5-HT1A receptor

**5-HT<sub>1A</sub> receptor** je tip 5-HT receptora za koji se vezuje endogeni neurotransmiter serotonin (5-hidroksitriptamin, 5-HT). On je G protein-spregnuti receptor (GPCR) koji je spregnut sa G<sub>i</sub>/G<sub>o</sub> i posreduje inhibitornu neurotransmisiju. Akronim  označava humani gen koji kodira ovaj receptor.

## Distribucija

5-HT1A receptor najšire rasprostranjen od svih 5-HT receptora. U centralnom nervnom sistemu, 5-HT1A receptori se nalaze u cerebralnom kortesu, hipokampusu, septumu, amigdali, i rafovom jezgru u visokim koncentracijama, dok su u manjim količinama takođe prisutni u bazalnoj gangliji i talamusu.

## Funkcija
### Neuromodulacija

5-HT1A receptorski agonisti snižavaju krvni pritisak i brzinu srca centralnim mehanizmom, indukcijom periferne vazodilaticije, i stimulacijom vagus nerva. Ti efekti su rezultat aktivacije 5-HT1A receptora u rostralnoj ventrolateralnoj meduli. Simpatolitički antihipertenzivni lek urapidil je antagonist α<sub>1</sub>-adrenergičkog receptora i agonist α<sub>2</sub>-adrenergičkog receptora, kao i agonist 5-HT1A receptora. Poznato je da ova zadnja osobina doprinosi njegovim sveukupnom terapeutskom dejstvu. Vazodilatacija krvnih sudova kože centralnom 5-HT1A aktivacijom povećava toplotnu disipaciju sa organizma u okolnu sredinu, posledica čega je sniženje telesne temperature.

Aktivacija centralnih 5-HT1A receptora inicira oslobađanje ili inhibiciju norepinefrina u zavisnosti od vrste, verovatno iz locus coeruleus regiona, što zatim dovodi do redukcije ili povišenja neuronskog tona sfinkter mišića zenice modulacijom postsinaptičkih α<sub>2</sub>-adrenergički receptora unutar Edinger-Vestfalnog jezgra, što dovodi do dilatacije zenica kod glodara, i kontrakcije zenica kod primata uključujući ljude.

Agonisti 5-HT1A receptora kao što su buspiron i flesinoksan su delotvorni u olakšavanju anksioznosti i depresije. Buspiron i tandospiron su trenutno odobreni za te indikacije u mnogim zemljama. Drugi, poput gepirona, flesinoksana, flibanserina, i PRX-00023 su takođe bili ispitivani, mada još uvek nisu potpuno razvijeni i odobreni. Neki od atipičnih antipsihotika kao što je aripiprazol su takođe parcijalni agonisti 5-HT1A receptora i ponekad se koriste u niskim dozama kao zamena za standardne antidepresive kao što su selektivni inhibitori preuzimanja serotonina (SSRI).

### Endokrinologija

Aktivacija 5-HT1A receptora indukuje sekreciju raznih hormona među kojima su kortizol, kortikosteron, adrenokortikotropni hormon (ACTH), oksitocin, prolaktin, hormon rasta, i β-endorfin. Ovaj receptor ne utiče na sekreciju vazopresina ili renina, za razliku od 5-HT<sub>2</sub> receptora. Postoje indikacije da otpuštanje oksitocina doprinosi prosocijalnim, antiagresivnim i anksiolitičkim svojstvima primećenim nakon aktivacije receptora. Moguće je da sekrecija β-endorfina doprinosi antidepresivnim, anksiolitičkim, i analgetskim efektima.

## Ligandi

Distribucija 5-HT1A receptora u ljudskom mozgu može biti snimljena pozitronskom emisionom tomografijom koristeći radioligand [11C]WAY-100,635. Na primer, u jednoj studiji je utvrđeno povećano 5-HT1A vezivanje kod tipa 2 dijabetesa. Jedna druga PET studija je utvrdila negativnu korelaciju između stepena 5-HT1A vezivanja u rafijevom jezgru, hipokampusu i neokorteksu, i samo-prijavljene tendencije doživljavanja duhovnih iskustava. Kad je obeležen sa tricijumom, WAY-100,635 može takođe da se koristi u autoradiografiji.

### Agonisti

### Antagonisti

## Genetika
5-HT1A receptor je kodiran  genom. Postoji više humanih polimorfizama vezanih za ovaj gen. Jedan pregled iz 2007. navodi 27 jednonukleotidnih polimorfizama (SNP). Najviše istraženi su C-1019G (rs6295), C-1018G, Ile28Val (rs1799921), Arg219Leu (rs1800044), i Gly22Ser (rs1799920). Neki od preostalih SNP-ova su Pro16Leu, Gly272Asp, i sinonimni polimorfizam G294A (rs6294). Varijante ovog gena su bile studirane u vezi sa psihijatrijskim poremećajima, ali definitivni rezultati nisu dobijeni.

## Interakcije

Za 5-HT1A receptor je pokazano da interaguje sa moždanim neurotrofnim faktorom (BDNF), koji učestvuje u regulaciji raspoloženja i anksioznosti. Pokazano je da ostvaruje interakcije sa sfingozin-1-fosfatnim receptorom 1 (S1PR1).

## Povezano
* 5-HT receptor
* 5-HT<sub>1</sub> receptor

## Literatura

## Dodatna literatura

## Vanjske veze
*