Triša Kaclerović

**Trifun "Triša" Kaclerović** (Boka, 14. februar 1879 – Beograd 31. mart 1964) je bio novinar, advokat i levičarski političar, jedan od osnivača Srpske socijaldemokratske partije, a kasnije osnivač i Generalni sekretar Komunističke partije Jugoslavije.

Bio je urednik „Tipografskog glasnika“, „Radničkih novina“ i „Radnika“.

## Biografija

Rođen je 14. februara 1879. godine u Boki kod Sečnja.

### Srpska socijaldemokratska partija

Kaclerović je još u mladosti pristupio socijalističkom pokretu u Kraljevini Srbiji. 23. 3. 1903. godine oko 5.000 studenata, đaka i radnika, je izašlo na demonstracije protiv apsolutističkog režima srpskog kralja Aleksandra Obrenovića, koje su organizovali studenti socijalisti Dimitrije Tucović i Triša Kaclerović, jer im nije dozvoljeno održavanje levičarskog skupa. Skup je završio nasiljem, u Beogradu je u sukobu s policijom poginulo pet, a ranjeno šest ljudi. Uhapšeno je više od 120 demonstranata, protiv 27 podignuta je optužnica, a Tucović i Kaclerović su emigrirali iz zemlje.

Kaclerović je jedan od osnivača Srpske socijaldemokratske partije 2.8. 1903. godine i Glavnog radničkog saveza. U saradnji sa Dimitrijem Tucovićem radio je na stvaranju socijalističke federacije balkanskih naroda. Za narodnog poslanika je izabran dva puta. 1908, kada je bio jedini poslanik Socijaldemokratske partije u skupštini, i 1912, kada je pored njega, poslanik bio i Dragiša Lapčević. Kaclerović je političke poteze Pašićevih radikala često tumačio kao “naređenje stiglo iz Moskve”.

22. avgusta 1911. godine užički socijalisti su sazvali veliki radnički zbor zbog nepoštovanja Zakona o radnjama, na kojem je u ime Glavne partijske uprave i Glavnog radničkog saveza, govorio Triša Kaclerović. Na osnovu diskusije socijaldemokratskih poslanika u Narodnoj skupštini, Dragiše 
Lapčevića i Triše Kaclerovića, može se zaključiti da su aprilski izbori 1912. godine u Užicu protekli u uslovima policijskog pritiska, korupcije i falsifikovanja izbornih rezultata.

1917. godine sa Dušanom Popovićem je emigrirao iz okupirane Srbije.

### Komunistička partija Jugoslavije

Kaclerović je bio jedan od osnivača Socijalističke radničke partije (komunista), aprila 1919. i član Centralnog partijskog veća od septembra 1919. godine. Izabran je za narodnog poslanika, na listi KPJ, novembra 1920. godine. Od proleća 1921. godine nalazio se u rukovodećim partijskim telima KPJ. Os avgusta 1921. godine bio je sekretar, tada ilegalne, Komunističke partije Jugoslavije. Kaclerović je 1922. godine ovako govorio protiv Obznane:

Bio je član Centralnog odbora, legalne, Nezavisne radničke partije Jugoslavije (1923-1924). Delegat na Petom kongresu Kominterne 1924. 1928. godine se demoralisan povukao iz svake političke aktivnosti. Zahvaljujući tome, jedini je generalni sekretar KPJ koji je preživeo Staljinovu Veliku čistku 1930-ih.

Penzionisan je 1948. godine kao sudija Vrhovnog suda FNRJ. Umro je 1964. godine u Beogradu.

## Dela

Kaclerovićeva važnija dela su:

* „Ruska politika i srpska omladina“, 1903.
* „Srpska socijaldemokratska partija prema srpskom seljaštvu“
* „Kragujevački kraval“
* „Martovske demonstracije i Majski prevrat“
* „Radnički pokret u Požarevcu“
* „Cimervaldska konferencija“
* „Militarizam u Srbiji“
* *A New Light on Conditions in Serbia* (sa Dušanom Popovićem), 1918.
* „Obznana 29-XII-1920“
* „Prve samostalne radničke organizacije u Srbiji 1895 do jula 1903“

Od štampanih glasila, bio je urednik „Tipografskog glasnika“, „Radničkih novina“ i „Radnika“. Bio je saradnik „Dnevnog lista“, „Narodnog lista“, „Radničkog lista“, „Okovanog radnika“, „Borbe“ i drugih.

## Politički stavovi

### Kritika ruskog apsolutizma

Početkom 20. veka, Kaclerović je bio veliki kritičar ruske imperijalne politike prema Balkanu:

On je posebno kritikovao rasprostranjenu pojavu rusofilije u srpskoj politici. Kaclerović je tvrdio da ruska politika nije slovenofilska, već samo rusofilska. A rusofilstvo znači "vladu despotizma, vladu knute i tamnice, vladu belog i krvavog terora". 

Umesto usklika "zavedenog" javnog mnenja: "živeo car, živela Rusija!" Kaclerović i srpski socijaldemokrati poručuju "nek padne despotizam i ruski carizam, nek nestane eksploatacije ljudi!"

## Nasleđe

Jedna ulica u Beogradu, na Voždovcu, nosi njegovo ime.

## Literatura
* **Mala enciklopedija Prosveta**, Beograd 1959. godina

## Izvori

## Vanjske veze
* Триша Кацлеровић, Руска политика и српска омладина
* Триша Кацлеровић, цитати