open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Metalizirana keramika

**Metalizirana** ili **metalizovana keramika** je vrsta keramike sa metalnom glazurom, koja proizvodi efekt iridescencije, a za što su zaslužni metalni oksidi u završnoj glazuri.

Pronalazak tehnologije, koja se prvo koristila za slikanje na staklu se obično vezuje za egipatski grad Fustat u ranom arapskom periodu, iako neki historičari začetke tehnike vide u rimskom periodu; većina stručnjaka se slaže da se metalizirana keramika pojavila između 4. i 8. vijeka. U Mezopotamiji u 9. vijeku se proširila na keramiku, te potom u Perziju, Siriju, Bliski Istok te al-Andalus odakle je prešla u Evropu.

## Reference

* John, W.D., and Warren Baker, *Old English Lustre Pottery* (Newport), n.d. (ca 1951).
Rus (narod)

**Rus** ili **Rus**' (ruski, bjeloruski i , , ) je naziv za grupu nordijskih Varjaga koja se, prema *[[Povijest prošlih vremena|Povijesti prošlih vremena]]* iz svojih uporišta na baltičkoj obali preselila u unutrašnjost sjeveroistočne Evrope, nametnuvši svoju vlast tamošnjim slavenskim plemenima i stvorivši državu na čije će čelo stati Rjurik. Njegov rođak Oleg je potom zauzeo Kijev, stvorivši Kijevsku Rusiju. Rjurijkovi potomci su postali vladajuća dinastija Kijevske Rusije (iza 862), i njenih država-nasljednica Galicije-Voljinje (iza 1199), Černigov, Vladimir-Suzdalja, Velike Moskovske Kneževine te osnivači Ruskog Carstva.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* An overview of the controversy
Pohod Rusa na Carigrad (860)

**Prva ruska opsada Carigrada**, **Rusko-bizantski rat 860. godine** ili **Pohod Rusa na Carigrad 860. godine** je naziv za veliki pohod Ruskog Kaganata izveden 860. godine protiv Carigrada, prijestolnice tadašnjeg Bizantskog Carstva. Zapisi o tom događaju predstavljaju prvi spomen starih (varjaških) Rusa u historijskim izvorima. Do njega je došlo kada su Rusi, najvjerojatnije koristeći zauzetost bizantske vojske i mornarice ratovanjem s Arapima, iznenada došli u blizinu Carigrada te nekoliko dana neometano pustošili i pljačkali predgrađa i okolna naselja. Iako su se napadači nesmetano povukli i iako ih, prema svemu sudeći, nije interesirao napad na dobro utvrđeni grad, kasnije je stvorena legenda o tome da su Carigrad od uništenja spasile ikone Bogorodice i molitve partrijarha Fotija.

## Vanjske veze
* Opera Omnia of Leo Grammaticus by Migne Patrologia Graeca with analytical indexes
Halfdan Crni

:*Ovo je članak o kralju Vestfolda u 9. vijeku i ocu Haralda I od Norveške. Za njegovog istoimenog i manje poznatog unuka s istim imenom v. [[Halfdan Haraldsson Crni]].*

**Halfdan Crni** (staronordijski: *Halfdanr Svarti*) (cca. 810 – cca. 860) bio je kralj Vestfolda u 9. vijeku. Pripadao je Kući Yngling i bio otac Haralda Lijepokosog, prvog kralja Norveške.

## Preci

**Preci Halfdana Crnog**





## Reference

## Vanjske veze
* Fagrskinna in Old Norse
* Ágrip  in Old Norse
* Heimskringla in Old Norse
Ibn Abd Rabbih

**Ibn `Abd Rabbih** ili **Ibn `Abd Rabbihi** (**Ahmad ibn Muhammad ibn `Abd Rabbih**) (860–940) bio je maurski pisac i pjesnik, koji je živio i djelovao u al-Andalusu (današnja Španija). Rodio se u Cordobi kao je potomak oslobođenika, odnosno nekadašnjeg roba na dvoru omejadskog emira Hišama I. Bio je poznat po učenosti i elokventnosti, te se sprijateljio sa mnogim omejadskim prinčevima i velikašima. Nijedna od njegovih pjesama nije sačuvana u potpunosti, ali su fragmente sačuvali kasniji autori kao Yatima al-Dahr i Nafh al-Tip. Ibn Abd Rabbih je, pak, najpoznatiji kao sakupljač ranih arapskih pjesama, a što je rezultiralo zbirkom *Al-ʿIqd al-Farīd* (Jedinstvena ogrlica).

## Izvori

## Vanjske veze
* (Fr) Ibn Abd Rabbih and music musicologie.org
* Ibn ‘Abd Rabbihi (860-940), muslimheritage.com
Humfrid

**Humfrid** ili **Humfrid od Gotije** (**Humsfrid**, ; ; 9. vijek) bio je franački velmoža porijeklom iz Švapske koji je sredinom 9. vijeka držao titule grofa od Barcelone, Girone, Empuriesa, Roussillona, Narbonnea te markgrofa Gotije. 

Titule je stekao oko 858. nakon što je, poslije neuspjele pobune protiv istočnofranačkog kralja Ludviga Njemačkog utočište našao kod njegovog brata i suparnika, zapadnofranačkog kralja Karla Ćelavog. Sljedeće godine je u januaru kod Saint-Quentina za račun Karla pobijedio Ludvigovu vojsku. Godine 861. se našao pod opsadom Maura u Barceloni, ali se, uz Karlovu suglasnost, opsade riješio plativši Maurima obilni danak i tako osiguravši mir na južnim franačkim granicama za nekoliko generacija. U Karlovu nemilost je došao kada je 862. Karlo za kralja Akvitanije postavio svog sina Charlesa Dijete; kada se Charles pobunio protiv oca, Humfrid je stao na njegovu stranu. Zbog toga je smijenjen s mjesta grofa; pokušaj da ga se nasilno natjera s položaja je doveo do pogibije tuluskog grofa Raymonda I. Usprkos te pobjede, kao i pobjede nad kraljevskim pretendentom Pipinom II Akvitanskim, prisiljen je bježati na istok. 872. je postao grof Züricha, a 876. je još uvijek bio živ.

## Izvori
* Lewis, Archibald R. *[http://libro.uca.edu/lewis/index.htm The Development of Southern French and Catalan Society, 718&ndash;1050]*. University of Texas Press: Austin, 1965.
* Calmette, J. "Onfroy, Marquis de Gothie." *Études Médiévales*.
* Chaume, M. "Onfroi, Marquis de Gothie, ses origines et ses attaches familiales." *Annales du Midi*, LII (1940).
Algeciras

**Alhesiras** je lučki grad na jugu španske provincije Kadiz u autonomnoj pokrajini Andaluzija.

### Geografija

Alhesiras izlazi na Sredozemno more i leži samo malo severnije od najjužnijeg španskog grada Tarifa. Oba grada su nedaleko od Gibraltara. Ovo mesto sa površinom od 83,76&nbsp;km² i 111.238 stanovnika (po popisu iz 2005. godine) nalazi se na 25 m nadmorske visine.

### Historija
Ime Alhesiras potiče od arapskog naziva za zeleno ostrvo. Grad je istorijski značajan i zbog pomorske bitke koja je bila 6. i 12. jula 1801. godine u kojoj su prvo Englezi pobedili Francuze, a potom je francusko-španska flota pobedila englesku. Ovde se 1906. godine održala konferencija radi rešavanja prve marokanske krize.

### Privreda
Privredni značaj ima regionalna rafinerija ulja. U okolini Gibraltara su niže cene ulja zbog manjeg porez.

### Saobraćaj
Moderna luka Alhesiras je jedna od značajnijih u svetu. Dobro je razvijen sa Afrikom pomorski saobraćaj, pogotovo sa marokanskim gradom Tanger, kao i sa španskim autonomnim gradom Seuta. Razlog ovog dnevnog kako lučkog, tako i teretnog saobraćaja je taj što početkom avgusta, za vreme odmora, marokanski emigranti putuju iz Evrope u Maroko kod svojih rođaka.

## Vanjske veze
Rollo

**Rolo** (*Rollo*, 846-931/932) je bilo franačko latinsko ime Vikinga koji je 911. preduzeo poslednji veliki pljačkaški pohod na Francusku. Njegovo pravo ime je bilo Hrolfr. Hroničar Dudo od Sen Kentina tvrdi da je Rolo bio Danac. Postoje argumenti i da je poreklom iz Norveške.

Imao je nadimak „Rolo lutalica“ (kasnije islandske sage ga pominju kao Hrolf Gangera, -{*Gånge Rolf*}-), jer je bio tako krupan da ga nijedan konj nije mogao nositi. Postoji priča po kojoj je Rolo ceo put od Skandinavije do Francuske prešao peške.

Rolo je 911. sklopio ugovor u Sen Kler sir Epteu sa kraljem Karlom III po kome se odrekao pljačkaštva, a zauzvrat dobio feud u donjem toku Sene. To je bila vojvodstvo ili grofovija Ruan, kasnije poznata kao Normandija.

Kao uslov ugovora sa kraljem Rolo je prihvatio hrišćanstvo i dobio kršteno ime Robert. Međutim, njegov savremenik, istoričar Ademar tvrdi da je Rolo jednom prilikom žrtvovao 100 hrišćana u slavu paganskih bogova.

Sa svojom prvom ženom, Popom od Bajea, imao je sina Vilijama i kćeri: Adelu, Kadlinu, Gerletu i Krispinu. U drugom braku je bio oženjen Žizelom, ćerkom Karla III. Sa njom je imao kći Grizelu. Njegovi naslednici su nosili titulu vojvoda Normandije.

## Vanjske veze
Saga

**Saga** (od staronordijske riječi za "nešto rečeno", "ispričano") je izraz koji u najširem smislu označava pripovijest ili spomen na neki događaj sačuvan usmenom predajom. U užem smislu se pod time podrazumijevaju priče koje opisuju drevnu skandinavsku ili germansku prošlost, odnosno sve priče tradicionalne nordijske književnosti čiji autor nije poznat. One mogu imati različiti oblik, sadržaj i temu pa se tako npr. znaju razlikovati jednostvan *folksaga* (narodna saga) i *djursaga* (saga o životinjama), odnosno nešto razvijeniji oblik *hjältesaga* (saga o herojima) koje imaju epski karakter. Sage su u pravilu napisane u prozi, mada mogu ponekad sadržavati dijelove u stihovima. 

Tradicionalno se dijele u pet grupa:

* sage o kraljevima, koje opisuju vladavinu prvih norveških kraljeva;
* islandske sage, koje opisuju život i pustolovine nordijskih doseljenika na Islandu u 10. i 11. vijeku;
* suvremene sage, koje su o životu islandskih biskupa u 12. i 13. vijeku pisali njihovi suvremenici (*[[Sturlunga saga]]*)
* Legendarne ili Sage o starim vremenima (Fornaldarsaga) koje opisuje najdrevniju prošlost, i predstavljaju glavni izvor nordijske mitologije;
* Viteške sage, koje predstavljaju prijevod francuskih *[[Chansons de geste]]*.

Izraz "saga" se kasnije počeo koristiti i van konteksta nordijske književnosti, odnosno za višedjelna, složena djela fikcije koja svojim sadržajem imaju epski karakter (npr. saga Ratova zvijezda, Sumrak Saga i sl.).

## Eksterni linkovi i reference

* Icelandic Saga Database - The Icelandic sagas in the original old Norse along with translations into many languages
* Old Norse Prose and Poetry
* The Icelandic sagas at Netútgáfan
* The Finnwife's Prophecy, English translation of an Icelandic Saga from "Fuenf Geschichten aus dem westlichen Nordland", Prof. Felix Niedner
Saga (razvrstavanje)

**[[Saga]]** je prozni oblik nordijske usmene književnosti koji se razvio u srednjem vijeku. Također može označavati:

;Ličnosti

* Car Saga od Japana

;Toponimi

* Prefektura Saga u Japanu
* Saga (Saga), sjedište prefekture
* Saga (okrug), okrug na Tibetu
* Saga (Tibet), grad i sjedište Okruga Saga
* Saga (distrikt u Kjotu), distrikt u Kjotu

;Kompanije
* Saga DAB radio, britanska radio stanica
* Saga Airlines, turska avio-kompanija
* Saga Falabella, lanac robnih kuća u Peruu
* Saga Group, britanska kompanija za brigu o starijim građanima
* Saga Petroleum LLC, američka naftna kompanija
* Saga Petroleum, norveška naftna kompanija koju je preuzeo Norsk Hydro 1999
* Saga Communications
* Société Anonyme de Gérance et d'Armement, francuska državna brodarska linija osnovana 1919.

; Muzika
* Saga (Alice Nine), basist benda Alice Nine
* Saga (bend), kanadski rock bend band
** ''Saga'' (album), njegov prvi album
* Saga (pjevačica), švedska nacionalistička pjevačica
* Saga Musical Instruments, proizvođač instrumenata
* ''Sagas'' (album), album njemačkog Viking metal benda Equilibrium

; Nauka
* ''Saga'' (genus), rod skakavaca iz poroiuce Tettigoniidae
** *[[Saga hellenica]]*
** *[[Saga pedo]]*
* 1163 Saga, asteroid

; Ostalo
* Proton Saga, malezijski automobil
861.

__NOTOC__
Godina **861.** (**[[rimske brojke|DCCCXLXI]]**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. 

## Događaji

* Istočnofranački princ Karloman diže ustanak protiv svog oca Ludviga Njemačkog.
* Bizantski car Mihailo III i njegov regent Bardas napadaju Bugarsku.
* 28. 5. &ndash; Vikinzi napadaju i pljačkaju Pariz.
* Vikinzi napadaju i pljačkaju grad Pisa u Italiji.


## Rođenja

* Abdullah ibn al-Mu'tazz, arapski pjesnik (u. 908)

## Smrti

* Ahmad ibn Muhammad ibn Kathīr al-Farghānī, perzijski astronom

## Reference
Alfragan

**Abu 'l-Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani** (perz. ابوالعباس احمد ابن محمد ابن کثیر فَرغانی, na Zapadu isto poznat kao **Alfragan**), bio je perzijski astronom koji je radio za abasidske kalife u 9. vijeku. Poznat po tome što je bio jedan od znanstvenika koji su uspjeli izmjeriti promjer Zemlje. Njegova djela koja su bila prevedena na latinski imala su veliki utjecaj na astronomiju sve do 12. vijeka.
Bitka na Kosovu (razvrstavanje)

**Bitka na Kosovu**, **Kosovska bitka**, **Boj na Kosovu** i **Kosovski boj** mogu značiti jedan od vojnih sukoba na istom geografskom lokalitetu:
* Kosovska bitka 1072., između Konstantina Bodina i vizantijske vojske, koja je dovela do suzbijanja ustanka Đođra Vojteha;
* Kosovska bitka 1169., između Tihomira, uz podršku Vizantije, i njegovog mlađeg brata Stefane Nemanje, koja je dovela do Nemanjinog proglašenja za velikog župana srpskih zemalja;
* Kosovska bitka 1369., između Nikole Altomanovića i Lazara Hrebeljanovića;
* Kosovska bitka 1370., između severozapada i jugoistoka Srpskog carstva u Ratu za Dušanovo nasleđe, iz koje je kralj Vukašin izašao kao pobednik;
* Kosovska bitka 1389. (*Vidovdanska bitka*), između Lazarove Srbije i Osmanskog carstva, najpoznatija kosovska bitka koja je dovela do „*spske pogibije*“;
* Kosovska bitka 1402., između gospodara Kosova Đurđa Brankovića i Stefana Lazarevića, koja se završila pobedom Lazarevića nad Brankovićima;
* Kosovska bitka 1448. (*Druga kosovska bitka*), između hrišćanske koalicije i Osmanskog carstva;
* Kosovska bitka 1689., kosovska bitka posle Karpošovog ustanka između austrijske i osmanske (zajedno sa tatarskom) vojskom, čija je posledica zauzimanje Prištine i početak Velikih seoba Srba; 
* Kosovska bitka 1831., između Gradaščević Husein - bega i bosanskog vezira Ali Namik-paše;

može da označava i:
* Kosovska bitka 1915., između Kraljevine Bugarske i Kraljevine Srbije (Prvi svetski rat);
* Kosovska operacija 1944., između partizana i Nemaca (Drugi svetski rat);
* Rat na Kosovu 1999., između SR Jugoslavije i NATO-a;

a postoje i:
* Srpska narodna epska pesma o Kosovskoj bici,
* ''Boj na Kosovu'' (film) iz 1989.
* ''Boj na Kosovu'' (TV drama) iz 1964.
Hipocitraturija

**Hipocitraturija** je poremećaj u kome je izlučivanje citrata iz organizma manje od 1,7&nbsp;mmol na dan. Citrat je organski anjon koji predstavlja intermedijalni produkt metabolizma svih ćelija u organizmu . Javlja se u približno 50% bolesnika sa kalcijumskim kamencima u mokraćnom sistemu .

Kao inhibitor kristalizacije citrat sa kalcijumom stvara rastvorljivo jedinjenje i sprečava vezivanje kalcijuma sa fosfatima i oksalatima

Citrat dospeva glomerularnom filtracijom u proksimalni tubul bubrega gde se 75% njegove količine reapsorbuje na nivou proksimalnih tubula bubrega . Citrat se sekretuje kao normalan sastojak mokraće u količini do 3&nbsp;mmol na dan .

Mehanizam inhibitornog dejstva citrata sastoji se u vezivanju jona (Ca) (kalcijuma) tako da se 70% kalcijuma (Ca) u mokraći isključuje iz kristalizacije ili inhibira nukleacija kristala kalcijum-oksalata (CaOx) i kalcijum-fosfata (CaP) .

## Etiologija
Kod većine bolesnika uzrok hipocitraturije je nepoznat. Kao mogući i osnovni uzrok hipocitraturije navodi se acidoza ili retencija kiselina. Ovi mehanizmi su odgovorni za hitocitraturiju u :
* *distalnoj renalnoj [[acidoza|acidozi]]*
* *hroničnoj [[dijareja|dijareji]] (prolivu)*
* *hipokalemiji uzrokovanoj [[tiazid]]ima*
* *stanjima posle dugotrajne fizčke aktivnosti (laktatna acidoza)* 
* *[[infekcija]]ma mokraćnog sistema*
Hipocitraturija može biti i posledica velikog unosa natrijuma, što dovodi do metaboličke acidoze i redukcije ekskrecije citrata.

Obilan unos proteina životinjskog porekla može doprineti opterećenju kiselinama čime se snižava ekskrecija citrata .

## Reference
Hiperurikozurija

**Hiperurikozurija** je izlučivanje više od 750&nbsp;mg(4,46&nbsp;mmol) mokraćne kiseline dnevno za žene, odnosno 800&nbsp;mg (4,46&nbsp;mmol) na dan za muškarce. Kod 10 posto bolesnika sa kalcijumskim kamencima hiperurikozurija je jedini uzrok kamena u bubregu (nefrolitijaze).

## Etiologija
Hiperurikozurija može biti uzrokovana; povećanom produkcijom urata (urička dijateza, mijeloproliferativne bolesti, maligniteta) ili ishranom bogatom purinima (iznutrice, riba).

## Uloga hiperurikozurije u gihtu i stvaranju mokraćnih kamenaca
Uratna dijateza je entitet u kome se opisuje stvaranje kamenaca kod bolesnika sa primarnim gihtom. Postoje tri metabolička poremećaja u primarnom gihtu: 
* *Povećan aciditet nepoznate etiologije* (kod svih bolesnika).
* *Prekomerna produkcija mokraćne kiseline* (kod nekih bolesnika) 
* *Smanjeni klirens mokraćne kiseline* (kod nekih bolesnika). 
Bolesnici sa poslednja dva poremećaja su skloni razvijanju hiperurikemije, artritisa i mokraćnih kamenaca u sklopu gihta. Pri niskoj vrednosti pH, hiperurikozurija može da dovede do formiranja uratnog kamena, kao rezultat povećanog aciditeta (kiselosti) mokraće. Pri normalnom pH mokraće (> 5,5) hiperurikozurija može da proizrokuje stvaranje kalcijum-oksalatnih kamenaca. Mehanizam stvaranja kamenaca najverovatnije pokreće heterogene kristalizacije kalcijum oksalata uratom.

Ispitivanja su pokazala da oko 20 posto bolesnika sa kamencima kalcijum-oksalata u mokraćnom sistemu ima hiperurikozuriju, prvenstveno zbog preteranog unosa purina iz mesa. Zato se bolesnicima sklonim hiperurikozuriji preporučuje dijeta sa smanjenim unosom purina i terapija alopurinola (100&nbsp;mg dnevno).

## Reference

## Literatura
* Aringer M, Graessler J (December 2008). *"Understanding deficient elimination of uric acid"*. . Lancet 372 (9654): 1929–30. [DOI:10.1016/S0140-6736(08)61344-6](http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(08)61344-6/fulltext)
*  Baillie, J.K.; M.G. Bates, A.A. Thompson, W.S. Waring, R.W. Partridge, M.F. Schnopp, A. Simpson, F. Gulliver-Sloan, S.R. Maxwell, D.J. Webb (2007-05). *"Endogenous urate production augments plasma antioxidant capacity in healthy lowland subjects exposed to high altitude"*. . Chest 131 (5): 1473–1478. DOI:10.1378/chest.06-2235 Abstract
*  Angstadt, Carol N. (1997-12-04). *Purine and Pyrimidine Metabolism: Purine Catabolism*. NetBiochem, 4 December 1997. Retrieved from Gouts and Hyperuricemia.
*  Francis H. McCrudden (2008). ''Uric Acid''. BiblioBazaar. 0554619911.
Abdullah ibn al-Mu'tazz

**Abdullah ibn al-Mu'tazz** ( / ALA-LC: *‘Abd Allāh bin al-Mu‘utaz*; Samarra 861 &ndash; Bagdad, 901) bio je abasidski princ i kratkotrajni kalif, daleko poznatiji kao *Kitab al-Badi*, knjige koja predstavlja kritičku studiju arapske poezije, odnosno jedno od najranijih djela arapske književne teorije i književne kritike.

Bio je praunuk Harun al-Rašida, kao i svjedok porodičnih i dvorskih intriga čije su žrtve bili njegovi preci i prethodnici na mjestu kalifa. Djed al-Mutawakkil je ubijen u vrijeme kada je Abdulah bio malo dijete, a nešto kasnije i otac al-Mu'tazz. Nastojeći preživjeti, distancirao se od politike i posvetio poeziji.

Usprkos toga, nakon smrti svog rođaka al-Muktafija je prihvatio ponudu da preuzme prijestolje. Međutim, vezir se okrenuo protiv njega, te je nakon samo jednog dana i noći al-Mutazz svrgnut i prognan iz palače; nakon kraćeg skrivanja je uhvaćen i vraćen u palaču, gdje je zadavljen. Novim je kalifom postao njegov 13-godišnji rođak al-Muqtadir.

## Reference

## Literatura
* G.B.H. Wightman and A.Y. al-Udhari, *Birds through a Ceiling of Alabaster: Three Abbasid Poets*, Penguin Books, 1975 ().
860-e

**860-e** su decenija koja je počela 1. januara 860. i završila 31. decembra 869. 

## Događaji i trendovi
* 863 - Papa Nikola I ekskomunicira carigradskog patrijarha Fotija I.
* početak pokrštavanja Bugara
* 867 - Dolaskom Vasilija I na bizantsko prijestolje započinje Makedonska dinastija.

## Izvori
Obdukcija (geologija)

**Obdukcija** je proces navlačenja okeanske kore ili stena iz mantla na kontinentalnu koru. Taj proces dešava se u konvergentnim granicama ploča.

Obdukcija se dešava na mestu gde je deo kontinentalne kore „zarobljen“ u zoni subdukcije, što dovodi do navlačenja okeanskih mafitskih i ultramafitskih stena iz mantla, preko kontinentalne kore. Obdukcija se najčešće dešava u slučaju kada se mala tektonska ploča nalazi između dve veće ploče.

## Povezano
* Subdukcija
The Fly (film, 1986)

***Muha*** (eng. *The Fly*) je američko-kanadski ZF horor film iz 1986. kojeg je režirao David Cronenberg, dok su scenarij potpisali Charles Edward Pogue i Cronenberg. Glavne uloge tumače Jeff Goldblum, Geena Davis i John Getz. To je prerada klasičnog istoimenog B-filma iz 1958. Radnja se odvija oko znanstvenika koji se zbog nezgode nastale prilikom rada na svojem izumu polako pretvara u hibrid muhe i čovjeka.

Neki su tu priču interpretirali kao alegoriju na širenje AIDS-a. Bio je to zapažen film a zaradio je i 40,4 milijuna $ u američkim kinima, čime je postao 24. najkomercijalniji film godine. Zanimljivo je napomenuti da je komičar Mel Brooks producirao ovaj ozbiljan film kroz svoju tvrtku Brooksfilms. 2005., ''Timeovi'' kritičari Richard Corliss i Richard Schickel su uključili "Muhu" na svoju listu 100 najboljih filmova, a Time ga je stavio i na listu "25 najstrašnijih horor filmova".

Godine 1989. je snimljen nastavak pod naslovom *[[The Fly II]]*. Godine 2008. je Howard Shore napisao istoimenu operu temeljenu na radnji filma.

## Radnja
Seth Brundle je genijalan, ali ekscentrični znanstvenik koji upozna novinarku Veronicu Quaife. U svojem domu/laboratoriju joj pokaže svoj najnoviji izum - dva "Telepoda", koji mogu teleportirati objekte iz jedne komore u drugu. Oni se zaljubljuju. Međutim, "Telepod" ima problema teleportirati živa bića - kada pokuša to učiniti sa jednom životinjom, ona se pojavi na drugom kraju kao odurna masa mesa. Ipak, uspijeva srediti grešku na kompjuteru te uspijeva drugu životinju teleportirati živu i zdravu. Istodobno, Veronicin macho urednik Stathis ju pokušava zavesti.

Jednog dana, Seth odluči i sam ući u "Telepod" i isprobati ga na sebi. Teleportira se živ, ali je previdio da se unutra našla i jedna muha, te da je kompjuter greškom spojio njihove gene. Isprva, osjeća samo male simptome - hiperktivan je, voli šećer te može cijelu noć biti seksualno aktivan sa nekom djevojkom koju je upoznao u kafiću. Međutim, s vremenom sve više osjeća da se njegovo tijelo mijenja - otpadaju mu zubi i uši te se pretvara u hibrid kukca i čovjeka. Kada čuje što se događa sa Sethom, Stathis pokušava dati potporu Veronici te joj savjetuje otići na pobačaj jer više nije sigurno je li i zametak mutant. Poludjeli Seth, koji se već potpuno fizički raspada, ju otme iz klinike i zarobi u svojem laboratoriju. Tamo joj objasni ludu ideju da želi spojiti njih dvoje u jednu osobu. Stathis se pojavi sa puškom kako bi ju spasio, no Seth mu kiselinom rani ruku. Tada pokrene proces, međutim ranjeni Stathis puškom uspijeva oštetiti jedan "Telepod", pri čemu se ona spašava. Spojen sa dijelovima metala, monstruozni Seth izlazi van te moli Veronicu da ga upuca i skrati mu muke, što ona i učini.

## Glumci

## Nagrade i nominacije
* Osvojen Oscar - najbolja šminka.
* Tri osvojene nagrade Saturn - najbolji horor, šminka i najbolji glumac Jeff Goldblum.

## Kritike

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Hagada

**Hagada** (jev./heb.; doslovno: "priča") je knjiga u kojoj je zapisan tekst porodičnog obreda za Seder-veče, za Pesah, zasnovana na biblijskoj priči o izlasku Jevreja iz Egipta. Ona sadrži odgovarajuće stihove iz Biblije i dosta midraša o njima, kao i blagoslove za hranu, psalme, himne, tradicionalne molitve i uputstva za sprovođenje samog obreda. 

Hagada je mešavina mnogih raznolikih elemenata, proizvod spontanog organskog razvoja pre nego nekog definitivnog priređivanja ili redakcije. Mada veliki deo njenog osnovnog sadržaja najverovatnije datira iz vremena palestinskih mudraca zvanih tanaim ili još od ranije, ona sadrži materijal iz svake faze jevrejske istorije i ostaje jezgro liturgijskih inovacija i kreativnosti i danas.
NGC 2237

**NGC 2237** je emisijska maglica u zviježđu Jednorogu. Dijelom je maglice Rozete.

## Reference

## Vanjske veze

*
Sergey Brin

**Sergej Mihajlovič Brin** (, ; rođen 21. avgusta 1973) je Ruski preduzimač. Rođen u Rusiji, Brin je studirao računarstvo i matematiku pre nego što je Larijem Pejdžom osnovao Gugl (). Brin je tehnološki direktor u Guglu i procenjuje se da raspolaže sa otprilike 16,6 milijardi američkih dolara, što ga čini 26. najbogatijom osobom na svetu. A zajedno sa Larijem Pejdžom je 9. najbogatija osoba u SAD.

## Detinjstvo i obrazovanje
Brin je rođen u Moskvi u jevrejskoj porodici, kao sin Mihaila i Jenije Brin. Roditelji su mu diplomirali matematiku na Moskovskom državnom univerzitetu. Kada mu je bilo 6 godina, porodica mu se preselila u SAD. Brin je osnovnu školu završio u gradiću Adelfi u Merilendu, ali su ga i roditelji takođe podučavali. Njegov otac je bio profesor na katedri za matematiku na Univerzitetu Merilend i svom sinu je usadio interesovanje za matematiku. U septembru 1990. nakon što je završio srednju školu Eleonora Ruzvelt u Grinbeltu, Brin se upisao na Univerzitet u Merilendu da bi studirao računarstvo i matematiku. Diplomirao je u maju 1993.

Nakon diplomiranja na Merilendu, Brin je dobio stipendiju Nacionalne fondacije za nauku, koja mu je omogućila master studije iz računarstva na Stenfordu.

## Reference

## Vanjske veze

* Sergej Brin donirao Vikipediji (B92, 21. novembar 2011)
Larry Page

**Lawrence "Larry" Page** (Ist Lensing, 26. mart 1973.) je američki informatičar i preduzetnik. Zajedno sa Sergeyom Brinom je osnivač kompanije Google. Prema magazinu Forbes, Page je Generalni direktor (CEO) Google-a, kako je as objavljeno 20. januara, 2011.

Od 2011. njegovo lično bogatstvo se procjenjuje na 19,8 milijardi dolara.

Njegov otac je Carl Page, doktor računarskih nauka i pionir računarstva i vještačke inteligencije, a njegova majka, Gloria, je studirala računarsko programiranje na Michigan State University.

Larry ima stepen *Bachelor of Science* u računarskom inženjerstvu (sa pohvalama) sa University of Michigan, kao i stepen Master iz računarskih nauka sa Stanford University. U jednom intervjuu je rekao da se počeo zanimati za računare od svoje šeste godine, jer ih je bilo "svuda u kući". Prvi je učenik u osnovnoj školi koji je radio u programu za obradu teksta.

Nakon prijave za doktorski studij, tražio je ideju za doktorat, i razmišljao o matematičkim postavkama Interneta, razumijevajući njegovu strukturu linkova kao veliki graf. Njegov supervizor Terry Winograd ga je ohrabrio da traga za tom idejom, što je Page poslije podvukao kao "najbolji savjet koji je ikada dobio".

1998. Page i Brin osnivaju Google. Pageova supruga je Lucinda Southworth, i imaju jedno dijete.

## Reference

## Vanjske veze

* www.google.com
Yahoo!

**Yahoo!** Inc. je američko javno društvo sa sjedištem u Sunnyvaleu, Kalifornija, SAD koje nudi usluge na Internetu kao mediju širom svijeta.

## Historija tvrtke

U januaru 1994., Jerry Yang i David Filo bili su studenti na Stanfordskom univerzitetu, s web stranicama imena "*Jerry and David's Guide to the World Wide Web*", tj. web imenikom, koji je u aprilu te godine preimenovan u "Yahoo!", što su službeno objasnili kao skraćenicu za:"*Yet Another Hierarchical Officious Oracle*".

Uskoro njihov web imenik postaje velika firma. U isto vrijeme (1995.) koriste usluge tražilice AltaVista (prva velika tražilica), da bi je 8 godina kasnije, 2003. godine kupili (u međuvremenu je primat među tražilicama preuzeo konkurent Google).

## Danas

Smatra se da je Jahu ima najpoznatiji besplatan veb mejl (). 
Jahu pored pretraživanja i veb mejla nudi između ostalog i:
Onlajn igrice ()
Mape ()
Sportske informacije ()
Jahu Mjuzik ()
Personals ()
Grupe () 
Šoping ()
Mobajl veb ()
Filmovi ()
Video ()
Ansvers ()

Najpoznatiji mesindžer (), pored MSN-a () i Gugl Talka () je Jahu Mesindžer (), koji koriste pretežno mlađa populacija, jer sadrži mnoštvo ,, šarenila,, i odrađen je u frendli () bojama.

## Vanjske veze

* Početna strana pretraživača 
* Besplatno preuzimanje Jahu Mesindžera

## Reference
Fosfat

**Fosfat**, je neorganskoj hemiji so fosforne kiseline. U organskoj hemiji, fosfat, ili organofosfat, je estar fosforne kiseline. Organski fosfati su važni u biohemiji i biogeohemiji ili ekologiji. Neorganiski fosfati se iskopavaju da bi se dobio fosfor za upotrebu u agrikulturi i industriji. Na povišenim temperaturama u čvrstom stanju, fosfati mogu da se kondenzuju i formiraju pirofosfate.

## Hemijske osobine

Fosfatni jon je poliatomski jon sa empirijskom formulom PO43− i molarnom masom od 94.973 g/mol. On se sastoji od jednog centralnog atoma fosfora atom okruženog sa četiri atoma kiseonika u tetraedarskoj konfiguraciji. Fosfatni jon nosi tri negativa formalna naelektrisanja i on je konjugovana baza hidrogen fosfatnog jona, HPO42-, koji je konjugovana baza H2PO4-, dihidrogen fosfatnog jona, koji je konjugovana baza H3PO4, fosforne kiseline. On je hipervalentni molekul (atom fosfora ima 10 elektrona u svojoj valentnoj ljuski). Fosfat je takođe organofosforno jedinjenje sa formulom OP(OR)3.

Fosfatne soli se formiraju kad se pozitivno-naelektrisani jon veže za negativno-naelektrisane atome kiseonika, formirajući jonsko jedinjenje. Mnogi fosfati nisu rastvorni u vodi na standardnoj temperaturi i pritisku. Natrijum, kalijum, rubidijum, cezijum i amonijum fosfati su rastvorni u vodi. Većina drugih fosfata su veoma malo rastvorni ili nerastvorni u vodi. Kao pravilo, hidrogen i dihidrogen fosfati su nešto rastvorniji od korespondirajućih fosfata. Pirofosfati su uglavnom rastvorni u vodi.

U razređenim vodenim rastvorima, fosfat postoji u četiri oblika. U jako-baznoj sredini, fosfatni jon (PO43−) predominira, dok u slabo-baznim uslovima, hidrogen fosfatni jon (HPO42−) je prevalentan. U slabo-kiselim uslovima, dihidrogen fosfatni jon (H2PO4−) je najzastupljeniji. U jako-kiseloj sredini, fosforna kiselina (H3PO4) je glavna forma.


Datoteka:3-phosphoric-acid-3D-balls.png|H3PO4
Datoteka:2-dihydrogenphosphate-3D-balls.png|H2PO4−
Datoteka:1-hydrogenphosphate-3D-balls.png|HPO42−
Datoteka:0-phosphate-3D-balls.png|PO43−


Precizniji, polazeći od sledeće tri ravnotežne reakcije:

:H3PO4  H+ + H2PO4−

:H2PO4−  H+ + HPO42−

:HPO42−  H+ + PO43−

korespondirajuće konstante disocijacije na 25&nbsp;°C (u mol/L) su:

:  K_{a1}=\frac{[\mbox{H}^+][\mbox{H}_2\mbox{PO}_4^-]}{[\mbox{H}_3\mbox{PO}_4]}\simeq 7.5\times10^{-3} (pKa1 2.12)

: K_{a2}=\frac{[\mbox{H}^+][\mbox{HPO}_4^{2-}]}{[\mbox{H}_2\mbox{PO}_4^-]}\simeq 6.2\times10^{-8} (pKa2 7.21)
:  K_{a3}=\frac{[\mbox{H}^+][\mbox{PO}_4^{3-}]}{[\mbox{HPO}_4^{2-}]}\simeq 2.14\times10^{-13} (pKa3 12.67)

## Literatura
Kalcijum fosfat

**Kalcijum fosfat** je ime familije minerala koji sadrže jone kalcijum (Ca2+) zajedno sa ortofosfatom (PO43-), metafosfatom ili pirofosfatom (P2O74-) i u nekim slučajevima jone vodonika ili hidroksida.

Kalcijum fosfat je osnovni oblik kalcijuma u goveđem mleku. Sedamdeset procenata kostiju se sastoji hidroksilapatita, kalcijum fosfatnog minerala (poznatog kao koštani mineral). Gleđ zuba se sadrži skoro devedeset procentata hidroksilapatita.

## Hemijske osobine
Za razliku od većine drugih jedinjenja nerastvorljivost kalcijum fosfata raste sa porastom temperature, i stoga zagrevanje uzrokuje precipitaciju.

U mleku se nalazi u višim koncentracijama nego što bi bilo moguće na normalnom pH, zato što se javlja u koloidnom obliku, i.e. u micelama vezan za protein kazein zajedno sa magnezijumom, cinkom i citratima. To je kolektivno naiva koloidni kalcijum fosfat (CCP).

## Kalcijum fosfati
* Kalcijum dihidrogen fosfat, E341(i): Ca(H2PO4)2
* Kalcijum hidrogen fosfat, E341(ii): CaHPO4
* Trikalcijum fosfat, E341(iii): Ca3(PO4)2, naziva je se i jednostavno kalcijum fosfat ili kalcijum ortofosfat
* Hidroksilapatit Ca5(PO4)3(OH)
* Apatit Ca10(PO4)6(OH, F, Cl, Br)2
* Oktakalcijum fosfat Ca8H2(PO4)6.5H2O

Pored gore navedenih, treba pomenuti CaO-H2O-P4O10, kao i Ca4P2O9 (verovatno Ca3(PO4)2.CaO).

## Izvori

## Povezano
* Trikalcijum fosfat
Sláine mac Dela

**Sláine** (**Sláinge**, **Slánga**), sin Dele od Fir Bolga, bio je legendarni prvi veliki kralj Irske. Po predaji se iskrcao u Wexford Harbouru na ušću rijeke Slaney. 

Fir Bolg su napali Irsku sa pet hiljada ljudi. Sláine i njegovo četvoro braće, koji su potekli od jednog od Nemedovih sinova, podijelili su Irsku među sobom. Sláine, najmlađi od njih pet, uzeo je Leinster, Gann sjeverni Munster, Sengann južni Munster, Genann Connacht i Rudraige Ulster. Potom su izabrali Sláinea da vlada nad svima njima.

Supruga mu je bila Fuad. Njegov dio Fir Bolga je bio poznat po Gailióin, nazvan po njihovim kopljima (staroirski *gáe*).

Vladao je jednu godinu. Umro je u Dind Rígu u današnjoj Grofoviji Carlow te je pokopan u Slaneu (današnja Grofovija Meath). Naslijedio ga je brat Rudraige.

## Izvori
* *[[Lebor Gabála Érenn]]* §46-52
* Annals of the Four Masters M3266-M3267
* Geoffrey Keating, *History of Ireland* 1.8, 1.9
Carlow (grofovija)

**Okrug Karlou** (, ) je jedan od 32 istorijska okruga na ostrvu Irskoj, smešten u njegovom jugoistočnom delu, u pokrajini Lenster.

Danas je okrug Karlou jedan od 26 zvaničnih okruga Republike Irske, kao osnovnih upravnih jedinica u državi. Sedište okruga je istoimeni grad Karlou.

## Položaj i granice okruga
Okrug Karlou se nalazi u jugoistočnom delu irskog ostrva i Republike Irske i graniči se sa:
* sever: okrug Kilder,
* istok: okrug Viklou,
* jug: okrug Veksford,
* zapad: okrug Kilkeni,
* severozapad: okrug Liš.

## Prirodni uslovi
Karlou je po prostranstvu jedan od najmanjih irskih okruga - zauzima 31. mesto među 32 okruga.

**Reljef:** Veći deo okruga Karlou je ravničarsko-brežuljkasti, 50-200 metara nadmorske visine, posebno u sredini i na severu. Na jugu je okrug planinski. Tu se nalazi planina je Lenster, visine do 796 metara. Druga bitna planina je Blek Rok.

**Klima** Klima u okrugu Karlou je umereno kontinentalna sa izrazitim uticajem Atlantika i Golfske struje. Stoga grad odlikuje blaga i veoma promenljiva klima.

**Vode**: Najvažnije reke u okrugu Karlou su Slejni i Berou. Reka Slejni pritiče istočnim delom okruga, a reka Berou zapadnim. U okrugu nema jezera, što retkost za Irsku.

## Stanovništvo

Po podacima sa Popisa 2011. godine na području okruga Karlou živelo je preko 145 hiljada stanovnika, većinom etničkih Iraca. Ovo je za 80% manje nego na Popisu 1841. godine, pre Irske gladi i velikog iseljavanja Iraca u Ameriku. Međutim, poslednje tri decenije broj stanovnika okruga raste po stopi od preko 1% godišnje.

**Gustina naseljenosti** - Okrug Karlou ima gustinu naseljenosti od oko 60 st./km², što je istovetno kao državni prosek (oko 60 st./km²). Ceo okrug je približno jednako naseljen.

**Jezik**: U celom okrugu se ravnopravno koriste engleski i irski jezik.

## Povezano
* Irski okruzi
* Karlou

## Vanjske veze

* www.carlowcoco.ie Zvanična stranica Okruga Karlou
Meath (grofovija)

**Okrug Mid** (, ) je jedan od 32 istorijska okruga na ostrvu Irskoj, smešten u njegovom istočnom delu, u pokrajini Lenster.

Danas je okrug Mid jedan od 26 zvaničnih okruga Republike Irske, kao osnovnih upravnih jedinica u državi. Sedište okruga je grad Navan.

## Položaj i granice okruga
Okrug Mid se nalazi u istočnom delu irskog ostrva i Republike Irske i graniči se sa:
* sever: okrug Monahan,
* severoistok: okrug Laud,
* istok: Irsko more,
* jugoistok: okrug Dablin,
* jug: okrug Kilder,
* jugozapad: okrug Ofali,
* zapad: okrug Vestmid,
* severozapad: okrug Kavan.

## Prirodni uslovi
Mid je po prostranstvu jedan od srednjih irskih okruga - zauzima 14. mesto među 32 okruga.

**Reljef:** Veći deo okruga Mid je ravničarsko područje, 60-120 metara nadmorske visine, posebno u sredini i na jugu. Na krajnjem severu i zapadu počinje nisko pobrđe.

**Klima** Klima u okrugu Mid je umereno kontinentalna sa izrazitim uticajem Atlantika i Golfske struje. Stoga grad odlikuje blaga i veoma promenljiva klima.

**Vode**: Najvažnije reke u okrugu Mid su Bojn i Blekvoter. Od Dablina ka istoku do Šenona na jugu je prokopan Kraljevski kanal, koji značajnom dužnom prolazi kroz okrug Mid. U okrugu postoji niz manjih jezera, koja nemaju veći značaj.

## Stanovništvo

Po podacima sa Popisa 2011. godine na području okruga Mid živelo je blizu 185 hiljada stanovnika, većinom etničkih Iraca. Ovo je za gotovo isto kao na Popisu 1841. godine, pre Irske gladi i velikog iseljavanja Iraca u Ameriku. Poslednje tri decenije broj stanovnika okruga raste po stopi od približno 3% godišnje, pa se broj stanovnika udvostručio u posmatranom razdoblju. Razlog je proces širenja gradskog područja Dablina na južne delove okruga.

**Gustina naseljenosti** - Okrug Mid ima gustinu naseljenosti od blizu 80 st./km², što je osetno više od državnog proseka (oko 60 st./km²). Južni deo okruga je mnogo bolje naseljen nego sever.

**Jezik**: Oko 1% okružnog stanovništva naseljava Područja irskog jezika (dva sela u zapadnom delu okruga), gde je jedino irski jezik u zvaničnoj upotrebi. Ovo je jedino takvo područje u oblasti Lenstera. U ostatku okruga se ravnopravno koriste engleski i irski jezik.

## Povezano
* Irski okruzi
* Navan

## Vanjske veze

* www.meath.ie Zvanična stranica Okruga Mid
Staroirski jezik

**Staroirski** (; ) je naziv koji se koristi za jedan od najstarijih gelskih jezika čiji su zapisi sačuvani. Koristio se od 6. do 10. vijeka na Britanskim otocima, prije nego što je evoluirao u srednjoirski jezik.

## Reference

## Literatura
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* An Etymological Dictionary of the Gaelic Language MacBain, Alexander Gairm Publications, 1982
* Old Irish dictionary
* Old Irish Online  from the University of Texas at Austin.
* eDIL (digital edition of the *Dictionary of the Irish Language*)
Rudraige mac Dela

**Rudraige** (moderni ispis: **Ruadhraighe**), sin Dele iz Fir Bolga, bio je legendarni drugi veliki kralj Irske, koji je naslijedio svog brata Sláinea.

Kada su Fir Bolg napali Irsku, pet sinova Dele je među sobom podijelilo otok. Rudraige se iskrcao kod *Tracht Rudraige* (zaljev Dundrum Bay, County Down) i uzeo Ulster. On i brat Genann su uzeli dio Fir Bolga poznat kao Fir Domnann, pa se ponekad smatra da je to bio historijski narod blizak Dumnoncima koji su živjeli u Britaniji i Galiji.

Supruga mu je bila Liber. Poslije Sláineove smrti, Rudraige je postao Veliki kralj i vladao dvije odine, sve dok nije umro kod *[[Brú na Bóinne]]a* (Newgrange). Naslijedili su ga braća Gann i Genann.

Rudraige je također ime druge dvije ličnosti iz irske mitologije - jedan je sin Partholóna, koji je vodio prvo naseljavanje Irske nakon Poplave, a drugi milezijski veliki kralj iz 2. ili 3. vijeka pne. Sva tri su vezana sa provincijom Ulster, pa je moguće da su vukli porijeklo od pretka-božanstva Ulaida.

## Literatura
* *[[Lebor Gabála Érenn]]*
* Annals of the Four Masters
* Seathrún Céitinn's *Foras Feasa ar Érinn*
Gann mac Dela

**Gann**, sin Dele, od Fir Bolga, bio je legendarni zajednički veliki kralj Irske sa svojim bratom Genannom, koji je naslijedio svog brata Rudraigea. Supruga mu je bila Etar.

Kada su Fir Bolg napali Irsku, pet sinova Dele je otok podijelilo među sobom. Gann i Senngann su se iskrcali u Inber Dubglaiseu i podijelili Munster među sobom, pri čemu je Gann uzeo sjeverni a Sengann južni dio pokrajine.

Kada im je brat Rudraige umro, Gann i Genann su postali zajednički Veliki kraljevi; vladali su četiri godine dok nisu umrli od kuge zajedno sa dvije hiljade svojih sljedbenika. Naslijedio ih je Sengann.

## Izvori
* *[[Lebor Gabála Érenn]]*
* Annals of the Four Masters
* Seathrún Céitinn's *Foras Feasa ar Érinn*
Genann

**Genann** (moderni ispis: **Geanann**), sin Dele (potomka Starna, sina Nemedovog), od Fir Bolga je bio legendarni zajednički veliki kralj Irske zajedno sa svojim bratom Gannom; njih dvojica su naslijedili svog brata Rudraigea. Supruga mu je bila Cnucha.

Kada je Fir Bolg napao Irsku, petero sinova Dele je otok podijelilo među sobom. Genann se iskrcao zajedno sa Rudraigeom kod *Tracht Rudraigea* (zaljev Dundrum, County Down) i uzeo pokrajinu Connacht.

Kada im je brat Rudraige umro, Gann i Genann su postali zajednički veliki kraljevi. Vladali su četir godine dok nisu umrli od kuge, zajedno sa dvije hiljade svojih sljedbenika. Naslijedio ih je Sengann.

## Literatura
* *[[Lebor Gabála Érenn]]*
* Annals of the Four Masters
* Seathrún Céitinn's *Foras Feasa ar Érinn*
Sengann mac Dela

:*Za ostale ličnosti sa istim imenom, v. [[Sengann]].*

**Sengann** (moderni ispis: **Seangann**), sin Dele, od Fir Bolga, bio je legendarni veliki kralj Irske, koji je naslijedio svoju braću Ganna i Genanna. Supruga mu je bila Anust.

Kada su Fir Bolg napali Irsku, pet sinova Dele je otok podijelilo među sobom. Sengann se sa Gannom iskrcao kod Inber Dubglaisea te su njih dvojica među sobom podijelila Munster, pri čemu je Sengann uzeo južni, a Gann sjeverni dio pokrajine.

Nakon što su Gann i Genann umrli od kuge, Sengann je Irskom vladao pet godina. Potom ga je ubio Fiacha Cennfinnán, unuk njegovog brata Rudraigea.

## Literatura
* *[[Lebor Gabála Érenn]]*
* *[[Annals of the Four Masters]]*
* Seathrún Céitinn's *Foras Feasa ar Érinn*
Fiacha Cennfinnán

U irskoj mitologiji **Fiacha Cennfinnán** (moderni ispis: **Fiacha Ceannfhionnán**; što znači "Fiacha sa bijelom glavicom"), sin Starna, sina Rudraigea od Fir Bolga, postao je veliki kralj Irske nakon što je svrgnuo svog pra-strica Senganna.

Vladao je pet godina, prije nego što ga je svrgnuo Rinnal, sin Genanna.

Milezijski kralj Fíachu Findoilches se ponekad navodi pod istim imenom.

## Izvori
* *[[Lebor Gabála Érenn]]*
* Annals of the Four Masters
* Seathrún Céitinn's *Foras Feasa ar Érinn*
Rinnal

U irskoj mitologiji, **Rinnal** (**Rindal**, **Rionnal**, **Rinnan**) sin Genanna od Fir Bolga, postao je veliki kralj Irske nakon što je svrgnuo Fiacha Cennfinnána. Po predaji je bio prvi kralj Irske koji je koristio vrhove koplja (staroirska riječ *rind, rinn* označava vršak koplja).

Vladao je pet ili šest godina (ovisno o izvorima) prije nego što ga je svrgnuo rođak Fodbgen, sin Senganna.

## Reference
* *[[Lebor Gabála Érenn]]*
* Annals of the Four Masters
* Seathrún Céitinn's *Foras Feasa ar Érinn*
Fodbgen

U irskoj mitologiji **Fodbgen** ili **Odbgen** (moderni ispis: **Foidhbhgen** - "skrnavitelj") sin Senganna od Fir Bolga, postao je veliki kralj Irske nakon što je svrgnuo svog rođaka Rinnala, sina Genanna. Prema predaji prije njegovog doba nije postojao nijedan čvor (staroirski *odb*) u drveću.

Vladao je četiri godine prije nego što ga je svrgnuo Eochaid mac Eirc, Rinnalov unuk.

## Literatura
* *[[Lebor Gabála Érenn]]*
* Annals of the Four Masters
* Seathrún Céitinn's *Foras Feasa ar Érinn*
Musa ibn Musa ibn Kasi

**Musa ibn Musa al-Kasavi** (; *Musa ibn Musa al-Qasawi* ; cca. 790 - 26. septembar 862) bio je vođa muvaladskog klana Banu Qasi i vladar polunezavisne muslimanske kneževine u gornjem toku rijeke Ebro na sjeveru Iberije u 9. vijeku.

Bio je praunuk grofa Kasija, osnivača dinastije. Otac Musa ibn Fortun mu je bio ubijen u mladosti; njegova majka, čije ime nije poznato, bila je baskijskog roda, a iz drugog braka je imala sina koji će postati kršćanski velmoža Íñigo Arista.

O njegovim ranim danima ima malo podataka, ali se navodi da se istakao u borbama protiv kršćanskih vladara. Prvi put se u izvorima javlja 840/41. kada je digao ustanak protiv omejadskog emira Abd ar-Rahmana II. Kasnije se pomirio sa emirom, ali je već sljedeće godine digao novi ustanak, sklopivši savez sa polubratom. Emirove snage su taj ustanak ugušile tek 843. godine. Musa se pokorio emiru i pomogao mu sa svojim trupama odbiti vikinški napad na jug al-Andalusa. 844. i 847. je ponovno dignuo ustanak, i ponovno se morao pokoriti nadmoćnim emirovim snagama.

Kada je godine 851. Albelde porazio gaskonjsko-baskijske snage, novi emir Muhamed I ga je imenovao guvernerom Zaragoze. Njegovo područje je uključilo i Toledo, te je imao toliko teritorija da se nazivao "trećim kraljem Španije", smatrajući sebi ravnopravnim emira i asturijskog kralja. Sa svojim kršćanskim rođacima se posvađao kada je 859. pomogao Vikinzima da napadnu Pamplonu. Zbog toga ga je nećak García Íñiguez napao i nanio mu težak poraz u bitci kod Monte Laturcea. Emir ga je nakon toga 860. smijenio s mjesta guvernera. Poginuo je od rana zadobivenih kod Guadalajare u napadu na pobunjenike pod svojim berberskim zetom Izraq ibn Mantel ibn Salimom. 

## Literatura
* Cañada Juste, Alberto, "Los Banu Qasi (714-924)", *Príncipe de Viana*, 41: 5-96 (1980).
* Ibn Hazm, *Jamharat ansab al-'Arab*
* Levi-Provençal, *Histoire de l'Espagne Musulmane*
Áed Findliath

**Áed mac Neíll** (? - 879), također poznat i kao **Áed Findliath** (Áed Lijepi ratnik) kako bi se razlikovao od svog djeda Áed Oirdnidea, bio je kralj Ailecha i veliki kralj Irske. Bio je sin Nialla Caillea, a pripadao je klanu Cenél nEógain iz sjevernog ogranka Uí Néilla.

Na prijestolje Ailecha je došao oko 855. Oko 859. je bio u sukobu sa velikim kraljem Máel Sechnaill mac Máele Ruanaidom, za što je povod bila kontrola nad kraljevstvom Osraige. Nastojeći steći prednost, počeo je sklapati savez sa nordijskim (vikinškim) doseljenicima na području današnjeg Dublina. Na mjesto velikog kralja je došao poslije Maelove smrti. Vladavinu su mu obilježili sukobi sa Vikinzima i suparničkim irskim vođama.

## Izvori

## Literatura

* 
* 
* Byrne, Francis John, *Irish Kings and High-Kings.* Batsford, London, 1973. 
* 
* 
* Ó Cróinín, Dáibhí, *Early Medieval Ireland: 400&ndash;1200.* Longman, London, 1995.
Bagratuni

**Bagratuni** (arm. Բագրատունի) su bili pripadnici armenske dinastije koja je od 9. do 11. stoljeća vladala područjima današnje Armenije i istočne Turske. Iako povijest plemićke kuće Bagratida datira stoljećima unatrag, vladajuću dinastiju je 861. godine osnovao Ašot I. koji je ostao upamćen po sukobima s abasidskim kalifatom. Iduća dva stoljeća obilježavaju i lokalni sukobi s iranskim dinastijama poput Sadžida, a dinastija se gasi 1045. godine kada bagratidski vladar Gagik II. predaje Armeniju pod okrilje Bizanta. Područja pod bagratidskom upravom bila su Syunik, Lori, Vaspurakan, Vanand, Taron i Tayk.

## Literatura

*  
*
Ašot I od Armenije

**Ašot I Bagratuni** (Աշոտ Մեծ; ? - 890) bio je armenski princ, koji se tradicionalno smatra pokretačem drugog zlatnog doba u historiji Armenije. Rodio se kao sin Smbata Ispovjednika, odnosno član porodice Bagratuni. Njegov klan se borio za prevlast nad armenskim područjem protiv suparničkog klana Artsruni, a jedno od sredstava za sticanje nadmoći je bio i prestiž u borbi protiv Arapa. Godine 862. ga je abasidski kalif priznao "princom prinčeva" Armenije. Godine 885. ga je kalif al-Mu'tamid priznao za kralja. Time je nastojao spriječiti da bizantski car Vasilije I Makedonac koristi Armeniju kao bazu za pohode protiv Kalifata. Umro je 890. a naslijedio ga je sin Smbat I. 

## Literatura
* 
*
Murom

**Murom** (, stari nord: *Moramar*) je istorijski grad u Vladimirskoj oblasti u Rusiji, koji se smestio duž leve obale reke Oke, nekih 300 kilometara istočno od Moskve.

Broj stanovnika je 2008. iznaosio 119.433.

## Historija
U 9. veku, grad je označavao najistočnije naselje Istočnih Slovena u zemlji ugro-finskog naroda zvanog Muromi.

Nestorova hronika spominje ga 862. godine, i stoga ga se smatra jednim od najstarijih gradova u Rusiji.

Od 10. do 14. veka, bio je glavni grad sopstvene kneževine, među čije vladare su spadali sveti Gleb, koji je ubijen 1015. godine, a posvećen 1071, zatim sveti knežević Konstantin Blaženi te sveci Petar i Teuronija, inače junaci opere Rimskog-Korsakova.

Murom je bio domom najslavljenijeg istočnoslovenskog epskog junaka Ilje Muromeca.

Unatoč brojnim varvarstvima počinjenim za boljševičke vlasti, Murom je zadržao brojne znake starine.

Manastir sv. Spasitelja, jedan od najstarijih u Rusiji, se prvi put spominje 1096., kad ga je Oleg Černigovski opsedao i ubio sina Vladimira Monomaha, Izjaslava, koji je onde i pokopan. 
1552. godine manastir je posetio Ivan Grozni, koji je tada naredio da se izgradi kamena saborna crkva.

Manastir sv. Trojstva, gdje su izložene moći svetih Petra i Teuronije, ima i sabornu crkvu, (građenu 1642.-43.), Kazanjsku crkvu (iz 1652.), zvonik iz 1652., drvenu crkvu sv. Sergeja i kamene zidove.

Postoji je šatorasta crkva sv. Kuzme i Damjana iz 1565. na obali Oke, podignute u slavu ruskog osvajanja Kazanja.

## Poznati Muromljani i Murom(ljan)ke
* Ilja Muromec, epski junak
* Marija Ivanovna Arbatova, (1957.- ) ruska spisateljica
* Sergej Mihajlovič Prokudin-Gorski (1863.-1944.), "otac" fotografije u boji
* Vladimir Kuzmič Zvorikin (1889.-1982.), "otac" televizije, 
* Aleksandr Gavrilovič Šljapnikov (1885.-1937.)., poznati ruski komunist

## Vanjske veze

* http://www.murom.ru/  
* http://www.murom.info/ 
* http://www.museum.murom.ru/modules/news/