open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samoupravna interesna zajednica

**Samoupravna interesna zajednica** (SIZ) je naziv za državne organe u sistemu samoupravnog socijalizma bivše Jugoslavije u čijoj su nadležnosti bili zdravstvo, socijalna zaštita, kultura, sport i druge društvene djelatnosti.

Prema Ustavu Jugoslavije iz 1974. godine razlikuju se dvije osnovne skupine kategorije samoupravnih interesnih zajednica (SIZ-ova): prvu čine SIZ-ovi koji se formiraju radi organizirane slobodne razmjene rada između radnika u organizacijama udruženog rada društvenih djelatnosti (odgoj, obrazovanje, kultura i dr.) i radnika u organizacijama udruženog rada koji su korisnici usluga tih djelatnosti, drugu kategoriju čine SIZ-ovi koji su formirani radi zadovoljavanja određenih osobnih i zajedničkih potreba i interesa zajedničkim udruživanjem sredstava (mirovinsko, invalidsko osiguranje i sl.).

Radi neposrednijeg ostvarivanja svojih prava i interesa radnici i radne organizacije, kako je to predvidio zakonodavac, imaju pravo da unutar SIZ-a organiziraju osnovne samoupravne interesne zajednice (OSIZ) za određena područja ili za ostvarivanje zajedničkih ciljeva i interesa.

SIZ-ovi koji obuhvaćaju srodne i bliže povezane šire zajedničke interese, mogu sa udruživati u udružene samoupravne interesne zajednice (USIZ).

Broj SIZ-ova bio je velik, a formirani su prema potrebi na nivou mjesne zajednice, grada, regije ili republike. SIZ-ovi su djelovali od 1975. do 1990. godine, a njihova česta ukidanja, spajanja, razdvajanja, izdvajanja, promjene naziva stvaraju probleme pri sređivanju arhivskog gradiva, a to će se odraziti i na rad istraživača.

SIZ-ovima su prethodili fondovi, zajednice i zavodi za iste ili slične djelatnosti, pa su oni bili stvaratelji i imatelji gradiva prethodne institucije. Funkcija SIZ-ova nije bitno mijenjala od funkcije fondova, razlika je samo u načinu financiranja.
Pauk mrkulj

**Pauk mrkulj** (*Trachinus radiatus*), pripada obitelji paukovki (*Trachinidae*). Pored pauka mrkulja u Jadranu žive još tri vrste iz obitelji paukovki, to su pauk žutac, bijelac i crnac. Mrkulj naraste u dužinu do 40 cm i dosegne težinu do 1,5 kg. Boje je žućkastosive do žućkastosmeđe. Na gornjem dijelu tijela ima crkaste mrlje koje su mjestimično prstenasto povezane. Tijelo mu je izduženo i u boku stisnuto. Oči su mu izbočene i smještene visoko na glavi. Donja čeljust mu je duža od gornje. Na škržnom poklopcu ima dugu bodlju okrenutu prema natrag. Ljuske na tijelu su koso nanizane. Otrov je smješten u bodlji škržnog poklopca i na bodljama prve leđne peraje. Otrov pauka djeluje na živčani i krvožilni sustav čovjeka. Nakon uboda najprije se javi jaka bol koja može trajati dosta dugo, čak i dvanaest sati. Nakon čega može uslijediti nesvjestica, povraćanje, lupanje srca i visoka temperatura, kao i drugi simptomi poremećaja u organizmu. Intenzitet tegoba će ovisiti o organizmu ubodene osobe i o veličini samog pauka. Nakon uboda pauka najbolje je brzo potražiti liječničku pomoć, no daleko od bilo kakve pomoći dovoljno je uroniti mjesto uboda u tekućinu temperature veće od 40 C° budući da je otrov termolabilan. Smrtni slučajevi su rijetki ali su se dešavali. Mrkulj živi na kamenitim, šljunkovitim i koraljnim dnima i možemo ga naći na dubinama od 5 do 150 metara. U jesen i proljeće čest je na plićim predjelima uz obalu, dok je u najtoplijem i najhladnijem dijelu godine dublje.

Mrijesti se krajem jeseni i početkom zime. Vrlo je proždrljiv, a najčešče se hrani malim organizmima koji se kreću pri morskom dnu, kao što su sitne ribe, rakovi i mekušci. Ali zna napadati i ribe veće od sebe na koje nasrće sa svojim otrovnim bodljama. 
Sve vrste pauka su rasprostranjene po Mediteranu, istočnom Atlantiku a možemo ih naći i u Crnom i Sjevernom moru.

## Izvori
* Aldo Ivanišević, *Sportski ribolov na moru*, Zagreb: Mladost, 1987. 
* Submania - Pauci 
* Fishbase.org - Trachinus radiatus, Cuvier, 1829.
Pešnjić crnorepi

**Pešnjić crnorepi** (lat. *Symphodus melanocercus*) je riba iz porodice usnača (lat. *Labridae*). Kod nas se naziva još i pešnjić crnorepić, inac ili hinac crnorepi. Ovaj bliski srodnik lumbraka živi na manjim dubinama, do nekih 25 metara na kamenitom dnu a i područjima obraslim algama. Naraste samo do 10 cm duljine, a specijalizirao se za čišćenje drugih riba i organizama od nametnika i parazita. Ženke imaju šarenije boje, a mužjaci su smeđkasti sa crnim repom. 

## Zanimljivost
Kako čisti druge ribe od nametnika i parazite, može ga se vidjeti da i velikim grabežljivcima vrši tu uslugu, čak i između zubi.

## Rasprostranjenost
Crnorepi pešnjić je endemska riba Mediterana, a raširen je i u Mramornom moru.

## Izvori

## Linkovi
Ugor

**Ugor** (*lat. Conger conger*) je morska riba iz porodice *congridae* ili zmijolikih riba, red jeguljke. U Hrvatskoj ga još nazivaju grongo, školjar, gruj.

## Opis
Ugor je zmijolika riba, dugačkog tijela. Boja mu varira u nekoliko nijansi, od svijetlosive do posve crne, a sve to ovisi o terenu na kojem obitava. Svi ugori imaju bijele točkice po bočnim stranama tijela. Naraste do 2,3 m duljine i oko 48&nbsp;kg težine, ali može narasti i do 3 m i težine od oko 100&nbsp;kg.

## Rasprostranjenost
Može ga se naći diljem europskih obala Atlantika od Norveške i Islanda na sjeveru do Senegala na jugu. Također obitava u Sredozemnom i Crnom moru.

Obitava u čitavom Jadranu, obično na kameitom dnu.

## Način života i ishrana
Ugori su grabežljivci koji putuju niz struju i nastanjuju dijelove obale, kanale, uvale i vanjske strane otoka. Danju se skriva u zaklonu stijena u koji se uvuče svojim duguljastim i sluzavim tijelom.

Lovi noću a plijen su mu ribe i ostali hranjivi organski obroci. Jako je proždrljiv pa često guta obrok koji mu jedva stane u usta zbog čega može uginuti uslijed gušenja.

## Razmnožavanje
U vrijeme mrijesta ugori se povlače u velike dubine. Dvije su poznate lokacije mrijesta i to u Mediteranu i uz portugalsku obalu.

Život ugora završava reprodukcijom jer im se tijelo toliko iscrpi da se nikako ne mogu vratiti u normalan život. Ženke zbog sigurnosti u dubinama izbacuju preko tri milijuna jajašaca.

## Gospodarska vrijednost

Krv ugora je otrovna, ali ne u tolikoj mjeri kao kod jegulje. Meso odraslog ugora je vrlo cijenjeno a manji primjerci su prepuni kostiju i drače. Najčešće se sprema na brudet. Bogat je masnoćama i proteinima. Lovi ga se parangalom.

Temeljem zakona o zaštiti riba, zabranjeno je loviti ugora manjeg od 70&nbsp;cm.

## Izvori

## Vanjske veze
Riblje oko - Zmijolike ribe

## Linkovi
Skuša

**Skuša** (škombar, golac, vrnut; *Scomber scombrus*) je morska riba iz porodice skušovki (*scombridae*). U Hrvatskoj je još poznata kao škombra ili vrnut.

## Opis
Skuša ima vretenasto tijelo, usko pri vrhu glave koje se širi prema sredini tijela te se ponovno sužava prema repnoj peraji. Repna peraja su izbačena pri vrhu i dnu a po sredini su duboko urezana. Male ljuske prema repu su sve sitnije. Leđa su joj zelenkasto-smeđe boje ispresjecana okomitim tamnim crtama. Bočne strane tijela su boje sedefa, a trbuh je bijel. Skuša u Jadranu raste najviše do 50 cm i skoro do 1 kg težine. Prosječna joj je dužina 15-20 cm a težina oko 0,7 kg. Atlantske skuše narastu i do 3 kg a procjenjuje se da žive do 15 godina .

## Rasprostranjenost
Skuša obitava u Atlantiku od Kanarskih otoka do obala Norveške, a rijetko i u Baltičkom moru. Može je se pronaći i u Sredozemlju pa tako i u Jadranu. Također obitava uz zapadnu obalu Sjeverne Amerike, ali i u Tihom oceanu .

Iako je 90-ih godina 20. stoljeća gotovo posve nestala iz Jadranskog mora, u posljednje vrijeme zamijećeni su veći migracijski dolasci skuša u Jadrani pa je opet postala važan dio gospodarskog ulova..

## Način života i ishrana
Skuša živi kao riba selica a kreće se u plovama. Grabežljivac je koji se hrani raznim morskim životinjicama, srdelama, inćunima, račićima i ostalom sitnom ribom. Skuša je uz lokardu jedina jadranska skušovka koja se hrani i filtriranjem planktona.

## Razmnožavanje
U vrijeme mriještenja skuše se sele bliže obali. Diljem Sredozemlja, pa i u  Jadranu, skuše se mrijeste tijekom ožujka i travnja, a u Atlantiku od lipnja do kolovoza. Ženka nakon mriještenja izbacuje do 500 000 jajašaca . Već nakon tjedan dana iz jajašaca prelaze u male ribice koje rastu vrlo brzo. Skuše spolnu zrelost dostižu tek u trećoj godini života.

## Gospodarska vrijednost

Skuša se smatra najukusnijom plavom ribom Jadrana. Obiluje zdravim masnim kiselinama, mekanog je mesa i kostiju, pa je vrlo tražena.

## Izvori

## Vanjske veze
* Skušovke (Riblje oko)
;Ostali projekti
Nacionalni parkovi Zimbabvea

Zaštita divljih životinja je izvršena u Zimbebveu kroz sistem Nacionalnih parkova, Safari područja i Rekreacionih parkova. Nacionalni parkovi imaju najviši status zaštite i uspostavljeni su da zaštite područja izuzetne lepote, domaće biljke i divlje životinje kao i kompletne ekosisteme. Ta područja mogu da se koriste samo na neeksploatacione načine kao što su turizam i obrazovanje.

Osnovne osobine 11 nacionalnih parkova:

## Historija
Početkom veka broj divljači na području današnjeg Zimbabvea (onda Rodezija) je drastično smanjen zbog velikog komercijalnog izlova.

Prvi rezervat za divljač je bio Vanki (danas Hvange) koji je formiran 1928. godine, a status nacionalnog parka je dobio 1949. godine sa donošenjem Zakona o nacionalnim parkovima (National Parks Act). Odeljenje za divljač u ondašnjoj Rodeziji je formirano pri Departmetu za Rudnike, Zemljište i Premer. To je bilo jezgro iz koga je izrastao Department za nacionalne parkove i brigu o divljači (). Department je kasnije prerastao u Upravu za parkove i divljač ()
Novi opći katalog

*New General Catalogue*' (*Novi opšti katalog*, u praksi koristi se naziv skraćenice iz engleskog jezika, **NGC**) je najpoznatiji i korišćeniji astronomski katalog objekata ''dubokog neba'' u (amaterskoj) astronomiji. Sadrži oko 8000 hiljada objekata i to je jedan od najkompletnijih opštih kataloga, odnosno kataloga koje sadrže sve vrste objekata bez favorizovanja jednog tipa, recimo zbijenih zvezdanih jata.

Ovaj katalog je osamdesetih godina devetnaestog veka sastavio Džon Drejer, na osnovu posmatranja najvećim delom Vilijama Heršela. Dopunjavan je dva puta sa dva Indeks kataloga (, **IC**), kojima je dodato još oko 5400 objekata.

Objekti južnog neba su slabije zastupljeni, zbog mesta baznih posmatranja za ovaj katalog koja su bila na severnoj polulopti.

Redni brojevi objekata u katalogu se povećavaju sa porastom rektascenzije.

Slova iza kataloškog broja objekta su uvedena poslednjih decenija da identifikuju nove objekte u blizini originalnih koji nisu uključeni u originalni katalog. Originalni unos može biti podeljen na dve (ili više) oznaka, kao na primer NGC 61 u sazvežđu Kita koji je podeljen na NGC 61A i NGC 61B (oba objekta su galaksije), ili Sejfertov sektet galaksija koji ima oznake od NGC 6027A do NGC 6027E. Druga mogućnost je da je originalni unos zadržan a da su manje sjajni objekti u okolini dobili dodatna slova na oznaku, kao na primer galaksija NGC 3250 koja je okružena sa 5 pratioca oznaka NGC 3250A do NGC 3250E.

Brojevi iza oznake označavaju različite komponente objekta, kao što je par galaksija NGC 1128/1 i NGC 1128/2.

## Povezano
* Lista NGC objekata
* Mesijeov katalog
* Indeks katalog

## Vanjske veze
Kaštel Novi

**Kaštel Novi** je jedno od sedam *Kaštela*, koje čine grad Kaštela. Naselje je smješteno uz obalu Kaštelanskog zaljeva.

Prema popisu iz 2001. godine, Kaštel Novi ima 5.309 stanovnika.

## Znamenitosti
* Bijaći

U vinogradu Ivice Radunića pronađeni su trsovi sorte Crljenak Kaštelanski, u svijetu poznate kao Zinfandel. Kod crkvice (među najstarijim koje su Hrvati podigli u čast Majci Božjoj) na predjelu Stomorija podignut je spomenik tom otkriću, koje je Kaštela, kao prapostojbinu Zinfandela, učinilo prepoznatljivim u svjetskim vinogradarskim i vinarskim krugovima.
Aleksandar Flaker

**Aleksandar Flaker** (24.7. 1924. Bialystok, Poljska - 25.10. 2010. Zagreb) je bio autor značajnih stručnih i naučnih radova iz područja ruske i hrvatske književnosti, uporedne književnosti i teorije književnosti. 

U Zagreb, gde se školovao, dolazi 1931. godine. Maturirao je u Senju. Diplomirao je na Zagrebačkom univerzitetu slavistiku 1949. godine. Doktorom nauke postaje 1954. odbranom disertacije "Pravaštvo i ruska književnost". Proveo je godinu dana na specijalizaciji na Moskovskom državnom univerzitetu 1956/57. Bio je redovni profesor ruske književnosti na Odseku za jezike i književnosti Filozofskog fakulteta u Zagrebu. Predavao je kao gost-profesor na mnogim evropskim univerzitetima (Amsterdam, Frajburg, Konstanc, Minhen, Beč, Grac), a 1973. i na univerzitetu Jejl u Nju Hejvenu, (SAD). Bio je član uredništva uticajnog časopisa "Umjetnost riječi" od njegovog osnivanja 1957. 

Najvažnija problemsko-tematska polja kojima se Flaker bavio jesu ruska i hrvatska književnost, komparatistika, avangardna književnost i kultura, intermedijalne i interkulturalne studije.

## Knjige i studije
* Ruski klasici XX stoljeća (1965),
* Književne poredbe (1968),
* Stilske formacije,
* Heretici i sanjari,
* Književne vedute
* Pojmovnik ruske avangarde (u saradnji sa Dubravkom Ugrešić),
* Stilovi i razdoblja (u saradnji sa Zdenkom Škrebom) (1964).

## Vanjske veze
* Aleksandar Flaker 
* Osamdeseti rođendan Aleksandra Flakera 
* Biografija
Sava Penčić

**Dr Sava Penčić**, rusista, slavista i književnik, rođen 1925. umro je u Nišu 10. decembra 2003.

Bavio se prevodilaštvom, komparativnim proučavanjima književnosti i književnom kritikom.
Dr Penčić se školovao u Pirotu i Beogradu, a doktorirao na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu. Radio je kao profesor Više pedagoške škole u Nišu, a potom kao profesor Filozofskog fakulteta Univerziteta u Prištini.

Aktivni učesnik i organizator mnogih slavističkih skupova kod nas i u svetu, dr Sava Penčić je objavio više knjiga, većinom studija o ruskoj književnosti. Posebnu pažnju privukle su dve knjige "Ruska književnost – poetičko-estetske studije", zatim "Poetika proze", "Književno delo i čitalac" i "Slovenske komparativne teme".

Sava Penčić je bio i uspešan pisac dramskih tekstova, naročito radio-drama, za koje je nagrađivan na konkursima svih radio-stanica SFRJ.

U periodu 1971.-1973. bio je potpredsednik Slavističkog društva.

## Vanjske veze
* Bibliogafija Save Penčića
Erich Auerbach

**Erih Auerbah** (9. novembar 1892, Berlin, Nemačka – 13. oktobar 1957, Nju Heven, SAD), započeo je svoj naučni rad u nemačkom univerzitetskom gradu Marburgu. Zbog prilika u predratnoj Nemačkoj, poput svog kolege Lea Špicera, preselio se u Tursku. Predavao je romansku filologiju na Državnom univerzitetu u Istanbulu. Zatim odlazi u SAD. Tamo će provesti izvesno vreme na Pristonskom univerzitetu. Posle toga prelazi na prestižni Jejl-univerzitet u Nju Hevenu na kome ostaje do smrti. Objavio je sledeće studije i knjige: 
* Dante kao pesnik zemaljskog sveta (1929),
* Francuska publika 18. veka (1933),
* Figura,
* Nove studije o Danteu (1944),
* Mimesis (1946),
* Četiri rasprave o istoriji francuskog obrazovanja (u kojima je obuhvatio period od Luja -{XIV}- i Paskala do Bodlera), (1958),
* Književni jezik i publika u latinskoj poznoj antici i u srednjem veku (1958).
Roger Garaudy

**Roger Garaudy** alias **Raaga** (Marselj, 17. jul 1913 - 13. jun 2012) je francuski pisac i filozof, teoretičar marksizma, bivši član Centralnog komiteta Komunističke partije Francuske, poznat po tome što se preobratio na islam.

Stupio je u francusku vojsku 1939. godine. Dospeva u koncentracioni logor za vreme prohitlerovskog režima Petena. Iz logora izlazi 1943. Godine 1945. bio je izabran u parlament Francuske, potpredsednik parlamenta i senator. Član komunističke partije postao je 1945, član Politbiroa 1956, a iz KP Francuske je isključen 1970. godine. Budući da je istupao kao marksist, njegov prelazak u islam 1982, bio je neočekivan. Od 1962. posvetio se naučnom radu.

Svojom studijom o realizmu "Realizam bez obala" proširio je značenje ovog pojma i na modernu književnost (dela Kafke i dr.)

Garodi je godine 1996. objavio kontroverznu knjigu *[[Osnivački mitovi modernog Izraela]]* u kojoj se poriče Holokaust. Nešto kasnije je izjavio kako su napadi 11. septembra delo američke vlade.

## Bibliografija
* Антей, (1946), antifašistički roman-dnevnik,
* Восьмой день творения (1947), roman,
* O realizmu bez granica (1963).

## Vanjske veze
* Razgovor s Garaudyjem na ruskom 
* Roger Garaudy
Lista NGC objekata: 1–1000

Ovdje je dat spisak objekata dalekog svemira iz Novog općeg kataloga za NGC objekte 1-1000. Podaci su bazirani na revizirani NGC i IC katalog koji je napravio Wolfgang Steinicke.

## 1-100

## 101-200

## 201-300

## 301-400

## 401-500

## 501-600

## 601-700

## 701-800

## 801-900

## 901-1000

## Reference
NGC 1

**NGC 1** je spiralna galaksija u sazvježđu Pegaz.

U vrijeme kad je sastavljen New General Catalogue (epoha 1860),ovaj objekat je imao najnižu rektascenziju od svih objekata u katalogu, pa mu je pridodjeljen broj 1. Od tada su se, zbog zemljine prescesije, koordinate promijenile, pa u epohi 2000 ovaj objekat više nema najnižu rektascenziju u katalogu.

## Reference
Dušan Ivanić

**Prof. dr Dušan Ivanić** rođen je 1946. godine u Gubavčevom Polju, opština Gračac. Došao 1963. u Zemun iz Križevaca, gdje je završio prvi i drugi razred gimnazije. Redovni je profesor na Filološkom fakultetu u Beogradu. Predaje Srpsku književnost 18. i 19. vijeka, drugi dio, kako se taj predmet službeno naziva. 
Od školske 1992/93. sve do jula 1995. godine držao predavanja studentima u Petrinji na tamošnjem Filozofskom fakultetu 
Od 1989. godine je odgovorni urednik Književne istorije, časopisa za nauku o književnosti. Osnivač je i rukovodilac projekta “Poetika pripovijedanja u srpskoj književnosti” (1992-1999), a 2001. je pokrenuo projekat “Tehnika i semantika pripovijedanja u srpskoj književnosti”.

## Bibliografija
Prof. Dr Dušan Ivanić objavio je monografije i zbirke studija:
* Srpska pripovijetka između romantike i realizma;
* Zabavno-poučna periodika srpskog realizma: Javor i Stražilovo; 
* Modeli književnoga govora: iz istorije i poetike srpske književnosti; 
* Oblik i vrijeme (studije iz istorije i poetike srpske književnosti); 
* Srpski realizam; 
* Književnost Srpske Krajine; 
* Osnovi tekstologije (Uvod u tekstologiju nove srpske književnosti);

Priredio je i više naučnih izdanja: 
* Sabrana dela Đure Jakšića; 
* Spevovi Đ. Markovića Kodera; 
* izbor folklorne opscene proze iz zbirke F. S. Krausa (Mrsne priče); 
* izbor srpske autobiografske i memoarske proze (Memoarska proza XVIII i XIX veka);
* Serbijanka Sime Milutinovića Sarajlije; 
* Seobe i Druga knjiga Seobe Miloša Crnjanskog; 
* Sabrane pesme Branka Radičevića; 
* Kritike, polemike, pisma Jovana S. Popovića; 
* Svijet i priča: O pripovijedanju i pripovjedačima u srpskoj književnosti.

## Vanjske veze
* Razgovor sa Ivanićem objavljen u Pravom odgovoru
Léo Delibes

**(Kleman Filiber) Leo Delib** (21. februar 1836. &ndash; 16. januar 1891.) bio je francuski kompozitor romantizma. Rođen je u Sen Žermen di Valu u Francuskoj. fgdg

Delib je rođen 1836. godine kao sin poštara i muzikalne majke, ali i kao unuk operskog pevača. Odgojili su ga uglavnom njegova majka i ujak, zbog rane očeve smrti. Godine 1871, sa 35 godina, Delib se oženio Leontinom Estel Danen. Delib je umro 20 godina kasnije, 1891. godine, i sahranjen je na groblju na Monmartru u Parizu.

## Život

Od 1847. godine, Delib je studirao kompoziciju na Pariskom konzervatorijumu kao student Adolfa Adama. Godinu dana kasnije, počeo je sa časovima pevanja, mada je kasnije postao mnogo bolji orguljaš nego pevač. Bio je korepetitor i dirigent hora u Théâtre-Lyrique, drugi dirigent hora u Pariskoj operi (1864) i orguljaš u Sen Pjer de Šajou između 1865. i 1871. godine. Prva od njegovih mnogobrojnih opereta bila je *[[Deux sous le charbon]]*, napisana 1856. godine za Foli-Nuvel. Delib je dostigao pravu slavu 1870. godine sa uspehom svog baleta *[[Coppélia]]*; naziv tog baleta se odnosi na lutku, opisanu u delu, koja postaje živa. Ostali baleti uključuju *[[Sylvia (balet)|Sylvia]]* (1876) i *[[La Source]]* (1866), njegov prvi balet, koji je napisao sa Ludvigom Minkusom.

Delib je takođe komponovao razne opere, od kojih poslednja, *[[Lakmé]]* (1883), sadrži, među brojnim numerama, poznatu koloraturu poznatu kao *Légende du Paria* kao i *[[The Flower Duet]]*, barkarolu koju su reklame Britiš ervejza popularizovale 1990-ih godina. U to vreme, njegove opere su impresionirale Čajkovskog dovoljno da ga on oceni bolje od Bramsa.

Godine 1867, Delib je komponovao *[[Divertissement]]* *Le Jardin Animé* za oživljavanje baleta Žozefa Mazilijea/Adolfa Adama, *[[Le Corsaire]]*; napisao je masu, kantatu na temu Alžira; komponovao je operete i muziku za pozorište, kao što su igre za Igoov *Le roi s'amuse*, komad koji je Verdi pretvorio u *[[Rigoleto (opera)|Rigoleto]]*. Neki muzikolozi veruju da je balet u Gunoovom *[[Faust (opera)|Faustu]]* zapravo komponovao Delib.

## Uticaj
Delibova dela su poznata po tome što su veoma uticala na kompozitore kao što su Čajkovski, Sen-San i Debisi. Njegov balet *[[Sylvia (balet)|Sylvia]]* bio je od posebnog interesa za Čajkovskog.

## Izvori
* BalletNotes (2001). "Leo Delib" . Dobavljeno 25. juna 2005.
* Mullany, Janet (2005). Leo Delib . Dobavljeno 25. juna 2005.
* All Music Guide (2001). Leo Delib  Dobavljeno 25. juna 2005.

## Vanjske veze

* Easybyte - besplatna klavirska muzika
Predsjednički izbori u Hrvatskoj 2009.

U Hrvatskoj se prvi krug **izbora za predsjednika Republike** održao u nedjelju 27.12. 2009. godine i na njima su najviše glasova dobili kandidat SDP-a Ivo Josipović i nezavisni kandidat Milan Bandić. Pošto nijedan od njih dvojice nije dobio natpolovičnu većinu, u nedjelju 10.1. 2010 je održan drugi krug na kome je sa 60,3 % glasova nasuprot 39,7 % glasova pobijedio Ivo Josipović. 

Trenutni predsjednik Stipe Mesić se nije mogao kandidirati zbog ustavne odredbe o maksimalno dva mandata.

## Kandidati
Državnom izbornom povjerenstvu je svoje kandidaturu priložilo 19 kandidata. Među njima je 13 imalo nužan broj potpisa podrške, ali je jedan od njih - Veljko Đakula, kandidat Srpskog demokratskog foruma, Demokratske partije Srba i Nove srpske stranke - odmah odustao od kandidature.

Tako je u predsjedničkoj utrci preostalo 12 kandidata, poredanih abecednim redom:

* Milan Bandić, nezavisni kandidat, trenutni gradonačelnik Zagreba; tokom kampanje ga je javno podržao Hrvatski demokratski savez Slavonije i Baranje; zbog isticanja kandidature je, u skladu sa statutom, automatski izbačen iz SDP-a;
* Andrija Hebrang, kandidat Hrvatske demokratske zajednice, bivši ministar zdravlja i obrane, te osobni liječnik nekadašnjeg predsjednika Franje Tuđmana;
* Ivo Josipović, kandidat Socijaldemokratske partije, zastupnik u Saboru;
* Josip Jurčević, nezavisni kandidat, historičar nacionalističke i desničarske orijentacije; 
* Damir Kajin, kandidat Istarskog demokratskog sabora, zastupnik u Saboru;
* Boris Mikšić, nezavisni kandidat, poduzetnik 
* Dragan Primorac, nezavisni kandidat, bivši ministar obrazovanja u vladi Ive Sanadera, ; zbog isticanja kandidature je, u skladu sa statutom, automatski izbačen iz HDZ-a;
* Vesna Pusić, kandiudat Hrvatske narodne stranke - Liberalnih demokrata, zastupnica u Saboru;
* Vesna Škare Ožbolt, nezavisni kandidat koju podržava Demokratski centar, čija je predsjednica; bivša ministrica pravosuđa u vladi Ive Sanadera;
* Miroslav Tuđman, nezavisni kandidat, informatičar, bivši šef tajne službe HIS i sin Franje Tuđmana;
* Nadan Vidošević, nezavisni kandidat, poduzetnik i predsjednik Hrvatske gospodarske komore, bivši splitsko-dalmatinski župan i ministar gospodarstva u vladi Nikice Valentića; zbog isticanja kandidature je, u skladu sa statutom, automatski izbačen iz HDZ-a;
* Slavko Vukšić, kandidat Demokratske stranke slavonske ravnice, poduzetnik i bivši zamjenik gradonačelnika Našica.

## Rezultati

### Privremeni rezultati

## Ankete

### Pred drugi krug izbora

### Prije prvog kruga izbora

## Reference
Kleonim

**Kleonim** je ime dvije ličnosti iz starogrčke historije:
* Kleonim iz Atene, atenski političar (5. vijek pne.)
* Kleonim od Sparte, spartanski princ (3. vijek pne.)
Pevek

**Pevek** (rus: Певек) je grad u Rusiji, u Čukotskom AO. Pevek se nalazi na obali Čaunskog zaliva Istočnosibirskog mora, 240&nbsp;km od Bilibina, na 69°42′ severne zemljopisne širine i 170°19′ istočne zemljopisne dužine.

Upravno je središte Čaunskog rajona.

Utemeljen je 1933. godine.

Grad je od 1967. godine.

Broj stanovnika: 4.600 (2006.)
## Promet
Morska je luka na Severnom morskom putu.
## Vanjske veze
* Grad Pevek 
* Slike 

## Vanjske veze
264. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **264. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Kaudeksa i Flaka** (ili, rjeđe, **godina 490. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 264. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Sirakuški tiranin Hijeron II pokreće još jedan pohod protiv Mamertinaca na sjeveroistoku Sicilije. Mamertinci se za pomoć obraćaju Kartagini koja šalje mornaričku eskadru i tako spriječava Hijerona da zauzme mamertinsko uporište Mesanu. Kada se, nakon sirakuškog povlačenja, Kartaginjani odbijaju povući, Mamertinci šalju molbu za pomoć Rimu, koji nakon oklijevanja pristaje s Mamertincima sklopiti formalni savez protiv Kartagine. Time započinje prvi punski rat. 
* Abantida, sin Pasein, postaje tiranin grčkog polisa Sikiona nakon što je ubio Kliniju, te ubija ili šalje u progontsvo Klinijinu rodbinu i pristaše. Klinijin mladi sin Arat jedva izbjegava smrt.
* Prvi punski rat: Dvije rimske legije pod konzulom Apija Klaudija Kaudeksa se iskrcavaju na Siciliji, što predstavlja prvu rimsku vojnu akciju ikada poduzetu izvan Apeninskog poluotoka. Kaudeks i njegove legije bez otpora ulaze u Mesanu. Međutim, ubrzo nakon toga Kartagina sklapa sa Sirakuzom savez protiv Rimljana i Mamertinaca, te kartaginska flota blokira Mesanu, a u pomoć joj s kopna pristižu Sirakužani.
* Prvi punski rat: Apije Klaudije i njegove legije pobjeđuju Sirakužane na kopnu, a sljedeći dan i Kartaginjane, čime je Mesana po drugi put deblokirana. 
* Na rimskom brežuljku Aventin sagrađen hram Vertumnu.
* U rimskom Forumu Boariumu se prilikom pogrebnih svečanosti u počast aristokrata Junija Bruta Pere međuosbno bore tri para gladijatora, što predstavlja prve gladijatorske borbe zabilježene u historiji. 
* Kineski konfucijanski filozof Xunzi posjećuje Državu Qin, gdje je duboko impresioniran kvalitetom državne uprave koju smatra temeljenom na meritokraciji umjesto krutih metoda legalističke filozofije koje koriste druge kineske države.

## Rođenja
*

## Smrti
* Zenon iz Kitijuma, helenistički stoički filozof iz Kitijuma na Cipru (r. 333. pne.)
Pasea

**Pasea** ili **Paseas** je ime dvojice ličnosti iz starogrčke historije:

* slikar vaza 
* tiranin grada Sikiona koji je živio u prvoj polovici 3. vijeka pne.; naslijedio je svog sina Abantidu, ali ga je 251. pne. ubio Nikoklo.
Kleonim iz Atene

**Kleonim** je bio drevni atenski političar i vojskovođa, poznat kao saveznik Kleona. Godine 424. pne. je za vrijeme peloponeskog rata tokom bitke odbacio štit i pobjegao s bojišta. Taj je čin komediograf Aristofan često ismijavao u svojim djelima.

## Izvori
* Martin Ostwald. ''From Popular Sovereignty to the Sovereignty of Law: Law, Society and Politics in Fifth-Century Athens.'' University of California Press, 1990. ; pp.&nbsp;205&ndash;206; p.&nbsp;231
* Aristophanes. (Translated by Peter Meineck). ''Aristophanes 1 : Clouds, Wasps, Birds.'' Hackett Publishing Company, 1998.
Kleonim od Sparte

**Kleonim** (kraj 4. i prva polovica 3. vijeka pne.) je bio spartanski princ, član dinastije Agijada. Bio je sin kralja Kleomena II, ali nakon očeve smrti 309/308. pne. nije naslijedio prijestolje, što se pripisivalo njegovoj okrutnosti i teškoj naravi. Ono je pripalo nećaku Areju I,

Godine 303. pne. je na čelu vojske najamnike u Italiji natjerao Lukance na predaju, a potom osvojio Korkiru. Međutim, nakon što se Korkira pobunila, godine 302. pne. je Kleonim pokrenuo novi pohod na Italiju. Iskrcao se u gradu Turije (čija lokacija nije utvrđena), ali se odatle povukao pod pritiskom nadmoćne rimske vojske. Kleonim je potom otplovio na sjever, gdje se iskrcao u zemlji Veneti|Veneti, a potom napredovao na jug, osvojivši Patavium (današnju Padovu). Međutim, odatle se morao povući kada mu je oluja uništila četiri petine flote.

Godine 293. pne. je Kleonim bio na čelu pohoda s ciljem da se osvoji Beotija, ali ga je morao prekinuti zbog intervencije dijadosi|dijadoha Demetrija Poliorketa.

Kleonim je nešto kasnije, sada već kao starac, oženio Hilonidu, lijepu kći Leotihide, člana kraljevske dinastije Eupatrida. Međutim, ona ga je prevarila s njegovim pranećakom i kraljem Akrotatom. Poniženi Kleonim se nastojao osvetiti tako što je otišao na dvor epirskog kralja Pira i nagovoriti ga da napadne Spartu. Pir je to godine 272. pne. učinio, ali su Spartanci pružili neočekivano žestok otpor te je Pir odustao od pohoda. Nakon toga Kleonimovo ime nestaje iz historijskih izvora.

## Vanjske veze
* Cleonymus
Abantida

**Abantida** (), sin Pasein, bio je tiranin starogrčkog grada-države Sikiona. Na vlast je došao 264. pne. ubistvom Klinije, oca Aratovog. Tom prilikom je dao ubiti i prognati sve Klinijine prijatelje i rodbinu. Mladi Arat je smrt izbjegao tako što se sklonio u kuću Soso, Abantidine sestre koja mu je pružila zaštitu. Abandtida je bio veliki poklonik književnosti, te je na agori volio slušati filozofske rasprave o Diniji i Aristotelu. Dva retorika|retoričara su godine 251. pne. to iskoristila kako bi ga ubila. Naslijedio ga je otac, ali je i on nedugo nakon toga ubijen od strane Nikokla.

## Reference
* Plutarch, ''Life of Aratus'', John & William Langhorne (translators), (1770)
* Smith, William (ed.); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Abantidas" , Boston, (1867)
Vertumno

Vertumno () je rimski bog pravilnog izmenjivanja godišnjih doba.

## Mitologija

Rimljani su verovatno ovo božanstvo preuzeli od Etruraca, i to prilično kasno u 3 veku pre nove ere. U početku je on bio zaštitnik uzgajanja voća i cveća, i u tome je dopunjavao svoju ženu boginju voća Pomonu, jer su Rimljani za svaku prirodnu pojavu i svaku životnu situaciju imali posebne bogove i božanske zaštitnike.

Vertumno je imao i jednu sposobnost - menjao je svoje obličje svako malo, tako da se za ljude koji su nestalnog karaktera govorilo da su „*kao Vertumno*“.

Vertumna su Rimljani poštovali zajedno sa Pomnom, tako da su oni imali i zajednički hram na Aventinu.

Vertumna su Rimljani prikazivali kao mladog čoveka sa vencem klasja ili lišća i sa rogom izobilja. Sačuvano je nekoliko statua sa likom Vertumna, a iz novijeg doba ima nekoliko slika koje prikazuju Vertumna i Pomonu.
* *Vertumno i Pomona* - J.Pontorma, 1521. godina - Vila Mediči kraj Firence
* *Vertumno i Pomona* - F. Melzija, 16 vek - galerija Šarlotenburg, Berlin

## Reference
* V. Zamarovski, *Junaci antičkih mitova*, *Leksikon grčke i rimske mitologije*, Zagreb 1985, str. 334.
Apije Klaudije Kaudeks

**Apije Klaudije Kaudeks** (*Appius Claudius Caudex*) (3. vijek pne.) bio je rimski patricij iz roda Klaudija. Bio je unuk znamenitog državnika Apija Klaudija Ceka i sin Gaja Klaudija. Najpoznatiji po tome što je godine 264. pne. služio kao konzul te igrao važnu ulogu u događajima koji će pokrenuti prvi punski rat.

Uzrok rata je bilo nastojanje Kartagina|Kartagine da ovlada Sicilijom, a povod kartaginska intervencija kod Mesane u pomoć Mamertincima, odnosno njihovo odbijanje da se na mamertinski zahtjev povuku nakon što je minula opasnost od Sirakužana pod Hijeronom II. Mamertinci su se tada za pomoć obratili Rimskoj Republici.

Dio senatora se tome usprotivio, nastojeći održati tradicionalni savez sa Kartaginom. Apije Klaudije se zalagao za pomoć Mamertincima i na kraju odnio prevagu. Iste se godine s dvije legije iskrcao kod Mesane, što je bila prva rimska vojna akcija izvan Apeninskog poluotoka. Ispočetka je Mesinu deblokirao bez otpora, ali su potom Kartaginjani i Sirakužani sklopili savez, te je grad s mora blokirala kartaginska flota, a kopna sirakuška vojska. Kaudeks je nakon bezupješnih pregovora prvo potukao Sirakužane, a potom Kartaginjane. Pokušaj da zauzme grad Ehetla nije uspio, te se uz osjetne gubitke, Kaudeks povukao u Mesanu.

Njegov brat Publije Klaudije Pulher je izabran za konzula 249. pne.

## Vanjske veze
* Livius.org: Appius Claudius Caudex 

## Reference
Faksimil

**Faksimil** (lat. *facere* - činiti, *similis* - sličan) pojam je koji označava reprodukciju istovjetnu s izvornikom u svim pojedinostima. Faksimil označava i sustav za prijenos vjernih kopija mirnih slika, kao i pečat s ugraviranim potpisom. Obično se rade faksimili starih rukopisa, zemljopisnih karata ili knjiga koje imaju veliku vrijednost, kao što su Gutenbergova Biblija, Voynichev rukopis itd.

U arhitekturi faksimil znači točnu rekonstrukciju neke građevine ili predmeta.
Dijalektologija

**Dijalektologija** je grana jezikoslovlja koja proučava narječja, dijalekte i mjesne govore (lokalizme)
Savez komunista Bosne i Hercegovine

**Savez komunista Bosne i Hercegovine** (SK BiH) bila je komunistička partija, odnosno republička organizacija Saveza komunista Jugoslavije u Bosni i Hercegovini. Osnovana je godine 1948. od dotadašnjih pokrajinskih organizacija KPJ pod nazivom **Komunistička partija Bosne i Hercegovine**.

Nakon drugog svjetskog rata je postala vladajuća stranka u SR BiH, zavevši jednopartijski režim. Godine 1952. je promijenila ime u SK BiH. 

Za vrijeme SFRJ je SK BiH uživala reputaciju jedne od konzervativnijih republičkih organizacija SKJ, odnosno manje sklonih reformama, pogotovo onim političkim koje bi se ticala slobode govora i izražavanja. To se često tumačilo nastojanjem da se spriječe nacionalizam i međuetničke tenzije u BiH. Zbog toga se SR BiH pod njenom vlašću često nazivala "tamni vilajet".

SK BiH se nakon raspada SKJ na XIV kongresu odlučila za demokratske reforme te je promjenila ime u Savez Komunista BiH - Socijalistička Demokratska Partija. 27. Decembra 1992. stranka se transformirala u današnju Socijaldemokratsku partiju BiH.

## Vođe
* **Sekretar Centralnog komiteta Komunističke partije BiH**
** Đuro Pucar Stari (1948 - 1952)
* **Predsednik Centralnog komiteta Saveza komunista BiH**
** Đuro Pucar Stari (1952 - 1965)
** Cvijetin Mijatović (1965 - 1969)
** Branko Mikulić (1969 - 1978)
** Nikola Stojanović (1978 - 1982)
** Hamdija Pozderac (1983 - 1984)
** Mato Andrić (1984 - 1986)
** Milan Uzelac (1986 - 1988)
** Abdulah Mutapčić (1988 - 1989)
** Nijaz Duraković (1989 - 1990)
Savez komunista Makedonije

**Savez komunista Makedonije** (, SKM) je bila komunistička partija, odnosno republička organizacija Saveza komunista Jugoslavije u Makedoniji.

Osnovana je 19. marta 1943. godine u Tetovu pod nazivom **Komunistička partija Makedonije** (). Prvi sastav Centralnog komiteta su činili: Lazar Koliševski (politički sekretar), Mara Naceva (organizacioni sekretar), Cvetko Uzunovski, Kuzman Josifovski, Strahil Gigov i Bane Andreev. 

Godine 1952. posle Šestog kongresa KPJ je promijenila ime u SKM. 

Pre prvih višestranačkih izbora, održanih novembra 1990. godine, partija je promenila naziv u Savez komunista Makedonije - Partija za demokratski preobražaj (). 

Na prvi višestranački izborima u Makedoniji, koji su održani 11. i 25. novembra 1990. godine, Savez komunista Makedonije-Partija za demokratski preobražaj osvojila je drugo mesto i 31 mandat u Sobranju. 

Na kongresu, održanom aprila 1991. godine, partija je dobila novi naziv, pod kojim i danas deluje - Socijaldemokratski savez Makedonije ({{lang-mk|'Социјалдемократски сојуз на Македонија}§). 

## Kongresi Komunističke partije Makedonije
* Prvi kongres 1948. godine
* Drugi kongres 1953. godine
* Treći kongres 1959. godine
* Četvrti kongres 1963. godine
* Peti kongres 1968. godine
* Šesti kongres 1974. godine
* Sedmi kongres 1978. godine
* Osmi kongres 1982. godine
* Deveti kongres 1986. godine
* Deseti kongres 1989. godine

## Lideri
* Sekretari Pokrajinskog komiteta KPJ za Makedoniju
** Metodije Šatorov (septembar 1940 - oktobar 1941)
** Lazar Koliševski (oktobar 1941 - mart 1943)
* **Sekretar Centralnog komiteta Komunističke partije Makedonije**
** Lazar Koliševski (mart 1943 - jul 1963)
* **Predsednik Centralnog komiteta Saveza komunista Makedonije** 
** Krste Crvenkovski (juli 1963 - mart 1969) 
** Angel Čemerski (mart 1969 - maj 1982) 
** Krste Markovski (maj 1982 - 5. maj 1984) 
** Milan Pančevski (5. maj 1984 - jun 1986) 
** Jakov Lazaroski (juni 1986 - 1989) 
** Petar Gošev (1989 - april 1991)
Savez komunista Makedonije (1992)

**Savez komunista Makedonije** () je komunistička partija koja danas djeluje u Makedoniji. Nastala je 1992. godine od bivših članova Saveza komunista Makedonije, nezadovoljnih njegovom transformacijom u Socijaldemokratski savez Makedonije. Vođa stranke je Angele Mitreski. Također djeluje i pod nazivom **Savez komunista Makedonije - pokret za slobodu**.
Savez komunista Srbije

**Savez komunista Srbije** (SKS) je bila komunistička partija, odnosno republička organizacija Saveza komunista Jugoslavije u Srbiji.

Osnovana je godine 1945. kao **Komunistička partija Srbije** od dotadašnje pokrajinske organizacije KPJ. Godine 1952. je nakon VI kongresa KPJ promijenila ime u SKS. 1970-ih su u okviru njega kao zasebni entiteti autonomiju stekli Savez komunista Kosova i Savez komunista Vojvodine.

Od donošenja Ustava SFRJ 1974. godine u njemu je sve više jačala nacionalistička struja čiji će predvodnik 1987. postati Slobodan Milošević. Nakon Osme sjednice je Milošević došao na njeno čelo i započeo pokret poznat kao antibirokratska revolucija, zahvaljujući kome su njegove pristaše došle na vlast u Vojvodini, Crnoj Gori i - poslije intervencije JNA - na Kosovu. SK Srbije se tada našao u oštrom sukobu sa Savezom komunista Slovenije koji je početkom 1990. doveo do raspada SKJ na XIV kongresu, a posredno i do raspada SFRJ.

Slično kao i druge republičke organizacije SKJ, SKS se nakon toga formalno "reformirao" ujedinivši se sa tadašnjim Socijalističkim savezom radnog naroda Srbije u Socijalističku partiju Srbije.

## Vođe
* **Sekretar Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju**
** Blagoje Nešković (1941 - 1945)
* **Sekretari Centralnog komiteta Komunističke partije Srbije**
** Blagoje Nešković (1945 - 1948)
** Petar Stambolić (1948 - mart 1957) 
** Jovan Veselinov (mart 1957 - septembar 1966) 
* **Predsednici Centralnog komiteta Saveza komunista Srbije**
** Dobrivoje Radosavljević (septembar 1966 - februar 1968) 
** Petar Stambolić (februar 1968 - novembar 1968) 
** Marko Nikezić (novembar 1968 - 26. oktobar 1972)
** Tihomir Vlaškalić (26. oktobar 1972 - maj 1982)
** Dušan Čkrebić (maj 1982 - 17. maj 1984)
** Ivan Stambolić (maj 1984 - maj 1986)
** Slobodan Milošević (maj 1986 - 24. maj 1989)
** Bogdan Trifunović (24. maj 1989 - 16. jul 1990)
Savez komunista Crne Gore

**Savez komunista Crne Gore** (SKCG) je bio komunistička partija, odnosno republička organizacija Saveza komunista Jugoslavije u Crnoj Gori.

Osnovana je u oktobru 1948. kao **Komunistička partija Crne Gore** od tadašnje pokrajinske organizacije KPJ. Godine 1952. je promijenila ime u SKCG. 

Bila je poznata kao najmasovnija od svih republičkih organizacija SKJ, odnosno s najvećim udjelom u stanovništvu svoje matične republike. 

Njeno rukovodstvo se godine 1988. suprotstavilo Slobodanu Miloševiću i njegovoj politici, ali je početkom 1989. svrgnuto nakon masovnih protesta poznatih kao antibirokratska revolucija. Tada su na čelo SKCG došli Miloševićevi pristaše Milo Đukanović i Momir Bulatović.

U junu 1991. je promijenila ime u Demokratska partija socijalista Crne Gore.

S obzirom da je DPCG do danas ostao na vlasti, SKCG bi se mogla nazvati najdugovječnijom evropskom strankom koja je kontinuirano na vlasti.

## Vođe
* **Sekretar Pokrajinskog komiteta KPJ za Crnu Goru i Boku**
** Blažo Jovanović (1943 - 1948)
* **Sekretar Centralnog komiteta KP Crne Gore**
** Blažo Jovanović (1948 - 1952)
* **Predsednici Izvršnog komiteta CK SK Crne Gore** 
** Blažo Jovanović (1952-1963)
** Đorđije Pajković (1963 - 1968)
** Veselin Đuranović (1968 - 1977) 
** Vojo Srzentić (1977 - 1982) 
** Dobrosav Ćulafić (1982 - 1984) 
** Vidoje Žarković (1984) 
** Marko Orlandić (1984 - 1986) 
** Miljan Radović (1986 - 1989) 
** Veselin Vukotić (1989) 
** Milica Pejanović-Đurišić (1989) 
** Momir Bulatović (1989 - 1991)
Enigmatsko srdašce

**Enigmatsko srdašce** je mrežasta i kombinatorna zagonetka iz grupe križaljki.

## Pravila
* Mreža (lik) enigmatskog srdašca ima oblik štita 3 x 5, tj. ima 3 + 5 + 5 + 5 + 3 polja.
* U rubna polja štita unaprijed se upisana slova, dok polja koja čine središnji kvadrat 3 x 3 popunjava rješavač.
* Iznad mreže unaprijed je upisana neka poznata devetoslovna riječ (ili sintagma).
* Zadatak je rješavača da slova iz zadane devetoslovne riječi (ili sintagme) rasporedi u središnji kvadrat (**srdašce**!), ali tako da s već upisanim slovima dobije tri vodoravne i tri okomite petoslovne opštepoznate riječi, najbolje imenice.
* Od sastavljača se zahtijeva da enigmatsko srdašce sastavi od šest poznatih riječi, najbolje od opštih imenica u jednini. Ako rješavač pri rješavanju koristi petoslovni rječnik ili atlas, može se dogoditi da pronađe i neko nuzrješenje.

## Historijat
U hrvatsku enigmatiku enigmatska srdašca lansirao je enigmatski časopis Feniks, preuzevši ideju od engleskih dnevnih novina "Daily Mail". Prvih devet srdašaca (s riječima Kostarika, materijal, poremećaj, ravnoteža, rukometaš, sanatorij, televizor, videoteka, vjeronauk) objavio je autor **Alfa** u broju 389 od 5. XI. 2009. godine.

## Mogućnosti
Teoretski, moglo bi se sastaviti i enigmatsko srdašce na mrežu koja bi imala oblik štita 4 x 6, tj. koja bi imala 4 + 6 + 6 + 6 + 6 + 4 polja, u kojoj bi "srdašce" bilo kvadrat 4 x 4. Tada bi zadana riječ ili sintagma morala imati 16 slova, a od rješavača bi se tražilo da pronađe 8 šestoslovnih riječi.

Također je moguće i **spljošteno enigmatsko srdašce** (vidi sliku!) na mrežu 4 + 6 + 6 + 6 + 4 polja, u koje se upisuju tri šestoslovne i četiri petoslovne riječi.

## Izvor i napomena
* Alfa: *"Novitet > Enigmatska srdašca"*, "Feniks", …, 389, 22 – Rijeka, 5. XI. 2009.
* Enigmatsko srdašce od riječi radiografija objavljeno je na Forumu Enigma cafe (26. I. 2010). Rješenje: Aragon, mafija, gradić - urari, rafal, egida, Vojin.
Anton Bebler

**Anton Bebler** (rođen 10. 3. 1937.) je slovenački politikolog, diplomata i političar.

## Život
Anton Bebler je rođen 10. marta 1937. u Moskvi. Sin je narodnog heroja Jugoslavije Aleša Beblera. Diplomirao je na Fakultetu političkih nauka u Beogradu, a doktorirao na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Pensilvaniji u SAD. Prof. dr. Anton Bebler je redovni profesor na Fakultetu za društvene nauke Univerziteta u Ljubljani.

Godine 1992. se kandidovao za predsednika Slovenije kao kandidat penzionerske stranke DESUS.

Predsednik je Atlantskoga saveta, te se istakao kao jedan od najaktivnijih učesnika referendumske kampanje za ulazak Slovenije u NATO pakt.

U braku je sa poslanicom slovenačkog parlamenta Darjom Lavtižar Bebler.

## Dela
Profesor Bebler objavljuje dela na raznim jezicima. Neka od najpozantijih su:
* Military rule in Africa : Dahomey, Ghana, Sierra Leone, and Mali, 1973
* Marksizem in vojaštvo (Marxismus und Militär), 1975 (serbokroatische Ausgabe: Marksizam i vojništvo, 1977)
* Wehrdienstverweigerung in sozialistischen Staaten, in: Europäische Rundschau, Jg 18.1990, S. 107 - 121
* Civil-military relations in post-communist states. Central and Eastern Europe in transition, 1997 ()

## Vanjske veze
* Lična prezentacija na stranici Fakulteta 
* Kratka biografija u Mladini
Lu Xun

**Lu Sjin**, kineski: 鲁迅 /Lǔ Xùn/ (25. septembar, 1881. – 19. oktobar, 1936.)

Pseudonim kineskog pisca Džou Šu-žena (kineski: 周树人 /Zhōu Shùrén/). On se smatra jednim od najznačajnijih kineskih pisaca 20. veka i osnivačem savremene kineske književnosti na govornom, narodnom jeziku (kineski: baj-hua 白话 /báihuà/). Njegova socijalna misao i kritika tradicionalnog društva ostavila je dubok trag u Kini 20. veka, naročito na Pokret 4. maja, a preko njega na kineske komuniste pre stvaranja Narodne republike Kine. Lu Sjin je bio i poznat prevodilac, koji je kineskoj javnosti prvi predstavio savremenu svetsku knjižvenost.

## Mladost
Rođen je u Šao-sjingu (kineski: 绍兴 /Shàoxīng/), u današnjoj provinciji Dž’-đijang (kineski: 浙江 /Zhèjiāng/). Njegova je porodica pripadala višoj klasi ali je bila osiromašena. Duga bolest i smrt njegovog oca podstakli su Lu Sjina da studira zapadnu medicinu, jer je smatrao da kineska tradicionalna medicina nije uvek uspešna u lečenju bolesti i da se njome često bave šarlatani. Otišao je u Japan na Viši medicinski institut Tohoku (jap. /東北/) u Sendaiju. Po povratku u Kinu, 1909. godine, postao je predavač na Pekinškom univerzitetu i počeo je da piše. Prema sopstvenim rečima, spisateljsku karijeru je započeo osetivši da je važnije da izleči duše svojih sunarodnika nego njihova tela.

## Prva dela
Maja 1918. godine, prvi put je upotrebio svoj pseudonim i objavio prvu značajnu pripovetku na govornom kineskom jeziku – *[[Dnevnik luđaka (Lu Xun)|Dnevnik jednog ludaka]]* (kineski: 狂人日记 /Kuángrén rìjì/), koja je postala jedno od njegovih najznačajnijih i najpoznatijih dela. U ovoj pripoveci on je prvi put iskazao i svoju kritiku tradicionalnog kineskog društva, i ona je jedno od glavnih dela na kojima počivaju temelji kineskog Pokreta 4. maja. Njegova druga najpoznatija pripovetka, *Istinita priča o A Q* (kineski: 阿Q正传) objavljena je dvadesetih godina 20. veka.

## Književni rad

Do svoje smrti 1936. godine objavio je dvadeset dve pripovetke u dve zbirke (*Poziv na oružje* i *Stare priče prepričane*), poemu u prozi *Divlja trava*, kao i mnogobrojne eseje i prevode – posebno je cenio Gogolja, i prvi je preveo *[[Mrtve duše]]* na kineski. Njegova dela sabrana su u preko dvadeset tomova.

Lu Sjin je takođe bio urednik nekolikih levičarskih časopisa, od kojih je najznačajniji bio *[[Nova omladina]]* (kineski: 新青年 /Xīn Qīngnián/). Takođe, bio je jedan od prvih pristalica esperanto pokreta u Kini.

Iako je bio simpatizer kineskog komunističkog pokreta, nikada nije pristupio KPK. Zbog njegove naklonosti komunistima, njegova su dela bila zabranjena na Tajvanu do kraja osamdesetih godina.

Njegova dela su i danas veoma značajna i popularna, posebno među omladinom, a javljaju se i u japanskim srednjoškolskim udžbenicima.
Adolf Butenandt

**Adolf Friedrich Johann Butenandt** (Bremerhaven, 24. ožujka 1904. - München, 18. siječnja 1995.), njemački kemičar.

Za istraživanja i sintezu seksualnih hormona dobio je 1939. zajedno s Lavoslavom Ružičkom, Nobelovu nagradu za kemiju. Nagradu nije mogao primiti jer mu je to zabranio nacistički režim, te ju je primio tek iza drugog svjetskog rata.

## Reference

* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* Biography
* 1939 Nobel Prize in Chemistry
* Biography 
* MPG Biography
George de Hevesy

**George Charles de Hevesy**, *Georg Karl von Hevesy*, (1. august 1885 &ndash; 5. jul 1966) bio je mađarski radiokemičar koji je godine 1943. za svoj rad na radioaktivnim označivačima kemijskih procesa u metabolizmu životinja dobio Nobelovu nagradu za kemiju.

De Hevesy je također poznat po tome što je 1923. zajedno s Dirkom Costerom otkrio hafnijum.

Drugi svjetski rat ga je zatekao u Danskoj gdje je radio u Institutu Nilsa Bohra. Kada su Nijemci okupirali Dansku, dao je otopiti Nobelove nagrade Maxa von Lauea i Jamesa Francka kako bi spriječio da padnu nacistima u ruke. Pod pritiskom nacista zbog svog židovskog porijekla, pobjegao je godine 1943. u Švedsku gdje je dobio Nobelovu nagradu za kemiju.

## Vanjske veze
* George de Hevesy &ndash; Biography
* Annotated bibliography for George de Hevesy from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
* https://web.archive.org/web/20090327144612/http://www.weizmann.ac.il/ICS/booklet/18/pdf/weintraub.pdf Weintraub, B. (2005) George de Hevesy:Hafnium and Radioactive Traces; Chemistry in Israel, Bull. Isr. Chem. Soc., Issue 18, April 2005. p 41-43.
Paul Karrer

**Paul Karrer** (21. april 1889 – 18. juin 1971) bio je švicarski organski kemičar najpoznatiji po istraživanju vitamina. On i Walter Haworth su zajedno osvojili Nobelovu nagradu za kemiju godine 1937.

## Literatura
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Nobel Prize biography