1501.

Godina **1501** (**[[rimski brojevi|MDI]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji
* 18. 1. - Mlečani proglasili vitezom poljičkog vojvodu Žarka Dražojevića koji je u dva navrata upadao u tursku Bosnu odn. Hercegovinu.
* 10. 3.? - João da Nova poveo treću portugalsku indijsku armadu, od četiri broda - otkrio otok Ascension u južnom Atlantiku, ustanovio faktoriju u indijskom gradu Kannuru. 
* siječanj - ožujak? - Vojvoda Dražojević i banovci iz Knina i Ostrovice upali treći put u Bosnu odn. Hercegovinu, ali ovaj put razbijeni i jedva umakli.
* 3. 4. - Kralj Vladislav II. obaveštava slavonske staleže o potrebi ojačanja Jajca (primirje s Turcima isteklo 24. 2.).
* 10. 5. - Gonçalo Coelho kreće sa tri karavele iz Lisabona da ispita Cabralovo otkriće (Brazil), s njim je i Firentinac Amerigo Vespucci. 
* 13. 5. - Sklopljen ugovor između Mletačke Republike, Ugarske i pape Aleksandra VI..
* 23. 6. - Nicolau Coelho se sa svojom karavelom vratio u Lisabon ispred Cabrala.
* jul - Despot Jovan Branković provaljuje sa beogradskim banom u Srbiju, nakon čega mu Turci nude povratak Despotovine u zamenu za mir.
* jul - Ismail I krunisan za šaha u iranskom Azerbejdžanu, glavni grad Tabriz; ovo je početak Safavidske dinastije (do 18. st.), Ismail proglašava šiitizam za zvaničnu i obaveznu religiju pod pretnjom smrtne kazne. 
* 21. 7. - Pedro Álvares Cabral se vratio u Portugal iz Indije; bilans ekspedicije: izgubljeno šest brodova, pet se vratilo puno tovara, dva prazna, profit 800%.
* jul/avgust - Milenijska poplava Dunava (u Beču 15. 8.), takođe i Elbe i Odre (nivo ove poplave će u Beču 20. veka biti reper za protivpoplavne radove).
* 15. 8. - Uništene mletačke snage koje su pokušale iskrcavanje kod Valone, Turci zatim zauzimaju Drač (ili je Drač osvojen dan ranije). 
* 27. 8. - Bitka na Serici, Livonski red porazio moskovsko-pskovske snage.
* 2. 10. - Novi venecijanski dužd je Leonardo Loredan (do 1521). 
* 13. 10. - Ugovor iz Trentea: car Maksimilijan I priznaje francuska osvajanja u severnoj Italiji. 
* 30. 10. - Cesare Borgia drži kontroverzni Banket kestenja u Rimu. 
* oktobar - Mađarska vojska pod temišvarskim županom upada u Srbiju, pali i pljačka u Pomoravlju, Turci pobeđeni dva puta kod Smedereva, zarobljen jedan paša.
:+ Dogovorena Mjelnička unija između Poljske i Litvanije, ali nije ratifikovana. 
:+ Neuspešni napad krstaške flote na Lezbos.

* novembar - Ivan III. opet porazio Litvance, kod Mstislavlja. 
* ca. studeni - Hrvatski ban Ivaniš Korvin razbio tursku vojsku koja je opsjedala Jajce.
* 12. 12. - Aleksandar Jagelončik postaje kralj Poljske (do 1506). 
* decembar - Despot Jovan Branković provalio u Bosnu, ili zapadnu Srbiju. 
* 31. 12. - De Nova porazio flotu kalikutskog zamorina - prva portugalska pomorska pobeda u Indijskom okeanu.

### Tokom/tijekom godine
* Marko Marulić napisao *[[Judita (Marko Marulić)|Juditu]]* (objavljena 1521). 
* Vlaški vladar Radu IV Veliki izgradio manastir Lapušnja kod Krivog Vira. 
* Aldus Manutius upotrebio kurziv u izdanju Vergilija. 
* Napuljsko kraljevstvo podeljeno između aragonskog kralja Ferdinanda i francuskog Luja XII (sporazum ubrzo pokvaren). 
* Michelangelo počinje rad na *[[David (Michelangelo)|Davidu]]*.
* Kantoni Basel i Schaffhausen se otcepili od SRC i priključili Staroj Švajcarskoj Konfederaciji. 
* Portugalska braća Gaspar i Miguel Corte-Real plove uz obalu Severne Amerike (Gaspar nestao). 
* Španac Rodrigo de Bastidas istražuje Panamski zemljouz.

## Rođenja

* 17. 1. - Leonhart Fuchs, nemački botaničar († 1566)
* 6. 5. - Marcello Cervini degli Spannochi, papa Marcel II († 1555)
* 24. 9. - Girolamo Cardano, italijanski matematičar († 1576)

## Smrti

* 17. 6. - Jan Olbraht, poljski kralj (* 1459)
* 15. 8. - Konstantin Laskaris, grčki učenjak (* 1434)
* 20. 9. - Agostino Barbarigo, mletački dužd (* ca. 1420)
* 26. 9. - Džore Držić, dubrovački pjesnik (* 1461)
* novembar - Mesih-paša, veliki vezir, nećak Konstantina XI
* Milož Belmužević, srpski vojvoda

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)