open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marko Manlije

**Marko Manlije**, poznat pod nadimkom **Kapitolin** (*Marcus Marius Capitolinus*, ? - 384. pne.) bio je starorimski patricij i političar izabran za konzula 392. pne.

Prema tradiciji je godine 390. pne. za vrijeme Brenove opsade Rima čuo svete kapitolske guske i uspio zamijetiti galske napadače kako krišom pokušavaju zauzeti to brdo - posljednje uporište u rukama Rimljana. Suprotstavio se napadačima i odbio ih. (Livije v. 47; Plutarh, *Camillus*, 27). Tako je Marko Manlije nekoliko mjeseci držao Kapitol, dok je ostatak grada bio pod galskom vlašću. 

Manlije je nakon galske opsade došao u sukob s drugim patricijama zato što je počeo novčano potpomogati osiromašene plebejce, a Senat za pronevjeru javnog novca. Optužen je da tako stvara podršku kako bi se proglasio kraljem, te ga je *[[Rimske skupštine|comitia]]* osudila na smrt, ali tek nakon što se - prema legendi - okupila na mjestu s koga nije mogla vidjeti Kapitol koga je Manlije bio spasio. Manlije je bačen s Tarpejske stijene. Njegova kuća je srušena, a Manlijevi su se zarekli da nijedan njihov potomak više neće nositi ime "Marko".
Lucije Albinije

**Lucije Albinije** (*Lucius Albinius*) je dvojice ličnosti iz rane rimske historije:
* Lucius Albinus, jedan od plebejskih tribuna, nakon što je godine 494. pne. uvedena ta funkcija. Asconius Pedianus navodi ime Lucius Albinius Paterculus.
* Lucius Albinius, plebejac koji je kolima zajedno sa ženom i djecom bježao iz grada nakon rimskog poraza u bitci na Aliji godine 390. pne. Na brdu Janikul je sreo svećenike i Vestalke kako nose svete spise i druge relikvije. Izbacio je svoju porodicu iz kola kako bi mogao što više tereta nositi u sigurnost u Caere. Konzularni tribun izabran 379. pne. koga Livije zove "Marcus Albinius", je vjerojatno ista ličnost.

## Povezano
* Lucceius Albinus

## Izvori
Zoran Amar

**Zoran Amar** (Beograd, 6.6. 1954) je jugoslovenski reditelj i filmski pedagog.

## Biografija
Zoran Amar je jedino dete iz braka Isaka Amara i Vere (rođ. Vajda). Oboje roditelja su svoj radni vek posvetili filmu, pozorištu i televiziji. Otac u oblasti organizacije i upravljanja, a majka kao sekretarica režije na RTB-u. Od rođenja do 1991. godine je živeo u Beogradu. Završio je Fakultet dramskih umetnosti odsek za filmsku i TV režiju. Tokom 80-tih godina je radio veliki broj spotova za grupe beogradske rok-scene i novog talasa. Za sada njegov najpoznatiji celovečernji film je "Šmeker" (1985) sa Žarkom Lauševićem u glavnoj ulozi.

Jedan je od pokretača NTV Studia B.

Od 1991. godine živi u Njujorku gde je redovni profesor na School of Visual Arts} na predmetima filmske grupe.

Otac je Sare (1980).

## Filmografija
* 1979. Moć Govora (TV)
* 1981. Piknik u Topoli
* 1985. Indijsko ogledalo
* 1986. Šmeker

## Vanjske veze
* 
* School of Visual Arts
Marko Fabije Ambust (konzul 360. pr. n. e.)

**Marko Fabije Ambust** (*Marcus Fabius N.f. Ambustus*, sredina 4. vijeka pne.) bio je rimski državnik i vojskovođa.

Služio je kao konzul u tri navrata: godine 360, 356. i 354. pne. Konzulski mandati su bili u vrijeme kada je Rim nastojaao ponovno uspostaviti autoritet narušen porazom od Gala u bitci na Aliji godine 387. pne. Godine 356. pne. je porazio Herničane, a godine 354. pne. Tibur, a za što je nagrađen trijumfom. Kasnije je poražen od Tarkvinijanaca.

Služio je i kao interrex godine 355. i 351. pne. te kao diktator godine 351. pne. Za vrijeme diktature, plebejci su poinovno stekli pravo da se natječu za mjesto konzula, usprkos njegovog protivljenja. Historičari se spore oko toga da li je ikada služio kao cenzor - vjerojatno godine 358. pne. - ili kao *[[princeps Senatus|princeps senatus]]* kasnije u životu (svi *principes* su prije godine 209. pne. *censorii*).

Sin Fabius Maximus Rullianus mu je bio znameniti vojskovođa.

## Reference
Marko Popilije Lenas

**Marko Popilije Lenas** (*M. Popillius M.f. Laenas*, sredina 4. vijeka pne.) bio je konzul Rimske Republike izabran godine 359. pne. (prema Varonu). Poznat je po tome što je kao porazio galsku vojsku.

Pred kraj njegovog mandata su Tarkvinijanci napali rimske teritorije na etrurskoj granici (Livije VII, 12). Polibije (II, 18.1 - 20.7), pak, navodi kako je drugi galski rat počeo oko trideset godina iza uspješnog galskog napada (in 386/5. pne.). Dio Kasije, pak, navodi kako se taj rat zbio za vrijeme pete diktature Marka Furija Kamila, odnosno oko 364. pne..
Gaj Marcije Rutil

**Gaj Marcije Rutil** (*Gaius Marcius Rutilus*, u nekim izvorima *Gaius Marcius Rutulus*, sredina 4. vijeka pne.) bio je prvi plebejski diktator i cenzor drevne rimske države, uz to izabran za konzula četiri puta.

Za konzula je prvi put izabran godine 357. pne., a sljedeće godine imenovan za diktatora kako bi suzbio najezdu Etruraca. Iznenadnim napadom na neprijateljski logor je Etrurce natjerao u bijeg, za što je nagrađen trijumfom, iako se tome Senat protivio.

Rutil je ponovno za konzula izabran godine 352. pne.. Pred kraj mandata se natjecao za mjesto cenzora i pobijedio, usprkos protivljenja od strane patricija. Za konzula je još izabran godine 344. pne. i 342. pne., kada je vodio rimsku vojsku u Prvom samnitskom ratu.

Njegov istoimeni sin je imenovan za konzula godine 310. pne..

## Izvori
* Livije (Knj. 7)

## Napomene
Bitka kod Vezuva

**Bitka kod Vezuva** se godine 340. pne. odigrala u blizini Vezuva između rimske vojske pod Publijem Decijem Musom i Titom Manlije Tokrvatom te pobunjenih latinskih saveznika. Pred bitku se, prema navodima Livija, Decije Mus zamolio podzemne bogove da uzmu njegov život ako će to Rimu donijeti pobjedu. Mus je tokom bitke poginuo, ali su Rimljani izvojevali veliku pobjedu.
Publije Decije Mus (340. pr. n. e.)

**Publije Decije Mus** (*Publius Decius Mus*), sin Kvintov, iz plebejskog roda Decia, bio je rimski vojskovođa koji je 340. pne. izabran za konzula, poznat po tome što je žrtvovao svoj život bogovima kako bi Rimljanima donio pobjedu u bitci kod Vezuva.

## Reference
Lista gej kvartova

Ovo je **lista [[gej kvart]]ova**, urbanih naselja sa većim brojem LGBT osoba.

## Australija

## Brazil

## Filipini

## Francuska

## Japan

## Južna Koreja

## Kanada

## Meksiko

## Nemačka

## Novi Zeland

## Sjedinjene Američke Države

## Španija

## Ujedinjeno Kraljevstvo

## Drugi

## Reference

## Vanjske veze
* Gaydemographics.org 
* The Gay & Lesbian Atlas  (Urban Institute Press)
* http://epodunk.com/top10/gay/index.html
Latinski rat

**Latinski rat** se od 340. pne. do 338. pne. vodio između Rimske Republike i njenih pobunjenih saveznika iz Latinskog saveza. Rat je završio rimskom pobjedom nakon koje je Latinski savez raspušten, a teritorija njegovih članova došla pod neposrednu rimsku vlast.

Povod za pobunu latinskih saveznika bio je rimski uspjeh u Prvom samnitskom ratu 341. pne., nakon koje se rimska vlast bila proširila na bogatu Kampaniju. Sljedeće godine je delegacija latinskih saveznika došla u Rim tražiti da se Savez transformira tako da na sebe preuzme ovlasti Rimske Republike, odnosno da građani savezničkih gradova steknu pravo izbora u Senat, odnosno druge rimske institucije. Kada su Rimljani to odbili, došlo je do pobune među Latinima kojima su se priključili Kampanijci. Rimljanima je ostalo vjerno jedino latinsko pleme Laurentes, odnosno kampanijski vitezovi (equites).

Rimljane je iz nepovoljne situacije izvukao brzo sklopljeni savez sa Samnitima, njihovim dosadašnjim neprijateljima, isto kao i drakonske mjere kojima je konzul Tit Manlije uveo disciplinu u rimsku vojsku. Te su mjere urodile plodom kada je godine 340. pne. latinsko-kampanijska vojska poražena u bitci kod Vezuva. Godinu dana kasnije su latinski pobunjenici poraženi u bitci kod Trifanuma.

Iako su neka latinska plemena nastavila dugo godina pružati otpor, Latini su se morali pomiriti s nestankom Saveza, kao i s rimskom vlašću. Neki latinski gradovi su, pak, dobili status *municipium*a, odnosno bili pretvoreni u rimske kolonije, postavši tako dio rimske države.

## Izvori
* William C. Morey, *Outlines of Roman History*, New York, Cincinnati, Chicago: American Book Company (1901) (through Forum Romanum)
* Theodor Mommsen, *History of Rome* (through Classic Literature)
Equites

**Equites** je bio naziv za konjicu u vrijeme Antičkog Rima. Konjica je prvobitno bila prestižna jedinica u kojoj su rimski mladići mogli pokazati i dokazati svoje vještine i snagu i možda tako otvoriti sebi put za eventualnu političku karijeru. Svaki je konjanik nabavljao svoju opremu, i to: okrugli štit, šljem, oklop, mač i jedno ili više kopalja. U legijama nije bilo mnogo konjanika. U prvim legijama koje su ukupno brojale oko 3000 ratnika (4200 ako uračunamo i laku pješadiju, *[[velites]]*) konjanika je bilo samo oko 300, podijeljenih u 10 jedinica od po 30 ljudi. 

Pored teške konjice, bila je tu i laka konjica koju su činili siromašniji građani i bogati momci koji nisu bili dovoljno stari da bi bili *[[hastati]]* ili equites. Njihova uloga u borbi bila je ometanje, razbijanje i obilaženje neprijateljskih jedinica pješadije kao i borba protiv protivničke konjice. U nastavku borbe često su silazili s konja i nastavljali borbu na nogama, na prvi pogled čudan izbor ali sasvim logičan, jer prije nego što su izumljene uzengije nije bilo lako održavati ravnotežu u borbi na konju. 

## Napomena
Rimski konjanici pripadali su nižoj od dvije aristokratske klase, iznad njih bili su senatori. Riječ *eques* (equites je množina) je na latinskom jeziku označavala bilo kojeg jahača na konju (*equs* - konj), ali u kontekstu o kojem ovdje govorimo ova riječ je značila "vitez".
Qu Yuan

**Ći Juen** (, oko 340—278. god. pne.) je bio Kineski književnik i državnik kralju južne države Ču tokom perioda Zaraćenih država. Život je proveo predlagajući političke reforme tvrdeći da stari i snažni dekadentni uticaji ne mogu da budu u skladu sa borbenim duhom. Nevideći nikakvu budućnost za svoju zemlju Ći Juen je u svojoj 62. godini petog dana petog meseca po kineskom lunarnom kalendaru, skočio u reku Milo u Hunanu. Na taj dan se širom Kine održavaju svečanosti i trke čamaca povodom sećanja na ovog velikog pesnika.

## Dela
Napisao je dugu poemu „Lisao“ (Tuga odbačenog) u kojoj je otvoreno i oštro napao iskvarenu, trulu politiku države Ču i izrazio svoju odanost i veliku ljubav prema narodu i domovini. Među njegovim delima nalaze se: *Devet pesama*, *Pitanja nebu*, *Devet kompozicija* i druge pesme, sva po svom misaonom sadržaju bliska poemi „Lisao“.

Temelj i osnovna građa za pesme su bile narodne pesme države Ču. Oslobodio se četvorosložnog stiha karakterističnog za *Knjigu pesama* i stvorio novi oblik pesme — ču-pesmu, sa različitim brojem slogova u stihovima (4—9) i naizmeničnom rimom.

## Reference
Lais iz Korinta

**Laida iz Korinta** (grč. Λαΐς ἡ Κορινθία) je bila znamenita starogrčka hetera, odnosno kurtizana, za koju se vjeruje da bila rodom iz Korinta. Nešto kasnije je živjela hetera istog imena - Laida iz Hikare - a antički izvori ih često miješaju.

Laida iz Korinta je živjela u doba peloponeskog rata i za nju se govorilo da je najljepša žena svog vremena. Među njenim brojnim ljubavnicima bio je filozof Aristip (koji joj je posvetio dva svoja spisa) i olimpijski šampion Eubota iz Kirene. U starosti je postala alkoholičarka i umrla u Korintu.
330-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* Aleksandar Veliki vodi makedonsku vojsku u veliki i uspješni pohod kojim je pokoreno Perzijsko Carstvo.
* Pitej iz Masilije prvi antičkom svijetu opisuje polarni led, polarno svjetlo i ponoćno sunce.

## Rođenja
*

## Smrti
*
339. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **339. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Mamercina i Filona** (ili, rjeđe, **godina 415. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 339. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Nakon što su Skiti odbili njegov zahtjev da se postavi statua Heraklu u estuariju Dunava, makedonski kralj Filip II na njih pokreće veliki pohod. Dvije se vojske sudaraju na ravnici današnje Dobrudže, prilikom čega je 90-godišnji skitski kralj Atej, a njegova vojska potpuno uništena.
* Za vrijeme sastanka Amfiktionskog savjeta, Filip II Makedonski optužuje građane Amfise u Lokridi da su povrijedili sveto zemljište. Optužbe su, uz podršku atenskog predstavnika Eshina, prihvaćene i Lokridi je objavljen sveti rat. Nakon prvog neuspjelog pohoda na Lokridu, Amfiktionski kongres na ljetnom zasjedanju komandu svojih snaga daje Filipu čija vojska prolazi kroz Termopilska vrata, ulazi u Amfisu i u bitci tuče Lokriđane kojima je komandirao atenski najamnik Hares. 
* Latinski rat: Rimski konzul Tit Manlije Imperiosus Torkvat tuče pobunjene Latine u bitci kod Trifanuma.
* Ksenokrat je izabran za načelnika Platonove Akademije, zamijenivši umrlog Speusipa.

## Rođenja
*

## Smrti
* Speusip, vođa Platonove Akademije (r. 407. pne.)
* Atej, kralj Skita (r. cca. 429. pne.)
Estuarij

**Estuar** ili **estuarij** je naziv za riječno ušće oblikovano poput lijevka. Estuariji su rjeđi od ušća u obliku delte. Takav oblik imaju ušća Temze, Elbe, Oba, Jeniseja i niza drugih rijeka. Svakako je najupečatljiviji estuarij Amazone čije ušće je široko preko 30 km. Na ušću postoji otok Marajo, kao i niz drugih, malih otoka, no oni nisu rezultat nanosa, nego je okolni dio materijala odnela oseka u more i pretvorila ih u otoke.

## Nastajanje i obilježja
Estuariji se oblikuju pod utjecajem plime i oseke, pri čemu ušće dobija oblik lijevka. Na sjevernoj polutki pod utjecajem Coriolisove sile morska voda za vrijeme plime ulazi u rijeku snažnije uz lijevu obalu, dok se za vrijeme oseke u more vraća duž desne obale. 

Estuariji se stvaraju naročito uz obale gdje su razlike između plime i oseke velike. Zbog toga su i rjeđi od delti. Mogu nastati samo kad je količina materijala koji donosi rijeka manji od količine koju morska voda u vrijeme oseke odnosi u more. Nasuprot tome su ušća u obliku delte gdje se rijeka dijeli na niz rukavaca koji nastaju zbog sedimentnih nanosa različitog materijala koji rijeka donosi sa sobom. 

Daljnje obilježje estuarija je prijelaz od riječne, slatke vode prema morskoj, premještanje tih voda i njena boćatost i poseban biljni i životinjski svijet na prijelazu od područja rijeke prema moru.

## Neke poznatije rijeke s estuarijem
* Amazona, sjeverni dio ušća, dok se na južnom dijelu tvori delta
* Laba
* Gironde kao zajednički estuarij Garonne i Dordogne
* Jenisej
* Loire
* Ob
* Temza
Dobrudža

**Dobrudža** ( – Dobrođa,  – Dobrudža) je istorijsko-geografski region u jugoistočnoj Evropi koji dele Rumunija i Bugarska.

## Geografija
Južni deo Dobrudže se nalazi u Bugarskoj - poznat i kao Južna Dobrudža, a srednji i severni u Rumuniji - Severna Dobrudža, koja je rumunski izlaz na Crno more. Obuhvata površinu od oko 23.100&nbsp;km² a od toga 15.500&nbsp;km² pripada Rumuniji a 7.565&nbsp;km² Bugarskoj. Uključujući deltu Dunava Rumunija ima oko 245&nbsp;km obale. Područje Dobrudže je visoravan. Najveći grad je Konstanca.

## Klima
Zbog izražene kontinentalnosti na koju Crno more nema puno uticaja klima je suva (oko 500&nbsp;mm), ali su natapanjem iz dubokih bunara travnati delovi ove regije plodne površine. Vegetacija je uglavnom stepska.

## Demografija
Rumunski deo Dobrudže ima oko 971.643 (2002. godine), a bugarski 357.517 stanovnika (2001). Većinu stanovništva celog regiona čine Rumuni sa 66.58%, zatim slede Bugari sa 18.70% i Turci sa 7.87%. Prisutni su takođe Tatari, Romi, Rusi, Ukrajinci, Grci i drugi.

U rumunskom delu Dobrudže Rumuni čine 90.94% stanovništva, a u bugarskom Bugari čine 69.53%, Turci 21.55% i Romi 7.03%.

## Turizam
Uz obalu je u doba komunizma izgrađeno mnogo hotela ali turistički priliv je još uvek mali u rumunskoj deo Mamaja i Mangalija. Najvažnija turistička naselja Dobrudže su Albena i Balčik u Bugarskoj.

## Reference
Lais iz Hikare

**Laida iz Hikare** (grč. Λαΐς ἀπὸ τὰ Ὕκκαρα, ? - 340. pne.) bila je starogrčka kurtizana. Historičari vjeruju da je bila rodom iz Hikare (suvremeni Carini na Siciliji). Nešto ranije je živjela istoimena hetera poznata kao Laida iz Korinta, pa ih antički izvori znaju često miješati.

O njoj postoje brojne anegdote. Jedna od njih navodi kako je Demosten bio spreman platiti čak 1000 drahmi za jednu noć s njom, ali da je ona povisila cijenu na 10.000 drahmi čim ga je ugledala, a potom se podala Diogenu besplatno.

Bila je suparnica znamenite hetere Frine. Zaljubila se u Tesalijca po imenu Hipostrat i Hipoloh, a koji ju je doveo u svoju domovinu. Tamo su je tesalske žene, ljubomorne na njenu ljepotu, na prevaru dovele u hram Afrodite i tamo kamenovale na smrt. Sahranjena je na obali rijeke Penej.

## Izvori

## Vanjske veze

* Athenaeus, ''Deipnosophists'', Book 13 English translation at attalus.org
Hetera

:*Za elitnu [[Antička Makedonija|makedonsku]] konjicu (*hetairoi*, "drugovi"), v. [[Konjička družina]].*

U antičkoj Grčkoj **hetere** (na grčkom , *hetairai*) su bile kurtizane, odnosno sofisticirane družice bogatih muškaraca ili elitne prostitutke.

Na temelju antičkih izvora se može zaključiti kako je starogrčko društvo razlikovalo hetere od *pornê* ili običnih prostitutki. One su se u pravilu regrutirale iz redova strankinja ili bivših robinja koje su uspjele otkupiti slobodu. Osim fizičke ljepote su ih krasili i neki drugi talenti - obično ples, pjevanje, ali i domišljatost, zahvaljujući kojima su ponekad sudjelovale na muškim okupljanjima kao što su *symposia* te sudjelovale u intelektualnim raspravama. Hetere su bile među rijetkm ženama antičke Grčke koje su bile obrazovane, a pojedini polisi su ih tjerali da nose posebnu odjeću te da plaćaju porez.

Među najpoznatijim heterama antičkog svijeta se navode Aspasija, dugogodišnja Periklova družica te Frina, koja je služila kao model za neke od najpoznatijih starogrčkih statua.

## Reference

* Davidson, J. 1998 Courtesans and Fishcakes: The consuming passions of classical Athens. London: Fontana

## Vanjske veze

* An essay on women’s lives in classical Athens 
* James Grout: ''Hetairai'', part of the ''Encyclopædia Romana''
* The hetaerae of Athens - from Book 13 of Athenaeus
Bitka kod Trifanuma

**Bitka kod Trifanuma** se godine 339. pne. vodila između rimske vojske i pobunjenih Latina. Rimske snage je vodio konzul Manlije Imperiosus, i one su izvojevale pobjedu. Tom pobjedom su pobunjeni Latini prisiljeni da se iz Kampanija|Kampanije vrate u Lacijum gdje su godinu dana prisiljeni prihvatiti mir kojim je Latinski savez ukinut, a njegovi gradovi i teritorija došla pod neposrednu vlast Rima.
Korijandar

**Korijandar** (lat. *Coriandrum sativum*), od grčkog *coris* -*buba *i *amon* - *anis*, je jednogodišnja biljka iz porodice apiaceae.

## Rasprostranjenost
Potječe iz sjeverne Afrike i jugozapadne Azije
## Karakteristike
Biljka je visoka između 30 i 90 cm.Čitava biljka neugodno miriše po stjenicama,ali osušeni zreli plodovi su ugodna i jaka aromatična mirisa te ljutkasta sladunjava okusa.Listovi podsjećaju na listove peršina.

## Uzgoj
Na otvorenom, a može se uzgajati i u zatvorenom, no neugodna je mirisa.

## Kemijski sastav
Korijander sadrži eterična ulja, proteine, šećer, vitamin C i dijelom organske kiseline.
Eterično ulje se dobiva destilacijom iz sjemena i čine ga 70% monoterpenole, 10% monoterpene, ketoni, ester i kumarin.

## Vrijeme cvatnje
Sitni bijeli ili bjeloružičasti cvjetovi javljaju se od lipnja do srpnja.

## Skupljanje
Posve zrele sjemenke skupljati početkom jeseni kada posmeđe, jer nezrele imaju neugodan miris i nakon sušenja.

## Ljekovito djelovanje
Pospješuje probavu, ublažava grčeve želuca i crijeva, sprječava nadutost, te pomaže kod kašlja, prehlade i bronhitisa.

## Upotreba
U evropskoj kuhinji uglavnom se upotrebljava sjeme, dok su u južnoameričkoj i azijskoj kuhinji bitni listovi, koji se pripremaju kao zelje. Svježi listovi imaju snažnu aromu mošusa i limuna. Ukusom su jako gorki i koriste se za garniranje jela i kao dodatak umacima, salatama i siru.

Svježe mljeveni plodovi dodatak su pecivu, jelima od kupusa, mahunastom povrću i tikvi. Zreli osušeni plodovi daju aromatični ukus i upotrebljavaju se u pripremi mnogih jela, posebno pečenih, a jedan je od sastojaka curry praška i začina za medenjake. Upotrebljava se i za dopunjavanje piva, likera, kompota, marinada i kolača.

Eterično ulje korijandera upotrebljava se u proizvodnji parfema. Ima i ljekovita svojstva te budi apetit, poboljšava probavu i ublažava grčeve i želučane tegobe. Korijander je u današnje vrijeme poznat po tome što potpomaže izlučivanje u nervima i ćelijama nagomilanu živu i otrove.

## Vanjske veze
Motar

**Motar** (lat. *Crithmum maritimum* L. iz reda *Apiales* i porodice *Apiaceae* roda *Crithmum*), matar, petrovac ili šćulac je polugrmovita biljka iz porodice štitarki. 

## Opis biljke
Trajna i snažna, pri podnožju odrvenjela štitarka, koja može narasti do 50 cm visoko. Štitasti cvatovi sa zelenkastožutim cvjetićima razvijaju se u kolovozu i rujnu. Jedina je biljka u rodu *Crithmum*. Nalazi se na našem priobalju u neposrednoj blizini mora, gdje raste iz stijena i u pijesku. Raširena je po cijelom obalnom pojasu Europe, pa i u hladnijim krajevima. 

## Uporaba
Mesnati i čvrsti listovi imaju slan i aromatičan okus. Pomorci su listove motara u prošlosti nosili uložene u octu na svoje plovidbe kao sredstvo protiv skorbuta. Svježe ubrani listovi su zapravo relativno siromašni vitaminom C. Sušenjem listova dio eteričnog ulja (kojemu je glavni sastojak *dilapiol*) ispari, pa se mogu prirediti jela s blažim mirisom.
Upotrebljava se u prehrani, za salate, ukiseljena i za umake, ali i u medicini kao antiskorbutik i diuretik.

Shakespeare spominje ovu biljku u drami Kralj Lear.
338. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **338. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Kamila i Menija** (ili, rjeđe, **godina 416. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 338. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Nakon što je na čelu amfiktionske vojske porazio Lokriđane, Filip II Makedonski ulazi u Fokidu, a potom kroz dolinu Kefisa ide na jugoistok i zauzima strateški važan grad Elateju.
* Zabrinuta zbog makedonskog pohoda na jug, Atena sklapa protiv-makedonski savez sa Eubejom, Megarom, Ahejom, Korintom, Akarnanijom kome se nakon Demostenove diplomatske misije priključuje i dotadašnji Filipov saveznik Teba. 
* 2.8. - Bitka kod Heroneje u kojoj Filip II Makedonski, uz pomoć svog sina Aleksandra ostvaruje veliku pobjedu nad atensko-tebanskom koalicijom. Filip prema poraženim Tebancima ima malo milosti, ali Atena, uz pomoć diplomata Demada, ostvaruje relativno blage uvjete mirovnog ugovora. Filip sa svojom pobjedničkom vojskom prodire na Peloponez, uspostavljajući makedonsku hegemoniju nad Grčkom te poziva predstavnike svih polisa na veliki kongres u Korintu.
* Perzijski vojskovođa i vezir, eunuh Bagoas, pada u nemilost kod kralja Artakserksa III. Nastojeći se održati na vlast Bagoas organizira ubistvo Artakserksa i na vlast formalno postavlja njegovog mladog sina Arsesa, dok će on sam nastaviti vladati kao siva eminencija.
* Latinski rat završava formalnim raspuštanjem Latinskog saveza čiji gradovi i teritorije dolaze pod neposrednu rimsku vlast, ali veliki broj njihovih građana dobiva rimsko državljanstvo i uz to vezana politička prava. Padom Ancijuma, pak, istovremeno prestaje otpor Volščana Rimljanima.
* Kartagina pokušava potkopati dominaciju sirakuškog vođe Timoleona nad Sicilijom, poslavši najamnike u pomoć njegovog suparniku Hiketi iz Leontinija, ali taj pokušaj završava Hiketinim zarobljavanjem i pogubljenjem. Timoleon nastavlja rušiti tirane po Siciliji, a nakon završenog zadatka se povlači iz javnog života.
* Nakon što je pet godina bez uspjeha kao najamnik u tarentskoj službi vodio rat protiv italičkih plemena, spartanski kralj Arhidam III gine u borbi kraj mjesta Manduria u Kalabriji. Na prijestolju ga nasljeđuje sin Agis III.
* Atenski državnik i orator Likurg preuzima nadzor nad gradskim financijama i udvostručuje gradske prihode.

## Rođenja
*

## Smrti
* Artakserks III, kralj Perzije (ubistvo) (r. cca. 425. pne.)
* Arhidam III, kralj Sparte (ubijen u bitci)
* Isokrat, atenski orator (r. 436. pne.)
* Hiketa, tiranin Leontinija (približni datum) (r. cca. 400. pne.)
* Shang Yang, kineski državnik Qina (executed)
* Xiao od Qina, vojvoda Qina u Kini (r. 381. pne.)
Limfni čvor

**Limfni čvorovi** (*lymphonodi, nodi lymphatici*) su limforetikulski organi uključeni u tok limfe, smješteni posvuda po tijelu (osim u središnjem živčanom sustavu), osobito na sjecištima limfnih žila iz pojedinih područja tijela (regionalni limfni čvorovi). Obavijeni su vezivnom čahurom, koja u unutrašnjost šalje razgranjene pretince (trabekule). Prostore između njih ispunjava retikulsko vezivo u kojem su nakupljeni limfociti (limforetikulsko tkivo kore i moždine) i kroz koje teče limfa (limfni sinusi).

## Opis

Kora ima vanjsku zonu (sekundarni limfni čvorići i difuzno limfno tkivo među njima sadrže limfocite B) i unutrašnju (parakortikalnu) zonu (parakorteks, difuzno limfno tkivo koje sadrži limfocite T, zona ovisna o timusu). Moždina (meduča) se neposredno nastavlja na koru u obliku razgranjenih i međusobno povezanih moždinskih (medularnih) tračaka (difuzno limfno tkivo, sadrži limfocite B).

Limfni sinusi su široki, nepravilni prostori (usporen protok limfe povoljan za izmjenu limfocita i fagocitnu aktivnost), nepotpuno obloženi spljoštenim retikulskim (litoralnim) stanicama. Njihov lumen je premošćen retikulskim stanicama (sposobnost fagocitoze) retikulskim vlaknima i makrofagima. Kroz čahuru ulaze u limfni čvor aferentne limfne žile i dovode limfu koja sukcesivno prolazi kroz limfne sinuse smještene između čahure i kore (periferni supkapsularni ili marginalni sinusi), između kore i trabekula (kortikalni, peritrabekularni ili intermedijarni sinusi) i između moždinskih trčaka (moždinski ili medularni sinusi).

U hilusu se svi moždinski sinusi stječu u eferentne limfne žile. Krvne žile ulaze na hilusu, granaju se u trabekulama i moždinskim sinusima i čine kapilarnu mrežu oko zametnih centara limfnih čvorića u kori.

## Uloga
Funkcije limfnih čvorova su:
# Filtriranje limfe fagocitozom (retikulske stanice i slobodni makrofagi) stranih stanica i njihovih fragmenata (zadržavanje malignih stanica koje metastaziraju), bakterija, virusa, egzogenih pigmenata, toksina i antigena.
# Proizvodnja limfocita B, plazma stanica i protutijela.
# Recirkulacija limfocita sa smještanjem limfocita B i T u određene zone.

Ljudi imaju otprilike 500-600 limfnih čvorova raspoređenih po cijelom tijelu (ispod pazuha, vrata, prsa, abdomena i preponu)

## Izvori
* Medicinski leksikon; leskikografski zavod "Miroslav Krleža", 1990.

## Vanjske veze

* Immunology Lecture 4, Biology 328  na Western Kentucky University
* Limfni čvorovi 
* Histologija
Botafogo

**Botafogo** je četvrt Rio de Janeira, nalazi se u južnoj zoni grada i uglavnom je naseljava srednja klasa grada. Botafogo leži na brežuljcima Mundo Novo, Santa Marta (gdje se dodiruje sa četvrti Laranjeiras) i Morro de São João (koje ga odvaja od Copacabane). Četvrt je dobila ime po nekadašnjem kolonijalnom vlasniku cijelog dijela zemlje na kojoj se sada nalazi, João Pereira de Sousa Botafogo. Botafogo bukvalno znači *zapaliti* i u vezi je sa talijanskim prezimenom 'Buttafuoco'.

Plaže Botafoga se nalaze unutar Guanabara zaljeva, koji ih štiti od otvorenog oceana sa poluotokom Urca i Šećernom Glavom. Osim plaža, u Botafogu je zanimljiv i muzej indijanaca - *Museu do Índio*, koji se nalazi u kući Ruia Barbose, znanstvenika čija su područja zanimanja bila povijest i kultura najvećih grupacija domorodaca Brazila.

Najveći nogometni klub u Rio de Janeiru se također zove Botafogo de Futebol e Regatas.
Veliko Selo (Palilula)

**Veliko Selo** je naselje u opštini Palilula u Gradu Beogradu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1676 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1767 stanovnika).

## Demografija
U naselju Veliko Selo živi 1366 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,9 godina (40,5 kod muškaraca i 43,3 kod žena). U naselju ima 388 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 4,31.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Veliko Selo

**Veliko Selo** može biti:
* Veliko Selo, naseljeno mesto u opštini Kikinda
* Veliko Selo, naseljeno mesto u opštini Loznica
* Veliko Selo, naseljeno mesto u opštini Malo Crniće
* Veliko Selo, naseljeno mesto u opštini Palilula
* Veliko Selo, naseljeno mesto u opštini Pirot
Višnjica

**Višnjica** može označavati:

* u Hrvatskoj:
** Višnjica (Sopje), naselje u općini Sopje
** Višnjica (Lepoglava), naselje u općini Lepoglava
** Višnjica (Vrgorac), gradsko naselje Vrgorca
** Višnjica Uštička, naselje u općini Jasenovac

* u BiH:
** Višnjica (Ilijaš), naselje u općini Ilijaš
** Višnjica (Kiseljak), naselje u općini Kiseljak
** Višnjica (Milići), naselje u općini Milići
** Višnjica (Grude), zaselak kraj naselja Donji Mamići

* u Srbiji:
** Višnjica (Palilula), naselje u beogradskoj opštini Palilula;

* u Crnoj Gori:
** Višnjica (Pljevlja), naselje u opštini Pljevlja
LjV

**LjV** može biti:
* **Lj V** - 17. i 28. slovo srpsko-hrvatske abecede;
* **Љ В** - 14. i 3. slovo srpske azbuke;

## Inicijali
* Ljiljana Vajler - glumica u filmovima "Te noći" (1958; režiser Jovan Živanović) i "Vlak bez voznog reda" (1959);
* dr. Ljiljana Vidušić - profesor Ekonomskog fakulteta u Splitu;
* Ljiljana Vojvodić - osječka pjesnikinja;
* Ljiljana Vukajlović - srpska pijanistkinja;
* Ljubica Vrsajkov-Sivčev - srpska operska pjevačica;
* Ljubomir (Ljubiša) Vukadinović - srpski sportski novinar i publicist (1912-1973);
* Ljubiša Vukelja - srpski fudbaler ("Vojvodina", "Partizna", Grčka; rođ. 1983);
* Ljubo Vučković - general-pukovnik JNA i narodni heroj Jugoslavije (1915-1976);
* Ljubo Vukić - hrvatski reprezentativni rukometaš (rođ. 1983);
* Ljubomir Vorkapić - bivši srpski fudbaler ("Vojvodina", "Partizna", Japan; rođ. 1967);
* Ljubomir Vračarević - srpski majstor i tvorac realnog aikidoa (rođ. 1947);
* Ljubomir Vranješ - švedski reprezentativni rukometaš (rođ. 1973);
Kefis (Beotija)

Rijeka Sjeverni **Kefis** (grčki &#922;η&#966;&#953;&#963;&#963;ό&#962;: *Kifiss&oacute;s*, *Kephiss&oacute;s* ili *Kêphissos*) ili **Cephisus** (grčki &#922;η&#966;&#953;&#963;ό&#962;: *Kêphisos*) izvire kod Lileje u Fokidi i teče kroz Delfi i Beotiju prije nego što se ulijevala u Jezero Kopaida, koje se također nazivalo Kefisko jezero.
Višnjica (Grude)

**Višnjica** je selo u Bosni Hercegovini koje je smješteno na visoravni sjeveroistočno od Gruda na magistralnom putu Grude - Široki Brijeg. **Višnjica** broji oko 130 kućanstava. Pripada Donjim Mamićima zajedno sa selima Medovići, Ledinac, Podledinac, Pogana Vlaka i Borajna, odnosno općini Grude i Zapadnohercegovačkoj županiji.

Krajolik je obrastao bjelogoričnom šumom (hrastom, jasenom, klenom i grabom) i niskim raslinjem tipičnim za kraške krajeve. Blizina mora (40 km) i Neretvanske kotline (30 km) daje ovom kraju blagu mediteransku klimu, koja povremeno zadobiva i obilježja kontinentalne klime zbog blizine planinskih masiva. Zato je mjesto poznato po dobrim vinogradima, kvalitetnom duhanu, smokvama, trešnjama i višnjama. Stanovnici se bave uzgojem duhana, poznatog pod nazivom hercegovački ravnjak od kojeg se dobiva "škija" i vinove loze. 

Uzgojem navedenih poljoprivrednih kultura sada se uglavnom bave staračka kućanstva i nešto mladih stanovnika koji su ostali raditi na zemlji. To je ujedno problem svih sela u Zapadnoj Hercegovini jer je težak težački život, brojnost obitelji uvjetovao ekonomske migracije stanovnika u inostranstvo i druge krajeve ili odlazak na školovanje, gdje su mnogi i ostali trajno živjeti.

Zajednička župna crkva nalazi se u Ledincu, RKT župa Male Terezije. Najvažniji blagdan Višnjičana je Tijelovo kada se na misi za umrle i blagoslov polja na mjesnom groblju skupe svi Višnjičani (domaći i raseljeni). Glavnina stanovnika je raseljena, iz ekonomskih razloga ili odlaska na školovanje, širom zemaljske kugle, a glavnina se nalazi u Zagrebu i Zagrebačkoj županiji u Republici Hrvatskoj.
 
Zagrepčani porijeklom iz Višnjice sudjelovali su u realizaciji podizanja spomenika poginulima i nestalima u Domovinskom ratu i 2. svjetskom ratu (Bleiburgu i križnom putu) i biste poginulom, legendarnom branitelju Vukovara, generalu Blagi Zadri, kroz Udrugu Donji Mamići, uz župnu crkvu u Ledincu. 

Višnjica je dala niz poznatih i znamenitih svećenika, liječnika, profesora, ekonomista i gospodarstvenika.
Vlastimirovići

**Vlastimirovići** (negde ***Višeslavići*** i ***Vojislavići***) su prva srpska vladarska porodica o kojoj postoje istorijske beleške, i koja je, prema legendi, vladala Srbima i u njihovoj prapostojbini Beloj Srbiji.

## Poreklo
Car Konstantin Porfirogenit u svom delu *[[O upravljanju carstvom]]* posvećuje osam poglavlja doseljavanju Srba i Hrvata na Balkan. U podnaslovu jednog poglavlja stoji *O Srbima i zemlji u kojoj sada obitavaju* i govori o poreklu, postojbini i poznatim članovima vladarske porodice. Vrhovni poglavar Srba u Beloj Srbiji je imao dva sina od kojih je pola naroda uzeo jedan, a otišao je caru Irakliju tražeći od njega da mu podari zemlju na kojoj će se sa svojim narodom naseliti, dok je drugi sin ostao da nakon oca vlada Belom Srbijom. Srbima koji su došli na Balkan nastavili su da vladaju potomci njihovog vođe (*sin,potom unuk i tako redom*), a prvi vladar koga znamo po imenu je Višeslav za koga se smatra da je vladao oko 780. godine.

## Naziv
Naziv dinastije, *Vlastimirovići*, stvorili su istoričari prema prvom vladaru iz ove dinastije koji je stvorio nezavisnu državu (do tada je Srbija bila u sastavu Vizantije) knezu Vlastimiru, za razliku od Nemanjića, koji su tako nazivani još u svoje vreme.

Ponekad, mada dosta retko, ova se vladarska porodica naziva *Višeslavići* ili *Višeslavljevići*, prema prvom vladaru čije nam je ime poznato, knezu Višeslavu.

## Značaj Vlastimirovića
Značaj Vlastimirovića je u tome što su stvorili prvu srpsku državu na Balkanu i što je za vrijeme njihove vladavine postojala vrhovna vlast nad svim srpskim oblastima na Balkanu. Smrću Časlava Klonimirovića prekinuto je postojanje prve srpske države.

Svakako se u njihovu vladavinu datiraju i navodi iz *Anala samostana Lorš* iz početka 9. stoljeća, poznatijim kao *Veliki anali Franačkog kraljevstva*, o bijegu hrvatskoga panonskog kneza Ljudevita Posavskoga. U Analima  se navodi da je Ljudevit pobjegao - *Srbima*. Hrvatska povjesničarka Nada Klaić dokazuje kako nisu u pitanju Srbi, već grad Srb u Hrvatskoj 

U istom izvoru se navodi:

Citat se odnosi na oblasti antičke Dalmacije, koja je obuhvatala velike prostore, sve do rijeke Save na sjeveru duboko u unutrašnjosti kontinenta i Ibra na istoku.

## Vladari
* Nepoznati knez (~610–641+),
* Višeslav (''Vojislav''), knez (oko 780)
* Radoslav, knez (8. vek i 9. vek)
* Prosigoj, knez (?822-?836), sin Radoslavov
* Vlastimir, knez (?836-862), sin Prosigojev
* Mutimir, knez (862-891), sin Vlastimirov 
* Pribislav Mutimirović, knez (891-892), sin Mutimirov 
* Petar Gojniković, knez (892-917), Mutimirovog brata Gojnika
* Pavle Branović, knez (917-923), unuk Mutimirov, od sina Brana
* Zaharija Pribislavljević, veliki župan (923-924), sin Pribislavov 
* Časlav Klonimirović, knez (927-oko 950)

## Povezano
* Pečat kneza Strojimira

## Reference

## Vanjske veze
* Istorijska biblioteka:Vlastimirovići
Elateja

**Elateja** () je bio drevni grčki grad u Fokidi, najvažniji u oblasti nakon Delfa. Danas predstavlja jednu od općinu u jugoistočnom dijelu prefekture Phthiotis sa 4.000 stanovnika (popis iz 2001. godine) i površinom od 154,361&nbsp;km². Sjedište općine je gradić **Eláteia** (2470), a ostala naselja su Zélion (910), Panagítsa (219), Lefkochóri (208), Sfáka (167) i Katályma (26).

Antička Elateja je bila smještena na izlazu iz doline Kefisa u Beotiju te je imala veliki strateški značaj s obzirom da bi se odatle mogli kontrolirati putevi za centralnu i južnu Grčku. Godine 480. pne. su je spalili Perzijanci za vrijeme Kserksovog pohoda na Grčku. Godine 338. pne. ga je za vrijeme kaznene ekspedicije protiv Lokriđana zauzeo i utvrdio Filip II Makedonski, što je Ateni poslužilo kao povod za stvaranje velikog anti-makedonskog saveza, poraženog u bitci kod Heroneje. Elateja se kasnije pobunila protiv makedonski kralj Kasandra, ali ju je pokorio Filip V Makedonski, a Makedoncima je ostala vjerna sve dok je na juriš nisu zauzeli Rimljani 198. pne. Rimljani su Elateji dali status slobodnog grada nakon što se oduprla Taksil (general)|Taksilu, vojskovođi u službi Mitridata VI. S obzirom da je često bila predmetom vojnih napada, ali i pretrpila niz potresa, danas je ostalo vrlo malo ruševina koje svjedoče o prošlosti Elateje.

## Napomene

## Izvori
* Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Geography]]*, "Elateia", London, (1854).
* Richard Stillwell, William L. MacDonald, Marian Holland McAllister (editors); *[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0006&layout=&loc=&query=toc The Princeton Encyclopedia of Classical Sites]*, "Elateia", Princeton, (1976).

## Vanjske veze
* Elateia
Demad

**Demad** (Δημάδης, cca. 380 - 318. pne.) bio je drevni atenski orator i političar.

Odrastao je u siromašnoj porodici i netko vrijeme zarađivao za život kao običan mornar, ali je s vremenom otkrio talent za elokvenciju te zahvaljući beskrupuloznosti postao jedan od najuticajnijih atenskih političara. Kada je Filip II Makedonski napao Olint i izazvao veliko nezadovoljstvo u Ateni, Demad je zauzeo makedonsku stranu, istovremeno postavši trajnim neprijateljem Demostena, predvodnika anti-makedonske stranke.

Godine 338. pne. se protiv Makedonaca borio u bitci kod Heroneje, kada je zarobljen. Ostavivši dobar dojam na Filipa, zajedno s drugim zarobljnicima je pušten, te je isposlovao povoljne mirovne uvjete. Kasnije je stekao naklonost Aleksandra Velikog, te je zahvaljujući tome i primljenom mitu spašen Demostenov život, a kasnije spriječeno da Atena, poput pobunjene Tebe, bude sravnjena sa zemljom.

Sklonost mitu i bliskost s Makedonijom ga je učinila nepopularnim, te je lišen građanskih prava. Godine 322. pne. je ponovno postavljen za izaslanika pred makedonskim generalom Antipaterom, a prije dolaska na pregovore je nagovorio sugrađane da Demostena i njegove pristaše osude na smrt. Godine 318. pne. ga je Antipater dao pogubiti u Peli zbog šurovanja s njegovim neprijateljem Perdikom.

Od svih njegovih govora je očuven samo jedan fragment, o čijoj vjerodostojnosti postije rasprave.

## Vanjske veze
* ''Minor Attic Orators, II, Lycurgus. Dinarchus. Demades. Hyperides'' , Harvard University Press, Loeb Classical Library, 1954.
Artakserks IV

**Artakserks (Artakserkso) IV** ili **Arz** (staroperz. *Artaxšaçrā*, grč. *Ἀρταξέρξης*) bio je veliki kralj Perzijske Monarhije od 338. do 336. pne. Njegova vladavina bila je vrlo kratka, no značajna je po tome što je obilježila početak raspada velike i moćne Perzijske Monarhije.

## Ime i etimologija
Pravo ime Artakserksa IV. bilo je Arz ili Aršan (grč. *Arses*, „arsēn“: muškarac, hrabar), odnosno *Aršaka* ili *Aršāma* prema staroperzijskom jeziku. Nakon što je došao na vlast, uzeo je kraljevsko ime *Artakserks IV*, po svome ocu (Artakserks II) i djedu (Artakserks III).

## Porodica
Artakserks IV bio je sin velikog kralja Artakserksa III i kraljice Atose. Grčki izvori tvrde kako je perzijski general Bagoas dao potrovati većinu njegove obitelji (uključujući oca i braću) prije njegovog dolaska na vlast. Ipak, zapisi na klinastom pismu (danas u Britanskom muzeju) govore kako je kralj Artakserks III umro prirodnom smrću.

## Vladavina
Diodor sa Sicilije tvrdi kako je perzijski general Bagoas ubio većinu kraljevske obitelji i na vlast postavio najmlađeg sina Arza kojeg je mogao lako kontrolirati. Prema istim izvorima, Artakserks IV bio je samo marioneta, dok je prava vlast bila u rukama Bagoasa. Drugi izvori tvrde kako je Arz osobno dao ubiti većinu svoje obitelji kako bi došao na vlast. Dvije godine vladavine obilježili su uglavnom problemi na zapadnim granicama protiv Makedonije, jer je kralj Filip II Makedonski napadao perzijske gradove u Maloj Aziji.

## Smrt
Nezadovoljan politikom plemića predvođenih Bagoasom, Artakserks IV je počeo planirati njegovo smaknuće. Bagoas je međutim otkrio njegove planove, te ga je dao ubiti. Na prijestolje je postavio njegovog rođaka Darija III, koji je poznat kao zadnji kralj iranske ahemenidske dinastije.

## Kronologija
* 338. pne. - Artakserks IV postaje perzijskim velikim kraljem.
* 337. pne. - u Grčkoj osnovan Korintski savez kao protuteža Perziji na istočnom Mediteranu.
* 336. pne. - smrt Artakserksa IV.

## Veze
* Perzijska Monarhija
* Artakserks III
* Popis faraona XXXI. dinastije
* Kasni period drevnog Egipta

## Reference

## Vanjske veze
* Enciklopedija Britannica: Artakserkso IV. (Arz)
* Artakserkso IV. Arz, Livius.org 
* Obiteljsko stablo - Artakserkso IV. Arz
Agis III

**Agis III** (gr. ****, ? - 331. pne.), sin Arhidama III, bio je 20. Euripontidski kralj Sparte. Svog oca je, prema predaji, naslijedio 2.8. 338. pne., na dan bitke kod Heroneje, događaja koji je bitno odredio njegovu kratku vladavinu. Sparta, već ranije oslabljena, morala se suočiti s početkom makedonske hegemonije nad Grčkom, pri čemu je Filip II Makedonski pod svoju vlast stavio spartanske susjede na Peloponezu. Godine 333. pne., nakon što je Filipov sin Aleksandar Veliki započeo pohod na Perzijsko Carstvo, Agis je s jednom trireom otpolovio u Egejsko more|Egej kako bi od tamošnjih perzijskih komandanata Farnabaza i Autofradata tražio novac i druga sredstva za početak borbi protiv Makedonaca ui Grčkoj.

Te je planove, međutim, prekinula vijest o velikom perzijskom porazu u bitci kod Isa, pa je Agis bio prisiljen umjesto toga poslati svog brata Agesilaja na Kretu, kako bi tamo sklopio savez, a u čemu je uspio.

Dvije godine kasnije (331. pne.) su vijesti o katastrofi makedonske vojske pod Zopirionom, te trakijskoj pobuni potakle Agisa da objavi rat Makedoniji te na čelu vojske koju je, osim Spartanaca, činilo i 8000 najamnika, porazi makedonskog generala Koraga. Spartancima se u borbi protiv Makedonaca poslije priključili Elida, Aheja i Arkadija, s izuzetkom Megalopolisa koga je Agis stavio pod opsadu. Taj se grad održao dovoljno dugo da stignu makedonska pojačanja pod Antipaterom, koji je Agisa porazio u bitci, a Agis je pri tome ubijen.

## Reference
Xiao od Qina

**Vojvoda Xiao od Qina** (秦孝公 *Qín Xiàogōng*) (381. pne. - 338. pne.), rođen kao Yíng Qúliáng (嬴渠梁), bio je od 361. do 338. pne. vladar drevne kineske države Qin u periodu Zaraćenih država. Najpoznatiji je po tome što je unajmio Shang Yanga, vrsnog birokrata koji je proveo cijeli niz upravnih reformi s ciljem oslabi moć velmoža i ojača vojsku. 

Xiao je bio posljednji vojvoda od Qina, odnosno posljednji vladar te države koji je formalno prihvaćao sizerenitet dinastije Zhou. Nakon njega su se vladari Qina, počevši od kralja Huiwena nazivali kraljevima, što će se nastaviti sve do Qin Shi Huanga, osnivača prve carske dinastije i ujedinitelja Kine.
337. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **337. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Longa i Peta** (ili, rjeđe, **godina 417. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 337. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Filip II Makedonski na panhelenskom kongresu u Korintu objavljuje osnivanje Korintskog saveza čiji je cilj oslobađanje grčkih gradova Male Azije od perzijske vlasti. Svi grčki gradovi osim Sparte pristupaju Savezu, te osniva vijeće koje imenuje Filipa svojim predsjednikom te komandantom zajedničke vojske. 
* Nakon što se oženio za mladu ženu po imenu Kleopatra, Filip II sa svog dvora udaljava Olimpijadu te se tako de facto odriče svog sina Aleksandra. S dvora je zajedno s brojnim Aleksandrovim drugovima protjeran i Ptolomej.
* U Rimu je za pretora prvi put izabran plebejac.

## Rođenja
* Demetrije I Poliorket ("Opsađivač"), antigonidski kralj Makedonije (u. 283. pne.)

## Smrti
* Timoleon, grčki i državnik i vojskovođa (r. cca. 411. pne.)
* Shen Pu-hai, kineski birokrat i premijer države Han
Korintski savez

**Korintski savez**, ponekad navođen i kao **Helenski savez** bio je federacija starogrčkih polisa koje je zimi 338/337. pne. osnovao makedonski kralj Filip II. Članovi saveza su imali pravo zadržati vlastite ustave, ali su, s druge strane, bili dužni spriječiti svaki čin agresije, odnosno davati određeni broj vojnika u zajedničku stajaću vojsku, srazmjerno svojoj veličini. Savez je imao zajedničku skupštinu - sinedrij - koji se sastajao u Korintu. Filip II je odmah po osnivanju od strane sinedrija imenovan komandantom vojske.

Razlog zbog koga je Filip osnovao Savez bilo je nastojanje da sebi osigura saveznike pred predstojeći pohod na Perzijsko Carstvo, s kojim je u doba kralja Artakserksa III došao u sukob zbog perzijske pomoći gradu Perintu na trakijskoj obali. Filip je kao razlog za povod naveo odmazdu za pustošenja koje su Perzijanci počinili po Grčkoj za vrijeme grčko-perzijskih ratova 480. pne.

S druge strane, Filipu je Savez također služio i kao sredstvo održavanja makedonske hegemonije nad Grčkom, uspostavljene nakon što su u bitci kod Heroneje poraženi njegovi glavni suparnici Atena i Teba. Savez je tako Filipu dozvolio da drži makedonske garnizone u Korintu, Tebi i Ambrakiji. Jedini polis koji nije pristao ući u Savez te tako očuvao nezavisnost bila je Sparta.

Nakon Filipove smrti se dio članica Saveza pobunio, ali je tu pobunu surovo ugušio Aleksandar Veliki, pa je Korintski savez sudjelovao u njegovom pohodu na Aziju.

## Povezano
* Drevni Korint
Kleopatra Euridika od Makedonije

**Euridika** (), *rođena* kao **Kleopatra** (, ) (? - 336. pne.) bila je makedonska plemkinja, nećaka vojskovođe Atala, poznata kao peta supruga Filipa II Makedonskog.

Za Filipa se udala godine 338. pne. ili 337. pne. kada je dobila ime Kleopatra. Iako je Filip bio poligamist, njegov brak s Kleopatrom bio je poseban, s obzirom da se nakon vjenčanja odrekao svoje četvrte supruge Olimpijade, a svog sina Aleksandra proglasio nezakonitim.

Antički izvori navode da je Kleopatra Filipu rodila kći po imenu Europa te sina po imenu Karan. Kada je Filip godine 336. pne. ubijen, Olimpijada je dala ubiti Europu i Karana, na što je Kleopatra izvršila samoubistvo.

## Izvori
* Green, Peter; *Alexander of Macedon: 356-323 B.C. A Historical Biography*; Berkeley & Los Angeles; University of California Press; 1991.

## Vanjske veze
* WCD Wiki Classical Dictionary - Cleopatra