Sultanat Gornja Jafa

**Sultanat Gornja Jafa ** (arapski: سلطنة يافع العليا = *Saltanat Jafi al-Ulja*, engleski: *Sultanate of Upper Yafa*) bio je vazalna feudalna država Britanskog Carstva koja je postojala od 1894 do 1967 godine na jugu Arapskog poluotoka istočno od luke Aden kao dio **[[Protektorat Aden|Protektorata Aden]]**. Danas je teritorij ovog bivšeg sultanata dio jemenske Muhafaze Lahidž.

Prijestolnica ovog Sultanata bio je Madžabah. U okviru ovog malog Sultanata bili su i slijedeći podređeni šeikati; Busi, Dhubi, Hadrami, Maflahi i Mausata.

## Historija

U ovom planinskom zabačenom dijelu Jemena od 18. st. vlada plemenski klan Harhari iz plemena Jafa koji su nosili naziv - šeik.
Oko 1800 tadašnji šeik *Kahtan ibn Umar ibn Salih*, uzeo je naslov sultana i postao vladar pet manjih podređenih plemenskih šeikata, koji su nastanjivali ovaj kraj još od antičkih vremena): Busi, Dhubi, Hadrami, Maflahi i Mausata.

Kako se Britansko Carstvo namjeravalo dobro učvrstiti u važnoj strateškoj luci Aden, i osigurati pozadinu te svoje krunske kolonije. Zbog toga je od kraja 19. stoljeća počelo sklapati *Ugovore o zaštiti* s lokalnim plemenskim liderima, oni bi dobili vlast u svojoj vazalnoj državi, a zauzvrat su morali ući u britansku kolonijalnu političku tvorevinu Protektorat Aden, koja je Britancima omogućavala kontrolu nad cijelim teritorijem.

Tako je i *Sultanat Gornja Jafa* sklopio *Ugovore o zaštiti* s Britancima 1904 godine i postao dio Protektorata Aden. Međutim Britanska prisutnost u ovom nedostupnom planinskom kraju bila je samo simbolička, oni praktički sve do 1944. nisu uopće dolazili u taj kraj.

Sultanat Gornja Jafa je bio 1960-ih jedini član dotadašnjeg Protektorata Aden iz zapadnog dijela Jemena koji se odbio priključiti novosvorenoj britanskoj kolonijalnoj tvorevini Federaciji Arapskih Emirata Juga, i tako izazvao pravu krizu. Uz njega su stala i njehova četiri šeikata, jedino se Šeikat Muflihi odcijepio od Sultanata i priključio u Sultanatu Donja Jafa i tako ušao u Protektorat Aden. Kriza je razriješena tako što se 1963 godine Sultanat Gornja Jafa priključio udaljenom Južnoarapskom Protektoratu s kojim nije ni graničio. Međutim ni to stanje relativne nezavisnosti Sultanata Gornja Jafa nije dugo potrajalo, jer je posljednji sultan ove feudalne države *Muhamed ibn Salih ibn Umar*, svrgnut s vlasti 29. novembra 1967. i pobjegao iz zemlje tad je osnovana Narodna Republika Južni Jemen, koja se ujedinila s Sjevernim Jemenom 22. maja 1990 u današnju državu Republiku Jemen.

## Sultani Sultanata Gornja Jafa
* Ali ibn Ahmed ibn Harhara,- oko 1730. - 1735. 
* Ahmed ibn Ali Al Harhara,- oko1735. - 1750. 
* Salih ibn Ahmad Al Harhara,- oko1750. - 1780. 
* Umar ibn Salih Al Harhara,- oko1780. - 1800. 
** *Od 1800. nose naslov sultana Sultanata Jafa*
* Kahtan ibn Umar ibn Salih Al ,- oko1800. - 1810. 
* Umar ibn Kahtan ibn Umar Al,- oko 1810. - 1815. 
* Kahtan ibn `Umar ibn Qahtan Al,- oko 1815. - 1840. 
* Abd Alah ibn Nasir ibn Salih Al,- oko 1840. - 1866 
* al-Husein ibn Abi Bakr ibn Kahtan,- 1866. - 1875. 
* Muhamed ibn Ali ibn Salih ibn Ahmed,- 1875. - 28. april1895. 
* Kahtan ibn Umar ibn al-Husein Al,- 1895. - 1903. 
* Salih ibn Umar ibn al-Husein Al,- 4. novembar 1903. - 1913. 
* Umar ibn Kahtan ibn Umar Al Harhara,- 1913. - 1919. 
* Salih ibn Umar ibn al-Husein Al,- 1919. - 1927. 
* Umar ibn Salih ibn Umar Al Harhara,- 1927. - 1948. 
* Muhamed ibn Salih ibn Umar,- 1948. - 29. novembar 1967.

## Povezano
* Kolonija Aden
* Protektorat Aden
* Federacija Arapskih Emirata Juga
* Južnoarapska Federacija

## Bibliografija
* Paul Dresch: *A History of Modern Yemen*.Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2000. 
* R.J. Gavin: *Aden Under British Rule, 1839.-1967.* 
* Tom Little: *South Arabia: Arena of Conflict*. London: Pall Mall Press, 1968. 
* WorldStatesmen - Države Protektorata Aden

## Izvori

## Vanjske veze
* Salma Samar al-Damluji Pisma iz Jafe, The British-Yemeni Society, juli 2000.  
* Karta Arapskog poluotoka (1905.-1923.) sa državama Adenskog Protektorata
* Zastava Sultanata Gornja Jafa na portalu Zastave svijeta