open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edmond Halley

**Edmond Halley** (Haggerston kraj Londona , 8. 11. 1656. – Greenwich kraj Londona, 14. 1. 1742), engleski astronom.

Bio je profesor geometrije na Oxfordskom sveučilištu te upravitelj Greenwichkog opservatorija. Istaknuo se radom o stazama planeta, katalogirizirao je 341 zvijezdu južne hemisfere, iznio vlastitu teoriju o gibanju stajačica, izradio kartu vjetrova iznad oceana, prvu meteorološku kartu uopće. Razradio je metodu za određivanje Sunčeve paralakse pomoću prolaska Venere. 

Na temelju Newtonove teorije Halley je utvrdio putanju i trajanje ophodnje kometa iz 1682. godine, proračunavši da će se na našem nebu on ponovo pojaviti nakon 76 godina (1757). To je slavnog astronoma potaknulo da ode proročici koja mu je prorekla da će živjeti duže od stotinu godina. Ohrabren proročanstvom, Halley je nestrpljivo brojao godine. No, 86. godina bila je kraj njegova života. Ipak, budući da je proračun bio točan i komet se pojavio točno u nagoviješteno vrijeme, 1757. u učenjakovu čast i uspomenu, nazvan je Halleyevim kometom.

Godine 1690. dizajnirao je Halleyevo zvono, koje je roniocima omogućilo duži ostanak pod vodom.

Najvažnija su mu djela "Katalog južnih zvijezda" i "Pregled astronomije kometa". Dobar prijatelj bio mu je John Harrison.
Yves-Joseph de Kerguelen de Trémarec

**Yves-Joseph de Kerguelen de Trémarec** (13. 2. 1734. – 3. 3. 1797) je bio francuski istraživač i moreplovac. 

Godine 1772. zaplovio je prema Antartici u potrazi za u to vrijeme legendarnoj *[[Terra Australis]]*, kada je na putu otkrio Kerguelen, te ih prisvojio u ime Francuske.
Mihael Bakoš

**Mihael Bakoš** mađarski: *Bakos Mihály* (Šalovci ili *Sall,* oko 1742. – Surd, 9.4., 1803.) bio je slovenski pisac, evangelički svećenik, zalski i šomodski dekan.

Rođen je u Šalovcima u Željeznoj županiji (ranije Mađarska, danas Slovenija). Njegovi su roditelji bili Ferenc Bakoš i Eva Abraham. Osnovnu školu pohađao je vjerojatno u susjedstvu mjesta Hodoša *(Őrihodos)*.

Godine 1779. godine postaje svećenik u Somogyu, u Šurdu. U Somogyu veliki broj Slovenaca naseljava Prekmurje. Bakošev prethodnik bio je Števan Küzmič, pisac koji je preveo preveo Novi zavjet na prekomurski jezik.

Godine 1791. godine Bakoš piše **Krszcsánszke peszmene knige** *(Kršćanske pjesmarice)* na prekomurskom jeziku. Knjigu nanovo izdaju Miháo Barla 1823. godine i Janoš Kardoš 1848. godine. 

## Povezano
* Slovenska književnost

## Literatura

* **Anton Trstenak:** *Slovencia Na Ogrskem* (Slovencima u Mađarskoj), Maribor 2006.
Kainiti

**Kainiti** (ime potječe od Kaina) su bili radikalna gnostička sekta za koje iz knjige Postanka pozitivnu vrijednost imaju svi koji su se suprotstavili Bogu Stvoritelju (Demijurgu); ti su nosioci nebeske gnoze (Sophia): Kain, Ezav, sodomci itd. Strogi su protivnici Zakona (antinomisti), kao djela biblijskog Boga. Odatle moralni libertinizam.

Juda Iškariotski je jedini apostol koji je Isusa razumio. Prema Ireneju, kainiti su imali neko »Judino Evanđelje«.(Adv. haer. 1, 31, 1)

## Reference

## Vanjske veze
* Cainites (Catholic Encyclopedia)
Leopold Mozart

**Johann Georg Leopold Mozart** (Augsburg, 14.11. 1719. - Salzburg, 28.5. 1787.), njemačko-austrijski skladatelj i otac poznatog glazbenog genija Wolfganga Amadeusa Mozarta. 

## Život
Leopold Mozart rođen je u Augsburgu kao sin knjigoveže Johanna Georga Mozarta (1679.-1736.). Studirao je teologiju u Salzburgu, no više zanimanja pokazuje za glazbu. Godine 1740. postaje violinist i komornik grofova Thurn und Taxis.

Ženi se 1747. godine s Annom Marijom Pertl, s kojom je imao sedmoro djece. Samo dvoje od njihove djece doživjelo je određenu starost koji su već u djetinjstvu postali glazbena čuda od djece: Maria Anna Mozart (nazvana *Nannerl*) i Wolfgang Amadeus Mozart. 

Leopold Mozart bio je dvorski kapelnik i skladatelj na tadašnjem dvoru salzburškog nadbiskupa. U današnje doba uglavnom je poznat kao otac i pedagog genijalnog sina, iako je skladao djela koja se i danas izvode. Iste godine kada je rođen i njegov sin Wolfgang (1756.) napisao je djelo *Versuch einer gründlichen Violinschule*, koja predstavlja izvor za današnja saznanja o glazbenoj praksi 18. stoljeća.

Odnos oca i sina očito je zahladio oko 1781./82. godine, kada se Wolfgang nastanio u Beču i oženio "jednom Webericom". U kasnijim pismima svojoj kćeri *Nannerl* spominje *Wolfganga Amadéa* bez imena, navodeći ga samo kao "*tvoj brat*". Leopold Mozart suprotstavljao se braku svog sina s Constanze Weber te je tijekom jedne posjete Beču kritizirao Wolfgangovu neuhranjenost, njihov neuredan stan i katastrofalnu financijsku situaciju.

Kao uzrok smrti Leopolda Mozarta navodi se otvrdnuće želuca, što se eventualno može povezati s rakom želuca.

Leopold Mozart je kao i Wolfgang bio član lože slobodnih zidara *"Zur wahren Eintracht"* u Beču.

## Djela
* *Eine musikalische Schlittenfahrt (Glazbena vožnja saonicama)*
* *Simfonija u D-duru "Die Bauernhochzeit" (Seljačko vjenčanje)*
Stupari

**Stupari** mogu da budu:

* Stupari (Lukavac)
* Stupari (Mrkonjić Grad), naselje u opštini Mrkonjić Grad, Republika Srpska, BiH
* Stupari (Šekovići), naselje u opštini Šekovići, Republika Srpska, BiH
Grgur Branković

**Grgur Branković** je najstariji sin Đurađa Brankovića rođen 1416. ili 1417. godine. Pošto je brat Todor (1415-1428.) umro godinu dana posle Đurđevog stupanja na presto, smatran je prestolonaslednikom. 

Po dolasku na vlast Đurađ je potpisao sa Turcima vazalni ugovor po kome je dao neke već od turaka osvojene teritorije i plaćao harač Turcima kao i njegov ujak Stefan Lazarević a Grgur je bio obavezan da komanduje odredima koji pomažu Turke u pohodima. Posle pohoda na Solun 1430. godine Grgur se u boju istakao i bio posebno nagrađen od sultana Murata II. U to vreme Turci su pomogli Đurđu i zajedno sa Grgurom povratili izgubljene teritorije u Zeti koje je uzurpirao dalji rođak Balšića Stefan Maramonte. 

Turski napad na srpsku prestonicu Smederevo počeo je 1439. godine. Muratu II je dosadilo da Đurađ sve vreme sedi na dve stolice – ugarskoj i turskoj. Grgurova brat Stefan bio je zadržan u Turskoj kao talac, sestra Mara je bila u Muratovom haremu a majka, otac i najmlađi brat Lazar krenuli su u bekstvo u Ugarsku. Grgur je sa narodom branio Smederevo uz pomoć svog ujaka Tome Kantakuzen. Posle tri meseca borbe utvrđeni grad je pao zbog nedostatka namirnica i Grgur se predao Turcima. Dobio je kao vazal veći deo zemlje koji je posedovao njegov deda Vuk Branković. Da ovo nije vazalstvo već sužanjstvo Turci su brzo pokazali jer su ga odveli u zatočeništvu kod brata Stefana koji je u Turskoj bio još od Marine „udaje“. 

Kada je despotovina već bila u rasulu pod turskim naletom a samo Novo Brdo se još uvek branilo Đurađ se tajno dopisivao sa decom u Turskoj. Ovo je bio povod da Murat II 1441. naredi oslepljenje Grgura i Stefana u dalekom gradu Tokatu, a uzrok je bilo stalno Đurđevo šurovanje sa Ugarima. Sultanija Mara, kada je saznala, molila je za poštedu braće i sultan se sažali ali već je bilo kasno jer glasnik nije stigao da javi poništenje kazne. Godine 1443. Đurađ je na strani Ugara protiv Turaka i posle tog rata dogovara se sa sultanom da mu vrati srpske zemlje, gradove i zarobljene sinove. Kad je video slepe sinove Đurađ je pao u nesvest od žalosti. 

Tokom 1446. godine najmlađi brat Lazar se oženio sa Jelenom, ćerkom morejskog despota Tome Paleologa, sinovicom cara Jovana VIII i ovim činom Grgur je izgubio pravo nasleđa prestola jer se znalo da Vizantinci udaju princeze isključivo za prestolonaslednike. Lazar je imenovan i Đurđevim savladarem. 

Posle smrti Đurđa 1456. Grgur sa sestrom Marom beži u Tursku kod sultana Mehmeda II ne bi li spasao život od brata despota Lazara koji je za saradnju sa Ugarima. Zajedno sa sestrom koja ima zavidan ugled kog sultana traži despotsku titulu. Već 1458. godine umro je i despot Lazar a Grgur sa Turcima i sinom Vukom napada Smederevo. 

Posle dolaska Tomaševića na čelo despotovine, a zatim pada pod tursku vlast, živi neko vreme kod sestre, zamonašuje se pod imenom German pa ubrzo umire u Hilandaru 16. oktobra 1459. godine. Grgur je iz vanbračne veze dobio sina Vuka – Zmaj Ognjenog Vuka, potonjeg titularnog srpskog despota.
Stupari (Mrkonjić Grad)

**Stupari** su naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Mrkonjić Grad koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njima je živjelo 435 stanovnika.

## Geografija
Smješteni su na nadmorskoj visini od 704 metra.

## Historija

## Stanovništvo
Prema službenom popisu stanovništva iz 1991. godine, selo Stupari je imalo 435 stanovnika. Srbi su činili oko 99% od ukupnog broja stanovnika.

## Reference

## Izvori
* Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ, popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, i 1991. godine.

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (-{Fallingrain}-)
* Gugl satelitska mapa (-{Maplandia}-)
Stefan Berislavić

**Stevan Berislavić** (1510—1536) je bio srpski despot, sin Ivaniša Berislavića († 1514) i Jelene, rođene Jakšić. Jelena je bila udata za poslednjeg srpskog despota iz roda Brankovića, Jovana Brankovića i nasledila titulu jer nisu imali sinova.

Kad mu je umro otac, Stevan je imao manje od deset godina, tako da mu je titula despota priznata tek 1520. Nakon turskog osvajanja Beograda i njihovog haranja po Sremu 1521, krajem te ili početkom 1522. Stefan je bio kratko u opustošenom Kupiniku, da bi zatim otišao u očev Brod. 

Posle poraza Ugara na Mohaču 1526, Stefan je imao izvesnih uspeha u Sremu nakon povlačenja glavne turske vojske. Nakon pogibije kralja Ludviga II u Ugarskoj su postojale dve struje: jednu je predvodio kralj Ferdinand Habzburški a drugu, "patriotsku", erdeljski vojvoda Ivan Zapolja. Ferdinand je 1527. pridobio Stevana: ozvaničio mu je Vukovar i Borovo, te Mitrovicu i Radince ako ih osvoji od Turaka. Zapolja će zbog ovoga imenovati Radiča Božića za despota (umro već sledeće godine). Berislavić i drugi pro-Ferdinandovi velikaši na granici će se naći pod velikim pritiskom i Zapolje i njegovih turskih saveznika. Tako Ugarska komora javlja iz Budima 10. marta 1529. Ferdinandu, između ostalog,: "Despot (srbski) jadikuje u svome 
pismu, da mora sa svojima od gladi umrijeti; poznato je. da tako njega kao i njegove Turci 
i Ivanovci (Zapoljevci) salijetaju, neka se odmetnu.". Berislavić u to vreme napušta Bač i Feleđhaz, koji odmah zauzimaju Turci, zbog čega kralj Ferdinand 22. marta izdaje naredbu za hapšenje njega i njegove majke. 

Ali već sledećeg leta, u vreme prvog Sulejmanovog pohoda na Beč, Stevan beži iz zatvora i pridružuje se sultanu, koji mu vraća posede. U kasnijem periodu sarađuje sa Turcima u haranju Slavonijom, ali povremeno pokušava i da se približi Ferdinandu. Iz neutvrđenog razloga bosanski sandžak Husrev-beg je krenuo na njega i ubio ga 1536, nakon čega je sa beogradskim sandžakom osvojio požešku županiju. Stefan Berislavić je bio oženjen Katarinom Baćani (umrla posle 1542), ćerkom Baltazara Baćanija (1452-1520), Bana Jajačke Banovine (1494 i 1502). Posle smrti svog muža, bivša despotica Srbije se u pismu iz Stonog Beograda, datiranom 1 mart 1542, obraća svom bratu Ferencu Baćaniju (1497-1566), nekadašnjem Banu Hrvatske (1525-1527), obaveštavajući ga da je Murat-beg Tardić već osvojio Orahovicu i da se boji da će i ona uskoro pasti u ruke Osmanlija.

U Ugarskoj će još Pavle Bakić nakratko nositi titulu despota (1537).

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak treći: dio prvi..... Prva knjiga: Doba kraljeva Ferdinanda I., Maksimilijana i Rudolfa (1527-1608) (archive.org)
586.

__NOTOC__
Godina **586.** (**[[rimske brojke|DLXXXVI]]**) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. Oznaka 586. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* februar &ndash; U manastiru Svetog Jovana Jevanđelista u sirijskom mjestu Beth Zagba izrađena Stranica razapinjanja u "Rabulinim Evanđeljima"; danas se čuva u Medicijevoj biblioteci u Firenci.
* Bizantsko-perzijski rat 572-591: Bizantske trupe tuku Perzijance kraj Dare u bitci kod Solahona.
* Reccared nasljeđuje svog oca Leovigilda na prijestolju Vizigotskog Kraljevstva u Španiji.
* Avari prodiru duboko na jug i opsjedaju Solun, ali ga ne mogu zauzeti.
* Sveti Comgall osniva opatiju u Bangoru.
* Konstantin od Kernywa se preobraćuje na kršćanstvo.
* U bizantskim kronikama se prvi put spominju Vlasi.


## Rođenja
* Teudebert II, kralj Austrazije

## Smrti
* 13.8. &ndash; Radegunda, kraljica Tirinžana
* 21.4. &ndash; Leovigild, kralj Vizigota
* Pretekstat (ili sv. Prix), nadbiskup Rouena
* Carica Zhu Manyue

## Reference
Tiha

**Tiha** ili **Tihe** () (), je jedno od sudbinskih božanstava, boginja slučajnosti i sreće.

Po Hesiodu, kći Okeana i Tetije, a po Pindaru, jedna od Mojri. Tiha je ćudljiva, nepredvidljiva i ponekad nepravedna, živela je na Olimpu i najviše je bila u društvu Zevsa. Od ostalih bogova najprisnija je bila sa bogom bogastva Plutom, koga je odgajala zajedno sa Ejrenom, boginjom mira.
Atributi boginje Tihe su:
* krma (koja označava upravljanje ljudskom sudbinom)
* kugla (koja stoji za promenljivost sreće)
* rog izobilja (za bogatstvo i darove sreće).

Rog potiče od koze Amalteje, koja je svojim mlekom othranila Zevsa, jer ga je njegova majka Reja morala napustiti posle rođenja na Kritu.

U Argu, Palamed je svoje kocke podario Tihinom svetilištu. Kult Tihe je tada bio još nerazvijen i njen hram je bio slabo posećen.

Kult Tihe se naročito proširio u helenističko doba, kad se ona – u vreme velikih promena u svetu i afirmacije pojedinačne inicijative – smatrala za najvažnije božanstvo.

Kod Menandra i njegovih savremenika, Tiha je osnovno načelo koje određuje ljudski život i sudbinu grada. U maloazijskim grčkim gradovima tiha je bila veoma poštovana kao zaštitnica gradova. Ona je imala svoje javne i privatne kultove, podizani su joj hramovi i statue, a prinošene krvne i beskrvne žrtve.

Kod Rimljana je poistovećena sa vrlo poštovanom boginjom Fortunom.

O omiljenosti Tihe svedoči i činjenica da su lična imena koja sadrže taj koren (u značenju našeg Srećko) vrlo česta, (Tihomir, Tihana, Tijana, Tiho Brahe itd.) naročito od I veka pne.

Antički umetnici često su slikali Tihu. Kao zaštitnicu gradova prikazivali su je kako sedi, a glava joj je bila ukrašena vencem u obliku gradskih bedema.
Fatalizam

**Fatalizam** je verovanje u nepromjenjivost onoga što je sudbina čoveku predodredila. U širem smislu, verovanje da su volja i inteligencija nemoćne u kreiranju života pojedinca jer su transcendentalne sile van njegovog domašaja i iznad njegovih mogućnosti. Po ovom shvatanju, fatalizam je nadređeni pojam determinizmu.

## Vanjske veze
* Stenfordova Enciklopedija: filozofija i pesimizam
Mara Branković

**Mara Branković** (1401, Vučitrn – Ježevo tj. Dafni kod Sera 14. septembar 1487.) bila je ćerka despota Đurđa Brankovića i jedna od sedam znanih princeza koje su ušle u harem turskog sultana Murata II gdje se nalazilo 300 žena.

## Biografija
Po dolasku njenog oca na presto Srbije, dolazi do pregovora o njenom venčanju za turskog sultana Murata II a 1435. odlazi u harem u kome ima oko 300 žena. Mara je druga srpska princeza koja je ušla u harem nekog turskog sultana. Prva je bila princeza Olivera Lazarević kći kneza Lazara i kneginje Milice, koja je ušla u harem sultana Bajazita I 1390-1402.
Pokušavala je da spreči oslepljenje zarobljene braće Stefana i Grgura. U Turskoj boravi sve do smrti Murata II 1451. godine.

Po povratku u Srbiju od sultana Mehmeda II dobija oblast oko Dubočice i Leskovca za svoje izdržavanje. Posle smrti oca 1456. predstavlja važan i najrealniji politički faktor u Srbiji. Ipak zbog sukoba sa prougarski raspoloženim bratom despotom Lazarom beži kod sultana Mehmeda II.

Odmah nakon dolaska uspela je da dobije imanje u Ježevu] u blizini Sera i tu je provodila svoje dane. Bio je to njen izbor budući da se ova zemlja nalazila na putu iz Srbije u Svetu goru, a tu su bila i imanja svetogorskih manastira. To je bilo mesto gde su svraćali pobožni putnici na svom putovanju do Svete gore, a Mara im je pomagala i pružala odmorište. Osim njih pomagala je brata Grgura, ujaka Tomu Kantakuzina, despoticu Jelenu (udovicu brata Lazara), a u Ježevu je utočište našla i bosanska kraljica Mara-Jelena (ćerka despota Lazara). Ova umna žena je imala utehe i utočište za svakoga, pa čak i za despoticu Jelenu. Doživela je starost od oko 70 godina i umrla je 1487. godine.

## Napomene

## Romani
O njenom životu od početka osamdesetih godina dvadesetog veka napisano je više istorijskih romana:
* Nadežda D. Pavlović: „Carica Mara“, Vuk Karadžić, Beograd 1982. godine, 269 strana. 
* Dušan Baranin: „Carica Mara“, Srpska književna zadruga, Beograd 1986. godine, 145 strana. (kasnije još nekoliko izdanja)
* Vojislava Latković: „Mara Branković: carica u vrtlogu istorije“, Besmark, Beoknjiga, Beograd 2007. godine, 222 strane, . (kasnije još nekoliko izdanja)

## Vanjske veze
* Istorijska biblioteka: Mara Branković
Vuk Branković (despot)

:*Za članak o njegovom pretku, pogledajte članak [[Vuk Branković]].*

**Despot Vuk Branković** (Vuk Grgurević, Zmaj Ognjeni Vuk), srpski despot (1471—16. april 1485), sin je slepog Grgura Brankovića, sina despota Đurđa. U mladosti je bio sa Turcima, koji su pomagali njegovom ocu da dobije despotstvo Srbije posle smrti despota Đurđa (1456).

Kada je 1465. godine u Beograd stiglo jedno tursko poslanstvo da ponudi mir, bio je među njima i Vuk. Tu je on prešao u službu mađarskog kralja Matije i postao zapovednik srpskih četa u Sremu i okolini. Veoma hrabar i požrtvovan, Vuk je stekao veliki ugled, koji najbolje pokazuje njegovo, u narodu poznato ime, Zmaj Ognjeni Vuk. Junak je mnogih narodnih pesama, bugarštica i deseteračkih.

Ratovao je sa Mađarima protiv Čeha, Poljaka i Austrijanaca, a naročito protiv Turaka. Imenovan je za despota Srbije 1471. godine i dobio je velike posede na području današnje Vojvodine, koji su nekad bili svojina despota Đurđa: Kupinik (Kupinovo), Slankamen, Berkasovo, Bečkerek (Zrenjanin), Bijelu Stijenu i druge.

Po legendi, osnovao je fruškogorski manastir Grgeteg i crkvu Sv. Nikole u Slankamenu.

Vuk je bio oženjen Barbarom Frankopan. Kao despot, Vuk se osobito proslavio 1476. godine, provalivši u Srebrenicu i boreći se ispod Šapca i Smedereva.

Godine 1479. zapoveda srpskom konjicom u Boju kod Kenjermeza. Hrabrim napadom na turski centar mađarska i srpska konjica su razbile tursku vojsku i naterale je na povlačenje. Ova bitka suzbila je turske napade na Mađarsku za nekoliko narednih godina.

Naročito je čuven njegov smeo pohod 1480 na Sarajevo. Ratovao je sa uspehom protiv Turaka po Srbiji i 1481. godine doveo odatle, iz okoline Kruševca, oko 50.000 ljudi, koji su naseljeni oko Temišvara. U stalnoj borbi s Turcima, despot je umro 16. aprila 1485. godine.

## Povezano

* Srpski vladari
* Istorija Vojvodine
* Istorija Srbije
Nacional-boljševička stranka

**Nacional-boljševička stranka** (rus. * Национал-большевистская партия *) je politička partija u Ruskoj Federaciji.

## Vanjske veze

* Nacional-boljševička stranka
* Nacional-boljševička stranka
Bugarski narodni preporod

**Bugarski narodni preporod** (bug. Българско национално възраждане; *Balgarsko nacionalno vazraždane* ili samo Възраждане; *Vazraždane*) naziv je za razdoblje društveno-ekonomskog razvoja i nacionalne integracije bugarskoga naroda u Osmanskom Carstvu. Obično se drži da je započelo knjigom „Slavenobugarska povijest“ (bug. История славянобългарска) što ju je 1762. napisao Pajsije Hilandarski, bugarski monah na brdu Atos, a završilo oslobođenjem Bugarske 1878., nakon Rusko-turskog rata 1877.-1878.

## Tijek preporoda
Bugarski narodni preporod obično se dijeli u tri razdoblja. Rano razdoblje trajalo je od 1762. do početka 19. stoljeća, srednje razdoblje od reformi Osmanskoga Carstva 1820-ih do 1850-ih i Krimskoga rata, a kasno razdoblje od Krimskoga rata do oslobođenja Bugarske 1878.

Bugarski povjesničari imali su različita mišljenja o stvarnom datumu početka preporoda. Dok se isprva početak preporoda izjednačavao s početkom drugog razdoblja, kasnije je Marin Drinov ukazao na važnost Pajsijeva djela, dok su poneki povjesničari išli tako daleko da početak preporoda smjeste čak na početak 17. stoljeća.

## Glavne značajke preporoda
Bugarski narodni preporod ostavio je bogatu književnu baštinu, a osobito se ističu književnici Ivan Vazov i Hristo Botev koji su bili glavni inspiratori bugarske borbe za neovisnost i za crkvenu autonomiju od grčke Crkve. Cilj je bio oslobođenje školstva i kulture od grčkoga utjecaja, putem oblikovanja vlastite duhovne i materijalne kulture. To je dovelo i do „Travanjskoga ustanka“ iz travnja i svibnja 1876. protiv osmanske vlasti i konačnog oslobođenja Bugarske dvije godine kasnije.

Značajne promjene unutar bugarskoga društva, sloboda ekonomske inicijative, kao i vjerska sloboda, omogućile su oblikovanje bugarske nacije i njezinih etničkih granica u Meziji, Tračkoj i Makedoniji.

## Povezano
* Narodni preporod

## Izvori
* Hans-Joachim Härtel - Roland Schönfeld, *Bulgarien. Vom Mittelalter bis zur Gegenwart*, Regensburg 1998, 
* Илия Тодев, Към друго минало или пренебрегвани аспекти на българското национално Възраждане, ИК „ДБ Мария“: 2001.
Izidor (gnostik)

**Izidor** je bio sin Basilida i gnostički učitelj iz 2. vijeka. On je, zajedno sa ocem, razvijao gnostičko gibanje u Aleksandriji.

Od Isidora se spominju tri spisa: 
* *Peri prosphyous Psyches* (O k prirodi okrenutoj duši); 
* *Ethika* 
* *Exegetika tou prophetou Parchor* (bar u 2 knjige). 

U posljednjem djelu posebno želi pokazati da su grčki filozofi crpli iz proroka: to je tema koju su izlagali i neki apologeti. Ime Parhor je po svoj prilici izmislio sam Isidor.

## Povezano
* Gnosticizam

## Izvori
Justin Bieber: Never Say Never

***Justin Bieber: Nikad ne reci nikad*** (eng. *Justin Bieber: Never Say Never*) je dokumentarni/ koncertni film u 3Du o Justinu Bieberu. Izdat je u SAD-u i Kanadi 11.2.2011. godine 

## Radnja
Film prati pop zvijezdu Justina Biebera tokom 10-dnevnog pripremanja za najvažniji koncert u karijeri mladog pjevača - koncert u njourškoj dvorani Madison Square Garden. U filmu se prikazuju i snimke iz djetinjsta Biebera, te njegove fanove.

## Glumci
* Justin Bieber
* Usher
* Miley Cyrus
* Jaden Smith
* Sean Kingston
* Snoop Dogg
* Ludacris
* Boyz II Men
* Scooter Braun
* L.A. Reid
* Jeremy Bieber
* Hayden Thompson
* Scrappy Stassen

## Pozadina
### Pred-produkcija
2.8.2010. web site Deadline.com je objavio informaciju da Paramount Pictures planiraju snimati film s Bieberom . Objavljeno je i da će režiser nagraden Oskarom Davis Guggenheim režirati film. Ipak, dva dana kasnije objavljeno je da Guggenheim ipak neće režirati film . 13.8.2011. objavljeno je da će film režirati Jon Chu.

### Produkcija
Produkcija film je počela na ljeto 2010. godine. Joh Chu kaže da nijedna scena nije bila "odglumljena".

## Kritike
*Never Say Never* je uglavnom dobio dobre ocjene. Prema web situ Rotten Tomatoes, 65% kritičara su pozitivno reagovali na film. Taj web site film je komentirao: "Kao dokumentarac turneje, nije nešto inspirativan, ali kao 3D film o teen pop fenomenu je nevjerovatno zabavan." . Peter Hartlaub iz *[[San Francisco Chronicle]]* dao je filmu 2 do 4 zvijezdice, te komentirao da će Justinovi fanovi biti zadovoljni s filmom .

## Komercijalni uspjeh
U prvom danu prikazivanja u 3,105 kina u SAD-u, film je zaradio 12.4 miliona dolara, i tako se plasirao na vrh box-office za petak . Preko vikenda zarada je porasla do 29,514,054 dolara  te je film zasjeo na drugo mjesto box-offica za vikend, jedino je film *[[Just Go With It]]* (sa zaradom od 31 miliona dolara) zaradio više . U SAD-u, film je proglašen najuspješnijim koncertnim filmom od 1983. godine  te treći najuspješniji dokumentarni film od 1982. godine . Dosada, film je u svijetu zaradio 98,441,954 dolara . 
## Reference

## Vanjske veze
* Službena stranica za Sjevernu Ameriku
* Službena stranica za Ujedinjeno Kraljetsvo 
* 
* 
* 
* 
*
Villach

**Villach** [ˈfɪlax] (srpskohrvatski arhaično i slovenski **Beljak**, talijanski **Villaco**, furlanski **Vilac**), 
grad na jugu Austrije od 60,500 stanovnika. Villach je nakon Klagenfurta drugi po veličini grad Koruške

Villach je pored tog što je administrativni centar vlastitog okruga jer je statutarni grad i centar 
Okruga Villach-Land.

## Geografija

Villach leži u Koruškoj, 39 km zapadno od Klagenfurta i svega 16&nbsp;km od tromeđe Italija - Slovenija - Austrija.

Grad se smjestio na ušću rijeke Gail i potoka Seebach u Dravu, na istočnim obroncima Gailtalerskih Alpi. Sjeveroistočno od grada leži Jezero Ossiach.

U Villach se posljednjih dekada doselilo puno stanovnika bivše Jugoslavije, tako da ih ima 1,549 iz Bosne i Hercegovine, 1,238 iz Hrvatske, 459 iz Slovenije, 225 iz Srbije, 
107 iz Kosova i 64 iz Makedonije.

## Historija

Villach je podignut na temeljima rimskog, - **Bilachiniuma**. Od 1007. do 1759. bio je dio bavarske Biskupije Bamberg

Za srednjeg vijeka bio je jak trgovački centar, ali je počeo nazadovati kad su probijeni novi putevi kroz Alpe. 
Trgovačka aktivnost oživjela je u 19. vijeku.

## Znamenitosti

Najveća znamenitost je parohijska crkva sv. Jakoba, rekonstruirana između 14. - 15. vijeka, sa zvonikom visokim 95 metara uz crkvu sv. Križa (Heiligenkreuzkirche) podignuta od 1726. do 38. i gradska vijećnica iz 1570. koja je nanovo podignuta nakon rušenja u Drugom svjetskom ratu.

## Privreda
Villach je trgovački centar Koruške i njeno glavno željezničko čvorište. 
On je i industrijski grad u kom se proizvodi celuloza, predmeti od drva, strojevi, elektronički i električni uređaji, kemikalije, prehrambeni artikli i pivo.

Villach je poznat po brojnim termalnim izvorima i po termama - Warmbad Villach, on je i polazište turistima za obilazak koruških jezera.

## Pobratimski gradovi

* , Bamberg
* , Sarreguemines
* , Sarreguemines
* , Sarreguemines

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice Villacha''
Pretekstat od Rouena

**Sveti Pretekstat** (, , ? - 24/25. februar 586), poznat i kao **Saint Prix**, bio je rimokatolički biskup Rouena. Na mjesto biskupa je došao 549. Poznat je prije svega po svom sudjelovanju u franačkoj politici, odnosno građanskom ratu između zavađenih pripadnika merovinške dinastije. Kada je Meroveh od Soissonsa, sin kralja Hilperika I od Neustrije, započeo ljubavnu vezu sa Bruhildom, udovicom Hilperikovog brata Sigeberta I, Pretekstat ih oboje vjenčao nastojeći na taj način okončati skandal. To mu je, međutim, priskrbilo reputaciju Merovehovog pristaše i Hilperikovog neprijatelja, te ga je Hilperik nakon Merovehovog ustanka optužio za veleizdaju i 577. protjerao na Jersey. Kada je 584. Hilperik ubijen, njegov brat, kralj Guntram od Burgundije je Pretekstata vratio na njegovo staro mjesto. Godine 586. ga je, pak, dala ubiti Fredegunda, Hilperikova udovica koju je često bio kritizirao razvratnog života.

## Izvori
* Dahmus, Joseph Henry. *Seven Medieval Queens*. 1972.
* Gregory of Tours. History of the Franks: Books I-X  at Medieval Sourcebook: see especially V.18; VII.16.
* *Balleine's History of Jersey*, Marguerite Syvret and Joan Stevens (1998)
Foka Sinopski

**Foka** je hrišćanski svetitelj. Bio je episkop grada Sinopa u 2. veku.

Od mladosti se predao podvigu i živeo je hrišćanskim životom. Kao episkop u svom rodnom mestu, u gradu Sinopu, na obali Crnog mora, hrišćane je utvrdio u veri, a obratio u hrišćanstvo mnoge mnogobošce. Zbog toga su se mnogobošci razgnevili na njega. U hrišćanskoj tradiciji pominje se da je Isus Hristos javio Foki mučeničku smrt kroz jednu viziju. Na ime: Foka je video goluba svetla kako sleće sa neba noseći u ustima venac od cveća, i spušta venac na glavu njegovu. I čuo je Foka glas od goluba: *„Čaša tvoja napuni se, i treba da je ispiješ“*! Uskoro posle toga neki knez Afrikan stavio je Foku na mučenje. Mučen je dugo, celo mu je telo isprebijano i izranjavano, i takav je bačen u tamnicu. Posle tamnovanja bačen je u ključalu vodu, u kojoj je sveštenomučenik Foka umro. Postradao je za vreme vladavine cara Trajana 117. godine.

Pravoslavna crkva slavi 4. avgusta prenos njegovih moštiju iz Ponta u Carigrad oko 404. godine.

Srpska pravoslavna crkva slavi ga 22. jula i 22. septembra po julijanskom, a 4. avgusta i 5. oktobra po gregorijanskom kalendaru.

## Povezano
* Markion Sinopski

## Napomene

## Vanjske veze
* Ohridski prolog za 22. septembar (5. oktobar)  
* Sveštenomučenik Foka na days.pravoslavie.ru
Alexander Gottlieb Baumgarten

**Alexander Gottlieb Baumgarten** (*Aleksandar Gotlib Baumgarten*, Berlin, 17.7. 1714. - Frankfurt na Odri, 27.5. 1762.), njemački filozof.

Proizašao je iz prosvjetiteljske filozofske škole C. Wolffa, čiju je filozofiju sistematizirao u razne teoretske i praktične discipline. U njegovoj doktorskoj disertaciji ***„Meditationes philosophicae“*** prvi je put spomenut termin estetika. U djelu ***„Aesthetica“*** definirao je estetiku kao nauku o spoznaji osjetilnog, a ljepotu kao savršenstvo osjetilne spoznaje. Znatno je pridonio filozofskoj terminologiji.

## Relevantni članci
* Filozofija
* Novovjekovna filozofija
Pećina Gradac

**Gradac** je pećina koja se nalazi u blizini Batočine u Srbiiji. Ova pećina je iz doba Paleolita i nastala je oko 25.000 godina pne. Predstavlja jedan od najstarijih lokaliteta u Srbiji i jedno od prvih mjesta praživota u Srbiji. Lokalitet je musterijersko nalazište (kultura Musterijer je nazvana prema pećini (fr. da Moustier), na obali jezera u Dordonji), nađeni su trougaoni šiljci, izduženi strugači, listoliki deltoidni šiljci, kao i 2 ognjišta (vatrišta).

## Arheološka istraživanja
Pećina pod Jerininim brdom, u selu Gradac i pećina Risovača (nedaleko od Aranđelovca) su sistematski istraženi lokaliteti iz paleolitskog perioda. Na osnovu arheološke građe koja je nađena može se rekonstruistati život tadašnjih zajednica ljudi na centralno balkanskom području.

Pećina Gradac (kao i Risovača) naseljavana je u nekoliko mahova. Nalazi iz starijih slojeva pokazuju da je bila naseljena u početku prvog razdoblja otopljenja virmske glacijacije (stara teorija o glacijalima) (njem. interstadial Würm 1/2). U ovom periodu imamo prisustvo krupnih biljoždera poput džinovskih jelena i divljih konja.

## Paleolitska zajednica
U pećini je živjela ljudska zajednica koja je brojala oko 15 članova (pretpostavka je da su je činile od jedne do tri biološke porodice). Bavili su se lovom, što dokazuje obilje kostiju životinja nađenih pored vatrišta, kao i sakupljanjem plodova. Pronađeni su i kremeni šiljci i diskoidni strugači. Ahraični oblici ovog oruđa vezuju se za poznu musterijersku kulturu. Osim kremenog, izrađivano je i oruđe od kosti, koje je karakteristično za ovo podneblje.

## Antropološka građa
Antropološka građa nije bogata. Pronađeni ostatak ljudskog kutnjaka pokazuje antropološke odlike savremenog čovjeka, (lat. Homo sapiens-a).
Gradac (Batočina)

**Gradac** je naselje u opštini Batočina u Šumadijskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 245 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 273 stanovnika).

## Demografija
U naselju Gradac živi 211 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 45,8 godina (43,7 kod muškaraca i 48,0 kod žena). U naselju ima 77 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,18.

Ovo naselje je u potpunosti naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Trapez (geometrija)

**Trapez** je u geometriji konveksni četvorougao kome su dve naspramne stranice paralelne. Jedna od ove dve stranice se zove **baza** trapeza, dve neparalelne stranice se zovu **kraci** trapeza. Trapez takođe ima i dve dijagonale (na slici *d<sub>1</sub>* i *d<sub>2</sub>*) koje se uvek seku.

**Visina** trapeza *h* je rastojanje između dve paralelne stranice.

**Zbir uglova** na jednom od krakova je 180° tj. α + δ = β + γ = 180°.

Specijalni slučajevi trapeza su:
* **jednakokraki trapez**, kod koga su kraci jednaki, takođe i uglovi na osnovici su jednaki
* **pravougli trapez**, kod koga je jedan krak upravan na bazu
* paralelogram, kod koga je i drugi par stranica međusobno paralelan
* romb, koji je paralelogram, ali su mu i sve stranice međusobno jednake
* pravougaonik, koji je paralelogram, ali su mu i sve susedne stranice međusobno normalne
* kvadrat, kome su sve stranice međusobno jednake, a susedne međusobno normalne

## Formule

## Jednakokraki trapez
Kod jednakokrakog trapeza važi da je *b* = *d*, takođe je α = β odakle sledi δ = γ. Posledica ovoga je da je zbir naspramnih uglova α + γ = β + δ = 180°.
Ovo je osobina tetivnih četvorouglova, znači jednakokraki trapez je tetivni četvorougao.

## Pravougli trapez
Kod pravouglog trapeza je *b* ili *d* jednako *h*, a takođe važi da je α = β = 90° ili δ = γ = 90
Vaginalni snošaj

**Vaginalni snošaj** ili **vaginalni seks** je snošaj koji je uvjet prirodnog produžetka mnogih vrsta čije ženke imaju vaginu. Podrazumijeva prodiranje (penetraciju) penisa u vaginu. Cilj je ejakulacija, odnosno izbacivanje sperme u vaginu. Zahvaljujući sposobnosti da se aktivno kreću, spermatozoidi imaju za cilj dospjeti do jajovoda radi oplodnje jajne stanice.

Preduvjet za vaginalni spolni ffodnos erekcija je penisa i vlažnost vagine.
Poza 69

**69** takođe poznata i po svom francuskom imenu **soixante-neuf** (šezdeset devetka) je seksualna poza u kojoj se dvoje ljude nalaze u položaju u kojem se njihove genitalije istovremeno nalaze u visini usta njihovog partnera i u kojem simultano upražnjavaju oralni seks. Ova poza pre svega se odnosi na muškarca i ženu a može se upražnjavati bez obzira na pol partnera, tj. moguća je između partnera kako različitog, tako i istog pola.

Alternativno, jedan partner može biti u stojećem položaju držeći drugog partnera naopačke. U ovakvom položaju genitalijama se prilazi na obrnut način zbog čega je osećaj pri oralnom seksu u ovoj pozi navodno drugačiji od osećaja pri uobičajenom oralnom seksu.
Kod šezdeset devetke u kojoj učestvuje ženski partner, njen klitoris se stimuliše lizanjem, obično preko klitorične navlake koja se aktivira ukoliko je klitoris previše osetljiv na direktnu stimulaciju. Kod muškog partnera, njegov frenulum se trlja o nepca partnera-ke, a njegov glans može biti stimulisan jezikom partnera-ke. U šezdeset devetki u kojoj učestvuju muškarac i žena, žena može odlučiti da zaume gornju poziciju kako bi kontrolisala dubinu ulaska penisa u usta. Među različitim varijacijama ove seksualne poze najčešća je ona koja podrazumeva stimulaciju vagine ili anusa prstima (sa ili bez penetracije). Prednost ove seksualne poze je to što oba partnera u isto vreme doživljavaju seksulani užitak. Međutim, istovremeni oralni seks može pokvariti zadovoljstvo partneru kome je cilj samo lično zadovoljstvo. Poza takođe može biti nezgodna ukoliko između partnera postoji znatna razlika u visini.

## Povezano
* Kunilingus
* Felacio

## Reference
Arija (muzika)

**Arija** je u glazbi izvorno značila svaku izražajnu melodiju, koju je u pravilu izvodio pjevač. Danas se taj izraz koristi gotovo isključivo za samodostatno glazbeno djelo za jedan glas, obično uz pratnju orkestra, a pogotovo u okviru opere.

Arija je u 17. stoljeću imala trodijelni oblik A-B-A; te su arije bile poznate kao *arie col da capo*. Kasnije je arija osvojila operni repertoar i izgradila mnoge podvrste (*Aria cantabile*, *Aria agitata*, *Aria di bravura* itd.). Opere su u 18. stoljeću postale nizovi arija, čime se smanjio prostor za recitative.
Bohemizam

**Bohemizam** je jezični element (riječ ili izraz) preuzet iz češkog u koji drugi jezik; čehizam.

## Bohemizmi u srpskohrvatskome jeziku

* bajoslovan
* bod
* bodar
* bojovnik
* burza
* časopis
* desetljeće
* dizalo
* dobrobit
* dojam
* dopjev
* doseg
* doslovan
* dosljedan
* dosljednost
* dostatan
* dostaviti
* dotičan
* dragocjen
* dražba
* držalo
* dušik
* geslo

* gnojivo
* ishodište
* kisik
* klokan
* kopačka
* kotva
* krajolik
* kupelj
* kurje oko
* ličilo
* ličiti
* lihvar
* mladež
* naklada
* nakladnik
* nalaz
* narječje
* naslov
* Nizozemska
* nježan
* obrazac
* obrazovati
* obred

* obzor
* odraz
* ogavan
* okolnost
* opetovati
* opseg
* ozariti
* plin
* ploha
* podlost
* podnebesje
* podneblje
* pogon
* pojam
* pokus
* poprsje
* poredak
* povod
* predio
* predmet
* prednost
* prevaga
* prijam

* primjeran
* prirodopis
* prisega
* pročelje
* pronevjeriti
* prvobitan
* samoglasnik
* skromnost
* slog
* smjer
* smjesa
* snimak
* spis
* stanovište
* stanovit
* stroj
* stupanj
* suglasnik
* suhoparan
* sustav
* svjež
* svježina
* ticalo

* tisak
* tlak
* tlakomjer
* učinak
* ugljik
* uloga
* uspjeh
* ustav
* ustroj
* uzajamnost
* valjak
* važan
* važnost
* vlak
* vodik
* vodopad
* zaklada
* zavod
* zbirka
* zemljovid
* živalj

## Robot
Zanimljiv je internacionalizam ***robot*** koji dolazi od inače starog slavenskog izraza *rabota* = teški, prisilni rad (u češkom *robota*). Predstavio ga je Karel Čapek u svome djelu R.U.R., a izmislio ga je njegov brat Josef Čapek. Prvotna riječ za robota u češkom bila je *rabotnik*, ali je poslije njezino mjesto zauzela riječ *robot*. Poznat je i egzotizam ***polka***.

## Bogoslav Šulek
Bohemizmi su posebno izraženi u hrvatskom jeziku, što se najčešće pripisuje Bogoslavu Šuleku, lingvistu češkog porijekla koji ih je uveo u drugoj polovici 19. vijeka, nastojeći iz tadašnjeg hrvatskog govora izbaciti riječi koje je smatrao tuđicama, odnosno po njegovom mišljenju tvorbeno, morfološki, fonološki ili grafijski neprilagođene hrvatskome jeziku.

## Izvori
* *[[Izvori#Simeon|Simeon]], [[Izvori#EON|EON]]*
* ''Ljudevit Jonke: Češki jezični elementi u hrvatskosrpskom jeziku''
* ''Bohemizmi u hrvatskom jeziku''
Pavićini

**Pavićini** su naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Općine Marčana, Istarska županija.

## Geografija
Pavićini su smješteni u mikroregiji Zapadne Istre Sjevernohrvatskoga primorja, 6&nbsp;km jugoistočno od naselja Marčane. Nalaze se na križištu županijskih cesta Ž5119 (D6 - Krnica - Kavran - Šišan - Medulin - Pula /D66/) i Ž5122 (Pavićini /Ž5119/ - Turističko naselje Duga Uvala).

## Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 48 stanovnika te 16 obiteljskih kućanstava.


:

## Historija
Od 1880. do 1910. naselje se zvalo **Pavići**, od 1910. do 1991. **Pavičini**. Do godine 1869. i od 1921. do 1991. bilo je zaselak naselja Krnica.

## Privreda
Privrednu osnovu čine ratarstvo, vinogradarstvo, stočarstvo i ugostiteljstvo.

## Kultura, obrazovanje i sport
### Crkva
Pavićini pripadaju Župi sv. Marije Magdalene pokornice iz Krnice-Mutvorana, Vodnjanski dekanat Porečko-pulske biskupije.

## Reference

* *[[Izvori#LNH|Leksikon naselja Hrvatske]]*
Lucije Emilije Paul

**Lucije Emilije Paul** je bilo nekoliko rimskih političara i vojskovođa
* Lucije Emilije Lepid Paul
* Lucije Emilije Paul (konzul 219. pne.)
* Lucije Emilije Paul Makedonac
* Lucije Emilije Paul (konzul 1)
* Lucije Emilije Lepid Paul (konzul 34. pne.)
Imanuel Velikovski

**Imanuel Velikovski** (, ; Vitebsk, 10. jun 1895 - Prinston, 17. novembar 1979) je bio američki pseudoistoričar, najpoznatiji kao autor brojnih kontroverznih knjiga koje reinterpretiraju događaje iz drevnoj istoriji, među kojima je bestseler u SAD „Svetovi u sudaru“, objavljena 1950. godine. Prethodno je imao značajnu ulogu u osnivanju Hebrejskog univerziteta u Jerusalimu, i bio je ugledni psihijatar i psihoanalitičar.

Njegove knjige koriste komparativnu mitologiju i antičke književne izvora (uključujući i Bibliju) da dokažu da je Zemlja doživela katastrofalni bliski kontakt drugim planetama (Venerom i Marsom) u drevnim vremenima. Velikovski tvrdi da su elekotrmagnetske pojave imale značajnu ulogu u nebeskoj mehanici. Takođe zastupa revidiranu hronologiju starog Egipta, Grčke, Izraela i drugih kultura drevnog Bliskog istoka. Cilj revidirane hronologije je da objasni mračno doba istočnog Sredozemlja (oko 1100 - 750. pne.) i pomiri biblijsku istoriju sa prihvaćenom arheologijom i egipatskom hronologijom.

Teorije Velikovskog su energično odbačene ili ignorisane od strane akademske zajednice. Ipak, njegove knjige se često dobro prodaju i dobijaju oduševljenu podršku u laičkim krugovima, često praćene tvrdnjama o nepoštenom tretmanu za Velikovski od strane priznatih akademija. Kontroverze oko njegovog rada i njegovog prijema se često nazivaju „afera Velikovskog“.

## Izvori
Ilija Stojanović

**Profesor Dr Ilija Stojanović** (Otočac, 31. avgust 1924 – Beograd, 24. januar 2007) je bio redovni profesor univerziteta i akademik, srpski naučnik, stručnjak za telekomunikacije. Jedna od najuglednijih ličnosti u srpskim telekomunikacijam u drugoj polovini dvadesetog veka.

## Biografija
Rođen je u Otočcu u Lici. Školovao se u Gospiću i Beogradu. Diplomirao na elektrotehničkom fakultetu u Beogradu 1951. Odmah je izabran za asistenta da bi 1957 odbranio doktorsku disertaciju, kada je i postao docent. Vanredni profesor je postao 1962, a redovni 1971. Bio je osnivač i šef katedre za telekomunikacije dve decenije a bio je i upravnik Zavoda za telekomunikacije, računarsku tehniku i informatiku.

## Akademija nauka
Za dopisnog člana srpske akademije nauka izabran je 1985, a 2000. za redovnog.

## [[Međunarodna unija za telekomunikacije]]
Godine 1984. je predsedavao Komitetu za planiranje FM radiodifuzije. Sledeće godine je izabran za predsednika svetske konferencije za korišćenje geostacionarne satelitske orbite.

Za predsednika 16. Plenarnog zasedanja CCIR-a a 1987 je postao predsednik Panela eksperata za buduću i organizaciju IFRB (-{International Frequency Registration Board}-)

## Projekti
Ključni je nosilac projekta uvođenja mobilne telefonije u Srbiji.

## [[Telfor]]
Bio je inicijator osnivanja Telfora i predsednik Programskog odbora do poslednjeg dana.

## Udžbenik
Njegova knjiga „Osnovi telekomunikacija“ je doživela osam izdanja i danas se smatra nezamenljivim štivom za studente telekomunikacija.

## Odlikovanja
Odlikovan je:
* Ordenom zasluga za narod sa srebrnim kracima (1975)
* Orden Republike sa srebrnim vencim (1978)
* Sedmojulska nagrada za (1970)
* Nagrada RTV Beograd za najbolje naučno delo iz telekomunikacija (dva puta)
* Nagrada ETAN za najbolji rad u oblasti telekomunikacija (dva puta)

## Nagrada „Prof. dr Ilija Stojanović“
**Nagrada „Prof. dr Ilija Stojanović“** je uvedena 2007. godine. Nagrada se dodeljuje za doprinos razvoju telekomunikacija. Nagradu dodeljuje Fondacija Telenor, studentima čiji su radovi na TELFOR-u, u okviru studentske sekcije, proglašeni za najbolje. Nagrada se dodeljuje na dan osnivanja Elektrotehičkog fakulteta u Beogradu

## Literatura
* „Naših 50 godina“ (Elektrotehnički fakultet 1948-1998) uredili Dr Dušan Drajić, Dr Božidar Stanić

## Vanjske veze
* Biografija Ilije Stojanovića na sajtu SANU i opširnije
Daraa

**Daraa** (), također **Darʿā**, **Dara’a**, **Deraa**, **Dera** i **Derʿā** ("tvrđava", ne miješati sa Dura-Europos), je grad u jugozapadnoj Siriji, u blizini granice sa Jordanom, gdje živi oko 77.203 stanovnika. Predstavlja sjedište Gubernije Daraa, a u prološti je bio sjedište historijske regije Hauran. Grad se nalazi oko 100&nbsp;km južno od Damaska na auto-putu za Amman, a tradicionalno je služio kao odmorište za putnike.

## Historija
Grad ima izuzetno dugu i bogatu historiju, koja datira iz vremena Kanaanita. Spominje se i na jednom natpisu koji je između 1490. i 1436. pne. dao izraditi egipatski faraon Tutmozis III. U ta je vremena bio poznat kao Atharaa, da bi se kasnije u Starom zavjetu spominjao **Edrei**, mjesto koje je pripadalo kraljevstvu Bashan. Grad se nastavljao razvijati i u rimskom periodu, o čemu svjedoče ostaci drevnog amfiteatra. U njegovoj blizini se 636. odigrala znamenita bitka kod Yarmuka, u kojoj su muslimanski Arapi porazili Bizantince te tako stekli vlast nad Bliskim Istokom. U počast tom događaju je dinastija Ajubida 1253. u Darai podignuta džamiju al-Omari, pri čemu su srušene ranije antičke građevine kako bi poslužile kao izvor građevinskog materijala.

Dara je od 1908. bila tursko željezničko raskršće koje je služilo kao veza sa Hedžazom. Zbog toga je za vrijeme prvog svjetskog rata postalo metom arapskih ustanika koje je vodio britanski oficir Thomas E. Lawrence. Prema vlastitom priznanju, Lawrence je osobno došao u Darau kako bi je izvidio, ali je tada uhapšen, mučen i silovan od strane pripadnika turskog garnizona. Lawrence je nakon puštanja vodio borbe za Daru sa pripadnicima turske vojske koja se u jesen 1918. povlačila prema sjeveru.

Daraa je godine 2011. postala jednim od središta protestnog/ustaničkog pokreta protiv režima sirijskog predsjednika Bašara al-Asada.

## Napomene

## Literatura
* T.E. Lawrence, (various editions) *[[Seven Pillars of Wisdom]]*, Chapter LXXX
* J.G. Schumacher,(1886) * Across the Jordan*, pp.&nbsp;1–148;

## Vanjske veze
* Official Site of Daraa Governorate  
* :en:s:Encyclopaedia Biblica/Ecclesiasticus-Eglon (king)#EDREI
Bitka kod Solahona

**Bitka kod Solahona** se odigrala za vrijeme bizantsko-perzijskog rata godine 586. u sjeverozapadnoj Mezopotamiji između istočnorimske (bizantske) vojske pod generalom Filipikom na jednoj, i sasanidske (perzijske) vojske pod Kardariganom na drugoj strani. Do nje je došlo nakon što je Filipik poslao vojsku na rijeku Arzamon kako bi spriječio perzijsku ofenzivu. Perzijske snage su napale bizantsku vojsku koja je bila zauzela položaje na brdu; Perzijanci su ozbiljno ugrozili bizantski centar, ali su Bizantinci bili uspješniji na krilima, natjeravši Perzijance na povlačenje. Bitka je tako završila bizantskom pobjedom; najveći broj perzijskih vojnika je, međutim, stradao od žeđi prilikom bijega kroz sušnu ravnicu, s obzirom da je Kardarigan bio naredio da se pred samu bitku prospu sve zalihe vode nastojeći im dati dodatni poticaj za borbu. Iako je predstavljala jedan od najspektakularnijih okršaja rata, bitka kod Solahona nije imala odlučujući karakter. Neprijateljstva su se s promjenjljivim ishodom nastavila sve dok ustanak Bahrama Čobina nije donio prevagu bizantskoj strani.

## Izvori

* 
* 
*
Bangor (Sjeverna Irska)

**Bangor** (od irskog Beannchar) je grad u sjevernoirskoj grofoviji Grofoviji Down. Poznat je prije svega kao obalno ljetovalište na južnoj strani zaljeva Belfast Lough a koje pripada širem Metropolitanskom području Belfasta. U njemu se nalazi Bangorska marina, jedna od najvećih u Irskoj koja uživa status plave zastave. Godine 2007. i 2008. su gledatelji Ulsterske televizije Bangor nazvali najpoželjnijim mjestom za život u Ulsteru.

Bangor, koji se nalazi 22 km istočno od središta Belfasta, sa kojim je povezan auto-putem A2 i direktnom željezničkom linijom, se uglavnom sastoji od stambenih četvrti, odnosno funkcionira kao veliko prigradsko naselje za Belfast. Sa druge strane, u njemu se također nalaze jahtaški klubovi Royal Ulster i Ballyholme, a ljeti se bilježi turistička aktivnost. 

## Zbratimljeni gradovi
*  Bregenz, Austrija
*  Virginia Beach, Virginia, SAD
*  Prüm, Njemačka

## Izvori

## Vanjske veze

* Bangor Local 
* Directions for visiting boats
Comgall

**Sveti Comgall** je irski kršćanski misionar i svetac, najpoznatiji po tome što je podigao veliki samostan na mjestu današnjeg grada Bangora u Sjevernoj Irskoj.

## Vanjske veze
* Catholic Encyclopedia article
Rabulina evanđelja

**Rabulina evanđelja** (, preciznije: *Evangeliarium Syriacum vulgo Rabbulae*) je naziv za iluminirani rukopis na sirijskom jeziku koga je u februaru 586. u manastiru sv. Jovana u Zagbi (današnja Sirija) izradio monah po imenu Rabula. Tekst predstavlja pešitsku (sirijsku) verziju Biblije, ali je rukopis daleko važniji zbog ilustracija koja predstavljaju neke od najvrednijih primjera kršćanske umjetnosti, između ostalog i zbog toga što predstavljaju jedan od najranijih prikaza Isusovog razapinjanja. Od 15. ili 16. vijeka se rukopis čuva u Laurentijanskoj biblioteci u Firenci.

## Vanjske veze

* Grove Dictionary of Art (Rabbula Gospels)
* Homepage des Bistums Speyer (mit Kommentaren zu einzelnen Bildern)
Ruan (razvrstavanje)

**Ruan** može označavati:

* Rouen, grad u Francuskoj;
* ruan (instrument), kineski muzički instrument

## Toponimi
* Ruan (County Clare), Irska
* Ruan (Loiret), Francuska
* Ruan (planina), Švicarska
* Ruan Major i Ruan Minor su dva naselja u Cornwallu koja zajedno čine Grade–Ruan

## Ličnosti
* Ruan (prezime) je kinesko prezime; njegov vijetnamski ekvivalent je Nguyễn