Putopis (Evlija Čelebija)

**Putopis** ili **Sejahatnama** (, ) je glavno djelo Evlije Čelebije.

## Djelo
*Seyāḥatnāme* zapravo znači «putopis», predstavlja jednu od glavnih književnih vrsta u prozi u zemljama islamske kulture. Postoje brojna djela koja imaju ovaj naslov a naj poznatije je djelo Evlije Čelebije. Njegova putovanja počinju oko 1630. i traju do 1672. u svome putopisu je autor opisao sve što mu se učinilo izuzetnim, pa stoga u djelu se nalazi mješavina svih mogućih oblasti znanja. Opisuje gradove koje je posjetio i neke važne građevine, posebno džamije, sinagoge i crkve, i njihovu istoriju. Takođe opisuje ljude, njihove narodne običaje, pjesme i jezike, njihovu odjeću i svetkovine, kao i vjeru i međuljudske odnose.

Detaljno izveštava o upravi dotične oblasti, o uglednim porodicama i o poznatim ličnostima kao što su pjesnici, muzičari, vojna lica ili državni službenici. Interesuje se za ekonomske osnove pojedinih oblasti, on takođe daje podatke o vojnim poslovima, posebno o lokaciji i snazi mnogih tvrđava. Lingvistički, Evlija pruža važne informacije jer često zapisuje riječi koje koriste različiti narodi. Međutim, autor je nesistematično postupio u prikupljanju svojih podataka. Evlijeve informacije stoga nisu uvijek pouzdane. Često pretjeruje, naročito kada su u pitanju brojke. Jasno se vidi da je autor svojim putopisnim izveštajima želio ne samo obavijestiti, već zabaviti. Bez obzira na to, *Seyahatname* je važan izvor života i kulture u Osmanskom carstvu iz 17. stoljeća.

Samo jedan primjer je Evlijin opis nastanka i pojave 76 glazbenih instrumenata, što *Seyahatname* čini najvrednijim doprinosom poznavanju muzike tog vremena. Stil Evlije Čelebija se u velikoj meri razlikuje od stila divanske književnosti njegovog vremena, koju su karakterizirale konvencije i uticaji persijske kulture. Mjesto toga, on koristio je turski narodni jezik tog vremena, tako da su njegovi prozni tekstovi tečni i lako razumljivi. U njima on uključuje svoja osećanja, komentare i misli. No sa stanovišta istoričara, Evlijevo uporaba vremena je problematična, jer ga zapravo ne zanima jasan sled događaja koji opisuje. U njegovom stvaralaštvu prošlost i sadašnjost su i jezički blisko isprepleteni: nije retkost da dva događaja iz različitih krajeva povezuje, kao da ih je posmatrao u isto vrijeme.

Evlija Čelebija opisuje sljedeća putovanja u deset tomova:

:: **1.** İstanbul i okolica ;

:: **2.** Bursa, İzmir, Batum, Trabzon, Abhazya, Girid, Erzurum, Azerbaycan, Gürcistan i dr. ; 

:: **3.** Damask, Suriye, Filistin, Urumiye, Sivas, Kürdistan, Ermenistan, Rumelija (Bulgaristan and Dobruca) i dr. ;

:: **4.** Fân, Tebriz, Bağdat, Basra i dr. ;

:: **5.** Fân, Basra, Macaristan, Rusya, Anadolu, Bursa, Dardanelya, Edirne, Boğdan, Erdel, Bosna, Dalmaçya, Sofya ;

:: **6.** Erdel, Arnavutluk, Macaristan, Uyvar, Belgrad, Hersek, Dubrovnik, Karadağ, Kanije, Hırvatistan ;

:: **7.** Macaristan, Budin, Temeşvar, Erdel, Eflak, Boğdan, Kırım, Kazakistan, Güney Rusya, Kafkasya, Dağıstan, Azak ;

:: **8.** Azak, Kefe, Bahçesaray, İstanbul, Girid, Makedonya, Yunanistan, Atina, On İki Ada, Mora, Arnavutluk, Avlonya, Ohri, Edirne, İstanbul ;

:: **9.** Hadž ; Južnozapadna Anadolija, İzmir, Efes, Rodos, Južna Anadolija, Suriye, Halep, Damask, Medine, Mekke, Süveyş ;

:: **10.** Mısır (sa istorijskim digresijom), Kahire, Yukarı Mısır, Sudan, Etyopya.
Trenutno ne postoji engleski prijevod cijele *Seyāḥatnāme*, iako postoje prijevodi različitih dijelova. Najduži pojedinačni prevod na engleski je 1834. godine objavio austrijski orijentalista Joseph von Hammer-Purgstall. Osim nekoliko prijevoda na moderni turski jezik, značajni dijelovi su prevedeni na arapski, jermenski, bosanski, grčki, mađarski, rumunski, ruski i srpski jezik.

## Vanjske veze
*