open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cecil Hepworth

**Cecil Milton Hepworth** (19. mart 1874 &ndash; 9. februar 1953) je bio britanski filmski režiser, producent i režiser, koji se smatra jednim od pionira, odnosno osnivača britanske kinematografije.

Hepworth se rodio kao sin Thomasa Craddocka, zabavljača koji se proslavio s predstavama *[[lanterna magica|lanterne magice]]*. Kao mladić se zainteresirao za novi medij film, postavši bliski suradnik britanskog filmskog pionira Birta Acresa. Godine 1897. je napisao jedan od prvih priručnika za snimanje filmova, a potom osnovao vlastitu kompaniju Hepworth & Co. Godine 1899. je u Walton-on-Thamesu sagradio Hepworth Studios, prvi britanski filmski studio. Tokom sljedećih nekoliko godina je snimio niz kratkih filmova, među kojima se ističe *[[Rescued by Rover]]* iz 1905. godine, u kome je prvi put koristio neke od modernih tehnika filmske naracije. Hepworth je također bio jedan od prvih sineasta koji je prepoznao potencijale instituta filmskih zvijezda te zato inzistirao da u njegovim filmovima nastupaju jedni te isti glumci koje bi publika kasnije mogla prepoznati. Njegova je kompanija nastavila snimati filmove sve do 1920-ih, kada je zbog Hepworthove nesklonosti da se prilagodi novim trendovima zapala u financijske poteškoće. Najveći dio njenog filmskog fonda je izgubljen.

## Filmografija (djelomična)
*1897: *The Egg-Laying Man*
*1900: *[[The Beggar's Deceit]]*
*1900: *[[How It Feels to Be Run Over]]*
*1900: *[[Explosion of a Motor Car]]*
*1903: *[[Alice in Wonderland (1903 film)|Alice in Wonderland]]*
*1905: *[[Rescued by Rover]]*
*1905: *[[Baby's Toilet]]*
*1913: *[[David Copperfield (1913 film)|David Copperfield]]*
*1915: *[[The Baby on the Barge]]*
*1916: *[[Annie Laurie (1916 film)|Annie Laurie]]* 
*1919: *[[City of Beautiful Nonsense (1919 film)|City of Beautiful Nonsense]]* (producent)
*1919: *[[Broken in the Wars]]*
*1919: *[[The Forest on the Hill]]*
*1920: *[[Helen of Four Gates]]*
*1921: *[[The Narrow Valley]]*
*1921: *[[Tansy (film)|Tansy]]*
*1921: *[[Wild Heather]]*
*1923: *[[Comin' Thro the Rye (1923 film)|Comin' Thro the Rye]]*
*1923: *[[Mist in the Valley]]*

## Reference

## Literatura
**Came the Dawn*, Cecil Hepworth. London: Phoenix House, 1951.
**Raising the Flag: Constructing a National Cinema in Britain*, Andrew Higson.  Oxford: Clarendon Press, 1995, .  Chapter on *Comin' Thro' The Rye*: pp.&nbsp;26–97.

## Vanjske veze
*Cecil Milton Hepworth at Victorian-cinema.net
*
Kenotaf

**Kenotaf** je simboličan grob ili spomenik podignut u uspomenu na pokojnika čije se telo nalazi drugde. Reč "kenotaf" grčkog je porekla (kenos – prazan i tafos – grob).

## Literatura
* ''The Secret of the Cenotaph'' by Andrew Crompton, 1999
* ''Stilling the Pulse of Time'' by Bruce Cole, ''Wall Street Journal'', November 8, 2013

## Vanjske veze

* The New London School explosion cenotaph Memorial 
*Cenotaph of Sigismunda and Lutyen's Whitehall Cenotaph
Alice Prin

**Alice Ernestine Prin** (2. oktobar 1901 – 29. april 1953), poznata pod nadimkom **Kiki de Montparnasse** () bila je francuska glumica, pjevačica i likovna umjetnica koja je slavu stekla kao umjetnički model i muza nekih od najistaknutijih umjetnika Pariza 1920-ih.

## Filmografija

* 1923 : *[[L'Inhumaine]]*, rež.  Marcel L'Herbier
* 1923 : *[[Le Retour à la Raison]]*, rež.  Man Ray, kratki film
* 1923 : *[[Ballet Mécanique]]*, rež.  Fernand Léger, kratki film
* 1923 : *[[Entr'acte (film)|Entr'acte]]*, rež.  René Clair, kratki film
* 1923 : *La Galerie des Monstres*, rež.  Jaque Catelain
* 1926 : *[[Emak-Bakia]]*, rež.  Man Ray, short film
* 1928 : *[[L'Étoile de mer]]*, rež.  Man Ray
* 1928 : *Paris express* or *Souvenirs de Paris* by  et Marcel Duhamel, short film
* 1930 : *Le Capitaine jaune* by Anders Wilhelm Sandberg
* 1933 : *Cette vieille canaille* by Anatole Litvak

## Vanjske veze

* 
* Kiki de Montparnasse – Selected Works
Jean Epstein

**Jean Epstein** (; 25. mart 1897 – 2. april 1953) bio je francuski književnik, sineast i filmski teoretičar, poznat kao jedan od najistaknutijih predstavnika francuskog filmskog impresionizma 1920-ih. Njegovi nijemi filmovi iz tog perioda su koristili brojne inovativne tehnike filmske naracije, ali tematski i ugođajem predstavljali preteču poetskog realizma 1930-ih. Jedan od njegovih suradnika i učenika je bio Luis Buñuel.

## Filmografija

## Bibliografija

### Književna i filmska teorija
* *Bonjour, cinéma*. Paris: La Sirène, 1921.
* *La Poésie d'aujourd'hui, un nouvel état d'intelligence*. Paris: La Sirène, 1921.
* *La Lyrosophie*. Paris: La Sirène, 1922.
* *Le Cinématographe vu de l'Etna*. Paris: Les Écrivains réunis, 1926.
* *La Photogénie de l'impondérable*. Paris: Corymbe, 1935.
* *L'Intelligence d'une machine*. Paris: J. Melot, 1946.
* *Le Cinéma du diable*. Paris: J. Melot, 1947.
* *Esprit de cinéma*. Genève: Jeheber, 1955.
* *Écrits sur le cinéma, 1921-1953: édition chronologique en deux volumes*. Paris: Seghers, 1974–1975.

### Proza
* *Les Recteurs et la sirène*. Paris: Fernand Aubier/Éd. Montaigne, 1934.
* *L'Or des mers*. Paris: Librairie Valois, 1932.

### Scenariji
* "*La chute de la maison Usher*," *L'Avant scène du cinéma*, nos. 313-314 (October 1983).

## Izvori

## Literatura
* Sarah Keller and Jason N. Paul, eds., *Jean Epstein: Critical Essays and New Translations*. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2012.
* Jacques Aumont, ed., *Jean Epstein: cinéaste, poète, philosophe*. Paris: Cinémathèque française, 1998.
* Vincent Guigueno, *Jean Epstein, cinéaste des îles*. Paris: Jean Michel Place, 2003.
* Prosper Hillairet, *Cœur fidèle de Jean Epstein*. Crisnée: Yellow Now, 2008.
* Pierre Leprohon, *Jean Epstein*. Paris: Seghers, 1964.
* Stuart Liebman, *Jean Epstein’s Early Film Theory, 1920-1922*. PhD Dissertation: New York University, 1980.
* Trond Lundemo, *Jean Epstein: intelligensen hos en maskin*. Stockholm: Cinemateket, Svenska Filminstitutet, 2001.
* Laura Vichi, *Jean Epstein*. Milan: Il castoro, 2003.

## Vanjske veze
*
*Jean Epstein at Allmovie
*''Le Cinéma du diable''
Roland Young

**Roland Young** (11. novembar 1887 - 5. jun 1953) bio je engleski glumac, najpoznatiji po karakternim ulogama u klasičnim hollywoodskim filmovima. Među njima je najpoznatija uloga Cosma Toppera u komediji *[[Topper (film)|Topper]]* iz 1937. godine, koju je ponovio u dva nastavka - *[[Topper Takes a Trip]]* i *[[Topper Returns]]*.

## Djelomična filmografija
**[[Sherlock Holmes (1922 film)|Sherlock Holmes]]* (1922; kao Watson; partner: John Barrymore kao Holmes)
**[[Camille (Barton film)]]* (1926)
**[[The Unholy Night]]* (1929)
**[[Her Private Life]]* (1929)
**[[Madam Satan]]* (1930)
**[[The Bishop Murder Case (1930 film)|The Bishop Murder Case]]* (1930)
**[[The Squaw Man (1931 film)|The Squaw Man]]* (1931)
**[[The Guardsman]]* (1931)
* *[[Annabelle's Affairs]]* (1931)
**[[The Pagan Lady]]* (1931)
**[[One Hour with You]]* (1932)
**[[This Is the Night (film)|This Is the Night]]* (1932)
**[[Wedding Rehearsal]]* (1932)
**[[They Just Had to Get Married]]* (1932)
**[[Blind Adventure]]* (1933)
**[[His Double Life]]* (1933)
**[[David Copperfield (1935 film)|Personal History, Adventures, Experience, and Observation of David Copperfield the Younger]] (1935)
**Ruggles of Red Gap* (1935)
**The Man Who Could Work Miracles* (1936)
**The Unguarded Hour* (1936)
**One Rainy Afternoon* (1936)
**Give me your Heart* (1936)
* *Gypsy* (1937)
**King Solomon's Mines* (1937)
**Topper* (1937)
**Ali Baba Goes to Town* (1937)
**The Young in Heart* (1938)
**Topper Takes a Trip* (1939)
**He Married His Wife* (1940)
**Irene* (1940)
**Private Affairs* (1940)
**The Philadelphia Story* (1940)
**Topper Returns* (1941)
**The Flame of New Orleans* (1941)
**Two-Faced Woman* (1941)
**They All Kissed the Bride* (1942)
**Tales of Manhattan* (1942)
**The Lady Has Plans* (1942)
**Forever and a Day* (1943)
**And Then There Were None* (1945) kao Blore
**Bond Street* (1948)
**The Great Lover* (1949)
**Let's Dance* (1950)
**St. Benny the Dip*  (1951)

== Reference ==

*Shipman, David, *The Great Movie Stars, The Golden Years'', Bonanza Books, New York, 1970. Library of Congress Catalogue Card Number 78-133803

## Vanjske veze

*
*
*
*
Marcel Herrand

**Marcel Herrand** (8. oktobar 1897 - 11. jun 1953) je bio francuski glumac i teatarski režiser, najpoznatiji po ulozi Lacenairea u znamenitom filmu *[[Les Enfants du paradis]]*.

## Izabrana filmografija
* *[[Le Pavillon brûle]]* (1941)
* *[[Les Visiteurs du soir]]* (1942)
* *[[Les Enfants du paradis]]* (1945)
* *[[Fantômas (1946 film)|Fantômas]]* (1946)
* *[[The Royalists]]* (1947)
* *[[Wolves Hunt at Night]]* (1952)
* *[[La Putain respectueuse (film)|La Putain respectueuse]]* (1952)

## Vanjske veze
*
Brill

**Brill** (poznat i kao **E. J. Brill**, **Koninklijke Brill**, **Brill Academic Publishers**) je međunarodni akademski nakladnik utemeljen 1683. u nizozemskom gradu Leidenu. Ranih 2010-ih Brill je izdavao oko 700 novih knjiga i preko 200 naučnih časopisa godišnje. Sjedišta nakladnika nalaze se u Leidenu i američkom gradu Bostonu. Glavna stručna područja na koje se Brill fokusira su:

## Vanjske veze

*  Službene stranice Brilla
Rajec

**Rajec** može biti:

* Rajec (oblast), oblast (kotlina) u Severnoj Makedoniji
* Rajec (Kavadarci), naselje u opštini Kavadarci, Severna Makedonija
* , reka u Severnoj Makedoniji
* Rajec, Brežice, naselje u opštini Brežice, Slovenija
* Rajec (grad), grad u okrugu Žilina, Slovačka
* , naselje u okrugu Šumperk, Češka

## Povezano
* Rajac (razvrstavanje)
Rajac (razvrstavanje)

**Rajac** može biti:

* Rajac, planinski predeo u Srbiji

ili:

* Rajac (Čačak), naselje grada Čačka, Srbija
* Rajac (Negotin), naselje u opštini Negotin, Srbija
* Rajac (Kalinovik), naselje u opštini Kalinovik, Republika Srpska, BiH
* , naselje u opštini Konjic, Federacija BiH, BiH

## Povezano
* Rajec (razvrstavanje)
Rajec (oblast)

**Raječka kotlina** ili **Rajec** ( ili *Раец*), je kotlina u porječju istoimene rijeke, levog pritoka Crne, niže sela Drenova u Tikvešu.

Kotlina Rajec je prostrana 306&nbsp;km2. Istorijska oblast Rajec, obuhvata brda i planine između Tikveške doline na istoku i visoravni Pelagonije na zapadu. Smešten između planine Babuna na severu i planine Dren na jugu.

## Literatura
* Narodna enciklopedija, 1925 g. knjiga 3, stranica 793
Vsevolod Pudovkin

**Vsevolod Ilarionovič Pudovkin** () (16. februar 1893 – 30. jun 1953 bio je ruski i sovjetski filmski režiser, scenarist i teoretičar, poznat kao jedna od najuticajnijih ličnosti u prvim decenijama sovjetske kinematografije. Karijeru je započeo 1920-ih kao učenik Leva Kulješova, razvijajući u svojim nijemim filmovima montažnu teoriju kao novo sredstvo filmske naracije. U zvučnoj eri mu je na karijeru značajno uticalo loše zdravlje, ali i službena doktrina socijalističkog realizma zbog koje se njegovi kasniji filmovi smatraju inferiornijima onima sa početka karijere.

## Vanjske veze
* 
* Vsevolod Pudovkin on Find A Grave
*The silent revolutionary:
Yuri Landman

**Yuri Landman** (Zwolle, 1. 2. 1973.) je nizozemski kompozitor, frontmen i gitarist grupe Bismuth, najpoznatiji kao izumitelj i graditelj instrumenata. Bavio se i pedagoškim radom (napisao knjigu "Nice Noise" namijenjenu obrazovanju), a u nastavu je uveo instrumentarijum.

## Bibliografija
* *Je Mag Alles met me Doen* (1997) 
* *Het Verdiende loon* (1998) 
* Nice Noise, preparations and modifications for guitar - Bart Hopkin & Yuri Landman,  (2012) 
*  Sound Art - prof. Holger Schulze & prof. Sanne van Krogt, 2020, Bloomsbury Academic,  Pickups and Strings, p460-470.

## Diskografija

### Albumi
* Zoppo - Chi Practica Lo Impare Zoppicare, lp, 1997
* Zoppo - Belgian Style Pop, cd, 1998
* Avec-A - Vivre dans l'aisance, cd, 2004
* Yuri Landman Ensemble feat. Jad Fair y Philippe Petit - That's Right, Go Cats, cd/lp 2012
* Bismuth - s/t, LP, April 2014 Geertruida Records

### Dokumentarni film
* *Alles Tot Dit*, 2013

## Reference
* Moodswinger Oddmusic.com 
*  "Yuri Landman : des guitares et des hommes" , 
* Impose Impose 

## Vanjske veze

* hypercustom.nl
James Finlayson (glumac)

**James Henderson "Jimmy" Finlayson** (27. august 1887 – 9. oktobar 1953) bio je škotski glumac najpoznatiji po komičnim ulogama, a među kojima se ističu negativci u seriji filmova o Stanliju i Oliju.

## Reference

## Vanjske veze

* 
* James Finlayson at the Complete Index to World Film
* 
* James Finlayson Biography
* [''Yes Yes Nanette'' [public domain] short comedy for free download] 
*
Gregor Rabinowitsch

**Gregor Rabinowitsch** (Kijev, 2. april 1887 - München, 12. novembar 1953) bio je njemački filmski producent rodom iz Ukrajine. 

Rodio se u jevrejskoj prodici u tadašnjem Ruskom Carstvu. Karijeru je započeo 1920-ih kao emigrant u Parizu, gdje je surađivao sa Germaine Dullac. Krajem 1920-ih je došao u Njemačku, gdje je producirao niz filmova za ugledni studio UFA. Njegovo jevrejsko porijeklo je na kraju weimarske ere dovelo do nacističkih zahtjeva da ga se odatle izbaci. Rabinowitsch je zbog toga bio prisiljen 1932. osnovati kompaniju Cine-Allianz Tonfilm GmbH. Ona je nekoliko godina nakon dolaska nacista na vlast prestala s radom, te je 1937. otišao u Francusku. U Njemačku se vratio nakon Drugog svjetskog rata i osnovao novu producentsku kuću u Münchenu.

## Vanjske veze
* 
*
Krilatica (Kratovo)

**Krilatica** () je naselje u Republici Makedoniji, u severnom delu države. Krilatica je u okviru opštine Kratovo.

## Prirodni uslovi
Krilatica je smeštena u severnom delu Republike Makedonije. Od najbližeg grada, Kumanova, selo je udaljeno 35 kilometara istočno.

Selo Krilatica se nalazi u istorijskoj oblasti Sredorek. Naselje je položeno u dolini Krive reke, na približno 470 metara nadmorske visine.

Mesna klima je umereno kontinentalna.

## Stanovništvo
Krilatica je prema poslednjem popisu iz 2002. godine imala 141 stanovnika. Od toga ogromnu većinu čine etnički Makedonci.

Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je pravoslavlje.

## Izvori
* Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.

## Vanjske veze
* www.opstinakratovo.gov.mk Zvanična stranica opštine Kratovo
Carl Froelich

**Carl August Hugo Froelich** (5. septembar 1875 – 12. februar 1953) bio je njemački filmski režiser, poznat kao jedan od pionira njemačke kinematografije.

Karijeru je započeo 1903. godine izrađujući kamere i drugu tehničku opremu za filmskog pionira Oskara Messtera. Godine 1912. je režirao svoj prvi film, a 1920. osnovao vlastitu produkcijsku kompaniju.  U weimarskom periodu je snimio niz zapaženih nijemih filmova sa nizom uglednih glumaca u glavnim ulogama, a posebno je surađivao sa Henny Porten. Godine je 1929. je režirao *[[Die Nacht gehört uns]]* (1929)|Die Nacht gehört uns]], koji se smatra jendim od prvih njemačkih zvučnih filmova. Dvije godine kasnije je kao "stručni savjetnik" pomagao Leontine Sagan prilikom režije njenog, kasnije kultnog, filma *[[Mädchen in Uniform (film, 1931)|Mädchen in Uniform]]*. Kada su 1933. na vlast u Njemačkoj došli nacisti, Froelich im se priključio kao član Partije i tokom sljedećih nekoliko godina bio imenovan na vodeće dužnosti u kulturnim institucijama Trećeg rajha. Također je snimao i niz propagandnih filmova. Nakon rata mu je tokom procesa denacifikacije na nekoliko godina zabranjeno djelovanje, ali je 1948. zabrana ukinuta.

## Izabrana filmografija

### kao režiser

* *[[Wandering Souls]]* (1921)
* *[[The Brothers Karamazov (1921 film)|The Brothers Karamazov]]* (1921)
* *[[Mother and Child (1924 film)|Mother and Child]]* (1924)
* *[[Roses from the South (film)|Roses from the South]]* (1926)
* *[[Lotte (film)|Lotte]]* (1928)
* *[[The Night Belongs to Us]]* (1929)
* *[[Louise, Queen of Prussia (film)|Louise, Queen of Prussia]]* (1931)
* *[[Mädchen in Uniform (1931 film)|Mädchen in Uniform]]* (1931)
* *[[The Dreamer (1936 film)|The Dreamer]]* (1936)
* *[[Such Great Foolishness]]* (1937)
* *[[Heimat (1938 film)|Heimat]]* (1938)
* *[[The Four Companions (film)|The Four Companions]]* (1938)
* *[[The Roundabouts of Handsome Karl]]* (1938)
* *[[The Life and Loves of Tschaikovsky]]* (1939)
* *[[The Buchholz Family]]* (1944)

### kao scenarist
* *[[The Marriage of Luise Rohrbach]]* (1917)

## References

## Vanjske veze
* 
*   Cinegraph.de: Das Froelich-Atelier 
*  filmportal.de: Biography
Sam De Grasse

**Samuel Alfred De Grasse** (12. jun 1875 &ndash; 29. novembar 1953) bio je kanadski glumac, poznat po nastupima u hollywoodskim nijemim filmovima. Po struci je bio zubar i glumom se počeo baviti relativno kasno, najviše na poticaj starijeg brata Joea. Specijalnost su mu bile uloge negativaca, poput princa Johna u *[[Robin Hood (film, 1922)|Robinu Hoodu]]*.

## Izabrana filmografija
**[[The Birth of a Nation]]*  (1915)
**[[The Good Bad Man]]*  (1916)
**[[An Innocent Magdalene]]* (1916)
**[[Intolerance (film)|Intolerance]]*  (1916)
**[[Diane of the Follies]]* (1916)
**[[Jim Bludso]]* (1917)
**[[Wild and Woolly]]*   (1917)
**[[The Empty Gun]]* (1917)
**[[An Old-Fashioned Young Man]]*  (1917)
**[[Anything Once]]* (1917)
**[[The Scarlet Car]]* (1917)
**[[A Woman's Fool]]* (1918)
**[[The Hope Chest]]* (1918)
**[[The Exquisite Thief]]*  (1919)
**[[Heart o' the Hills]]* (1919)
**[[Blind Husbands]]*  (1919)
**[[The Devil's Pass Key]]* (1920)
**[[The Skywayman]]* (1920)
**[[Robin Hood (1922 film)|Robin Hood]]*   (1922)
**[[The Spoilers (1923 film)|The Spoilers]]*  (1922)
**[[Forsaking All Others]]*  (1922)
**[[The Courtship of Miles Standish (1923 film)|The Courtship of Miles Standish]]* (1923)
**[[Slippy McGee]]* (1923)
**[[Painted People]]* (1924)
**[[A Self-Made Failure]]* (1924)
**[[The Black Pirate]]* (1926)
**[[The Eagle of the Sea]]* (1926)
**[[When a Man Loves (1927 film)|When a Man Loves]]* (1927)
**[[The Fighting Eagle]]* (1927)
**[[The King of Kings (1927 film)|King of Kings]]* (1927)
**[[Our Dancing Daughters]]* (1928)
**[[The Man Who Laughs]]* (1928)
**[[Wall Street (1929 film)|Wall Street]]* (1929)
**[[Captain of the Guard (film)|Captain of the Guard]]* (1930)

## Literatura
* Charles Foster, *Stardust and Shadows: Canadians in Early Hollywood*, 2000, 

## Vanjske veze

* 
*Sam De Grasse at Northernstars.ca
Nigel Bruce

**William Nigel Ernle Bruce** (4. februar 1895 – 8. oktobar 1953), poznatiji kao **Nigel Bruce**, bio je britanski glumac, poznat po karakternim ulogama u klasičnim hollywoodskim filmovima. Najpoznatija od njih je dr. Watson u seriji filmova o Sherlock Holmesu, gdje mu je partner bio Basil Rathbone. Pored toga je imao zapažene nastupe i u Hitchcockovim trilerima ''Rebecca'' i ''Suspicion''. 

## Filmografija

## Izvori

*
*

## Vanjske veze

* 
* 
*
Niske Tatre

**Niske Tatre** () su planinski lanac koji se prostire kroz središnju i istočnu Slovačku i nalaze se južno od Visokih Tatri od kojih ih dijeli dolina rijeke Váh, dok ih s južne ograničava rijeka Hron.

Vijenac Tatri se prostire pravcem zapad-istok u dužini od 80 km i pokriven je gustom šumom, a najveći dio pripada nacionalni park Niske Tatre (*Národný park Nízke Tatry – NAPANT*) koji je osnovan 1978.

Najviši dijelovi Niskih Tatri nalaze se u zapadnom dijelu, srednji dio mnogo niži, dok se prema krajnjem istoku predjeli opet izdižu. Najviši vrh je Dumber sa 2.042 metara nadmorske visine, dok se pored njega nalazi niži Čopok na čijih 2.024 metara nadmorske visine izlazi i žičara što ga čini jednim od najposećenijih mjesta na Niskim Tatrama. Na krajnjem istoku se nalazi vrhunac Kralove Hola sa 1.946 metara nadmorske visine.

## Vanjske veze
* Osnovne informacije o Niskim Tatrama
* Nacionalni Park Niske Tatre 
* Karta istočnog dijele Niskih Tatri
Vrbanja (rijeka)

**Vrbanja** je rijeka u zapadnom dijelu srednje Bosne; uz Ugar, najveća je desna pritoka Vrbasa. Njen sliv obuhvata površinu od oko 703,5&nbsp;km² i ima značajan hidropotencijal. Njena dužina se različito interpretira: od 84&nbsp;km do 94,5&nbsp;km.
 
Izvire na planini Vlašić, uzvodno od sela Pilipovina (na visini od 1530 metara), u rejonu Prelivode – razvođu sa rijekama Ugar, Ilomska i Bila. To razvođe je u radijusu (samo) oko 2,5&nbsp;km; na prijevoju je između Vlašića (vrh 1943 m n/v) i Meokrnja (vrh 1425 m n/v). Tu se razdvajaju slivovi Vrbanje, Ugra i Lašve (tj. Vrbasa, na jugozapadu) i Usore (tj. Bosne, na sjeveroistoku).

Vrbanja protiče kroz Kruševo Brdo, Šiprage, Vrbanjce,  Kotor-Varoš, Zabrđe, Čelinac i naselje Vrbanja pri ušću u Banjaluci. Ulijeva se u Vrbas, uz prigradsko naselje Česma kod Banja Luke, na visini koja je za 1356 metara niža od izvora. Prima mnoge pritoke sa planina Vlašić, Čemernica, Borja i Uzlomac.

S desne strane u Vrbanju se ulijevaju Bobovica/ Kruševica, Lopača, Trnovac, Crkvenica, Stopanski, Ulički, Maljavska rijeka, Kruševica, Jezerka, Bosanka, Jelovac, Smrdelj, Uzlomački potok, Svinjara, Crna rijeka i Jošavka, a s lijeve: Čudnić, Kovačevića potok, Crepovski potok, Tuleški potok, Ćorkovac, Demićka, Sadika, Grabovička rijeka, Duboka, Vigošća, Cvrcka, Dubokovac, Jakotina, Marića potok, Bijeli potok i Tovladićki potok.

Austrijske vlasti su svojevremeno u slivu Vrbanje izgradile širu mrežu uskotračnih pruga. Primarna namjena pruga je bila da, uz posredovanje Zemaljske vlade u BiH, intenzivira eksploataciju šumskog blaga i ostalih prirodnih resursa. Pruga je dolazila iz Kotor-Varoša, a na području Šipraga se račvala u nekoliko pravaca. Uzvodno je vodila preko Bovovica do "Čekrka", a zatim – nakon transporta lokomotive, pomoću "čekrka" (u klancu između Šepirica i Jasena) – do Riječica (1300 m n/v).

Dolinom Vrbanje danas  vodi regionalna cesta Banja Luka – Kotor-Varoš – Maslovare za Teslić i Doboj, sa priključkom za Šiprage i Kruševo Brdo. Od Banja Luke do Čelinca je i dio željezničke pruge Banja Luka – Doboj – Sarajevo – Mostar – Ploče.

## Literatura
Crkvenica

**Crkvenica** je desna pritoka rijeke Vrbanje. Izvire na južnim padinama planine iznad sela Selačka (1.200 m). Teče prema jugoistoku, a ušće joj je u Šipragama. Pedesetih godina 20. stoljeća na rijeci je bilo 17 vodenica (mlinova). U užem području njenog izvorišta je vododijelnica slivova Vrbasa i Bosne. Trnovac i Stopanska rijeka također su desne pritoke Vrbanje i teku prema jugoistoku.

Smatra se da je pri ušću Crkvenice u Vrbanju postojalo rimsko naselje s bazilikom (tj. crkvom, po čemu je i imenovana) i srednjovjekovna starobosanska naseobina. Pronađeni su ostaci stećaka od sedre. Najočuvaniji stećak potopljen je u Vrbanju blizu primarne lokacije, dok su ostali stećci izrezani i ugrađeni u zidove okolnih kuća i drugih objekata.

Austrijske vlasti izgradile su na području Šipraga uskotračnu prugu uz vodotok Crkvenice do Griča (823 m) radi razvoja infrastrukture za eksploataciju šumskog blaga i drugih prirodnih resursa. Pedesetih i šezdesetih godina 20. stoljeća pruga je demontirana, a na njenoj trasi izgrađene su lokalne ceste za više sela u slivu Crkvenice.

## Reference
Demićka

**Demićka** je najsnažnija lijeva pritoka Vrbanje, u koju se ulijeva u Šipragama.

Demićka izvire na južnim padinama  Zastijenja  (lokalizam:  Zāstinje; 1230 m n/v), ispod Djevojačke ravni, na vodno bogatom dijelu podvlašićkog platoa.

U njegovom relativno malom području, sa ovog međurječja, osim nje,  otiču i mnoge pritoke Vrbanje (Ćorkovac, Sadika,  Duboka  i Ugra (sliv Kobilje) i drugi potoci. Ispod Dunića stijena, ulazi u kraći kanjon (dubine do oko 300 m  (u odnosu na selo Duniće),  a zatim protiče ispod sela Dèmići (po kojem je i imenovana), a prije ušća ulazi u ljevkastu dolinu oko Vrbanje.

## Reference
Tatre

**Tatre** (slovački: i poljski: *Tatry* )  su planinski lanac koji se prostire na granici Slovačke i  Poljske. Najveći dio planine s najvišim vrhovima nalazi se u Slovačkoj uključujući i najviši vrh Gerlachovský štít s 2655 metara.

## Položaj
Planinski lanac se nalazi u sjevernoj Slovačkoj i južnoj Poljskoj površine od oko 750 km ² od čega se 600 km ² nalazi se na području Slovačke. Tatre su jedini planinski lanac iz karpatske skupine koji je alpskoga tipa. Tatre su najviše planine Karpata s 25 vrhova viših od 2 500 metara nadmorske visine. Glavni dio Visokih Karpata je ledenjak. Tatre također dijele crno morski i baltički sljev . Najviši dio Tatri su Visoke Tatre.

## Podjela
* Zapadne Tatre (slovački: Západné Tatry, poljski: Tatry Zachodnie)
* Istočne Tatre (Východné Tatry, Tatry Wschodnie) koje se djele na:
**Visoke Tatre (Vysoké Tatry, Tatry Wysokie)
**Bijele Tatre (Belianske Tatry, Tatry Bielskie)

## Klima
Planina leži u umjerenom pojasu u srednjoj Europi. Ona je  važana prepreka za kretanje zračnih masa. Brdovita planina uzrokuje različitu klimu u pojedinim dijelovima planine. Posljedice globalnog zatopljenja na Tatrama je počela biti vidljiva 1980. godine.

### Vjetrovi
Prosječna brzina vjetra je 6 m/s.
Vjetrovi se djele na:
* Južni vjetrovi na sjevernoj strani
* Zapadni vjetrovi u podnožju planine  (Orawa-Nowy Targ kotlina)
* Fen vjetrovi (poljski: halny) najčešće se javljaju između listopada i svibnja. To je topao i suh vjetar.

### Temperatura
Najniža temperatura zimi može biti i do  -40 °C, dok ljetna temperatura može doseći  33 °C. Temperatura također ovisi o visini i osunčanosti.

### Padaline
Najviša oborina zabilježeno je na sjevernim obroncima. U lipnju i srpnju mjesečnim količina oborina dostiže oko 250 mm. Padaline se javljaju od 215 do 228 dana u godini. Grmljavinske oluje pojave se u prosjeku 36 dana godišnje.

### Snijeg
Maksimalna debljina snijega iznosi 320 cm u ožujku. Vrhovi su ponekad pokriven snijegom tijekom cijele godine, a česte su i lavine

## Nacionalni parkovi
Slovački Tatranski nacionalni park (TANAP, Tatranský národný park) je osnovan 1949. godine, dok je poljski Tatranski narodni park (Tatrzański Park Narodowy) osnovan 1954. godine. Oba parka su 1993. uvrštena u UNESCO-vu listu zaštićenih biosfera.

## Skijaški centri
Tatre su poznate i po svojim skijaškim centrima, kao što su Vysoké Tatry, koje obuhvaćaju nekadašnje samostalne centre Štrbsko Pleso, Starý Smokovec, Tatranská Lomnica i Poprad i Zakopane u Poljskoj.

## Vanjske veze
*Službena stranica grada Vysoké Tatry
*Službena stranica grada Zakopane
*TANAP Slovački nacionalni park  
*TPN Poljski nacionalni park 
;Ostali projekti
Valencia, Venezuela

**Valencia** je grad od 1,557,000 stanovnika te glavni grad savezne države Carabobo na sjeverozapadu Venecuele.

Metropolitanska Valencia ima čak 2,451.000 stanovnika.

## Geografija
Valencija se prostire u dolini rijeke Cabriales u Karipskim Andama na nadmorskoj visini od 490 metara, nedaleko od zapaddne obale Jezera Valencija.

## Historija
Grad je 1555. osnovao španjolski konkvistador Alonso Díaz Moreno, rodom iz španjolske Valencije pod imenom **Nueva Valencia del Rey** (Nova kraljevska Valencija). To je bilo čak devet godina prije Caracasa, današnjeg glavnog grada države, pa je sve do kraja 19. vijeka Valencia bila rival Caracasu kao veći regionalni centar.

Za Venezuelanskog rata za nezavisnost 1814., grad je bio mjesto krvave borbe između snaga koje je vodio Rafael Urdaneta (njih oko 200), nasuprotšpanjolskog garnizonu od nekih 4.000 vojnika. Konačna, odlučujuća bitka kod Caraboba vodila se u junu 1821., 29 km južno od centra grada. Danas je na tom mjestu podignut spomenik. Za vrijeme i nakon toga rata, Valencija je bila tri puta: 1812., 1830. i 1858. glavni grad Venecuelanske republike.

## Privreda i transport
Današnja Valencija je jedan od dva najveća industrijska centra Venezuele. Presudni faktori koji su utjecali na to, kako nekad tako i danas su njen odlični geografski položaj između centralne i zapadne Venezuele, kao i to što leži blizu prijevoja koji povezuje stočarski Llanos]] sa velikim potrošačkim centrima na sjeveru, uz lak pristup autoputem do luke Puerto Cabello, koja je udaljena 55 km sjevernije.

Smještena u srcu najplodnije i naproduktivnije poljoprivredne regije u zemlji, prehrambena industrija Valencije ima široku paletu poljoprivrednih proizvoda za daljnu obradu. Tvornice Valencije proizvode stočnu hranu, gnojiva]], prehrambene i mliječne artikle, biljna ulja, sapune i deterdžente, kemikalije, lijekovi, papir, karton, proizvode od gume, tekstil, odjeću, obuću, cement, namještaj, dijelove i pribor za automobile i motorna vozila.

Grad je od 1852. sjedište Univerziteta Carabobo.

Valencija je autoputom i željeznicom povezana sa Caracasom, koji leži udaljen 120 km sjeveroistočnije.

## Pobratimski gradovi
*  Napulj, Italija
*  Valencia, Španjolska
*  Sibiu, Rumunjska
*  Plovdiv, Bugarska

## Reference

## Vanjske veze

* ''Valencia'' na portalu Encyclopedia Britannica  
* ''Alcaldía de Valencia''
Vrbanja (razvrstavanje)

**Vrbanja** može značiti:

*Vrbanja, naseljeno mjesto u Hrvatskoj
*Vrbanja (rijeka u BiH), rijeka u BiH
*Vrbanja (Hadžići), naseljeno mjesto u općini Hadžići, BiH
*Vrbanja (Banja Luka), naseljeno mjesto i mjesna zajednica Banje Luke, BiH
*Vrbanja (Bugojno), naseljeno mjesto u općini Bugojno, BiH
*Vrbanja (župa)
Ilomska

**Ilomska** je desna najveća pritoka Ugra. Izvire na Vlašiću, u rejonu zvanom Prelivode – razvođu sa rijekama Vrbanja, Ugar i Bila – na oko 1550 m n/v. Duga je oko 20 km. Protiče između obronaka Žežničke grede (1477 m) i Javorka (1499 m). Ima izuzetno krivudav tok oko Lisine (1494 m)  i Runjavice (1316 m) kroz četinarske šume obrasle smrčom i jelom ili smrčevo-bukovim sastojinama. Vododijelnica je (u radijusu od oko 2-3 km) na prijevoju između Vlašića (vrh 1943 m n/v) i Meokrnja (vrh 1425 m n/v). Tu se razdvajaju slivovi Vrbanje, Ugra i Lašve, (tj. Vrbasa, na jugozapadu) i Usore (tj. Bosne, na sjeveroistoku. 

U vodotoku ispod Petrova polja (od sela Nikodinovići) ima nekoliko krivina pod jako velikim uglovima, koji su određeni konfiguracijom matične stijene korita

Najizdašnije pritoka je (bio) Manatovac (vrelo – neposredno uz sâmo korito), Mala Ilomska i Devetero vrela (desne) te Crna rijeka (lijeva). Čista planinska voda Manatovca je iskorištena za vodosnabdijevanje Skender Vakufa, što je znatno osiromašilo vodotok Ilomske i narušilo okolne ekosisteme. Tome doprinosi i višedecenijska prekomjerna eksploatacija okolnog šumskog blaga. Toj dvastaciji i nemilosrdnom izlovljavanju autohtone pastrmke doprinose i sekundarne posljedice šumskih radova i aktivnosti sve češćih posjetilaca. Na Ravnom omaru (ispod Lisine i sela Pònorci),  Ilomska ulazi u usku visoravan – sve do “Korićanskog mosta”, a zatim u dubok kanjon ispod Korićanskih stijena (lijevo) i sela Marići i Đenići, tj. Marića i Imljanskih stijena (desno).

## Vodopadi Ilomske

Nakon dva vodopada (velikog i malog), ulijeva se u Ugar, nekoliko kilometara nizvodno od sela Vitovlje. Veliki vodopad je visok čak oko 40 m, a neupadljiv je sa okolnog (korićanskoimljanskog) platoa. U ovoj divljini vodopadi sve više privlače pažnju planinara, turista i ribolovaca, a okomita stijena sa koje rijeka pada pogodna je i za alpinističke poduhvate.

## Stanje zaštite
Čista planinska voda Manatovca je iskorištena za vodosnabdijevanje Skender Vakufa, što je znatno osiromašilo vodotok Ilomske i narušilo okolne ekosisteme u širem području. Tome doprinosi i višedecenijska prekomjerna eksploatacija okolnog šumskog blaga. Toj dvastaciji i nemilosrdnom izlovljavanju autohtone potočne pastrmke doprinose i sekundarne posljedice šumskih radova i aktivnosti sve češćih posjetilaca i krivolovaca.

Ušće Ilomske devastirano je izgradnjom male hidroelektrane.

Kanjon Ilomske proglašen je Zaštićenim prirodnim predjelom, sa registracijskim podacima:
*ID = PZPP005  Zaštićeni prirodni predio Vlašić Ilomska – Modro poljeIUCN kategprija: V Općina: Kneževo/(Skender Vakuf)Koordinate 44.371946, 17.522265.

## Reference
Ugar (pritoka Vrbasa)

**Ugar** (do 1878. *Brzica*) je rijeka u Bosni i Hercegovini, desna pritoka Vrbasa. Izvire na Vlašiću, u području zvanom *Prelivode* - razvođu sa Vrbanjom, Ilomskom i Bilom, na oko 1550 m n/v. Najveće desne pritoke su mu: Pljačkovac*, [[Ilomska]], [[Kobilja (rijeka)|Kobilja]], Zirin potok, Kusin potok i [[Ugrić]], a lijeve: Lužnica, Dedića i Andrijevića potok, Bunar, Oraški i Kukavički potok.

Nakon kraćeg i dubokog [[kanjon]]a pri izvoru (do ispod *Babanovca'') ulazi u Pougarje, pod planinom Ranča. Nakon toga, ulazi u duboki i dugi kanjon ispod Kneževa, iz kojeg izlazi tek pri ušću u Vrbas, 20-ak kilometara nizvodno od Jajca. U srednjem dijelu kanjona (gotovo okomito) se usijeca u podvlašićki plato, mjestimično i preko 500 m duboko
## Izvori
Visoke Tatre

**Visoke Tatre** (, ) su planinski lanac koji se prostire na granici Slovačke i  Poljske nalaze se sjeverno od Niskih Tatri  od kojih ih dijeli dolina rijeke Váh. 

Glavni dio sa svim najvišim vrhovima planine nalaze se u Slovačkoj. Najviši vrh je Gerlachovský štít sa 2.655 metara nadmorske visine. Mnoge rijetke i endemske životinje i biljne vrste žive na Visokim  Tatrama. Velike životinje kao što su  medvjed, ris, kuna, vuk i lisica žive na planini.

Područje je poznato po zimskim sportovima. Najveća skijališta  su  Štrbské pleso, Starý Smokovec i Tatranská Lomnica u Slovačkoj i Zakopane u Poljskoj. 

Prvi europski prekogranični nacionalni park osnovan je ovdje Tatranský národný park u Slovačkoj 1948. i Tatrzański Park Narodowy u Poljskoj 1954.

## Vanjske veze
* Službena stranica Visokih Tatri 
;Ostali projekti
San Cristóbal, Venezuela

**San Cristóbal** je glavni grad od 281,700 stanovnika - Savezne države Táchira na zapadu Venecuele.

## Geografija

San Cristóbal leži u zapadnim Andama na 820 metara nadmorske visine, rasprostranjen po tri nagnute aluvijalne terase iznad rijeke Torbes. Grad je udaljen pedesetak kilometara od kolumbijske granice.

## Historija

San Cristóbal je osnovao 1561. konkvistador Juan Maldonado y Ordoñez. I pored toga što je najveći grad u andskoj regiji Venezuele, on je i dan danas zadržao atmosferu iz kolonijalnih vremena. San Cristóbal je služio kao luka susjedne Kolumbije sve do 1777. Teško je oštećen u potresu iz 1875.
 
## Privreda

Današnji San Cristóbal je trgovački centar poljoprivredne okolice, u kojoj se sadi i proizvodi; pamuk, žitarice, kukuruz, kava i šećerna trska. 
San Cristóbal također ima nešto industrije, od predionica tekstila, štavionica kože, pivovare, tvornice cipela, tvornice cigareta i cementaru.

## Obrazovanje
U gradu djeluje Nacionalni eksperimentalni univerzitet Táchira, Katolički univerzitet Táchira i filijala Andskog univerziteta.

## Transport

Sve do dovršetka Transandske ceste 1925. - San Cristóbal je bio prilično izoliran, danas  je dinamično transportno čvorište u kom se ukršta nekoliko magistralnih puteva, među njima i Panamerički autoput koji vodi sve do 800 km udaljenog Caracasa na sjeveroistoku.

## Pobratimski gradovi

## Reference

## Vanjske veze

* ''Alcaldía de San Cristóbal''   
* ''San Cristóbal''
Margita Marić

**Margita Marić** je bila istaknuta jugoslovenska revolucionarka i komunistkinja.

1939. godine Josip Broz ju je, zajedno sa drugim vođama KPJ, isključio iz Partije tokom Velike čistke.

Bila je žena Ive Marića.

## Izvori

## Povezano
* Komunistička partija Jugoslavije
* KPJ tokom Velike čistke
Filip Čulić

**Lazar-Filip Čulić** je bio istaknuti dalmatinski revolucionar i komunista.

Po zanimanju je bio zubar. 1939. godine Josip Broz ga je, zajedno sa drugim vođama KPJ, isključio iz Partije tokom Velike čistke. Tada je Broz isključio vodeće komuniste iz Dalmacije i raspustio njihov Pokrajinski komitet.
## Izvori

## Povezano
* Komunistička partija Jugoslavije
* KPJ tokom Velike čistke
Jack Schaefer

**Jack Warner Schaefer** (19. novembar 1907 - 24. januar 1991) bio je američki književnik, najpoznatiji po vestern romanu *[[Shane (roman)|Shane]]* iz 1949. godine, po kome je snimljen znameniti istoimeni film.

Nakon što je dobio B.A. sa koledža Oberlin i radeći diplomski rad na Univerzitetu Kolumbija, Šefer je većinu svog odraslog života proveo radeći kao novinar. Njegov prvi roman, Šejn (1949), portret revolveraša koji pokušava da pobegne od svoje nasilne prošlosti, bio je uspešan. Šefer pokriva različite teme u svom radu, uključujući odnos pojedinca prema zajednici i kako ljudi prevazilaze prepreke zadržavajući svoj integritet. Njegove karakteristike su često nezaboravne, a on ima dar za pisanje dijaloga koji zvuči realistično. Kritičar Fred Erisman je primetio da „Šefer u svoje pisanje unosi jasan osećaj profesionalizma, duboku posvećenost pripovedačkom zanatu i oštar sluh za izgovorenu reč“.  (Bowker Author Biography)

## Bibliografija

* *[[Shane (roman)|Shane]]* (1949)
* *First Blood* (1953)
* *The Big Range* (1953) (novele)
* *The Canyon* (1953)
* *The Pioneers* (1954) (novele)
* *Out West: An Anthology of Stories* (1955) (antologija, urednik)
* *Company of Cowards* (1957)
* *The Kean Land and Other Stories* (1959)
* *Old Ramon* (1960)
* *Tales from the West* (1961)
* *Incident on the Trail* (1962)
* *The Plainsmen* (1963) (knjigfa za djecu)
* *Monte Walsh* (1963)
* *The Great Endurance Horse Race: 600 Miles on a Single Mount, 1908, from Evanston, Wyoming, to Denver* (1963)
* *Shane and other stories* (1963) (izd. Andre Deutsch, London)
* *Stubby Pringle's Christmas* (1964) (knjiga za djecu)
* *Heroes without Glory: Some Goodmen of the Old West* (1965)
* *Collected Stories* (1966)
* *Adolphe Francis Alphonse Bandelier* (1966)
* *New Mexico* (1967)
* *The Short Novels of Jack Schaefer* (1967)
* *Mavericks* (1967) (children's book)
* *Hal West: Western Gallery* (1971)
* *An American Bestiary* (1973)
* *Conversations with a Pocket Gopher and Other Outspoken Neighbors* (1978)
* *Jack Schaefer and the American West: Eight Stories* (1978) (ur. C.E.J. Smith)
* *The Collected Stories of Jack Schaefer* (1985)

## Vanjske veze
*Bio and photo of Schaefer 
*Jack Schaefer biography and evaluation on Amazon.com
Gojko Samardžić

**Gojko Samardžić Švarc** (Grahovo, 1. septembra 1896. – Moskva, mart 1939.) je bio istaknuti crnogorski revolucionar i komunista.

## Biografija

Rođen je 1896. godine u Grahovu. Član KPJ je bio od njenog osnivanja 1919. godine.

1925. godine je pokrenuo list "Iskra", s podnaslovom "nezavisni politički i društveni list". Nakon dva broja koja su izašla u Beogradu, list je prestao da postoji.

Samardžić se posebno bavio "crnogorskim pitanjem". On je smatrao da je Crna Gora istorijski zasebno postala jedinica u političkom, ekonomskom, kulturnom smislu. On je 1926. godine izrekao ocjenu da „dosadašnji rad crnogorskih federalista treba da pretrpi najoštriju kritiku kako u pogledu akcionom tako i upogledu programskom“, jer „njihov program, nepočivajući ni na kakvoj naučnoj bazi niti objektivnoj analizi ekonomske i političke situacije u svijetu, na Balkanu, u Jugoslaviji i u Crnoj Gori, pun je sitnoburžoaskih illuzija i zabluda“. Komunistička partija Jugoslavije je stajala iza ovakve ocene.

U Jugoslaviji je zbog političih ubeđenja hapšen i osuđen na šest meseci zatvora. Emigrirao je u SSSR.

Tito ga je još 1935. godine u Moskvi sumnjičio da nije apsolutno odan Staljinu, a Samardžić se od toga branio.

Marta 1939. godine Josip Broz ga je, zajedno sa drugim vođama KPJ, isključio iz Partije tokom Velike čistke.

Nekoliko dana kasnije Samardžić je u SSSR-u streljan.

## Dela
* »O Crnogorskom pitanju«

## Izvori

## Povezano
* Komunistička partija Jugoslavije
* KPJ tokom Velike čistke
Jovanka Horvatin

**Jovanka Mileusnić-Horvatin** (pseudonim: *Graberica*; 1900 - ?) je bila vodeća aktivistkinja jugoslovenskog radničkog pokreta, komunistkinja i revolucionarka.

Muž joj je bio Kamilo Horvatin, jedan od osnivača i rukovodećih ljudi KPJ.

## Biografija

Jovanka Mileusnić je rođena u Vojakovcu, pokraj Križevaca. Po narodnosti je bila Srpkinja. Kao malena ostala je bez oca i majke, pa ju je odgajala tetka Katarina Kuriza. Bila je veoma obrazovana, govorila je francuski i njemački. Bila je aktivistkinja radničkog pokreta još od školskih dana i prijateljica Miroslava Krleže.

1920-ih godina je djelovala u Nezavisnim sindikatima Hrvatske, zajedno sa još nekoliko istaknutih radničkih aktivistkinja, među kojima Anka Butorac, Adela Pavošević, Marija Žumer, Zora Nikolić, Anka Kordić, Barica Debeljak, Anka Gržetić i Tatjana Marinić. Zajedno sa njima govorila je na mitinzima ispred zagrebačkih tvornica. Kada je 1923. godine formiran Sekretarijat žena u NRPJ, u Centralni sekretarijat žena je ušla Jovanka Mileusnić - Horvatin.

Zbog policijske represije, Jovanka Horvatin je emigrirala iz Kraljevine Jugoslavije i neko vreme živela u Beču, jednom od centara jugoslovenske emigracije. Marta 1934. godine uhapsila ju je bečka policija. Tada je kod nje nađen izveštaj Diega Rokova i dostavljen policiji iz Zagreba. Nakon proterivana iz Austrije 1935. godine, otišla je u Moskvu. Tu je već odranije živeo njen muž Kamilo Horvatin. Horvatini su stanovali u Kominterninom hotelu "Luks".

Kamilo Horvatin uhapšen je 7.februara 1938. godine. Vojni kolegijum Vrhovnog suda SSSR osudio ga je na smrt 15. marta 1938. Streljan je istog dana. Jovanka je je zajedno sa njim uhapšena ali nije streljana već je osuđena na osam godina robije. Bila je zatočena u logoru Karaganda u Kazahstanu.

Marta 1939. godine Josip Broz ju je optužio za "obezglavljivanje pokreta radničke klase Jugoslavije" i zajedno sa drugim istaknutim komunistima, isključio iz Partije tokom Velike čistke u KPJ.

Posle izlaska iz zatvora, 1946. godine, vratila se u Jugoslaviju. Tokom Narodnooslobodilačkog rata, 1944. godine poginuo je njihov sin Damjan, kao politički komesar jedne partizanske brigade.

Nakon Staljinove smrti, rehabilitovana je 1963. godine u SSSR-u.

## Izvori

## Povezano
* Jugoslovenska politička emigracija u SSSR
* KPJ tokom Velike čistke
* Kamilo Horvatin
Shane (roman)

***Shane*** je vestern roman američkog književnika Jacka Schaefera, objavljen 1949. godine. Originalno se pojavio u tri nastavka u časopisu Argosy Magazine pod naslovom *Rider from Nowhere* (). Radnja je smještena u Wyoming u drugoj polovici 19. vijeka i prikazuje kako siromašni doseljenici dolaze u sukob sa beskrupuloznim rančerom Lukeom Fletcherom koji ih leži protjerati sa njihovih farmi koristeći nasilje i unajmljene revolveraše. Protagonist je tajanstveni stranac koji odlučuje svoje revolveraške i druge vještine staviti na raspolaganje doseljenicima kako bi im pomogao da se suprotstave Fletcheru. Roman, u kome su zbivanja prikazana iz perspektive Boba Staretta, jednog od doseljeničkih sinova, je kasnije bio preveden na preko 30 jezika.

Godine 1953. je George Stevens po romanu snimio istoimeni film sa Alanom Laddom u naslovnoj ulozi, a koji se smatra jednim od klasika žanra. Godine 1966. je snimljena i TV-serija sa Davidom Carradineom u glavnoj ulozi. Godine 1985. je, pak, Clint Eastwood režirao film *[[Pale Rider]]* čija je radnja inspirirana romanom i filmom.

## Reference

## Vanjske veze
**[http://www.nebraskapress.unl.edu/product/Shane,673686.aspx Shane: The Critical Edition] *
**[http://www.oberlin.edu/news-info/99aug/shane_celebration.html Oberlin College Celebrates 50th Anniversary of Shane] *
**[http://nieveroja.colostate.edu/issue2/shane.htm Shane Re-envisioned] *
The Band Wagon

***The Band Wagon*** (), na prostoru bivše Jugoslavije poznatiji pod naslovom ***Diži zavjesu***, je američki filmski mjuzikl snimljen 1953. u režiji Vincentea Minellija, poznat kao jedno do klasičnih ostvarenja žanra.

Protagonist, čiji lik tumači Fred Astaire, je Tony Hunter, nekad popularni zabavljač koji nastoji oživjeti karijeru nastupom u spektakularnoj brodvejskoj predstavi. Radnja prikazuje probleme koji, zbog svog "staromodnog" pristupa, ima sa mladom balerinom Gabrielle Gerard (čiji lik tumači Cyd Charisse), kao i ambicioznim režiserom Jeffreyom Cordovom koji umjesto ležerne zabave želi napraviti "ozbiljnu" alegoriju na legendu o Faustu.

Film je bio djelomično inspiriran istoimenom muzičkom revijom iz 1931. godine (iz koje je preuzeta pjesma *[[Dancing in the Dark (pjesma, Howard Dietz i Arthur Schwartz)|Dancing in the Dark]]*), a dijelom stvarnim događajima. Fred Astaire je tako glumio lik u mnogo čemu sličan samom sebi, odnosno nekoć popularnog zabavljača koji se smatrao "dinosaurom"; lik Cordove je, pak, u mnogo čemu modeliran prema Orsonu Wellesu, ali i glumcu i režiseru Joseu Ferreru. Stuido MGM, koji je u projekt uložio velika sredstva, u mnogo čemu se oslanjao na iskustva iz godinu dana ranije snimljenog hita *[[Singin' in the Rain]]*, a to se prvenstveno odnosi na *Girl Hunt Ballet*, baletnu sekvencu u kojoj se parodira tada popularni film noir. Nju je, kao i sve ostale, koreografirao znameniti plesač Michael Kidd. Za film je posebno komponirana pjesma *[[That's Entertainment! (pjesma)|That's Entertainment!]]*, koja je postala veliki hit, ali i svojevrsni moto MGM-a, te naslov MGM-ovog dokumentarnog filma iz 1974. godine posvećenog klasičnim mjuziklima tog studija. Sam film je nakon premijere imao relativno skroman uspjeh na kino-blagajnama, ali su ga kritičari i filmski historičari kasnije proglasili jednim od najboljih ostvarenja žanra.

Michael Jackson je u nekoliko svojih video-spotova odao počast filmu koristeći elemente njegove koreografije i kostima.

## Uloge
* Fred Astaire ... Tony Hunter
* Cyd Charisse ... Gabrielle Gerard
* Oscar Levant ... Lester Marton
* Nanette Fabray ... Lily Marton
* Jack Buchanan ... Jeffrey Cordova
* James Mitchell ... Paul Byrd
* Ava Gardner ... sama sebe *(cameo)*

## Izvori
;Napomene

;Literatura
* Diane Stevenson, "In Praise of Praise" in the Stanley Cavell special issue, Jeffrey Crouse (ed.), *Film International*, Issue 22, Vol. 4, No. 4, 2006, pp.&nbsp;6–13.

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
* Newsweek discussion transcript about The Band Wagon 
* ''The Band Wagon'' (1931) at Internet Broadway Database
The Big Heat

***The Big Heat*** (), u bivšoj Jugoslaviji poznat kao ***Velika hajka***, je američki crno-bijeli kriminalistički film snimljen 1953. u režiji Fritza Langa. Protagonist, koga tumači Glenn Ford, je policijski detektiv koji istražuje smrt kolege osumnjičenog za korupciju, i kome tokom istrage supruga pogine u eksploziji podmetnute bombe. Radnja prikazuje kako mu pretpostavljeni nakon toga oduzimaju slučaj, ali on svejedno, potaknut željom za osvetom, nastavlja istragu koja će ga dovesti do gangsterske djevojke (čiji lik tumači Gloria Grahame). *The Big Heat* se temeljio na pričama koje je napisao Sydney Boehm, bivši novinar crne kronike, te je scenario u mnogo čemu nastojao dati što je moguće vjerniji prikaz stvarnosti velikih američkih gradova, gdje je lokalna uprava, uključujući policiju, bila pod snažnim uticajem organiziranog kriminala. Kritičarima je, međutim, u oči u za tadašnje standarde neuobičajena razina i brutalnost nasilja, ali i to što je Lang, snimajući ga u stilu film noira izvrtao neke njegove klišeje - umjesto da budu femme fatale zavodnice, žene u filmu završavaju kao žrtve. Kasnijim generacijama je *The Big Heat* zanimljiv što je postavio neke od budućih klišeja policijskog filma, prvenstveno vezanih uz usamljenog policajca koji se, gonjen ličnim motivima i ne hajući za zakone i pravila službe, suprotstavlja kriminalnoj organizaciji.

## Uloge
* Glenn Ford ... Det. nar. Dave Bannion
* Gloria Grahame ... Debby Marsh
* Lee Marvin ... Vince Stone
* Jeanette Nolan ... Bertha Duncan
* Alexander Scourby ... Mike Lagana
* Jocelyn Brando ... Katie Bannion
* Adam Williams ... Larry Gordon, postavljač bombe
* Kathryn Eames ... Marge, Bannionova svastika
* Linda Bennett ... Joyce Bannion, Bannionsova mlada kćer
* Chris Alcaide ... George Rose
* Peter Whitney ... Tierney
* Willis Bouchey ... Por. Ted Wilks
* Robert Burton ... Det. Gus Burke
* Howard Wendell ... Policijski komesar Higgins
* Michael Granger ... Hugo (policijski službenik)
* Dorothy Green ... Lucy Chapman
* Carolyn Jones ... Doris
* Dan Seymour ... Mr. Atkins
* Edith Evanson ... Selma Parker

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* ''The Big Heat'' at the Greatest Film web site
*
The Bigamist

***The Bigamist*** () je američki crno-bijeli film snimljen 1953. u režiji Ide Lupino. Po žanru je drama, a naslovni protagonist, čiji lik tumači Edmond O'Brien je trgovački putnik koji stalno putuje između Los Angelesa i San Francisca gdje se oženio za dvije žene - koje tumače Lupino i Joan Fontaine - koje ne znaju jedna za drugu. Radnja, prikazana kroz flashbackove, prikazuje kako se tajna razotkriva nakon što je protagonist za jednu od svojih supruga pokušao usvojiti dijete. *The Bigamist* je snimljen s relativno niskim budžetom, nakon što je usred snimanja studio RKO Pictures odustao od projekta; dijelom zbog toga je ostao relativno nepoznat, da bi tek kasnije privukao pažnju kritičara kao jedan od najneobičnijih filmova za tadašnji Hollywood. To se prije svega odnosi na to da je protagonist prikazan sa simpatijama, ali i zbog "otvorene" završnice. Edmond O'Brien je dobio pohvale zbog svoje glume.

## Uloge
*Edmond O'Brien ... Harry Graham
*Joan Fontaine ... Eve Graham
*Ida Lupino ... Phyllis Martin
*Edmund Gwenn ... Mr Jordan
*Kenneth Tobey ... Tom Morgan
*Jane Darwell ... Mrs. Connelley

## Reference

## Vanjske veze
*''The Bigamist'' (1953) at IMDB
*
*''The Bigamist'' at Catching the Classics 
*  The Bigamist complete film on YouTube