open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vildana Selimbegović

**Vildana Selimbegović** (Travnik, 27. jul 1963.), bosanskohercegovačka je novinarka, glavna i odgovorna urednica Oslobođenja.

## Biografija
Vildana Selimbegović je rođena u Travniku 1963. godine. U rodnom gradu je je završila osnovnu školu i klasičnu gimnaziju. Studij novinarstva na Fakultetu političkih nauka u Sarajevu završava početkom 1987. godine, a novinarsku karijeru započinje u sarajevskim Večernjim novinama 1989. godine. U početku je radila u Sarajevskoj hronici, a nakon toga je počela izvještavati za unutrašnjo-političku rubriku. Bila je najmlađa novinarka u rubrici, a narednih godinu i po dana pratila je štrajkove sindikata.

Od početka rata u Bosni i Hercegovini, za Večernje novine izvještavala je sa prvih linija fronta Armije RBiH. U tom periodu napravila je oko 1.000 izvještaja sa terena sa područja cijele Bosne i Hercegovine. Tokom 1997. godine, kao novinarka magazina Dani, objavljivala je odlomke iz tajnih sudskih protokola sa procesa iz 1994. godine, u kojima optuženi detaljno opisuju brutalna ubistva na Kazanima. Zbog toga je na ulici i telefonom dobivala prijetnje smrću, a bomba je eksplodirala pred redakcijom Dana. Svojim djelovanjem i zalaganjem, uveliko je doprinijela memorizaciji zločina na Kazanima. Jedna je od inicijatorica podizanja spomen-obilježja na tom lokalitetu.

Od 1994. do 2008. radila je u magazinu Dani, gdje je bila urednica, pomoćnica glavnog i odgovornog urednika, zamjenica glavnog i odgovornog urednika, izvršna urednica, zamjenica ravnatelja, a u dva navrata i glavna i odgovorna urednica (2000.-2003. i 2005.-2008). Kao glavna i odgovorna urednica ovog magazina, bila je prva žena na toj poziciji u nekom mediju od nezavisnosti Bosne i Hercegovine. Od oktobra 2008. godine, Selimbegović je glavna i odgovorna urednica Oslobođenja, najstarijeg dnevnog lista u Bosni i Hercegovini.

Za svoj profesionalan rad i angažman u dva navrata proglašavana je novinarkom godine u izboru Žene 21 (1997. i 2001.). Godine 1998. od Evropske unije i Vlade SAD-a nagrađena je priznanjem za doprinos razvoju demokratije i poštovanja ljudskih prava. Godine 2015. je nagrađena u SAD-u priznanjem SAIS-a za istraživačko novinarstvo, 2017. od italijanske udruge Giavere primila je nagradu za doprinos poštovanju ljudskih prava, a iste godine proglašena je i novinarkom godine u Bosni i Hercegovini.

Živi i djeluje u Sarajevu.

## Reference

## Vanjske veze
* Heroina: Vildana Selimbegović
Gradska džamija u Kozarskoj Dubici

**Gradska džamija u Kozarskoj Dubici** nalazi se u centru Bosanske Dubiceu, Bosna i Hercegovina, na mjestu Gradske džamije porušene  1992. godine. Groblje uz džamiju je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.

## Historija
Prvo pominjanje grada veže se za 1528. godinu, kada se današnja Kozarska (Bosanska) Dubica, prvi put pominje pod nazivom Kastrum, koji je bio glavni grad Dubičke županije. Ovaj grad dolazi pod osmansku vlast 1538. godine, a krajem 18.vijeka, Dubica je poznata kao malo trgovačko mjesto i sjedište kapetanije. Tačan datum podizanja džamije nije poznat.

Tokom osmanskog perioda vladavine, u tri navrata, nakon bitaka, 1687, 1716. i 1788. godine, Dubica je potpadala pod vlast Austrije. Prema jednom opisu nakon zauzeća 1788. god, Bosanska Dubica je imala nekoliko kuća i džamiju. Pri ovom napadu cijeli grad je bio razoren. Na crtežu na kojem je nacrtan napad, obzirom na položaj nacrtane džamije i blizinu rijeke, može da se zaključi da je riječ o Gradskoj džamiji. Imajući u vidu i detaljne podatke o dubičkim kapetanima, može da se pretpostavi da je Gradska džamija bila obnovljena na prelazu između kraja 18. i početka 19. vijeka.

U periodu juli-septembar 1992. godine, porušene su tri džamije (Gradska džamija, Čaršijska džamija i Puhalska džamija) u Bosanskoj Dubici. Nisu pronađeni nikakvi podaci o tome kakva je bila dispozicija, unutrašnji izgled, mobilijar i oprema objekta džamije prije njenog rušenja, tako da ne može da se vrši upoređivanje novog objekta sa objektom prije 1992. godine.

## Opis
Nova džamija je vanjskih gabarita 11,10x17,20 m. Zadržala je proporcije objekta džamije prije njenog rušenja. To se prije svega odnosi na horizontalne i vertikalne gabarite zgrade, oblik i formu krova, proporcije prozorskih otvora, te njihov ritam i raspored. Vidljive su određena odstupanja kod munare. Stara munara je bila priljubljena uz sjeverozapadni zid objekta, dok je nova odmaknuta; različito je riješen postament munare, ograda šerefe munare, povećan je broj okana za osvjetljavanje u stijenki tijela munare, promijenjene su proporcije kupe.       

## Reference
Monolitne ploče kod Bosanskog Petrovca

**Monolitne ploče kod Bosanskog Petrovca** u Bosni i Hercegovini je skupina od 11 kamenih ploča koja je tek 2010. god. registrovana kao potencijalni arheološki lokalitet

Fondacija "Arheološki park: Bosanska piramida Sunca" registrovala je još jednu prahistorijsku arheološku lokaciju na tlu Bosne i Hercegovine. Na magistralnom putu Bihać – Sarajevo nalazi se uzvišenje Škrakića brdo koje ima dominantni položaj u širokoj dolini. Na njemu se nalaze kamene ploče postavljene vertikalno. Okarakterisane su kao monolitne ploče.

Najveći monolit ima impresivne dimenzije: visina mu je 239 cm. iznad zemlje, širina do 90 cm, a debljina 14 cm. Pravilna geometrija monolita je uočljiva: obe površine prednje i zadnje strane su ravne. Kompas pokazuje pravilnu orijentaciju široke prednje strane prema istoku, odnosno zadnje strane prema zapadu. Monolit je čitav dan izložen sunčevim zrakama. Smatra se da su ove monolitne ploče starije od ilirskog i rimskog doba i da pripadaju nekoj manje poznatoj civilizaciji. Težina jednog monolita je oko tonu i po te se radi o kulturi koja je imala mehanizme rukovati ovako teškim kamenjem. U radijusu od 15 metara nalazi se 11 ovakvih monolita. 

Na najvećem monolitu, po sredini, pri vrhu i pri dnu, uočljiv je nešto tamniji otisak kruga u kamenoj površini i izdubljen prostor za ljudske prste. S obzirom na dugotajnu izloženost ovog monolita atmosferskim prilikama moguće je da je i riječ o eroziji. Nauka još nema odgovor radi li se ovdje o značajnom arheološkom nalazištu ili je u pitanju samo obično kamenje, jer ovdje nisu rađena ozbiljnija istraživanja.
## Reference
Squid Game

***Squid Game*** () je južnokorejska TV-serija produkcijske kuće Netflix, originalno emitovana tokom 2021.

## Uloge

## Izvori

## Vanjske veze
*
Banjalučka biskupija

**Banjalučka biskupija** katoličke crkve osnovana je 5. jula 1881. godine bulom pape Leona XIII Ex hac augusta, kada je u Bosni i Hercegovini ponovno uspostavljena redovna hijerarhija. Te godine osnovane su biskupije u Banjoj Luci i Mostaru, te nadbiskupija i metropolija u Sarajevu.

Banjolučkom biskupijom nakon obnove redovne hijerarhije najprije upravlja Bečki nuncij, a od 1883. do 1884. nadbiskup vrhbosanski dr. Josip Stadler, kao apostolski administrator. U periodu 1884.-1912. godine biskup je fra Marijan Marković, kao apostolski administrator, pa prvi rezidencijalni biskup fra Josip Carić 1913.-1946.; iza njega dr. Smiljan Čekada, skop. biskup, apostolski adminstrator 1946.-1949.; dr. Dragutin Čelik, biskup 1951.-1985.; Alfred Pichler 1959.-1989. Sadašnji biskup je mons. dr. Franjo Komarica: za biskupa je posvećen 1986., i tri je godine bio pomoćni biskup pok. biskupu Alfredu Pichleru, a upravu biskupije je preuzeo 1989.

Katedralna crkva je posvećena sv. Bonaventuri. Ima 48 župa u šest dekanata koje pastoriziraju dijecezanski svećenici i franjevci, a jednu župu trenutno vode trapisti iz samostana Marija Zvijezda. Broj katolika je jako opao usljed ratnih dejstava krajem XX stoljeća, tako da ih sada na području cijele biskupije živi samo 42.000. 

Trapisti imaju svoj ugledni samostan Marija Zvijezda, osnovan 1869., a franjevci ih imaju tri: Petrićevac, Jajce i Livno. Od ženskih redovničkih družbi na području biskupije djeluju Klanjateljice Krvi Kristove, Milosrdnice sv. Vinka Paulskog, Školske sestre sv. Franje, Kćeri Božje ljubavi, te Benediktinke od Prečistog Srca Marijina.

## Upravna podjela
### Banjolučki dekanat
Župe: Banja Luka, Barlovci, Budžak, Ivanjska, Marija Zvijezda, Motike, Petrićevac, Presnače, Šimići, Trn
### Livanjski dekanat
Župe: Bila, Čuklić, Glamoč, Bosansko Grahovo, Livno, Lištani, Ljubunčić, Odžak Ćaić, Podhum, Vidoši
### Jajački dekanat
Župe: Jajce, Ključ, Liskovica, Mrkonjić Grad
### Prnjavorski dekanat
Župa: Dragalovci, Kotor Varoš, Kulaši, Prnjavor, Sokoline, Vrbanjci
### Bosansko-Gradiški dekanat
Župe: Bosanski Aleksandrovac, Gradiška, Dolina, Nova Topola
### Bihaćki dekanat
Župe: Bihać, Kozarska Dubica, Kostajnica, Novi Grad, Prijedor, Drvar, Ljubija, Sanski Most, Sasina,  Stara Rijeka, Stratinska, Šurkovac

## Reference
Põltsamaa

**Põltsamaa** (njemački: *Oberpahlen*) je grad  od 3,847 stanovnika u sredini Estonije.

## Geografija

Põltsamaa se nalazi na zapadu Okruga Jõgeva, duž rijeke Põltsame, udaljena 124 km jugoistočno od glavnog grada Tallinna i i samo 29 km jugozapadno od svog administrativnog centra Jõgeve.
Põltsamaa je grad parkova i mostova kojih ima 18., i raskršće autoputeva Tallinn-Tartu i Võhma-Jõgeva.

## Historija

Põltsamaa je izrasla pod imenom *Oberpahlen* uz crkvu podignutu 1234., i zamak koji je podigao Livonski red krajem 13. vijeka.
Krajem 16. vijeka postala je poznata po manufakturnoj proizvodnji cigle i vapna.

Između 1570. - 1578. (za Livonskog rata) Põltsamaa je bila službena rezidencija Magnusa, kralja ruskog vazalnog Livonskog kraljevstva.

U periodu 1582. do 1621. (sa prekidima) grad je bio pod vlašću Poljsko-Litvanske Unije. 
Od 1623. do 1881. u vrijeme kad je Estonija bila domena Ruskog Carstva bila je feud porodice Wrangels.

Põltsamaa je ostavila snažan trag u historiji Estonije, u njoj je 1766. počeo izlaziti prvi časopis na estonskom, a nakon tog je 1888. otvorena je prva visoka škola na estonskom.

Põltsamaa je u međuratnom periodu za prve Estonske Republike 1920. postala općina, a 1926. je dobila i status grada.

Za Drugog svjetskog rata 1941. - 1944., u borbama između Wehrmachta. - Crvene armije. oko 70% gradskih stambenih zgrada je uništeno.

Nakon rata za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike u periodu 1950. - 62 Põltsamaa je bila administrativni centar istoimenog rajona.

## Privreda

Nakon bankrota socijalističke ekonomije 1990-ih porastao je broj nezaposlenih, dok je 1989. oko 55% stanovnika bilo zaposleno, 2000]]. njihov procent  je pao na 39%, a promjenila se i struktura, 1989. - 56% je radilo u industriji, a 2000. - 42%.
I danas najviše ljudi radi u prehrambenoj industriji, firma *AS Põltsamaa Felix* (oko 170 radnika) i mljekara Põltsamaa.
Ostale značajnije firme su; *AS Kitzinger-Progress* (nehrđajući čelik), *Vikan Estonia AS* (tekstil) i *AS Puit-Profiil* (drvna industrija).

## Pobratimski gradovi

Põltsamaa ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;
*  Kokemäki, Finska
*  Skrunda, Latvija
*  Sollefteå, Švedska

## Reference

## Vanjske veze

* ''Põltsamaa Vald'' (službene stranice)
Menstrualno siromaštvo

**Menstrualno siromaštvo** je otežan ili onemogućen pristup menstrualnim potrepštinama poput jednokratnih ili višekratnih higijenskih uložaka, menstrualnih čašica i tampona, lijekova za ublažavanje bolova i donjeg rublja, te ekonomska ranjivost uslijed financijskog opterećenja koje predstavlja kupovina menstrualnih potrepština.

Osim otežanog pristupa proizvodima za higijenu i lijekovima za ublažavanje bolova, menstrualno siromaštvo obuhvaća i nedostatak pristupa osnovnim higijenskim uvjetima poput prostora koji osigurava privatnost za održavanje menstrualne higijene te pristup toploj tekućoj vodi i sapunu kao i stigmu i sram koji se vežu za menstruaciju.

Menstrualno siromaštvo ne pogađa samo osobe u zemljama u razvoju, već i osobe u bogatim i industrijski razvijenim zemljama. Ove poteškoće mogu imati direktan utjecaj na život žena, djevojčica i transrodnih i rodno nebinarnih osoba koje menstruiraju, a prisiljene su izostati iz škole ili posla radi nemogućnosti pristupa menstrualnim potrepštinama i higijenskim uvjetima.

### Menstrualno siromaštvo u Hrvatskoj
Tijekom 2020. godine Udruga za ljudska prava i građansku participaciju PaRiter provela je istraživanje na 6000 osoba o menstrualnom siromaštvu: upotrebi, potrošnji i dostupnosti menstrualnih potrepština, uvjetima održavanja menstrualne higijene i sramu koji se vezuje uz menstruaciju. Gotovo 12 posto ispitanica navelo je da im se događa da nemaju dovoljno menstrualnih potrepština kako bi ih mogle promijeniti kad požele. Isti ih je broj naveo da sebi ne mogu priuštiti menstrualne potrepštine.

U veljači 2021. godine dio oporbenih saborskih zastupnica prikupio je potpise za dopunu Zakona o porezu na dodanu vrijednost u kojoj predlažu da se PDV za higijenske uloške i tampone, ženski porez, smanji s 25 na 5 posto. Taj prijedlog Vlada Republike Hrvatske je odbila.

## Izvori
Valentin Ćorić

**Valentin Ćorić** (Paoča, 23. lipnja 1956.), bosanskohercegovački političar hrvatskog porijekla i bivši zvaničnik Hrvatske Republike Herceg-Bosne. Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) osudio ga je na 16 godina zatvora zbog ratnih zločina i zločina protiv čovječnosti.

## Biografija
Valentin Ćorić rođen je 23. 6. 1956. u Paoči, blizu Čitluka, u NR Bosni i Hercegovini, FNR Jugoslavija. Diplomirao je inženjerstvo koje je upotrijebio radeći u rudnicima boksita u Čitluku. Prešao je iz rudarstva u vojsku kad je postao zapovjednik kasarne za obuku u Krvavicama u Hrvatskoj. Godine 1992. imenovan je zamjenikom za sigurnost i zapovjednikom vojne policije Hrvatskog vijeća obrane (HVO). Krajem 1993. postao je ministar unutrašnjih poslova Hrvatske Republike Herceg-Bosne.

## Suđenje
### Optužnica
Prema optužnici, Ćorić je do aprila 1994. bio „član organizacije u sjeni čiji je cilj bio stvoriti etnički čistu teritoriju koja će biti pripojena i spojena u Veliku Hrvatsku”. Sud je optužio Ćorića za „izazivanje političke, etničke i vjerske mržnje, a istovremeno se koristio silom, zastrašivanjem i terorom (uglavnom masovnim hapšenjima tokom kojih su ljudi ubijani) da bi etnički istjerao nehrvate s teritorija pod kontrolom HVO-a”.

### Optužbe
Preuzeto iz saopštenja za javnost UN-a:

* *devet tačaka za teške povrede Ženevskih konvencija (hotimično ubistvo; nečovječno postupanje (seksualni napad); protivpravna deportacija civila; protivpravno premještanje civila; protivpravno zatočenje civila; nečovječno postupanje (uslovi zatočeništva); nečovječno postupanje; opsežno uništavanje imovine, neopravdano vojnom nuždom i provedeno nezakonito i bezobzirno; prisvajanje imovine, neopravdano vojnom nuždom, i provedeno nezakonito i bezobzirno).*
* *devet tačaka za kršenje zakona i običaja ratovanja (okrutno postupanje (uslovi zatočeništva); okrutno postupanje; nezakonit rad; bezobzirno uništavanje gradova, mjesta ili sela ili razaranje koje nije opravdano vojnom nuždom; uništavanje ili namjerno oštećenje institucija) posvećen religiji ili obrazovanju; pljačkanje javne ili privatne imovine; nezakonit napad na civile; nezakonito nanošenje terora civilima; okrutno postupanje) i*
* *osam tačaka za zločine protiv čovječnosti (progoni na političkoj, rasnoj i vjerskoj osnovi; ubistvo; silovanje; deportacija; nehumana djela (prisilno premještanje); zatvaranje; nehumana djela (uslovi zatočenja); nehumana djela)*.

## Reference
Põltsamaa (rijeka)

**Põltsamaa** (njemački: *Pahle*) zvana i *Paala*, *Mustjõgi*, *Vakkjõgi*, a nekad davno i *Mõhu* i *Mõhkküla*, je rijeka na jugoistoku Estonije duga 135 km najveća desna pritoka rijeke Pedja.

## Hidrologija

Põltsamaa izvire kod sela Ärina, istočno od grada Tamsalu u Okrugu Lääne-Viru. Od tamo teče prema jugozapadu uz velike meandre do grada Põltsamaa. Od tamo skreće prema jugoistoku gdje nešto sjevernije ima ušće u rijeku Pedju.

Porječje rijeke prostire se na površini od 1,310 km² po okruzima; Ida-Viru, Jõgeva i Järva, prosječni godišnji protok na ušću je 12,3 m³/s.

Na rijeci je podignuto nekoliko akumulacionih jezera i dvije hidroelektrane.

Najveće desne pritoke su; Preedi (41 km), Päinurme (15 km), Ilmandu (13 km), Võlingi (13 km) i Soosaare (13 km), i lijeva; Nõmme (14 km).

## Reference

## Vanjske veze

* ''Põltsamaa jõgi''
Tamsalu

**Tamsalu** je grad od 2,053 stanovnika na sjeveru Estonije u Okrugu Lääne-Viru.

## Geografija

Tamsalu se prostire uz željezničku prugu Tallinn-Tapa-Tartu, udaljen 100 km od Tallinna, i isto toliko od Tartua, i svega 30 km od svog 
administrativnog centra Rakverea.

## Historija
Tamsalu je prvi put dokumentiran - 1512. kao feud - *Tamsal*. U industrijsko naselje počeo se transformirati nakon izgradnje željezničke pruge 1876.

Proizvodnja gašenog vapna uz obližnje kamenolome, počela je 1880. Prva peć podignuta je između 1898.-1900., a druga u periodu 1910.-13. U tom trenutku to je bila najveća tvornica toga tipa u Estoniji.

Druga tvornica vapna podignuta je 1909., a 1917. uskotračna pruga Paide-Tamsalu (zatvorena 1972.)

Nakon Drugog svjetskog rata za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike, Tamsalu je spojio sa istočnim predgrađem Sääse, pa je 1954. postao općina.

Nakon proglašenja nezavisnosti  Tamsalu je 1996. dobio status grada.

## Privreda
Danas su najveće firme u gradu; *AS Tamsalu Veskid* mlin, *AS E-Betoonelement* (cementara) i *Tamsalu EPT AS*, koji obrađuje metal.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Tamsalu linn'' (na stranicama portala Tapa Vallavalitsus)
Pühajõgi

**Pühajõgi** zvan i *Ädise* i *Edise* je rijeka na sjeveroistoku Estonije duga 32,6 km (36,5 sa rukavcima).

## Hidrologija

Pühajõgi izvire u istočnom predgrađu grada Kohtla-Järve. Od tamo teče prema istoku, preko grada Jõhvija do ušća u Finski zaljev kod ljetovališta Toile.

Porječje rijeke prostire se po Okrugu Ida-Viru na površini od 219,7 km².

Glavne desne pritoke su; Rausvere i Vasavere, a lijeva je potok Mägara.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Pühajõgi (Ida-Virumaa)''
Orissaare

**Orissaare** (njemački: *Orrisaar*) je gradić od 841 stanovnika na zapadu Estonije u Okrugu Saare.

## Geografija

Orissaare se prostire na sjeveroistoku otoka Saaremaa, udaljen 52 km od svog administrativnog centra Kuressaara.

## Historija

Orissaare je prvi put dokumentiran 1532. kao selo po imenu Oreval. 
Prva škola podignuta je 1836. 
Značaj mu je porastao kad je 1897. izgrađen nasip sa cestom do otoka Muhu.

Za Prvog svjetskog rata i njemačke okupacije, koja je trajala od oktobra 1917. do novembra 1918.
njemačka vojska izgradila je željezničku prugu od Orissaarea do Kuressaara.

Za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike od 1950. do 1959. bio je administrativni centar vlastite općine.

Orissaare je danas poznat po maloj marini u koju stane 15 brodova dugih do 20 metara i gaza do 2.3 m.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Orissaare üldplaneering'' (karta)
Arva

**Arva** ima više značenja:

* Arva, Valea Călugărească
* Arva, Vercelli, naselje u Italiji u provinciji Vercelli, u regiji Piemonte
Arsa

**Arsa** ima više značenja:
* Arsa, Albești, naselje u Rumuniji u okrugu Konstanca u opštini Albești.
* Arsa, Udine, naselje u Italiji u provinciji Udine, u regiji Furlanija-Julijska krajina
Jimmy Greaves

**James Peter Greaves** (20. februar 1940. — 19. septembar 2021) bio je engleski fudbaler koji je igrao na poziciji napadača.

Jedan je od najboljih strelaca reprezentacije Engleske i najbolji strelac Totenhem Hotspura i Engleske lige. Pored Totenhema, u Londonu je bio zapažen i kao igrač Čelsija i Vest Hem junajteda, a nastupao je i za Milan. Bio je u sastavu Engleske na SP 1966. koja je tada osvojila zlato.

## Izvori

## Vanjske veze

* 
*
Selja

**Selja** zvana i *Selgejõgi*, *Karepa*, *Rutja*, je rijeka na sjeveroistoku Estonije duga 44 km.

## Hidrologija

Selja izvire na periferiji gradića Hulja u Okrugu Lääne-Viru. Od tamo teče prema sjeveroistoku uz velike meandre prema ušću u Finski zaljev kod sela Karepa.
Najveće pritoke su; Soolikaoja (25 km), Sõmeru (15 km), Hulja (10 km), Veltsi (10 km) i Haljala (10 km).

Porječje rijeke prostire se na površini od 410 km² po Okrugu Lääne-Viru.

Kod sela Päide na rijeci postoje dva akumulaciona jezera.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Selja jõgi''
Toila

**Toila** je naselje od 780 stanovnika na sjeveroistoku Estonije u Okrugu Ida-Viru.

## Geografija

Toila se prostire duž obale Finskog zaljeva zapadno od ušća rijeke Pühajõgi, udaljena 10 km sjeveroistočno od svog administrativnog centra Jõhvia.

Toila je odmaralište i lječilište, poznato po sanatoriju i spa hotelu, malo mjesto sa gimnazijom, muzičkom i umjetničkom školom, bibliotekom, poštom i sportsko-kulturnim centrom.

Istočno od mjesta nalazi se arheološko nalazište - nekropola iz starijeg željeznog doba, sa slojem grobova iz 6.-9. vijeka.
## Historija
Toila se počela transformirati u resort krajem 19. vijeka, kad je dovršena željeznička pruga Tallinn-Sankt Peterburg.
U to vrijeme je 1882. u njoj je izgrađen prvi seoski teatar u Estoniji.

Toila ima i luku veliku 35.000 km² koja se nalazi na ušću rijeke Pühajõgi.

Pored luke na istočnoj obali nalazi se *[[Park]] Oru*, kojeg je zajedno sa palačom podigao Grigorij Jelissejev, koji je u 19. vijeku bio jedan od najbogatijih ljudi u Ruskom Carstvu.
Njegovu palaču i park kupili su 1935. trojica estonskih industrijalaca i poklonili predsjedniku Pätsu za ljetnu rezidenciju. 
Palača je razorena za Drugog svjetskog rata, ali je park ostao. 
	           
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Toila'' (na stranicama portala Eesti Entsüklopeedia)
Otepää

**Otepää** (njemački: *Odenpäh*) nekad znana kao **Nuustaku** je grad od 2,074 stanovnika na jugu Estonije u Okrugu Valga.

## Geografija

Otepää se nalazi u Okrugu Valga, a prostire se duž sjeverne obale Jezera Pühajärv, udaljena četrdesetak km jugozapadno od Tartua.
Poznata je kao najviši grad u Estoniji jer leži na visoravni na 150 metara nadmorske visine, a od 1998. zbog brojnih staza za skijaško trčanje i kao zimska prijestolnica Estonije.

## Historija
U perodu 11.-13. vijek *Otepää Linnamägi* bio je druga utvrda uz Tartu koja je branila Ugauniju.

Nakon što su križari zauzali Ugauniju i podigli biskupski dvorac 1224., pored njega je izraslo naselje - *Vana-Otepää* i feud *Odenpäh* sa zamkom. Zamak je teško oštećen za rata sa Livonskim redom 1396.-97. i još više za rata sa Velikom Moskovskom Kneževinom 1480.-81. 
Potpuno je uništen i napušten za Livonskog rata.

Novo naselje *Nuustaku* podigao je tadašnji vlasnik feuda Pühajärve između 1804..-11. 
Nuustaku je 1862. dobio privilegiju da organizira sajmove tako da je krajem 19. vijeka imao 612 stanovnika. Dana 4. lipnja 1884. u Otepi je, kao zastava estonske studentske organizacije, prvi put službeno korištena zastava Estonije.
Ime mu je promjenjeno nakon stjecanja nezavisnosti - 1919. u estonski - *Otepää*.
Dobar dio grada izgorio je u požaru 1926., ali se brzo oporavio tako da je 1936. dobio status grada.

Za Drugog svjetskog rata grad je od 10. jula 1941. do 23. marta 1944. proživio pod njemačku okupacijom, ali je nastradao prilikom povlačanja Wehrmachta kad je više od polovice zgrada uništeno u požaru.

Nakon Drugog svjetskog rata za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike Otepää je od 1950. do 1959. bila administrativni centar vlastitog rajona.

## Privreda
Otepää je nakon reformi provedenih nakon proglašenja nezavisnosti - 1990. prestala postojati kao industrijski centar. Danas je najveći poslodavac dvoprerađivačka firma *UPM-Kymmene Otepää AS*, sa 175 zaposlenih (1987. imala je 355). Nekad velika *Mljekara Otepää* je bankrotirala, nasljednik tvornice tekstila *AS Oteks* proizvodi tepihe, *AS Parmet* proizvode od metala a  *AS Otepää Metall* kontejnere.

## Pobratimski gradovi

Otepää ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;
*  Kivijärvi, Finska
*  McHenry, Maryland, Sjedinjene Američke Države

## Reference

## Vanjske veze

* ''Otepää Vald'' (službene stranice)
Sanatorij

**Sanatorij** (od kasnolatinskog - sanatorius= ljekovit) je zdravstvena institucija specijalizirana za liječenje i oporavak određenih grupa bolesnika.

Pojedostavljeno - sanatoriji su bolničke institucije koje zbog svog položaja i opremljenosti nude mogućnosti liječenja klimom, termalnim kupkama ili striktim držanjem dijete. 

## Karakteristike i historija

Sanatoriji su osnivani i građeni u krajevima u kojima meteorološke i klimatske prilike pogoduju ozdravljenju. 

Oni su bili u modi od kraja 19. vijeka pa sve do polovice 20. vijeka, kad je svijetom harala tuberkoloza.

U brojnim zemljama sanatoriji su privatne klinike specijalizirane za liječenje; alkoholizma i drugih ovisnosti, kožnih, duševnih bolesti ili tuberkuloze.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''sanatorij''
Hulja (grad)

**Hulja** je gradić od 477 stanovnika na sjeveru Estonije u Okrugu Lääne-Viru.

## Geografija

Hulja se nalazi na izvoru rijeke Selje, udaljena 8 km zapadno od svog administrativnog centra Rakverea.

## Historija
Hulja je prvi put dokumentirana 1518. u danskom popisu, kao selo pod imenom *Hullia*, na feudu *Huljel*, ali se pretpostavlja je da je već postojala u 13. ili 14. vijeku. 
Moderno naselje izraslo je u 20. vijeku uz državnu farmu. 
Danas je najveći privredni pogon dvoprerađivačka firma Aru Grupp AS.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Hulja'' (na stranicama portala Eesti Entsüklopeedia)
Karepa

**Karepa** je selo od 27 stanovnika na sjeveroistoku Estonije u Okrugu Lääne-Viru.

## Geografija

Karepa leži na ušću rijeke Selje u Finski zaljev, udaljena 32 km sjeverno
od svog administrativnog centra Rakverea.

Karepa je poznata kao rodno mjesto slikara *Richarda Sagritsa* (1910.-1968.), njegova rodna kuća se ljeti koristi kao galerija. Tokom ljeta mjesto se koristi kao teren za kampiranje omladine.
	           
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Karepa'' (na stranicama portala Eesti Entsüklopeedia)
Elva (rijeka)

**Elva** zvana i *Ulila* je rijeka na sjeveroistoku Estonije duga 72 km, desna pritoka rijeke Emajõgi.

## Hidrologija

Elva izvire iz Jezera Otepää Valgjärv u Okrugu Põlva, od tamo teče prema sjeveru
do ušća u rijeku Emajõgi nešto niže od sela Teilma u Okrugu Tartu.

Elva u svom srednjem toku protiče kroz grad Elva, a u donjem protiče preko jezera Karijärv i Keeri. 
Rijeka je na više mjesta pregrađena branama i tako su formirana akumulaciona jezera Palu, Hellenurme, Rundsu, Peedu, Voika i Tõravere.

Najveće pritoke su potoci; Laguja (10 km), Illi (9 km), Voika (9 km) i Pulga (9 km). 
Porječje rijeke prostire se na površini od 456 km² po okruzima; Põlva, Valga i Tartu.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Elva jõgi''
Elva, Estonija

**Elva** je grad od 5,616 stanovnika u centru Estonije u Okrugu Tartu.

## Geografija

Elva se nalazi na jugozapadu Okruga Tartu uz željezničku prugu Tartu-Valga i duž rijeke Elve.

Grad u svojoj neposrednoj blizini ima dva veća jezera; Verevi koje je ljeti vrlo popularno i Arbi čije su obale obrasle trskom.
Njegova glavna karakteristika je izgleda kao ladanjsko mjesto, sa nizovima niskih kuća i šumaraka.

## Historija

Elva je nikla uz željezničku stanicu podignutu 1889. Blizina Tartua (27 km) velika borova šuma i jezera učinili su Elvu 
predgrađem i ljetovalištem Tartua, jer su slijedećih dekada podignute brojne stambene kuće i vikendice. 
Elva je toliko narasla da je 1938. dobila status grada.

Nakon Drugog svjetskog rata za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike Elva je od 1950. do 1962. bila 
administrativni centar vlastitog rajona.

## Privreda

Najveća i najuspješnija firma u Elvi je *Saint-Gobain Glass Estonia SE*, koja se bavi proizvodnjom prozora za automobile.

Uz to dosta ljudi radi u firmi *Enics Eesti AS*, koja se bavi industrijskom elektronikom i u tvornicama tekstila; *Ludvig Svensson Eesti* i *Stenströms Skjortfabrik Eesti*.
Pored tog brojni stanovnici rade u Tartuu.

## Pobratimski gradovi
Elva ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;
*  Kempele, Finska
*  Kristinehamn, Švedska
*  Salo, Finska

## Reference

## Vanjske veze

* ''Elva Vald'' (službene stranice)
Otepää Valgjärv

**Otepää Valgjärv** je jezero na jugoistoku Estonije, u Okrugu Põlva, pored sela Valgjärve na nadmorskoj visini od 117 metara.

## Karakteristike

Jezero ima površinu od 0,67 km², dugo je 1,39 km i široko do 0,76 km, Prosječno je duboko 3.2 a maksimalno 5,5 m. 
Dužina njegove obale iznosi 5.1 km.

Otepää Valgjärv je protočno jezero čije se vode izmjene sporo tek za 19 mjeseci. 
Vodom ga pune potoci, a na sjeveru istječe rijekom Elvom.

obale su mu plitke i pjeskovite a dno muljevito, na samom jezeru postoji tri otočića.

## Reference
 
## Vanjske veze
* [''Valgjärv (Otepää)''](http://entsyklopeedia.ee/artikkel/valgj%C3%A4rv_(otep%C3%A4%C3%A4))
Banja (Aranđelovac)

**Banja** je naselje u Srbiji u opštini Aranđelovac u Šumadijskom okrugu. Prema popisu iz 2011. bilo je 2194 stanovnika.

## Demografija
U naselju Banja živi 1779 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,0 godina (38,7 kod muškaraca i 41,2 kod žena). U naselju ima 654 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,39.

Ovo naselje je skoro u potpunosti naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je manji porast u broju stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Ljubomir Ivanović Gedža

**Ljubomir Ivanović Gedža** (Kovačevac, 25. decembar 1925 — Beograd, 2. decembar 1980) bio je jugoslovenski i srpski rvač i rvački trener.

## Biografija

Rođen je 25. decembra 1925. u Kovačevcu gde je završio prva četiri razreda osnovne škole, a dalje obrazovanje je nastavio u Smederevskoj Palanci. Kao dete se bavio čobanstvom. Od 1943. do 1946. je bio član Partizana, a nakon povratka iz službe je upisao Srednju fiskulturnu školu u Zemunu. Od 1951. je radio kao nastavnik fizičkog u beogradskoj gimnaziji.

Nakon što je postao član rvačkog kluba Partizan postao je dvostruki viceprvak Jugoslavije u kategoriji od 83 do 87&nbsp;kg. Kasnije je učestvovao na takmičenju u veštini *džudo do* u Danskoj gde je postao svetski prvak. Nakon što je doživeo povredu lakta, više nije mogao da se bavi sportom profesionalno, pa je odlučio da se posveti trenerskoj karijeri koja je bila veoma uspešna i zapažena. Od 1961. godine je bio član Rvačkog saveza Jugoslavije, a nešto ranije je bio trener u RK Partizan.

Umro je 2. decembra 1980. u Beogradu od posledica infarkta.

Nakon njegove smrti održan je memorijalni turnir u rvanju koji se prvi put održao u Beogradu, a potom se preselio u Mladenovac. Po Gedži su u Mladenovcu nazvani i Sportsko-rekreativni centar i Kulturno umetničko društvo iz Kovačevca. Dana 5. marta 2012. godine posthumno je odlikovan Zlatnim ordenom RSS.

## Izvori

## Literatura
*
Sveti Nikola (razvrstavanje)

**Sveti Nikola** se može odnositi na:

* Sveti Nikola
* Sveti Nikola (Rijeka)
* Sveti Nikola (otok)
* Sveti Nikola Tavelić

## Povezano
* Nikola II Carigradski (Sveti Nikola Hrisoverg)
* Nikolaj Velimirović (Sveti Nikolaj Žički)
* Sveti Nikole
* Opština Sveti Nikole
* Djed Božićnjak
Paldiski zaljev

**Zaljev Pakri** (estonski: *Paldiski laht*) je dio Baltičkog mora koji se nalazi na sjeverozapadnoj obali Estonije između poluotoka Pakri i otoka Väike-Pakri.

Maksimalna dubina zaljeva od 40 metara nalazi se na sjeveru. Na zapadu postoji veza sa otvorenim morem preko plitkog tjesnaca Kurkse. U zaljev se ulijeva rijeka Vasalemma.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Paldiski laht''
Paldiski

**Paldiski** je lučki grad od 3,542 stanovnika na sjeveru Estonije u Okrugu Harju.

## Geografija
Paldiski se prostire na zapadnoj obali poluotoka Pakri u Paldiskom zaljevu. 
Zajedno sa otocima Pakri, Poluotokom Pakri i Paldiskim zaljevom, teritorij grada iznosi 101,8 km² (60,2 km² bez akvatorija).

Grad je dobro povezan autoputom i željeznicom sa nedalekim (44 km) Tallinnom
## Historija

Današnji Paldiski osnovao je 1718. ruski car Petar Veliki kao pomorsku bazu za svoju mornaricu.
Naselje se ispočetka zvalo - **Rågervik** kako se zvalo i starije švedsko naselje iz 17. vijeka.

Rusi su ga 1762. preimenovali u **Балтийский Порт** (Baltička luka) i dodjelili mu status grada. 
Estonci su to baltiiski, izgovarali - paldiski, to je i ozakonjeno 1933.

Paldiski je u periodu 1783.-96. bio administrativni centar rajona. Iako je ispočetka imao prednost u odnosu na Tallinn, jer se njegova luka nije ledila, nakon uvođenja ledolomaca 1870., promet je skrenut u Tallinn.
U međuratnom periodu Paldiski je do 1933. bio je gradić (1934 imao je 841 stanovnika) sa skromnom ekonomijom koja se svodila na ribarstvo i izvoz drvene građe za švedske tvornice papira.

Sovjetski savez je 1939. u sklopu priprema za Drugi svjetski rat prisilio Estoniju na sporazum kojim Paldiski sa okolicom prepušta Crvenoj armiji za vojnu bazu. Stanovnici su raseljeni u u maju 1940.

Za Drugog svjetskog rata grad su 28. aprila 1941. zauzele jedinice Wehrmachta, za vrijeme okupacije u Paldiskom je djelovao izbjeglički logor. Prilikom povlačenja 14. septembra 1944. - Nijemci su spalili veći dio grada (preživjelo dvadesetak kuća).

Nakon rata za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike u gradu i okolici djelovalo je devet 
različitih jedinica sovjetske vojske, naoružanih balističkim raketama sa nuklearnim bojevim glavama i nuklearnim podmornicama.
Kad je krajem 1968. izgrađen centar za obuku posada nuklearnih podmornica, grad je sa okolicom proglašen zabranjenom zonom, u njemu je na vrhuncu bilo smješteno i po 16 000 sovjetskih vojnika i oficira.
Posljednji ruski vojnici otišli su 30. augusta 1994., a dva nuklearna reaktora su razmontirana 1995.
Nakon odlaska ruske vojske broj stanovnika se radikalno smanjio, a porasla je i nezaposlenost.

Paldiski je od 1995. do 1996. bio samo kvart grada Keile, a od tad je nezavisan.

## Privreda
Ekonomija grada danas se bazira na luci, zapravo na dvije luke; veća Južna kojom upravlja državno poduzeće *AS Tallinna Sadam* i manja Sjeverna kojom upravlja privatna firma *Paldiski Sadamate AS*.
Uz to postoji i firma *AS Paldiski Tsingipada* koja se bavi pocinčavanjem.
U okolici po poluotoku instalirane su vjetroturbine snage 10.000 lMW.

Paldiski je i danas garnizonski grad, u njemu je smještena Prva pješadijska brigada estonske vojske i kordon granične policije.

## Pobratimski gradovi

Paldiski ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;
*  Kirkkonummi, Finska
*  Norrköping, Švedska
*  Ufa, Rusija
	           
## Reference

## Vanjske veze

* ''Paldiski''
Ugaunija

**Ugaunija** (estonski: *Ugandi*, latinski: *Ungannia*, donjonjemački: Uggn) bila je histrorijska grofovija i regija 
na jugoistoku Estonije.

Pretpostavlja se da je površina te grofovije iznosila oko 3000 adramaa, to je bila drevna estonska mjera za površinu koja je odgovarala jednoj oranici, glavne utvrde bile su *Tarbatu* (današnji Tartu) i Otepää.

Prostirala se od istočne obale Jezera Võrtsjärv do zapadne obale Čudsko-pskovskog jezera, a to odgovara  teritorijima današnjih estonskih okruga Võru, Põlva i polovicama okruga Tartua i Valge.

Ugaunija je prvi put dokumentirana u Henrikovoj Livonskoj kronici, kao zemlja podjeljena na dva okruga; Tarbatu i Valgatabalvet.
Ugaunija je prestala postojati 1224., nakon što je Teutonski viteški red zauzeo Estoniju, nakon tog je njen teritorij postao je domena biskupa od Tartua.

Tokom 15. - 16. vijeka ime Ugaunija počelo se koristiti i za krajeve južno od rijeke Emajõgi.

Na latvijskom je Ugaunija - odnosno Igaunija postala ime za cijelu Estoniju.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Ugandi''
Pakri (poluotok)

**Poluotok Pakri** (estonci: *Pakri poolsaar*) nekada znan kao **Leetse** nalazi se na sjevernoj obali Estonije između Baltičkog mora i Paldiskog zaljeva.

## Geografija

Poluotok ima površinu oko 40 km², dug je nekih 12 a širok do 5 km i visok 31 metra i završava rt *Pakerort*.

Sjeverozapadna, sjeverna i sjeveroistočna obala je strma sa klifovima visokim do 25 m, obrastao je livadama i bjelogoričnom šumom.

Na zapadnoj obali poluotoka leži grad Paldiski, a po unutrašnjosti objekti nekadašnjeg sovjetskog centra za obuku posada nuklearnih podmornica (1965.-68.).
Poluotok administrativno podpada pod grad Paldiski.
## Historija
Prvi pisani zapisi o naseljavanju poluotoka datiraju iz 1377., u srednjem vijeku postojala je luka. 
Šveđani su u 17. vijeku izgradili malu utvrdu **Rogerwiek** na zapadnoj obali, uz koju je izrastao današnji Paldiski. 
Sve do Velikog sjevernog rata poluotok su naseljavali uglavnom Šveđani.

Ruski car Petar Veliki započeo je izgradnju nasipa (lukobrana)
između poluotoka  i otoka Väike-Pakri sa fortifikacijom 1718. Radovi su obustavljeni 1798. iz tih vremena ostao je svjetionik visok 6 metara, pored njega 1889. izgrađen je današnji svjetionik visok 52 m.

Prema sporazumu između tadašnje estonske vlade i SSSR-a iz 1940., poluotok je pretvoren u vojni poligon Crvene armije, zatvoren za civile, pa su malobrojni stanovnici evakuirani (neki od njih su se vratili za vrijeme njemačke okupacije). 
Poluotok je imao dvije sovjetske raketane baze i dvije podmorničke luke.

Posljednji ruski vojnici napustili su Estoniju 1994.

Danas se na poluotoku nalazi kordon kordon granične policije i radarska stanica i brojne vjetroturbine.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Pakri poolsaar''
Pakri

**Pakri** (estonski: *Pakri saared*, švedski: *Rågöarna*=Raženi otoci) su otoci na sjeverozapadu Estonije koja leže u Baltičkom moru, razdvojeni od kopna tjesnacem Kurkse i Paldiskim zaljevom.

## Karakteristike

Pakri imaju površinu od 24,7 km², su zapravo dva veća otoka; i **Suur-Pakri** (Veliki Pakri) površine 11,6 km² i i**Väike Pakri** (Mali Pakri) površine 12,88 km²), razdvojeni plitkim tjesnacem u kom leže otočići *Langgronne* 10,1 ha, *Kappa* 3,9 ha i *Bjärrgronne* 0,8 ha.
Veliki i Mali Pakri povezani su nasipom sa cestom preko otočića Langgronnea.

## Historija
Otoci su prvi put dokumentirani 1283. tokom srednjeg vijeka bili su samostanski feud.

Petoro Šveđana je 1345. kupilo otok Suur-Pakri i naselilo se na njemu.
Za vladavine Ruskog Carstva je 1917. na otoku Väike-Pakri instalirana topnička baterija.

Do Drugog svjetskog rata otoke su naseljavali uglavnom Šveđani,- 354 stanovnika 1934.
Tridesetih godina 20. vijeka na otocima su postojale 2 škole, muzej i crkva.

Od 1940. se otoci koriste kao vojni poligon Crvene armije, pa su stanovnici raseljeni, 1952. na Suur-Pakriju je izgrađeno naselje za smještaj vojnika i oficira, tad je sagrađen i nasip sa cestom između otoka.
Otoci su sve do 1992. korišteni kao poligon za obuku avijacije Varšavskog pakta. 
Pakri su vraćeni Estoniji 16. maj 1994., tako da se do 2010. na otoke vratilo 7 stanovnika koji se bave stočarstvom.

Otoci Pakri danas administrativno podpadaju pod grad Paldiski. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Pakri saared''
Vasalemma

**Vasalemma** u gornjem toku zvana i *Ruila*, je rijeka na sjeverozapadu Estonije duga 50 km.

## Hidrologija

Vasalemma izvire iz niza jezerca sjeveroistočno od sela Kohatu u Okrugu Harju. Od tamo teče do jezera Kernu i močvare Ohtu. Zatim skreće prema jugu, nakon tog prema sjeverozapadu do ušća u Paldiski zaljev kod sela Laokülu.

Najveće pritoke su; Munalaskme (23 km) i Maeru (12 km).

Porječje rijeke prostire se na površini od 403 km² po Okrugu Harju, prosječni godišnji protok na ušću je 3-4 
m³/s.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Vasalemma jõgi''
Saue

**Saue** (njemački: *Sauß*) je grad od 5,831 stanovnika na sjeverozapadu Estonije u Okrugu Harju.

## Geografija

Saue leži na trasi željezničke pruge Tallinn-Paldiski i obilaznice oko Tallinna, udaljen 18 km jugozapadno od Tallinna.

## Historija

Saue je novi grad izrastao u međuratnom periodu pored feuda Saue i željezničke stanice izgrađene 1920.

Današnje selo *Vanamõisa* (izvorno *Kerguta*), na kojem se nalazi veći dio današnjeg grada, prvi put dokumentirano u 13. vijeku u danskom registru (Kircotæn). 
Selo Saue prvi put dokumentirano 1548. kao švedski feud pod imenom **Sawne**. 
U to vrijeme kad je Estonijom vladala Švedska podignuta je i veleposjednička kuća.

Nakon rata za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike Saue je 1960. administrativno spojen sa Tallinnom, nakon tog je 1973. Saue spojen je selom Sauevälja i tako je nastao današnji Saue, koji je dobio status grada 1993.

## Privreda
Današnji Saue je industrijsko predgrađe Tallinna sa tvornicama metalne (AS Saue EPT,  AS Arco-AR, AS Sami) tekstilne (OÜ Mini-Maksi i OÜ Tekelson), građevinske (Mira Ehitusmaterjalid OÜ, Koriks-Fiiber OÜ, AS Toode) i prehrambene (AS Paulig Baltic). 
Pored tog u gradu djeluju i brojne firme koje se bave reklamom, elektronikom i logistikom.

## Pobratimski gradovi

Saue ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;

	           
## Reference

## Vanjske veze

* ''Saue vald - Saue linn''
Keila, Estonija

**Keila** (njemački: *Kegel*) je grad od 10,078 stanovnika na sjeverozapadu Estonije u Okrugu Harju.

## Geografija

Keila leži u donjem toku rijeke Keile, udaljena 11 km od Baltičkog mora i 26 km jugozapadno od Tallinna.
Ona je treći po veličini grad u Okrugu Harju, nakon Tallinna i Maardua.

## Historija

Iznad Keile prije nekih hiljadu godina postojalo je selo, ali ono je prvi put dokumentirano 1241. u danskom registru pod imenom **Keikæl**.  
To se desilo zato jer su sjevernu Estoniju zauzeli su Danci -1219., koji su za mjesto župne crkve odabrali brdo kod Keile.

Orginalnu drvenu crkvu iz 13. vijeka, posvećenu arhanđelu Mihaelu, zamijenila je kamena podignuta krajem 14. vijeka.
Uz crkvu se formiralo naselje od desetak kuća i stotinjak stanovnika. 
*Keikæl* je kao danski feud - 1433. prodan Livonskom redu. 
Red je na riječnom otoku (današnji *Jõepark*) izgradio utvrdu, čiji su temelji ugledali svijetlo dana nakon arheoloških iskapanja 1976.

Grad je uništen pljačkama za Livonskog rata (1558-83), a nakon tog u periodu 1601-02. i zbog gladi i kuge.

Izgradnja željezničke pruge Tallinn-Paldiski 1870. donijela je prekretnicu u razvoju, jer su tad trgovci i poduzetnici počeli kupovati terene i graditi kuće i pogone. Nakon tog je 1905. izgrađena i pruga do Haapsalua, u to vrijeme Keila je bila naselje od oko 65 kuća.

U međuratnom periodu Keila je 1925. postala naselje sa pravom na lokalnu upravu, pa je 1938. dobila je i status grada.

Za Drugog svjetskog rata grad su 23. septembra 1944. od napredovanja Crvene armije branile ne samo jedinice Wehrmachta već i jedinice estonske vojske. Zbog tog su brojni građani zatvarani i deportirani.

Nakon rata za Estonske Sovjetske Socijalističke Republike od 1950. do 62., Keila je bila administrativni centar istoimenog rajona. U tom periodu počela je ubrzano brzo rasti kao satelitsko naselje Tallinna, ali i kao ekonomski i kulturni centar zapadnog Okruga Harju.

Elektrifikacija željezničkih pruga do Tallinna 1958., Kloogaranne 1960., Paldiskogog 1962. i Riisiperea 1981. znatno je unaprijedila promet.

U isto vrijeme u Keili je počela s radom mala zadružna građevinska organizacija (današnji *AS Harju KEK*), koja je puno utjecala na razvoj mjesta.

## Privreda
Najveći industrijski pogoni nalaze se periferiji grada, uz cestu Tallinn-Paldiski, tu se nalazi i današnji *Harju KEK Group*, koji je podigao industrijski park na 48 hektara. 
U njemu radi više od 20 firmi (*PKC Eesti AS*, *Ensto Elekter AS*, *Glamox HE AS*, *AS Draka Keila Cables*, 
*ABB AS*, *Saajos AS*, *AS Harju Elekter*, *VIDA Packaging Eesti OÜ* i drugi) koje zapošljavaju oko 1500 ljudi.

## Pobratimski gradovi

Keile ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;
*  Barsbüttel, Njemačka
*  Birštonas, Litvanija
*  Huittinen, Finska
*  Lunner, Norveška
*  Nacka, Švedska
*  Sigulda, Latvija
	           
## Reference

## Vanjske veze

* ''Keila Linnavalitsus''
Keila (rijeka)

**Keila** je rijeka  koja je svom dužinom od 116 km, najduža rijeka na sjeverozapadu Estoniji koja uvire u Finski zaljev.

## Hidrologija

Keila izvire iz zapadnog ruba močvare *Viirika*, u Okrugu Harju, od tamo teče prema sjeveru uz velike meandre preko gradova Kohila, Kiisa i Keila do ušća u Finski zaljev kod sela Keila-Joa.

Nešto prije ušća (1,7 km) ima vodopad (*Keila juga*), čija se hidroenergija koristi za pokretanje hidroelektrane snage 365 kw / h.

Najveće pritoke rijeke su  *Atla* (33 km) i *Maidla* (22 km). 
Porječje rijeke prostire se na površini od 682 km² po Okrugu Harju, prosječni godišnji protok na ušću je 5,5-6,5m³/s.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Keila jõgi''
Kohila

**Kohila** je naselje od 3,210 stanovnika na sjeverozapadu Estonije u Okrugu Rapla.

## Geografija

Kohila leži duž rijeke Keile, na trasi željezničke pruge Tallinn-Viljandi i ceste Tallinn-Rapla.

## Historija
Selo Kohila je prvi put dokumentirano 1241. pod imenom *Koil* (Koylse). Nakon tog ponovno 1438. kao feud Kohila na riječnom otoku. Selo je razoreno krajem 17. vijeka. 
Mala tvornica kartona podignuta je 1893. (današnja Tvornica papira Kohila). Početkom 20. vijeka uz tvornicu i željezničku stanicu izraslo je naselje koje je 1945. dobilo status gradića.

U vrijeme Estonske Sovjetske Socijalističke Republike, tvornici papira Kohila i lokalnoj državnoj farmi bilo je potrebno mnogo radnika, zbog čega su se u grad doselili brojni stanovnici iz drugih republika SSSR -a.
Tako da je u Kohili još početkom 21. vijeka živilo čak 21 nacionalnosti, a sami Estonci čine oko 80% stanovnika.

## Privreda
Nakon 1989. došlo je do velikog porasta nezaposlenosti, - 2000. za trećinu manje.   
I danas je najveći poslodavac *Tvornica papira Alevovo*. 
Pored tog Kohila ima tvornice; tekstila, metala i kožne galanterije.

## Pobratimski gradovi

Kohila ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Kohila Vald''
Kiisa

**Kiisa** je naselje od 713 stanovnika na sjeverozapadu Estonije u Okrugu Harju.

## Geografija

Kiisa leži duž rijeke Keile, na trasi željezničke pruge Tallinn-Rapla, udaljena 25 km južno od Tallinna.

Kiisa ima pilanu, društveni dom, poštu i biblioteku. Zbog svoje okolice je popularno izletište građana Tallinna.

## Historija

Kiisa je prvi put dokumentirana 1463. kao feud, koji je u međuratnom periodu za Estonske republike 1921. razdjeljen seljacima.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Kiisa alevik''
Žuta bukva (spomenik prirode)

**[[Žuta bukva]]** ( (K. Maly) Czecz. var. *aurea serbica* Tošić) nalazi se u MZ Vagani, selo Zaselje, zaseok Stolići, opština Kotor Varoš, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina. Stablo je karakteristično po izrazito žutom lišću od pupanja u proljeće do opadanja u jesen, što je čini jedinim takvim varijetetom bukve u Evropi. Stablo je veoma staro, pravilne i široko granate krošnje. Razlikuje se od tipične bukve po boji listova i grančica – listovi su veoma žuti i sjajni, a grančice su crvenkaste boje. Na površini od 400 m² oko bukve nalazi se oko 100 mladih jedinki. Pukotina u stablu je ispunjena kamenom, gipsom i pur-pjenom kako bi se drvo zaštitilo od daljeg truljenja.
 

## Spomenik prirode
Vlada Republike Srpske na sjednici od 14. marta 2012. godine donijela je odluku da se Žuta bukva, kao dendrološki raritet, proglasi za zaštićeno podruje III kategorije – spomenik prirode. Površina zone zaštite je 5007 m². O spomeniku prirode brine se opština Kotor Varoš, koja je upravljanje povjerila privrednom društvu Eko-etno selo "Žuta bukva".

## Osnovne karakteristike
Stablo žute bukve staro je oko 300 godina i karakteristično po ujednačenoj zlatnožutoj boji lišća. 

## Reference