Ivan Jakšić

**Ivan Jakšić - Milan** (Velika Kikinda, Austrougarska, 1. mart 1911 - Ilovača kod Goražda, Nezavisna država Hrvatska, 21. januar 1942), bio je jugoslovenski komunista, španski borac i učesnik Narodnooslobodilačke borbe.

## Biografija

Ivan Jakšić je rođen 1. marta 1911. u Velikoj Kikindi, u poznatoj svešteničkoj porodici iz Srpske Crnje. Njegov deda je bio rođeni brat velikog srpskog pesnika i slikara Đure Jakšića. Pohađao je Gimnaziju u Somboru, a potom je 1930. upisao studije mašinske tehnike na Češkom tehničkom univerzitetu u Pragu.

U Pragu je upoznao Milana Gorkića, koji će kasnije postati generalni sekretar Komunističke partije Jugoslavije. Pod Gorkićevim uticajem, i Jakšić je postao komunista. Primljen je u članstvo KPJ 1932. godine. Bio je član prokomunističkih jugoslovenskih studentskih organizacija u Pragu, Akademskog društva "*Jugoslavija*", Društva jugoslovenskih tehničara i Akademskog kluba "*Matija Gubec*". Od 1935. bio je predsednik Društva jugoslovenskih tehničara. Bio je jedan od autora ilegalnih novina "*Pitomec-Chovanec*" koje su distribuirane po studentskom domu jugoslovenskih studenata u Pragu i koje su napadale Jugoslovensko poslanstvo i prorežimski orijentisane studente. Starao se o novopridošlim političkim emigrantima iz Jugoslavije, a od novembra 1935. rukovodio je partijskom tehnikom KPJ u Pragu u kojoj je štampano službeno glasilo Centralnog komiteta, novine "*[[Proleter (novine)|Proleter]]*". Uhapšen je u Pragu aprila 1936. godine, kada je policija saznala za pripreme za održavanje Plenuma CK KPJ u tom gradu, i proteran iz Čehoslovačke u Beč.

### Španski građanski rat

Po izbijanju građanskog rata u Španiji, odlučuje da se prijavi kao dobrovoljac u Internacionalne brigade. Ilegalno se vraća u Prag da bi se pozdravio sa svojom devojkom, a odatle dolazi u Španiju 27. jula 1937. godine. Borio se u čehoslovačkoj Protivavionskoj bateriji Klement Gottwald i bio je njen politički komesar. Nakon pada Španske Republike, prelazi u Francusku i završava u zarobljeničkom logoru u Girsu. Posle pada Francuske, Nemci su ga poslali u logor u Nemačku. Avgusta 1941. uspešno beži iz logora sa četrdesetak Jugoslovena španskih boraca i vraća se u okupiranu Jugoslaviju.

### Drugi svetski rat

Neko vreme provodi kao ilegalac u Zagrebu, a potom odlazi u Sarajevo, i odatle u partizane. Na Romaniji učestvuje u podizanju ustanka koji je organizovao Slaviša Vajner Čiča. U Podromanijskoj kasarni organizovao je političko-kulturni centar, u kojem je održavao predavanja i političke zborove i pisao vesti i biltene. Potom je učestvovao u borbama za oslobođenje Sjetline i Prače. U novembru postaje politički komesar novoformiranog Pračanskog bataljona Romanijskog partizanskog odreda. U vreme kada su se partizani i četnici u Bosni još uvek zajedno borili protiv okupatora, Ivan Jakšić je među prvima uvideo izdajnički karakter četničkog pokreta:

U decembru 1941, učestvovao je u neuspelom napadu na Pale zajedno sa četnicima i uz pomoć anti-ustaški orijentisanih domobrana. Partizane je o rasporedu ustaških i domobranskih snaga obaveštavao domobranski oficir Šubašić, sinovac Ivana Šubašića, koji je zbog toga uhapšen i streljan. Otkrivši pripreme za napad i za predaju domobrana, neprijatelj je promenio raspored, zbog čega napad nije uspeo uprkos velikom zalaganju. Sledećih dana napadi su obnovljeni, ali mesto nije zauzeto. Bila je to jedna od poslednjih zajedničkih akcija partizana i četnika u Bosni.

21. januara 1942. godine, na putu za Goražde, gde se uputio po naređenjima Vrhovnog štaba da bi učestvovao u napadu na grad, upao je u ustašku zasedu. Ubijen je metkom u prsa, zajedno sa svojim komandirom čete Milanom Simovićem, kojeg su ustaše ranjenog zaklale i koji je proglašen za narodnog heroja.

Danas jedna ulica u njegovoj rodnoj Kikindi nosi njegovo ime.

## Izvori

## Literatura
* "Ivan Jakšić - Sećanja Vladislava Balje Beljanskog", "Bački Brestovac - List za istorijsku građu o selu i okolini", 1. oktobar 1994, godina III, broj 10.