open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tokelau jezik

**Tokelauanski jezik** je austronezijski jezik koji je ime dobio po atolima Tokelau.

## Govornici

Njime govori oko 1.700 ljudi na atolima Tokelau, te nekoliko stanovnika susjednici Otoka Swains u susjednoj Američkoj Samoi. Pripada samojskoj porodici polinezijskih jezika. Zajedno s engleskim predstavlja službeni jezik Tokelaua. Uz stanovnika Tokelaua njime govori oko 2.900 tokelaunskih doseljenika na Novom Zalandu.

## Povezano
* Niuafo'ou jezik
* Tuvaluanski jezik

## Vanjske veze
* Ethnologue report on Tokelauan
* Mini-dictionary sponsored by Tokelau Magic
* "Te Vaka" - A popular New Zealand music group that sings in the Tokelauan language
Niue jezik

**Niueanski** ili **Niue jezik** (niueanski: *ko e vagahau Niuē*) je polinezijski jezik koji pripada malajsko-polinezijskoj podgrupi austronezijskih jezici. Najsrodniji je tonganskom a nešto manje drugim polinezijskim jezicima kao što su Māori, samoanski i javajski. Tonganski i Niue zajedno tvore tongičku podgrupu polinezijskih jezika. Niueanski se također razvio pod uticajem samoanskog i istočnih polinezijskih jezika.

## Govornici
Niueanskim govori oko 2.240 ljudi na otoku Niue (97,4% stanovnika, prema popisu iz 1991. godine), kao i govornici na Cookovim Otocima, Novom Zelandu i Tongi - ukupno 8.000 govornika. Tako više ljudi govori niueanskim van otoka nego na samom otoku. Na samom otoku većina stanovnika je dvojezična, tj. govori i engleskim.

Početkom 1990-ih 70% svih govornika niueanskog je živjelo na Novom Zelandu.

## Reference

## Vanjske veze
* Learn to speak Niue - Vagahau Niue - the Niuean Language. www.learnniue.com is a teaching resource for everyone one wishes to learn the Niuean Language. www.learnniue.com incorporates graded units and online audio. www.learniue.com is a New Zealand Ministry of Pacific Island Affairs project.
* Ethnologue Entry for Niuean
* Niuean Basic Vocabulary List 
* Daily Learning of the Niue Language
* Support Proposal for Wikipedia in Niuean Language
Norfuk jezik

**Norfuk** (ili **Norfolčki**) **jezik** je jezik koji koristi domaće stanovništvo na Otoku Norfolk. Predstavlja mješavinu engleskih dijalekata karakterističnih za 18. vijek kao i tahićanskog, s time da se razvio od pitkernskog - jezika prvotnih doslejenika na Pitcairn, čiji su potomci u 19. vijeku doseljeni na Norfolk. Predstavlja drugi služnbeni jezik na Otoku Norfolk .

S obzirom na sve veču izloženost svjetskim putnicima, Norfuk se sve manje govori. Godine 2007. su Ujedinjeni Narodi stavili Norfuk na listu ugroženih jezika.

## Reference
Pitkernski jezik

**Pitkernski jezik** (*Pitkern*,*Pitcairnese*) je kreolski jezik temeljen na dijalektu engleskog iz 18. vijeka i tahićanskom. To je glavni jezik na otoku Pitcairn a njime širom svijeta govore manje od 100 ljudi. Njemu bliski Norfuk jezik ima nekoliko hiljada govorenika. Pitkern i Norfuk su specifični po tome, što iako se govore na otocima u Pacifiku, pripadaju grupi atlantski kreolskih jezika.

## Vanjske veze

* Pitkern Language 

## Reference
* Ross, Alan Strode Campbell  and A.W. Moverly. *The Pitcairnese Language* (1964). London: Oxford University Press.
* *South Pacific phrasebook* (1999). Hawthorn, Australia: Lonely Planet Publications.
* Some Phrases in Norfolk/Pitcairn Language 
*
Oropos

**Oropos** ili **Orop** (grčki: Ωρωπός) je grčki lučki grad i istoimena općina na obali Južnog Eubejskog zaljeva u Atici, nasuprot Eretriji. Oropos je smješten sjeverno od Avlone i Atene, istočno od Tebe i jugoistočno od Halkide. Oropos je povezan na cestu koja vodi od Nea Palatie do Sikamine. Oropos je također povezabn GR-1/E75. Područje oko Oroposa se sastoji od ravnica sa šumama i nešto brda na jugu. Južno od ceste je planina Parnitha. Grad (860 st. po popisu iz 2001) je upravo sjedište komune, a koja također sadrži sela Kámpos Oropoú (237) i Platánia Oropoú (155). Površina općine je 11.967&nbsp;km² s ukupno 1.252 stanovnika.

## Reference
Kurulska stolica

**Kurulska stolica** () je bila stolica karakteristična po ukrštenim nogama, a koja je u Drevnom Rimu predstavljala simbol vlasti, odnosno mogli su je nositi samo magistrati koji su imali *[[imperium]]* - kao što su diktatori, konzuli, načelnici konjice, pretori, cenzori i kurulski edili.

## Reference
Vergina

**Vergina** (grč. *Βεργίνα* [*Vergína*] – Vergina, antgrč. *Βεργίνα* [*Bergína*] – Bergina) je selo koje se nalazi u sjevernoj Grčkoj. Administrativno pripada prefekturi Imathia u periferiji Centralna Makedonija. Mjesto je postalo svjetski poznato kada je 1977. godine grčki arheolog Manolis Andronikos pronašao grobnice drevnih makedonskih kraljeva, uključujući i grobnicu za koju se vjerovalo da sadrži ostatke Filipa II. Na temelju tih otkrića je Vergina identificirana kao lokacija drevnog grada ***Aigai*** (grč. Αιγαί [*Aigaí*]).

Naselje je svoje sadašnje ime dobilo 1922. godine nakon doseljavanja grčkog stanovništva protjeranog iz Bugarske i Male Azije.

## Galerija


Image:Vergina Tombs Entrance.jpg|
Image:Phillip Museum.jpg|
Image:Image larnax of philip.jpg|
Image:Philip II larnax vergina greece.jpg|


## Povezano
* Verginsko sunce
* Egejska Makedonija

## Vanjske veze
* Muzeji u grčkoj pokrajini Makedoniji - Kraljevski grobovi u Vergini 
* Αιγές (Βεργίνα) | Muzej kraljevskih grobova, Aigai-Vergina
Kutleš (razvrstavanje)

**Kutleš** može biti:
* makedonski naziv za Verginu u današnjoj Egejskoj Makedoniji;
** Prefektura Kutleš, naziv za prefektura Imathia u Grčkoj;
* Kutleš (Leskovac), naselje u Srbiji.
Kutleš (Leskovac)

**Kutleš** je naselje u opštini Leskovac u Jablaničkom okrugu u Srbiji. Prema popisu iz 2002. bilo je 651 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 781 stanovnika).

## Demografija
U naselju Kutleš živi 525 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,8 godina (39,1 kod muškaraca i 42,5 kod žena). U naselju ima 179 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,64.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

## Reference

## Vanjske veze
365. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **365. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Aventinezisa i Ahale** (ili, rjeđe, **godina 389. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 365. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Mladi makedonski kralj Perdika III, sin Aminte III i Euridike II, ubija Ptolemeja od Alora, koji je nakon ubistva njegovog brata Aleksandra II vladao kao regent, te tako u potpunosti preuzima vlast.
* Atenske snage pod vojskovođom Timotejem napadaju Samos i nakon 10-mjesečne opsade uništavaju perzijski garnizon.
* Etrurski glumci izvode prve kazališne predstave u Rimu.

## Rođenja
*

## Smrti
* Marko Furije Kamil, rimski vojskovođa i državnik, (r. cca. 446. pne.)
* Euridika II, makedonska kraljica i majka Filipa II
* Antisten, atenski filozof (r. cca. 445. pne.)
Piran

**Piran** (talijanski: *Pirano*) je grad od 4 062 stanovnika, administrativni centar istoimene općine na jugozapadu Slovenije.
## Geografija
Historijski centar grada leži na poluotoku u istoimenom zaljevu.
Najviša točka grada, brdo - Baretovec pri Padni visoko je 289 metara.

Porijeklo imena je nesigurno, po nekim naučnicima ono dolazi iz keltskog: "bior-dun" (naselje na brdu). Moguċe je međutim da ime grada dolazi od grčke riječi "pyr" (vatra), s obzirom na svjetionik koji se nalazi na krajnjem rtu poluotoka.

Grad nalikuje velikom muzeju na otvorenom sa srednjovjekovnom arhitekturom i bogatom kulturnom baštinom. Uske ulice i kompaktne kuće daju mu svoj poseban šarm. Piran je administrativno središte regije, te i jedno od glavnih turističkih atrakcija Slovenije.
## Historija i kultura

U pred-rimsko doba, brežuljci na području Pirana bili su naseljeni Ilirima.

Kraj oko Piranskog zaljeva i poluotoka postaoje dio Rimskog Carstva između 178. i 177. pne. Propadanje carstva, od 5. vijeka pa nadalje, i napadi Avara i južnoslavenskih plemena krajem 6. vijeka, potaknulo je rimsko stanovništvo da se povuče u lakše branljiva mjesta kao što su otoci i poluotoci. To je započelo lokalnu urbanizaciju što u 7. vijeku, i pod bizantskom upravom, čini Piran jako utvrđenim. Unatoč odbrani, Franci osvojaju Istru 788 g. te se Slaveni naseljavaju u regiji.

Piran je rodno mjesto kompozitora i violinista Giuseppe Tartinija, koji je odigrao važnu ulogu u formiranju kulturne baštine grada. Zbog tog se i glavni gradski trg, danas zove po njemu.

## Galerija


Datoteka:TartinjevTrg.JPG|Tartinijev trg
Datoteka:Piranslovenia.jpg|Tartinijev trg noću
Datoteka:Piran - overview.jpg|Piran
Datoteka:Piran.jpg|Pogled na luku


## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Piran 
* Information Portal of Piran 
* Multimedia Center of Piran 
* EMUNI (Euro-Mediterranean University)
364. pr. n. e.

Godina **364. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Petika i Kalva** (ili, rjeđe, **godina 390. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 364. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__
## Događaji
* Tebanski državnik Epaminonda gradi flotu od 100 trirema kojom bi se trebala suzbiti pomorska hegemonija Atene. Tebanci iustovremeno uništavaju pobunjeni grad Orhomen u Beotiji. 
* Makedonski princ Filip, mlađi brat kralja Perdike III, vraća se iz Tebe gdje je boravio kao talac od godine 369. pne..
* Nakon što je još jednom izazvao tebansko strpljenje, tesalijski tiranin Aleksandar iz Fere se prisiljen suočiti s tebanskom vojskom na čelu s Pelopidom. Bitka kod Kinoskefala, iako je u njoj Pelopida ubijen, završava s Aleksandrovim porazom. Aleksandar je prisiljen svoje vlasti ograničiti sve tesalijske gradove, ograničiti se na vlast nad Ferom i priključiti Beotskim savezom.
* Još jedan pokušaja Spartanaca da pod Arhidamom III pokore Arkadijce završava porazom u bitci kod Kromna.
* Atenski vojskovođa Ifikrat ne uspijeva u pokušaju da osvoji Amfipolis. Nakon toga odlazi u Trakiju kod svog tasta, tračkog kralja Kotisa I, i za njegov račun osvaja Trački Herson.
* Timofan, zajedno sa svojim pristašama, uključujući brata Timoleona, zauzima akropolu Korinta te se proglašava tiraninom. Timoleon, međutim, pristaje da se Timofan pogubi zbog izdaje.
* Kineski astronom Gan De iz Države Qi prema nekim navodima otkriva Ganimed, Jupiterov mjesec.
* Prema Titu Liviju, nakon pustoši koju je za sobom ostavila epidemija neke bolesti (možda kuge), ove su godine u Rimu prvi put održane kazališne predstave, kako bi se pojačali napori da se pacifikuju bogovi.

## Rođenja
*

## Smrti
* Pelopida, tebanski vojskovođa i državnik (ubijen u bitci kod Kinoskefale)

## Reference
Nuklearne sile

Do sada je samo osam država uspješno detoniralo nuklearno oružje. Pet od tih država se smatraju kao nuklearne sile i sve su potpisnice NPT-a po kojem one trebaju uništit svoje nuklearno oružje do čega nikada nije došlo. To su: Sjedinjene Američke Države, Rusija (nekadašnji SSSR), Ujedinjeno Kraljevstvo, Francuska i Kina.
Tri nuklearne država koje nisu potpisale sporazum o zabrani širenja atomskog oružja (NTP) su: Indija, Pakistan i Sjeverna Koreja. Za Izrael se vjeruje da ima oko 200 nuklearnih bojevih glava, ali nikad nisu priznali postojanje nuklearnog programa niti su potpisali sporazum u vezi širenja nuklearnog oružja.

## Pet nuklearnih sila po NTP
#### Sjedinjene Američke Države

#### Rusija

#### Ujedinjeno Kraljevstvo

#### Francuska

#### Kina

## Ostale države s vojno nuklearnim programom
#### Indija

#### Pakistan

#### Severna Koreja

## Države koje nisu priznale vojni nuklearni program
#### Izrael

#### Južna Afrika
Nuklearna sila

**Nuklearna sila** može značiti:

u fizici:
* fundamentalna jaka nuklearna sila
* rezidualna jaka nuklearna sila
* fundamentalna slaba nuklearna sila

u politici:
* nuklearne sile, države u posjedu nuklearnog oružja
366. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **366. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Mamercina i Laterana** (ili, rjeđe, **godina 388. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 366. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.



== Događaji ==
* Nekoliko [[Perzijsko Carstvo|perzijskih]] [[satrap]]a započinju pobunu protiv kralja [[Artakserks II|Artakserksa II]], u kojoj će im pomoć pružati Atena, Sparta i Egipat.
* [[Atena]] na [[Egejsko more|egejskom]] otoku [[Kos (ostrvo)|Kos]] osniva istoimeni grad.
* [[Teba (Grčka)|Tebanski]] vojskovođa [[Epaminonda]] pokreće novi pohod na [[Peloponez]], nastojeći priključiti [[Aheja|ahejske]] polise tebanskoj hegemoniji. Iako se nitko ne suprotstavlja Tebancima te iako su uspostavljene pro-tebanske demokratske vlasti, one nestaju čim se tebanska vojska povuče, te su ponovno uspostavljene pro-[[sparta]]nske oligarhije.
* Teba sklapa mir sa Spartom kako bi pokrenula rat protiv Atene, zabrinuta zbog obnove njenog pomorskog imperija i miješanja u Makedonija (antička)|makedonske dinastijske sukobe. Tebanske snage osvajaju grad [[Orop]].
* [[Dionizije II od Sirakuze|Dionizije Mlađi]], tiranin [[Sirakuza|Sirakuze]], je nezadovoljan pokušajima svog savjetnika [[Dion (tiranin Sirakuze)|Diona]] i njegovog učitelja [[Platon]]a da vlast u gradu reformiraju u skladu s Platonovim filozofskim idejama, te obojicu daje protjerati.
* [[Rimska Republika]] uvodi opsežne ustavne reforme kojima je ukinuta institucija tribuna s vojnim ovlastima, vraćeno tradicionalno konzulstvo, ali i uvedena nova funkcija zadužena za civilnu vlast pod imenom [[pretor]]. Također su uvedeni novi - [[kurulska stolica|kurulski]] ("viši") [[edil]]i, a na čijoj funkciji se izmjenjuju [[patriciji]] i [[plebejci]].
* Naslikana *Otmica Perzefone'', slika u Grobu I (Malom grobu) u Vergini u antičkoj Makedoniji (približan datum).

## Rođenja
*

## Smrti
*
Lista LGBTQ događaja

**Lista LGBT manifestacija** obuhvata parade ponosa, filmske festivale, sportska takmičenja itd. Ovi događaji koje organizuje LGBT zajednica imaju za cilj promociju jednakih prava za sve osobe različitih seksualnih orijentacija, rodnih identiteta i rodnog izražavanja. Najčešći simbol koji se vidi na ovim događajima je zastava duginih boja. Najveći događaj sa 3.5 miliona učesnika i učesnica jeste parada ponosa u Sao Paulu.
## Svet

## Evropa

## Amerike

## Afrika

## Azija

## Australija sa Okeanijom

## Reference

## Vidi dalje

* Parada ponosa LGBT osoba
* World Pride

## Vanjske veze

* gayScout - International Gay Events Calendar 
* The definitive guide to UK LGBTQ Pride
* International Photography Gay Pride 
* International Gay Pride Guide
* InterPride
* Pride Photo Galleries
* Pride events listed at Gay.com
* Gay Pride calendar
* UK Pride Dates 2008 
* Yahoo! Pride
Rezidualna jaka nuklearna sila

**Rezidualna jaka nuklearna sila** je sila koja djeluje između dva ili više nukleona, pa time veže protone i neutrone u atomskoj jezgri. Njezino djelovanje se uglavnom može objasniti kao razmjena lakih mezona, kao što su pioni, međutim danas se smatra posljedicom fundamentalne jake nuklearne sile, pa je prema tome i dobila naziv.

## Literatura

* Gerald Edward Brown and A. D. Jackson, *The Nucleon–Nucleon Interaction*, (1976) North-Holland Publishing, Amsterdam 
* Ruprecht Machleidt and I. Slaus, "The nucleon–nucleon interaction", *J. Phys.* G **27** (2001) R69 *(topical review)*.
* E.A. Nersesov, *Fundamentals of atomic and nuclear physics*, (1990), Mir Publishers, Moscow, 
* P. Navrátil and W.E. Ormand, "Ab initio shell model with a genuine three-nucleon force for the p-shell nuclei", Phys. Rev. C **68**, 034305 (2003).
Herson (razvrstavanje)

**Herson** je naziv koji se danas koristi za:
* **Herson**, grad u Ukrajini.

U antici je naziv Herson predstavljao grčku riječ za poluotok (*chersones*), te se koristio za cijeli niz toponima:
* Herson Taurijski (*Chersones Taurica*), drevni grad u blizini današnjeg Sevastopolja Ukrajini, za koga Ukrajinci i Rusi koriste naziv **Hersones**;
** ponekad se isti naziv koristio za cijeli poluotok Krim;
** Hersones (brod), ukrajinski školski jedrenjak 
* Herson (Likt), drevni grad na Kreti koji je služio kao luka Likta;
** Hersonisos, grad na današnjoj Kreti
* Herson (Sicilija), drevna grčka kolonija na Siciliji
* Trački Herzon je bio antički naziv za Galipolje;
* Cimbrijski Herzon (*Chersonesus Cimbrica*) je bio antički naziv za Jutland
* Zlatni Herzon (*Chersonesus Auerea*) je bio antički naziv za Malajski poluotok
Cologne Pride

**Cologne Pride** je naziv parade ponosa (*pride*) koja se održava u Kölnu (en: Cologne). Prva parada ponosa u Kölnu je održana 1991. Od tada se održava svake godine. Samu paradu, koja se održava prve nedelje jula, prati višenedeljni program sa velikim brojem filmskih projekcija, radionica, predavanja, izložbi i sl. Organizator Cologne Pride-a je organizacija Kölner Lesben- und Schwulentag (KLuST). Cologne Pride je jedna od najvećih manifestacija te vrste u Evropi.

## Historija
Svi događaji u svetu koji nose ime *Pride*, *Christopher Street Day*, *Stonewall Memorial* ili slično, organizuju se radi obeležavanja pobune LGBT osoba protiv policijske racije koja se desila u Stonewall Inn-u u *Christopher Street*-u u New Yorku, 28. juna, 1969. Ovaj događaj je poznat kao Stounvolska revolucija. Obeležavajući godišnjicu ovih nemira, koji su ujedno obeležili i početak savremenog LGBT organizovanja, tokom 1970-ih počinju da se organizuju demonstracije i ulične proslave u većim gradovima SAD-a i Evrope.

Tokom 1980-ih u Severnoj Rajni-Vestfaliji održavaju se demonstracije pod nazivom *Gay Freedom Day*. Mesto održavanja demonstracija se menja svake godine. Godine 1991. Köln je bio ponovo domaćin *Lesbian7Gay Freedom Day*-a. Tada je osnova organizacija Kölner Lesben- und Schwulentag, koja je do danas organizator *Cologne Pride*-a. Od te godine u Kölnu se svake godine organizuje parada ponosa.
Pored kulturnih dešavanja koja prate paradu ponosa, svaka parada ima moto, kojim se iskazuje politički zahtev LGBT osoba. U početku je cilj bio da gejevi i lezbejke pokažu svoje postojanje. U kasnijim godinama, od 1998., parade su obeležene pitanjima istopolnih brakova i zabranom diskriminacije.

U početku je Cologne Pride trajao samo jedan vikend, od petka do nedelje; danas se pod ovim imenom održavaju različita dešavanja u trajanju od nekoliko nedelja.

### Istorija naziva
U samom početku Cologne Pride je nosio ime *Kölner Lesben- und Schwulentag* (Kelnski lezbejski i gej dan), po nazivu udruženja koje ga organizuje. U cilju izjednačavanja sa drugim sličnim manifestacijama u Nemačkoj, od 1993. Cologne Pride nosi naziv *Christopher Street Day*, skraćeno CSD. To ime nosi do 2001.

Inspirisani nazivom Europride i u kontekstu sve veće evropeizacije ovog događaja, organizatori su 2003. godine odlučili da se naziv promeni u *Cologne Pride*. Pride je najčešći naziv sličnih dešavanja u drugim evropskim gradovima.

### Pregled dosadašnjih Pride-ova

Godine 2002. u Kölnu je održan Europride.

## Vidi dalje
* Položaj LGBT osoba u Nemačkoj
* Spisak LGBT manifestacija

## Reference

## Vanjske veze

* Kölntourismus zum CSD 
* Seite des Cologne Pride
* Seite des Kölner Lesben- und Schwulentages e.V. (KLuST)
Herson

**Herson** (Ukrajinski: *Херсон*) je grad u južnoj Ukrajini. Glavni je grad i administrativni centar *Hersonske Oblasti*, sa 335 000 stanovnika (popis iz 2008.).
*Herson* je važna luka na Crnom moru, na početku estuarija rijeke Dnjepar, u gradu se nalazi značajno brodogradilište.

## Historija
Do 1774., čitav teritorij *Hersonske oblasti* pripadao je Krimskom Kanatu. *Herson* je osnovao 1778. knez Grigorij Aleksandrovič Potemkin, po naredbi ruske carice Katarine II.. Nukleus grada je izgrađen na mjestu manje utvrde zvane *Aleksandar-Šants*. Ime grada *Herson* potiče od grčke riječi za poluotok Krim (*Hersonesos*), na kojem je postojala Grčka kolonija prije 2 500 god.

## Stanovništvo
Po Ukrajinskom popisu stanovništva iz 2001. u *Hersonu* su živjele slijedeće etničke grupe:
* Ukrajinci - 76.6%
* Rusi - 20.0%
* Ostali- 3.4%

### Rast stanovništva

## Značajne građevine

* *Arsenal* 1784. g. 
* *Katedrala(Sobor) Spaski* (1781. g. )
* *Adžigoljski svjetionik*, projekt Vladimira Šukova 1911. g.

## Poznate osobe iz Hersona
* Sergej Bondarčuk, Sovjetski i Ukrajinski filmski redatelj, scenarist i glumac.
* Evgenij Kučerevski, Ukrajinski nogometni trener (vodio klub FK Dnjipro umro 2006.)
* Larisa Latinjina, sovjetska gimnastičarka, prva žena osvajačica devet Olimpijskih medalja.
* Moshe Sharet, drugi premijer države Izrael (1953.-1955.)
* Sergej Stanišev, premijer Bugarske
* *Mircea Ionescu-Quintus*, rumunjski liberalni političar i ministar pravosuđa (1991./92.) 
* Lav Trocki, revolucionar i marksistički teoretičar.
* *Jefim (Jef) Golyscheff* (1897.-1970.) slikar i skladatelj povezan sa berlinskomDadom.

## Vanjske veze

* Službene stranice grada Hersona 
* Hersonovi rodoljubi
LGBTQ prava u Belgiji

Belgija se smatra veoma liberalnom zemljom po pitanju prava LGBT osoba. Godine 2003. Belgija je postala druga svetska država koja je legalizovala istopolne brakove.

## Dekriminalizacija

Homoseksualnost je legalna u Belgiji od 1795. Godine 1965 uvedena je donja starosna granica za stupanje u seksualne odnose, koja je iznosila 18 za homoseksualne i 16 za heteroseksualne. Ovo je izjednačeno 1985. godine na 16.
## Istopolne zajednice

 
Belgija je 2000. godine počela da primenjuje zakon o istopolnim zajednicama, kojim su se garantovala mnoga prava koja su garantovana brakom. Godine 2003. Belgija postaje druga zemlja u svetu koja zakonski priznaje istopolne brakove, dajući ista prava venčanim istopolnim parovima sa izuzetkom usvajanja dece.
### Roditeljstvo i usvajanje dece

Usvajanje dece od strane istopolnih parova omogućeno je 2006. godine. Lezbejke imaju pun pristup veštačkoj oplodnji.

## Povezano

* Ljudska prava u Belgiji

## Vanjske veze
* Belgian Lesbian and Gay Pride website 
* Holebifederatie website (Dutch only) 
* Website of Federation des Associations Gayes et Lesbiennes (French only) 
* First Belgian gay news and lifestyle site 
* Where to go in Gay Belgium?
Amadok I

**Amadok I** je bio trakijski kralj od 410. pne. do početka 4. vijeka pne. Za vrijeme njegove vladavine su mu zemlju napadali Tribali te je izgubio veliki dio teritorija. Isto tako je na početku svoje vladavine Seuta II, jednog od svojih vojskovođa, učinio vladarom trakijskih zemalja na obali Egejskog mora. Seut II se pred kraj 5. vijeka pne. pobunio protiv Amadoka i proglasio kraljem. Njihov sukob je, prema antičkim izvorima, riješen posredovanjem atenskog vojskovođe Trazibula. Amadok je, prema mišljenju većine historičara, umro prirodnom smrću oko godine 390. pne.

Rt Amadok na Otoku Livingston na Južnim Shetlandima kraj Antarktike je prozvan po Amadoku.
Seut II

**Seut II** je bio kralj Odriskog Kraljevstva u Trakiji od oko 405. pne. do 391. pne. Njegova vladavina je koincidirala s vladavinom Amadoka I, koji ga je prethodno učinio vladarom odriskih teritorija na egejskoj obali. Međutim, Seut se nakon nekoliko godina pobunio i krajem 5. vijeka pne. proglasio kraljem. U vaanjskoj politici se oslanjao na Spartu, ali se počeo okretati prema Ateni nakon spartanskog poraza u bitci kod Knida 394. pne. Uz posredovanje atenskog vojskovođe Trazibula se pomirio s Amadokom. Historičari vjeruju da je umro prije Amadoka koji je nedugo prije svoje smrti ponovno preuzeo nadzor nad cijelim Kraljevstvom.
Hebrizelm

**Hebrizelm** (*Abrozelm*, *Hebryzelmis*) bio je vladar Odriskog Kraljevstva u Trakiji od 390. pne.–384. pne

O njemu se zna relativno malo, osim da je bio u prijateljskim odnosima s Atenom te joj vojno pomagao.

Brdo Hebrizelm Hill na Otoku Greenwich u arhipelagu Južni Shetlandi kraj Antarktike je nazvano po Hebrizelmu.
Teres

**Teres I** (vladao 475-445. pne.) bio je trakijski vladar poznat po tome što je osnovao Odrisku državu. Teres je bio poznat po svojim vojničkim sposobnostima, i najveći dio života je proveo na ratnim pohodima. Za vrijeme jednog od njih je godine 445. pne. i umro. Naslijedio ga je drugi sin Sitalk.

Po njemu je nazvan Greben Teres na Otoku Livingston koji pripada antarktičkim Južnim Shetlandskim Otocima.
Seut I

**Seut I** je bio kralj Odriskih Tračana od 424. do 410. pne. Bio je nećak kralja Sitalka, a svom stricu je uzrokovao propast pohoda na Makedoniju primivši mito od kralja Perdike II. Nakon što je postao kralj, natjerao je grčke kolonije na trakijskoj obali da mu plaćaju danak. Godine 411. pne. je Seut vodio pohod protiv atenskih kolonija, ali u njemu nije imao previše uspjeha. Godine 410. pne. je teško obolio i umro. Naslijedio ga je Amadok.
Kotis I

**Kotis I** (? - 359. pne.) je bio odriski kralj u Trakiji. Rođen je za vrijeme vladavine kralja Seuta I u 5. vijeku pne. Na prijestolje je došao 384. pne. ubivši prethodnog kralja Hebrizelma.

Kotis je, odmah nakon stupanja na prijestolje, postao atenski saveznik, a te je veze učvrstio udajom kćeri za slavnog atenskog vojskovođu Ifikrata. Isto tako je nastojao ostvariti dobre odnose sa svojim susjedima Tribalima na zapadu, te je sklopio savez s njihovim kraljem Halesom i omogućio mu da godine 375. pne. napadnu i opljačkaju grčki grad Abdera. Taj se savez, međutim, brzo raspao jer Tribali nisu bili zadovoljni podjelom plijena. Da bi ih suzbio, Kotis je ojačao grčku koloniju Pistiros duboko u unutrašnjosti Trakije.

Kada se perzijski satrap Ariobarzan godine 365. pne. pobunio protiv kralja Artakserksa II, Atena je odlučila pomagati tu pobunu, ali je Kotis, pak, to vidio kao priliku da proširi teritoriju, i to uz pomoć svog zeta Ifikrata. Vrlo brzo je preuzeo nadzor nad Tračkim Herzonom. Atena ga je stoga odlučila eliminirati poslavši ekspediciju s ciljem da pomogne pobunu njegovog blagajnika Miltokit. Kotis je, međutim, uz Ifikratovu pomoć, uspio potkupiti Haridema, komandanta atenske ekspedicije. Haridem se godine 361. pne. vratio Atenu s mirovnim ugovorom prema kome je Kotis ostao biti atenskim saveznikom.

Godine 359. pne. je Kotis držao sav Trački Herzon te sklopio savez s novim makedonskim kraljem Filipom II. Iste ili sljedeće godine su na kraljevskoj gozbi ubili Piton i Heraklid, dva Platonova učenika iz Enosa. Obojica su nakon ubistva pobjegli u Atenu gdje su proglašeni počasnim građanima.

Rt Kotis Point na Otoku Livingston u arhipelagu Južni Shetlandi kraj Antarktike je prozvan po kralčju Kotisu I.
Bitka kod Kinoskefale (364. pr. n. e.)

:*Za kasniju i poznatiju bitku, v. [[Bitka kod Kinoskefala|Bitka kod Kinoskefale]]. *

**Bitka kod Kinoskefale** se godine 364. pne. odigrala između snaga tesalijskog tiranina Aleksandra od Fere i tebanskih snaga pod Pelopidom. Predstavljala je kulminaciju dugogodišnjeg latentnog sukoba između Aleksandra i Tebe, koja je u Aleksandrovim ambicijama vidjela prijetnju za svoju nedavno stečenu hegemoniju nad antičkom Grčkom. Povod su bile pritužbe tesalijskih gradova na Aleksandrove tiranske postupke, odnosno kršenje ranijih sporazuma s Tebom. Pohod je pokrenuo Pelopida, motiviran željom za osvetom protiv Aleksandra, koji ga je na prevaru dao zatvoriti prije nekoliko godina. Pelopidine snage su, međutim, bile manje od uobičajenih zbog pomrčine Sunca koja je kod vojnika i tebanskih saveznika shvaćena kao loš predznak. Tebanci su, usprkos toga, razbili tesalijsku vojsku ali je Pelopida, nastojeći osobno ubiti Aleksandra, postao neoprezan i bio sam ubijen. Usprkos pogibije komandanta, Tebanci su postigli svoj cilj; Aleksandar se mirovnim ugovorom odrekao vlasti nad Tesalijom i pristao postati članom Beotijskog saveza.

## Izvori
Fera

**Fera** (grčki: Φεραί) je bio drevni grčki grad u jugoistočnoj Tesaliji. U mitologiji je najpoznatiji kao dom kralja Admeta, čiju je suprugu Alkestidu Heraklo išao izbavljati iz Hada. U historiji je najpoznatije kao sjedište Jasona i Aleksandra iz Fere - tirana koji su dominirali Tesalijom u prvoj polovici 4. vijeka pne.

## Reference
Kineska astronomija

**Astronomija u Kini** ima dugu historiju, a historičari smatrajui kako su Kinezi bili 'najuporniji i najprecizniji promatrači nebeskih fenomena bilo gdje u svijetu prije Arapa'. 
Imena zvijezda kasnije kategoriziranih u dvadesetosam dvoraca su pronađena na proricateljskim kostima u Anyangu, a datiraju iz srednjeg perioda dinastije Shang (kinesko brončano doba), a jezgra sistema 'dvoraca' (xiù:宿) se izgleda stvorila u doba cara Wu Dinga (1339-1281. pne.).

Detaljno bilježenje astronomskih promatranja je započelo u periodu Zaraćenih država (4. vijek pne.) te se nastavilo u periodu Han i kasnije. Kineska astronomija je bila 'ekvatorska', usredotočena na blisko opažanje cirkumpolarnih zvijezda, odnosno temeljena na različitim načelima od onih u tradicionalnoj zapadnoj astronomiji, gdje su helijakalni usponi i smještaj zviježda zodijaka temeljili osnovni 'ekliptični' okvir.

Neki od elemenata indijske astronomije su doprli do Kine prodorom budizma za vrijeme kasne dinastije Han (25–220. n.e.), ali najdetaljnije uvođenje indijske astronomske misli se zbilo za vrijeme dinastije Tang (618-907) kada su brojni indijski astronomi došli živjeti u kineskom glavnom gradu, a kineski učenjaci kao veliki tantrički budistički redovnik i matematičar Yi Xing savladali taj sistemn. Islamski astronomi su surađivali sa svojim kineskim kolegama u doba dinastije Yuan, a nakon relativnog nazadovanja u doba dinastije Ming, astronomija je oživjela pod uticajem zapadne kozmologije i tehnologije koja se širile preko jezuita i njihovih misija. Teleskop je tako uveden u 17. vijeku. Godine 1669. Pekinška opservatorija je u potpunosti obnovljena i redizajnirana pod nacrtima Ferdinanda Verbiesta. Danas je Kina aktivna u astronomiji, uz brojne opservatorije i vlastiti svemirski program.

## Napomene

## Reference
* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 3*. Taipei: Caves Books, Ltd.

## Literatura
* *Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures*, edited by Helaine Selin. Dordrecht: Kluwer, 1997. S.v. "Astronomy in China," by Ho Peng Yoke.
* Sun Xiaochun, "Crossing the Boundaries Between Heaven and Man: Astronomy in Ancient China," in *Astronomy Across Cultures: The History of Non-Western Astronomy*, edited by H. Selin, pp.&nbsp;423–454. Dordrecht: Kluwer, 2000.
* Chan Ki-hung: *Chinese Ancient Star Map*, Leisure and Cultural Services Department, 2002, 
* *Gems of the ancient Chinese astronomy relics*, 

## Vanjske veze

* The Mathematics of the Chinese Calendary by Helmar Aslaksen
* Copernicus in China by Nathan Sivin
* Boundaries Crossing: Western Astronomy in Confucian China, 1600-1800  by Pingyi Chu
* Homepage of the National Astronomical Observatories, Chinese Academy of Sciences 
* Chinese Ancient Astronomy 
* Ancient Chinese Astronomy Exhibition 
* Chinese astronomy at the University of Maine
Gan De

**Gan De** (, 4. vijek pne.) bio je kineski astronom i astrolog rodom iz Države Qi  također poznat kao **Gospodarr Gan** (Gan Gong). Smatra se da je zajedno sa Shi Shenom prvi u historiji sastavio zvjezdani katalog, i to prije grčkog astronoma Hiparha.

## Napomene

## Izvori
* 
* 
* 
* X. Zezong, The Discovery of Jupiter's Satellite Made by Gan De 2000 years Before Galileo, *Chinese Physics* 2 (3) (1982): 664-667.
* *Sky and Telescope*, February, 1981.
363. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **363. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Aventinenzisa i Mamercina** (ili, rjeđe, **godina 391. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 363. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Egipatski faraon Teos (ili Taho) nasljeđuje svog oca Nektaneboa i počinje planirati veliki pohod na Perziju, pozvavši u pomoć Spartu.
* Tebanski vojskovođa Epaminonda s novosagrađenom beotijskom flotom pokušava odvažnim pohodom izazvati atensko pomorsko carstvo. Doplovivši do Bizantija, potiče cijeli niz pobuna među atenskim saveznicima.

## Rođenja
*

## Smrti
* Nektanebo I, faraon Egipta
Teos od Egipta

**Teos** je bio faraon Egipta od 362 do 360. pne.. Bio je sin kralja Nektaneboa I i njegov suvladar od 365. pne.. Njegova kratka vladavina je bila u potpunosti posvećena velikom pohodu protiv Perzije, tada oslabljene pobunama satrapa. U tu je svrhu Teos sklopio savez sa Spartom, koja mu je poslala vojsku na čelu s kraljem Agesilajom, te Atenu, koja je poslala vojskovođu Habriju. Nastojeći financirati pohod, Teos je kao prvi vladar u historiji Egipta kovao novac, a također je oporezovao hramove. Sve je to izazvalo nezadovoljstvo u zemlji te se Teos, iako je u početku imao uspjeha u pohodu i prodro u Siriju, morao suočiti s pobunom vlastitog brata Tjahapimua, koji je kraljem proglasio svog sina Nektaneboa. Habrija i Atenjani su ostali na njegovoj strani, ali se Agesilaj priklonio pobunjenicima. Teos je na kraju bio prisiljen tražiti utočište kod svog neprijatelja, perzijskog kralja Artakserksa II. On mu ga je i dao, ali je Teos nakon nekoliko godina umro u egzilu.

## Napomene


## Vanjske veze
* Livius.org: Teos
362. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **362. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Ahale i Avetinenzisa** (ili, rjeđe, **godina 392. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 362. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Arkadijski savez se raspada nakon što se Mantineja stavila na stranu Sparte i Atene, a Tegeja i ostali gradovi ostali vjerni Tebi. Na Peloponez zbog toga ponovno prodire tebanska vojska na čelu s Epaminondom. Suprotstavlja im se spartanska vojska na čelu s Arhidamom III. Bitka kod Mantineje završava još jednom tebanskom pobjedom, ali u njoj je smrtno ranjen Epaminonda koji od svojih sunarodnjaka traži da se smjesta sklopi mir. Time završava period tebanske hegemonije nad antičkom Grčkom.
* Mauzol od Karije se priključuje ustanku maloazijskih satrapa protiv perzijskog kralja Artakserksa II.
* Spartanski kralj Agesilaj II zajedno s 1.000 hoplita odlazi u Egipat kako bi tamošnjem faraonu pomogao u pohodu na Perziju.
* Kineske države Qin, Han i Zhao poražavaju državu Wei, a Qin zarobljava princa od Weija u bitci kod Shaolianga.

## Rođenja
* Eumen iz Kardije, grčki vojskovođa i učenjak (u. 316. pne.)

## Smrti
* Epaminonda iz Tebe, grčki vojskovođa i državnik (r. cca. 418. pne.)
Goose Green

**Goose Green** (španjolski: *Prado de Ganso*, *Ganso Verde*) je najveće naselje na poluotoku **[[Lafonia]]**, dijelu Istočnog Falklanda u Falklandskom arhipelagu. 
## Geografija
Naselje leži u Kanalu Choiseul, na istočnom dijelu uske prevlake koja spaja Lafoniju sa ostatkom Istočnog Falklanda, 4&nbsp;km sjevernije nalazi se drugo stočarsko naselje - Darwin.

*Goose Green* danas ima malu trgovinu (koja radi po potrebi) i mali travnati aerodrom. Blizu naselja je i najužniji most na svijetu *Bodie Suspension Bridge*, kao i olupina broda *Vicar of Bray*, ovaj brod sudjelovao je u kalifornijskoj zlatnoj groznici.

Farma *Goose Green* je najveća na arhipelagu sa 1 700 km2, dvostruko je veća od farme na susjednom Zapadnom Falklandu Port Howard ili *North Arm*.

## Historija
*Goose Green* je osnovan 1875., kao stočarsko naselje i pogon za preradu mesa. 
Tokom vremena ustalio se uzgoj ovaca, zlatno doba naselja bile su od 1922. kada je *Goose Green* bio sjedište *Falkland Islands Company*, i naselje sa dvesto stanovnika.
Od Falklandskog rata 1982. broj stanovnika naselja je opao od 100 na današnjih 70.

### Goose Green za Falklandskog rata
*Goose Green* je bio okupiran od strane Argentinske vojske, tu je bio stacioniran garnizon od 1 000 vojnika. Gotovo svi stanovnici *Goose Greena* (njih oko 100) bili su zatvoreni u zgradi mjesne zajednice. Tako da se upravo kod *Goose Greena* odigrala jedna od prvih bitaka Falklandskog rata, kojoj je cilj bio oslobađanje taoca. Britanski komandosi uspjeli su pobjediti argentinsku vojsku i osloboditi zatvorene otočane. 
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Goose Green '' na portalu Falkland Islands Tourist Board
Zapadni Falkland

**Zapadni Falkland** (engleski: *West Falkland*, španjolski: *Gran Malvina*) je drugi otok po veličini na Falklandskom arhipelagu, s površinom od oko 4 532 km² (5,413&nbsp;km² ako se tome pribroje bliži manji otoci). To je brdoviti otok, odvojen od Istočnog Falklanda Falklandskim kanalom.

## Stanovništvo
Na otoku živi manje od *200* (144) ljudi, uglavnom uz obalu. Najveće naselje je Port Howard na istočnoj obali, koji ima i mali travnati aerodrom. Ostala naselja (to su ustvari dvije, tri farme na okupu) su; *Albermarle*, *Chartres*, *Dunnose Head*, Fox Bay, Fox Bay West, Hill Cove, *Port Stephens* i *Roy Cove*, međusobno su povezana skromnim cestama, malim aerodromima ili morskim lučicama.

## Geografija i otočna [[fauna]]

*Zapadni Falkland* je puno brdovitiji od obližnjeg Istočnog Falklanda; najveći planinski masiv je *Hornby Hills*, koji se proteže od sjevera do juga duž Falklandskog kanala. Planina Adam, je najviša na otoku sa 700 m.

Glavna privredna aktivnost na otoku je uzgoj ovaca.
Ribarstvo je druga grana po važnosti, osobito uz rijeke *Warrah* i *Chartres*.
Životinjski svijet na otoku vrlo je oskudan. Autoktona vrsta malog vuka - *[[Falklandski vuk|Warraha]]*, *loup-renard* (*vuk - lisica*) kako ga je nazvao Louis Antoine de Bougainville, osnivač prvog naselja na Falklandima, istrijebljen je 1876., kad je ubijen posljednji primjerak kod Hill Covea na Zapadnom Falklandu.
Na njega danas podsjeća samo ime otočke rijeke *Warrah*. 
Otok je poznat po brojnim kolonijama pingvina, kormorana i morskih slonova, kojih ima na još uvijek netaknutim južnim obalama otoka.

## Historija naseljavanja
Postoje priče prvih istraživača otoka da su pronašli ostatke čamaca, koji su vjerovatno bili od obližnjih indijanaca sa Patagonije.
Po pisanim izvorima, britanski moreplovac John Strong na brodu *Welfare* se prvi iskrcao na Zapadni Falkland 29. januara, 1690. u zaljevu *Bold Cove*, pored Port Howarda.
Još 1867. nije bilo naseljenika na *Zapadnom Falklandu*, zbog toga je guverner otočja objavio vrlo povoljne uvjete(u pogledu kupnje i zakupa zemlje) za buduće naseljenike. 1868. više nije bilo slobodne zemlje, pogodne za naseljavanje.

Na otoku danas postoje dvije izviđačke stanice Britanske kraljevske avijacije RAF: *Mount Alice*, blizu Port Albermarlea na jugu otoka, i *Mount Byron* na sjeveru.

Od 2007. postoji trajektna linija između Zapadnog i Istočnog Falklanda, koja saobraća između luka Port Howard i *New Haven*.

### Otok za Falklandskog rata

Na Zapadnom Falklandu, odigrale su su neke od presudnih bitaka za Falklandskog rata 1982., kao kood Fox Baya, Port Howardu i *Pebble Islanda* kojeg su okupirale Argentinske trupe.

## Reference

## Vanjske veze
* ''West Falkland'' na portalu Falkland Islands Tourist Board 
* RAF danas, 
* Detaljna karta Falklanda
Port Howard

**Port Howard** (španjolski: *Puerto Mitre*; ili *Puerto Howard* ) je najveće naselje na otoku Zapadnom Falklandu (pored *[[Fox Bay]]a* koji se broji kao jedno naselje, a zapravo su dva) nalazi se na istočnom dijelu otoka, na obali Falklandskog kanala, na padinama planine *Mount Maria*.

*Port Howard* je centar velike farme ovaca, koja se prostire na 800 km². U naselju živi dvadeset stalnih stanovnika i 47 000 ovaca. Ponekad se broj stanovnika poveća kad se na farmi odvijaju radovi.
Naselje ima dvije sletne (travnate) staze, na koje slijeću manji avioni iz Stanleya. Od 2008. *Port Howard* je terminalna luka za trajekt koji vozi do luke New Haven na Lafoniji, svaki utorak, petak i subotu. 
Svake treće godine, naselje je domaćin sporske manifestacije *West Falklands Sports*. Za vrijeme tog tjedna održavaju se konjske utrke i ostala natjecanja.

Obližnje rijeke *Warrah* i *Chartres* bogate su ribom.

## Historija nasalja
Naselje *Port Howard* osnovao je 1866. *James Lovegrove Waldron* s bratom.

### Naselje za Falklandskog rata
Za vrijeme Falklandskog rata, naselje je okupirano od strane argentinske vojske s oko 1000 ljudi. Garnizon se predao posadi ratnog broda britanske kraljevske mornarice *HMS Cardiff*, 15. juna 1982.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Falkland Islands Gallery'' na portalu Latintravel  
* O Port Howardu
Falklandska funta

**Falklandska funta**, ISO 4217: **FKP**, je naziv valute koja se koristi na Falklandskim otocima i otocima Južna Georgia i Južni Sandwich. Dijeli se na 100 penija, a označava se simbolom £, odnosno FK£.

U upotrjebi je od 1833. godine i oduvijek je vezan uz tečaj funte sterlinge, a obje su jednako vrijedne u plaćanju na tim otocima u južnom Atlantiku.

Kovanice se izdaju u apoenima od 1, 2, 5, 10, 20, 50 penija, 1 i 2 funte, a novčanice u apoenima od 5, 10, 20 i 50 funti.

## Vanjske veze
* http://www.falklands.gov.fk
Istočnokaripski dolar

**Istočnokaripski dolar**, ISO 4217: **XCD**, je valuta koja se koristi u sljedećim državama i prekomorskim teritorijima: Angvila, Antigva i Barbuda, Dominika, Grenada, Montserrat, Sveti Kristofor i Nevis, Sveta Lucija i Sveti Vincent i Grenadini. Dijeli se na 100 centi.

U upotrebi je od 1965. kada je zamijenio dotadašnji dolar Britanske zapadne Indije. Od 1976. tečaj XCD vezan je za tečaj američkog dolara u odnosu 2.7 XCD za 1 USD.

Istočnokaripska središnja banka izdaje kovanice u apoenima od: 5, 10, 25 centi i 1 dolara, te novčanice u apoenima od 2, 5, 10, 20, 50 i 100 dolara.

## Vanjske veze

* Istočnokaripska središnja banka
Istočni Falkland

**Istočni Falkland** (engleski: *East Falkland*, španjolski: *Isla Soledad*) je najveći otok arhipelaga Falklandi, površine od 6 605 kvadratnih kilometara, koji leži u južnom Atlantiku.

Na otoku, i to gotovo isključivo na njegovom sjevernom dijelu živi najveći dio stanovnika *Falklandskih otoka*. Južna polovica otoka - poluotok Lafonia, spojena je uskom prevlakom sa sjevernim dijelom.

## Geografija

*Istočni Falkland* dug je 140&nbsp;km, i širok 88&nbsp;km. Najviši vrh na otoku je Usborne visok 705 m. Otok je blago brdovit, pun kamenih stijena, pokriven vrijesištima i močvarnim poljima.
## Stanovništvo i infrastruktura na otoku
Na *Istočnom Falklandu* najveće naselje je Stanley, glavni grad arhipelaga i najveća morska luka.
Na otoku postoje dva aerodroma sa betonskim pistama; *Port Stanley Airport* i RAF Mount Pleasant. Otok ima jedan svjetionik kod *Rta Pembroke* blizu Stanleya. Istočni Falkland ima najgušću cestovnu mrežu na čitavom arhipelagu, iako su i njegove ceste vrlo skromne i loše.

### Važnija naselja na otoku
* Stanley
* Port Louis
* Darwin
* Port San Carlos
* San Carlos
* Salvador
* Johnson Harbour
* Fitzroy
* Mare Harbour
* Goose Green

## Privreda

Glavne privredne grane na otoku su; ribarstvo, ovčarstvo, turizam i rad u lokalnoj upravi. Zemljoradnja, usprkos velikim količinama zemlje, slabo je razvijena, zbog hladne klime, velike količine vlage i kiselosti tla. Uspješno se uzgajaju samo rijetke vrste zobi.

Luka u glavnom gradu Stanleyu, u posljednje vrijeme postala je polazišna točka za sve brojnije velike turističke cruisere, koji organiziraju turistička putovanja po južnom Atlantiku i Antarktiku.
Veliku ulogu u otočnoj privredi ima i vojna baza Britanske kraljevske avijacije (RAF) na *Mount Pleasantu*, u kojoj je smještena brojna stalna posada. (nekoliko stotina vojnika i civilnog osoblja) koji predstavljaju velik broj na svega 2 tisuće stalnih stanovnika otoka.
## Izvori

## Vanjske veze
* East Falkland (na portalu Encyclopædia Britannica) 
* East Falkland (na portalu Falkland Islands Tourist Board) 
* Detaljna karta Falklanda 
* Galerija slika Istočnog Falklanda
Lafonia

**Lafonia** je poluotok površine 2 400 km², koji je sa uskom prevlakom spojen sa glavninom otoka Istočni Falkland.

## Geografija
Ovaj neobični i dobro razvedeni poluotok, ima oblik slova **E**, spojen je sa glavnim dijelom otoka, 4&nbsp;km dugom i uskom prevlakom, sa zapadne strane odvojen je od susjednog otoka Zapadnog Falklanda, Falklandskim kanalom. Od glavnine otoka sa sjevera ga dijeli Kanal Choiseul. Teren poluotoka je blago valovit, i gotovo potpuno nenaseljen.
Od istoka prema jugu *Lafonija* je okružena otocima; Barren, Bleaker, George, Lively, Sealion i Speedwell.

## Historija naseljavanja

*Samuel Fisher Lafone*, bogati trgovac stokom iz argentinskog grada *Río de la Plata*, dobio je - 1845. od otočkih vlasti pravo na ekspoataciju, ovog poluotoka
velikog 2 400&nbsp;km², kasnije je to prenešeno na *Falkland Islands Company*.

Od tad se na ovom poluotoku uzgajaju ovce u dvije najveće naseobine Darwin, (osnovan 1859) i Goose Green, obadvije farme naleze se u zaljevu pored prevlake. Ostala naselja na poluotoku su; *Port King*, *Egg Harbour* i napuštena farma *Hope Place*. Na *Lafoniji* se nalazi najužniji most na svijetu - *Bodie Suspension Bridge* izgrađen 1925.

Prve borbe za Falklandskog rata odigrale su se u *Lafoniji*, pored Goose Greena, gdje su Argentinci imali stacionirani garnizon od 1000 ljudi.
## Izvori

## Vanjske veze
* Falkland Islands (na portalu Britlink)  
* Detaljna karta Falklanda
* Slike iz Lafonije i ostalih dijelova Falklanda
Funafuti

**Funafuti** je koraljni atol i glavni grad Tuvalua, polinezijske otočne države na zapadu Tihog oceana. Grad broji 4492 stanovnika.

## Geografija
Atol Funafuti se sastoji od 30 otočića ukupne površine od 2,4 km², poredanih okolo lagune dimenzija 21.7 x 16.1 km, koja je izvrsno sidrište za brodove. Na Fongafaleu, najvećem od tih otočića, leži selo Vaiaku u kom se nalaze vladine zgrade, bolnica, hotel i Internacionalni aerodrom Funafuti (IATA: FUN, ICAO: NGFU).

## Historija
Za vrijeme Drugog svjetskog rata, Vojska Sjedinjenih Američkih Država iskrcala se na atol 1943. godine, osnovala bazu i izgradila poljski aerodrom.

## Privreda i transport
Pored turizma, poljoprivreda je glavna privredna aktivnost na tom malenom atolu. Unatoč jalovom pjeskovitom tlu, uzgaja se kopra za izvoz.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Funafuti'' na portalu Encyclopædia Britannica
Tuvaluanski jezik

**Tuvaluanski** je nuklearni polinezijski jezik koji pripada elicejskog grupi, a govori se na Tuvaluu. On je manje-više srodan svim drugim polinezijskim jezicima kao što su havajski, Māori, tahićanski, samoanski i tonganski, a najsrodniji vanjskim polinezijskim jezicima u Mikroneziji te Sjevernoj i Centralnoj Melaneziji. Tuvaluanski je posudio dosta riječi od samoanskog, jezika koji su koristili kršćanski misionari krajem 19. i početkom 20. vijeka. Danas u svijetu tuvaluanskim govori oko 13.000 ljudi.

## Vanjske veze
* Niko Besnier, 2000, *Tuvaluan: A Polynesian Language of the Central Pacific*, Routledge
* Niko Besnier, 1995, *Literacy, Emotion, and Authority: Reading and Writing on a Polynesian Atoll*, Cambridge University Press
* Ethnologue
* Donald Gilbert Kennedy, 1945 Tuvaluan Grammar
* http://www2.ling.su.se/pollinet/facts/tok.html 
* Caves of Nanumanga legend: http://www.tuvaluislands.com/history-caves.htm