open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Džafer Kulenović

**Džafer-beg Kulenović** (Kulen Vakuf, 17. februar 1891. - Damask, 3. oktobar 1956.) je bio bosanskohercegovački i jugoslavenski političar, poznat kao vođa Jugoslovenske muslimanske organizacije, a potom najviše rangirani musliman u vlastima NDH.

U Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenca se politički aktivirao i pristupio JMO, te je bio ministar u Vladi Kraljevini Jugoslaviji, prije početka Drugog svjetskog rata. Na čelo Jugoslovenske Muslimanske Organizacije je došao poslije smrti Dr. Mehmeda Spahe 1939. godine. Povodom sporazuma Cvetković-Maček Kulenović je tražio stvaranje posebne banovine Bosne i Hercegovine. Vlasti se nisu obazirale na njegove zahtjeve, izmedu ostalog i zato što su na preostalim područjima Bosne i Hercegovine u većini bili Srbi. Kulenović je postao ogorčen na Srbe, zbog njihove želje da "progutaju" Bosnu i Hercegovinu.

Došao je na poziciji zamjenika Predsjednika vlade Nezavisne Države Hrvatske 7. novembra 1941. godine i ostao na toj poziciji sve do kraja rata. Na toj poziciji je zamjenio svog starijeg brata Osmana Kulenovića (koji je nakon propasti NDH izručen jugoslavenskim vlastima i smaknut). 

Poslije pada NDH, Kulenović se preselio u Siriju gdje je i živio do svoje smrti 3. oktobra 1956. u Damasku. Pred smrt je učestvovao u formiranju Hrvatskog oslobodilačkog pokreta. 

Njegov sin, Nihad Kulenović, je nastavio rad u Pokretu, sve do svoje nasilne smrti u Minhenu, koja se tradicionalno pripisuje agentima UDBA-e.

## Povezano
* Vlada Nezavisne Države Hrvatske

## Reference
Instrukcija Draže Mihailovića Pavlu Đurišiću

**"Instrukcija"** četničkog vođe Draže Mihailovića komandantima Pavlu Đurišiću i Đorđu Lašiću je dokument od 20.12. 1941. godine, kojim se naređuje etničko čišćenje svih narodnih manjina i "ne-nacionalnih elemenata" (Bošnjaka, Hrvata, Albanaca i ostalih).  Neki istoričari smatraju da se radi o falsifikatu.

## Sadržaj Instrukcije

U Instrukciji između ostalog piše:

On također četničkim odredima u Crnoj Gori naređuje da "u danom trenutku" očiste Pešter od muslimanskog i albanskog življa:

Draža potom precizira kako treba postupati sa Arnautima, Muslimanima, Ustašama, Hrvatima: 

U dokumentu takođe zapoveda da sa partizanima ne sme biti nikakve saradnje "jer se oni bore protiv dinastije i za ostvarenje socijalne revolucije, što nikada ne sme biti naš cilj, jer smo mi jedino i isključivo samo vojnici i borci za Kralja, Otadžbinu i slobodan narod".

## Posledice

Karakterističan "pogodni momenat" rukovodstvo JVUO je iskoristilo početkom 1943. godine kada je izvršen Pokolj muslimana Pljevalja, Čajniča i Foče, nakon čega je Đurišić raportirao Mihailoviću:

## Verodostojnost

Instrukcije crnogorskim komandantima, majoru Đorđu Lašiću i kapetanu Pavlu Đurišiću, koje propisuju čišćenja terena od nesrpskog stanovništva, neki istoričari pripisuju Mihailoviću, a drugi ističu da je to falsifikat koji je napravio Đurišić.

Jozo Tomašević prihvaća ovaj dokument kao originalan.

Britanski povjesničar Noel Malcolm smatra da "nema pouzdanih dokaza da je sam Draža Mihailović ikad pozivao na etničko čišćenje". On ocjenjuje da je uputa dvojici četničkih zapovjednika "vjerojatno falsifikat", iako ističe da krivotvoritelji nisu bili neprijatelji koji su htjeli diskreditirati Mihailovica, nego sami zapovjednici koji su se nadali da će njihova krivotvorina biti prihvaćena kao originalni četnički dokument. Lucien Karchmar je također iznio razloge u prilog mišljenju da je posrijedi falsifikat, djelo dvojice komandanata koji su željeli pribaviti sebi nepobitnija ovlaštenja za svoje akcije.

U knjizi *Rat i mir đenerala* iz 1998. grupa srpskih istoričara desničarske orijentacije (Bojan Dimitrijević, Kosta Nikolić, Milan Vesović) tvrdi da je ovaj dokument falsifikat te se, između ostalog poziva na to da u ovoj instukciji u potpisu stoji "đeneralštabni đeneral", što nije postojalo kao čin. Bojan Dimitrijević i Kosta Nikolić založili su se 2012. u postupku sudske rehabilitacije Draže Mihailovića za njegovu rehabilitaciju; nekoliko udruženja građana optužilo ih je da su tom prilikom dali lažne iskaze.

## Reference

## Povezano
* Zločini četnika u Drugom svetskom ratu
* Pokolj muslimana Pljevalja, Čajniča i Foče
* Etničko čišćenje

## Vanjske veze
* Instrukcija D. Mihailovića Pavlu Đurišiću od 20. prosinca 1941. (hr wikisource)
* Инструкција Д. Михаиловића Павлу Ђуришићу од 20.12.1941.  (sr wikisource)
* Instrukcija Draže Mihailovića komandantu četničkih odreda u Crnoj Gori i komandantu Limških četničkih odreda o organizaciji, ciljevima i upotrebi četničkih odreda (znaci.net)
Pelé

**Edson Arantes do Nascimento**, poznatiji kao **Pelé** (Três Corações, 21. listopada 1940.; iako je Pelé kao datum rođenja navodio 23. listopada - Rio de Janeiro, 29. prosinca 2022.), bio je brazilski nogometaš i reprezentativac, po mnogima najbolji nogometaš svih vremena (iako tu titulu dijeli s Maradonom). U svojoj je karijeri postigao 760 pogodaka u službenim utakmicama, od kojih 541 u ligaškim natjecanjima, što ga čini jednim od najboljih strijelaca u historiji fudbala. Ukupno je, uključujući i prijateljske nastupe, postigao 1281 gol u 1363 utakmice.

Pelé je danas u Brazilu smatran nacionalnim herojem, a globalno je zaslužan za velike doprinose pri unapređivanju nogometa. Isto tako, postao je glasan zagovornik borbe protiv siromaštva te je čak svoj 1000. pogotak posvetio siromašnoj djeci Brazila. Tijekom karijere je znan kao "Kralj nogometa" (*O Rei do Futebol*), "Kralj Pelé" (*O Rei Pelé*) ili jednostavno "Kralj" (*O Rei*).

Uočila ga je nogometna zvijezda Waldemar de Brito, a karijeru u Santosu je započeo s 15 godina. Već sa 16 je bio član reprezentacije, a prvo Svjetsko prvenstvo osvojio je sa 17 godina. Usprskos brojnim ponudama iz Europe, financijska situacija i brazilske nogometne regule omogućile su Santosu da zadrži Peléa sve do 1974. godine. S Peléom, Santos je dostigao svoj vrhunac osvajanjem Copa Libertadoresa 1962. i 1963., najprestižnijeg klupskog natjecanja u Južnoj Americi. Njegova igra donijela mu je svjetsku popularnost, a Santos je u nekoliko navrata išao na svjetske turneje kako bi iskoristio tu popularnost. Tijekom većine karijere, Pelé je igrao kao središnji napadač.

Pelé je rekorder po broju postignutih golova za svoju reprezentaciju, a ujedno je i jedini igrač u povijesti koji je osvojio čak 3 Svjetska prvenstva. Godine 1962., zbog ozljede se morao povući s prvenstva (iako je isprva bio u momčadi), zbog čega nije dobio medalju. Ipak, FIFA mu je 2007. retroaktivno dodijelila medalju za 1962. i tako ga učinila jedinim s 3 medalje u povijesti.

Nakon što se 1977. umirovio, Pelé je postao aktivan ambasador nogometa. Bio je počasni predsjednik kluba New York Cosmos. Umro je 29. prosinca 2022. godine u bolnici u Rio de Janeiru od posljedica borbe s karcinomom.
Diego Maradona

**Diego Armando Maradona** (Buenos Aires, 30. listopada 1960. – Buenos Aires, 25. studenog 2020.) bio je argentinski nogometaš, trener te izbornik reprezentacije Argentine. Po mnogima, Maradona je bio najbolji nogometaš u historiji, a 1999. godine izabran je za FIFA-inog igrača stoljeća na internetskoj anketi na kojoj je dobio 53.6% glasova, u usporedbi s Peléovih 18.53%. Ipak, nedugo prije ceremonije proglašenja, FIFA je odlučula dodijeliti i drugu nagradu i sazvala je "vijeće" koje je Peléa proglasilo najboljim, stovrivši tako izjednačen rezultat među njima. Mnogi su tu odluku pripisali Peléovoj višegodišnjoj podršci FIFA-i u usporedbi s Maradoninim stalnim kritikama. Na glasovanju koje je proveo IFFHS završio je na 5. mjestu, a u izboru *[[France-Football]]a* na 2. mjestu, iza Peléa.

Maradona je jedini igrač u povijesti koji je postavio čak dvije rekordne vrijednosti transfera. Prvi iznos bio je onaj od £5,000,000 kojeg je Barcelona platila Boci, a drugi £6,900,000 kojeg je S.S.C. Napoli platio Barceloni 1984. godine. Tijekom svoje klupske karijere, Maradona je igrao za klubove Argentinos Juniors, Boca Juniors, FC Barcelona, S.S.C. Napoli, Sevilla FC i Newell's Old Boys. Za reprezentaciju je nastupio 91 put i postigao 34 pogotka.

Sudjelovao je na ukupno četiri Svjetska nogometna prvenstva, uključujući i ono 1986. gdje je, kao kapetan momčadi, vodio Argentinu do pobjede nad Zapadnom Njemačkom u finalu i usput osvojio Zlatnu loptu. Na istom natjecanju postigao je oba pogotka u pobjedi 2:1 nad Engleskom i oba su ušla u povijest. Prvi jer je postignut rukom, a danas je znan kao "Božja ruka", a drugi jer je prije postizanja pogodtka izveo dribling dug 60 metara. Taj je gol 2002. proglašen "Golom stoljeća".

Ipak, Maradona je za života bio jedna od najkontroverznijih figura u povijesti nogometa. Godine 1991. suspendiran je na 15 mjeseci zbog pozitivnog testa na kokain, u Italiji, a 1994. je poslan kući sa Svjetskog prvenstva zbog pozitivnog testa na efedrin. Nakon što se 1997., na 37. rođendan, povukao iz aktivnog nogometa, Maradona je dobio na težini, imao je slabo zdravlje i patio od posljedica konzumiranja kokaina. Godine 2005. kirurškim je zahvatom spriječio daljnje debljanje, a riješio se ovisnosti. Iako nije imao gotovo nikakvog trenerskog iskustva, 2008. postavljen je za izbornika Argentine, ali mu 2010. nije produžen ugovor. Kasnije se nastavio baviti trenerskim poslom, balansirajući poslovne obveze sa ozbiljnim zdravstvenim problemima koji su postajali sve učestaliji. Umro je 25. studenog 2020. godine od posljedica srčanog udara.
Britanska antarktička teritorija

**Britanski Antarktički Teritorij** (engleski: *British Antarctic Territory*, akronim: **BAT**) je jedan od 14 Britanskih prekomorskih teritorija koji se nalazi na području Antarktika.

## Geografija
*Britanski Antarktički Teritorij* leži jugoistočno od Južne Amerike, proteže se od Atlantskog oceana na istoku do Tihog oceana na zapadu. Ima oblik trokuta, najveći dio su oceanske vode, ukupne površine 5 425 000 km², koje se protežu do Antarktika.
Granice teritorija su na sjeveru 60° južne geografske širine, sa juga je to Južni pol, između 20° i 80° meridijana. Unutar tog teritorija osim Antarktika su Južni Orkneyjski i Južni Shetlandski otoci. Ukupna površina kopnene teritorije iznosi 1 700 000 km².

Većina kopnene teritorije na Antarktiku je pod vječnim ledom, to je brdoviti kraj koji se uzdiže od 1 200 m na sjeveru do 2 000 m na jugu.

*Britanskim Antarktičkim Teritorijem* upravlja Visoki komesar sa sjedišem u Stanleyu na Falklandima.

Na teritorijima nema nikakvog stalnog stanovništva, ali po istraživačkim bazama stalno boravi od 50 do 100 i naučnika i tehničara, njihov broj se poveća za antarktičkog ljeta.

Argentini pripada susjedni teritorij između 25° i 74° meridijana, a Čileu između 53° i 90° meridijana. 

## Historija
Od 1908. taj teritorij je bio dio Zavisnih teritorija Falklandskih otoka u kojem su pored Falklanda bili i Južna Georgija i otočje Sandwich. Nakon sklapanja Antarktičkog protokola - 1959., koji je stupio na snagu 1961. britanska vlada je i formalno osnovala novu teritorijalnu jedinicu 3. marta 1962.
## Reference

## Vanjske veze
* ''British Antarctic Territory'' na portalu Encyclopædia Britannica
1408.

Godina **1408** (**[[rimski brojevi|MCDVIII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju (1. 1. po julijanskom kalendaru).

## Događaji

* maj - Ugarsko-hrvatski kralj Žigmund prešao preko Save u Bosnu, utvrdio se kod Dobora.
* 6. 6. - Prvi skadarski rat: Nikita Topija pregovara u ime Balšića sa Mlečanima u okolini Drača - Mlečanima bi ostali Bar i Ulcinj, a Balši III da se vrati Budva sa Lušticom, solanama i Paštrovićima (ne sprovodi se).
* kolovoz - Nikola Frankapan, Žigmundov saveznik, zauzeo Rab.
* 16. 9. - Jedno venčanje je poslednji zabeleženi događaj u nordijskoj istoriji Grenlanda (Istočno Naselje se možda održalo do polovine stoleća). 
* septembar - Kralj Žigmund upao u Usoru, **zauzeo tvrđavu [[Dobor Grad|Dobor]]** te pogubio 126 bosanskih vlastelina (krupni vlastelini - Vukčić, Hranić, Radenović - su na sigurnom).
* 13. 11. - Žigmund izdao povelju cetinskom knezu Ivanišu Nelipiću, koji mu se nedavno pokorio.
* prvih dana prosinca - Izaslanik Ladislava Napuljskog stigao u Veneciju kako bi pregovarao o ustupanju Dalmacije (cjenjkanje kreće od 300.000 dukata). 
* 5. 12. - Mongolski emir Edigu (Edigej) došao pred Moskvu nakon što je spalio nekoliko ruskih gradova - otišao posle plaćenog otkupa. 
* 12. 12. - Ugarski kralj Žigmund osnovao viteški Red Zmaja sa 21 članom (među kojima despot Stefan, Herman Celjski, palatin Nikola Gorjanski sa bratom, Pipo Spano, mačvanski ban Ivan Morović, Karlo i Ivan Krbavski, naknadno i Hrvoje Vukčić). 
* decembar - Žigmundu se pokorio Hrvoje Vukčić, njegov glavni protivnik u Bosni i Hrvatskoj i pristalica Ladislava Napuljskog - potvrđena mu većina titula i poseda. 
* 28. 12. - Reaktivirani bivši kralj Sjepan Ostoja nagradio verne Radivojeviće (Omiš, Posušje, Imotski itd.), što izaziva Hrvojevo neprijateljstvo.

### Tokom/tijekom godine
* U Kini završena Jungleova enciklopedija, tada najveća na svetu.

## Rođenja

## Smrti

* 13. 3. - Grgur Vuković Branković (monah Gerasim), stariji Đurđev brat (* ?)
* april - Miran Šah, Timurov naslednik (* 1366)
* 22. 9. - Jovan VII Paleolog, nakratko vizantijski car 1390 (* 1370)

## Reference

* Svezak drugi: dio prvi. Treće doba: Vladanje kraljeva iz raznih porodica (1301-1526). Prva knjiga: Anžuvinci i Sigismund do gubitka Dalmacije (1301-1409), Vjekoslav Klaić (archive.org)
Vrmac

**Vrmac** je planina i poluostrvo u Crnoj Gori iznad Boke kotorske. Njen najveći vrh je Sveti Ilija visok 766 metara. Ostali vrhovi su Velji vrh (712), Čisti vrh (616), Popova Glava (584) i Sveti Vid (440).

Vrmac je nastavak planine Lovćen. Poluostrvo Vrmac se nalazi između Kotorskog i Tivatskog zaliva. Prema zapadu, Vrmac se spušta ka prolazu Verige, širokom oko 300 m, koji ga odvaja od Devesinjskog poluostrva sa druge strane Boke kotorske. Poluostrvo je načinjeno od fliša podložnog eroziji i koji je kontrast obližnjem kraškom terenu. Strme padine otežavaju rast naselja. Vegetacijom Vrmca dominira makija.

Vrmac je u prošlosti je imao veliki strategijski značaj jer je upravo kroz Verige prolazila granica između Osmanskog carstva i Mletačke republike, pa tako i danas postoje tragovi fortifikacijskih objekata, podignutih radi odbrane granica.

Poluostrvo Vrmac je rijetko naseljeno. Na obalama su gradići Tivat, Kotor, Lepetani, Stoliv i Prčanj, a unutar poluostrva su sela Gornja i Donja Lastva. Kroz Vrmac je prokopan tunel, dugačak 1.637 metara koji povezuje Kotor sa Jadranskom magistralom i ostatkom Crne Gore.
Tunel Vrmac

**Tunel Vrmac** je automobilski tunel u južnoj Crnoj Gori.

Tunel, koji je dugačak 1 637 metara povezuje Kotor sa Jadranskom magistralom i ostatkom Crne Gore. Prolazi ispod planine Vrmac, čime se eliminiše potreba da se ide starim putem preko planine.

Tunel je bio završen napola 1991. godine, a otvoren je za javnu upotebu zbog nedostatka finansijskih sredstava kojim bi se završio. Godine 2004. počeli su radovi na završetku tunela, i dovođenje do evropskih standarda. Građevinski radovi, preuzeti od strane austrijske firme Štrabag su završeni početkom 2007. godine. Tunel je opremljen savremenim osvjetljenjem, ventilacijom i sigurnosnim sistemima.

## Reference
Halim Malkoč

**Halim Malkoč** (1917 - 7. mart 1947) je bio bošnjački (sunitski) imam i vojni kapelan, poznat kao jedini musliman koji je za vrijeme drugog svjetskog rata odlikovan Željeznim križem.

Malkoč je vojnu karijeru započeo kao aktivni oficir kraljevske Jugoslavenske vojske. Godine 1943. se priključio 13. gorskoj SS "Handžar" diviziji, te je nakon tečaja u Berlinu imenovan imamom za pionirski bataljon. U septembru je bio na obuci u okupiranoj Francuskoj u gradu Villefranche-de-Rouergue. Kada je 17. septembra pod vodstvom Ferida Džanića izbila znamenita pobuna, Malkoč je zajedno s njemačkim oficirom dr. Schweigerom uspio pobjeći pobunjeničkim vođama, a potom nagovoriti dio vojnika da se suprostavi pobune. Zahvaljujući tome je pobuna skršena za nekoliko sati. Malkoč i Schweiger su za svoje zasluge odlikovani Željeznim križem.

U oktobru 1944. je imenovan imamom za cijelu diviziju nakon što je njegov prethodnik Abdulah Muhasilović dezertirao. Nakon završetka rata je od strane jugoslavenskih komunističkih vlasti obješen u Bihaću.

## Literatura
* Lepre, George. *Himmler's Bosnian Division: The Waffen-SS Handschar Division 1943-1945.* Atlgen, PA: Schiffer Military History, 1997 
* Munoz, Antonio J., editor. *The East Came West: Muslim, Hindu and Buddhist Volunteers in the German Armed Forces.* (chapters 2 and 13) Bayside, NY: Axis Europa, 2001 
* Redžić, Enver, *“Muslimansko autonomaštvo i 13. SS Divizija".* Sarajevo: Svjetlost, 1987.
Huskina vojska

**Huskina legija**, **Huskina milicija** ili **Huskina vojska** su nazivi za muslimansku (bošnjačku) paravojnu formaciju koja je od 1943. do 1944. djelovala na području sjeverozapadne Bosne i Hercegovine, nominalno na strani NDH i Sila Osovine. Ime je dobila po svom vođi i osnivaču Huseinu "Huski" Miljkoviću, koji je zajedno sa nekoliko stotina sljedbenika za račun osovinskih snaga čuvao red i mir na području Cazinske krajine, neposredno nakon ofanzive Weiss odnosno nestanka Bihaćke republike. Huskine snage, koje su s vremenom narasle na 3000 ljudi, su uglavnom funkcionirale kao lokalna seoska milicija na etnički homogenom bošnjačkom području. Iako je Huska bio formalno podređen Hrvatskom domobranstvu i dobio čin pukovnika, u stvarnosti je djelovao kao nezavisni gospodar rata, odnosno zauzeo pragmatični stav o "miroljubivoj koegzistenciji" sa svim vojnim i paravojnim formacijama, uključujući četnike i partizane. Na kraju je u proljeće 1944. pristao zajedno sa svojim ljudima prijeći u partizane, poslije čega je Huskina legija prestala postojati.
Husein Huska Miljković

**Husein Miljković**, poznat po nadimku **Huska** (Trnava, cca. 1905 - Mala Kladuša, 27. april 1944) bio je bosanskohercegovački (bošnjački) vojni komandant odnosno gospodar rata iz doba drugog svjetskog rata čija je biografija predmet kontroverzi.

Tokom rata je više puta menjao strane, a poginuo je na strani partizana.

## Biografija

Poznat je prije svega kao osnivač i vođa Huskine vojske, bošnjačke paravojne formacije koja je od 1943. do 1944. djelovala na sjeverozapadu BiH, nominalno pod kontrolom NDH odnosno Osovine. Iako je Miljković od vlasti NDH dobio čin domobranskog pukovnika, u stvarnosti je njegova formacija djelovala kao lokalna seoska milicija koja se u pravilu ustručavala od bilo kakvih ofanzivnih akcija. Miljkoviću je, prema većini svjedočanstava, glavni motiv bila zaštita lokalnog stanovništva od ratnih razaranja, te je u tu svrhu sklapao dogovore o nenapadanju kako sa vlastima NDH, tako i sa četnicima i partizanima. Na kraju je u proljeće 1944. odlučio zajedno sa svojim ljudima prijeći u partizane.

### Smrt Huske Miljkovića

Nedugo nakon prelaska Huskinih jedinica u partizane, dolazi do pobune pristaša NDH. Huska, da bi zadržao autoritet, naređuje strijeljanje vođe pobunjenika, inače vlastitog oficira. Prijatelji ubijenog će zbog toga organizovati zaveru, ubiti Husku i brata mu Šabana, te zajedno sa oko 500 boraca preći ustašama. Pobunjenici su također predali 11 zarobljenih političkih komesara ustašama, koji su ih verovatno ubili.

Vođa zavere bio je izvjesni Bajro Baba. Nemački dokumenti navode da je vođa zavere za taj čin "navodno" od Pavelića dobio 4. miliona kuna.

## Nasleđe

Miljković, koji je među svojim sljedbenicima uživao ogromnu karizmu, se zbog svoje pragmatične politike često naziva svojevrsnim duhovnim ocem i pretečom Fikreta Abdića.

## Izvori

## Povezano
* Cazinska buna
Pismo Haralampiju

**Pismo Haralampiju** ili **Ljubezni Haralampije** (arh. *ljubezni* - ljubljeni) je prvi štampan rad Dositeja Obradovića, pisan u aprilu 1783. upućen jednom prijatelju u Trstu, Srbinu iz Hrvatske. Ovo je bila u isti mah i neka vrsta književnoga manifesta i poziv na pretplatu za delo *[[Sovjeti zdravago razuma]]*, koje je izašlo naredne 1784. U toku 1783. godine Obradović je promenio prioritete, i mesto *Sovjeta zdravago razuma* izdao u leto iste godine prvi deo *[[Život i priključenija|Života i priključenija]]*.

Pismo Haralampiju odlikuje zalaganje za narodni jezik, prosvećenost i versku trpeljivost:

## Izvori

## Vanjske veze

* Dositej Obradović - Pismo Haralampiju
* Ljubezni Haralampije, fototipsko izdanje
* Pismo Haralampiju, savremeno izdanje
Halle (Saale)

**Hale** ili **Hale na [[Zale]]u** () je opština u njemačkoj saveznoj državi Saksonija-Anhalt. Hale je rodno mesto njemačkoga kompozitora Georga Fridriha Hendla.

## Historija
Hale je od najranijih vremene bio poznat po solanama. Ime grada potiče od keltske reči za so. Reka koja teče kraj grada zove se Zale i koren reči je ponovo povezan sa solju. Grad se prvi put pominje 806. godine. U sastav Magdeburške nadbiskupije dolazi u 10. veku i ostaje sve do 1680. godine, kada je anektiran u Brandenburg-Prusiju. U srednjem veku bio je član Hanze. Bio je značajan centar Luterovoga protestantskoga pokreta. Nakon okončanja Napoleonovih ratova 1815. vraća se u okvire Prusije.

## Geografski i demografski podaci

Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 87 metara. Površina opštine iznosi 135,0&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 233.013 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 1.726 stanovnika/km². Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 15002000, *[[NUTS]]* (DEE02) i *[[UN/LOCODE|LOCODE]]* (DE HAL) kod.

## Međunarodna saradnja




## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine 
* Njem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn  - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. 
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
957.

__NOTOC__
Godina **957.** (**[[rimske brojke|CMLVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru.

## Događaji
* U Japan prestaje era Tenryaku i počinje era Tentoku.
* Olga od Kijeva se sa paganstva preobraća na pravoslavno kršćanstvo.

## Rođenja

## Smrti

* 6. 9. &ndash; Liudolf, vojvoda od Švapske

## Reference
Tenryaku

je bila  iza ere *[[Tengyō]]* i prije ere *[[Tentoku]].* Ovaj je period trajao od aprila 947. do oktobra 957. Za vrijeme nje je Japanom vladao .

## Napomene

## Literatura
* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). ''Gukanshō: The Future and the Past.'' Berkeley: University of California Press. ; OCLC 251325323
* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ; OCLC 58053128
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[Nihon Odai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon.'' Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* Varley, H. Paul. (1980). *A Chronicle of Gods and Sovereigns: Jinnō Shōtōki of Kitabatake Chikafusa.* New York: Columbia University Press. ; OCLC 6042764

## Vanjske veze
* National Diet Library, "The Japanese Calendar" -- historical overview plus illustrative images from library's collection
Hale (razvrstavanje)

**Hale** je fonetski izraz za grad Halle u Njemačkoj. Također može označavati:

## Ličnosti

* Alan Hale Junior (1921-1990), američki filmski i televizijski glumac.
* Alan Hale Senior (1892-1950), američki filmski glumac i režiser.
* David Hale
** David Hale, američki ambasador.
** David Hale (1981-), američki hokejaš.
** David Hale (1984-), igrač australskog nogometa
** David Hale, američki sudac i bankar
* Edward Everett Hale (1822-1909), američki pisac i svećenik.
* Enoch Hale (1733-1813), američki oficir.
* Gareth Hale (1953-), engleski komik in igralec.
* George Ellery Hale (1868-1938), američki astronom.
* Irving Hale (1861-1930), američki general.
* Matt Hale (1958-), britanski umjetnik.
* Matthew Hale
** Matthew Hale (1609-1676), engleski pravnik.
* Matthew Blagden Hale (1811-1895), avstralski biskup.
* Nathan Hale
** Nathan Hale (1755-1776), američki oficir i obavještajac.
** Nathan Hale (1743-1780), američki oficir.
* Ruth Hale
** Ruth Hale (1887-1934), američka feministkinja.
** Ruth Hale (1908-2003), američka dramatičarka i glumica.
* William Gardner Hale (1849-1928), američki klasični učenjak.
* William Mathew Hale (1940-), američki profesor.
Sebald de Weert

**Sebald de Weert** ili **Sebaldus** (Antwerpen, 2. maj 1567. - Batticaloa, maj ili 1603.), bio je holandski kapetan i viceadmiral, jedan iz plejade velikih moreplovaca i istraživača 16. vijeka, koji je poznat po otkriću Falklandskog arhipelaga. 
## Biografija
*Sebald* je bio jedan od kapetana na galiji *Blijde Boodschap* (Blagovijest) u ekspediciji koju je vodio admiral *Jacob Mahu*. Ta flotila od pet brodova trebala je ispitati Magellanov tjesnac i tako doploviti do Indije. Brodovi su isplovili u junu 1598., na putu je umro Jacob Mahu pa ga je zamjenio *Simon Van Cordes*, a *Sebald* je promaknut u viceadmirala, - flotila je doplovila do Patagonije - u aprilu 1599. 
### Otkriće [[Falklandi|Falklanskog arhipelaga]]

Kad su ušli u Magellanov tjesnac u septembru, zatekla ih je oluja, pa se flotila raspala, Sebaldov brod, oluja je odbacila daleko natrag na otvoreno more. Tako je Sebald 28. februara 1600. doplovio do najzapadnijeg otoka falklanskog arhipelaga Jason. *Sebald* se pokušao i iskrcati da obnovi zalihe, ali mu to nije uspjelo zbog uzburkana mora, ali je sasvim jasno uočio da se radi o nepoznatim otocima, koji nisu bili ucrtani na tadašnjim geografskim kartama. Arhipelag je nazvao po sebi **Sebald de Weert Eilanden** (Otoci Sebald de Weert) koji su se odtad zvali Sebaldovi otoci ili skraćeno *Sebaldes*. Nakon tog se vratio u Holandiju.
### Smrt na [[Cejlon]]u
*Sebald* je nakon tog 1602. ponovno otplovio za Indiju, ovaj put kao viceadmiral prve flotile Holandske istočnoindijske kompanije (Vereenigde Oost-Indische Compagnie) (admiral je bio Wybrand Warwijck). Nakon što su se iskrcali na Cejlonu - umješali su se u borbu protiv Portugalaca, na strani domorodaca, koje su nakon pobjede pustili da slobodno otplove. To se nije dopalo lokalnom vladaru Vimali Dharma Suryau, te ih je on pozvao na gozbu, napio i pobio.
## Izvori
Saveti zdravoga razuma

***Sovjeti zdravago razuma***, knjiga srpskog prosvetitelja Dositeja Obradovića objavljena u Lajpcigu 1784. godine.

Najavu za knjigu Sovjeti zdravog razuma predstavlja Pismo Haralampiju iz aprila 1783. godine.

## Izdanja
1808. godine knjiga je objavljena u Novom Sadu od Sveučilišta Ugarskoga (*Vseučilišča Vengerskago*). Kasnije je objavljena u Knjažesko-Srbskoj tipografiji u Kragujevcu 1833. godine. Delo je ponovo objavila Zadužbina Dositeja Obradovića u Beogradu 2007. godine, povodom 200 godina Dositejevog dolaska u Srbiju.

## Sadržaj

Sovjeti zdravoga razuma sadrže pet poglavlja, i to tri traktata iz etike – o ljubavi, vrlini i poroku – i dva autobiografski zasnovana eseja, u kojima je izneo zanimljive podatke o svom književnom radu i dalje razvio praktičnu stranu svog prosvetiteljskog učenja.

Knjiga predstavlja kritiku srpskog narodnog i crkvenog života sa prosvetiteljskih pozicija. Knjiga sadrži izabrane misli i savete učenih ljudi s raznih jezika prevedene. To su moralni i polemični ogledi, puni prosvetiteljskih misli. Za Dositeja, pisanje pre svega ima svoju vaspitnu i korisnu vrednost u širenju prosvetiteljskih ideja. Karakteriše ga čvrsta vera u zdrav razum, u nauku. U *Savetima zdravog razuma* Dositej piše:

Na Dositeja su uticala predavanja nemačkog filozofa prof. Johanna Augusta Eberharda u Haleu, koji je 1786. godine objavio knjigu sličnog naziva (*Sittenlehre der Vernunft*).

## Izvori

## Vanjske veze
*  Saveti zdravoga razuma (savremeno izdanje)
* Dositej Obradović - Sovjeti zdravoga razuma (scribd.com)
* Sovjeti zdravoga razuma, fototipsko izdanje  (Narodna Biblioteka Srbije)
* Sovjeti zdravoga razuma, elektronsko izdanje  (antikvarne-knjige.com)
* Sovjeti zdravoga razuma, Odlomak o sujeverju
Zdrav razum

**Zdravi razum** je pojam koji ljudi koriste za skup vrijednosti ili za skup propozicija koji ljudi smatraju mudrim i ispravnim, ne oslanjavajući se na ezoterično znanje ili istraživanja, ali koje ze zasniva na znanju koji ljudi drže zajedničkim.
Şennur Nogaylar

**Şennur Nogaylar** () (Istanbul, Turska - 1957.) je turska glumica.Najpoznatija je po ulozi Firdevs u Tisuću i jednoj noći te kao Leyla u Ljubav i kazna.

## Filmografija
### Televizijske uloge
* *[[Ljubav i kazna (TV serija)|Ljubav i kazna]]* (2010. - 2011.) kao Leyla
* *[[Tisuću i jedna noć (TV serija)|Tisuću i jedna noć]]* (2006. - 2008.) kao Firdevs
* *[[Omuz Omuza]]* (2004.) kao Fıtnat Öz
### Filmske uloge
* *[[Dersimiz Atatürk]]* (2009.)
* *[[Hokkabaz]]* (2006.) kao Emine
* *[[Döngel Karhanesi]]* (2005.) kao Cemile

## Izvori
* 
* Članak o glumici na SinemaTürku
Tomris İncer

**Tomris İncer** () (rođena 16. ožujka 1948. godine u Bugarskoj). Turska je glumica. Najpoznatija je po ulozi Nadide Evliyaoğlu u Tisuću i jednoj noći te kao Şahnur Baldar u Ljubav i kazna.

## Filmografija
* (2010.) - Ljubav i kazna - Şahnur Baldar
* (2009.) - Pravi muškarac - Baka
* (2006.-2008.) - Tisuću i jedna noć - Nadide Evliyaoğlu
* (2006.) - Tramvaj - Madame Eleni
* (2003.) - Pšenica
* (2001.) - Ljetna ljubav
* (1998.) - Igra mi je stara - Anne
* (1997.) - Pod ljubavnom opsadom
* (1994.) - Hlače i...
* (1993.) - Za razliku od svijeta
* (1993.) - Svijet naopačke
* (1990.) - Skriveno lice
* (1978.) - Naočnjaci

## Izvori
* http://www.imdb.com/name/nm1172345/
Murat Yıldırım

**Murat Yıldırım** () (Konya, Turska, 13. travnja 1979.), je turski glumac.

 
## Biografija

Rodio se u Konyi u obitelji oca Turčina i majke Sirijke, a odrastao je u Mardinu, gradu na sjeveroistoku Turske. Zanimao se za matematiku i glazbu, a prve glumačke korake napravio je još u osnovnoj školi kada je nastupio s manjom ulogom u predstavi koju je postavio njegov otac, školski učitelj.

Diplomirao je na odjelu strojarstva na tehničkom fakultetu Yildiz u Istanbulu. U to vrijeme svirao je bubnjeve u bendovima svojih prijatelja.

Glumom se počeo baviti gotovo slučajno, a glumački je debi ostvario 2003. godine u seriji *Ölümsüz ask*. Uspjeh u Turskoj ostvario je ulogom Alija u televizijskoj seriji *Firtina* (2006.), dok je međunarodnu slavu postigao ulogom Demira Dogana u popularnoj seriji *Asi* (2007.-2009.), koja se s velikim uspjehom prikazivala u arapskim zemljama na Bliskom Istoku, te u Bugarskoj i Rumunjskoj. U seriji je glavnu ulogu dijelio s glumicom Tubom Büyüküstün koja tumači naslovnu junakinju Asi.

Za ulogu u filmu 'Araf' osvaja 2006. nagradu *Golden Orange*. Godine 2008. tijekom snimanja serije Asi, usporedo je snimao i film *Güz sancisi* u kojem mu je partnerica bila glumica Beren Saat (*Bihter*), poznata kao iz serije *[[Aşk-ı Memnu (TV serija)|Strasti Orijenta]]*.

Premda još uvijek zaokupljen glumom, Murat je objavio kako ima i političke ambicije te kako mu je u budućnosti želja biti zastupnik u turskom parlamentu.

### Privatni život

Od 2008. godine oženjen je glumicom Burçin Terzioğlu (poznata po ulozi *Ahzad* u seriji Ezel), koju je upoznao na snimanju serije *Firtina* 2006. godine. Zaprosio ju je tijekom snimanja serije Asi za vrijeme napete svađe. Naime, Burçin je bila ljubomorna na Muratovu kolegicu Tubu (*Asiye “Asi” Kozcuoğlu*) te je pohitala na snimanje u Antakyiju i doživjela putem lakšu prometnu nesreću, što je ubrzalo Muratovu odluku o prosidbi. U 2014 su se rastali

## Filmografija

## Napomene

## Vanjske veze
* Murat Yıldırım na IMDb-u 
* Suprugu sam zaprosio zbog ljubomore (na) Asi večernji.com
* sapunice.net - Murat Yıldırım biografija
* 24 sata.info
* dnevnik.hr - demir iz serije asi ulazi u politiku
* Intervju s Muratom Yıldırımom snimka intervjua s Nove TV na youtube.com
Nurgül Yeşilçay

**Nurgül Yeşilçay ** () (Afyon, 26. ožujka 1976.) je turska glumica.

## Biografija

Nurgul je završila glumu na državnom konzervatoriju sveučilišta Anadolu u Eskişehiru. Nakon što je diplomirala, ostvarila je nekoliko glavnih uloga u kazališnim predstavama kao što su Ophelia u Hamletu i Blanche u Tramvaj zvan čežnja. Usporedo s nastupima u kazalištu,

Na velikom ekranu debitirala je 2001. godine u filmu Sellale (The Waterfall). Nakon toga ostvarila je zapažene uloge u mnogobrojnim serijama poput Asmali konak, Ezo Gelin, a glumila je i u filmovima: Vicdan, Egreti Gelin i Yasamin Kiyisinda.

Nurgul je dobitnica mnogobrojnih nagrada ‘Golden Boll’, ‘Screen Actors Guild’, ‘Sadri Alisik Acting’, a osvojila je i nagradu za najbolju glumicu na 45. Antalya Golden Orange Film Festivalu.

## Privatni život

Nurgul je bila u braku s Cemom Ozerom od 2004 – 2010. godine, te ima sina Osmana Nejata.

## Filmografija
### Televizijske uloge
* Paramparca (2014. - 2015) kao Gulseren
* *Sensiz Olmaz* (2011.) kao Feryal
* *[[Ljubav i kazna (TV serija)|Ljubav i kazna]]* (2010.) kao Yasemin Ustun
* *[[Ezo Gelin]]* (2006. - 2007.) kao Ezo Gündoğdu
* *[[Belalı Baldız]]* (2005.) kao Arzu
* *[[Melekler Adası]]* (2005. - 2004.) kao Şerbet / Ayşe
* *[[Asmalı Konak]]* (2002.) kao Bahar Karadağ
* *[[Reyting Hamdi]]* (2002.) kao Nurgül
* *[[90-60-90]]* (2001.) kao Deniz
* *[[İkinci Bahar]]* (1998.) kao Gülsüm Percons Meriç
### Filmske uloge
* *[[Çınar Ağacı]]* (2010.) kao Sonay
* *[[7 Kocalı Hürmüz]]* (2009.) kao Hürmüz
* *[[Vicdan]]* (2008.) kao Aydanur
* *[[Yaşamın Kıyısında]]* (2007.) kao Ayten Öztürk
* *[[Adem'in Trenleri]]* (2007.) kao Hacer
* *[[Anlat İstanbul]]* (2004.) kao Saliha
* *[[Eğreti Gelin]]* (2004.) kao Kostak Emine
* *[[Asmalı Konak - Hayat]]* (2003.) kao Bahar Karadağ
* *[[Mumya Firarda]]* (2002.) kao Fatıma
* *[[Şellale]]* (2001.) kao Nergis
* *[[Herşey Çok Güzel Olacak]]* (1998.) kao Hemşire
## Nagrade
* *[[Zlatna naranča]]* (2008.) za najbolju glumicu
## Izvori
* 
* Članak o glumici na SinemaTürku
Feride Çetin

**Feride Çetin** () (Istanbul, Turska - 5. studenoga 1980.), turska je glumica. Poznata je po ulozi Çiçek Moran u turskoj TV seriji *[[Aşk ve Ceza|Ljubav i kazna]]*. 

## Filmografija

## Izvori
* 
* Podatci o glumici na SinemaTürku
Aïn Fekan

**Aïn Fekan** je gradi i istoimena općina (commune) u Alžiru, smještena u provinciji Mascara. Prema popisu iz 1998. godine tamo je živjelo 10573 ljudi.

## Reference
958.

__NOTOC__
Godina **958.** (**[[rimske brojke|CMLVIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru.

## Događaji
* Kineska dinastija Kasniji Zhou pokreće pohod protiv kineske dinastije Liao s ciljem povrata izgubljenih Šesnaest prefektura, ali je poražena.
* Fatimidski vojskovođa Gawhar al-Siqilli zauzima Ifgan, prijestolnicu pobunjenog hardižitskog plemena Banu Ya'la. Gawhar nakon toga osvaja najveći dio današnjeg sjevernog Maroka i Alžira, uključujuće gradoveTanger, Sijilmasa i Tlemcen.
* Kralj Kshemgupta od Kašmira umire, te ga nasljeđuje sin Abhimanyu, ali de facto vladar postaje njegova udovica Didda.
* Počinje dinastija Marche (vjerojatni datum).

## Rođenja

* Vasilije II, bizantski car
* Samuilo od Bugarske
* Vladimir I, knez Kijevske Rusije

## Smrti

* Kralj Gorm Stari od Danske
* Abul Hasan Ali Al-Masu'di, arapski geograf, historičar i fizičar

## Reference
Didda

**Didda** je bila vladarica Kašmira od 958. do 1003. godine, prvo kao regentica svog sina i brojnih unuka, a potom i kao samostalna vladarica. Većina podataka o njoj se temelji na *[[Rajatarangini]]*, tekstu koga je napisao Kalhana u 12. vijeku.

## Literatura
* 
* 
* 
*
Vladimir I Veliki

**Vladimir I Veliki **, **Vladimir Svjatoslavič** ili **Sveti Vladimir** (958 — 1015) je bio veliki knez Kijeva, koji je prešao na hrišćanstvo 988. i posle toga je pokrstio celu Kijevsku Rusiju. Slavi se kao svetac.

## Dolazak na tron

Vladimir je bio najmlađi sin Svjatoslava I (945 — 972). Svjatoslav je odredio da Vladimir bude vladar Novgoroda, a Jaropolk da bude vladar Kijeva. Nakon Svjatoslavljeve smri 972. izbija sukob među braćom 976. godine. Sukobili su se Jaropolk i Oleg. Vladimir je izgubio Veliki Novgorod, pa je pobegao 977. u Skandinaviju, gde je skupio dosta Vikinga. Sa njima kreće protiv Jaropolka.

Na putu za Kijev tražio je ruku Rognede, ćerke od Rogvoloda, kneza Polotska. Pošto je odbijen, Vladimir je zauzeo Polotsk i oteo Rognedu. Polock je bio ključni grad na putu za Kijev. Posle Polotska zauzima Smolensk. Kijev zauzima 980. godine. Pri tome ubija Jaropolka i proglašava se velikim knezom Kijevske Rusije.

## Godine paganske vlasti

Vladimir je nastavljao da širi svoje posede, tako da je 981. zauzeo červenske gradove, a 983. potčinio je Jatviage, koji su bili između Litvanije i Poljske. Predvodio je flotu 985. protiv Bugara u Kami, zauzimajući na pohodu brojne tvrđave i kolonije.

Hrišćana je bilo i tokom Olegove vlasti. Međutim, Vladimir je ostao pagan. Imao je 800 konkubina. Postavljao je paganske statue. Neki navode da je nastojao da reformiše slovenski paganizam, postavljajući Peruna (boga groma) kao glavnog.

## Pokrštavanje Rusije

Tokom 987, Vladimir se konsultovao sa svojim boljarima, pa je na sve strane poslao predstavnike da izuče različite religije.
Nestorova hronika opisuje ta zapažanja. Za muslimanske Bugare sa Volge izaslanici su javili da ta religija nije prihvatljiva, jer zabranjuje alkohol i svinje.

Ruski izvori opisuju Vladimirov sastanak sa jevrejskim izaslanicima (moguće da su bili Hazari). Vladimir je smatrao da je jevrejski gubitak Jerusalima dokaz da ih je Bog napustio. Vladimir se okrenuo hrišćanima. U nemačkim crkvama nije video nikakve lepote, ali u Konstantinopolju je bio oduševljen ceremonijalom.
Rekao je „*Mi više nismo znali da li smo na nebu ili zemlji*“.

Nakon zauzimanja Hersona na Krimu, zatražio je ruku sestre vizantijskog cara Vasilija II. Nikad pre toga grčka princeza se nije udavala za varvarskog princa. Vladimir se krstio u Hersonu 988. godine. Vrativši se u Kijev uništio je sve paganske spomenike i osnovao je mnogo crkvi. Osnovao je manastir na Svetoj gori.

## Svetac

Stvorio je savet boljara, a svojih 12 sinova je postavio na čelo provincija. Sa susedima je živeo u miru, izuzev Pečenega koji su upadima narušavali mir. Slavljen je kao svetac i od pravoslavne i od katoličke crkve.
959.

__NOTOC__
Godina **959.** (**[[rimske brojke|CMLVIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru.

## Događaji
* 1. 10. &ndash; Kralj Eadwig od Engleske umire, te ga nasljeđuje brat Edgar, pod čijom vlašću Northumbrija dolazi pod englesku vlast i time Engleska konačno postaje jedinstvena država.
* Dunstan postaje biskup Worcestera i Londona.
* Kölnski nadbiskup Bruno I dijeli Lotaringijsko Vojvodstvo sa svojim nećakom Friedrichom.

## Rođenja

* Car En'yū od Japana

## Smrti

* 1. 10. &ndash; Kralj Eadwig od Engleske
* 9. 11. &ndash; Konstantin VII, bizantski car (r. 905)
* Ælfsige, nadbiskup Canterburyja
* Chai Rong (također poznat i kao car Shizong od Kasnijeg Zhoua)

## Reference
Aelfsige

**Ælfsige** (ili **Aelfsige**; ? - 959) bio je biskup Winchestera, a potom nadbiskup Canterburyja od 958. do 959.

Ælfsige je biskupom Winchestera postao 951. Godine 958. je preveden iz Winchestera za nadbiskupa Canterburyja.

Ælfsige je umro u Alpama od hladnoće dok je putovao u Rim kako bi primio pallium od pape Ivana XII. Na njegovo mjesto je kralj Eadwig imenovao Byrhthelm, biskupa Wellsa. Ælfsigeova oporuka je očuvana te pokazuje kako je Ælfsige bio oženjen, te imao sina Godwinea od Worthyja, poginulog godine 1001. u borbi protiv Vikinga.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
*  

## Vanjske veze
* Prosopography of Anglo Saxon England: Ælfsige
Worcester

**Vuster** () je grad u zapadnoj Engleskoj i glavni je grad istoimene grofovije Vusteršer. Nalazi se 48 kilometara jugozapadno od Birmingema i 47 kilometara severno od Glostera. Grad ima 94.300 stanovnika. Kroz grad teče reka Severn, kraj koje se nalazi katedrala iz 11. veka.

## Historija
Područje Vustera nastanjeno je od neolitika. Oko 400. p. n. e. osnovano je naselje mna istočnoj obali reke Severn okruženo obrambenim bedemima. Zbog značajne pozicije na putu od Glevuma (Glostera) do Virokoniuma (Vrokstera) Rimljani su tu osnovali tvrđavu u 1. veku. Međutim pošto su Rimljani pomerali granice na zapad Vuster se razvio u industrijski grad sa proizvodnjom keramike i gvožđa.

Oko 300 godina rimski Vuster je predstavljao napredan trgovački i proizvođački centar. Do vremena rimskog povlačenja iz Britanije 407. smanjio se i ne spominje se sve do sredine 7. veka. Tada se spominje kao anglo-saksonsko naselje Veogornaster.
Tada je postao sedište biskupije, iako je obližnji Gloster bio mnogo veći. To je verovatno bilo zbog velike hrišćanske zajednice u Vusteru. Prilikoim pobune 1041. protiv kaznenih poreza grad je bio gotovo razoren. Za vreme građanskog rata između kralja Stefana i carice Matilde napadan je nekoliko puta (1139, 1150. i 1151).

Proizvodnja odeće je postala najveća industrija u srednjem veku, pa je grad imao oko 10.000 stanovnika. 
Kod Vustera je Oliver Kromvel potukao rojaliste 3. septembra 1651. u bici kod Vustera. Čarls II je pokušao da se ponovo domogne krune, ali bio je poražen jugozapadno od Vustera. Nakon poraza Čarls se vratio u svoje sedište, pa je prerušen pobegao u Francusku. Vuster je bio jedan od gradova, koji su bili verni kralju, zbog čega su ga zvali "verni grad".

Džon Vol je 1750. osnovao fabriku za proizvodnju porcelana (kraljevsku vustersku porcelanskiu kompaniju). Fabria više ne radi, ali zaposleni su brojni dekorateri, a postoji i muzej.

## Industrija
U 19. i 20. veku Vuster je bio najveći centar proizvodnje rukavica, ali ta industrija je značajno nazadovala.
Najpoznatiji vusterski proizvod je vusterski sos.

## Katedrala i manastir u Vusteru
Vusterska katedrala je anglikanska katedrala. Na tom mestu je 680. osnovana prva katedrala, od koje ništa nije ostalo. Kripta postojeće katedrale je iz 10. veka, a ostsli delovi su izgrađeni u 12. i 13. veku. katedrala je građena i u romaničkom i u gotičkom stilu. U njoj se nalazi grob engleskog kralja Jovana bez Zemlje.

Monasi su se tu nalazili od 7. veka, a benediktinski manastir je iz 10. veka. Benediktinci su isterani 1540. Bivša monaška biblioteka sadržaval je veliki broj rukopisa, koji se sada nalaze na raznim drugim mestima (Kembridž, Oksford, London...).

Katedrala je restaurirana 1857-1874.

## Vanjske veze

* Worcester City Council 
* LocalHistories.org - Brief History of Worcester
* Visit Worcester  
* See Worcester - all you ever needed to know about Worcester
* Worcester Standard - The Local Worcester Newspaper
Dževher ibn Abdulah Sicilijanac

**Dževher ibn Abdulah "Sicilijanac"** (Arapski: **جوهر الصقلي**), je rođen oko 928-930, umro 992, također poznat kao **El-Rumi** je bio jedan od najvažnijih vojskovođa u fatimidskoj vladavini. Osnivač je grada Kaira i univerziteta al-Azhar.

## Biografija
Dževher je bio sicilijanski Memluk (islamizirani, rob-vojnik, služili u Ejubijskoj dinastiji od 9-17 stoljeća), grčkog porijekla. Njegova porodica je porijeklom sa Sicilije po čemu je dobio nadimak **الصقلي** *Sicilijanac*). Doveden je kao rob u Sjevernu Afriku. U službu kod halife Ismaila ibn Mensura je doveden kao posebno inteligentan i sposoban rob. Sin halife Muaz Dinilah ga je oslobodio i imenovao njegovim ličnim sekretarom. Uskoro je postao vezir i visokorangiran vojni general, gdje je pokazao veliko vojno umjeće. Pod njegovim komandovanjem, granice Fatimidskog carstva su proširene. Osvojio je grad Fez u Maroku.
 Nakon što su zapadne granice Fatimidskog carstva osigurane, Dževher "Sicilijanac je počeo osvajati teritorije prema Egiptu i osvojio je teritorije oko rijeke Nil nakon opsade Gize. Dževher je nakon toga vladao Egiptom do 972. kao namjesnik.

U tom periodu on je osnivao grad Kairo kao novu prijestolnicu Fatimidskog halifata. 970. godine osniva al-Azhar džamiju. Dževher je umro u februaru 992. godine.

## Povezano
* Halifa
* Kairo
* Azhar

## Reference

## Vanjske veze
* Kompletna biografija Abdulaha Dževhera- Sicilijanca (Eng.) .
Grofovija La Marche

**Grofovija La Marche** () je bila srednjovjekovna francuska grofovija koja otprilike odgovara današnjem departmanu Creuse.

Marche se kao zasebno leno prvi put pojavila sredinom 10. vijeka kada ju je akvitanski vojvoda Guillaume III dao jednom od svojih vazala po imenu Boso, koji je dobio titulu grofa. U 12. vijeku je grofoviju preuzela porodica Lusignan. Njeni pripadnici su također bili i grofovi Angoulêmea i grofovi Limousina.

Sa smrću grofa Guya koji 1308. godine nije ostavio nasljednika, njegovi posjedi u La Marcheu su preuzeti od kralja Philipa IV. Godine 1316. je kralj La Marche pretvorio u apanažu za svog najmlađeg sina, kasnijeg kralja Charlesa IV. Godine 1327. La Marche je prešla u ruke Kuće Bourbon. Porodica Armagnac ju je držala od 1435. do 1477, kada se vratila Bourbonima.

Godine 1527. La Marche je preuzeo Francois I te je postala domenom francuske krune. Bila je podijeljena na *Haute Marche* i *Basse Marche*, s time da je Haute Marche ostala postojati do 17. vijeka. Od 1470. do Revolucije provincija je bila pod nadležnošću parlamenta Pariza.

## Grofovi Marchea
### Dinastija Marche

* Boso I le Vieux (Stari), grof od Marchea i Périgorda (958&ndash;988)
* Aldebert I, grof od Marchea i Périgorda (988&ndash;997)
** Boso II, grof od Marchea i Périgorad (988&ndash;1010)
* Bernard I (1010&ndash;1041)
** Njegova kćer, Almodis, prvo se udala za Huga V od Lusignana, i njihov sin Hugo VI je preko nje kasnije naslijedio Marche.
* Aldebert II (1047&ndash;1088)
* Boso III (1088&ndash;1091)
** Eudes I, sin Bernarda I, vjerojatno vladao kao regent za nećaka Bosoa III (1088)

### Dinastija Lusignan
* Hugo I Đavo, sin Huga V od Lusignana i Almodis de la Marche (1091&ndash;1102)
* Hugo II (1102&ndash;1151)
* Hugo III (1151&ndash;1165)
* Hugo IV Smeđi (1203&ndash;1219)
* Hugo V (1219&ndash;1249)
* Hugo VI (1249&ndash;1260)
* Hugo VII (1260&ndash;1275)
* Hugo VIII (1270&ndash;1303)
* Guy (1303&ndash;1308)
* Yolanda (1308&ndash;1314)
* anektirao Philip IV od Francuske i dao kao apanažu svom sinu Charlesu Lijepom

### Dinastija Capet
* Charles Lijepi (1314&ndash;1322)
* Nakon Charlesovog stupanja na prijestolje 1322, grofoviju je zamijenio s Louis od Bourbona za Grofoviju Clermont.

### Dinasija Capetian-Bourbon
* Louis I od Bourbona (1322&ndash;1342)
* Pierre I od Bourbona (1342&ndash;1356)
* Jacques I od Bourbona (1356&ndash;1362)
* Pierre II od Bourbon-La Marchea (1362)
* Jean I od Bourbon-La Marchea (1362&ndash;1393)
* Jaqcues II (1393&ndash;1438), oženio se za Giovannu II od Napulja

### Dinastija Armagnac
* Bernard, grof od Pardiaca i Marchea, vojvoda od Nemours (1438&ndash;1462) (preko supruge Eleanor, kćeri Jacquesa II)
* Jacques od Armagnaca, grof od Pardiaca i Marchea, vojvoda od Nemours a(1462&ndash;1477)
* Godine 1477. Jacques je osuđen za izdaju a teritorije mu je konfiscirao Louis XI od Francuske.

### Dinastija Capet-Bourbon
* Pierre II od Bourbona (1477&ndash;1503)
* Charles III od Bourbona, grof od Montpensiera, Beaujeua, Marchea i Foreza; vojvoda od Bourbona (1505&ndash;1525)

## Povezano
* Marka (teritorija)
Vidimo se u čitulji

**Vidimo se u čitulji** je dokumentarni film režisera Janka Baljaka iz 1994. godine. Baziran na knjizi *[[Kriminal koji je izmenio Srbiju]]*, Aleksandra Kneževića i Vojislava Tufegdžića, film govori o naglom porastu kriminala u Srbiji tokom ratova u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini. Film sadrži delove intervjua koji su vođeni sa kriminalcima i policijom 1990-ih godina, uz prikaz fotografija na kojima se vide vođe i članovi kriminalnih bandi.

## Sadržaj
Film priča o takozvanim „momcima sa vrelog asfalta“ – prestupnicima koji otvoreno pričaju o svom životu, predstavljajući sebe kao verziju modernog Robina Huda.
Film govori o mladim ljudima, koji se u ratom pogođenoj zemlji, povode za lakim sticanjem novca koji im može pružiti raskoš i zadovoljstvo, nasuprot siromaštva, neizvesnosti i straha. Sve to im nudi članstvo u nekoj od bandi. Grbenarević, jedan od najmlađih aktera, to ovako objašnjava:

Film gledaocima pruža direktan uvid u balkansko podzemlje, jer sami kriminalci pričaju o kriminalu u Srbiji, ocenjujući njegove pozitivne i negativne strane. Poslednje scene filma prikazuju sahrane trojice intervjuisanih koji su ubijeni tokom snimanja filma.

## Reference

## Vanjske veze
* Vitezovi asfalta otišli u zaborav („Alo“, 13. jun 2010.) 
* Vidimo se u čitaonici - parodija filma
* Mala trola puna kontrolora – parodija filma
Gianluigi Buffon

**Gianluigi Buffon** (Carrara, 28. 1. 1978), bivši talijanski nogometni golman i reprezentativac te svjetski prvak u nogometu. Buffon se danas smatra jednim od najboljih golmana u povijesti. Pelé ga je proglasio jednim od 125 najboljih živućih igrača. Titulu najboljeg golmana Serije A osvajao je rekordnih 8 puta, a IFFHS ga je čak četiri puta proglašavao golmanom godine, uključujući i najboljim golmanom 21. vijeka.