Tora! Tora! Tora!

***Tora! Tora! Tora!*** () je američko-japanski ratni film snimljen 1970. godine u režiji Richarda Fleischera, Toshia Masude i Kinjia Fukasakua. U njemu se prikazuju događaji neposredno pred i tokom samog napada japanske mornaričke avijacije na američku mornaričku bazu u Pearl Harboru kojom je otpočeo rat na Pacifiku, odnosno SAD ušle u Drugi svjetski rat.

Film je nastao po ideji američkog producenta Daryla F. Zanucka koji je nekoliko godina prije sa filmom *[[Najduži dan]]* postigao izuzetan uspjeh prikazujući savezničko iskrcavanje na Normandiju. Za *Tora! Tora! Tora!* je nastojao koristiti isti osnovni pristup - prikazivanje događaja u stilu dokudrame, maksimalno inzistiranje na autentičnosti i objektivnosti, što je uključivalo različite perspektive, uključujući japansku, a zbog čega su angažirani japanski glumci, studiji i režiseri, te je tako na projektu nakratko sudjelovao i proslavljeni Akira Kurosawa. Sa druge strane, *Tora! Tora! Tora!* je predstavljala daleko veći izazov od *Najdužeg dana* prije svega zbog toga što se snimala u boji, što je značilo da se nije moglo ubacivati autentične crno-bijele dokumentarne snimke u scene borbi, prije svega onih zračnih. Taj se problem riješio po uzoru na prethodne godine prikazani film *[[Bitka za Britaniju (film)|Bitka za Britaniju]]*, odnosno kombinacijom maketa, replika autentičnih aviona iz doba Drugog svjetskog rata, kao i suvremenih školskih aviona modificiranih i "ušminkanih" da sliče na stvarne avione; zahvaljujući tome se mogla snimati scena u kojoj se čak 30 aviona istovremeno bori u zraku. U jednoj je sceni pak, korišten autentični Boeing B-17 koji je namjerno srušen prilikom slijetanja i time rekonstruiran stvarni događaj. Filmu je dosta pomogla i američka ratna mornarica te je tako, između ostalog, nosač aviona *[[Yorktown (CV-10)|Yorktown]]* u njemu "glumio" japanske nosače. Veliki je trud uložen u specijalne efekte, odnosno scene uništenja američkih bojnih brodova u bazi, a što je kasnije nagrađeno Oscarom u toj kategoriji.

Sa budžetom od oko 25 miliona US$, *Tora! Tora! Tora!* je bio jedan od najskupljih filmova svog vremena te je, usprkos toga što je postao 9. najgledaniji film u američkim kino-dvoranama 1970. godine, stekao status *[[flop (industrija zabave)|flopa]]*. Niti kritike mu nisu bile previše naklonjene, te mu se zamjerao izuzetno spor tempo, kao i "klasični" način prikazivanja radnje. Usprkos svega toga, u samom Japanu je postigao izuzetan uspjeh, kao i u ostatku svijeta. Kasniji kritičari su počeli hvaliti prije svega njegovu informativnost, a prema jednoj anketi iz 1994. godine upravo je *Tora! Tora! Tora!* tadašnjim Amerikancima bila glavni izvor saznanja o napadu na Peral Harbor. Scene iz filma su kasnije bile reciklirane u cijelom nizu filmova i TV-serija posvećenih Drugom svjetskom ratu ili napadu na Pearl Harbor što uključuje *[[Bitka za Midway (film, 1976)|Bitku za Midway]]*, *[[Pearl (miniserija)|Pearl]]*, *[[From Here to Eternity (miniserija)|Odavde do vječnosti]]*, *[[The Final Countdown (film)|The Final Countdown]]*, pa čak i film *[[Australia (film, 2008)|Australia]]* iz 2008. godine.

## Izvori

## Literatura
* Parish, James Robert. *The Great Combat Pictures: Twentieth-Century Warfare on the Screen.* Metuchen, New Jersey: The Scarecrow Press, 1990. .

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* Prange, Gordon W.