Stećci i stari muslimanski nišani u Drecelju

**Stećci i stari muslimanski nišani u Drecelju** su skupina nekropola u naselju Drecelj, Olovo, Bosna i Hercegovina.
## Historija
Polazna osnova za formiranje i razvoj naselja Olovo bila je rudarska aktivnost, a glavni učesnici u eksploataciji olova krajem XIV stoljeća bili su dubrovački trgovci. Među njima izdvaja se Žore Bokšić koji je bio zakupnik svih bosanskih carina i bosanski protovestijar sa sjedištem u Ceceni (Čečelj). Protovestijar je član dvorske službe bosanskih vladara. U savremenijem značenju predstavlja ministra financija. U dubrovačkim izvorima kao sjedište bosanskog protovestijara kasnije se pojavljuje tvrđava Olovac 1403. godine kao *castrum Plumbi*. Ostaci tvrđave nalaze se na kamenitom obronku gradine, jugozapadno od današnjeg Olova.
 
### Osmanska vlast
Kontinuitet života i ekonomskog razvoja Olova nastavio se i nakon 1463. godine. Osmanska vlast je u dobroj mjeri zadržala ranije uspostavljenu društveno-političku strukturu. Do promjena je došlo u strukturi stanovništva koje je naseljavalo ovaj prostor s obzirom na to da je dio domaćeg hrišćanslog stanovništva prihvatio islam, a dio je iselio na prostore koji nisu bili pod upravom Osmanskog carstva.

Sa prvih godine osmanske vladavine Olovo je bilo kasaba sa džamijom, čaršijom i nekoliko dućana. Prema sumarnom popisu sandžaka Bosna iz 1468/1469. nahija Olovo je brojala 2861 domaćinstvo, od čega su 2673 muslimanska domaćinstva 
### Prvi nišani

Pojava nišana (bašluka) kao islamskih nadgrobnih spomenika u Bosni direktna je posljedic dolaska Osmanilja. Način izrade i sama simbolika vezana je za kulturu i tradiciju koja se na prostor Bosne i Hercegovine širila sa Istoka u XV stoljeću.
## Nacionalni spomenik
### Lokacija
Do naselja Drecelj se dolazi putnom komunikacijom M18, koja iz Olova ide prema Tuzli. Na udaljenosti od Olova oko 5&nbsp;km. zračne linije, sa glavne ceste skreće putna komunikacija za Han-Pijesak. Ovom trasom puta se ide nekih 1&nbsp;km, kada se odvaja put u dužini od oko 1,2&nbsp;km na lijevu stranu prema naselju Drecelj. Prilikom dolaska na visoravan, put izlazi ispred Zemljoradničke zadruge i time se dolazi u Donji Drecelj. Na lijevu stranu put vodi do lokaliteta Donji Drecelj i Mramor, a na desnu putem se dolazi do lokaliteta Mramorčić, dok su lokaliteti Gradac i Trlo od ove raskrsnice udaljeni oko 650 m zračne linije u pravcu sjeveroistoka, a lokalitet Staro muslimansko groblje oko 1200 m. Do njih vodi putna komunikacija koja ide iz pravca Donji Drecelj prema Karauli.

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj 6. novembra 2018. godine, donijela je odluku o proglašenju istorijskog područja za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Ovu odluku Komisija je donijela sastavu: Amir Pašić, Goran Milojević i Radoje Vidović.

Nacionalni spomenik u naselju Drecelj smješten je na nekoliko lokaliteta: 
* Lokalitet Trlo nalazi se ispod gradine na udaljenosti od oko 160 m zračne linije u pravcu sjeverozapada, 
gdje je situirana manja nekropola sa 5 stećaka (3 sanduka i 2 sljemenjaka). Stećci su srednje obrađeni, bez ukrasa
* Lokalitet Staro muslimansko groblje sa 4 nišana, nalazi se sjeveroistočno od gradine na udaljenosti od oko 500 m zračne linije. gdje su situirana 4 nišana (2 doglavna i 2 donožna nišana). Nišani su dobro obrađeni, očuvani, bez ukrasa.
* Lokalitet Mramorčić – nekropola sa 58 stećaka (2 fragmenta stećaka, 4 ploče, 11 sanduka, 41 sljemenjak od 
kojih su: 1 dvojni sljemenjak i 1 dvojni sljemenjak–sanduk), smještena je jugozapadno od gradine na udaljenosti od oko 600 m zračne linije.
* Lokalitet Mramor – nekropola sa 5 stećaka, u formi sljemenjaka od kojih je 1 dvojni sljemenjak. Situirana je jugozapadno od gradine na udaljenosti od oko 750 m zračne linije 
* Lokalitet Donji Drecelj – nekropola sa 7 stećaka (1 sanduk i 6 sljemenjaka) je jugozapadno od gradine na udaljenosti od oko 880 m zračne linije.
## Izvori