open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fosforilacija

**Fosforilacija** je dodavanje fosfatne (PO4) grupe na protein ili neki drugi organski molekul. Fosforilacija aktivira ili deaktivira mnoge proteinske enzime, uzrokuje ili sprečava mehanizam bolesti kao što su rak ili dijabetes.

Proteinska fosforilacija ima veoma važnu ulogu širokom nizu ćelijskih procesa. Njena uloga u biohemiji je tema znatnog dela naučnih istraživanja (u martu 2009, Medline baza podataka je sadržala oko 160,000 članaka o ovoj temi).

## Proteinska fosforilacija
### Historija

Foebus A. Leven sa *Rokfelerovog instituta za medicinska istraživanja* je 1906. identifikovao fosfat u proteinu vitelin (fosvitin), i do 1933 je detektovao fosfoserin u kazeinu, sa Fricom Lipmanom. Nakon toga je prošlo 20 godina pre nego što je Eugen P. Kenedi opisao prvu ‘enzimatsku fosforilaciju proteina’.

### Funkcija

Reverzibilna fosforilacija proteina je važan regulatorni mehanizam koji se javlja kod prokariotskih i eukariotskih organizama. Enzimi kinaze (fosforilacija) i fosfataze (defosforilacija) učestvuju u tom procesu. Mnogi enzimi i receptori se "uključuju" ili "isključuju" fosforilacijom i defosforilacijom. Reverzibilna fosforilacija rezultuje u konformacionim promenama strukture mnogih enzima i receptora, što dovodi do njihove aktivacije i deaktivacije. Fosforilacija se obično javlja na serinu, treoninu, i tirozinu kod eukariotskih proteina. Osim toga, fosforilacija se javlja na baznim aminokiselinskim ostacima histidina, arginina ili lizina kod prokariotskih proteina. Dodatak fosfata (PO4) na polarnu R grupu aminokiselinskog ostatka može da pretvori hidrofobni deo proteina u polarni i ekstremno hidrofilni deo molekula. Na taj način se može proizvesti konformaciona promena strukture proteina putem interakcije sa drugim hidrofobnim i hidrofilnim ostacima proteina.

Jedan primer regulacione uloge fosforilacije je p53 tumor supresorski protein. Protein p53 je kompleksno regulisan i sadrži više od 18 različitih fosforilacionih mesta. Aktivacija p53 proteina može da dovede do zaustavljanja ćelijskog ciklusa, što se može obrnuti, pod nekim okolnostima, ili apoptotične ćelije umiru. Ova aktivnost se javlja samo u situacijama gde je ćelija oštećena ili je fiziologija poremećena kod normalnih zdravih osoba.

## Literatura
Fruktozofosfat

**Fruktozofosfati** su šećerni fosfati bazirani na fruktozi. Oni su u znatnoj meri zastupljeni u ćelijskoj biohemiji. Fruktozofosfati imaju integralne uloga u mnogim metaboličkim putevima, a posebno u glikolizi, glukoneogenezi i putu pentoznog fosfata.

Glavni biološki aktivni fruktozofosfati su:
* Fruktoza 1-fosfat
* Fruktoza 2-fosfat
* Fruktoza 6-fosfat
* Fruktoza 1,6-bisfosfat
* Fruktoza 2,6-bisfosfat

## Povezano
* Fruktoza bisfosfataza

## Reference

## Vanjske veze
* 
* -{Pubchem - fructose-6-phosphate}-
Šećerni fosfat

**Šećerni fosfati** (šećeri sa fosfatnim grupama) su često prisutni u biološkim sistemima i služe za skladištenje ili transfer energije. Oni takođe formiraju osnovu DNK I RNK.

## Primeri
* Dihidroksiacetonfosfat
* Glukoza-6-fosfat
* Fitinska kiselina
* Teihonska kiselina

## Reference

## Vanjske veze
*
Aromatična aminokiselina

**Aromatične aminokiseline** su aminokiseline koji sadrže aromatični prsten.

## Primeri aromatičnih aminokiselina

## Povezano
* Dekarboksilaza aromatičnih L-aminokiselina

## Reference

## Literatura

* 

## Vanjske veze
*
Korijev ciklus

**Kori-Kori ciklus** je kruženje laktata ili mlečne kiseline koji nastaju u mišićima pri anaerobnom metabolizmu. Jetra transformiše mlečnu kiselinu u glukozu. Kada potrebe za molekulima ATP-a premaše količinu kiseonika koja stiže do ćelija, mišićne ćelije stvaraju ATP kroz fermentaciju mlečne kiseline. Ovo omogućava regeneraciju NAD<sup>+</sup>-a (nikotinamid adenin dinukleotida) te glikoliza može da se nastavi. Mlečna kiselina difunduje u krvotok, kojim dolazi do jetre, i koju jetra transformiše natrag u piruvat i zatim u glukozu (putem glukoneogeneze). Ova glukoza se vraća u krvotok odakle može da bude iskorištena od strane mišićnih ćelija ili uskladištena kao glikogen. Glavna svrha ovog procesa je da se mišići posvete stvaranju ATP molekula, dok se drugi organ, jetra bavi preradom mlečne kiseline. 

## Izvori
AHA

Termin **AHA** ima više značenja.
* Alfa hidroksilna kiselina ()
* Glikolna kiselina
* Autoimunska hemolitička anemija
Glikogeneza

**Glikogeneza** je proces sinteze glikogena, u kome se molekuli glukoze dodaju u lanac glikogena za skladištenje. Taj proces se aktivira tokom perioda odmora nakon Korijevog ciklusa, u jetri. Ona se takođe aktivira insulinom u odgovoru na visoke nivoe glukoze, na primer nakon obroka koji sadrži ugljene hidrate.

## Koraci
* Glukoza se konvertuje u glukozu 6-fosfat dejstvom glukokinaze ili heksokinaze.
* Glukoza 6-fosfat se konvertuje u glukozu 1-fosfat dejstvom fosfoglukomutaze, prolazeći kroz mandatorni intermedijarni stepen glukoze 1,6-bisfosfata.
* Glukoza 1-fosfat se konvertuje u UDP-glukozu dejstvom uridil transferaze (takođe poznate kao UDP-glukoza pirofosforilaza) i pirofosfat se formira, koji se hidrolizuje pirofosfatazom u dva Pi molekula.
* Molekuli glukoze se grupišu u lanac glikogen sintazom, koja deluje na postojeću glikogensku osnovu ili glikogenin (mali protein koji formira početak). Mehanizam spajanja glukoznih jedinica je da se glikogenska sintaza vezuje za UDPG, izazivajući njegovo razlaganje u oksonijum jon, koji se takođe formira u glikogenolizi. Taj oksonijum jon se može lako dodati na 4-hidroksilnu grupu glukozilnog ostatka u 4-kraju glikogenskog lanca.
* Grane formira enzim grananja (takođe poznat kao amilo-α(1:4)->α(1:6)transglikozilaza), koji prenosi kraj lanca na raniji deo putem α-1:6 glukozidne veze. Time se formiraju grane, koje dalje rastu dodavanjem α-1:4 glukozidnih jedinica.

## Reference

## Vanjske veze
* Hemijska logika sinteza glikogena
Glikogenoliza

**Glikogenoliza** (*Glikogenliza*) je konverzija glikogenskih polimera u glukozne monomere. Glikogen se kataboliše uklanjanjem glukoznih monomera putem odvajanja sa neorganskim fosfatom čime se formira glukoza-1-fosfat. Ovaj derivat glukoze se zatim konvertuje do glukoze-6-fosfata, koji je intermedijar u glikolizi.

Hormoni glukagon i epinefrin stimulišu glikogenolizu.

## Funkcija
Glikogenoliza se odvija u mišićima i jetri, gde je glikogen uskladišten, kao hormonski respons na epinefrin (e.g., adrenergička stimulacija) i/ili glukagon, pankreasni peptid koji podstiču niske koncentracije glukoze u krvi.

* hepatičke ćelije mogu da konzumiraju glukozu-6-fosfat u glikolizi ili da odstrane fosfatnu grupu koristeći enzim glukoza-6-fosfataza, čime oslobađaju slobodnu glukozu u krvotok, koji zatim koriste druge ćelije. 
* Mišićne ćelije ljudi ne poseduju glukoza-6-fosfatazu, i stoga ne oslobađaju glukozu, nego koriste glukozu-6-fosfat u glikolizi.

## Klinički značaj
Parenteralna (intravenozna) administracija glukagona je česta medicinska intervencija kod dijabetičkih hitnih slučajeva kad se šećer ne može uneti oralno. On se takođe može koristi intramaskularno.

## Reference

## Vanjske veze
* Hemijska logika degradacije glikogena 
*
Intracelularni

**Intracelularni** u citologiji, molekularnoj biologiji i srodnim oblastima, termin **intracelularni** znači "unutar ćelija".

On se koristi u kontrastu sa ekstracelularni (izvan ćelija). Ćelijska membrana (i, kod biljki, ćelijski zid) je barijera između dva medija. Hemijska kompozicija intra- i ekstracelularnog *miljea* može biti radikalno različita. Kod većine organizama, na primer, Na+/K+ ATPaza održava visok nivo kalijuma unutar ćelije, dok je nivo natrijuma nizak, što dovodi do hemijske ekscitabilnosti. Ovaj termin takođe znači postojati unutar ćelija.

## Povezano
* Citologija
* Citosol
* Mikroparazit
* Intracelularni parazit

## Reference

## Vanjske veze
*
Hidrat

**Hidrat** je termin koji se koristi u neorganskoj i organskoj hemiji da se ukaže na činjenicu da supstanca sadrži vodu. Hemijsko stanje vode široko varira među hidratima. Neki od njih su tako nazvani pre nego što je njihova hemijska struktura bila razjašnjena.

## Hemijska priroda hidrata
### Organska hemija
U organskoj hemiji, hidrat je jedinjenje formirano dodatkom vode ili njenih komponenti u drugi molekul. Na primer, etanol, CH3-CH2-OH, se može smatrati hidratom etena, CH2=CH2, koji je formiran dodatkom H na jedan C i OH na drugi C. Molekul vode se može eliminisati, na primer dejstvom sumporne kiseline. Jedan drugi primer je hloral hidrat, CCl3-CH(OH)2, koji se može formirati reakcijom vode sa hloralom, CCl3-CH=O.

Neki molekuli se nazivaju hidratima iz istorijskih razloga. Za glukozu, C6H12O6, se originalno mislilo da je C6(H2O)6, te je nazvana ugljeni hidrat, mada je to veoma nepodesan opis njene strukture. Metanol se često prodaje kao “metil hidrat”, iz čega implicitno proizilazi nekorektna formula CH3OH2, dok je korektna formula CH3-OH.

Mnogi organski molekuli, kao i neorganski, formiraju kristale koji sadrže vodu u kristalnoj strukturi, mada nije došlo do promena hemijske strukture organskog molekula tokom kristalizacije. Šećer trehaloza, na primer, postoji kao anhidrat (tačka topljenja 203&nbsp;°C) i kao dihidrat (tačka topljenja 97&nbsp;°C). Proteinski kristali često imaju i do 50% vodenog sadržaja.

### Neorganska hemija
Hidrati su neorganske soli koje "sadrže molekule vode kombinovane u određenom odnosu kao integralni deo kristala" koja je bilo vezana za metalni center ili je kristalisana sa metalnim kompleksom. Za takve hidrate se kaže da sadrže *kristalizacionu vodu* ili *vodu hidracije*. Ako su kristali formirani sa teškom vodom, i.e. vodonik je zamenjen deuterijumom, onda se termin *deuterat* može koristiti umesto termina *hidrat*.

Živopisan primer hidrata je kobalt(II) hlorid, koji prelazi iz plave u magenta (crvenu) boju nakon hidracije, i koji se stoga može koristiti kao indikator vode.

Notacija *hidratnog jedinjenja* je , gde je *n* broj molekula vode po jedinici soli. Ona se koristi da ukaže na činjenicu da je so hidratisana. Vrednost *n* je obično mali ceo broj, mada može da bude i frakciona vrednost. U **monohidratu** *n* je jedan, u **heksahidratu** *n* je 6 itd. (tipični prefiksi su mono, di, tri, tetra, penta, heksa, hepta, okta, nona, deka). Takva voda se naziva *vodom kristalizacije*. Primeri su boraks dekahidrat i halkantit (CuSO4∙5H2O). 

Hidrat koji je izgubio vodu se zove anhidrid, i on normalno gubi dodatnu vodu samo nakon jakog zagrevanja. Neki anhidridi se veoma lako hidratišu, te se nazivaju higroskopnim materijama, i koriste se za kao agensi za sušenje ili desikanti.

## Reference
Desikant

**Stipsa**, češće stručno **desikant**, svako je hemijsko jedinjenje koje upija vodu. Ta osobina stipse, nazvana higroskopnost, primenjuje se u industriji (posebno hemijskoj) i u laboratorijskim eksperimentima.

U širokoj uporebi su čvrsti desikanti kao sredstva za uklanjanje eksesivne vlage koja bi mogla da ošteti ili uništi proizvode osetljive na vlagu. Neki od uobičajenih desikanata su: silikagel, kalcijum-sulfat, kalcijum-hlorid, i montmorilonitna glina. Silikagel se često koristi u kutijama muzičkih instrumenata.

## Izvori

## Literatura

* 
* 
*
Silikagel

**Silikagel** je amorfni oblik silicijum dioksida **SiO<sub>2</sub>** i ima veoma poroznu strukturu. Dobija se zakiseljavanjem vodenog rastvora natrijum silikata. Nastaje želatinozni talog, koji se ispira da bi se odstranio višak elektrolita, i zatim suši da se odstrani voda. Osobine nastalog proizvoda zavise od načina pripreme, ali tipični preparati imaju veličinu pora 2200 – 2600 pm i aktivnu površinu 750 – 800 m²/g. Koristi se kao sredstvo za upijanje vode, katalizator, izolator, u hromatografiji za punjenje kolona, itd. Silikagel može da primi količinu vode veću od 40% svoje mase. Hemijski je inertan i netoksičan.

## Sinteza
Dodavanjem kiseline u rastvor natrijum silikata nastaje želatinozni talog, čijom dehidratacijom nastaje silikagel. Ako će se silikagel upotrebljavati kao indikator za sadržaj vlage, dodaje mu se amonijum tetrakobaltat(II) ili kobalt(II) hlorid (NH4)2CoCl4. Boja će u tom slučaju biti plava kada je suv, a ružičasta u prisustvu vlage.

## Reference

## Literatura
*
Proizvodnja čelika

**Proizvodnja [[čelik]]a** ima za cilj dobijanje legure (železa i ugljenika) željenog hemijskog sastava i mehaničkih osobina. Postizanje željenih mehaničkih osobina zavisi od tri međusobno povezana faktora: (1) hemijskog sastava (kombinacija legirajućih elementata), (2) plastične prerade i (3) termičke obrade. Proizvodnja čelika se odvija u čeličanama, koje su deo šireg postrojenja pod imenom železara. To postrojenje se najčešće sastoji od: pogona visoke peći, čeličane i valjaonice (tople i hladne). Pogon visoke peći nije neophodan u slučaju ako se čelik dobija iz čeličnog otpada pomoću elektro lučnih peći. Postoje generalno dva tipa železara: (1) integralna železara, ona koja poseduje postrojenje visoke peći, konvertorske čeličane i tople i hladne valjaonice, (2) ostali tipovi železara koje nemaju proizvodnju gvožđa (nemaju visoku peć).

## Proce proizvodnje

### Sirovine

#### Rude i njihova zastupljenost u zemljinoj kori

Iako je u zemljinoj kori Železo zastupljeno sam oko 5% sastav i rasprostranjenost železnih ruda je takav da ne može da pokrije trenutne potrebe čovečanstva. Pogotovu ne nakon privrednog buma u Aziji čije su se posledice počele osećati u drugoj polovini 2003. godine.

### Agregati

### Devet najvećih svetskih proizvođača čelika (godišnja proizvodnja sirovog čelika u Mil. t.= Milion tona)
*  (Holandija, SAD, Ukrajina) 60,9 Mil. t. zajedno sa Arcelor (Luksenburg) 45,2 Mil. t.
*  (Japan) 32,4 Mil. t.
*  (Japan) 31,6 Mil. t.
*  (Južna Korea) 30,2 Mil. t.
*  (Narodna Republika Kina) 21,4 Mil. t.
*  (SAD) 20,8 Mil. t.
*  (Holandija, Velika Britanija) 19 Mil. t.
*  (SAD) 17,9 Mil. t.
*  (Nemačka) 17,6 Mil. t.

## Vanjske veze

* Shematski prikaz procesa proizvodnje ()
Homogenost i heterogenost

**Homogenost i heterogenost** su koncepti koji se odnose na uniformnost ili odsustvo uniformnosti supstance. Materijal koji je *homogen* ima uniformnu kompoziciju ili karakter. *Heterogenom* materijalu nedostaje uniformnost u jednom od tih kvaliteta.

Primer: Kada se govori o heterogenoj smeši misli se na to da se ona sastoji od (molekula) različitih jedinjenja.

## Reference

## Vanjske veze
* .
Sterol

**Steroli** (steroidni alkoholi) su podgrupa steroida i klasa organskih molekula. Oni se prirodno javljanju u biljkama, životinjama, i gljivama. Najpoznatiji predstavnik je životinjski sterol holesterol. On je vitalan za ćelijsku funkciju, i prekurzor je u masti rastvornih vitamina i steroidnih hormona.

## Tipovi sterola
Biljni steroli se zovu *[[fitosterol]]i*, a životinjski steroli su *zoosteroli*. Važni fitosteroli su kampesterol, sitosterol, i stigmasterol. Ergosterol je sterol prisutan u ćelijskim membranama gljiva, gde ima sličnu ulogu kao i holesterol u životinjskim ćelijama.

## Uloga u biohemiji
Steroli i srodna jedinjenja su esencijalni u fiziologiji eukariotskih organizama. Na primer, holesterol formira deo ćelijske membrane kod životinja, gde on utiče na membransku tečnost i služi kao sekundarni glasnik u signalizaciji razvića. Kod ljudi i drugih životinja, kortikosteroidi poput kortizola deluju kao signalni molekuli u ćelijskoj komunikaciji i opštem metaboliumu. Steroli su komponente ulja ljudske kože.

## Hemijska klasifikacija i struktura
Steroli su podgrupa steroida sa hidroksilnom grupom na 3-poziciji A-prstena. Oni su amfipatični lipidi koji se sintetišu iz acetil-koenzima A posredstvom HMG-CoA reduktaze. Sveukupno gledano molekul je veoma pljosnat. Hidroksilna grupa na A prstenu je polarna. Ostatak alifatičnog lanca je nepolaran.

## Povezano
* Holesterol
* Fitosterol
* Ergosterol
* Hopanoidi

## Reference

## Literatura

* 

## Vanjske veze
* Sterols  Cyberlipid.org
Karbonizacija

**Ugljenisanje** ili **karbonizacija** je termin koji se koristi za pretvaranje organskih supstanci u ugljenik ili zamena koja je na bazi ugljenika koristeći proces hemijske promene izazvane grejanjem ili destruktivnom (suvom) destilacijom. Ugljenisanje se obično koristi u organskoj hemiji kako bi se gas ili katran dobio od sirovog uglja. Generalno govoreći fosilna goriva su proizvodi karbonizacije (ugljenisanja) nastalih od fosilnih ostataka biljaka. Ugljenisanje je često egzotermna reakcija što znači da može da bude samoodrživa i može biti korišćena kao izvor energije koji ne proizvodi ugljen-dioksid.
Kada je biomaterijal izložen iznenadnom sagorevanju (kao u slucaju eksplozije atomske bombe ili izlivanja lave iz vulkana), on može biti ugljenisan veoma brzo, pretvarajući se u stanje čvrstog ugljenika. Prilikom razaranja Pompeje vulkanskom lavom, mnoge organske stvari poput nameštaja su bili ugljenisani.

## Ugljenisanje u proizvodnju biodizel goriva
Ugljenisanje (karbonizacija) je korišćeno za pravljenje novih katalizatora za dobijanje biodizela od etanola i masnih kiselina. Katalizator je dobijen karbonizacijom šećera kao što su glukoza i saharoza. U jednom primeru, šećeri su izloženi azotu pri temperaturi od 400 stepeni punih 15 sati i ta reakcija je rezultovala time da se šećer pretvara u ostatke crnog ugljenika koji se sastoji od mešavine slojeva policikličnog aromatičnog ugljenika.

## Proces nastanka uglja
Ugljenisanje drveta obično zahteva temperature iznad 280&nbsp;°C. Ugljenisanje se može smatrati i kao spontan raspad drveta sve dok se ne dobije ugalj. Ovakav ugalj i dalje sadrži prilične količine ostataka drveta, pepela i ostalih primesa.

## Reference

## Vanjske veze
* carbonization processes at Herculaneum site 
* Carbonation and Acidity
Precipitacija

Termin **precipitacija** ima više značenja.

* **[[Talog]]**, hemijska precipitacija.
* **[[Padavine]]**, kiša, sneg i druge forme vodenih meteoroloških precipitacija.
Oštećenje ozonskog omotača

Najčešći uzroci **oštećenja ozonskog omotača** su emisije supstanci, koje u različitim kombinacijama sadrže hemijske elemente hlor, fluor, brom, ugljenik i vodonik, poznatije pod nazivom supstance koje oštećuju ozonski omotač.

Pored freona (CFC-a i HCFC-a) i halona, tu se još ubrajaju ugljen tetrahlorid, metil bromid, metil hloroform i bromhlorometan. Ove supstance imaju široku primjenu kao rashladno sredstvo u frižiderima, zamrzivačima i drugim rashladnim uređajima, klima-uređajima i toplotnim pumpama, aerosol raspršivačima, sredstvima za stvaranje pjene, sredstvima za čišćenje i aparatima za gašenje požara.

Supstance koje oštećuju ozon se razgrađuju pod uticajem kratkotalasnog zračenja Sunca, uzrokujući oslobađanje hlora i broma. Ovi gasovi negativno utiču na ozon jer katalitički djeluju na hemijske reakcije koje ga uništavaju.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
*  (Ambassador Benedick was the Chief U.S. Negotiator at the meetings that resulted in the Montreal Protocol.)
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* 
* Ozon
L'école des maris (Molière)

***L'école des maris*** () je naslov jedne stihovane Molièreove komedije u tri čina, koju je premijerno prikazao u Teatru du Palais-Royal 24. juna 1661. Filip I, vojvoda Orleanski, jedini brat kralja Luja IV.

Zaplet ovog komada inspirisan je osnovnom idejom komedije *[[Braća (Terencije)|Braća]]* rimskog komediografa Publija Terencija Afera, gde je postavljen oštar kontrast između dva brata, od kojih se jedan u odgoju dece zalaže za načelo strogosti, a drugi za načelo popustljivosti.

*Škola za muževe* je prva Molièreova drama, koju je napisao godinu dana pre *[[L'école des femmes|Škole za žene]]*. U središtu radnje nalaze se dve sestre i njihova dva mladića, koji im se udvaraju. Jedan mladić, Sganarelle, želi nametnuti kontrolu nad svakim korakom svoje izabranice, Isabelle. Drugi mladić, Ariste, ophodi se prema svojoj izabranici, Léonori, kao prema sebi jednakoj i sa više poštovanja. Aristeovo udvaranje doživi uspeh, dok Sganarelleovo propadne, štaviše Isabella ga naposletku još i iskoristi da dođe do Valèrea, mladića koji se više sviđa.

## Reference
Heteroatom

U oraganskoj hemiji, **heteroatom** (od antičkog grčkog *heteros*, različit, + *atomos*) je svaki atom koji nije ugljenik ili vodonik. Obično se ovaj termin odnosi na atome koji zamenjuju ugljenik u molekulskim strukturama. Tipični heteroatomi su azot, kiseonik, sumpor, fosfor, hlor, brom, i jod.

U opisu proteinske strukture, specifično u fajl formatu Proteinske banke podataka, heteroatomski record (HETATM) označava atom koji pripada malom molekulu (npr. kofaktoru) umesto biopolimernog lanca.

## Literatura

## Vanjske veze

* Žurnal - Heteroatom Chemistry
Acilacija

U hemiji, **acilacija** (*alkanoilacija*) je proces dodavanja acil grupe u jedinjenje. Jedinjenje koje daje acil grupu je *acilirajući agens*.

Acilni halidi se često koriste, jer formiraju jake elektrofile kad se tretiraju metalnim katalizatorima. Na primer, Fridel-Kraftsova acilacija koristi acetil hlorid (etanoil hlorid), CH3COCl, kao agens i aluminijum hlorid (AlCl3) kao katalizator za dodavanje etanoil (acetil) grupe na benzen:


Mehanizam ove reakcije je elektrofilna supstitucija.

## Acilacija u biologiji
Proteinska acilacija posttranslaciona modifikacija proteina putem vezivanja funkcionalnih grupa acil vezama. Jedan prominentni tip je masna acilacija, adicija masnih kiselina na pojedine aminokiseline (e.g. miristoilacija ili palmitoilacija). Proteinska acilacija je oblik biološke signalizacije.

## Reference

## Povezano
* Acetil
* Keten
Hemijska polarnost

U hemiji, **polarnost** se odnosi na razdvajanje električnih naelektrisanja koje dovodi do toga da molekul ili njegove hemijske grupe imaju električni dipolni ili multipolni moment. Polarni molekuli interaguju putem dipol–dipol intermolekularnih sila i vodoničnih veza. Molekulska polarnost je zavisna od razlike elektronegativnosti između atoma u jedinjenju i asimetrije njegove strukture. Polaritnost je u osnovi brojnih fizičkih svojstava uklučujući površinski napon, rastvorljivost, i tačke topljenja i ključanja.

## Polarnost veza

Dva vezana atoma ne dele uvek ravnomerno elektrone. Jedan atom može da izvrši veću silu na elektronski oblak od drugog. To "povlačenje" se naziva elektronegativnost i ono je mera privlačenja elektrona od strane pojedinog atoma. Nejednaka podela elektrona unutar veze dovodi do formiranja električnog dipola: separacije pozitivnog i negativnog naelektrisanja. Parcijalna naelektrisanja se obeležavaju sa δ+ (delta plus) i δ&minus; (delta minus). Te simbole su uveli Kristofer Ingold i njegova supruga Hilda Ašervud 1926.

## Povezano
* Mement dipola veze
* Rastvorljivost
* Koloid
* Deterdžent
* Dipol
* Kovalentna veza
* Elektronegativnost
* Dielektrik

## Reference
Azol

**Azol** je klasa azotnih heterocikličnih petočlanih prstenova koji sadrže bar još jedan drugi neugljenični atom (azot, sumpor, ili kiseonik). Azoli su aromatični i formalno imaju dve dvostruke veze. Jedan slobodni elektronski par heteroatoma je deo aromatičnog prstena azola.

Redukovani analozi su azolini i azolidini. Imena azola zadržavaju prefiks nakon redukcije (npr., pirazolin, pirazolidin). Numerisanje atoma prstena azola počinje sa heteroatomom koji nije deo dvostruke veze, i zatim ide ka drugom heteroatomu.

## Reference

## Vanjske veze

* 
* IUPAC
Elektrofilna aromatična supstitucija

**Elektrofilna aromatična supstitucija** (*EAS*) je organska reakcija u kojoj se jedan atom, obično vodonik, vezan za aromatični sistem zamenjuje elektrofilom. Najvažnije reakcije ovog tipa su aromatična nitracija, aromatična halogenacija, aromatična sulfonacija, i Friedel–Kraftsove reakcije acilacije i alkilacije.

## Osnovne reakcije
Aromatične nitracije kojima se formiraju nitro jedinjenja se odvijaju putem formiranja nitronijum jona iz azotne i sumporne kiseline.

:

Aromatična sulfonacija benzena sa dimećom sumpornom kiselinom daje benzensumpornu kiselinu.

:

Aromatična halogenacija benzena sa bromom, hlorom ili jodom daje aril halogenska jedinjenja. Reakcije su katalizovane odgovarajućim gvožđe trihalidom.

:

Friedel-Kraftsova reakcija postoji kao acilacija i alkilacija sa acil halidima ili alkil halidima kao reaktantima.

:

Katalizator je najčešće aluminijum trihlorid, mada se skoro svaka jaka Luisova kiselina može koristiti. U Friedel-Kraftsovoj acilaciji, puna mera aluminijum trihlorida se mora koristiti, umesto katalitičke količine.

:

## Reference

## Literatura

## Vanjske veze
* Reakcije aromatične supstitucije
Razviće biljaka

**Razviće biljaka** ili **ontogeneza** (gr. *ontos* = biće, jedinka; *genesis* = postanak) je životni ciklus svake jedinke koji prolazi kroz niz uzastopnih faza koje se smenjuju počev od stvaranja zigota pa sve do smrti jedinke. Prema savremenim shvatanjima odvija se po programu koji je zapisan u genima i kontrolisan je enzimima. Na dužinu trajanja pojedinih etapa i njihovo smenjivanje utiču faktori spoljašnje sredine. Zajedničkim delovanjem genetskog programa i faktora spoljašnje sredine dolazi do sinteze odgovarajućih enzima koji kontrolišu metabolizam čime dovode do morfoloških promena karakterističnih za određenu etapu razvića.

Ontogeneza biljaka odvija se kroz dva osnovna stadijuma:
* vegetativni 
* reproduktivni

## Vegetativni stadijum
Obuhvata sve promene od obrazovanja zigota pa do formiranja generativnih organa.

Etape u ovom stadijumu su:
* razviće embriona
* klijanje semena
* juvenilni period (period mladosti)
* razviće vegetativnih organa biljke: korena, stabla i listova.

## Reference

## Povezano
* Fitohormoni (Auksin)
IBA

Termin **IBA** ima više značenja.

* Indol-3-buterna kiselina, biljni hormon
* Izobutanol
* Erol Iba, indonezijski fudbaler
Rizom

**Rizom** (lat. *rhizoma*) je tip podzemnog stabla kod višegodišnjih zeljastih biljaka, koje može biti horizontalno ili koso položeno u odnosu na površinu tla. Sa donje strane rizoma polaze korenovi. Rizomi mogu biti debeli, tanki, sočni ili drvenasti. Granaju se monopodijalno, a češće simpodijalno. Služe za preživljavanje kao rezervoari hrane za nadzemni izdanak za iduću vegetacionu periodu ili za vegetativno razmnožavanje.
U rizomima određenih vrsta biljaka (đumbir, kurkuma, đurđevak, iđirot) nastaju i sakupljaju se sekundarni metaboliti odogovorni za lekovita svojstva ili otrovnost tih biljaka.

## Reference

## Vanjske veze
Antagonizam

**Antagonizam** se uzima kao sinonim za suprotnosti i najteži oblik društvenih protivrečnosti. Društvene nauke poznaju podelu suprotnosti na antagonističke (nepomirljive) i neantagonističke. Pojam suprotstavljenosti ima značajnu ulogu u psihološkim teorijskim sistemima, naročito u psihoanalizi, u kojoj antagonizam između svesnog i nesvesnog dela ličnosti ima važnu ulogu u teorijskim objašnjenjima ponašanja. Odnos između svesnog i nesvesnog u čoveku nije paralelan ili neutralan, već neposredno antagonistički.

## Reference
Cijanat

**Cijanatni** jon je anjon sa hemijskom formulom [OCN]− ili [NCO]−. U vodenom rastvoru on deluje kao baza, koja formira izocijanatnu kiselina, HNCO. Cijanatni jon je ambidentatni ligand, koji formira komplekse sa metalnim jonom u kojima bilo azot ili kiseonik mogu da budu donor elektronskog para. On isto tako može da deluje kao premoštavajući ligand. Organski cijanati se nazivaju izocijanatima kad postoji C-N=C=O veza i cijanatnim estrima kad postoji C-OCN veza.

## Cijanatni jon
Tri atoma jona cijanata leže na pravoj liniji. Elektronska struktura je 
:\mathrm{:O-C\equiv N:}
sa jednostrukom C-O vezom i trostrukom C-N vezom. Infracrveni spektar cijanatne soli ima bend na 2096&nbsp;cm−1. Takva visoka frekvencija je karakteristična za trostruku vezu. Cijanatni jon je Luisova baza. Oba atoma, kiseonik i azot, mogu da imaju slobodni par elektrona, i bilo jedan ili drugi, ili oba mogu da doniraju akceptore (ambidentatni ligand).

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 

## Vanjske veze
* Kalijum cijanat
Izocijanat

**Izocijanat** je funkcionalna grupa sa strukturom –N=C=O. Ona se razlikuje od cijanatne funkcionalne grupe, sa strukturom –O–C≡N, kao i od izocijanida, R-N≡C. Organska jedinjenja koje sadrži izocijanatnu grupu se nazivaju isocijanatima. Izocijanat može da ima više od jedne izocijanatne grupe. Isocijanat koji ima dve izocijanatne grupe je poznat kao diizocijanat. Diizocijanati se pripremaju za reakcije sa poliolima u prodizvodnji poliuretana. Najveći deo izocijanata se koristi za proizvodnju polimera. Polimeri uobičajenih izocijanata se koriste u proizvodnji pene, boja, lakova i električne izolacije.

## Hemijske osobine
Izocijanatna grupa reaguje sa hidroksilnom funkcionalnom grupom da formira uretansku vezu. Ako di-izocijanat reaguje sa jedinjenjem koje sadrži dve ili više hidroksilnih grupa (poliolom), dugi polimerni lanci se formiraju. Oni su poznati kao poliuretani.

Izocijanatna grupa takođe reaguje sa amino funkcionalnom grupom. Reakcija između di-izocijanata i jedinjenja koja sadrže dve ili više amino grupa proizvodi duge polimerne lance poznate kao poliureje.

Izocijanatna grupa može da reaguje sa drugom izocijanatnom grupom. Alifatični di-izocijanati mogu da formiraju trimere, poznate kao biureti.

Izocijanatna grupa reaguje sa vodom da formira ugljen-dioksid (CO2). Ugljen dioksid formiran na ovaj način se koristi *in situ* u proizvodnji poliuretanskih pena.

Izocijanati su intermedijari u Hofmanovom preuređivanju, u kome primarni amid reaguje sa hipohalitom, kao što je natrijum hipobromit, da formira izocijanatni intermedijar. Isocijanat se zatim hidrolizuje vodom, i nastaje primarni amin.

## Reference

## Vanjske veze
* NIOSH
* HSE
Izocijanid

**Izocijanid** (*izonitril*, *karbilamin*) je organsko jedinjenje sa funkcionalnom grupom -N≡C. On je izomer cijanida (-C≡N).
Organski fragment je vezan za izocijanidnu grupu preko atoma azota (a ne ugljenika).

## Nomenklatura
Dok se u IUPAC nomenklaturi u većini slučajeva sufiks „nitril“ ili „karbonitril“ koristi za organske cijanide (R-C≡N), 
imena izocijanidi imaju prefiks „isocijano“. Primeri IUPAC imena su izocijanometan, izocijanoetan, i izocijanopropan.

Upotreba prefiksa „izonitril“ može da bude kontradiktorna. Na primer, *[[etil nitril]]* (CH3CN) i *[[etil izonitril]]* (C2H5NC) nisu izomeri, kao što prefiks „izo“ sugeriše. Nasuprot tome, *[[etil cijanid]]* (C2H5CN) i *[[etil izocijanid]]* (C2H5NC) su izomeri.

Ponekad korišteni termin „karbilamin“ je u konfliktu sa sistematskom nomenklaturom. Amin uvek ima tri jednostruke veze, dok izocijanid ima samo jednu jednostruku i jednu višestruku vezu.

## Fizičke osobine

Izocijanidi se opisuju sa dve rezonantne strukture, jedna sa trostrukom vezom između azota i ugljenika, i druga sa dvostrukom vezom između njih. Prva, sa pozitivno naelektrisanim azotom i negativno naelektrisanim ugljenikom je važnija, i najbliže opisuje rezonantni hibrid. Izocijanidi imaju isti broj elektrona kao CO, tako da je C=N-CR3 (R = vodonik ili organska grupa) linearna. Oni su podložni polimerizaciji.

## Reference
Karbamat

**Karbamati** su organska jedinjenja izvedena iz karbaminske kiseline (NH2COOH). Karbamatna grupa, karbamatni estar, i karbaminske kiseline su srodne funkcionalne grupe. Karbamatni estri se takođe nazivaju *uretanima*.

## Sinteza
Karbaminske kiseline su izvedene iz amina:
:R2NH + CO2 → R2NCO2H
Karbaminska kiselina i sirćetna kiselina imaju sličnu kiselost. Jonizacijom protona nastaje karbamatni anjon, konjugovana baza karbaminske kiseline:
:R2NCO2H → R2NCO2- + H+
Karbamati se takođe mogu formirati hidrolizom hloroformamida:
:R2NC(O)Cl + H2O → R2NCO2H + HCl
Karbamati mogu nastati putem Kurtiusovog preuređivanja, pri čemu izocijanati reaguju sa alkoholom.
:RNCO + R'OH → RNHCO2R'

## Reference

## Vanjske veze
Jačina kiseline

Jačina kiseline je odraz njene sposobnosti ili tendencije da otpusti proton. Jaka kiselina se potpuno jonizuje u vodi; drugim rečima, jedan mol jake kiseline HA se rastvara u vodi dajući jedan mol H+ i jedan mol konjugovane baze, A−. U kontrastu s tim slaba kiselina podleže parcijalnoj disocijaciji, te se formira se ekvilibrijum kiseline i njene konjugovane baze u rastvoru. 

Primeri jakih kiselina su hlorovodonična kiselina (HCl), jodovodonična kiselina (HI), bromovodonična kiselina (HBr), perhlorna kiselina (HClO4), azotna kiselina (HNO3) i sumporna kiselina (H2SO4). U vodi se svaka od njih 100% jonizuje. Što je jača kiselina, to ona lakše gubi proton, H+. Dva ključna faktora koja doprinose lakoći deprotonacije su polarnost H—A veze i veličina atoma A, koja uslovljava jačinu H—A veze. Jačina kiseline se takođe često razmatra putem stabilnosti konjugovane baze.

Jače kiseline imaju veće *K*a vrednosti i negativnije p*K*a vrednosti od slabijih kiselina.

Sulfonske kiseline, koje su organske oksikiseline, su klasa jakih kiselina, npr toluensulfonska kiselina (tosilna kiselina). Za razliku od sumporne kiseline, sulfonske kiseline mogu da budu čvrste. Polistiren funkcionalisan u polistiren sulfonat je čvrsta visoko kisela plastika.

Superkiseline su kiseline koje su jače od 100% sumporne kiseline. Primeri superkiselina su fluoroantimonska kiselina, magična kiselina i perhlorna kiselina. Superkiseline mogu formiraju jonske kristalne hidronijum soli. One takođe mogu da kvantitativno stabilizuju karbokatjone.

## Reference

## Vanjske veze
* Slabe i jake kiseline i baze 
* Slobodni softver za analizu podataka
* Definicije 
* Factors the Control the Relative Strengths of Acids and Bases
ZIP kod

**ZIP kod** je sistem poštanskih kodova koji koristi Poštanska služba Sjedinjenih Država od 1963. Izraz ZIP je skraćenica od *zonski plan za poboljšanje* (). Kod je osmišljen tako da pošta putuje efikasnije i brže. Osnovni format čine pet cifara. Prošireni ZIP+4 kod, uveden tokom 1980ih, uključuje osnovni ZIP kod, crtu i još četiri cifre koje dalje određuju lokaciju unutar ZIP koda.

ZIP kodovi označavaju samo lokacije isporuka unutar SAD i njenih zavisnih teritorija, kao i lokacije baza oružanih snaga SAD u inostranstvu.

## Reference

## Vanjske veze
* Theophany Software Less expensive Zip code database updated monthly.
* Good, concise history of the ZIP Code, plus links to Free ZIP Code Lookup Tools.
Zeljasta biljka

**Zeljasta biljka** je životna forma biljaka, koja ne obrazuje sekundarno tkivo (kambijum i felogen) usled čega ne dolazi do debljanja. Njihovo stablo je meko, sočno i kod većine zeleno (ima ulogu u fotosintezi). Nadzemni izdanci ovih biljaka, u predelima sa nepovoljnim delom godine, izumiru na kraju vegetacionog perioda.

Na osnovu dužine života, zeljaste biljke podeljene su na:
* **[[jednogodišnja biljka|jednogodišnje]]**, koje počinju i završavaju životni ciklus u jednom vegetacionom periodu (npr. grašak, tikva, kukuruz, pšenica);
* **[[dvogodišnja biljka|dvogodišnje]]**, u prvoj godini obrazuju listove, rastu i stvaraju rezerve hrane, da bi u drugoj godini cvetale, donele plod i seme i umrle (npr. mrkva, peršun, šećerna repa, cvekla);
* **[[višegodišnja biljka|višegodišnje]]** ili perene, kojima na kraju svake vegetacione sezone izdanci umiru, a biljke nepovoljni period godine preživljavaju u vidu pupoljaka iz kojih se na početku sledeće vegetacione sezone obrazuju novi izdanci (npr. maslačak, detelina, perunika).

## Reference

## Povezano
* jednogodišnja biljka
* efemeroida
* geofita
Nakit

**Nakit** čine ukrasni predmeti. To su obično predmeti koje ljudi stavljaju kao ukrase na telu, obući i odeći. Ranije su ih proizvodile zanatlije ili umetnici, danas se time bavi, ređe, primenjena umetnost, a sve se više proizvode masovno, u serijskoj proizvodnji.

Čovek je počeo sa ukrašavanjem, odnosno obeležavanjem svoga tela još u praistoriji, u početku su to bili oblikovani predmeti od kostiju, kamena ili školjki a kasnije se koristio metal i staklo.

Posebnu važnost iamao je nakit kod bliskoistočnih naroda, Sumeraca, Vavilonjana, Hetita, Egipćana. Bio je u upotrebi, naravno i kod antičkih naroda Grka, Rimljana, i drugih, a nastavio je da se upotrebljava i u Vizantiji i zapadnoevropskim feudalnim državama. Neki od tih predmeta su i do danas sačuvani.

U novijoj istoriji za nakit je više korišćeno drago kamenje i plemeniti metali odnosno umetnički predmeti izrađeni od njih.

Nakit je često bio i nacionalno obeležje, deo folklora i tradicije pa je to i do danas ostao. U dvadesetom veku je razvoj nauke i tehnologije doveo da stvaranja novih oblika i nove vrste nakita uz zadržavanje starih i njihovu modifikaciju. 

Navodimo neke od predmeta koji služe kao nakit (ili modni detalj) a na posebnim stranicama je svaki od predmeta (nakita) detaljnije opisan sa nazivima koji su se odomaćili u srpskom jeziku:

* Bedž
* Broš
* Burma
* Značka
* Znojnica
* Igla za kravatu
* Kravata
* Lanac
* Minđuša
* Narukvica
* Nušnica
* Ogrlica
* Perika
* Pirsing
* Privezak za ključeve
* Prsten
* Traka za kosu
* Šnala za kosu

## Reference
Hmeljnicki

**Hmeljnicki** (ukrajinski: *Хмельницький*, ruski: *Хмельни́цкий*) je glavni i najveći grad Hmeljničke Oblasti od 264 988 stanovnika. na zapadu Ukrajine. Hmeljnicki je također jedan od glavnih gradova u istorijskoj oblasti Podolije.

Grad se sve do 1954. zvao **Proskuriv** tad mu je ime promjenjeno po imenu slavnog kozačkog hetmana Bogdana Hmeljnickog u povodu 300 godišnjice Perejaslavskog sporazuma, kojeg je potpisao upravo Hmeljnicki.
## Geografija
Hmeljnicki leži na sjeveru Hmeljničke oblasti, u kotlini rijeke Južni Bug, udaljen oko 340 km od glavnog grada Ukrajine Kijeva.
## Historija
Proskuriv je podignut kao Utvrda Poljsko-Litavske unije u 15. vijeku. Nju su polovicom 17. vijeka, zauzeli ukrajinski Kozaci.

Nakon Druge podjele Poljske - 1793. grad je pripao Ruskom carstvu

Od 1795. Proskuriv ima status grada.

Za vrijeme hladnog rata Hmeljnicki je bio baza 19 divizijona 43 raketne armije sovjetskih strategijskih snaga, mjesto u kom su bili stacionirani brojni Interkontinentalni balistički projektili koji su nakon 1990e uništeni.
## Obrazovanje i kultura
Hmeljnicki je grad brojnih obrazovnih institucija, od 1962. u gradu djeluje univerzitet (Хмельницкий национальный университет) a još od prije tehnološki institut.
Grad ima brojne kulturne institucije, teatre i filharmoniju.
## Privreda
Hmeljnicki je razvijeni industrijski centar, sa tvornicama lakih strojeva, prehrambenih proizvoda i robe široke potrošnje.

Hmeljnicki je i važno željezničko čvorište, mjesto gdje se ukrštaju pruge Odesa - Lavov i Černivci - Korosten.
Grad ima i međunarodni aerodrom (IATA: HMJ, ICAO: UKLH) udaljen 7 km od centra grada.
## Gradovi prijatelji

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada  
* ''Khmelnytskyy'' na portalu Encyclopædia Britannica
Flota mira mirno more

**Flora mira mirno more** je socijalno-pedagoški projekat, koji organizuje austrijska neprofitna organizacija *Mirno more - organizacija za socijalno-pedagoške mirovne projekte*. Sjedište organizacije je Kritzendorf, pored Beča.

Od 1994. godine Flota mira jedri jednom godišnje u Hrvatskoj i omogućuje socijalno i ekonomski zapostavljenoj djeci i mladima sudjelovanje na doživljajnom tjednu sa socijalno-pedagoškom pozadinom. Naziv "mirno more" je uzet od tradicionalnog pozdrava i izraza dobrih želja dalmatinskih pomoraca. Projekat "Flota mira mirno more" se od 1994. zalaže za više tolerancije, bolju inkluziju svih grupa u društvu kao i mirni suživot i predstavlja najveći svetski jedriličarski projekat za djecu i mlade.

## Koncept

Od 1994. godine Flota mira jednom godišnje jedri svijetom dalmatinskih otoka. Na brodovima su socijalno i ekonomski zapostavljena djeca i mladi, koji između ostalog dolaze iz kriznih centara, sustanarskih zajednica i socijalno-pedagoških ustanova. Među njima su i mnogobrojni prognanici i ratna siročad iz zemalja bivše Jugoslavije. Na jednotjednoj plovidbi djeca imaju priliku baciti predrasude preko palube i sklapati prijateljstva neovisno o etničkim i socijalnim granicama.

Flota mira koja je u godini osnivanja 1994. započela sa 17 mladih sudionica i sudionika na tri broda, ima iza sebe impresivan rast: u međuvremenu već više od 1000 sudionika i sudionica iz brojnih zemalja na preko sto brodova jedri za mir i toleranciju. Zbog naraslog broja brodova Flota mira se od 2006. godine izvodi u okviru plovidbe u zvjezdastoj formaciji, čime se s jedne strane dobiva vrijeme za pedagoški rad unutar posada, ali i s druge strane osigurava dovoljno vremena za razmjenu unutar cjelokupne flote kroz zajedničke aktivnosti. 2010. godine ovaj jedinstveni projekt doživljajne pedagogije osobno je odlikovao glavni tajnik Ujedinjenih naroda Ban Ki-moon.

## Učesnici
U Floti mira mladi učesnici i učesnice, između ostalog, uče kroz igru kako odbaciti predrasude i vježbaju toleranciju. Jedinstveni doživljajno-pedagoški koncept Flote mira ne samo da ostavlja nezaboravan dojam kod mladih učesnika i učesnica, nego i putem mnogobrojnih medijskih izvještaja djeluje na javnost kao ambasador tolerancije i razumijevanja. Uključenoj djeci i mladima koji dolaze iz teških prilika treba unutar projektnog tjedna pružiti mogućnost da kroz iskustva usmjerena na doživljaj trajno ovladaju socijalnim kompetencijama odbacivanju svih predrasuda preko palube, vježbanje mirnog rješavanja sukoba, sklapanja prijateljstava koja ne poznaju granice.

## Vanjske veze

* Internet stranica Organizacije mirno more, Austrija
* Internet stranica podprojekta Flota mira mirno more, Srbija
* Internet stranica podprojekta Flota mira mirno more, Hrvatska
Senzacionalizam

**Senzacionalizam** u masovnim medijima je vrsta pristranog i kontroverznog izvještavanja pri kojem se pretjeruje u opisima određenih događaja i tema s ciljem povećanja gledanosti ili čitanosti. Senzacionalizam može uključivati izvještavanje o generalno beznačajnim temama i događajima koji uopće ne utječu na šire društvo ili prezentaciju relevantne teme na pristran, trivijalan ili tabloidski način. Senzacionalizam se može definirati i kao ciljano isprovocirana reakcija javnosti kroz objavljivanje neprovjerenih i nepotpunih, ali intrigantnih informacija.

Neke od taktika senzacionalizma su kontroverzno izvještavanje i namjerno izostavljanje određenih činjenica i informacija, površnost u izvještavanju, igranje na kartu emocija kod gledalaca ili čitalaca, izostavljanje konteksta ili predstavljanje samo jedne strane nekog pitanja. Trivijalne informacije i događaji se ponekad preuveličavaju i predstavljaju kao važni ili značajni. Senzacionalističko izvještavanje često uključuje i priče o akcijama pojedinaca i malih grupa ljudi, koje su često beznačajne i irelevantne u odnosu na ostale dnevne događaje na globalnom nivou. Sadržaj i predmet ovakvih priča obično ne utječe na živote ljudi, ne utječe na društvo, a emitira se i štampa kako bi se privukli gledaoci i čitaoci i time povećao profit.

## Povezano
* Žuto novinarstvo
* Infotainment
* Medijski cirkus
* Sezona kiselih krastavaca

## Reference

## Literatura
* 
* 

## Vanjske veze
* Instrumentalizacija senzacionalizma - tabloidi, stetoskop.info
* "What's Wrong With the News?", Fairness & Accuracy In reporting
Jean-Marc Ayrault

**Jean-Marc Ayrault** (Maulévrier, 25. siječnja 1950.) francuski političar, francuski premijer od 16. svibnja 2012. do 31. ožujka 2014. godine.

## Biografija

Prije 21. godine Ayrault je bio član pokreta mladih kršćana u ruralnim područjima. Pridružio se Socijalističkoj stranci nakon Kongresa u Epinayu 1971. godine na kojem je François Mitterrand preuzeo vodstvo stranke. Prvi put je izabran u Narodnu skupštinu francuskog parlamenta 1986. godine, potom je stalno na sljedećim izborima bivao izabran za zastupnika. Tri godine poslije, 1989. je postao gradonačelnik Nantesa.

## Reference
Trojanski konj

**Trojanski konj** (starogrčki: *Δούρειος Ἵππος* = Drveni konj) je dio mita o Trojanskom ratu, lukavstvo kojim su Ahejci konačno savladali Troju.

## Karakteristike
Kako se opsada Troje razvukla na punih deset godina, Grci su uvidjeli da čistom silom neće moći savladati Trojance, pa je lukavi Odisej predložio tu ideju.
To je bio ogroman, šuplji drveni konj, kog su napravili Grci da se pomoću njega uvuku u Troju. Konja je istesao i sastavio Epej, poznati stolarski majstor i šakač. Kad su ga konačno dovršili, Grci su praveći se da napuštaju bojno polje otplovili prema obližnjem otoku Tenedosu, ostavljajući iza sebe samo uhodu Sinona i konja u kog se uvukla mala grupa vojnika. Sinon je lukavo uvijenom pričom uvjerio Trojance, da se radi o poklonu, kojim Grci u ime svoje božice Atene žele ovjekovječiti nesavladivost trojanskih bedema.

Trojanci su unatoč upozorenjima svog svećenika Laokonta i Kasandre, uvukli konja unutar zidina. Te iste noći agamemnonovi ratnici predvođeni Odisejom izašli su iz njega, savladali stražare i otvorili gradska vrata svojim suborcima, koji su se potajice vratili do Troje i razorili je.

Najviše stihova o Trojanskom konju napisao je Vergilije u II knjizi epa Eneida, jedan od njih postao je slavan za sva vremena, njega izgovara trojanski svećenik Laokont pokušavajući zaustaviti Trojance da ga ne uvuku u grad;

Preveden sa latinskog on glasi *Ne verujte konju, Trojanci! Šta god da je, plašim se Danajaca kad darove nose.* Na osnovu njega nastala je suvremena poslovica; *Čuvaj se Danajaca i kad darove nose.*

## Trojanski konj danas
Na osnovu tog mitološkog događaja stvoren je izraz **Trojanski konj** koji označava neku subverzivnu aktivnost potaknutu izvana ili potajnu prevaru i podmukli napad.

Zbog vrlo velikih sličnosti, danas se i brojni štetni računalni programi zovu trojanski konji ili trojanci.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Trojan horse'' na portalu Encyclopædia Britannica
Sergej Aksjonov

**Sergej Valerijevič Aksjonov** (, ; 26. novembar 1972 -) je rusko-ukrajinski, odnosno krimski političar, koji od 27. februara vrši dužnost premijera Krima, i pod čijim vodstvom su Autonomna Republika Krim i Grad Sevastopolj, dotada dio Ukrajine, *[[de facto]]* pripojene Ruskoj Federaciji.

## Vanjske veze
* The new primier of Crimea will be the leader of Russian Unity. Ukrayinska Pravda. February 27, 2014.
Manuel Valls

**Manuel Valls** (Barcelona, 13. kolovoza 1962.), francuski političar, član francuske Socijalističke stranke i od 31. ožujka 2014. do 6. prosinca 2016. godine predsjednik francuske Vlade. 

## Kratka biografija
Manuel Valls sin je španjolskog slikara i švicarske glumice. U Parizu je završio studij povijesti te je od 1982. francuski građanin. Otac je četvero djece, a u drugom je braku s violinisticom Anne Gravoin. 

## Politička karijera
Član je Socijalističke stranke od 1980., savjetnik premijeru Michelu Rocardu (francuska Socijalistička stranka) od 1988. do 1991., a sudjelovao je i u organizaciji Zimskih olimpijskih igara u Albertvilleu. Od 1997. do 2002. bio je savjetnik premijera Lionela Jospina (Francuska Socijalistička stranka) za komunikaciju i odnose s javnošću, a zatim je istovremeno obnašao funkciju zastupnika u Nacionalnoj skupštini i gradonačelnika Evrya, gradića u okolici Pariza.
2011. godine Manuel Valls je sudjelovao na unutarstranačkim izborima francuske Socijalističke stranke na kojima se birao kandidat ove stranke za predsjedničke izbore 2012. godine. Nakon što je ispao u prvom krugu iskazao je svoju podršku Françoiseu Hollandeu koji ga je, kada je izabran, zadužio za komunikaciju s medijima tijekom svoje izborne kampanje.
Dne 16. svibnja 2012. godine predsjednik Hollande ga je imenovao ministrom unutarnjih poslova u vladi Jeana-Marca Ayraulta.
Dne 31. ožujka 2014. godine predsjednik Hollande ga je imenovao premijerom.
Raspberry Pi

**Raspberry Pi** je računar veličine kreditne kartice razvijen u Velikoj Britaniji sa ciljem promocije učenja osnova nauke o računarima u školama. Osnivači su želeli da cena bude što manja, tako da je projektovana cena bila 25 za slabiji, odnosno 35 američkih dolara za jači model. Prvi primerci isporučeni su u toku 2012. godine.

Pi je doživeo izuzetnu popularnost i do februara 2014. prodato je oko 2,5 miliona primeraka.

## Vanjske veze
* Raspberry Pi - zvanična veb stranica
Howard Florey

**Howard Walter Florey, barun Florey od Adelaidea** (Adelaide, 24. rujna 1898. - Oxford, 21. veljače 1968.) je bio australski liječnik, farmakolog i patolog, koji je 1945. godine podijelio Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu s Alexanderom Flemingom i Ernstom Borisom Chainom zbog svoje uloge u izradi penicilina. Iako povijest najviše zasluga za otkriće penicilina pripisuje Flemingu, Florey je bio taj koji je 1941. godine u Oxfordu izveo prva testiranja novog lijeka na svom prvom pacijentu, poštaru iz okolice Oxforda. Iako se Albert Alexander, Floreyjev pacijent, počeo oporavljati, naknadno je umro jer Florey nije stigao proizvesti dovoljno penicilina. 

Smatra se kako su Floreyjeva otkrića spasila oko 82,000.000 ljudi diljem svijeta. Iako globalno relativno nepoznat, Florey se u svojoj rodnoj Australiji smatra jednim od njezinih najvećih znanstvenika u povijesti.