open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kavkaska Albanija

**Albanija** (latinski: *Albānia*, starogrčki: Ἀλβανία [*Albanía*], na staroarmenskom: Աղուանք [*Ałuankʿ*], partskom: *Ardhan*, srednjoperzijskom: *Arran*, se u antici koristio) za područje, odnosno zemlju na istočnom dijelu Kavkaza, koje je obuhvaćalo današnji Azerbejdžan i dio južnog Dagestana. Za nju se danas koristi izraz ***Kavkaska Albanija*** kako bi se razlikovala od Albanije na današnjem Balkanu.

## Reference

## Izvori
*  Marco Bais *Albania caucasica: ethnos, storia, territorio attraverso le fonti greche, latine e armene*. Mimesis Edizioni. Roma, 2001 
*  Movses Kalankatuatsi. ''The History of Aluank''. Translated from Old Armenian (Grabar) by Sh.V.Smbatian, Yerevan, 1984.
*  Koriun, ''The Life of Mashtots'', translated from Old Armenian (Grabar) by Bedros Norehad.
*  Movses Kalankatuatsi. *History of Albania*. Translated by L. Davlianidze-Tatishvili, Tbilisi, 1985.
*  Movses Khorenatsi ''The History of Armenia''. Translated from Old Armenian (Grabar) by Gagik Sargsyan, Yerevan, 1990.
*  Ilia Abuladze. *About the discovery of the alphabet of the Caucasian Albanians*. - "Bulletin of the Institute of Language, History and Material Culture (ENIMK)", Vol. 4, Ch. I, Tbilisi, 1938.

## Vanjske veze

*Ovo je prava Albanija, a ne ona koja se nalazi na Balkanu i za koju svi znaju (FOTO) *www.telegraf.rs*
* Encyclopedia Iranica. Albania, Ancient country in Caucasus, by M. Chaumont 
* About the Caucasian Albania
* About the Caucasian Albania (section 10)
* Wolfgang Schulze (Munich): Caucasian Albanian
* Caucasian History
Lipari

**Lipari** (sicilijanski: ***Lìpari***, , starogrčki: ***Meligunis***) je najveći od Eolskih, odnosno Liparskih otoka u Tirenskom more, smješten sjeverno od Sicilije. Isto ime nosi i najveći grad na otoku. Ima oko 11.000 stalnih stanovnika; za vrijeme turističke sezone, između maja i septembra, broj stanovnika može doseći 20.000.

## Gradovi-pobratimi
*  Auronzo di Cadore, Italija

## Povezano
* Popis vulkana u Italiji

## Literatura
* 

## Napomene

## Izvori i eksterni linkovi
* ''Princeton Encyclopedia of Classical Sites''
* Website for Finding Nino  Travelogue about living on Lipari, the 2008 winner of the ASTW Travel Book of the Year Award.
Punta di Pellaro

**Punta di Pellaro** (grčki: , "bijela stijena"; latinski: **Leucopetra**) je krajnja jugozapadna točka italijanskog kopna, koja se nalazi u regiji Calabria nasuprot istočne obale Sicilije na .
Liparski otoci

**Liparska ostrva** (ili **Eolska ostrva**) su vulkanski arhipelag u Tirenskom moru severno od Sicilije. Arhilepag se sastoji od 7 većih i 10 manjih ostva, ukupne površine 115 -{km²}-. Najveće ostrvo je Lipari po kome se celi arhipelag često naziva Liparska ostrva. Ostrva su popularna turistička destinacija i na njih dolazi 200.000 posetioca godišnje.
## Ostrva
* Lipari
* Stromboli,
* Vulcano,
* Salina,
* Filikudi,
* Alikudi i
* Panarea.

Sva ostrva su vulkanskoga porekla. Stromboli je do današnjega vremena aktivan vulkan. Stromboli je danas jedini aktivni vulkan u Evropi pored Etne. Na ostrvima Lipari i Vulkano postoje fumarole. Grad Lipari ima 11.000 stanovnika. Salina je drugo ostrvo po površini. Ima 2.300 stanovnika. Ukupno na Eolskim ostrvima ima 29.500 stanovnika.

## Historija
Prema legendi Eolska ostrva su kolonizovana nakon trojanskoga rata.
Lipare su naselili grčki doseljenici sa Knida 580. pne. pod komandom Pentatlona i naselili su se na mestu današnjega naselja Kastelo. Ostrvo su imenovali po grčkom bogu vetrova Eolu, koji je po mitologiji obitavao na Liparima. Van Lipara na drumu za nekropolis otkriveno je svetilište Demetre i Persefone. Kraj ostrva se odigrala Bitka kod Lipara 260. pne. između Rima i Kartagine.

Lipari su jedno vreme bili sedište episkopa i na Liparima se nalazile mošti svetoga apostola Vartolomeja. U 9. veku Arapi su zauzeli Siciliju, a Saraceni su harali kao pirati Tirenskim morem, tako da su 839. poklali stanovništvo. Mošti svetoga Vartolomeja su premeštene u Benevento. Normani su od Arapa preoteli područje od 1060. do 1090., pa su poonovo naselili puste Lipare. Lipari su i dalje bili na udaru pirata. Lipari su prelazili pod Hoenštaufovce, pa pod Anžujce. Posle njih pod Aragonce, čiji kraljevi su postali španski kraljevi.

Španija je 1544. proglasila rat Francuskoj, a francuski kralj Fransoa I je tražio otomanskoga sultana Sulejmana Veličanstvenoga za pomoć. Sultan je poslao flotu pod komandom Kair ad Dina (poznatog kao Ariadeno Barbarosa) . Otomanska flota je pobedila Špance i uspela je da zauzme Napulj. Tokom bitke Liparska ostrva su ostala bez stanovništva. Kasnijim doseljavanjima iz Italije, Sicilije i Španije ponovo su uspostavljena naselja na arhipelagu.

Za veme fašizma na Liparima je bio kažnjenički logor političkih deportiraca, među kojima se 1941.-1943. nalazio i veliki broj jugoslovena iz Istre, Gorice, Trsta, Slovenije i Hrvatske. Na Liparima je 1934.-1941. bio organizovan i ustaški tabor, u kojem su ustaše pripremane za svju zločinačku ulogu u NDH.

Eolska ostrva su na Uneskovoj listi svetske baštine.

## Vanjske veze

* UNESCO World Heritage Sites, Aeolian Islands
* Aeolian Islands tourism website (in Italian).
* information about Aeolian or Lipari islands
* Richard Stillwell, ed. ''Princeton Encyclopedia of Classical Sites'', 1976: "Aeoliae Insulae (Lipari Islands), Messina, Sicily"
* Article about Aeolian Islands 
* Aeolian Islands Photos
Maraga

**Maraga** (perz. مراغه, ili *Marage*; azer. *Marağa*) je grad u sjeverozapadnom Iranu odnosno pokrajini Istočni Azarbajdžan. Smješten je 30 km istočno od Urmijskog jezera odnosno na južnim padinama Sahanda, u uskoj dolini kroz koju protječe rijeka Safi-Čaj. Maraga je okružena gradskim zidinama koja su oštećena na više mjesta, a pristupa joj se kroz četiri gradska vrata. U gradu se nalaze i dva dobro očuvana mosta za koje predaja govori da ih je dao izgraditi Hulagu-han (1217. − 1265.), koji je Maragu učinio prijestolnicom Ilkanata. Ubrzo nakon toga je postao i sjedište istočnog (nestorijanskog) patrijarha Mar Džabalahe III. Oko grada postoje brojni vinogradi i voćnjaci, kao i kanali koji vode od rijeke zahvaljujući kojima je šire područje Marage važan proizvođač voća. Brežuljci zapadno od grada se sastoje od pješčenjaka s pojedinim naslagama bazalta. U gradu se nalazi i znameniti pogrebni toranj *Gonbad-e Kabud* (dosl. *Plavi toranj*) koji je ukrašen posebnim sustavom slaganih pločica poznatih kao Penroseovo popločenje. Grad je poznat i po mramoru (u Iranu poznat kao „Maraški mramor”) i sadri čija su nalazišta smještena u selu Daškasan kraj Azaršahera, oko 50&nbsp;km sjeverozapadno od Marage. Naslage iz kasnog miocena daju bogata nalazišta kralježnjačkih fosila za europske i sjevernoameričke muzeje. Međunarodni tim paleontologa ponovno je otvorio fosilno nalazište 2008. godine. Prema iranskom popisu stanovništva iz 2006. godine grad je imao 151.486 stanovnika od čega su većina Azeri.

## Reference

## Vanjske veze
*  Službene stranice grada Marage 
*  Encyclopædia Iranica: ''Atābakān-e Marāḡa''
*  Encyclopædia Britannica: ''Maragheh'' in Enc. Britannica
*  Astronomsko-astrofizički istraživački centar u Maragi  
;Ostali projekti
Nauloh

**Nauloh** ili **Nauloha** (, grčki: ) je bilo drevno pristanište na sjevernoj obali Sicilije, smješteno između Mile (moderni Milazzo) i rta Pelar (današnji Punta di Faro). Poznato je prije svega kao poprište velike pomorske bitke 36. pne. u kojoj je Oktavijanov admiral Agripa potukao Seksta Pompeja. Dio historičara smatra da je u pitanju bila privremena luka, a ne naselje, ali se spominje u jednom od antičkih popisa sicilijanskih gradova.
Mornarička kruna

**Mornarička kruna** je posebni heraldički simbol koji se koristi za grbove ratnih mornarica. Također može označavati i posebno odlikovanje koje se daje svakom vojniku, mornaru ili marincu koji tokom pomorske bitke, odnosno abordaža, prvi stupi na neprijateljsko plovilo.

Potiče od *corona navalis*, koja je predstavlja glavno odlikovanje rimske mornarice.

## Reference
Mehanizacija

**Mehanizacija** je jedna etapa u procesu razvitka proizvodnje, upravljanja i rukovođenja obilježena zamjenom ljudskog i životinjskog rada sa radom mašina.

Uvođenje mehanizacije je povećalo proizvodne sposobnosti ljudske vrste i ubrzalo napredak. Ovo je podiglo životni standard i sveopšti prosperitet. Međutim, pojavili su se i problemi viška radne snage, zagađenja, i drugi, što je dovodilo do mnogih kriza i problema u prošlosti.

Mehanizacija industrije je bio prvi uslov za industrijalizaciju. Ovo je dovelo do stalnog usavršavanja mašina i automatizacije radnih operacija. U literaturi se ponekad razlikuju dvije etape: prva je zamijenila rad ljudskih mišića, a druga sa pojavom elektronike i računara, je u stanju da zamijeni čovjeka na svim teškim, prljavim i repetitivnim poslovima. Razvoj je ukratko išao od alata i naprava preko mašina i instrumenata do mašinskih postrojenja i industrijskih sistema, gdje su pojedine mašine samo podsistemi ukupnog sistema.

Mehanizacija je imala velikog uticaja na obavljanje zadataka upravljanja preduzećima. Podaci se unose, čuvaju i obrađuju elektronskim putem, i čitav sistem naručivanja, inventara, prodaje i razvoja je često automatiziran u većem dijelu. Ovaj proces je tekao od pisanih dokumenata, preko bušenih kartica i tabulatora, do elektronskih računara.

Vojna mehanizacija je radila na stalnom poboljšanju ubojnih sredstava i oružja, pokretljivosti jedinica, i poboljšanju veza i komandovanja. Ovo je stavilo imperativ na stalno usavršavanje sistema i znanja, da bi se ostalo na nivou protivnika.

## Povezano
* Automatizacija
* Industrijska revolucija
* Mašinstvo

## Vanjske veze
## Literatura
* Vojna enciklopedija, Beograd, 1973., knjiga peta, strane 383 do 385.
Liestal

**Liestal** čita se **Listal** (, ) je glavni grad švicarskog kantona Basel-Landschaft.

## Geografija
*Liestal* leži u krajnjem sjeverozapadu Švicarske, pored granice sa Njemačkom i Francuskom. Njemačka granica je posebno blizu, svega 6-7 km. Od najbližeg većeg grada, Basela grad je udaljen svega 15&nbsp;km jugoistočno, pa se smatra njegovim predgrađem. Od glavnog grada države, Berna, Listal je udaljen oko 80&nbsp;km sjeverno.

*Liestal* se nalazi u na obodu plodne i gusto naseljene doline rijeke Rajne. Grad se rasprostro u dolini između rijeka Ergolz i Orisbach, na 330 metara nadmorske visine. Zapadno i istočno od grada izdižu se obronci najsjevernijih dijelova Masiva Jura.
## Klima
*Liestal* ima umjereno kontinentalnu klimu po Köppenovoj klasifikaciji klime sa toplim ljetima i hladnim zimama.
## Historija

Područje Listala je bilo naseljeno još u vreme prahistorije i Antičkog Rima, ali nije imalo veliki značaj.

Listal se prvi put pominje 1189., kada je bio važna stanica na prometnom putu od Basela do Prijevoja San Gottard.

Stanovnici *Liestala* se između 1476. i 1477. prvi put stali na stranu Švicarske konfederacije u Bici kod Lapena. Od 1501. *Liestal* se zajedno sa svojom prijestolnicom Baselom pridružio Švajcarskoj konfederaciji. Nakon tog su počeli sukobi između *Liestala* i Habsburške dinastije, kojoj je do tog trenutka Liestal pripadao.

Od 1797. *Liestal* je bio pod upravom Francuske. Nakon pada Napoleona, *Liestal* je zajedno sa Bazelom bio dio zajedničkog Kantona Basel, ali su njegovi stanovnici bili nezadovoljni svojim položajem u tom kantonu. Pa je 17. marta 1832. došlo do razdvajanja tog kantona na dva nova; Basel-Stadt (sam grad) i Basel-Landschaft (okolica). Tako je *Liestal* postao glavni grad tog novog kantona.

## Stanovništvo
2008 g. Listal je imao preko 13.000 stanovnika, što je 2,5 puta više nego pre jednog veka. Od toga približno 25% su strani državljani.

Većina stanovnika *Liestala* su Germanošvicarci pa je njemački jezik službeni jezik u gradu i kantonu. Međutim, gradsko stanovništvo je tokom proteklih nekoliko decenija postalo veoma šaroliko, pa se na ulicama Liestala čuju brojni drugi jezici.

Lokalni Germanošvicarci su u 16. vijeku prihvatili protestantizam. Međutim, poslednjih decenija u gradu se znatno povećao udeo rimokatolika. Današnji vjerski sastav grada je slijeći: protestanti 40,4%, rimokatolici 26,7%, pa zatim ateisti, muslimani i pravoslavci.
## Saobraćaj
Liestal leži na međunarodnoj željezničkoj pruzi Köln - Basel - Chiasso - Milano. Brzi vlakovi povezuju Liestal sa drugim velikim gradovima u Švicarskoj i okruženju.

U blizini Liestala protiče rijeka Rajna, važan vodeni put koji povezuje Švicarsku sa Atlantskim oceanom.

Kroz Liestal ne prolazi ni jedan autoput, ali u blizini prolaze autoput A2 (pravac za Basel ili Luzern) i A3 (pravac za Basel ili Zürich).

## Galerija slika

Datoteka:Wasserturmplatz.jpg|Wasserturmplatz
Datoteka:Liestal Altstadthaus.jpg|Stara gradska kuća
Datoteka:Panorama-2000.jpg|Panorama grada iz 2000.
Datoteka:Kantonsbibliothek Baselland außen.jpg|Kantonalna biblioteka

## Vanjske veze
* Službene stranice grada
Monika Kravić

**Monika Kravić** (Zagreb, 27. 7. 1982) hrvatska je TV-voditeljica. Slavu je stekla kao sudionica reality emisije *Story Supernova Talents* na Novoj TV, na kojoj i danas radi.

Godine 2008. udala se za Marija Mamića, sina Zdravka Mamića, kome je krajem iste godine rodila sina Josipa. 

## Reference

## Vanjske veze
* Profil na zvijezde.hr
Odron

**Odron** (, , ) je stenovita masa ili blok odvojen od zaleđa i survan u njegovo podnožje. Odron je geomorfološki oblik nastao koluvijalnim procesom, tj. naglim otkidanjem i stropoštavanjem stenske mase niz strme padine.

## Uzroci nastanka
Uzrok odronjavanja može biti endogeni ili egzogeni. Odroni se vrlo često javljaju prilikom snažnih zemljotresa ili vulkanskih erupcija. Potkopavanje prirodnim procesima (fluvijalni, proluvijalni, glacijalni, marinski) takođe često dovodi do odronjavanja.

Odrone često može izazvati i ljudska aktivnost napažljivim zasecanjem stenovite mase.

## Karakteristike
Po odvaljivanju blok se pretura ili samo smiče, ali za razliku od oburvavanja u prvom trenutku se ne kreće daleko niz padinu već, ostaje u blizini stenovite mase od koje je odvaljen. Pri tom nastaje mrvljenje duž površina smicanja kao i do raspucavanja bloka. Stari naziv za odron je *urvina*.

Prilikom kretanja niz padinu materijal prelazi put (u zavisnosti od reljefa) obično od dekametarskih do hektometarskih dužina. Tokom kotrljanja niz padinu krupni blokovi se razbijaju i usitnjavaju. Materijal se akumulira u podnožju padine. Zaobljavanja i klasifikacije po krupnoći pri odronjavanju nema.

Odron se odlikuje relativno malom količinom drobine i jednim ili više većih stenskih blokova, koji mogu imati i po više desetina kubika. Odronom mogu biti zahvaćene čvrste, vezane stene, poluvezane ali i rastresite.

## Reference
Bitka kod Nauloha

Pomorska **bitka kod Nauloha** se odigrala za vrijeme sicilijanskog ustanka 3. septembra 36. pne. između flote rimskog trijumvira Oktavijana pod komandom Agripe na jednoj, rimske flote Seksta Pompeja na drugoj strani. Završila je Agripinom pobjedom, odnosno uništenjem Pompejeve flote, čime je uništena ta frakcija u građanskom ratu, a Oktavijan se nametnuo kao neosporni hegemon u zapadnom dijelu rimske države.

## Literatura
* Tony Jacques: *Dictionary of Battles And Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity Through the Twenty-first Century.* Greenwood Publishing Group 2007, , p. 716
Afrika (rimska provincija)

**Afrika** () je bila rimska provincija. Obuhvatala je teritoriju otrprilike današnjeg Tunisa, kao i mediteransku obalu današnje Libije sve do zaliva Mali Sirt. Čitav kontinent Afrika je imenovan po ovoj rimskoj provinciji.
## Historija
Provincija Afrika je stvorena 146. godine pre Hrista nakon Trećeg punskog rata. Provincijom je upravljao prokonzul. Najbogatiji deo nove provincije je bila stara kartaginska teritorija. Administrativni centar provincije postala je Utika. Ostatak kartaginske teritorije je pripojen numiđanskom kralju Masinisi. Ali, 118. godine pre Hrista kada se numiđanski princ Jugurta pobunio i pokušao da uspostavi sopstvenu vlast u čitavoj Numidiji, Rimljani su ratovali protiv njega, pa je i Afrika bila ugrožena. Konačno, posle Jugurtinog poraza, Rimljani su Jugurtinu teritoriju ustupili mavretanskom kralju Bokhu, što je donelo novu bezbednost Africi. Od tada počinje intenzivna romanizacija ove provincije. U Cezarovom ratu protiv Pompeja provincija Afrika je opet imala značajnu ulogu.

U vreme cara Klaudija završena je teritorijalna podela ove provincije. AFrika je bila senatorska provincija. U vreme Dioklecijanove administrativne reforme, Arika je podeljena na *Africa Zeugitana* (koja je zadržala ime *Africa Proconsularis*, i kojom je upravljao prokonzul) na severu i *[[Bizancena]]* na jugu. Ove dve nove provincije su ostale deo Rimskog carstva sve dok germanska plemena nisu tu upala tokom 5. veka. Vandali su prešli u severnu Afriku 429, a osvoji su je 439, osnovavši svoje kraljevstvo koje je sem provincije Afrike obuhvatalo i Siciliju, Korziku, Sardiniju, Baleare. Vandali su držali u pokornosti rimsko-afričo stanovništvo i progonili su pravoslavlje. Krajem 5. veka vandalska država se urušila.

533. car Justinijan je poslao svog vojskovođu Velizara da ponovo osvoji Afriku. Velizar je porazio Vandale, ušao je u Kartaginu i ponovo uspostavio rimsku vlast u provinciji. Obnovljena rimska uprava pokušala je da izgradi utvrđenja radi zaštite provincije od pustinjskih plemena. U vreme cara Mavrikija Afrika i Španija su činili egzarhat Afriku. Egzarhat je toliko napredovao da je Iraklije u jednom času planirao da prestonicu prebaci iz Konstantinopolja u Kartaginu. Ali, napredak je zaustavljen arabljanskim osvajanjem Afrike oko 640. godine. Konačno, muslimanska vojska iz Egipta je 698. godine uništila Kartaginu, dovevši do kraja hrišćanstvo u severnoj Africi.

## Privreda
Ekonomski napredak ove provincije zavisio je od poljoprivrede. Afrika je bila nazivana *žitnicom Carstva*. Izgleda da je severna Afrika donosila 1 milion tona žitarica godišnje, a čak četvrtina se izvozila. Gajilo se i voće, grožđe i pasulj. U drugom veka počeo je uzgoj maslina. U provinciji se proizvodila i vuna.
Inženjerska geologija

**Inženjerska geologija** (, , , ) je grana geološke nauke, čiji je osnovni zadatak određivanje geoloških uslova za izvođenje inženjerskih radova i eksploataciju objekata .

Inženjerska geologija obuhvata grupu naučnih disciplina koje se bave izučavanjem terena za potrebe prostornog planiranja, projektovanja i građenja objekata u oblasti građevinarstva, rudarstva i energetike. Ona izučava teren kao prirodnu konstrukciju, radnu i životnu sredinu. Prema predmetu izučavanja, principima i metodama ona obezbeđuje sintezu rezultata izučavanja za pravilnu ocenu međusobnih uticaja prirodne geološke konstrukcije - terena i veštačke konstrukcije - objekta. U literaturi poznata je i pod imenom geološko inženjerstvo tj. naučna disciplina koja se bavi primenom geološkog znanja na inženjerske probleme.

Danas se u svetskoj literaturi koristi definicija inženjerske geologije koju je usvojila Međunarodna Asocijacija za Inženjersku geologiju: **„Inženjerska geologija je nauka koja se bavi istraživanjem i rešavanjem inženjerskih problema i problema zaštite životne sredine koji mogu nastati kao rezultat interakcije geološke sredine i inženjerskih radova, takođe se bavi i predviđanjem nastanka tih problema kao i razvojem preventivnih ili sanacionih mera geoloških hazarda“** .

Daljim razvojem građevinarstva i rudarstva nastala je i potreba daljeg razvoja inženjerske geologije. Integracijom inženjerske geologije i mehanike tla, potom nastankom mehanike stena a onda i geotehničkih melioracija ona je unapređena i prerasla u naučno-stručnu oblast geotehniku.

## Predmet izučavanja inženjerske geologije
Inženjerska geologija proučava čvrste stenske mase i tlo u cilju izvođenja tehničkih (raznih vrsta inženjerskih) radova. Ona se bavi izučavanjem daleko manjeg prostora, do dubina od 1&nbsp;km (kora raspadanja) nego geologija, koja se bavi izučavanjem cele Zemljine kore. Takođe, inženjerska geologija se bavi izučavanjem mnogo manjih površina dok se geologija bavi izučavanjem cele Zemljine površine.

## Povezano
* Geotehnika

## Izvori

4. Dragutin Jevremovic, Srdjan Kostić (2017) Inzenjerska geologija, Gradjevinsko-arhitektonski fakultet Univerziteta u Nisu

## Vanjske veze
* zvanična prezentacija Rudarsko-geološkog fakulteta u Beogradu
Aristobul III od Izraela

**Aristobul III** od Izraela (53. pne. - 36. pne.) bio je judejski princ, poznat kao posljednji izdanak dinastije Hasmonejaca. Bio je unuk kralja Aristobula II i brat Marijamne, supruge kralja Heroda Velikog. Odlikovao se neobičnom fizičkom ljepotom i karizmatskom pojavom, zbog čega je uživao ogromnu popularnost među narodom.

Zbog toga, ali i zbog lobiranja njegove majke Aleksandre Makabejke na dvoru Kleopatre i Marka Antonija, Herod Veliki je bio prisiljen smijeniti svog pristašu Ananela s mjesta vrhovnog svećenika u Jeruzalemu i na njegovo mjesto imenovati Aristobula. Uplašen za svoju vlast, Herod je pak mučki dao utopiti Aristobula u bazenu svoje palače, a potom objaviti kako je smrt nastala nesretnim slučajem. Nakon toga je Ananel preuzeo njegovu dužnost.
Chen Tang

**Chen Tang** (; Wade-Giles:**Ch'en T'ang**) je bio kineski vojskovođa iz 1. vijeka pne. koji je služio dinastiji Han. Poznat je prije svega po velikoj pobjedi nad Zapadnim Xiongnuima u bitci kod Zhizhija 36. pne. koje je komentirao tvrdnjama da je jedan vojnik u službi Hana vrijedan koliko i pet "barbarskih" vojnika Centralne Azije.
Bitka kod Zhizhija

**Bitka kod Zhizhija** (郅支之戰) se odigrala u jesen 36. pne. između snaga Zapadnog Xiongnua pod Zhizhi Chanyuom na jednoj strani i kineske vojske dinastije Han pod generalima Gan Yanshouom i Chen Tangom na drugoj strani. Završila je kineskom pobjedom kojom je dodatno potvrđena hegemonija tadašnje Kine nad područjima Centralne Azije.

Historičarima je bitka zanimljiva zbog tvrdnji u kineskim izvorima kako se na strani Xiongnua borio kontingent pješaka-najamnika "čudnog izgleda", a koji su koristili formaciju "ribljih krljušti" sličnu rimskom *[[testudo]]u*. Zbog toga su se pojavile špekulacije kako je riječ o rimskim vojnicima koji su zarobljeni kod Kare, a čiji potomci, navodno, dan-danas žive u Kini.

## Literatura
* Ban Gu et al., *Hanshu*. Beijing: Zhonghua Shuju, 1962. 
* Sima Guang, comp. *Zizhi Tongjian*. Beijing: Zhonghua Shuju, 1956. 
* David Wilkinson (1999) "Power polarity in the Far Eastern World System ," Journal of World-Systems Research, Vol V, 3, 1999, 501-617.
Ptolemej Filadelf (Kleopatra)

**Ptolemej Filadelf** (, "Ptolemej Bratoljubivi", august/septembar 36. pne. – 29. pne.) bio je egipatski princ iz dinastije Ptolemejida, poznat kao najmlađi sin kraljice Kleopatre VII i rimskog državnika Marka Antonija. Rođen je u Antiohiji, a Kleopatra mu je nadimak Filadelf dala po Ptolemeju II Filadelfu, najvećem od svih ptolomejskih kraljeva Egipta čija je dostignuća nastojala nadmašiti. Prema donacijama u Aleksandriji godine 34. pne. Ptolemej je trebao preuzeti vlast nad Sirijom, Fenicijom i Kilikijom.

Nakon poraza u ratu s Oktavijanom, roditelji su mu 30. pne. počinili samoubistvo. Pobjednički Oktavijan je dao pogubiti njegovu polubraću Cezariona i Marka Antonija Antila, ali je Ptolemeju, kao i njegovom bratu Aleksandru Heliosu i sestri Kleopatri Seleni II poštedio život. Troje djece su za vrijeme trijumfa paradirani u zlatnim lancima, a Ptolemej, koji zbog njihove težine nije mogao hodati, je izazvao sažaljenje rimske javnosti. Oktavijan je poslije trijumfa svo troje povjerio svojoj sestri Oktaviji koja ih je odgojila kao vlastitu djecu. Pretpostavlja se da je Ptolemej umro kao dijete. Neki antički izvori, pak, navode da je umro 30. pne. na putu od Aleksandrije u Rim.

## Napomene

## Izvori
* 
* Cleopatra Selene II and Juba II
Pomponija Cecilija Atika

**Pomponija Cecilija Atika** (*Pomponia Caecillia Attica*, 51. pne. - ?), također poznata i kao **Cecilija Pomponija Atika**, bila je rimska plemkinja iz doba prijelaza Republike u Carstvo, poznata kao kćer Tita Pomponija Atika i prva supruga Marka Vipsanija Agripe.

Majka joj je bila Cecilija Pija, unuka trijumvira Marka Licinija Krasa. Atikov najbolji prijatelj Ciceron u svojim pismima sa mnogo simpatija opisuje kao živahnu i nestašnu djevojčicu. Antički izvori kasnije navode glasine da je imala ljubavnu vezu sa jednim od svojih učitelja. Oko godine 37. pne. se udala za Agripu, a u tom braku je rođena kćer Vipsanija Agripina. Oko 28. pne. Agripa se po drugi put oženio za Oktavijanovu nećaku Klaudiju Marcelu. Da li je taj brak omogućila Pomponijina smrt ili razvod nije poznato.

## Literatura
* Manuel Dejante Pinto de Magalhães Arnao Metello and João Carlos Metello de Nápoles, "Metellos de Portugal, Brasil e Roma", Torres Novas, 1998
Vipsanija Agripina

**Vipsanija Agripina** (*Vipsania Agrippina*, 36. pne. - 20. n.e.) bila je rimska plemkinja iz doba ranog Carstva, poznata kao kćer Marka Vipsanija Agripe i prva supruga rimskog cara Tiberija.

Rodila se kao kćer Agripe i Pomponije Cecilije Atike. Još prije prvog rođendana je Oktavijan (budući car August) isposlovao njene zaruke za Tiberija. Vjenčali su se između 20. i 16. pne. te je Tiberiju rodila sina Druza Mlađeg. Nakon Agripine smrti, August je natjerao Tiberija da se razvede od Vipsanije kako bi se oženio za Juliju Stariju. Vipsanija se nakon toga udala za Gaja Asinija Gala Salonina, kome je rodila pet sinova.

Tiberije je sve vrijeme bio zaljubljen u Vipsaniju i zbog toga razvio neprijateljstvo prema Saloninu, koji je uhapšen godine 30. i u zatvoru izgladnjen na smrt 33.

 
## Vanjske veze
* Coins with image of Agrippina
35. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **35. pne.** bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata koa **Godina konzulstva Kornificija i Seksta** ili, rjeđe, **godina 719. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 35. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda označavanja godina.

## Događaji

* Rimska flota pod Markom Vipsanijem Agripom dolazi pred dalmatinsku obalu kako bi je očistila od pirata. Agripa se pri tome sreće sa trijumvirom Gajem Julijem Cezarom Oktavijanom koji je Iliriju proglasio rimskom provincijom.
* Nastojeći osigurati zaleđe Dalmacije, Oktavijan pokreće pohod na Panoniju. Pri tome napada i nakon 30-dnevne opsade zauzima glavno uporište Segestana po imenu Siscia (današnji Sisak). Usprkos toga, rimska vlast nad novopripojenim oblastima neće biti stabilizirana do 9. pne..
* Rimski pobunjenički vođa Sekst Pompej, nakon što je preživio poraz Nauloha, u Maloj Aziji diže tri legije te tuče Gaja Furnija, trijumvirskog guvernera Azije. Sekst potom zauzima Nikeju i Nikomediju (današnji Izmit).
* Trijumvirski vojskovođa Marko Ticije s velikom dolazi u Siriju i odatle maršira u Malu Aziju. Ona u Miletu hvata Seksta, koji je potom pogubljen bez suđenja.
* Indo-skitski vladar Azes I dovršava uspostavljanje dominacije Skita nad sjevernom Indijom.

## Rođenja
*

## Smrti
* Aristobul III od Judeje, judejski prvosvećenik (atentat) (r. 53. pne.)
* Sekst Pompej, rimski političar i flotovođa (r. cca. 67. pne.) (pogubljenje)
İzmit

**İzmit** je grad na sjeverozapadu Turske (nekadašnja antička Nikomedija) zvan i **Kocaeli** (čita se *Kočaeli*), on je i administrativni centar turske provincije Kocaeli od 1,560.138 stanovnika. Sam *İzmit* odnosno uži centar grada ima 248.424 stanovnika.

## Geografija
İzmit leži u istoimenom - İzmitskom zaljevu u Mramornom moru, udaljen oko 100 kilometara istočno od Istanbula.

## Historija
İzmit je preživio snažan potres 1999. godine.

## Privreda
İzmit je važan industrijski centar Turske; velika rafinerija nafte, tvornice papira i cementa.

## Vanjske veze

* Službene stranice grada İzmita
Gaius Furnius (tribun)

**Gaj Furnije** (*Gaius Furnius*, cca. 85. pne. - 17. pne.) je bio rimski političar iz vremena prijelaza Republike u Carstvo.

Godine 50. pne. je služio kao plebejski tribun, te je nastojao spriječiti optimatske senatore da Cezaru oduzmu komandu nad trupama u Galiji. Nakon izbijanja građanskog rata, u martu 49. pne. je nastojao posredovati između Cezara i svog dobrog prijatelja Cicerona. Kasnije je Ciceron preporučio Furnija kao oficira u vojsci Lucija Munacija Planka. Za vrijem mutinskog rata 43. pne. se borio na strani Marko Antonije|Marka Antonija, a za vrijeme Fulvijinog rata na strani Markovog brata Lucija. Tada je bez uspjeha branio Sentinum, a na kraju opsade je bio član izaslanstva koje je ugovaralo predaju Peruzije. Usprkos tog neuspjeha mu je Marko Antonije povjerio mjesto guvernera Azije. Godine 35. pne. je tamo, ispočetka bez uspjeha, pokušao zaustaviti ustanike Seksta Pompeja. U službi Antonija je ostao sve do bitke kod Akcijuma, kada ga je, posredovanjem sina Gaja Furnija, pomilovao Oktavijan. Oktavijan ga je poslije toga proglasio senatorom, a godine 29. pne. služio kao jedan od *suffect* konzula.
Marko Ticije

**Marko Ticije** (*Marcus Titius*, 1. vijek pne.) bio je rimski političar i vojskovođa iz vremena prijelaza Republike u Carstvo, poznat po tome što je u nikada potpuno razjašnjenim okolnostima dao bez suđenja pogubiti pobunjeničkog vođu Seksta Pompeja.

## Literatura
* Rudolf Hanslik: *Titius 18)*. In: *[[Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft]]*. Vol. VI A, col. 1559-1562.
* PIR 1 T 196
Demokratska aškalijska stranka Kosova

**Demokratska aškalijska stranka Kosova** ( je politička stranka koja djeluje na Kosovu i okuplja pripadnike aškalijske etničke zajednice.
34. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **34. pne.** bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Antonija i Libona** ili, rjeđe, kao **godina 720. ''[[Ab urbe condita]]**''. Oznaka 34. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

## Događaji

* Trijumvir Marko Antonije po drugi put postaje rimski konzul. Kolega mu je Lucije Skribonije Libon koga će tokom godine zamijeniti Emilije Lepid Paul.
* Trijumvir Gaj Julije Cezar Oktavijan nastavlja s pacifikacijom Dalmacije, Ilirkuma i Panonije. Oktavijan napada liburnski grad Promonu, postavlja opsadu i tjera ga na predaju.
* Antonijev Partski rat: Marko Antonije započinje veliki pohod na Armeniju sa 16 legija. Nakon što je zauzeto glavni grad Artaksatu, zarobljava kralja Artavazda II i dovodi ga u Aleksandriju.
* jesen: Donacije u Aleksandriji kojima Antonije istočne rimske provincije ostavlja u nasljedstvo djeci svoje ljubavnice, egipatske kraljice Kleopatre VII; njima je Cezarion je proglašen zakonitim Cezarovim nasljednikom i su-vladarom Egipta i Cipra; Aleksandar Helios postaje vladarom Armenije i Medije Atropatene; Kleopatra Selena II postaje vladaricom Kirenajke i Libije; najmlađi sin Ptolemej Filadelf postaje vladarom Fenicije, Sirije i Kilikije. Kleopatra u Aleksandriji uzima titulu "kraljice kraljeva", nastojeći od Egipta ponovno stvoriti helenističku supersilu.

## Rođenja
*

## Smrti
* Salustije, rimski historičar koji je opisao posljednje decenije Rimske Republike (r. 86. pne.)
Lucije Emilije Lepid Paul (konzul 34. pr. n. e.)

**Lucije Emilije Lepid Paul** (***Lucius Aemilius Lepidus Paullus***, cca. 77. pne. - cca. 14. pne.), također poznat i kao **Paul Emilije Lepid** (*Paullus Aemilius Lepidus*) bio je rimski političar iz vremena prijelaza Republike u Carstvo. Bio je unuk konzula Marka Emilija Lepida i sin konzula Lucija Emilija Lepida Paula, te nećak trijumvira Marka Emilija Lepida.

Paul je služio kao konzul 34. pne. i kao cenzor 22. pne.

Njegova prva supruga je bila Kornelija Lentula (cca. 54. pne. - 16. pne.) s kojom je imao dvoje djece: sina Lucija Emilija Paula Lepida, poznatog kao supruga Julije Mlađe te kćer Emiliju Paulu (cca. 45. pne. - iza 14. pne.), suprugu sina Lucija Munacija Planka. Njegova druga supruga je bila Klaudija Marcela Mlađa, nećaka cara Augusta.

## Reference
Donacije u Aleksandriji

**Donacije u Aleksandriji** je naziv za dokument kojim je u jesen 34. pne. rimski trijumvir i tadašnji konzul Marko Antonije istočne rimske te partske provincije predao na poklon egipatskoj kraljici Kleopatri i njenoj djeci. Taj dokument je Antonijev suparnik Oktavijan iskoristio kako bi razvrgnuo Drugi trijumvirat i započeo rat Istoka i Zapada.

## Pozadina
Donacije su bile jedna od posljedica Antonijevog rata protiv Parta. Njegov pohod protiv Parta je godine 36. pne. završio katastrofom, ali je zato godine 34. pne. pokrenuo pohod protiv Armenije, koja se držala partskim saveznikom. Kako bi održao svoj prestiž, Antonije je isplanirao veliku svečanost u Aleksandriji koja bi bila istovjetna, odnosno još spektakularnija od rimskog trijumfa. Zarobljeni armenski kralj Artavazd je bio paradiran ulicama grada, a potom je Antonije organizirao veliki javni banket na kome je sudjelovao odjeven kao bog Dioniz. Zarobljeni članovi armenske kraljevske porodice su se na tom banketu, međutim, odbili pokoloniti Kleopatri te su izazvali njen bijes.

## Donacije
Kao završni čin svečanosti, cijeli je grad pozvan u Gimnazijum Aleksandrije, gdje su Antonije - odjeven kao Dioniz-Oziris - i Kleopatra, odjevena kao Izida-Afrodita - sjedili na zlatnim prijestoljima. Uz njih su bili Cezarion, odjeven kao bog Horus, Izdiin sin. Djeca Antonija i Kleopatre su, pak, prikazana sa simbolima kraljevstava kojima su morali vladati. Antonije je tada službeno proglasio Kleopatru kraljicom Egipta, Cipra, Libije i centralne Sirije.

Donacijama je određeno da:
* Aleksandar Helios postaje kraljem Medije i Partije (koju Antonije nikada nije uspio osvojiti);
* njegova sestra-blizankinja Kleopatra Selena II postaje kraljicom Kirenjake i Libije;
* mladi Ptolemej Filadelf postaje kralj Sirije i Kilikije;
* Kleopatra postaje "kraljica Kraljeva", te Egiptom vlada zajedno sa Cezarionom
* Cezarion postaje sin Julija Cezara, te dobija titulu sin Božji, kralj Kraljeva i kralj Egipta; Cezarion je proglašen zakonitim nasljednikom Julija Cezara.

## Posljedice
Antonije je obavijest o donacijama poslao u Rim, nadajući se kako će ih ratificirati Senat. Oktavijan ih je, pak, shvatio kao prijetnju po svoju vlast, i to prije svega zbog toga što je njima Cezarion proglašen za Cezarovog nasljednika, usprkos Cezarove oporuke kojom je nasljednikom imenovan upravo on. Oktavijan, koji je svoj legitimitet i odanost legija temeljio na Cezarovom imenu, to nije mogao prihvatiti. Zato je donacije nastojao iskoristiti kao propagandno oružje protiv Antonija, optuživši ga za protuzakonito dijeljenje rimskih teritorija stranim kraljevima, odnosno veleizdaju. Ti napadi su trajali do kraja 33. pne. kada je Drugi trijumvirat istekao, a nakon čega je započeo rat.

## Povezano
* Ptolemejidi
* Constantine P. Cavafy: *Alexandrian Kings*, pjesma iz 1912. godine

## Reference
33. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **33. pne.** bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Oktavijana ili Tula** ili, rjeđe, **godina 721. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 33. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.



== Događaji ==

* [[Caesar Augustus|Gaj Julije Cezar Oktavijan]] po drugi put postaje [[Spisak ranih konzula Rimskog Carstva|rimski konzul]], a kolega mu je [[Lucius Volcatius Tullus (konzul 33. pne.)|Lucije Volkacije Tul]]. Oktavijan u [[Senat]]u drži govor pod imenom *de summa Republica'' u kome žestoko napada Donacije u Aleksandriji.
* Ilirsko pleme Kinambroi se predaje Oktavijanu.
* Marko Antonije sklapa zaruke svog sina Aleksandra Heliosa za princezu Jotapu, kćer kralja Artavazda I kako bi preko tog braka anektirao Mediju Atropatenu.
* Marko Vipsanije gradi Aqua Julia, jedan od najvažnijih akvadukta za opskrbu grada Rima vodom.
* Krunski princ Ao dolazi na kinesko prijestolje kao car Cheng od Hana (33. pne. - 7. pne.).
* Ističe drugi mandat Drugog trijumvirat, koji više neće biti obnovljen.

## Rođenja
*

## Smrti
* Tiberije Neron, rimski aristokrat, otac cara Tiberija (r. cca. 85. pne.)
* Car Yuan od Hana (r. 75. pne.)
Promona

**Promona** je naziv za naselje ili grad u drevnom Iliriku. Podigli su ga Liburni, ali su ga Dalmati preoteli nakon svog širenja na zapad. Nalazila se na Petrovom polju, na vrlo važnom suhozemnom strategiskom pravcu između sjeverne Italije i Makedonije. Petrovo polje bilo je desetljećima mjesto isprepletenih interesa triju stranaka: Liburna, Delmata i Rima.
## Oktavijanov rat
Budući rimski car Oktavijan je 35. god. p.n.e. poveo vojne operacije protiv Ilira. Nakon što je savladao Japode i Panone, 34. god. p.n.e. krenuo je na Dalmate, koji su još uvijek držali pet rimskih vojnih znamenja oduzetih od rimske Gabinijeve vojske 48. god. p.n.e.

Oktavijanova vojska je najprije udarila na Promonu, gdje je dalmatski vođa Verzo smjestio većinu svoje vojske od 12.000 ljudi kako bi spremni sačekali rimsku vojsku u maršu. Stigavši do Promone, Oktavijan je prvo očistio okolna brda, a zatim uspostavio opsadni sistema kojim je dalmatinska Promona bila okružena sa dva privremena vojna logora. Prvi je bio kod sela Parčić u sjeverozapadnom uglu Petrovog polja i bio je mjesto odakle su kretali napadi na opkoljenu Promonu. Drugi logor, iznad sela Otavice i Gradac, koji se nalazi na južnoj padini planine Svilaje, na rubovima istočne polovine Petrovog polja, bio je mjesto odakle se spriječavao dolazak bilo kakve pomoći opsjednutim Dalmatima iz pravca Setovije.

Poslije brižljive pripreme i opsadnog stanja Oktavijan je krenuo u napad na grad i tvržavu. Testimus, drugi dalmatski zapovjednik, krenuo je u pomoć okruženim suplemenicima, ali su ga Rimljani odsjekli na njegovom putu da pomogne Verzu.

Nakon nekoliko borbi, Promona je zauzeta, a Verzo je ubijen. Preostali Dalmati su nastavili sa gerilskim ratovanjem, što nije spriječilo Oktavijana da zauzme Sinodijum i Andetrijum. Potom je rimska vojska napredovala dolinom Cikole, dok je Testimus sve svoje trupe prebacio u grad Setoviju. Nakon višemjesečne zimske blokade, Setovia je osvojena, a Dalmati su pali u viševjekovno ropstvo.

## Povezano
* Popis ilirskih gradova

## Reference

## Literatura
* Wilkes, J. J. The Illyrians, 1992,
Indo-Skiti

**Indo-Skiti** je naziv za ogranak naroda Saka (Skiti) koji je u posljednjim vijekovima 1. milenijuma pne. migrirao iz područja današnjeg južnog Sibira na područje antičke Arahozije, Baktrije, Sogdijane, odnosno Gandhare, Kašmira, Punjaba, Gujarata, Maharashtre i Rajahstana te na njihovom području stvorio državu, odnosno razne političke entitete koji su postojali od 2. vijeka pne. do 4. vijeka n.e. Prvi historijski atestirani indo-skitski kralj bio je Maues ili Moga koji je Gandharu stavio pod vlast Saka i odatle širio hegemoniju na ostatak današnjeg Pakistana i sjeverne Indije. Indo-skitski period je završio godine 395. sa Rudrasimhom III, posljednjim od Zapadnih satrapa.

## Vanjske veze

* "Indo-Scythian dynasties", RC Senior 
* Coins of the Indo-Scythians
* Burner relief 
* History of Greco-India
Lista konzula ranog Rimskog Carstva

Ovo je spisak rimskih konzula u doba ranog Carstva, odnosno u periodu od uspostavljanja Principata 27. pne. do smrti cara Komoda godine 192. kada je započela kriza 3. vijeka, odnosno Kasno Carstvo.

## [[1. vijek pne.]]

* Za konzule Rimske Republike : **[[Spisak konzula Rimske Republike]]**.

## [[1. vijek]]

## [[2. vijek]]

## Povezano
* Spisak konzula Rimske Republike
* Spisak konzula kasnog Rimskog Carstva
Aqua Julia

**Aqua Julia** ili **Aqua Iulia** je jedan od akvedukta kojim se u antici vodom opskrbljivao Rim. Godine 33. pne. ga je sagradio Marko Vipsanije Agripa. Izvor vode je bio nedaleko od današnje opatije Grotaferrata. Akvedukt je obnavljan, odnosno opravljan od strane cara Augusta od 11. do 4. pne.

Voda koju je koristio Aqua Julia danas prikuplja irigacijski kanal koga je 1122. sagradio papa Kalikst II.

## Vanjske veze

* Platner and Ashby
Lucije Volkacije Tul (konzul 33. pr. n. e.)

**Lucije Volkacije Tul** (*Lucius Volcatius Tullus*, 1. vijek pne.) je bio rimski političar, poznat kao jedan od posljednjih konzula Republike.

Istoimeni otac mu je bio konzul godine 66. pne. Sam Volkacije je godine 46. pne. pod Cezarom služio kao gradski prefekt Rima, a za konzula je izabran godine 33. pne. pri čemu mu je kolega bio tadašnji trijumvir i budući car August.

## Izvori
* Cic. *ad Fam.* xiii. 41;
* Dion Cass. xlix. 43;
* Appian, *Illyr.* 27.)
32. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **32. pne.** je bila redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje je vrijeme bila poznata kao **Godina konzulstva Ahenobarba i Sosija** ili, rjeđe, **godina 722. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 32. pne. za ovu godinu je u upotrebi od ranog srednjeg vijeka kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom za imenovanje godina.





== Događaji ==

* [[Rimska Republika|Rimskom Republikom]] nominalno kao [[Popis konzula Rimske Republike|konzuli]] upravljaju [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (konzul 32. pne.)|Gnej Domicije Ahenobarb]] i [[Gaius Sosius|Gaj Sosije]].
* proljeće - [[Marko Antonije]], pripremajući se za eventualni oružani sukob sa [[August (rimski car)|Oktavijanom]], sa otoka [[Samos]] dolazi u [[Atena|Atenu]] gdje postavlja svoj štab i okuplja [[rimska mornarica|flotu]] od 500 ratnih brodova i 300 transportnih brodova sa 150.000 članova posade.
* jul - Rimski Senat objavljuje rat Antoniju i egipatskoj kraljici [[Kleopatra VII|Kleopatri VII]], čime i formalno počinje [[Završni rat Rimske Republike]] (Antonijev rat). Oktavijan je proglašen vrhovnim komandantom ([[dux]]) svih rimskih snaga, a od trupa i podanika u [[Galija|Galiji]], [[Hispanija|Hispaniji]], [[Afrika (rimska provincija)|Africi]], [[Sicilija|Siciliji]] i [[Sardinija|Sardiniji]] prima [[zakletva|zakletvu]] vjernosti *sacramentum''. Oktavijan je to postigao prisilivši prvosvećenicu Vestalki da objavi u vestalskom hramu čuvanu oporuku Marka Antonija kojom se rimske provincije navode kao ostavština za njegovu djecu, kao i planovi za velebnu kraljevsku grobnicu u Aleksandriji.
* Antonijev građanski rat: Sparta pod Euriklom, čijeg je oca Antonije dao pogubiti zbog piratstva, diže ustanak i prelazi na Oktavijanovu stranu. Lapa (današnji Argyrooupoli) kraj Atene i Kidonija na Kreti dižu ustanak protiv Kleopatre.
* Antonijev građanski rat: Konzul Gaj Sosije prelazi na Antonijevu stranu i zauzima Zakint. Grad Metone zauzima Bogud, mauretanski princ prognan od pro-oktavijanskog kralja Bokha II i pristaša Antonija.
* Antonijev građanski rat: Antonije počinje postavljati sebi vjerne garnizone na zapadnoj obali, a glavninu svoje flote koncentrira u Akcijumu, dok mu je štab smješten u Patri.

## Rođenja
*

## Smrti
* Tit Pomponije Atik, rimski aristokrat iz reda vitezova, poznat kao Ciceronov prijatelj i korespondent (r. 109. pne.)
Sacramentum (zakletva)

**''Sacramentum** ''je naziv za zakletvu vjernosti koju je svaki legionar morao dati prilikom ulaska u rimsku vojnu službu. Uveo ju je car August krajem 1. vijeka pne. ili početkom 1. vijeka n.e.

Legionari su u pravilu zakletvu polagali samo jednom, ali su je u rijetkim slučajevima kada je njihova jedinica bila kažnjena desetkovanjem morali obnoviti.
Metoni

**Metoni** (Greek: Μεθώνη), alternativno: **Mothoni** (Μοθώνη), prema mitskoj stijeni zvanoj Mothona) je grad u Grčka|Grčkoj, smješten u jugozapadnom dijelu prefekture Mesinija. Nalazi se 9&nbsp;km južno od Pylosa i 9&nbsp;km zapadno od Foinikunde. Također predstavlja sjedište istoimene općine u čijem sastavu su i naselja Grizokampos, Finikouda, Finiki, Lahanada, Varakes, Kainourgio Chorio, Kamaria, Evaggelismos te Enusejski otoci (Sapientza, Schiza i Santa Marina) koja tvore prirodni zaklon za luku Metoni.

Grad je dugo vremena bio pod mletačkom vlašću, a u italijanskom je poznat po nazivima **Modona** ili **Modon**.

## Reference

## Vanjske veze

*  commercial website 
* Official website  
* Informacije grčkog Ministarstva unutrašnjih poslova  
* Informacije na stranici savjeta Prefekture Mesenija  


  
    
    **Sjever:** Kainourgio Chorio i Pylos
    **Sjeveroistok:** Evangelismos
  
  
    **Zapad:** Jonsko more 
    **Methoni**
    **Istok:** Foinikounda
  
  
    
    **Jug:** Jonsko more
Argiroupoli

**Argiroupoli** (, doslovno: "srebrni grad" od αργύρος *argyros*, srebro, i πολη *polis*, grad) je južno predgrađe Atene, glavnog grada Grčke.

Ime je dobio po gradu Argiropolis koji se nalazio u Pontu - današnjem Gümüşhaneu u Turskoj. Većina originalnih žitelja su potomci pontskih Grka koji su doseljeni 1920-ih za vrijeme velike razmjene stanovništva Grčke i Turske.

## Značajne osobe
* Katerina Georgiadou, manekenka

## Reference
### Napomene

## Vanjske veze
* Municipal website  (Greek)
* Coordinates:
Bogud

**Bogud** (cca. 110. pne. - ?) je bio kralj drevne Mauretanije. Bio je sin kralja Bokha I i brat kralja Bokha II s kojim je dijelio prijestolje. Za vrijeme Cezarovog građanskog rata 49 - 45. pne. su oba brata podržavala Cezara, dajući mu trupe i napadajući pompejanska uporišta u Sjevernoj Africi. Za to su nagrađeni dijelom teritorija Numidije nakon što je kralj Juba poginuo poslije bitke kod Tapsa. Braća su se, međutim, posvađala i godine 38. pne. je Bokh, koristeći Bogudovu zauzetost pomaganjem rimskim trupama u Hispaniji, svrgnuo Boguda i proglasio se kraljem. Trijumvir Oktavijan je priznao Bokha kao jedinog vladara, na što je Bogud otišao na dvor Oktavijanovog suparnika Marka Antonija. Kao Antonijev pristaša je godine 31. pne. ubijen u Meseniji.
Bokh II

**Bokh II** (starogrčki: Βοκχός, *Bokhos*; ca. 110 - 33. pne.) bio je kralj drevne Maretanije. Naslijedio je oca Bokha I zajedno sa bratom Bogudom koji mu je bio suvladar. Braća su podržavala Julije Cezar|Cezara u Cezarov građanski rat|građanskom ratu, a on ih je nakon pobjede godine 45. pne. nagradio sa teritorijem Numidije, čiji je vladar Juba I od Numidije|Juba podržavao Pompeja. Godine 38. pne. Bokh je, koristeći Bogudovu zauzetost vojnim pohodom u Hispaniji, sebe proglasio jedinim kraljem, a što je priznao trijumvir Oktavijan. Bogud je pobjegao na istok Marku Antoniju. Ostavši bez nasljednika, Bokh je oporukom Mauretaniju ostavio rimskoj državi. Oktavijan je, međutim, kao car nešto kasnije tu teritoriju predao Jubinom sinu Jubi II da njom upravlja kao klijentskom državom.

## Izvori
Akcij

**Akcij** ( latinski *Actium* ), danas Punta, je rt i antičko naselje na sjeveru grčke pokrajine Akarnanije, na ulazu u Ambracijski zaljev.

Naselje na rtu osnovali su doseljenici iz Korinta. U 3. stoljeću pne. osvojili su ga Akarnanjani. U povijesti je Akcij poznat po odlučujućoj pomorskoj bitki kod Akcija, 31. pne., između Marka Antonija i Oktavijana za vlast nad Rimskim Carstvom.

Nakon što je postao car, Oktavijan je povećao drevni hram Apolona Akcijskog na rtu, te je uspostavio petogodišnje igre (*Actia* ili *Ludi Actiaci*). Postojala je i *Actiaca Aera*, računanje vremena od bitke kod Akcija.
Vestalke

**Vestalke** (Vestales) su u starom Rimu bile sveštenice boginje Veste.

## Služba
Vestalke je birao vrhovni sveštenik (Pontifex Maximus) još dok bi bile devojčice od šest do deset godina. Pretpostavlja se da su najpre to bile članice kraljevske porodice. Kasnije se zahtevalo da to budu kćeri slobodnih građana, da imaju oba živa roditelja, a da nemaju nikakve fizičke ili mentalne nedostatke. U početku ih je bilo dve, potom četiri, a onda i šest. U prvo vreme je njihova služba trajala pet, a kasnije 30 godina i za sve to vreme nisu smele da izgube nevinost, jer u suprotnom bi bile kažnjene tako što bi ih žive zakopali u blizini Kvirinalskih vrata na Campus Sceleratusu. Međutim, nakon službe imale bi pravo na udaju.

Prvih deset godina bi bile pripremane za službu i obučavale bi ih starije vestalke, koje su već službovale treću deceniju. Drugih deset godina bi se starale o kultu. Službu su obavljale ćuteći. Glavni zadatak im je bio održavanje večite vatre, jer su smatrane domaćicama državnog ognjišta. Ukoliko bi se vatra ugasila greškom vestalke, bila bi kažnjena šibanjem. Takođe, donosile bi vodu sa izvora Kamene u glinenim posudama, koja se koristila u obredima. Na čelu vestalki je bila Velika vestalka (Virgo Vestalis Maxima), a živele su u Vestinom atrijumu na Forumu.

## Privilegije
Vestalke su uživale velika prava. Osim što su imale počasna mesta na svim javnim igrama, svedočile su bez zakletve i mogle su da oslobode osuđenika na smrt. Međutim, ukoliko bi neko uvredio vestalku, bio bi osuđen na smrt.

## Izgled
Kosu su češljale na poseban način i nosile su belu odeću, a prilikom žrtvovanja su pokrivale glavu belim velom (suffibulum).

## U umetnosti
U likovnoj umetnosti prikazivano je samo pet vestalki, jer je šesta uvek bila pored državnog ognjišta.

## Literatura