Tesproti

**Tesproti** ili **Tesproćani** (, *Thesprōtoí*) bili su starogrčko pleme, slično Mološanima, koje je živjelo u kraljevstvu Tesprotidi u Epiru. Zajedno s Mološanima i Haonjanima, tvorili su glavna plemena sjeverozapadne grčke skupine. Na sjeveroistočnoj granici susjedi su im bili Haonjani, a na sjevernoj granici kraljevstvo Mološana. Pjesnik Homer često spominje Tesprotiju koja je bila u prijateljskim odnosima s Itakom i Kefalonijom. Tesproti su izvorno kontrolirali proročište u Dodoni, najstarije religijsko svetište u staroj Grčkoj. Kasnije su bili dio espirske države, dok nisu pripojeni Rimskom Carstvu.

## Geografija

Strabon smješta teritorij Tesprota, tj. Tesprotidu (*Thesprotis*), na obalu jugozapadnog Epira. Tesprotida se protezala između Ambrakijskog zaljeva na jugu do rijeke Tijamisa (danas Kalamas) na sjeveru, te između Pindskih planina i Jonskog mora. Prema legendi, ovo je pleme svoje ime dobilo po pelaškom vođi i prvom vladaru Tesporotu (*Thesprotos*), koji je podigao grad Kihir (, *Cichyros*), koji je kasnije nazvan Efira (, *Ephyra*) i koji je bio glavni grad Tesprotide. Ostali su važni gradpvi u toj oblasti bili: Pandosia, Titani, Himerij, Torina, Fanota, Kasopa, Fotika, Buheta i Batije. Postojao je i grad po imenom Tesprotija, koji je tako dijelo isto ime s sa samim plemenom.

## Pleme
Prema Strabonu, Tesproćani (zajedno s Haonjanima i Mološanima) bili su najpoznatiji među četrnaest epirskih plemena, jer su nekada vladali cijelom regijom. Haonjani su prvi vladali Epirom, dok su Tesproćani i Mološani vladali poslije. Plutarh nam govori da su Tesproćani, Haonjani i Mološani bili tri glavna skupa grčkih plemena koja su se pojavila u Epiru, a sva su tri bila najmoćnija među svim ostalim plemenima. Strabon također bilježi da su Tesproćani, Mološani i Makedonci starce nazivali *pelioi*, a starice *peliai* (PIE: **pel-* znači "sijed"; starogrčki: *pelitnós* – "siv", *peleia* – "golubica", nazvana tako zbog svoje tamnosive boje, *poliós* – "siv" i *pollós* – "taman"). Njihovi su se senatori zvali *Peligones* (Πελιγόνες), slično makedonskim Peliganima (Πελιγᾶνες). Jedan natpis iz Gumanija, datiran u drugu polovicu 4. stoljeća pne., ukazuje na to da je organizacija tesprotske države bila slična organizaciji ostalih Epirana. Državni su se službenici zvali "prostati" (grčki: προστάτες), u doslovnom značenju "zaštitnici", poput većine grčkih plemenskih država u to vrijeme. Drugu nazivi za državne službe bili su gramatej ili *grammateus* (grčki: γραμματέυς) u značenju "tajnik", "demijurzi" ili *demiourgoi* (grčki: δημιουργοί, doslovno značenje "stvoritelji"), "hijeromnemoni" (grčki: ιερομνήμονες) u doslovnom značenju "(čovjek) svete uspomene" i "sinarhonti", što znači "suvladari".

### Podplemena
Tesporoti su bili podijeljeni u mnoga podplemena, koja su obuhvaćala Elope (*Elopes*), Greke (*Graeci*), Kasopejane (*Kassopaeoi*), Driope (*Dryopes*), Dodonce (grčki: Δωδωναίοι), Egestaje (*Aegestaeoi*), Elejane (*Eleaeoi*), Eline (*Elinoi*), Efirane (*Ephyroi*), Ikadote (*Ikadotoi*), Kartate (*Kartatoi*), Kestrince (*Kestrinoi*), Klautrijce (*Klauthrioi*), Kropijce (*Kropioi*), Larisejane (*Larissaeoi*), Onoperne (*Onopernoi*), Opate (*Opatoi*), Tijejce (*Tiaeoi*), Toridejce (*Torydaeoi*), Fanotejane (*Fanoteis*), Farganejane (*Farganaeoi*), Paravejce, Filate (*Fylates *) i Himerane (*Chimerioi*). Neka od tih plemena tijekom antike migrirala su i uspostavila kolonije na Itaci, Lefkadi, Akarnaniji, dijelovima južne Grčke, Tesalije i Italije.

## Mitologija
Prema *[[Telegonija|Telegoniji]]* (pjesmi iz epskog ciklusa), Odisej je došao uzemlju Tesprotiju i u njoj boravio niz godina. Oženio se tesproćanskom kraljicom Kalidikom (*Callidice, Kallidice*) i s njom dobio sina koji se zvao Polipet. Odisej je predvodio Tesproćane u ratu protiv Brigijaca (*Brygi*), ali je izgubio bitku jer je Ares bio na strani Brigijaca. Atena je pošla podržati Odiseja, angažirajući boga rata u drugom sukobu sve dok ih Apolon nije razdvojio. Kad je Kalidika umrla, Odisej se vratio kući na Itaku, ostavljajući njihovog sina Polipeta da vlada Tesprotijom.

## Historija
*Savez s Korintom u 5. stoljeću pne.
*Savez s Atenom i Molođanima, 415–404. pne.
*Molođani zauzimaju Kasopu, Dodonu i istočnu Tesprotiju 400. pne.
*Tesprotski savez, sredina 4. stoljeća pne.
*Savez s Makedonijom, 343–300. pne.
*Dio saveza Mološana, 300. pne.
*Dio Epirskog saveza, koji je uključivao i Haonjane i Molođane, 220–167. pne.
*Status pokrajine u okviru rimske provincije Makedonije, 148–127. pne.
*Status pokrajine u okviru rimske provincije Ahaje od 27. pne.

## Popis Tesproćana u izvorima
*Kraljica Kalidika, supruga Odisejeva.
*Kralj Edonej iz Efire, suprug Perzefonin.
*Pojon: Admat; Tesproti: Petoaj, Simak; Skepant, Aristodam iz Kasopeje; Dioszot iz Pandosije; *[[theorodokoi]]* u Epidauru, 365 pne..
*Aleksandar (prostat), sredina 4. stoljeća pne.
*Ksenarh, sin Ksenona iz Kasopeje (nadgobna stela), oko 310. pne.
*Galit, sin Ksenonaiz Kasopeje (nadgobna stela), oko 275. pne.
*Sokratida, kći Sotiona iz Buhete (nadgobna stela), oko 250. pne.
*Ksenija iz Kasopeje (proksen u Tirejonu u Akarnaniji), 3. stoljeće pne.
*Alkim, sin Nikandra (proksen u Delfima), oko 215. pne.
*Euharon, Eunostida (prokseni u Termosu u Etoliji), kraj 3. stoljeća – početak 2. stoljeća pne..
*Milon, sin Sosandra, kome je počast ukazao Koinon Epirarin, kraj 3. stoljeća pne..
*Opat, koji posvećuje zavetni dar Zeusu Naosu, Dioni i Zeusu Buleutu u Dodoni, oko 215–210. pne.
*Simak, sin Falakriona, pankratist iz 2. stolječa pne., Epidaurija (kažnjen globom od 1000 statera, s još dvojicom atletičara).
*Demetrije, sin Mahate, koji posvećuje zavetni dar Apolonu u Kurionu na Cipru, 200–193. pne., ptolemejski upravitelj grada Kuriona.
*Alkemah, sin Haropa, sudionik u trci na 400 metara na Panatenejama, 190/189. pne., nećak Demetrija.
*Ehenika, kći Menedama i Aristokrateje iz Kassope, žena Liziksena (nadgobna stela), 2. stoljeće pne.

## Reference

## Literatura

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Vanjske veze
*Thesprotia: A Pleiades Place Resource