open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Poljanska Sora

**Poljanska Sora** (ili **Poljanščica**) je rijeka u centru Slovenije duga 43 km, ona je južni rukavac koji formira rijeku Soru (sjeverni je Selška Sora).
## Geografija
Poljanska Sora izvire pod imenom **Sovra** u Rovtarskom gorju, nešto južnije od Žirija, na nadmorskoj visini od 700 metara. Nakon tog teče prema sjeverozapadu prema Škofjoj Loki gdje se spaja sa Selškom Sorom i formira Soru.

Sliv Poljanske Sore velik je oko 328 km², to je uglavnom brdovit kraj, pa Poljanska Sora ima karakter brzaka, zbog tog je kod sela Fužine 1924. podignuta manja hidroelektrana.
## Reference

## Vanjske veze
* Sora (Poljanska, Selška in skupna Sora)
Selška Sora

**Selška Sora** (ili **Selščica**) je rijeka u centru Slovenije duga 32 km, ona je sjeverni rukavac koji formira rijeku 
Soru (južni je Poljanska Sora).
## Geografija
Selška Sora izvire kod sela Zgornja Sorica u Općini Železniki, na nadmorskoj visini od 910 metara. Nakon tog teče prema jugoistoku preko grada Železniki, do Škofje Loke gdje se spaja sa Poljanskom Sorom i formira Soru.

Sliv Selše Sore velik je oko 215 km², i proteže se po brdovitom kraju.
## Reference

## Vanjske veze

* Sora (Poljanska, Selška in skupna Sora)
Sora

**Sora** je rijeka u centru Slovenije duga 52 km (kad se uračuna i dužina Poljanske Sore), desna pritoka rijeke Save.
## Geografija
Rijeka Sora formira se od dviju rukavaca; Poljanske i Selške Sore koje se spajaju u centru Škofje Loke na nadmorskoj visini od 700 metara. Nakon formiranja Sora teče 9 km gotovo ravnolinijski prema jugoistoku do svog ušća u Savu kod Medvoda.

Južni krak - Poljanska Sora (ili *Poljaščica*), koji izvire nešto južnije od Žirija je sa svojih 43 km duži, dok je Selška Sora (*Selščica*) sa svojih 32 km kraća komponenta Sore.

Sliv Sore velik je oko 636 km², i proteže se najvećim dijelom brdovitom kraju a manjim po ravnici Sorškog polja.
## Reference

## Vanjske veze

* Sora (Poljanska, Selška in skupna Sora)
Zauzeće Ehalije

***Zauzeće Ehalije*** () naslov je jedne izgubljene starogrčke epske pesme, koja se u antici pripisivala Homeru ili Kreofilu sa Samosa. Prema jednom drevnom predanju, Homer je tu pripovest ispričao Kreofilu, u znak zahvalnosti za njegovo gostoprimstvo (''ksenia''), a Kreofil ju je onda zapisao. Pesma je, kako se čini, opisivala Heraklovo osvajanje drevnog grčkog grada Ehalije, poznate u grčkoj književnosti i kao "Euritov grad". 

Pesma je nastala možda u 7. veku pne. Od nje je sačuvan jedan jedini stih, koji je predstavljao deo govora koji Herakle upućuje Joli, ženi njegova sina Hila. Spominju se još četiri njena fragmenta, od kojih se tri odnose na Heraklovo osvajanje Ehalije, a četvrti na Medeju, koja se možda koristi kao paralela Dejaniri, Heraklovoj supruzi: u toj verziji mita, naime, Medeja ubija Kreonta i svoju decu stavlja pod zaštitu boginje Here, no njih ubijaju Korinćani i zatim optužuju njihovu majku.

Naime, postavljena je i teza, na osnovu sholije uz jedan stih uz Euripidovu *[[Medeja|Medeju]]*, da je pesma spominjala i to kako je Medeja otrovala Kreonta, možda ― kako je sugerisao Franz Stoessl ― samo usput u priči Dejanire, koja se tu pojavljuje u svom prvobitnom izdanju kao "uništiteljica muškaraca", na šta ukazuje i etimologija njenog imena: "nevina Dejanira, koja slučajno usmrćuje Herakla, predstavlja kasniju invenciju", tvrdi Malcolm Davies, i "možda je proizvod Sofoklova uma".

Grčki geograf Strabon beleži u svojoj *Geografiji* da ni njemu nije poznata lokacija grada Ehalije te primećuje da su različiti autori taj grad nazivali različitim imenima i smeštali ga u različite delove Grčke. Čini se da je zapravo postojalo više lokacija koje su se zvale Ehalija, što dodatno komplikuje proučavanje ove pesme.

## Reference

## Fragmenti
* A. Bernabé (éd.), *Poetae epici Graeci*, I, Leipzig, 1987 (*PEG*).

## Literatura
* Timothy Gantz, *Mythes de la Grèce archaïque*, Belin, 2004 (original: Johns Hopkins University Press, 1993, 2 vol.).
Kardiolipin

**Kardiolipin** (*1,3-bis(sn-3’-fosfatidil)-sn-glicerol*, *CL*) je važna komponenta unutrašnje mitohondrijalne membrane, gde čini oko 20% ukupnih lipida. Pored unutrašnje mitohondrijalne membrane kardiolipin se još može naći u membrani bakterija. Ime „kardiolipin“ potiče od mesta lokalizacije gde je ovaj lipid prvi put pronađen - u ćelijama životinjskog srca. Izolovan je iz goveđeg srca tokom ranih 1940-tih. U ćelijama sisara kao i u ćelijama biljaka, kardiolipin je skoro uvek prisutan u unitrašnjoj mitohondrijalnoj membrani, gde igra važnu ulogu neophodnu za optimalnu funkciju brojnih enzima uključenih u ćelijksi metabolizam u mitohondriji (između ostalog uključujući i enzime Krebsovog ciklusa).

## Reference

## Povezano
* Fosfatidilglicerol

## Vanjske veze
* 
* Cardiolipin (Diphosphatidylglycerol)
Fosfatidilglicerol

**Fosfatidilglicerol** je glicerofosfolipid prisutan u plućnom surfaktantu.

Opšta struktura fosfatidilglicerola se sastoji od L-glicerol 3-fosfatne osnove estarski vezane sa bilo zasićenim ili nezasićenim masnim kiselinama na atomima ugljenika 1 i 2. Čeoni supstituent glicerola je vezan preko fosfomonoestra. On je prekurzor surfaktanta i njegovo prisustvo (>0,3) u amniotskom fluidu novorođenčeta je indikator zrelosti pluća.

## Biosinteza

L-glicerol-3-fosfat se aktivira pomoću CTP i pirofosfat se odvaja proizvodeći CDP-diglicerol. Glicerol-3-fosfat se vezuje za CDP-diglicerol i fosfatidilglicerol fosfat se formira, dok se CMP oslobađa. Fosfatna grupa se hidrolizuje formirajući fosfatidilglicerol. Dva fosfatidilglicerola formiraju kardiolipin, koji je sastojak mitohondrijske unutrašnje membrane.

## Reference

## Povezano
* Glicerol
* Kardiolipin

## Vanjske veze
*
Glikozil-fosfatidilinozitol

**Glikozil-fosfatidilinozitol** (*GPI*) je glikolipid koji može da bude vezan za C-terminus proteina tokom posttranslacione modifikacije. On se sastoji od fosfatidilinozitolne grupe vezane kroz ugljeno hidratni linker (glukosamin i manoza glikozidno vezani za inozitol) za C-terminalnu aminokiselinu proteina. Dve masne kiseline u hidrofobnoj fosfatidil-inozitolnoj grupi učvršćuju protein za ćelijsku membranu.

Fosfolipaza C (PLC) je enzim koji ima sposobnost presecanja fosfo-glicerolnih veza GPI-vezanih proteina. PLC tretman uzrokuje odvajanje GPI-vezanih proteina od spoljašnje ćelijske membrane. Za T ćelijski markeri Thy-1 i acetilholin esteraza, kao i crevne i posteljične alkalne fosfataze, je poznato da su GPI-vezane i da se oslobađaju tretmanom sa PLC. Smatra se da su GPI-vezani proteini preferentno locirani u lipidnim splavovima, što ukazuje na visok stepen organizacije u okviru mikro domena membrane plazme.

## Sintetički defekti GPI-sidra

Defekti GPI sinteze se javljaju kod retkih bolesti paroksizmalna noćna hemoglobinurija (PNH) i hiperfosfatazija sa sindromom mentalne retardacije (HPMR). Kod PNH klonalni defekt u krvnim stem ćelijama u PIGA genu, koji je neophodan za GPI sintezu, dovodi do pogrešne GPI veze faktora ubrzavanja raspada (DAF) i CD59 u crvenim krvnim zrncima. Bez tih proteina na ćelijskoj površini, sistem komplementa može da lizira ćeliju. Veliki broj crvenih krvnih zrnaca biva uništen, i to dovodi do hemoglobinurije.

## Literatura

## Vanjske veze
*
Volatilne masne kiseline

**Volatilne masne kiseline** (*VFA*) su masne kiseline sa ugljeničnim lancom sa šest ili manje ugljenika. One se nazivaju i *kratkolančane masne kiseline*.

Volatilne masne kiseline se formiraju putem fermentacijom u crevima.

Primeri kiselina iz ove grupe:

* Sirćetna kiselina
* Propionska kiselina 
* Buterna kiselina

## Reference

## Vanjske veze
* "Role of Volatile Fatty Acids in Development of the Cecal Microflora in Broiler Chickens during Growth" at asm.org
VFA

Termin **VFA** ima više značenja.

* Volatilne masne kiseline ()
* Aerodrom Viktorijini vodopadi, IATA kod aerodroma u Zimbabveu
GPI

Termin **GPI** ima više značenja.

* Glukoza fosfat izomeraza je enzim koji katalizuje reverzibilnu izomerizaciju glukoze 6-fosfata i fruktoze 6-fosfata.
* Glikozil fosfatidilinozitol, , je glikolipid koji može biti dodat na C-terminus proteina kao posttranslaciona modifikacija.
GPI (gen)

__NOTC__

**Glukoza fosfat izomeraza‎**, takođe poznata kao **GPI**, je ljudski protein kodiran  genom.

## Funkcije

Ovaj gen pripada GPI familiji čiji članovi kodiraju multifunkcionalne fosfoglukozne izomeraze koje učestvuje u energetskim putevima. Protein kodiran ovim genom je dimerni enzim koji katalizuje reverzibilne izomerizacije glukoze 6-fosfata i fruktoze 6-fosfata.

glukoza 6-fosfat  fruktoza 6-fosfat

GPI ima različite funkcije unutar i izvan ćelije. U citoplazmi, ovaj protein učestvuje u glikolizi i glukoneogenezi, dok van ćelije on funkcioniše kao neurotrofilni faktor za kičmene i senzorske neurone. Identičan protein izlučuju ćelije raka. Protein izlučen iz tih ćelija je poznat kao *autokrini faktor motiliteta*. On stimuliše metastazu. Defekti ovog gena mogu da prouzrokuju nonsferocitnu hemolitičku anemiju, i jaka enzimska deficijencija može biti asocirana sa *[[hydrops fetalis]]*, brzom neonatalnom smrću i neurološkim oštećenjima.

## Reference

## Literatura

## Povezano
* Glukoza 6-fosfat izomeraza‎
PGI

Termin **PGI** ima više značenja.

* GPI (gen) je gen enzima fosfoglukozna izomeraza.
* Glukoza 6-fosfat izomeraza, , je enzim koji katalizuje reverzibilnu izomerizaciju glukoze 6-fosfata i fruktoze 6-fosfata.
AMF

Termin **AMF** ima više značenja.

* GPI (gen) je alternativni naziv za enzim glukoza fosfat izomeraza, koji katalizuje reverzibilnu izomerizaciju glukoze 6-fosfata i fruktoze 6-fosfata.
* Atlantski muzički festival je internacionalni muzički festival u SAD-u.
Etarski lipid

**Etarski lipidi** su lipidi u kojima je jedan ili više atoma ugljenika glicerola vezan za alkilni lanac putem etarske veze, umesto uobičajene estarske veze.

## Tipovi
Etarski lipidi se nazivaju plazmalogenima (1-O-1'-alkenil-2-acilglicerofosfolipidi), ako u fosfolipidu sa glicerolnom osnovom postoji nezasićena *O*-(1-alkenil) (vinil etarska) grupa u prvoj poziciji glicerola.

Trombocit-aktivirajući faktor (PAF) je etarski lipid koji ima acetilnu grupu umesto acilnog lanca u drugog poziciji (SN-2).

## Biosinteza
Formiranje etarske veze kod sisara se odvija posredstvom dva enzima, dihidoksiacetonefosfat aciltransferaza (DHAPAT) i alkildihidroksiacetonfosfat sintaza (ADAPS), koji su prisutni u peroksizomu. Accordingly, peroxisomal defects often lead to impairment of ether-lipid production.

Monoalkilglicerolni etri (MAGE) se isto tako formiraju iz 2-acetil MAGE (prekursora PAF-a) posredstvom KIAA1363.

## References

## Povezano
* Arheol

## Vanjske veze
*
Plazmalogen

**Plazmalogeni** su tip etarskih fosfolipida, koji je osoben po prisustvu vinil etarske veze u sn-1 poziciji i estarske veze u sn-2 poziciji. Kod sisara, sn-1 pozicija je tipično izvedena iz C16:0, C18:0, ili C18:1 masnih alkohola, dok je sn-2 pozicija uglavnom popunjena polinezasićenim masnim kiselinama. Najčešće čeone grupe prisutne u plazmalogenima sisara su etanolamin (plazmeniletalomini) ili holin (plazmenilholini).

## Reference

## Vanjske veze
*
Konc

**Konc** je naselje u slovenskoj Općini Laškom. Konc se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Savinjskoj. 

## Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 25 stanovnika.

## Reference
Nanos (planina)

**Nanos** je kraška planina na istočnim granicama Notranjske u Sloveniji visoka 1262 metara.
## Geografija
*Nanos* leži na sjeveroistoku Vipavske doline, a sa sjevera se nadovezuje na Trnovski gozd. Ta stjenovita planina duga je 12 i široka nekih 6 km, po nižim djelovima obrastla je šumama bukve, a po višim rastu borovi. Sam vrh ima oblik visoravni, a najviši vrh **Pleša** nalazi se sa istočne strane.

Neposredno ispod vrha nalazi se planinarski dom - Vojkova koča, koji posjeti do 30.000 planinara i izletnika. Do njega je moguće doći i automobilom makadamskom cestom iz sela Podnanos u Vipavskoj dolini.

Nanos se uzdiže gotovo neposredno od autoputa Ljubljana - Koper, udaljen nekih 60 km kako od Ljubljane tako i od Nove Gorice, a Koper je nešto bliži. Najveći broj planinara penje se strmijim istočnim padinama iz sela Razdrto
## Reference

## Vanjske veze

* ''Nanos'' na portalu SummitPost
Velike Eeje

***Velike Eeje*** () naslov je izgubljene starogrčke epske pesme, koja se u antici najčešće (mada ne uvek) pripisivala Hesiodu. Kao i bolje poznat *[[Katalog žena]]*, koji je takođe pripisivan Hesiodu, *Velike Eeje* bile su genealoška pesma koja je izlagala porodična stabla drevnih heroja i mnoge mitove koji su se ticali tih heroja. U citatima drugih antičkih autora sačuvano je najmanje sedamnaest fragmenata iz ove pesme, a još dva fragmenta sačuvana su na papirusima iz 2. veka nove ere, no uzimajući u obzir sličnosti između *Velikih Eeja* i *Kataloga žena* moguće je i da neki fragmenti za koje se tradicionalno smatra da pripadaju *Katalogu* zapravo predstavljaju delove teksta iz ovod drugog, manje popularnog hesiodovskog dela. Veći deo naučnog rada na *Velikim Eejama* zapravo se i tiče odnosa između te pesme i *Kataloga*, kao i pitanja da li se naslov *Velike Eeje* uopšte odnosi na jednu jedinstvenu epsku pesmu.

Naslov je ova pesma dobila po formuli ἢ οἵη / *ē' hoiē* = "ili kakva (je bila...)", kojom je pesnik započinjao istorijat svake pojedine herojine čija je veza s nekim bogom ili herojem igrala važnu ulogu u herojskim genealogijama koje je pesma obrađivala. Jedini sačuvani primer upotrebe ove formule odnosi se na uvođenje Mekionike, koja je inače u mitografiji nepoznata, a predstavljena je kao majka argonauta Eufema:

Za razliku od *Kataloga žena*, *Velike Eeje* često su se citirale bez navođenja izvora ili uz skeptične opaske kao što su "autor *Velikih Eeja* kaže..."

Nije poznato koliko je duga bila ova pesma, ali ako je suditi po pridevi *Megalai* ("Velike") sadržanom u naslovu, imala je više od pet knjiga, koliko ih je bilo u *Katalogu žena*.

## Izdanja i prevodi
### Kritička izdanja
* .
* .
* .
* .

### Prevodi na engleski
* . (The link is to the 1st edition of 1914.) English translation with facing Greek text of all the fragments in  except for frr. 251(a) and 259(a).
* .
* .

## Reference

## Literatura
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .

## Vanjske veze
* English translation na *Theoi Project*, iz prvog izdanja  (1914).
Nebra (Unstrut)

**Nebra** () je grad u nemačkoj saveznoj državi Saksonija-Anhalt. Jedno je od 43 opštinska središta okruga Burgenland. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 3.039 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 15084360.

## Geografski i demografski podaci

Nebra se nalazi u saveznoj državi Saksonija-Anhalt u okrugu Burgenland. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 150 metara. Površina opštine iznosi 17,8&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.039 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 170 stanovnika/km².

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine  
* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn  - Informacioni sistem gradova, opština i okruga.
Radlje ob Dravi (općina)

**Općina Radlje ob Dravi** (slovenski: *Občina Radlje ob Dravi*) je jedna od **212** slovenskih općina od 6.311 stanovnika, administrativni centar općine je istoimeni grad Radlje ob Dravi.
## Geografija
Općina Radlje ob Dravi leži na sjeveru Slovenije, pored austrijske granice, na površini od 93.9 km² na kojoj se prostire 14 naselja.
## Naselja Općine Radlje ob Dravi
Brezni Vrh, Dobrava, Radelca, **[[Radlje ob Dravi]]**, Remšnik, Spodnja Orlica, Spodnja Vižinga, Sveti Anton na Pohorju, Sveti Trije Kralji, Šent Janž pri Radljah, Vas, Vuhred, Zgornja Vižinga, Zgornji Kozji Vrh
## Reference

## Vanjske veze

* Službena stranica Općine Radlje ob Dravi
Radlje ob Dravi

**Radlje ob Dravi** (njemački: *Marenberg*) je grad u Sloveniji od 2.861 stanovnika, on je i administrativni centar Občine Radlje ob Dravi.

Sve do 1952. grad se zvao Marenberg
## Geografija
Radlje ob Dravi leže malo dalje od lijeve obale rijeke Drave, između dva masiva Pohorja i Kozjaka. Svega 6 km od grada je austrijska granica, Dravograd je udaljen 17&nbsp;km, a do Maribora ima 45 pa je Radlje centar između ta dva grada.
## Historija
Radlje se prvi put navode u nekom dokumentu 1161. kao selo -*villa Radela*, iznad kojeg se nalazio burg porodice Marenberg koja je imala taj kraj kao svoj feud.

Osmanlije su u tri navrata napali Marenberg - 1476., 1480. i 1532.

Ubrzaniji razvoj naselja zbija se od druge polovice 19. vijeka, kad je postao centar lokalne administracije, točnije sjedište carskog suda, notara, porezne uprave, pošte i telegrafa i školske nadzorne službe.

Od kraja 19. vijeka razvija se industrija, obrada drva, i tvornica kože i krzna.
## Znamenitosti
Znamenitost tog malenog grada je ženski dominikanski samostan koji je imao veliki utjecaj na mjesto. On je osnovan 1251. ali svoj današnji izgled duguje baroknim dogradnjama. Nakon ukidanja samostana - 1782 porušena je samostanska crkva Marijina uzačašća. Na brdu iznad grada nalaze se ruševine nekadašnjeg burga kojeg je između 1193 - 1220. podigao Albert Marenberški. Burg je izgorio 19. maja 1697. i odtad propada.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Radlje ob Dravi
Laktozilkeramid

**Laktozilkeramid** je tip ceramida koji sadrži laktozu.

Primer jedinjenja iz ove grupe je CDw17 antigen.

## Reference

## Povezano
* Laktozilceramid 1,3-N-acetil-beta-D-glukozaminiltransferaza
* Laktozilceramid alfa-2,3-sialiltransferaza
* GAL3ST1
* ST3GAL5
CDw17 antigen

**CDw17 antigen** je laktozilkeramid.

Ovo jedinjenje je supstrat enzima A4GALT.

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Globotriaozilkeramid

**Globotriaozilkeramid** (CD77, Gb3, keramid triheksozid) je gangliozid.. On je jedan od nekoliko klastera diferencijacije koji nisu proteini.

On se formira alfa vezivanjem galaktoze sa laktozilkeramidom posredstvom enzima A4GALT.

Globotriaozilkeramid je supstrat alfa-galaktozidaze, koja hidrolizuje terminalnu alfa vezu. 

## Klinički značaj
Defekti enzima alfa-galaktozidaza dovode do nakupljanja globotriaozilkeramida, i to uzrokuje Fabrijevu bolest.

Globotriaozilkeramid je takođe jedan od bioloških meta Šiga toksina, koji je odgovoran za patogenost bakterije *[[Escherichia coli]]*.

## Reference
Sporo-reagujuća supstanca anafilakse

**Sporo-reagujuća supstanca anafilakse** (*SRS-A*) je smeša leukotriena LTC4, LTD4 i LTE4. Mastociti je izlučuju tokom anafilaktičke reakcije, uključujući inflamaciju. Ona je prisutna u bazofilima.

SRS-A indukuje dugotrajnu, sporu kontrakciju glatkih mišića. Ona ima značajnu bronhokonstrikcionu ulogu u astmi. U odnosu na histamin, ona je znatno potentnija, ima sporiji početak dejstva i duže trajanje dejstva.

## Reference

## Vanjske veze
*
Gasotransmiter

**Gasotransmiteri** su gasoviti molekuli koji se sintetišu u telu. Ova grupa molekula obuhvata azot-monoksid, vodonik sulfid, ugljen monoksid, i u manjoj meri Azotsuboksid. 

Gasotransmiteri su familija endogenih gasovitih signalnih molekula. Ovi gasovi dele mnoge zajedničke karakteristike u pogledu proizvodnje i funkcije, ali ispoljavaju svoje dejstvo na jedinstvene načine. Oni se razlikuju od klasičnih signalnih molekula u ljudskom telu. Prvi nagoveštaji da gas ima direktno dejstvo na farmakološkim receptorima i da stoga deluje kao neurotransmiter su izneti 1981, u rezultatima kliničkih ispitivanja azot monoksida. In vitro eksperimenti su potvrdili ta opažanja.

## Reference
Naftohinon

**Naftohinon** je klasa organskih jedinjenje izvedenih iz naftalina. Tri izomera se često javljaju:
* 1,2-Naftohinon
* 1,4-Naftohinon, poznat po vitaminu K 
* 2,6-Naftohinon (*amfi*-naftohinon)

## Reference
Multivitamin

**Multivitamin** je dijetarni suplement sa vitaminima, dijetarnim mineralima, i drugim nutricionim elementima. Takvi preparati su dostupni u obliku tableta, kapsula, pasta, prahova, tečnosti i injekcionih formulacija. Izuzev injecionih formulacija, koje su jedino dostupne pod medicinskim nadzorom, multivitamine je priznala kao kategoriju hrane komisija Kodeks Alimentarijus (telo Ujedinjenih nacija za prehrambene standarde).

Multivitaminski suplementi su često dostupni u kombinaciji sa dijetarnim mineralima. Multivitaminski/mineralni suplementi se definišu kao suplementi sa 3 ili više vitamina i minerala, koji ne sadrže biljne prerađevine, hormone, ili lekove, u kojima je svaki vitamin i mineral prisutan u dozi ispod podnošljivotg gornjeg nivoa, i ne predstavlja zdravstveni rizik. Termini multivitamin i multimineral su često sinonimni.

Postoji evidencija koja sugeriše da kod zdravih ljudi multivitaminski suplementi ne sprečavaju pojavu kancera, srčane bolesti, ili drugih oboljenja. Međutim, postoje specifične grupe ljudi kojima multivitaminski suplemenati koriste (na primer, ljudi sa slabom ishranom ili osobe sa velikim rizikom od makularne degeneracije). Po tvrđenju Harvardske škole za javno zdravlje: „Gledajući na svu evidenciju, izgleda da su potencijalne zdravstvene koristi od upotrebe standardne dnevne doze multivitamina veće od potencijalnih rizika za većinu ljudi.“

Na osnovu deceniju duge dvostruko-slepe studije iz 2012. u kojoj je učestvovalo skoro 15.000 osoba je zaključeno da su osobe koje su koristile multivitamin na dnevnoj bazi za 8 % manje obolele od kancera u poređenju sa osobama koje su koristile placebo.

## Reference

## Povezano
* Dijetarni suplement
* Esencijalni nutrijent
* Megavitaminska terapija

## Vanjske veze
* Dietary Supplement Fact Sheet: Multivitamin/mineral Supplements, from the U.S. National Institutes of Health
* Multivitamin/Mineral Supplements , from the U.S. Agency for Healthcare Research and Quality
* Multivitamins and cancer , from the American Cancer Society
* Safe upper levels for vitamins and minerals  - Report of the UK Food Standards Agency Expert Group on Vitamins and Minerals
Hipotalamusno-hipofizno-nadbubrežna osovina

**Hipotalamusno-hipofizno-nadbubrežna osovina** (*HPA*, *HTPA osa*, *[[Limbički sistem|limbička]] hipotalamusno-hipofizno-adrenalna osa*, LHPA osa, *hipotalamusno-hipofizno-adrenalno-[[Gonadotropin|gonadotropna]] osa*) je komplekstan set direktnih uticaja i povratnih interakcija između hipotalamusa, hipofize, i nadbubrežne žlezde.

Interakcije između tih organa sačinjavaju *HPA osovinu*, glavni deo neuroendokrinog sistema koji kontroliše reakcije na stres i reguliše mnoge telesne procese, uključujući varenje, imunski sistem, raspoloženje i emocije, seksualnost, skladištenje i potrošnju energije. Širok spektar vrsta, uključujući ljude, poseduje komponente HPA osovine. To je zajednički mehanizam za interakciju između žlezda, hormona, i delova međumozga koji posreduje opšti adaptacioni sindrom.

## Reference

## Povezano

## Vanjske veze
* 
* NeuroWiki page on HPA axis 
* Mind-Body-Health.net page on HPA axis
Hipotalamusno-hipofizno-tiroidna osovina

**Hipotalamusno-hipofizno-tiroidna osovina** (*HPT osa*, tiroidna homeostaza, kontrola tirotropne povratne sprege) je deo endokrinog sistema odgovoran za regulaciju metabolizma. Kao što proizilazi iz njenog imena, ona je zavisna od hipotalamusa, hipofize, i tiroidne žlezde.

Hipotalamus detektuje niske nivoe tiroidnih hormona u cirkulaciji (T3 i T4) i u odgovoru na to otpušta tireooslobađajući hormon (TRH). TRH stimuliše hipofizu da proizvede tireostimulišući hormon (TSH). TSH zatim stimuliše štitastu žlezdu da formira tiroidne hormone dok se nivoi u krvi ne vrate na normalu. Tiroidni hormoni vrše negativnu kontrolu na hipotalamus, kao i na anteriornu hipofizu, čime se kontroliše otpuštanje TRH iz hipotalamusa i TSH iz hipofize.

## Reference

## Literatura

* 
* C. Gauna, G. H. van den Berghe, A. J. van der Lely: "Pituitary Function During Severe and Life-threatening Illnesses", in: *Pituitary*, **2005**, *8&nbsp;(3–4)*, S.&nbsp;213–217; 

## Povezano
* Testovi tiroidne funkcije
HPA

Termin **HPA** ima više značenja.

* Hipotalamusno-hipofizno-nadbubrežna osovina
* Hektopaskal (hPa), jedinica pritisak ekvivalentna sa oko 1/1000 atmosfere
Karlsbad (Baden)

**Karlsbad** () je opština u nemačkoj saveznoj državi Baden-Virtemberg. Jedno je od 32 opštinska središta okruga Karlsrue. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 15.882 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 8215096.

## Geografski i demografski podaci

Karlsbad se nalazi u saveznoj državi Baden-Virtemberg u okrugu Karlsrue. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 264 metra. Površina opštine iznosi 38,0&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 15.882 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 418 stanovnika/km².

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine 
* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn  - Informacioni sistem gradova, opština i okruga.
Champion (film, 1949)

***Champion*** () je američki crno-bijeli film snimljen 1949. godine u režiji Marka Robsona. Po žanru je drama, a temelji se na noveli Ringa Lardnera. Naslovni protagonist, čiji lik tumači Kirk Douglas, je talentirani boksač, a radnja prikazuje kako mu uspjesi u profesionalnoj karijeri donose bogatstvo, slavu i žene, ali isto tako kompromitiraju njegovo moralni integritet. *Champion* je poznat kao jedan od filmova koji je od Kirka Douglasa, kasnije nominiranog za Oscar za najboljeg glumca, učinio pravu hollywoodsku zvijezdu.

## Uloge
* Kirk Douglas ... Michael "Midge" Kelly
* Marilyn Maxwell ... Grace Diamond
* Arthur Kennedy ... Connie Kelly
* Paul Stewart ... Tommy Haley
* Ruth Roman ... Emma Bryce
* Lola Albright ... Palmer Harris
* Luis Van Rooten ... Jerome "Jerry" Harris
* Harry Shannon ... Lew Bryce
* Esther Howard ... majka Midgea Kellyja
* John Daheim ... Johnny Dunne

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
*
Kanski filmski festival 1949.

Drugi po redu **[[Kanski filmski festival|Kanski festival]]** () je bio održan od 2. do 17. septembra 1949. godine u Cannesu. Time je okončana pauza nakon festivala 1947. godine.

Predstavljao je prvi Kanski festival na kome je prikazano ostvarenje iz Jugoslavije - Slovenski film *[[Na svoji zemlji]]*.

Sljedeće godine festival nije održan iz financijskih razloga. Redovno godišnje održavanje je počelo tek 1951. godine.

## Nagrade
;Cjelovečernji filmovi

* Velika nagrada festivala: *[[The Third Man]]*, rež. Carol Reed
* najbolji glumac: Edward G. Robinson u *[[House of Strangers]]*
* najbolja glumica: Isa Miranda u *[[The Walls of Malapaga]]*
* najbolji režiser: René Clément za *[[The Walls of Malapaga]]*
* najbolji scenario: Eugene Ling i Virginia Shaler za *[[Lost Boundaries]]*
* najbolja fotografija: Milton R. Krasner za *[[The Set-Up (1949 film)|The Set-Up]]*
* Nagrada FIPRESCI: *[[The Set-Up (1949 film)|The Set-Up]]*, rež. Robert Wise

;Kratki filmovi
* Palme d'Or za kratki film: 
** *[[Palle Alene i Verden]]*, rež. Astrid Henning-Jensen
** *[[Pacific 231 (film)|Pacific 231]]*, rež. Jean Mitry
** *[[Seal Island (film)|Seal Island]]*, rež. James Algar
** *[[Bialy Redyk]]*, rež. Stanislas Mozdenski
** *[[Images Médiévales]]*, rež. William Novik

## Reference

## Vanjske veze
* 1949 Cannes Film Festival 
* Cannes Film Festival 1949
* Cannes Film Festival:1949  at Internet Movie Database
* 4ème Festival International du Film - Cannes
House of Strangers

***House of Strangers*** (, u bivšoj Jugoslaviji distribuiran pod naslovom ***Kuća mržnje***) je američki crno-bijeli film snimljen 1949. u režiji Josepha L. Mankiewicza. Po žanru je drama, a temelji se na romanu *I'll Never Go Home Any More* Jeromea Weidmana. Radnja prikazuje porodicu italoameričkog bankara (čiji lik tumači Edward G. Robinson) koji je završio u zatvoru zbog ilegalnih aktivnosti, a što koriste njegovi sinovi kako bi se dočepali nasljedstva. Protagonist, čiji lik tumači Richard Conte je jedini sin koji nastoji biti odan svome ocu.

Originalni roman je adaptiran kao vestern *[[Broken Lance]]* 1954. godine i The Big Show 1961.

## Uloge
* Edward G. Robinson ... Gino Monetti
* Susan Hayward ... Irene Bennett
* Richard Conte ... Max Monetti
* Luther Adler ... Joe Monetti
* Paul Valentine ... Pietro Monetti
* Efrem Zimbalist, Jr. ... Tony
* Debra Paget ... Maria Domenico
* Hope Emerson ... Helena Domenico
* Esther Minciotti ... Theresa Monetti, supruga Gina Monettija

## Reference

## Vanjske veze

* 
* 
* 
*
The Set-Up (film, 1949)

***The Set-Up*** (, u bivšoj Jugoslaviji prikazivan pod naslovom ***Gangsteri oko ringa***) je američki crno-bijeli film snimljen 1949. u režiji Roberta Wisea. Po žanru je kombinacija drame i film noira, a temelji se na istoimenoj epskoj pjesmi Josepha Moncurea Marcha. Protagonist, čiji lik tumači Robert Ryan, je ostarjeli boksač pred krajem karijere koji, suprotno svim očekivanjima, pobijedi u meču protiv mnogo mlađeg protivnika. Radnja prikazuje kako je meč bez njegovog znanja bio namješten, odnosno kako je u njemu trebao izgubiti, a što izazove okrutnu osvetu kriminalaca. 
Radnja filma je značajno izmijenjena u odnosu na predložak, a što se odnosi kako na rasu (u originalu crnac) tako i na sudbinu glavnog lika. *The Set-Up*, čija se radnja odvija u vremenskom periodu koji odgovara vremenu trajanja filma se često navodi kao jedan od prvih primjera filma u realnom vremenu, odnosno trenda čiji će najznačajniji primjer biti znameniti vestern *[[High Noon]]*. Prikazan je na kanskom Festivalu gdje je dobio nagradu za najbolju fotografiju.

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
*
Brege

**Brege** je naselje u Općini Krško u istočnoj Sloveniji. Brege se nalazi u pokrajini Dolenjskoj i statističkoj regiji Donjoposavskoj. 

## Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine Brege je imalo 188 stanovnika.

## Vanjske veze
*Satelitska snimka naselja
Lost Boundaries

***Lost Boundaries*** () je američki crno-bijeli igrani film snimljen 1949. u režiji Alfreda L. Werkera. Temelji se na istoimenoj knjizi Williama L. Whitea, koja je, pak, opisivala istinite događaje u životu dr. Alberta Chandlera Johnstona. Protagonist, čiji lik tumači Mel Ferrer, je crnački ljekar koji, zajedno sa suprugom, ima dovoljno svijetle puti da bi "prošao" kao bijelac, a što koristi da dobije posao i postane jedan od stupova zajednice u gradu New Hampshirea. Lost Boundaries je prikazan na kanskom festivalu gdje je dobio nagradu za najbolji scenario.

## Uloge
* Beatrice Pearson - Marcia Carter
* Mel Ferrer - Scott Mason Carter
* Susan Douglas Rubes - Shelly Carter (kao Susan Douglas)
* Robert A. Dunn - Rev. John Taylor (kao Vlč. Robert A. Dunn)
* Richard Hylton - Howard "Howie" Carter
* Grace Coppin - Mrs. Mitchell, Marcijina majka
* Carleton Carpenter - Andy
* Seth Arnold - Clint Adams
* Wendell Holmes - Mr. Morris Mitchell, Marcijin otac
* Parker Fennelly - Alvin Tupper
* Ralph Riggs - Loren Tucker
* William Greaves - Arthur "Art" Cooper
* Ray Saunders - Dr. Jesse Pridham (kao Rai Saunders)
* Leigh Whipper - Janitor 
* Morton Stevens - Dr. Walter Brackett
* Maurice Ellis - Dr. Cashman
* Alexander Campbell - Mr. Bigelow
* Edwin Cooper - Torbar
* Royal Beal - Det. Staples
* Canada Lee - Por. "Dixie" Thompson

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* Louis de Rochemont -- The Making of Lost Boundaries 
* Louis de Rochemont -- Lost Boundaries
Passport to Pimlico

***Passport to Pimlico*** () je britanska crno-bijela filmska komedija snimljena 1949. u režiji Henryja Corneliusa, a koja se smatra jednom od najpoznatijih ealinških komedija.

Radnja je smještena u londonsku četvrt Pimlico gdje eksplozija bombe bačene tokom Drugog svjetskog rata otkrije srednjovjekovnu povelju kojom je engleski kralj Edward IV to područje ostavio u vlasništvo burgundskom vojvodi Charlesu Neustrašivom, a što stanovnici, umorni od poratnih redukcija hrane iskoriste kao priliku da se otcijepe, odnosno proglase državu koja je nasljednik srednjovjekovne Burgundije. Inspiraciju za zaplet je poslužio stvarni događaj za vrijeme rata, kada je kanadska vlada bolnicu u Ottawi proglasila eksteritorijalnom samo zato da tamo rođena nizozemska princeza Margriet ne bi izgubila pravo na prijestolje; Brojne komične i apsurdne situacije prikazane u filmu su, pak, inspirirane nedavnom sovjetskom blokadom Zapadnog Berlina. *Passport to Pimlico* je prikazan izvan konkurencije na kanskom festivalu.

## Uloge

* Stanley Holloway ... Arthur Pemberton
* Betty Warren ... Connie Pemberton
* Barbara Murray ... Shirley Pemberton
* Paul Dupuis ... Sébastien de Charolais, vojvoda od Burgundije
* John Slater ... Frank Huggins
* Jane Hylton ... Molly Reed
* Raymond Huntley ... Mr. W.P.J. Wix
* Philip Stainton ... P.C. Spiller
* Roy Carr ... Benny Spiller
* Sydney Tafler ... Frederick Albert 'Fred' Cowan
* Nancy Gabrielle as Mrs. Cowan
* Malcolm Knight as Monty Cowan
* Hermione Baddeley ... Edie Randall
* Roy Gladdish as Charlie Randall
* Frederick Piper ... Jim Garland
* Charles Hawtrey ... Bert Fitch
* Margaret Rutherford ... Profesor Hatton-Jones
* Stuart Lindsell ... Mrtvozornik

* Naunton Wayne ... Straker
* Basil Radford ... Gregg
* Gilbert Davis as Bagshawe
* Michael Hordern ... Inspektor Bashford
* Arthur Howard ... Bassett
* Bill Shine ... Kapetan
* Harry Locke ... Narednik
* Sam Kydd ... Inžinjerac
* Joe E. Carr as Dave Parsons
* Lloyd Pearson ... Fawcett
* Arthur Denton ... Carinik
* Tommy Godfrey ... Kondukter u autobusu
* James Hayter ... Komesar
* Masoni ... Vrač
* Fred Griffiths ... Spiv
* Grace Arnold ... Žena u podzemlju
* Paul Demel ... Centralnoevropljanin

### Izvan špice

* Winston Churchill ... sam sebe (arhivske snimke)
* Clement Attlee ... sam sebe (arhivske snimke)
* Michael Craig
* E.V.H. Emmett ... glas komentaora filmskog žurnala

* Bernard Farrel
* Richard Hearne ... Noćni pijanac na biciklu
* Arthur Lovegrove ... Tvrd čovjek u metrou
* Frank Phillips ... glas radio spikera

## Povezano
* Mikrodržave

## Reference

## Vanjske veze
*
Priča o Sibirskoj zemlji

***Priča o Sibirskoj zemlji*** () je sovjetski filmski mjuzikl snimljen 1947. u režiji Ivana Pirijeva. Protagonist, čiji lik tumači Vladimir Družnikov, je pijanist koji je ranjen u ruku za vrijeme Drugog svjetskog rata i koji, uvjeren da mu je muzička karijera završena, odlazi u Sibir raditi u industrijskom poduzeću. Radnja prikazuje kako tamo sticajem okolnosti slijeće avion sa pjevačicom i njegovom bivšom djevojkom (koju tumači Pirijevljeva tadašnja supruga Marina Ladjinjina). *Priča o Sibirskoj zemlji* je poznat kao drugi sovjetski film snimljen u boji (iza *[[Kameni cvijet|Kamenog cvijeta]]*). Postigao je veliki uspjeh, te je potakao snimanje sličnog ostvarenja *[[Kubanski kozaci (film)|Kubanski kozaci]]* dvije godine kasnije.

Film je popularnost zadržao i u kasnijim decenijama, te se dan-danas često prikazuje na ruskim TV-stanicama. Originalna verzija, međutim, više ne postoji, s obzirom da su 1966. godine, nakon procesa destaljinizacije, izrezani sve "problematične" scene u kojima se prikazuje ili spominje Staljin, te dodan novi sadržaj.

## Vanjske veze
* «Сказание о земле Сибирской»  Энциклопедия отечественного кино 
* «Сказание о земле Сибирской» Онлайн энциклопедия Кирилла и Мефодия
*
Črna na Koroškem

**Črna na Koroškem** (njemački: *Schwarzenbach*) je grad u Sloveniji od 2.342 stanovnika, on je i administrativni centar Občine Črna na Koroškem.
## Geografija
Črna na Koroškem leži u gornjem toku rijeke Meže odnosno na vrhu Mežiške doline udaljena svega 8 km od austrijske granice.
## Historija
Črna se prvi put navodi u nekom dokumentu 1137. kao - *Swarzenpach* (*Swartzenpach*=Crni potok).

Od 1309. Schwarzenbach je sjedište župe, kojom nakon 1368. vladaju Habsburgovci kao i cijelom Mežiškom dolinom.

Zna se da se od 1620. počela moda otvaranja manufakturnih topionica metala, jer se tad razvilo rudarstvo. Početkom 20. vijeka prestalo je iskopavanje i manufakturna obrada metala, zbog snažne konkurencije i preseljenja proizvodnje u željezeru Ravne na Koroškem do koje je došla željeznica.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Črna na Koroškem
Črna na Koroškem (općina)

**Općina Črna na Koroškem** (slovenski: *Občina Črna na Koroškem*) je jedna od **212** slovenskih općina od 3.473 stanovnika, administrativni centar općine je istoimeni grad Črna na Koroškem.
## Geografija
Općina Črna na Koroškem leži na sjeveru Slovenije, pored austrijske granice u gornjem dijelu Mežiške doline, na površini od 156 km² na kojoj se prostire 9 naselja.
## Naselja Općine Črna na Koroškem
Bistra, **[[Črna na Koroškem]]**, Javorje, Jazbina, Koprivna, Ludranski Vrh, Podpeca, Topla, Žerjav
## Reference

## Vanjske veze

* Službena stranica Općine Črna na Koroškem
Mežiška dolina

**Mežiška dolina** (slovenski: *Mießtal*) je dolina rijeke Meže u slovenskoj pokrajini Koruškoj.

## Karakteristike
Dolina se proteže duž austrijske granice u Karavankama, duž toka Meže. Po dolini se prostiru općine Črna na Koroškem, Mežica, Prevalje i Ravne na Koroškem, sveukupno na 303,9 km² što je 1,5% površine Slovenije. U svih 44 naselja doline živi 25.827 stanovnika. U dolini vlada alpska klima na koju jako utiču i visoke planine Karavanki, naročito Peca čiji vrhovi leže 250 dana u godini pod snijegom. Mežiška dolina je od 17. do kraja 19. vijeka bila poznata po brojnim malim rudnicima metala i po topionicama željeza, žive, i cinka, a u 20. vijeku po željezarama.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Mežiška dolina''
Kubanski kozaci

**Kubanski kozaci** (, *Kubanskije kаzaki*; , *Kubans'ki kozaki*) ili **Kubanci** *(кубанцы, кубанці)* su kozaci koji žive u Kubanskoj regiji Rusije. Većina Kubanskih kozaka su potomci dvije grupe koje su se naselile na zapadni dio Sjevernog Kavkaza tokom Kavkaskog rata krajem 18. ili početkom 19. vijeka. Zapadni dio (Tamanski poluotok i obližnje područje na sjeveroistoku) je od 1792. naselila Crnomorska kozačka vojska koja je originalno pripadala Zaporoškim kozacima u Ukrajini. Istočni i jugoistočni dio područja vojske su prethodno bili pod upravom Hojpurske i Kubanske pukovnije pri Kavkaskoj linijskoj kozačkoj vojsci naseljenoj sa područja Dona od 1777.

Kubanska kozačka vojska (Кубанское казачье войско), je kao administrativna i vojna jedinica stvorena 1860. te je postojala sve do 1918. Za vrijeme ruskog građanskog rata, Kubanski kozaci su proglasili Kubansku Narodnu Republiku i igrali važnu ulogu na južnom bojištu. Za vrijeme Drugog svjetskog rata, kozaci su se borili i na strani Crvene armije i na strani Wehrmachta. Suvremena Kubanska kozačka vojska je stvorena 1990.

## Vanjske veze
* Službeni website 
* Službena sekcija o kozaštvu na stranici uprave Krasnodarskog kraja  
* Neslužbeni website
Ehalija

**Ehalija** () ime je grada u staroj Grčkoj čija lokacija nije tačno poznata.

## Moguće lokacije

U "katalogu brodova", u okviru drugog pevanja Homerove *[[Ilijada|Ilijade]]*, Ehalija se spominje u 730. stihu, gde je opisana kao "Euritov grad" Sudeći po geografskom rasporedu gradova spomenutih u katalogu brodova, Ehalija se nalazila u unutrašnjosti Tesalije. Prema jednoj sholiji uz *Ilijadu*, pesnici nakon Homera taj su grad smeštali na Eubeju..

Pausanija navodi da su uporedo postojale dve teorije: Tesalijci su ovaj drevni grad smeštali na lokalitet koji se u Pausanijino doba zvao Eurition, a kasnije je bio napušten; Eubejani su, pak, smatrali da se Ehalija nalazila na Eubeji. Pausanija kaže da je i drevna epska pesma, *[[Zauzeće Ehalije]]*, koja se pripisivala Kreofilu sa Samosa, taj grad takođe takođe smeštala na Eubeju. Navodi i Hekateja iz Mileta, koji je smatrao da se Ehalija nalazila na području eubejske Eretrije, i to jednom lokalitetu koji se zvao Skios. Međutim, Pausanija kaže da su i stanovnici Mesenije tvrdili da se Ehalija nalazila u njihovoj oblasti, i čini se da je on bio uveren njihovim argumentima, posebno jer su Mesenjani trvrdili da se Euritove kosti čuvaju kod njih. Sa svoje strane, čini se da je Ferekid Ehaliju smeštao u Arkadiju, i to negde u blizini Tirinta..

I grčki geograf Strabon beleži u svojoj *Geografiji* da ni njemu nije poznata lokacija grada Ehalije te primećuje da su različiti autori taj grad nazivali različitim imenima i smeštali ga u različite delove Grčke, pa navodi i jedan lokalitet u Arkadiji koji se kasnije zvao Andanija. Moguće je i da je zapravo postojalo više lokacija koje su se zvale Ehalija.

U 20. veku najmanje dva sela u modernoj Grčkoj ponela su ime Ehalija, od kojih je jedno u prefekturi Mesiniji, a drugo u prefekturi Trikali.

## Heraklovo zauzeće Ehalije

Prema mitu, Eurit, kralj Ehalije, obećao je ruku svoje kćeri Jole onome ko njega i njegove sinove pobedi u gađanju lukom i strelom; u tom nadmetanju pobedio je Herakle, no Eurit je odbio izvršiti svoje obećanje, što se završilo tako što je Herakle zauzeo i razorio ceo grad, ubio Eurita i oteo Jolu. Jedan izgubljeni spev, *[[Zauzeće Ehalije]]*, koji se u antici pripisivao čas Homeru čas Kreofilu sa Samosa, verovatno je obrađivao tu priču; od te je pesme sačuvan samo jedan stih, pa je ona poznata uglavnom iz posrednih sveodčanstava drugih antičkih pisaca..

## Reference

## Literatura
### Antički izvori
* A. Bernabé (éd.), *Poetae epici Graeci*, I, Leipzig, 1987 (abrégé en *PEG*).
* Friedrich Solmsen, Reinhold Merkelbach, M. L. West (éd.), *Hesiodi Theogonia, Opera et Dies, Scutum, Fragmenta selecta*, Oxford, 1990 (3e éd.).
### Sekundarna literatura
* Timothy Gantz, *Mythes de la Grèce archaïque*, Belin, 2004 (izvorno izdanje: Johns Hopkins University Press, 1993, 2 vol.).
Tom

**Tom** ili **TOM** može označavati:

* Tom (ime), skraćenica od Toma, Tomas ili Tomislav, odnosno ekvivalenata tih imena u drugim jezicima

* Tom (bibliografija), oznaka za pojedinačnu knjigu koja predstavlja dio šire bibliografske cjeline

## Ličnosti

### Prezime

* Michael Tom (1946-1999), američki skulptor
* Nicholle Tom (1978 -), američka glumica

### Ime

* Tom Anderson (1970 -), američki poduzetnik, jedan od osnivača MySpacea
* Tom Brady (1977 -), američki quarterback u NFLu
* Tom Cassell, britanska Yotube ličnost
* Tom Cruise (1962 -), američki glumac
* Tom Fulp (1978 -), američki video-programer
* Tom Hanks (1956 -), američki glumac
* Tom Konyves (1947 -), kanadski pjesnik
* Tom Odell (1990 -), britanski pjevač
* Tom Parker (1988 -), engleski pjevač (The Wanted)
* Tom Viezee (1950 -), nizozemski svećenik i političar

## Fiktivne ličnosti

* Tom Barnaby, glavni lik TV serije *Midsomer Murders*
* Tom Bombadil, ličnost iz knjiga J. R. R. Tolkiena
* Tom Cat, ličnost iz serije animiranih filmova *Tom i Jerry* cartoons
* Tom Friendly, ličnost iz TV-serije *Lost*
* Tom Riddle ili Lord Voldemort, glavna ličnost u seriji *Harry Potter*
* Tom Sawyer, ličnost iz romana Marka Twaina
* Uncle Tom (Čiča Toma), ličnost iz romana *Uncle Tom's Cabin* (Čiča Tomina koliba) Harriet Beecher Stowe

## Geografija
* Tom (Amurska oblast), rijeka u Rusiji
* Thomm, općina u Njemačkoj
Hagen

**Hagen** () je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 5914000, *[[NUTS]]* (DEA53) i *[[UN/LOCODE|LOCODE]]* (DE HAG) kod.

Nalazi se u jugoistočnom delu Rurske oblasti, 15 kilometara južno od Dortmunda, na prostoru gde se reke Lene, Volme i Enepe ulivaju u reku Rur.

Hagen se prvi put pominje oko 1200. Razvio se u 19. veku kada je u Rurskoj oblasti počela eksploatacija uglja i proizvodnja čelika.

## Geografski i demografski podaci

Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 106 metara. Površina opštine iznosi 160,4&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 190.121 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 1.186 stanovnika/km².

## Međunarodna saradnja




## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine 
* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn  - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. 
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Minden

**Minden** () je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 11 opštinskih središta okruga Minden-Libeke. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 82.809 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 5770024, *[[NUTS]]* (DEA46) i *[[UN/LOCODE|LOCODE]]* (DE MID) kod.

## Geografski i demografski podaci

Minden se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Minden-Libeke. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 42 metra. Površina opštine iznosi 101,1&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 82.809 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 819 stanovnika/km².

## Međunarodna saradnja




## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine 
* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn  - Informacioni sistem gradova, opština i okruga.
Štrit

**Štrit** je naselje u slovenskoj Općini Škocjanu. Štrit se nalazi u pokrajini Dolenjskoj i statističkoj regiji Jugoistočnoj Sloveniji. 

## Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 79 stanovnika.

## Reference
Folitropinska podjedinica beta

**Folitropinska podjedinica beta** (*beta podjedica folikostimulišućeg hormona*, FSH-B) je protein koji je kod ljudi kodiran *FSHB* genom. Alternativno splajsovanje proizvodi dve transkriptne varijante koji kodiraju isti protein.

## Funkcija
Hipofizna glikoproteinska hormonska familija obuhvata folikulostimulišući hormon, luteinizirajući hormon, humani horionski gonadotropin, i tireostimulišući hormon. Svi ti glikoproteini sadrže identičnu alfa podjedinicu i hormon specifičnu beta podjedinicu. Ovaj gen kodira beta podjedinicu folikul-stimulišućeg hormona. Zajedno sa luteinizirajućim hormonom, folikulostimulišuć hormon indukuje produkciju jaja i sperme.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
LHB

Termin **LHB** ima više značenja.
* Beta polipeptid luteinizirajućeg hormona, protein
* Linke-Hofman (), nemačko preduzeće
Tireostimulišući hormon, beta

**Tireostimulišući hormon, beta** (*TSHB*) je protein koji je kod ljudi kodiran *TSHB* genom.

## Funkcija
Tireostimulišući hormon (TSH) je nekovalentno vezani glikoproteinski heterodimer. On je deo familije hipofiznih hormona koji sadrže zajedničku alfa podjedinicu (TSHA) i jedinstvenu beta podjedinicu (ovaj protein) koja daje specifičnost.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Povezano
* Tireostimulišući hormon
Lipotropin

**Lipotropin** (adrenokortikotropin, beta-lipotropin, alfa-melanocit stimulišući hormon, beta-melanocit stimulišući hormon, beta-endorfin) je hormon koji se formira prsecanjem proopiomelanokortina (POMC). Anteriorna hipofiza proizvodi prohormon POMC, koji podleže presecanju do adrenokortikotropina (ACTH) i β-lipotropina (β-LPH).

## β-Lipotropin
β-Lipotropin je 90-aminokiselina dug polipeptid koji je karboksi-terminalni fragment POMC-a.

On stimuliše melanocite da proizvode melanin, i može da bude dalje ispresecan u manje peptide. Kod ljudi, mogući fragmenti β-lipotropina γ-lipotropina su: α-MSH, β-MSH, γ-MSH, α-endorfin, β-endorfin, γ-endorfin, i met-enkefalin.

β-Lipotropin takođe ima funkcije mobilizacije lipida kao što su lipoliza i steroidogeneza.

## γ-Lipotropin
γ-lipotropin je amino-terminalni peptidni fragment β-lipotropina. Kod ljudi, on ima 56 aminokiselina.

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Beta polipeptid luteinizirajućeg hormona

**Beta polipeptid luteinizirajućeg hormona** (*lutropinska podjedinica beta*) je protein koji je kod ljudi kodiran *LHB* genom.

## Gen
Geni beta lanaca horionskih gonadotropina i luteinizirajućeg hormona su dodirni na hromozomu 19q13.3. Kod konja je ova podjedinica kodirana istim genom kao beta podjedinica horionskog gonadatropina.

## Funkcija
Ovaj gen je član glikoproteinske familije hormonskih beta lanaca. On kodira beta podjedinicu luteinizirajućeg hormona (LH). Glikoproteinski hormoni su heterodimeri koji se sastoje od zajedničke alfa podjedinice i jedinstvene beta podjedinice (ovog proteina) koja im daje biološku specifičnost. LH je izražen u hipofizi. On promoviše spermatogenezu i ovulaciju putem stimulacije testisa i jajnika da sintetišu steroide.

## Klinički značaj
Mutacije ovog gena su vezane za hipogonadizam koji je karakterisan neplodnošću i pseudohermafroditizmom.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*