedište premješteno u Pariz gdje je radio-program pod vodstvom Philippea Henriota dobio antisemitski i pro-osovinski karakter. U međuvremenu je 4. aprila 1944. Privremena vlada Francuske Republike osnovala vlastiti RN u Alžiru; on je preuzeo instalacije u Parizu tokom oslobođenja Pariza 22. augusta 1944. Već 1. oktobra je RN pokrenula vlastiti televizijski program RDF Télévision française - prvi u oslobođenoj Evropi. 23. marta 1945. je RN reorganizirana u Radiodiffusion française.
RDF Télévision française

**RDF Télévision française** je bila francuska televizijska stanica sa sjedištem u Parizu koja je djelovala od 1944. do 1949. godine, poznata kao prva u Evropi koja je započela, odnosno obnovila rad nakon početka drugog svjetskog rata. Pokrenuta je nekoliko mjeseci nakon oslobođenja Pariza u augustu 1944. godine, pri čemu su korišteni netaknuti studiji i oprema TV-stanice Fernsehsender Paris koju su 1943. bili pokrenuli njemački okupatori. Od prethodne stanice je naslijeđen i standard VHF slike od 441 linija. Prvih mjeseci se, međutim, program emitirao s dosta poteškoća, jer je odašiljač na Eiffelovom tornju u ratne svrhe koristila američka vojska. Godine 1948. je tadašnji ministar informacija François Mitterrand odlučio da se uvede novi "visokodefinirajući" standard slike od 891 linija. Tada je TV-stanica reorganizirana u Radiodiffusion-télévision française (RTF).
Raymond Marcillac

**Raymond Marcillac** (Levallois-Perret, 11. april 1917 - 13. april 2007) bio je francuski novinar i televizijski voditelj, najpoznatiji kao voditelj TV dnevnika u prvim decenijama rada francuske državne televizije.

U mladosti se bavio atletikom prije nego što je postao radio-repoter. Na početku drugog svjetskog rata je služio kao vojni pilot, a potom sudjelovao u pokretu otpora. Bio je među prvima koji su 1944. započeli rad na francuskoj TV-stanici RDF Télévision française od koje potiče današnji TF1. Posebno se istakao kao sportski novinar. U politici je bio desničar golističke orijentacije i nekoliko puta se kandidirao za Parlament.

## Vanjske veze
*
Jerka Belan

**Jerka Belan** (1906–1993) književna prevoditeljica. Član prvog Upravnog odbora Hrvatskog društva književnih prevodilaca. Druga dobitnica *Nagrade Hrvatskog društva prevodilaca za životno djelo*.

Sestra reditelja i teoretičara filma Branka Belana.

## Bibliografija

* Giovanni Boccaccio, *Dekameron*, Matica hrvatska, Zagreb, 1961.
* *Renesansne novele* (izbor), Znanje, Zagreb, 1961.
* Libero Bigiaretti, *Umiranje ljubavi*, Matica hrvatska, Zagreb, 1965.
* Francesco Jovine, *Zemlje svetog Sakramenta*, Narodna prosvjeta, Sarajevo, 1955.
* Claude Pichois – André-Michel Rousseau, *Komparativna književnost*, Matica hrvatska, Zagreb, 1973.
* Dino Buzzati, *Tatarska pustinja*, Otokar Keršovani, Rijeka, 1972.
* John Knittel, *El Hakim*, I–II, Mladost, Zagreb, 1969.
* Giacomo Scotti, *Raspeta sova*, Naprijed, Zagreb, 1968.
* Françoise Sagan, *Predaja*, Matica hrvatska, Zagreb, 1967.
* Carlo Cassola, *Tvrdo srce*, Mladost, Zagreb, 1966.
* Giorgio Bassani, *Stari obiteljski vrt*, Mladost, Zagreb, 1964.
* Osvaldo Ramous, *Galebovi na krovu*, Naprijed, Zagreb, 1965.
* Ugo Foscolo, *Posljednja pisma Jacopa Ortisa*, Naprijed, Zagreb, 1961.
* Cesare Pavese, *Kuća na brijegu*, Kultura, Zagreb, 1957.
* Jean-Paul Sartre, *Zid i druge pripovetke*, Rad, Beograd, 1964.
* Emile Zola, *Osvajanje Plassansa*, Seljačka sloga, Zagreb, 1955.
* Emile Zola, *Lurd*, Glas rada, Zagreb, 1951.
* Carlo Goldoni, *Kavana: komedija u tri čina*, Glas rada, Zagreb, 1950.
* Italo Svevo, *Kasna ljubav*, Naprijed, Zagreb, 1983.
* Lorenzo Vincenti, *Cezar*, Alfa, Zagreb, 1976.
At Home (TV serija)

***At Home*** () je bila američka zabavna TV emisija varijetetskog tipa koja se od 1944. do 1945. emitirala na programu njujorške TV-stanice WCBW (današnji WCBS-TV). O sadržaju programa postoje prilično oskudni podaci; zna se da su u njemu nastupali komičari, pjevači, plesači i žongleri. Emitirala se uživo. S obzirom da sve do 1947. nije postojala tehnologija bilježenja televizijske slike, nije sačuvana nijedna snimka.

## Vanjske veze
* ''At Home'' at IMDb
Lukavi rob

**Lukavi rob** () jedan je od tipskih likova u grčkoj komediji, odakle je prešla u rimsku, kako se vidi po delima Plauta i Terencija. On je inteligentna osoba s dna društvene lestvice, koja obično pomaže paru zaljubljenih da postignu sreću, čime se komediji osigurava srećan završetak. Pokazuje se pametnijim od osoba iz viših društvenih slojevima, kojima služi, kako od samih ljubavnika, kojima pomaže, tako i od osoba koje žele sprečiti njihovu ljubav, kao što su hvalisavi vojnik i ljutiti starac, no istovremeno se nastoji postarati i za vlastite interese. U delima nove atičke komedije neretko je cilj roba da zadobije slobodu tako što će prvo pružiti pomoć svom mladom i zaljubljenom gospodaru.

Pored samih robova antičkog grčkog i rimskog teatra, ovaj se lik pojavljuje i kao lukavi sluga u renesansnoj komediji, koji se u Španiji zvao *[[gracioso]]*. Zanni ― tipski lik u italijanskoj komediji ''dell'arte'' često je u osnovi upravo lukavi rob, a isto se može reći i za mačka u čizmama iz Perraultove priče, za Jeevesa u delima in P. G. Wodehousea i za Figara.

U bajkama, istu funkciju često imaju dobre vile, životinje koje govore i slični likovi pomagača.

Ženska verzija lukavog roba može se pronaći u liku Morgiane, mudre robinje iz priče "Ali Baba i četrdeset razbojnika" u zbirci *[[1001 noć|Hiljadu i jedna noć]]* (*Arabljanske noći*). Ona prvo živi kod Kasima, a po njegovoj smrti pridružuje se Ali Babi te mu, zahvaljujući svojoj inteligenciji, mnogo puta spasi i na kraju ubije njegovog nejvećeg neprijatelja, vođu četrdesetorice razbojnika. Za nagradu Ali Baba joj podari slobodu i ona se uda za Kasimova sina.

Za razliku odovih pozitivnih prikaza, lukavi se rob pojavljuje kao antagonista u priči "Tri jabuke", koju takođe nalazimo u zbirci *Hiljadu i jedna noć* i koja predstavlja rani primerak kriminalističkog žanra. Nakon što se na polovini priče ubica sam identifikuje, on retroaktivno priča događaje koji su doveli do ubistva. U okviru te retrospekcije, jedan ga rob ubedi u neverstvo njegove supruge i tako da navede da je ubije.

## Reference

## Literatura
* 
* 
*
Skjálfandafljót

**Skjálfandafljót** je rijeka na sjeveru Islanda duga 178 km.
## Geografija
Rijeka izvire u sredini Islanda na Islandskoj visoravni iz najvećeg evropskog glečera - Vatnajökull i susjednog Tungnafellsjökull Od izvora teče u pravcu sjevera, dobrim dijelom preko zaleđenih polja lave - Ódáðahraun, gdje prima brojne male pritoke. Zatim protiče preko doline Bárðardalur, sve do svog ušća u Grenlandsko more u zaljevu Skjálfandaflói. 

*Skjálfandafljót* ima sliv velik oko 3 860 km², od toga navjeći dio otpada na glečere, jer čak 140 km svog toka protječe preko ledenih polja. Na svom toku ima brojne vodopade, od kojih su najpoznatiji Aldeyjarfoss, Goðafoss, Barnafoss i Ullarfoss.

Od njih je svakako najimpresivniji Goðafoss (islandski: **Božji [[vodopad]]**), koji nije jako visok, ali ima monumentalne dimenzije i oblik potkove. Nakon njega se rijeka dijeli u dva dijela i formira otok Hrútey. Prema islandskim sagama legendarni Þorgeir Ljósvetningagoði, lider islandskog Althinga od 985. do 1001. pobacao je svoje kipiće idola upravo u taj vodopad kad se Island preobratio na kršćanstvo 1000. godine, upravo zbog tog događaja je vodopad dobio svoje današnje ime.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Skjálfandafljót'' na portalu Nat.is
Goðafoss

**Goðafoss** (islandski: *Božji [[vodopad]]*) je vodopad na rijeci Skjálfandafljót na sjeveru Islanda.

## Hidrografija
Vodopad Goðafoss visok je 12 metara, širine 30 m u obliku potkove, nalazi se pored jezera Mývatna na Islandskoj visoravni. Nakon njega se rijeka dijeli u dva dijela i formira otok Hrútey.

Prema islandskim sagama legendarni Þorgeir Ljósvetningagoði, lider islandskog Althinga od 985. do 1001. pobacao je svoje kipiće idola upravo u taj vodopad kad se Island preobratio na kršćanstvo 1000. godine, upravo zbog tog događaja je vodopad dobio svoje današnje ime.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Godafoss'' na portalu World of Waterfalls
Mesto vezivanja

U biohemiji, **mesto vezivanja** je region na proteinu, DNK ili RNK sa kojim specifični drugi molekuli i joni – u ovom kontekstu kolektivno zvani ligandi – formiraju hemijsku vezu. Mesto vezivanja takođe postoji na antitelima kao specifično kodirani regioni koji vezuju antigene na osnovu njihove strukture.

Termin *zasićenje* se odnosi na frakciju totalnih mesta vezivanja koja su zauzeta u bilo koje vreme. Kad se više od jednog tipa liganda može vezati za mesto vezivanja, javlja se kompeticija. Ekvilibrijum postoji između nevezanih i vezanih liganda.

Mesto vezivanja takođe ispoljava hemijsku specifičnost za tipive liganda koji se mogu vezati, i afinitet, koji je mera jačine hemijske veze.

Mesta vezivanja su često važne komponente funkcionalne karakterizacije biomolekula. Na primer, karakterizacija mesta vezivanja supstrata jednog enzima je esencijalna da bi se modelovao reakcioni mehanizam odgovoran za hemijsku promenu od supstrata do produkta.

Specifičniji tip mesta vezivanja su mesta vezivanja transkriptionih faktora, koja su prisutna na DNK.

## Povezano
* Aktivno mesto

## Reference

## Vanjske veze
* Drawing the active site of an enzyme
Grindavík

**Grindavík** je ribarski gradić u sastavu općina Grindavíkurbær na jugozapadu Islanda od 2 856 stanovnika.
## Geografsko karakteristike
*Grindavík* leži na južnoj obali vulkanskog poluotoka - Reykjanesskagi.
## Historija
Grindavík se spominje već u islandskoj knjizi naseljavanja Landnámabók, po njoj su se dva vikinška naseljenika Molda-Gnúpur Hrólfsson i Þórir haustmyrkur Vígbjóðsson, još 934. naselila na poluotoku Reykjanesskagi, a Molda-Gnúpur baš u Grindavíku. Ipak prava historija naselja počela je tek krajem 19. vijeka, iako je tad bio samo maleno selo od 300 stanovnika. U grad se počeo oblikovati nakon 1950. kad je procvala ribarska industrija, tako da je 1974. dobio status grada.
## Atrakcije
Jedna od najvećih atrakcija Grindavíka, nalazi se udaljena 4.8 km od grada na lokalitetu Svartsengi, to je geotermalna elektrana, pored koje se nalazi jezero Bláa lónið (Plava laguna) koje se puni toplom i mineralnom vodom iz elektrane, a danas je jedna od najvećih turističkih atrakcija Islanda.

Jedna od atrakcija je i most **Sretni Leif** (ili Miðlína) koji se proteže preko Brazde Álfagjá, dug 18 i dubok 6,1 metara, koji označava granicu između evroazijske i sjevernoameričke kontinentalne tektonske ploče. Izgrađen je 2002., a nazvan je tako u čast islandskog istraživača Leifa Erikssona, koji je navodno doplovio do Amerike 500 godina prije Kolumba.
## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Grindavík
Kooperativnost (biohemija)

**Kooperativnost** je fenomen koji manifestuju enzimi ili receptori koji imaju višestruka mesta vezivanja gde se afinitet mesta vezivanja za ligand povećava, pozitivna kooperativnost, ili smanjuje, negativna kooperativnost, nakon vezivanja liganda za jedno od mesta vezivanje. Na primer afinitet hemoglobinova četiri mesta vezivanja za kiseonik se povećava kad se prvi molekul kiseonika veže. Ova pojava se naziva kooperativno vezivanje. Kooperativnost se takođe može videti kod dugolančanih molekula formiranih od velikog broja identičnih (ili skoro identičnih) podjedinica (kao što je DNK, proteini, i fosfolipidi), kad takvi molekuli podležu faznoj transformaciji kao što je topljenje, odvijanje ili odmotavanje. To se naziva podjediničnom kooperativnošću.

## Kooperativno vezivanje

Kad se supstrat veže za jednu enzimatsku podjedinicu, dolazi do stimuilacije i aktivacije ostalih podjedinica. Ligandi mogu bilo da pokazuju nekooperativnost, pozitivnu kooperativnost ili negativnu kooperativnost.

Primer pozitivne kooperativnosti je vezivanje kiseonika za hemoglobin. Jedan molekul kiseonika se može vezati za fero gvožđe molekula hema na svakom od četiri lanca molekula hemoglobina. Dezoksi-hemoglobin ima relativno nizak afinitet za kiseonik, ali kad se jedan molekul veže za jedan od molekula hema, kiseonični afinitet se povećava, omogućavajući drugom molekulu da se laše veže, a trećem i četvrtom još lakše. Kiseonični afinitet 3-oksi-hemoglobina je ~300 puta veći od dezoksi-hemoglobina. Ovo ponašanje daje krivoj afiniteta hemoglobina sigmoidni obliku, umesto hiperboličnog kao kod monomernog mioglobina. Na isti način, sposobnost hemoglobina da izgubi kiseonik se povećava sa smanjanjenjem broja vezanih molekula kiseonika. 

Negativna kooperativnost ima suprotan karakter; vezivanjem liganda za protein, afinitet proteina za ligand se smanjuje. Primer ovakve tendencije je relacija između gliceraldehid 3-fosfata i enzima gliceraldehid-3-fosfat dehidrogenaza.

Homotropna kooperativnost se odnosi na situaciju u kojoj je molekul koji uzrokuje kooperativnost onaj koji je njom pogođen. Heterotropna kooperativnos je scenario kad treća supstanca uzrokuje promenu afinita.

## Reference
Eva Fischer

**Eva Fischer** (Daruvar, 19. 11. 1920 - Roma, 7. 7. 2015), jugoslavensko-talijanska slikarica.

## Biografija
Eva Fischer je rođena u Daruvaru, 19. 11. 1920 u obitelji istaknutog talmudista i rabina Leopolda Fischera. Diplomirala je na Umjetničkoj akademiji u Lyonu nešto prije izbijanja Drugog svjetskog rata. 1941 godine živjela je u Beogradu, te je 6. 4. iste godine preživjela žestoki napad Luftwaffea na grad. Oca su joj ubili nacisti, dok je Eva zajedno sa majkom i bratom deportirana i internirana u logor na Korčuli koji je bio pod upravom talijanske vojske. Nešto kasnije je sa bratom prebačena u Split, gdje joj je bilo dopušteno njegovati bolesnu majku u gradskoj bolnici. 1943 godine, Eva i njezina obitelj su dobili dozvolu za odlazak iz Splita u talijansku Bolognu. U Italiji su svi zajedno promijenili prezime u Venturi kako bi se lakše uklopili i sakrili od progona. Eva, njezina majka i brat uspjeli su preživjeti Holokaust uz pomoć dobrih ljudi koji su im pomagali. Nakon rata Eva je odlučila ostati u Italiji izabravši Rim za svoj novi dom. U Italiji je ostvarila zavidnu karijeru, upoznavši umjetnike poput Salvadora Dalíja i Pabla Picassa. Za vrijeme boravka u Parizu upoznala je Marc Chagalla sa kojim je ubrzo postala bliska prijateljica i njegova velika obožavateljica. 1960-ih boravila je u Londonu gdje je izlagala svoja djela u galeriji Lefevre. Za vrijeme stvaralaštva Eva je posjetila i boravila u Izraelu tj. Jeruzalemu i Hebronu, te Americi. U Americi su njezina djela kupili i skupljali glumci poput Humphreya Bogarta, Lauren Bacall i Henrya Fonde. 1992 godine talijanski kompozitor Ennio Morricone je skladao glazbu za jednu od Evinih izložbi. Eva Fischer je umrla u Rimu 7. 7. 2015 godine.

## Reference

## Literatura
* Cambridge Scientific Abstracts *Artbibliographies Modern* (Published by Clio Press, 1996)
* *Paintings by Eva Fischer* (Published by Lefevre Gallery, 1960)
* Recupero, J. *Eva Fischer: 39 Engravings and 21 Lithographs* (Published by Cidac, Rome 1978)
* *Eva Fischer* (Sperling & Kupfer: Milan, 1957)
* Ennio Morricone *A Eva Fischer, Pittore* (Forum Studios, 1992)

## Vanjske veze
* Eva Fischer (službena web stranica)
Katalitički perfektan enzim

**Katalitički perfektan enzim** (*kinetički perfektan enzim*) je enzim koji katalizuje toliko efikasno, da skoro svaki put kad enzim dođe u kontakt sa supstratom dolazi do reakcije. Konstanta specifičnosti, *k*cat/*K*m, takvog enzima je reda veličine 108 do 109 M-1 s-1, što je indikator visoke efikasnosti. Katalitički perfektne reakcije su jedino ograničene brzinom difuzije supstrata.

Primeri katalitički perfektnih enzima su: trioza-fosfat izomeraza, karbonatna anhidraza, acetilholin esteraza, katalaza, fumaraza, β-laktamaza, i superoksid dismutaza.

Neki enzimi deluju sa kinetikom koja nadmašuje brzinu difuzije. Nekoliko mehanizama je predloženo kao objašnjenje tog fenomena. Smatra se da neki proteini ubrzavaju katalizu tako što privlače svoj supstrat i preorijentišu ga koristeći dipolarna električna polja. Neki izvori koriste kao objašnjenje kvantno-mehaničko tunelski efekat, pri čemu proton ili elektron izbegavaju aktivacione barijere. Protonski tunelski efekat je donekle kontroverzna ideja.

## Reference
Enzimska kataliza

**Enzimska kataliza** je kataliza hemijske reakcije posredstvom specijalizovanih proteina, enzima. Kataliza biohemijskih reakcija u ćeliji je vitalna zbog veoma niskih reakcionih brzina nekatalisanih reakcija.

Mehanizam enzimaske katalize je sličan u principu sa drugim tipovima hemijske katalize. Putem pružanja alternativnog reakcionog puta i stabilizacijom intermedijera enzim redukuje energiju koje je neophodna da se dostigne najviše energetsko prelazno stanje reakcije. Redukcija energije aktivacije (Ea) povećava broj molekula reaktanta sa dovoljnom energijom da dosegnu energiju aktivacije i formiraju produkt.

## Indukovano prilagođavanje

Jedan od modela intrerakcije enzima i supstrata je model indukovanog prilagođavanja. Po tom modelu inicijalna interakcija između enzima i supstrata je relativno slaba, ali te slabe interakcije brzo indukuju konformacione promene enzima koje pojačavaju vezivanje.

### Kataliza indukovanim prilagođavanjem

Prednosti mehanizma indukovanog prilagođavanja su posledica stabilizacionog dejstva jakog enzimskog vezivanja. Postoje dva različita mehanizma vezivanja supstrata: *uniformno vezivanje*, koje ima jako vezivanje za supstrat, i *diferencijalno vezivanje*, koji ima jako vezivanje u prelaznom stanju. 
Stabilizacioni efekat uniformnog vezivanja povećava afinitet vezivanja supstrata i prelaznog stanja, dok diferencijalno vezivanje povećava jedino afinitet vezivanja prelaznog stanja. Enzimi koriste oba mehanizma i evoluciono su izabrani da minimizuju Ea reakcije. Enzimima koji su zasićeni, tj. koji imaju visok afinitet vezivanja za supstrat, neophodano je diferenciono vezivanje da bi se smanjila Ea, dok mali supstrati koji su nevezani za enzime mogu da koriste bilo diferencijalno ili uniformno vezivanje.

Ti efekti su doveli do toga da većina proteina koristi mehanizam diferencijalnog vezivanja za redukovanje Ea, tako da većina proteina ima visok afinitet za prelazno stanje. Diferencijalno vezivanje se odvija putem mehanizma indukovanog prilagođavanja. Supstrat se prvo slabo veže, zatim enzim menja konformaciju, čime se povećava afinitet za prelazno stanje i dolazi do stabilizacije i sniženja energije aktivacije.

## Reference

## Literatura

* Alan Fersht, *Structure and Mechanism in Protein Science : A Guide to Enzyme Catalysis and Protein Folding.* W. H. Freeman, 1998. 
* Dedicated issue of ''Philosophical Transactions B'' on Quantum catalysis in enzymes freely available.

## Povezano
* Enzimska analiza
* Enzimska kinetika
* Proteinska dinamika
* Tunel efekat
Lista enzima

Ovaj spisak sadrži enzime uređene u numeričkom redosledu po preporuci odbora za nomenklaturu Međunarodne unije za biohemiju i molekularnu biologiju.

* Spisak EC brojeva (EC 1)
* Spisak EC brojeva (EC 2)
* Spisak EC brojeva (EC 3)
* Spisak EC brojeva (EC 4)
* Spisak EC brojeva (EC 5)
* Spisak EC brojeva (EC 6)

## Reference
Hajla

**Hajla** () je planina u sklopu Prokletija, na granici Kosova i Crne Gore. Leži između Rugovske klisure i izvorišta reke Ibra. Najveću visinu (2403 m) dostiže na teritoriji Kosova. Obuhvata i nešto izdvojenu Ahmicu visine 2272 m .

U njenoj građi najviše je permskih kvarcnih konglomerata i povrh njih, silificiranih, mermerastih i dolomitskih krečnjaka. U pleistocenu bila je pod lednicima, koji su se od nje razilazili i kretali, naročito prema severu, među kojima je najpoznatiji bio rožajski. Njihovi tragovi su ostali u vidu nekoliko cirkova i valovskih korita. Zbog izrazite visine, greben Hajle je go, a niži delovi su pokriveni suvatima, a podnožje, naročito prema izvorištu Ibra, četinarskom vegetacijom u kojoj ima divljih životinja (medved, vuk i dr.)

## Najviši vrhovi
* Hajla (2403)
* Vranovačka Hajla (2281)
* Dramodol (2120)
* Škreljska Hajla (2011)

## Napomene

## Literatura
* tekst Dr. Živorada Martinovića, univ. prof. PMF u Prištini u Enciklopediji Jugoslavije, Jugoslovenskog leksikografskog zavoda Zagreb 1988. tom 4. (E-HRV) str. 666
* Katalog planina Srbije 
* Rusulija, Ahmica i Hajla
Reakcija

Termin **Reakcija** ima više značenja.

* Reakcija (fizika)
* Hemijska reakcija
** Lančana reakcija
** Povratna hemijska reakcija
** Reakcija adicije
** Reakcija supstitucije
** Nuklearna reakcija
* Eutektoidna reakcija, fazni prelaz

* Osećanje, emotivna reakcija
Opinions on Trial

***Opinions on Trial*** () je bila američka televizijska emisija koja se od 1944. do 1945. godine na programu njujorške TV-stanice WCBW (današnji WCBS-TV). Koncept emisije je bilo fingirano "suđenje" na kome se trebalo presuditi o nekom kontroverznom pitanju - dvije strane su imale svoje "advokate" i svoje "svjedoke". Kao i kod mnogih emisija iz tog perioda, o njenom sadržaju postoje prilično oskudni podaci. Emitirala se uživo te, s obzirom da tada nije postojala tehnologija za bilježenje televizijskog signala, ne postoje nijedne sačuvane snimke.
Will You Remember? (TV serija)

***Will You Remember?*** () bila je američka zabavna TV emisija varijetetskog tipa, koja se od 1944. do 1945. emitirala na programu njujorške TV-stanice WCBW (današnji WCBS-TV). Kao i kod mnogih emisija iz tog perioda, o njenom sadržaju i sudionicima postoje prilično oskudni podaci. Pretpostavlja se da je sa emitiranjem započela u junu ili julu 1944. godine, a završila u februaru 1945. O jednoj od emisija je pisao časopis Billboard u izdanju od 9. decembra 1944. godine, opisavši kako pjevačica Vera Massey glumi ženu čiji je muž otišao boriti se u tada aktualnom drugom svjetskom ratu. S obzirom da se emitirala uživo, te da nije postojala tehnika bilježenja televizijskog signala, ne postoji nijedna sačuvana snimka.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Will You Remember?'' at IMDb
Missus Goes a Shopping

***Missus Goes a Shopping*** () je američka radio i televizijska igra, poznata kao jedna od prvih emisija tog tipa koja se redovno emitirala na američkoj televiziji, odnosno u svijetu. Originalno se emitirala kao radio-emisija na programu CBS Radio od 17. februara 1941. do 12. decembra 1951. godine. Na televiziji se prvi put pojavila 3. augusta 1944. kada ju je vodio John Reed King; emitirala se u udarnom terminu i kao takva zadržala na programu sve do 22. januara 1946. Nova verzija - u dnevnom terminu - se prikazivala od 19. novembra 1947. do 12. januara 1949. Voditelj joj je bio Bud Collyer, koga je pred sam kraj zamijenio Warren Hull.

## Vanjske veze
* ''Missus Goes A-Shopping'' at IMDB