open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ben Hur (film, 1907)

***Ben Hur*** je američki kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1907. u režiji Sidneya Olcotta. Predstavlja prvu od tri ekranizacije istoimenog romana Lewa Wallacea. Naslovnog protagonista - jevrejskog plemića Judu Ben Hura tumači Herman Rottger, a njegovog bivšeg prijatelja, rimskog oficira Mesalu, tumači buduća zvijezda vesterna William S. Hart (koji je istu ulogu tumačio u kazališnoj predstavi prije nekoliko godina. S obzirom na kratkoću, predstavljao je tek rekonstrukciju nekoliko najpoznatijih scena u romanu, uključujući utrku dvokolica; kao i kod mnogih sličnih ekranizacija na početku 20. vijeka, autori su pretpostavljali da ću publiku činiti čitatelji unaprijed upoznati s radnjom i likovima. Film je snimljen na plaži u New Jerseyu gdje su za dvokolice i njihove vozače producenti "posudili" lokalne vatrogasce i njihove konje. Za historiju filma je *Ben Hur* najvažniji po tome što je izdavačka kuća Harper & Brothers zbog nje podnijela tužbu protiv studija Kalem Company optuživši ih za kršenje autorskog prava. Spor je 1911. riješen sudskom nagodbom, odnosno presudom Vrhovnog suda kojom je uspostavljen presedan poslije koga su svi američki filmski studiji prethodno morali otkupljivati filmska prava na književna djela prije nego što su mogli otpočeti stvaranje scenarija temeljenih na njima.

## Vanjske veze
*  
* Google Book Search file on the case ''Harper & Brothers v. Kalem Company (1909)'', from the book *Select Cases on the Law of Torts*, by John Henry Wigmore.
*  ''Ben Hur'' website dedicated to Sidney Olcott
* Ben Hur (1907) film, available on-line for viewing or download, at Internet Archive
1908. na filmu

## Događaji
* 19. april - U Njemačkoj počinje izlaziti specijalizirani filmski časopis *[[Lichtbild-Bühne]]*.
* Thomas Edison osniva Motion Picture Patents Company, poduzeće koje će kao trust okupiti sve tadašnje vodeće američke filmske kompanije i nastojati ustanoviti njihov monopol na proizvodnju i distribuciju filmova u SAD,
* Camille Saint-Saëns postaje prvi kompozitor angažiran kako bi napisao filmsku muziku za *[[L'Assassinat du duc de Guise (film, 1908)|L'Assassinat du duc de Guise]]*.
* decembar - Svetozar Botorić u Beogradu otvara prvi stalni bioskop u Srbiji

## Filmovi
* *[[Rescued from an Eagle's Nest]]*
* *[[The Adventures of Dollie]]*
* *[[Dr. Jekyll and Mr. Hyde (film, 1908, Sidney Olcott)|Dr. Jekyll and Mr. Hyde]]*
* ''Stjenka Razin''
* *[[Macbeth (film, 1908)|Macbeth]]*
* *[[The Fairylogue and Radio-Plays]]*
* *[[The Thieving Hand]]*
* *[[Fantasmagorie (1908 film)|Fantasmagorie]]*
* *[[L'Assassinat du duc de Guise (film, 1908)|L'Assassinat du duc de Guise]]*
* *[[After Many Years]]*
* *[[Gli ultimi giorni di Pompei (film 1908)|Gli ultimi giorni di Pompei]]*
* *[[Antoś po raz pierwszy w Warszawie]]*
* *[[À l'Écu d'or ou la Bonne Auberge]]*

## Debiji
* Vasilij Gončarov (režija)
* D. W. Griffith (gluma i režija)
* Mack Sennett (gluma i režija)

## Rođenja

## Reference

## Vanjske veze
* 1908  na Internet Movie Database
Johann Schwarzer

**Johann Schwarzer** (Javornik, Češka, 30. august 1880 - 10. oktobar 1914) bio je austrijski filmski režiser i producent poznat kao jedan od pionira erotskog filma. Karijeru je započeo kao fotograf, da bi u Beču 1906. osnovao Saturn-film, prvu filmsku kompaniju u Austriji, isto tako poznatu kao prvu filmsku kompaniju specijaliziranu za ostvarenja erotskog sadržaja. Tvrtka je djelovala sve do 1911. godine kada su je, nastojeći očistiti "nemoral" na bečkim ulicama, zatvorile vlasti, zaplijenile i uništile sve primjerke filmova. Schwarzer je neko vrijeme pokušao nastaviti snimati redovne filmove, ali je od toga odustao i otišao u Afriku. U domovinu se vratio u proljeće 1914. godine. Nedugo potom je izbio prvi svjetski rat te je Schwazer mobiliziran. Nekoliko mjeseci kasnije je poginuo na Istočnom frontu.

## Vanjske veze
*
Saturn-Film

**Saturn-film** je bilo filmsko poduzeće koje je djelovalo u Beču od 1906. do 1911. godine, poznato kao prvo filmsko poduzeće u Austriji, ali i prva filmska kuća specijalizirana za erotski žanr. Osnovao ga je bečki fotograf Johann Schwarzer, koji je već imao iskustvo u izradi aktova za svoje klijente. Schwarzer je shvatio da postoji potražnja za sličnim materijalom u obliku pokretnih slika, ali i da nju ne može zadovoljiti tadašnja ponuda. Stoga je počeo snimati filmove te ih reklamirati u novinama, nastojeći sebe prikazati kao "umjetnika". Za njegove filmove je bilo karakteristično da su kratki te lišeni gotovo bilo kakvog zapleta, osim izgovora da se žene skidaju pred kamerama. Saturn-film je doživio veliki uspjeh, a filmovi iz njegovog kataloga su se počeli prodavati i izvan granica tadašnje Austro-Ugarske. Godine 1911. su austrijske vlasti pokrenule kampanju protiv "nemorala", čija je žrtva postao i Saturn-film; policija je upala u sjedište kompanije kojoj je zabranjen rad, te su svi filmovi zaplijenjeni, a dijelom uništeni. Dio je, međutim, sačuvan i čuva se u Austrijskom filmskom arhivu.

## Vanjske veze
* Ausgewählte Saturn-Filme auf dem European Film Gateway
Kajafa

**Kajafa**, punim imenom **Josif Kajafa** () bio je visoki jevrejski sveštenik 18-36 godine. Poznat je po tome da je podmitio Judu Iskariotskog da izda Isusa, u kome je Kajafa video pretnju.

Prema Jovanovom i Matejevom jevanđelju Isus Hristos je nakon hapšenja u Getsimanskome vrtu priveden pred Kajafu, koji ga je saslušao i osudio.

: „I oni što uhvatiše Isusa odvedoše ga poglavaru svešteničkom, Kajafi, gde se književnici i starešine sabraše."
:(Mt 26:57)

Godine 1990, kod Jerusalima otkrivena je porodična grobnica Kajafina. Na jednom grobu je natpis na aramejskom jeziku „Josif, sin Kajafe“ (Josef bar Kajafa). Kosti su posle ekshumacije zakopane na Maslinovoj gori.
Anan ben Anan

**Anan ben Anan** (Hebrew: חנן בן חנן *Hanan ben Hanan* "Anan sin Anana"; umro 68.) je bio prvosvećenik Jeruzalema koji je naredio pogubljenje Jakova Pravednog.

Nakon smrti rimskog prokuratora Judeje Festusa 62. godine, vazalni judejski kralj Agripa II smeni prvosveštenika Josifa i postavi Anana za prvosvećenik Izraela. Anan ben Anan je tada sazvao Sanhedrin i osudio Jakova i još nekolicinu hrišćana na smrt kamenovanjem, zbog čega je ubrzo smenjen. O tome Josif Flavije piše sledeće: 

Većina naučnika smatra ovaj tekst autentičnim.

## Izvori
L'Assassinat du duc de Guise (film, 1908)

***L'Assassinat du Duc de Guise*** (, također poznat i kao ***La Mort du duc de Guise*** () je francuski kratki crno-bijeli nijemi historijski film snimljen 1908. u režiji Charlesa Le Bargyja i Andrea Calmettesa. Predstavljao je prvo i najuspješnije ostvarenje kompanije Le Film d'Art, čiji su tvorci željeli stvoriti umjetnički ambiciozne i prestižne filmove za zahtjevnu publiku iz više klase. Radnja je prikazivala znameniti događaj iz doba hugenotskih ratova kada je vojvoda Henri I od Guisea, vođa Katoličke lige (a čiji lik u filmu tumači Albert Lambert) pozvan na dvor francuskog kralja Henrija III (čiji lik tumači Charles Le Bargy) gdje su ga ubili kraljevi tjelohranitelji. Za glumce su angažirani članovi postave Comédie-Française, najuglednijeg kazališta u tadašnjem svijetu, a ugledni kompozitor Camille Saint-Saëns je angažiran kako bi za film komponirao prvu filmsku muziku (koja se, s obzirom da je film još uvijek bio nijem trebala izvoditi od muzičara u kino-dvoranama ili preko gramofona). Iako je sniman u kazalištu te ga karakterizira takav tip glume, kao i prilično jednostavno kadriranje, suvremeni historičari ga smatraju pretečom kasnijih oblika filmske naracije. Same reakcije na film su bile uglavnom povoljne, te je *L'Assassinat* ispunio svoju svrhu pokazavši kako se film, koji se dotada često smatrao jeftinom zabavom za "prostačke" mase, može koristiti i kao medij za djela visoke kulture. Historičar Georges Sadoul je njegovu premijeru nazvao "prekretnicom u historiji filma".

## Vanjske veze
* 
* [piano score](http://imslp.org/wiki/L’Assassinat_du_duc_de_Guise,_Op.128_(Saint-Saëns,_Camille)) at IMSLP
Camille Saint-Saëns

**Camille Saint-Saëns** (Pariz, 9. 10. 1835. - Alžir, 16. 12. 1921.), francuski kompozitor.

Rođen je u Parizu, a nakon tri mjeseci umire mu otac. Majka i njezina sestra brinule su se za njega i po njihovoj volji mali je Camille naučio svirati klavir. Bio je "enfant prodige". Prva mu je kompozicija za klavir objavljena 22. ožujka 1839. Godine 1842. počeo je polaziti kod svog novog učitelja, Camille-Maria Stematya, koji je zahtjevao da drže ruke na ploči postavljenoj ispred tipkovnice, tako da sva energija dolazi iz ruku i prstiju, a ne iz ruke. 

S 10 godina, mali je Camille održao svoj prvi koncert: "Koncert za klavir br. 15" od Mozarta, neki djelovi od Händela, Bacha, te je rekao da želi jednu od Beethovenovih sonata odsvirati napamet.

Sa 16 godina objavljuje svoju prvu simfoniju. Njegova druga simfonija (objavljena 1853.) bila je pravi uspjeh. I kritičari i drugi skladatelji bili su začuđeni njezinom ljepotom. Slavni skladatelj Hector Berlioz komentirao je to ovako : Il sait tout, mais il manque d'inexpérience (Zna sve, ali fali mu neiskustvo). 

Radio je u razno raznim crkvama kao orguljaš. Od 1861. do 1865. podučavao je djecu. Godine 1875. ženi se s Marie-Laure Truffot, koju napušta nakon 3 godine

Godine 1886. objavljuje *[[3. simfonija (Saint-Saëns)|3. simfoniju]]* i *[[Karneval životinja]]* (*Le carneval des Animaux*). 

Godine 1908. je ušao u povijest i kao autor prve filmske glazbe, nakon što su ga angažirali tvorci filma *[[L'Assassinat du duc de Guise (film, 1908)|Ubojstvo vojvode od Guisea]]*. Iako je film bio nijem, Saint-Saënsova glazba - izvođena bilo od orkestra ili gramofona - je bila sinkronizirana s radnjom.

Umire od upale pluća 1921.
Bas ključ

Na početku linijskog sistema nalazi se muzički znak koji služi za tačno imenovanje nota. Zove se **[[ključ]]** (fr. i engl. *clef*). *Ime ključa* i njegovo mesto na liniji u linijskom sistemu *daje isto ime i noti* koja se nalazi na toj liniji.

Ime ključa zavisi od:
# Njegovog oblika.
# Mesta gde je napisan u linijskom sistemu.

## Bas ili F-ključ

**Bas ključ** ili **F-ključ** (, ; , ) beleži se od četvrte linije i daje ime noti *f* (*fa* u maloj oktavi). Koristi se *za beleženje dubokih [[ton]]ova*.

Bas ključ se danas mnogo upotrebljava. Koriste ga sledeći muzički instrumenti: violončelo, kontrabas, bas gitara; horna, trombon, bas klarinet, fagot; harmonika (basovi), leva ruka klavira i harfe.

Ovaj ključ koriste i muški glasovi: bas, basoprofondo i bariton.

Tonove subkontra i kontra oktave beležimo pomoćnicama ispod linijskog sistema.

## Pisanje nota po F-ključu
Bas ključ služi za beleženje nota subkontra, kontra oktave, velike, male i prve oktave i nota c (*do*) iz druge oktave. Tonove subkontra i kontra oktave beležimo pomoćnicama ispod linijskog sistema.
Donji notni primer prikazuje zabeležene tonove u *bas ključu* u opsegu od *c* (*do* u velikoj oktavi) do *e&sup1;* (*mi* u prvoj oktavi):

## Koji ključevi se danas upotrebljavaju
Danas se koriste tri vrste ključeva. Njihova imena su:

#  G-ključ ili *[[violinski ključ]]*
#  F-ključ ili *bas ključ*
# C-ključevi ili *vokalni ključevi* (*sopran, alt, tenor*).

Evo kako izgledaju:

:a)  *altovski ključ*.

:b)  *tenorski ključ*.

## Povezano
* Violinski ključ
* Transpozicija (muzika)
* Pomoćne linije
* Tonalitet
* Predznaci uz ključ
* 8va

## Reference
Mike Wallace

**Myron Leon "Mike" Wallace** (9. maj 1918 &ndash; 7. april 2012) bio je američki novinar, TV-voditelj i glumac, najpoznatiji po tome što je tokom duge novinarske karijere intervjuirao niz najvažnijih ličnosti svog vremena. Bio je jedan od originalnih dopisnika CBS-ove emisije *[[60 Minutes]]* za koju je redovno snimao priloge od 1968. do 2006.

## Vanjske veze

* 
* The Museum of Broadcast Communications profile 
* Media Research Center, a conservative website, criticism of Wallace 
* http://vimeo.com/40252066 Mike Wallace - 1986 interview by "The Vineyard Voice" host, William Waterway Marks
* The Mike Wallace Interview  archives of his New York interview show from the late 1950s. Hosted by the Harry Ransom Center at the University of Texas at Austin.
* Mike Wallace begins "NewsBeat" program over WNTA-TV March/1959 
* The Mike Wallace Interview at the Archive of American Television
* 
* Mike Wallace  on *[[On Point]]*
* Mike Wallace on *[[Fresh Air]]*
* One-on-One with Mike Wallace  from *[[The Saturday Evening Post]]*
* findagrave.com
Otok svetoga Tome

**Otok Svetog Tome** (portugalski: *Ilha de São Tomé*) je sa svojih na 854 km² najveći otok države Svetog Tome i Principa. Godine 2009. bio je dom oko 157.000 ili 96% stanovništva te države. Ovaj otok i bliži otočići čine pokrajinu Sveti Toma. Ova pokrajinu čini šest okruga. Glavni otok nalazi se 2 km sjeverno od ekvatora (polutara). Otok je oko 48 km dug (sjever-jug) te 32 km široki (istok-zapad). Ondje se uzdiže se 2024 m visoki vrha sv. Tome (Pico de São Tomé). Na ovom se otoku nalazi glavni grad São Tomé koji se nalazi na sjeveroistočnoj obali. Najbliži grad na kopnenoj Africi lučki je grad Port Gentil u Gabonu koji se nalazi 240 km istočno.
Kotijske Alpe (rimska provincija)

**Kotiski Alpi** () je bila rimska carska provincija smeštena u zapadnim Alpima, između današnje Francuske i Italije. Na zapadu ce graničila s Narbonskom Galijom, na jugu s Alpes Maritime. 
Glavni grad provincije je bilo naselje Segusio (*Segusio*), današnja Susa u Pijemontu.

Ime provincije potiče od Kotiusa (*Cottiusa*), lokalnog vladara, čije je kraljevstvo anektirano u Carstvo za vreme Avgusta i koji je Rimljanima pomagao u njihovom osvajanju ovog područja.

Iako deo Rima, njemu i njegovom sinu nasledniku dozvoljeno je da vladaju ovim područjem. Nakon sinovljeve smrti, Neron je imenovao prokuratora i područje je službeno postalo rimskom provincijom.

## Vanjske veze
* AlpesCottiae
Primorske Alpe (rimska provincija)

**Primorski Alpi** () je bila provincija Rimskog carstva. To je jedna od tri male provincije u Alpima. Zajedno sa provincijama Kotiski Alpi i Peninski Alpi zauzimale su prostor moderne granice između Francuske i Italije.

Provincija je osnovana 14. godine pre Hrista od strane Avgusta Oktavijana. Političko središte provincije je u početku bio grad Cemenelum, moderan Simje (lat.Cimiez), koji je sada distrikt u gradu Nici u Francuskoj. Godine 297. provincija je proširena na severu i severozapadu sve do reke Durance i pojasa Montgenevre. Glavni grad je tada premešten u Civitas Ebrodunensium (lat. Civitas Ebrodunensium) koji je danas poznato kao Embrun.
Arabija (rimska provincija)

**Arabija Petre** () bila je rimska provincija koja se nalazila na području današnjeg Jordana, južne Sirije, južnog Izraela, kao i Sinaja u Egiptu. Graničila se sa provincijama Judea, Sirija i Egipat, a na jugu sa Arabijom Feliks, kako su rimljani zvali arabijsko poluostrvo. Glavni grad provincije je bila Petra. Provincija je postojala u periodu od 106. do 390. godine.

## Vanjske veze
* Arabia Petraea
* Arabia Felix
Asirija (rimska provincija)

**Asirija** () je bila jedna od tri provincije koje je sa Jermenijom i Mesopotamijom, osnovao rimski car Trajan 116. godine, nakon uspešnog vojnog pohoda protiv Partije. Provincija se nalazila na području današnjeg Iraka, a bivšeg Asirskog carstva. Glavni grad provincije je bio Ktesifon. Nakon Trajanove smrsti, njegov naslednik Hadrijan odlučuje da napusti najistočnije tri provincije 118.

## Vanjske veze
* Assyria
Korzika i Sardinija

**Korzika i Sardinija** () je bila rimska provincija koja je obuhvatala ostrva Korziku i Sardiniju.

Predstavlja drugu najstariju provinciju u historiji rimske države. Osnovana je 237. godine p.n.e. posle prvog punskog rata. Postojala je do 456. godine.

Glavni grad provincije je bio Karalis (*Caralis*), današnji Kaljari.

## Vanjske veze
* Corsica
* Roman Sardegna
Politički film

**Politički film** ili, rjeđe, **politička kinematografija**, je izraz kojim se opisuju filmska ostvarenja koja se proizvode prije svega u političke svrhe, odnosno u namjeri da publici iskažu ili joj nametnu određeni politički stav i svjetonazor, odnosno je upoznaju s određenim političkim problemom. Politički filmovi u pravilu svojoj političkoj svrsi žrtvuju estetske kriterije ili ambicije, ali i vlastite komercijalne izglede na tržištu. Politički se filmovi mogu javljati u različitim oblicima - kao igrani, animirani ili dokumentarni filmovi; u obliku različitih žanrova - od drama, satiričkih komedija pa i do akcionih filmova; te s različitim razinama eksplicitnog političkog sadržaja - od sirove propagande karakteristične za filmske žurnale u prvoj polovici 20. vijeka do suptilnih alegorija kojima se komentiraju suvremena zbivanja kroz historijske filmove.

## Najčešće spominjani primjeru političkog filma
* *[[Štrajk (film, 1924)|Štrajk]]*, rež. Sergej Ejzenštajn (1924)
* *[[Oklopnjača Potemkin (film)|Oklopnjača Potemkin]]*, rež. Sergej Ejzenštajn (1925)
* *[[Trijumf volje]]*, rež. Leni Riefenstahl (1935)
* *[[Bitka za Alžir (film)|Bitka za Alžir]]*, rež. Gilo Pontecorvo (1965)
* *[[Z (film)|Z]]*, rež. Costa-Gavras (1969)
* *[[An Incovenient Truth]]*, rež. David Guggenheim (2006)

## Povezano
* Obrazovni film
* Zapata western
* Politički triler
* Politička drama
Krit i Kirenajka

**Krit i Kirenaika** () je bila senatorska rimska provincija, koja je obuhvatala grčko ostrvo Krit i Kirenaiku u današnjoj istočnoj Libiji.

Glavni grad provincije je bio Gortin (*Gortyn*), koji se nalazio na južnoj obali Krita.

Naznačajni grad u provinciji je bila Kirena u Libiji.

Provincija je osnovana 20. godine p.n.e i postojala je do 297. godine.

## Vanjske veze
* UNRV History: Cyrenaica, Pristupljeno 28. 2. 2013. 
* Cyrene
Kipar (rimska provincija)

**Kipar** je bila rimska provincija koja je obuhvatala ostrvo Kipar u istočnom mediteranu.

Glavni grad provincije je bio u početku Pafos a kasnije Salamis ili Salamina.

Najznačajniji gradovi u provinciji su bili Kition (današnja Larnaka) i Ledra (današnja Nikozija).

Ostrvo je anektirao Rim 58. godine pre nove ere. Postojalo je kao provincija do 293. godine, kada službeno postaje deo Istočnog Carstva.

## Vanjske veze
* Cyprus
* Salamis
Lugdunumska Galija

**Lungdunumska Galija** () je bila rimska provincija koja je obuhvatala područje zapadne i centralne Francuske.

Glavni grad provincije je bio Lugdunum, današnji Lion .

## Vanjske veze
* Lugdunensis
Cezarejska Mauretanija

**Cezarejska Mauretanija** ili **Cezarejska Mavretanija** () bila je rimska provincija u Severnoj Africi. Osnovana je 40. godine naše ere od strane cara Klaudija. Provincija je obuhvatala pretežno područje današnjeg severnog dela Alžira. Glavni grad provincije je bila Cezareja Mavretanska (*Caesarea Mauretaniae*), današnji Šeršel (*Cherchell*). Pored njega značajan je bio i grad Timgad. Mauretanci su bili cenjeni kao rimski vojnici, naročito kao laka konjica. Provincija je postojala do dolaska Vandala u 5. veku naše ere.

## Vanjske veze
* Africa 
* Timgad
Tingitanska Mauretanija

**Tingitanska Mauritanija** ili **Tingitanska Mavretanija** () bila je rimska provincija koja se nalazila u severozapadnoj Africi, na području današnje Kraljevine Maroko i španskih eksklava Seute i Melilje.

Glavni grad provincije je bio Tingis (*Tingis*), današnji Tanger. Pored njega po značaju se još isticao grad Volubilis (*Volubilis*). Nakon smrti Ptolomeja od Mauretanije, poslednjeg kralja Mauretanije 40. godine naše ere, rimski imperator Klaudije je podelio teritoriju Kraljevstva Mauretanije na dve rimske provincije – Tingitansku i Cezarejsku Mauretaniju. Provincija je trajala do dolaska Vandala u Severnu Afriku oko 420 godine naše ere.

## Vanjske veze
* Africa
* Voulubilis
Dreieich

**Dreieich** je grad u njemačkoj pokrajini Hessen od 40 721 stanovnika, pored Aerodroma Frankfurt.
## Geografija
*Dreieich* leži udaljen 10 km južno od Offenbacha, i oko 15&nbsp;km od Frankfurta na Majni, sa kojima je spojen u konurbaciju Frankfurt Rajna-Majna u kojoj živi čak 5 600 000 stanovnika .
## Historija
*Dreieich* je novi grad, nastao administrativnom reformom - 1974., kad su se spojili gradovi Dreieichenhain i Sprendlingen, i naselja u okolici (Buchschlag, Götzenhain i Offenthal) u grad po imenu *Dreieich*.

Ime *Dreieich* postoji još od karolinških vladara u 9. vijeku, ali za carsko lovište koje se tu prostiralo. U njemu je kod mjesta *Dreieichenhain* u 10. vijeku izgrađena lovačka kuća, iz koje je u 11. vijeku izrastao utvrđeni zamak. Njime su najdulje vladali feudalci Falkensteini, oko njihova zamka je izraslo naselje *Hayn*, koje je 1256. dobilo status grada. Krajem 16. početkom 17. vijeka, kraj je bio poprište velikih vjerskih sukoba. Početkom 20. vijeka i tu je došla željeznica 1905. pa su sva naselja postala periferija Offenbacha. 
## Privreda
Sve do nedavno najveći industrijski pogoni u *Dreieichu* bile su tvornice
tekstila, ali se danas ekonomija grada bazira na informatici, jer u *Dreieichu* imaju pogone; Oracle, Hitachi, Pan Dacom Networking, Bell Micro, Pan Dacom Direkt...
## Gradovi partneri
*Dreieich* ima ugovore o bratimljenju sa slijedećim gradovima:
* , Montier-en-Der
* , Joinville-en-Vallage
* , Bleiswijk
* , Oisterwijk
* , Stafford
## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Službene stranice grada
Sicilija (rimska provincija)

**Sicilija** () bila je rimska provincija koja je uključivala ostrvo Siciliju i ostrvo Maltu. Glavni grad provincije je bio Sirakuza. Bila je prva provincija u istoriji rimske države. Osnovana je nakon Prvog punskog rata 241 godine p.n.e. i postojala je sve do kraja carstva 476. godine n. e.

Sicilija je bila dom jedne od prvih hrišćanskih zajednica u carstvu.

## Vanjske veze
* Sicilia
Trakija (rimska provincija)

**Trakija** () je bila rimska provincija koja se nalazila na području današnje Bugarske, evropskog dela Turske i dela Grčke istočno od Kavale. Glavni grad provincije je bio Filipopolis, današnji Plovdiv.

Osnovana je 46. godine, naredbom cara Klaudija. Reformama Dioklecijana s kraja 3. veka teritorija Trakije je podeljena na četiri manje pokrajine.

## Vanjske veze
* Thracia
Ávila (razvrstavanje)

**Ávila** može značiti:

* Ávila, grad u Španjolskoj,
* Ávila (pokrajina), španjolska provincija,
* Ciego de Ávila, kubanski grad,
* Ciego de Ávila (pokrajina), kubanska pokrajina
Ispovest

**Ispovest** (nekad i *pokajanje*) je hrišćanska sveta tajna u kojoj vernik, silom Duha Svetog i molitvom Crkve, prima oproštaj grehova učinjenih posle krštenja, radi obnove svoje zajednice sa Bogom i pomirenja sa liturgijskom zajednicom čiji je on član.

Tajna ispovesti pretpostavlja četiri elementa: 
# kajanje 
# ispovedanje grehova 
# molitvu za oproštaj 
# pomirenje sa zajednicom, koje se manifestuje svetim pričešćem.

Pokajanje ima stalni karakter i može se vršiti nezavisno od pričešća.

## Historija

U ranoj crkvi, hrišćani su se ispovedali međusobno. Tako Jakov Pravedni u svojoj poslanici kaže: "Ispovijedajte pak jedni drugima sagrješenja, i molite se Bogu jedni za druge, da ozdravite." Apostolsko učenje također, poput Dela apostolskih, govori o javnoj ispovesti pred zajednicom:

## Povezano

* Svete tajne
* Pokajanje
* Kajanje

## Vanjske veze
* Ispovest (pravoslavlje.net)
Stjenjka Razin

**Stepan Timfejevič Razin** ili **Stenjka Razin** (; 1630 – 16. juna 1671. u Moskvi) bio je ataman donskih kozaka. Bio je vođa ustanka protiv Ruskog carstva.

Stenjka Razin je sa svojim ljudima od 1667. do 1669. bio pirat na Kaspijskom moru, boreći se protiv Persijanaca i pljačkajući njihove gradove. Godine 1670. krenuo je uz tok reke Volge. Jezgro njegove vojske činili su kozaci, a njima su se brzo pridružili seljaci, staroverci i etničke i religijske manjine. Razinove jedinice su zauzele i brutalno opljačkale više gradova, među njima Astrahanj i Samaru, tako da su ustanici nakratko kontrolisali velika područja južne Rusije. U svojim proklamacijama Razin je tvrdio da mu je cilj da iskoreni bojare i druge moćnike, i da uspostavi kozačku republiku oko Volge zasnovanu na apsolutnoj jednakosti. Veliki poraz je doživeo pri opsadi tvrđave Simbirsk. Kada su mobilisani plemići cara Alekseja, oni su brzo suzbili ustanak, a Razinova vojska se raspala. Dana 14. aprila/24. aprila zarobili su ga kozaci iz njegove pratnje. Kasnije je pogubljen u Moskvi odsecanjem udova i glave.

Razinov ustanak bio je jedan od mnogobrojnih ustanaka druge polovine 17. veka koji su izbili kao posledica pojačane eksploatacije kmetova pod carem Aleksejem, što je uzrokovalo masovnu pojavu odbeglih seljaka. Njegovi početni vojni uspesi su bili vezani za okupljanje religijskih frakcija koje nisu pripadale zvaničnoj Pravoslavnoj crkvi.

Stenjka Razin je opevan u brojnim ruskim narodnim pesmama. Kompozitor Aleksandar Glazunov je kao dvadesetogodišnjak napisao simfonijsku poemu Stenjka Razin, opus 13. Dmitrij Šostakovič je 1964. napisao kantatu „Pogubljenje Stenjke Razina“ za solo bariton, orkestar i mešoviti hor. Stenjki Razinu je takođe 1908. bio posvećen i ''Stenjka Razin'', prvi igrani film u istoriji ruske kinematografije.

## Vanjske veze
Stjenjka Razin (film, 1908)

***Stjenjka Razin*** (), također poznat kao ***Stjenjka Razin i princeza*** () ili, pod originalnim naslovom, ***Ponizovaja voljnica*** je ruski kratki crno-bijeli historijski nijemi film snimljen 1908. u režiji Vladimira Romaškova, najpoznatiji kao prvo igrano ostvarenje u historiji ruske kinematografije.

Radnja se temelji na ruskoj narodnoj pjesmi *[[Stjenjka Razin (pjesma)|Ponizovaja voljnica]]* (Volga Volga, rodna mati), za koju je tekst 1883. napisao Dmitrij Sadovnikov. Naslovni junak je Stjenjka Razin, legendarni kozački vođa, a radnja, smještena u 17. vijek, prikazuje kako sa svojom družinom plovi Volgom vodeći sa sobom perzijsku princezu zbog koje će doći u sukob sa svojim sljedbenicima. Film se sastoji od nekoliko kratkih, ali masovnih scena.

Film je snimljen u produkciji Aleksandra Drankova, fotografa koji je, između ostalog, bio potaknut žestokim suparništvom sa Aleksandrom Hanžonkovom, vlasnikom prve ruske filmske kompanije. Scenario za film je napisao Vasilij Gončarov koji će kasnije surađivati sa Hanžonkovom.

## Vanjske veze

* 
* «Понизовая вольница» на YouTube
* «Понизовая вольница» на RuTube
The Thieving Hand

***The Thieving Hand*** () je američki kratki crno-bijeli nijemi film snimljen 1908. u režiji J. Stuarta Blacktona. Protagonist filma je jednoruki ulični prosjak kome filantropski bogataš omogući prišivanje umjetne ruke; proteza, međutim, ima vlastiti um i sklonost krađama i sličnim psinama te svog vlasnika uvaljuje u nevolje. Film se ističe prilično dobrim specijalnim efektima za svoje doba.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* ''The Thieving Hand'' at YouTube
Atapuerca

**Atapuerca** je općina u pokrajini Burgos, španjolske autonomne zajednice Kastilja i Leon, u sjevernoj Španjolskoj. Prema popisu iz 2005. godine imala je 195 stanovnika na 24.34 km2, a najznačajniji događaj je godišnja utrka *Cross de Atapuerca* koji svake godine privuče oko 2.000 gledatelja.

## Arheološki lokalitet Atapuerca

**Arheološki lokalitet Atapuerca** je mjesto nekoliko arheoloških nalazišta ljudske prapovijesti koji su od presudne važnosti za povijest Europe. Od svih nalaza najznačajniji je Homo antecessor, koji je najstariji primjerak roda "Homo" u zapadnoj Europi.
Od 2000. godine upisan je na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Europi.

Iskapanje u Atapuercu je otpočelo 1976. godine kada je rudarski inženjer Trino Torres Emiliano Aguirre pronašao gole prapovijesne ljudske fosile. Od tada su otkrivena tri velika nalazišta: *Gran Dolina, Sima de los Huesos i Sima del Elefante*.

### Sima de los Huesos

Nalazi u Špilji kostiju (*Sima de los Huesos*) su jedni od najvažnijih poput fosila kostiju starih oko 500.000 do 120.000 godina. Kosti pripadaju skupini od 30 skeleta roda Homo heidelbergensis, pretka Neandertalaca. Kosti su najvjerojatnije namjerno bačene u špilju, a nedostatak životinjskih kostiju, rana od zvijeri i oružja, navode na zaključak kako je riječ o mjestu pogreba. Dvostrana alatka pronađena tu je najvjerojatnije jedaći pribor koji je ostavljen kao grobni dar.

### Gran Dolina

Nalazi iz ove špilje su visoki 18 metara i sadrže ostatke ljudskih kostiju starih od milijun do 100.000 godina, a uključuju i jedine nalaze vrste poznate kao Homo antecessor (star oko 780.000 godina) . Ostali važni nalazi su alatke, životinjske kosti, fosili i polen.

### Špilja slonova

U Špilji slonova (*Sima del Elefante*) pronađeni su dijelovi ljudske bedrene kosti koji su u vezi s izrezbarenim predmetima starim između 1.1 do 1.2 milijuna godina. Ovi nalazi su ljudsko prisustvo u Europi pomjerili 400.000 godina unatrag od dotadašnjeg vjerovanja.

Kako su nalazi jedni od najstarijih nalaza ljudi u Europi, pored onih starih 1.8 milijuna godina u Dmanisi (Gruzija), došlo se do pretpostavke o naseljavanju ljudi u Europi s zapada, a ne s jugoistoka kako se do tada vjerovalo.

## Izvori

## Vanjske veze
* Izložba nalaza u pariškom muzeju ''Musée de l'Homme à Paris'' od 16. 1. do 16. 5. 2009. godine
Bensheim

**Bensheim** je grad u njemačkoj pokrajini Hessen od 39 805 stanovnika, danas po mogočemu šire predgrađe Darmstadta.
## Geografija
*Bensheim* leži udaljen oko 25 km južno od Darmstadta, i oko 50&nbsp;km od Frankfurta na Majni, sa kojima je spojen u konurbaciju Frankfurt Rajna-Majna u kojoj živi čak 5 600 000 stanovnika.
*Bensheim* je najveći grad u Okrugu Bergstraße, pitoresknom kraju na razmeđi brežuljaka Odenwalda i prostrane doline Hessena.

## Historija
*Bensheim* se prvi put spominje krajem 8. vijeka u Kodeksu Opatije Lorsch, od - 956. ima pravo da organizira sajmove, a od 13. vijeka status slobodnog grada. Nakon tog je procvjetao, i to je trajalo do 1301. kad je spaljen. Nakon tog je često mjenjao gospodare i sudbinu.

Po lokalnoj legendi za Tridesetogodišnjeg rata, neka žena poznata kao Fraa vun Bensem, pokazala je Bavarcima tajni ulaz u grad, i na taj način spasila grad od opsade Šveđana. Od 1803. grad je pod upravom Grofovije Hessen-Darmstadt.

## Privreda
Najveće industrijske pogone u *Bensheimu* ima kompanije Sirona Dental Systems GmbH i Cegedim Deutschland GmbH. Pored tog u *Bensheimu* imaju pogone i brojne elektroničke kompanije; Tyco Electronics AMP GmbH, SAP AG i puno manjih.

Okolica grada je poznat vinogradarski kraj, tako da grad ima puno vinskih podruma.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Službene stranice grada
Karlovačka gimnazija

**Karlovačka gimnazija** je najstarija srpska gimnazija, osnovana 1791. godine, na padinama Fruške gore u Sremskim Karlovcima.

Glavni inicijatori i finansijeri su bili mitropolit Stevan Stratimirović i trgovac Dimitrije Atanasijević Sabov, koji je izdvojio veliku sumu novca (20000 forinti) za izgradnju škole.

Gimnazija je počela sa radom 1. novembra 1791. godine i imala je šest razreda, četiri niža („gramatika“), i dva viša („humaniora“). Nastavni jezik je (kao i u mnogim drugim školama tog vremena) bio latinski, a učili su se sledeći predmeti: nemački, istorija, zemljopis, prirodne nauke, antropologija, rimske starine, fizika, logika i moralka, a kasnije je uveden i grčki jezik.
Prvi direktor je bio Johan Gros, Slovak koji je doktorirao u Jeni, a kasniji je Andrija Volni, takođe Slovak, ostao čak 21 godinu. Mitropolit Stratimirović je birao profesore i dovodio direktore. Pošto među Srbima tog doba nije našao pogodne ličnosti opredelio se za Slovake. Tako je sledeći direktor Georgije Karlo Rumi, a od 1821. godine Pavle Magda.

Današnja zgrada je sagrađena 1891. godine po projektu Lechner Ödön, mađarskog arhitekte. Kada je sagrađena, ujedno je bila i Patrijaršijski dvor i smatrana je najreprezentativnijom srpskom građevinom u Vojvodini.

Škola ima veoma vrednu biblioteku za istoriju Srba u Mađarskoj.

Danas je u ovoj zgradi filološka gimnazija.

## Smerovi
U školi postoje tri smera, a to su klasični jezici, savremeni jezici i smer istorija i geografija (prva generacija 2021. godine).
Klasični jezici u toku četiri godine izučavaju latinski i starogrčki kao glavne jezike, ali pohađajući i nastavu engleskog, kao trećeg i obaveznog jezika.
Savremeni jezici pružaju čitav niz jezika od kojih se učenici opredeljuju za jedan koji će učiti pored engleskog i po želji mogu da uče druge jezike fakultativno (nemački, španski, japanski, kineski, italijanski, francuski, ruski itd). Treći i obavezni jezik im je latinski jezik, koji imaju sve četiri godine.

## Značajni učenici
* Sima Milutinović Sarajlija
* Dimitrije Davidović
* Georgije Magarašević
* Georgije Magarašević
* Branko Radičević
* Jovan Sterija Popović
* Josif Rajačić
* Stevan Šupljikac
* Ilarion Ruvarac
* Borislav Mihajlović Mihiz
* Vida Ognjenović
* Dejan Medaković

## Galerija slika

Datoteka:SremskiKarlovciGymnasium1.JPG|Gimnazija izvana
Datoteka:SremskiKarlovciGymnasium2.JPG|Ulaz u gimnaziju, spomen ploča
Datoteka:SremskiKarlovciGymnasium3.JPG|Ulaz u gimnaziju, druga spomen ploča


## Reference

## Vanjske veze

* Sajt Karlovačke gimnazije
À l'Écu d'or ou la Bonne Auberge

***À l'Écu d'or ou la Bonne Auberge*** () je francuski crno-bijeli nijemi pornografski film snimljen 1908. godine. Radnja je smještena u jedno prenoćište u 17. vijeku gdje dolazi umorni vojnik, ali mu vlasnik nema čime ugostiti osim sa dvije mlade djevojke koje mu obave seksualne usluge. Danas je poznat prije svega kao najstariji pornografski film čiji je datum proizvodnje precizno datiran. Historičari filma su, pak, primijetili da su autori seks prikaz seksualne aktivnosti nastojali "začiniti" humorom i parodijom - seksualne aktivnosti su opisane kao dijelovi restoranskog menija, a sam naslov filma se odnosi na *Ecu d'Or*, koji je bio jedan od najuglednijih restorana u Francuskoj na početku 20. vijeka.

## Literatura
* Enrico Wolf: *Bewegte Körper – bewegte Bilder. Der pornografische Film. Genrediskussion, Geschichte, Narrativik.* Diskurs-Film Verlag, München 2008, , S. 112f.
* Ado Kyrou, Paul Caron: *D'un certain cinema clandestine.* In: *Positif. Revue mensuelle du cinéma.* Jg. 13, Nr. 61/62/63 (Juin/Juillet/Aout) 1964, , S. 205–223.
* Georg Seeßlen: *Der pornographische Film. Von den Anfängen bis zur Gegenwart.* Ullstein, Frankfurt am Main u. a. 1990, .
The Fairylogue and Radio-Plays

***The Fairylogue and Radio Plays*** () je američki crno-bijeli nijemi film snimljen 1908. u režiji Francisa Boggsa i Otisa Turnera. Temeljio se na knjigama Oza američkog književnika L. Franka Bauma koji je napisao scenarij. Bio je zamišljen kao dio ambicioznog projekta koji je trebao objediniti nekoliko različitih medija, odnosno gledateljima pružiti predstavu gdje su gledateljima osim filma (ručno koloriranog u Patheovim studijima u Francuskoj) radnju Baumovih romana trebali rekonstruirati glumci na pozornici, ali i sam Baum koji je držao predavanje. Riječ "radio" u naslovu se ne odnosi na radio nego je korištena kao sinonim za "novo" i napredno. Za projekt je angažiran i kompozitor Nathaniel B. Mann, autor muzike za popularni brodvejski mjuzikl iz 1902. godine. Ubrzo se ispostavilo da ni rasprodane predstave nisu u stanju pokriti enormne troškove produkcije, te je ona obustavljena nakon dva mjeseca. Filmski materijal nije sačuvan.

## Vanjske veze
*
Aleksandar Drankov

**Aleksandar Osipovič Drankov** (; 18. januar 1886 - 3. januar 1949) bio je ruski fotograf, filmski režiser i producent, koji se smatra jednom od najvažnijih ličnosti početaka ruske kinematografije. Početkom 20. vijeka je stekao veliki ugled kao fotograf u Sankt Peterburgu i 1907. osnovao filmsko poduzeće koje će postati veliki konkurent Aleksandru Hanžonkovu. Drankov je počeo sa snimanjem dokumentarnih filmova te stekao uspjeh zahvaljujući tome što je na filmu zabilježio uglednog književnika Lava Tolstoja nedugo pred njegovu smrt. Godine 1908. je producirao ''Stjenjka Razin'', koji se smatra prvim igranim filmom u Rusiji. Karijeru mu je prekinula ruska revolucija 1917. godine; nakon što je u par filmova nakon februarske revolucije podržavao novi režim, pobjegao je iz Petrograda poslije njegovog zbacivanja od strane boljševika. Kao i njegov konkurent Hanžonkov, utočište je našao na Krimu gdje je snimao pornografske filmove; odatle je nakon poraza Bijelih prebjegao u Tursku, a potom u Pariz i SAD. Nakon neuspješnih pokušaja da obnovi karijeru u Francuskoj i Hollywoodu, otvorio je fotografsku radnju u San Franciscu gdje je živio do smrti.

## Literatura
* Поздняков А. Вечное пристанище Александра Дранкова. – «Киноведческие записки», 2001, № 50.

## Vanjske veze
*
Posljednji dan Pompeja

***Posljednji dan Pompeja*** () je slika koju je od 1830. do 1833. izradio ruski likovni umjetnik Karl Brjulov. Inspirirana je Brjulovljevom posjetu ruševinama drevnog rimskog grada Pompeji 1828. godine, tokom koga je Brjulov izradio brojne skice. Slika prikazuje znamenitu vulkansku erupciju 79. godine koja je uništila grad, odnosno stanovnike u panici. Prvi put je izložena u Rimu, a potom u Louvreu gdje je izazvala sveopće oduševljenje. Nju je, između ostalih, vidio i britanski književnik Edward Bulwer-Lytton, kome je poslužila kao inspiracija za popularni historijski roman *[[The Last Days of Pompeii|Posljednji dani Pompeja]]*. Često se navodi kao jedan od prvih primjera prijelaza od neoklasicističkog u romantičarski pravac likovne umjetnosti.

## Vanjske veze
Karl Brjulov

**Karl Pavlovič Brjulov** (rus. **Карл Павлович Брюллов**) (Sankt Peterburg, 23. decembra 1799. – Manziana, 23. juna 1852.), ruski slikar. Poznat kao jedan od najistaknutijih predstavnika ruskog akademizma, kao i prvi ruski likovni umjetnik koji je stekao slavu izvan ruskih granica. Njegovo najpoznatije djelo je historijska slika *[[Posljednji dan Pompeja]]* koje je dalo inspiraciju za roman *[[Posljednji dani Pompeja]]*.

## Vanjske veze

* Брюллов Карл Павлович. Биография и творчество // art-klyan.com
* О Греция, восстань! 
* Карл Павлович Брюллов — Интернет галерея (168 работ) 
* Брюллов Карл Павлович (1799—1852) – интернет-галерея.
* Брюллов Карл Павлович  – сайт о художнике.
* Bryullov Karl (1799—1852)  – Karl Bryulov
* Светлана Казакова. Карл Брюллов и Нестор Кукольник: история двух иллюстраций. Из публикаций Третьяковской галереи.— № 4, 2008
* Выставка в ГМИИ им. А.С. Пушкина 25.02 - 12.05.13 (репортажи СМИ)
Edward Bulwer-Lytton

**Edward George Earle Lytton Bulwer-Lytton, 1st Baron Lytton** PC (25. maj 1803 – 18. januar 1873) bio je engleski političar i književnik, koji je uživao ogromnu popularnost kod britanske čitalačke publike i zahvaljujući tome stekao ogromno bogaststvo. Neki od izraza koje je prvi iskoristio u svojim djelima su danas postali dio engleskog svakodnevnog govora a i šire ("Pero je snažnije od mača"). Njegovo najpoznatije djelo je historijski roman *[[The Last Days of Pompeii|Posljednji dani Pompeja]]*, koji je kasnije doživio niz filmskih ekranizacija.

## Vanjske veze
** Elektronske knjige**
* 
* Works by Edward Bulwer-Lytton at Internet Archive
**Ostali linkovi**
* Edward George Earl Bulwer-Lytton (1803–73) 
* John S. Moore's essay on Bulwer-Lytton
* Edward Bulwer-Lytton biography and works

|-
Fantasmagorie (film, 1908)

***Fantasmagorie*** je francuski kratki crno-bijeli nijemi animirani film snimljen 1908. u režiji Émilea Cohla. Radnja prikazuje jednostavno nacrtani lik koji doživljava niz transformacija i interakcija sa sličnim jednostavno nacrtanim objektima. Cohl je film napravio tako što je prvo rukom napravio oko 700 crteža, koje je potom prenio na filmski negativ; kao rezultat su se pojavile bijele linije na crnoj podlozi, stvorivši dojam da su prizori napravljeni kredom na školskoj ploči. Cohl, koji je tada bio renomirani karikaturist, je film napravio od februara do maja 1908. za kompaniju Gaumont, a što mu je predstavljalo filmski debi. *Fantasmagorie* je danas najpoznatija kao jedan prvi, ili, ovisno o kriterijima, jedan od prvih animiranih filmova u historiji.

## Vanjske veze
* 
* Site officiel 
*
Émile Cohl

**Émile Cohl** (Pariz, 4. januar 1857 – 20. januar 1938), rođen kao **Émile Eugène Jean Louis Courtet**, bio je francuski likovni umjetnik i sineast, najpoznatiji kao autor filma ''Fantasmagorie'' iz 1908. godine zbog koga ga se često navodi i kao "oca filmske animacije". Cohl se filmom počeo baviti relativno kasno, a prije toga je izgradio reputaciju zahvaljujući karijeri političkog karikaturista, kao i pripadnosti umjetničkom pokretu ''Nekoherentnih'' 1880-ih.

## Izvori

* Donald Crafton; *Emile Cohl, Caricature, and Film*; Princeton Press;  (1990)
* Michael Barrier; *Hollywood Cartoons: American Animation in Its Golden Age*; Oxford University Press;  (1999)
* Giannalberto Bendazzi (Anna Taraboletti-Segre, English translator); *Cartoons: One Hundred Years of Cinema Animation*; Indiana University Press;  (2001 reprint)
* Pierre Courtet-Cohl, Bernard Génin; *Emile Cohl - L'inventeur du dessin animé*; Omniscience;  (2008)

## Vanjske veze
* Official website 
* Biography of Émile Cohl
* 
* Find-A-Grave profile for Émile Cohl
* 
* 
*
The Last Days of Pompeii

***The Last Days of Pompeii*** () je historijski roman engleskog književnika Edwarda Bulwer-Lyttona objavljen 1834. godine. Inspiraciju za roman je autoru dala slika *[[Posljednji dan Pompeja]]* ruskog slikara Karla Brjulova koju je godine 1833. vidio na izložbi u Milanu. Radnja je smještena u drevni rimski grad Pompeji godine 79. neposredno pred katastrofalnu vulkansku erupciju koja će ga uništiti. Protagonist je Glauk, atenski plemić koji se zaljubi u lijepu plemkinju Jone zbog koje će doći u sukob sa njenim egipatskim skrbnikom Arbakom. Roman je doživio izuzetnu popularnost, te postao inspiracijom i predloškom za brojna umjetnička djela - od statue američkog kipara Randolpha Rogersa, preko opere Jone Erica Petrelle do niza filmova i TV-serije u 20. vijeku.

## Vanjske veze
* 
* ''The Last Days of Pompeii'', at Internet Archive. Scanned books.
Biskajski most

**Biskajski most** (baskijski: *Bizkaiko Zubia*, španjolski: *Puente de Vizcaya*) je najstariji transportni (trajektni) most na svijetu preko rijeke Nervión, u Španjolskoj Autonomnoj Zajednici Baskiji u Provinciji Biskaja. On  povezuje grad Portugalete i jedan od kvartova Guecha - *Las Arenas*,

Stanovnici ovog kraja ga od njegove izgradnje 1893. godine zovu **Puente Colgante** (viseći most) iako mu se konstrukcija uvelike razlikuje od konstrukcija visećeg mosta. Od 13. lipnja 2006. godine proglašen je UNESCO-vom svjetskom baštinom kao izvanredna arhitektonska inovacija industrijske revolucije.

## Historija i karakteristike

Taj most podignut je 1893. po projektu Alberta Palacia jednog od Eiffelovih učenika. Njime je riješen problem povezivanja dva naselja bez prekidanja brodskog prometa od luke Bilbao do mora, i bez izgradnje masivnih dugih rampi. Umjesto toga, Palacio je spojio tradicijsku obradu željeza s novom tehnologijom laganijih uvrnutih čeličnih kabela i nastao je prvi most koji je u pokretnoj visećoj gondoli prenosio putnike i kola, a poslužio je kao model mnogim drugim sličnim građevinama.

Most je dug 164 metra, visok 45 metara, i njegova viseća gondola (pokretni dio mosta) može prenositi šest automobila i nekoliko desetaka putnika preko cijele duljine za oko minut i pol. Ona putuje svakih 8 minuta, 24 sata dnevno, tokom cijele godine. Jedino što se mijenja je cijena prijelaza koja varira zavisno o dobu dana, a dio je transportnih tarifa Bilbaoske prometne kartice Creditrans.

Promet mostom je prekinut samo jednom, u trajanju od četiri godine, za vrijeme Španjolskog građanskog rata, kada je gornji dio raznesen dinamitom. Zanimljivo je da je Palacio sa svoje postelje u Portugaleteu vidio razaranje mosta netom prije svoje smrti.

Most radi i dan danas, a izgrađeni su novi liftovi za posjetitelje na 50 metara visoke stubove mosta kojima se sada može pješke prijeći preko platforme s koje se pruža divan pogled na estuarij Nervióna *Ría de Bilbao*.

## Vanjske veze

* Službena stranica
Hospital de Sant Pau

**Bolnica sv. Križa i sv. Pavla** (katalonski: * Hospital de la Santa Creu i Sant Pau*) u četvrti *El Guinardó* u Barceloni dizajnirao je art nouveau arhitekt Lluís Domènech i Montaner i izgrađen je od 1901. do 1930. godine. 

Bolnica je zajedno s Katalonskom palačom glazbe (*[[Palau de la Música Catalana]]*) upisana 1997. godine na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Europi kao jedinstven primjer bogato ukrašene arhitekture koja je ipak prilagođena potrebama bolesnika.

## Historija

Iako današnje zgrade datiraju s početka 20. stoljeća, sama bolnica je osnovana 1401. godine kada se spojilo šest manjih srednjovjekovnih lječilišta. Bivše zgrade bolnice nalaze se blizu gradskog središta Barcelone i datiraju u 15. stoljeće. Danas je u njima umjetnička škola *Escola Massana* i Državna knjižnica Katalonije (*Biblioteca de Catalunya*).

Secesijske zgrade Domènech i Montanera su izgrađene od 1901. do 1930. godine i služile su kao bolnica sve do lipnja 2009. godine kada su nakon obnove pretvorene u muzej i kulturni centar. Nova bolnica je izgrađena 2003. godine sjeverno od ovog kompleksa. Danas se nudi organizirani obilazak kompleksa nekoliko puta dnevno.


file:Sant Pau frente.jpg|Glavni ulaz
file:Hospital de Sant Pau 01.jpg|Unutarnje dvorište
file:Pavello de Sant Leopold.jpg|Paviljon sv. Leopolda
file:Sant pau pavilion.jpg|Paviljon sv. Pavla
file:Atri Hospital Sant Pau 01.jpg|Prijem
file:SantPauInterior1.jpg|Unutrašnjost


## Vanjske veze
* Službena stranica
Gli ultimi giorni di Pompei (film, 1908)

***Gli ultimi giorni di Pompei*** () je italijanski kratki crno-bijeli nijemi historijski film snimljen 1908. u režiji Luigija Maggija. Predstavlja drugu po redu ekranizaciju popularnog romana Edwarda Bulwera-Lyttona, a radnja je smještena u stari rimski grad Pompeji neposredno pred katastrofalnu vulkansku erupciju. Film je producirala italijanska filmska kompanija Ambrosio Film koja je u njega uložila veliki novac; iako se na filmu jasno vidi da je sniman u kazalištu, odlikuju ga prilično dojmljivi specijalni efekti za početak 20. vijeka. Ambrosio Film je za film koristila i neke od inovativnih tehnika distribucije - tako je napravljeno 14 kopija, te je imao istovremenu premijeru u nekoliko italijanskih gradova, kao i u Francuskoj. Zbog svega je doživio ogroman komercijalni uspjeh te potakao snimanje cjelovečernjeg remakea pet godina kasnije. Oba ostvarenja se ponekad navode kao prvi predstavnici italijanskog podžanra historijskih filmova koji će kasnije biti poznat kao peplum.

## Vanjske veze
*
Spora

**Spora** je posebna tvorba, koju tvore pojedini organizmi, kako bi preživjeli nepovoljne životne uvjete, koje uzrokuju različiti abiotski čimbenici, kao što su: pomanjkanje hrane i/ili vode, previsoka ili preniska temperatura i sl. Spore imaju bakterije, alge, neke gljive, praživotinje i neke necvijetajuće biljke poput paprati.

Spore se javljaju prvenstveno kod jednostaničnih organizama. Mogu biti spolne ili nespolne. U nespolnim sporama, genetski materijal jednak je kao i od roditelja. Okružene su debelom ovojnicom, što im omogućuje da prežive dugo vremena, čak i desetljeća. Kad nastupe povoljni uvjeti iz spora se razvije organizam. Bakterijske su spore vrlo otporne. Npr. spore tetanusa i antraksa mogu preživjeti u tlu jako mnogo godina. Nađene su spore tih bakterija iz 19. stoljeća, koje su preživjele i kuhanje u trajanju od pet minuta. To je ubilo bakterije, ali ne i spore. Proklijale su kada su se poboljšali uvjeti.

## Vidi i:
* Bakterije
* Paprati
* Gljive

## Reference
1909. na filmu

## Događaji
* 23. 4. - Braća Wright prilikom demonstracije svog aviona kraj Rima na njega montiraju filmsku kameru, koja će zabilježiti prve filmske kadrove iz zraka.
* Japanski kabuki glumac Matsunoke Onoe angažiran za ulogu u svom prvom filmu, otpočevši karijeru zahvaljujući kojoj će postati prva zvijezda japanske kinematografije.

## Filmovi
* *[[The Airship Destroyer]]*
* *[[Those Awful Hats]]*
* *[[A Corner in Wheat]]*
* ''Resurrection''
* *[[Princess Nicotine; or, The Smoke Fairy]]*
* *[[The Lonely Villa]]*
* *[[Mr. Flip]]*
* *[[The Cowboy Millionaire]]*
* *[[Pjesma o trgovcu Kalašnjikovu (film)|Pjesma o trgovcu Kalašnjikovu]]*
* *[[Smrt Ivana Groznog (film)|Smrt Ivana Groznog]]*

## Debiji
* Fatty Arbuckle
* Florence La Badie
* Owen Moore
* Asta Nielsen
* Mary Pickford
* Blanche Sweet

## Rođenja

## Reference

## Vanjske veze
* 1909  na Internet Movie Database
Norge

**Norge** je norveška riječ za Norvešku, a također se može odnositi na:

* Kaare Norge (? 1963), danski gitarist
* 11871 Norge, asteroid

**Toponimi**:
** Norge (Oklahoma)
** Norge (Virdžiniaj)

**Vozila**:
* SS Norge, danski putnički brod
* ''Norge'' (zračni brod)
* Norge (motocikl), proizvodi ga Moto Guzzi
* norveški brodovi:
** HNoMS Norge, norveški ratni brod
** HNoMY Norge, kraljevska jahta

**Poslovne organizacije**:
* Norge (proizvođač bijele tehnike), dio kompanije BorgWarner
* Radio Norge, stanica u Norveškoj
* TVNorge, norveška radiodifuzna organizacija

## Povezano
* Norge Luis Vera (* 1971), kubanski bejzbolaš
* Norgay (Razvrstavanje)