Nabor

**Nabor** je oblik koji nastaje kontinuiranim deformacijama stena u Zemljinoj kori. Nastaju pod dejstvom orogenih kretanja i mogu se uočiti u svim stenama koje imaju slojevitost ili planaran raspored minerala, dakle u sedimentnim, metamorfnim i trakastim ili škriljavim magmatskim stenama. 

## Morfologija nabora

Potpuni nabor sastoji se od antiklinale i sinklinale. Antiklinala se obično definiše kao oblik konveksan naviše, mada ovoj definiciji više odgovara termin *antiforma*. Za potpuno definisanje antiklinalne strukture, potrebno je poznavati hronološke odnose geoloških jedinica od kojih je naborna struktura izgrađena. Posmatrajući ovaj kriterijum, antiklinala se može definisati kao naborni oblik, koji u jezgru sadrži najstarije slojeve, a na krilima najmlađe. Slično se definiše i sinklinala - to je naborni oblik koji u jezgru ima najmlađe slojeve, a na krilima starije. Po ranije definisanom kriterijumu, naborni oblik konveksan naniže, nosio bi naziv *sinforma*.

Prevojna područja sinklinale i antiklinale nazivaju se **šarniri** nabora. Šarnir antiklinale je greben (teme) nabora, dok je šarnir sinklinale dno nabora. Delovi nabora koji spajaju šarnire su **krila** nabora. Unutrašnji deo sinklinale ili antiklinale, koji leži između krila, predstavlja **jezgro** nabora. 

Simetralna površ krila nabora predstavlja **aksijalnu površ** antiklinale ili sinklinale. Kod simetričnih nabora, aksijalna površ deli antiklinalu ili sinklinalu na dva jednaka (simetrična) dela. Presečna linija aksijalne površi i bilo koje slojne površi u naboru predstavlja **osu nabora**. Osa nabora je njegov najvažniji element, jer se može posmatrati i kao *generatrisa nabora* – ona bi svojim translatornim sinusoidalnim kretanjem obrazovala, geometrijski posmatrano, površ jednog nabora.

Ravan, kojom se mogu povezati šarniri sinklinale, ili šarniri antiklinale, naziva se **anvelopa nabora**. Rastojanje između dva susedna temena (ili dva susedna dna, u slučaju sinklinale) po anvelopi, naziva se **raspon nabora**. Normalno rastojanje anvelope, konstruisane po šarnirima antiklinala, i sinklinala istog sloja, zove se **amplituda nabora**. 

Ugao, koji je komplementan uglu pada aksijalne površi, zove se **ugao vergence**, a smer prema kojem je aksijalna površ otklonjena od vertikalne ravni, naziva se **vergenca nabora**.

## Klasifikacija nabora
Zbog svoje složenosti, nabori su, tokom dugog niza godina, istraživani, opisivani i klasifikovani sa različitih aspekata. Neki od najvažnijih kriterijuma za klasifikaciju nabora su:
* položaj aksijalne površi i krila nabora prema horizontalnoj ravni;
* odnos krila prema aksijalnoj površi;
* oblik šarnira;
* uzajamni odnos oblika slojeva u naboru;
* prostorni oblik ose;
* simetričnost krila.

Sve ove klasifikacije su isključivo morfološke, iako su neke od njih u tesnoj vezi sa kinematikom nabiranja područja.

### Klasifikacija po položaju aksijalne površi i krila nabora prema horizontalnoj ravni
Kod ove klasifikacije osnovni kriterijum predstavlja prostorni položaj (uglavnom padni ugao) aksijalne površi i odnos krila prema horizontalnoj ravni. Po ovim oznakama, mogu se razlikovati sledeće vrste nabora:
* *uspravan nabor* – ima vertikalnu aksijalnu površ (ugao vergence je 0°);
* *kos nabor* – aksijalna površ je kosa, a krila padaju na suprotne strane. Odnos slojeva na oba krila je normalan;
* *prevrnut nabor* – sa kosom aksijanom površi i padom krila na istu stranu. Na povlatnom krilu odnos slojeva je normalan, a na podinskom krilu slojevi su prevrnuti (inversni);
* *polegao nabor* – ima horizontalnu ili skoro horizontalnu aksijalnu površ. Slojevi su, i kod ovog tipa nabora, normalni na povlatnom, a prevrnuti na podinskom krilu;
* *zagnjuren nabor* – ima ugao vergence veći od 90°.

### Klasifikacija po odnosu krila prema aksijalnoj površi
Osnovni kriterijum za izdvajanje pojedinih tipova po ovoj klasifikaciji predstavlja odnos krila prema aksijalnoj površi. Razlikuju se tri tipa nabora:
* *normalan nabor* – onaj, kod koga krila konverguju prema šarnirima;
* *izoklin nabor* – ima krila paralelna aksijalnoj površi. Zbog toga ona imaju iste ili približno iste elemente pada. Ako aksijalna površ nije vertikalna, jedno krilo je tada uvek prevrnuto.
* *lepezast nabor* – ima krila koja konverguju suprotno od šarnira nabora.

### Klasifikacija po obliku šarnira
Idealan cilindrični nabor ima oblik sinusoide. Međutim, u prirodi se nikada ne sreću idealni nabori, već najrazličitija odstupanja od ovog cilindričnog tipa. Po ovom kriterijumu, nabori mogu biti:
* *uglasti nabori* - imaju šarnire koji su svedeni na uska prevojna područja, a krila često predstavljaju skoro geometrijski pravilne ravni.
* *sandučasti nabori* - nemaju šarnire pravilno savijene kao kod sinusoidalnih, nego su šarniri dvojni, svedeni na uska područja uglastog savijanja između kojih leži nesavijeno šarnirsko područje. Ovi nabori javljaju se većinom u krutim stenama.
* *fleksure* (*monoklinale*) i *strukturne terase* - predstavljaju nepotpuno razvijene nabore (posmatrano morfološki). To su područja nagle promene pada u jednoj seriji koja inače ima ujednačen pad. Fleksure su područja sa padom strmijim od regionalnog, a strukturne terase su područja sa padom blažim od regionalnog. Fleksure se veoma često javljaju u plastičnim stenama kao nastavak raseda na mestima gde naprezanja nisu bila dovoljno velika da izazovu kidanje, pa su deformacije ostale u području plastičnog oblikovanja. Strukturne terase su značajne u geologiji nafte, jer mogu poslužiti za određivanje mesta ležišta.

## Literatura
# Dimitrijević M. 1964. *Strukturna geologija*. Beograd: Rudarsko-geološki fakultet, Laboratorija za metode geološkog kartiranja
# Pešić L. 2002. *Opšta geologija - Endodinamika*. Beograd: Rudarsko-geološki fakultet