open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neurotransmiterski transporter

** [[Neurotransmiter]]ski transporteri** su klasa membranskih transportnih proteina koji premoštavaju ćelijske membrane neurona. Njihova primarna funkcija je prenos neurotransmitera kroz membrane i usmeravanje daljeg transporta do specifičnih intracelularnih lokacija. Postoji više od dvadest tipova neurotransmiterskih transportera.

**Vezikularni transporteri** prenose neurotransmitere u sinaptičke vezicule, čime regulišu koncentracije supstanci u njima. Vezikularni transporteri se oslanjaju na protonski gradijent formiran hidrolizom adenozin trifosfata (ATP) da mogli da obavljaju svoj rad: v-ATPaza hidrolizuje ATP, uzrokujući prenos protona u sinaptičke vezikle i kreirajući protonski gradijent. Zatim isticanje protona iz vezikula pruža energiju za unos neurotrasportera u vezikule.

Neurotransmiterski transporter frekventno koristi elektrohemijske gradijente koji postoje na suprotnim stranama ćelijskih membrana za izvođenje rada. Na primer, pojedini transporteri koriste energiju prikupljenu putem kotransporta, ili simporta, Na<sup>+</sup> jona da bi preneli glutamat kroz membrane. Takvi neurotransporterski kotransportni sistemi su veoma raznovrsni. Nedavni nalazi pokazuju da su sistemi preuzimanja generalno selektivni i da se asociraju sa specifičnim neurotransmiterom.

Normalno, transporteri u sinaptičkoj membrani služe za uklanjanje neurotransmitera iz sinaptičkog proreza, čime se sprečava njihovo dejstvo ili se završava signal. Međutim povremeno transporteri mogu da deluju u reverznom smeru, pri čemu transportuju neurotransmitere u sinapsu, omogućavajući tim neurotransmiterima da se vežu za svoje receptore. Ovo „nevezikularno otpuštanje“ neurotransmitera koriste pojedine ćelije, kao što su amakrine ćelije u retini, kao normalnu formu oslobađanja neurotransmitera.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Clearing Your Mind of Neurotransmitters: Functional Impact of Neurotransmitter Transporter Gene Variants  - a videocast of the lecture by Randy Blakely, Ph.D., Vanderbilt University. Part of NIH Neuroscience Seminar series. 450 Mb file, .m4v format.
* The Blakely Lab - Laboratory exploring the molecular basis for neurotransmitter transporter structure, function and regulation.
Drakeov prolaz

**Drakeov prolaz**, **Drejkov prolaz** ili **Mar de Hoces** (**Hocesko more**)je vodeno područje između južnog vrha Južne Amerike, rt Horn, Čile i otočne skupine Južnog Shetlanda na Antartici. 

Drakeov prolaz spoja Skošansko more, jugozapadni dio Atlantskog oceana, s jugoistočnim dijelom Tihog oceana, te se prema jugu proteže u Južni ocean. 

Prolaz je nazvan prema engleskom gusaru Sir Francisu Drakeu, kojeg je nakon prolaza kroz Mageljanov prolaz u rujnu 1578. nevrijeme otpuhalo daleko na jug i koji je prvi pretpostavio veliko područje otvorenog mora koje povezuje Pacifik i Atlantik. 

Pola stoljeća ranije, španjolski moreplovac Francisco de Hoces je 1525. prolazeći kroz Mageljanov tjesnac pronašao ovaj prolaz, te je u španjolskom govornom području prolaz nazivan i **Mar de Hoces**, što bi se moglo prevesti kao Hocesovo more. 

Willem Schouten je prvi plovio Drakeovim prolazom 1616. brodom *Eendracht*, te je na tom putovanju krajnjem rtu Južne Amerike nadjenuo ime rt Hornu.

## Povezano
* Francis Drake
* Mageljanov prolaz

## Vanjske veze

* National Oceanography Centre, Southampton page of the important and complex bathymetry of the Passage 
* A personal story describing crossing the Passage 
* A NASA image of an eddy in the Passage 
* Larger-scale images of the passage from the US Navy (Rain, ice edge and wind images)
Ratko Nikolić

**Ratko Nikolić** (15. septembar 1977, Aranđelovac, Srbija) je srpski rukometaš i reprezentativac te zemlje. Visok je 1,91 m i igra na poziciji pivota. Karijeru je počeo u RK Šamotu, pa potom 1997.odlazi u RK Crvenu Zvezdu. Trenutno je član RK Borac Banja Luka. Pre početka bavljenja rukometom igrao je fudbal za FK Mladi Rudar iz Bukovika i FK Šumadija. Rukometom se počeo baviti na nagovor nastavnika fizičkog vaspitanja Branka Ivanovića. Prvi treneri su mu bili Slobodan Jokanović , Vuk Roganović i Momir Rnić. Sa reprezentacijom Jugoslavije osvojio je bronzanu medalju na Svetskom prvenstvu 1999. u Egiptu. Član je reprezentacije koja učestvuje na Svetskom prvenstvu u Hrvatskoj 2009. godine. Bio je prvi srpski kapiten reprezentacije Srbije. Proglašen je za najboljeg srpskog rukometaša 2007. po izboru čitalaca časopisa *Balkan-handball*. 

## Povezano
* Rukometna reprezentacija Srbije

## Vanjske veze
* Profil na sajtu EHF-a
* Intervju
California Conquest

***California Conquest*** () je američki historijski film snimljen 1952. godine u režiji Lewa Landersa. Radnja je smještena u Kaliforniju početkom 1840-ih i prikazuje kako lokalno plemstvo (*[[Hidalgo (špansko plemstvo)|hidalgosi]]*), svjesno slabosti tadašnje meksićke vlasti, namjerava teritoriju predati pod vlast Ruskog Carstva. Protagonist, koga tumači Cornel Wilde, je pristaša aneksije Kalifornije od strane SAD koji se toj zavjeri nastoji suprotstaviti. *California Conquest* je snimljen u jeku eskalacije hladnog rata, odnosno na vrhuncu makartističke histerije, te je nastojao iskoristiti antikomunističko i antisovjetsko raspoloženje u američkoj javnosti; tako su Rusi u filmu glavni negativci, pa čak i anakronistički citiraju marksističko-lenjninističke parole decenijama prije Oktobarske revolucije i dolaska boljševika na vlast.

## Uloge
* Cornel Wilde ... Don Arturo Bordega 
* Teresa Wright ... Julie Lawrence 
* Alfonso Bedoya ... José Martínez 
* Lisa Ferraday ... Helena de Gagarine 
* Eugene Iglesias ... Ernesto Brios 
* John Dehner ... Fredo Brios 
* Ivan Lebedeff ... Alexander Rotcheff 
* Tito Renaldo ... Don Bernardo Mirana 
* Renzo Cesana ... Fr. Lindos

## Vanjske veze

* *[http://www.imdb.com/title/tt0044466/ California Conquest]* at Internet Movie Database

## Reference
William Inge

**William Motter Inge** (3. maj 1913 - 10. jun 1973) bio je američki književnik, najpoznatiji po kazališnim komadima čiji je motiv bila seksualna frustracija usamljenih protagonista. Na Ingeov opus je značajno uticao njegov alkoholizam, ali i priče koje je slušao odlazeći na sastanke Anonimnih alkoholičara. Godine 1953. je za svoju dramu *[[Picnic (drama)|Picnic]]* osvojio Pulitzerovu nagradu, a za scenarij filma *[[Splendor in the Grass|Sjaj u travi]]* je nagrađen Oscarom. Posljednje godine života mu je obilježila depresija, te je izvršio samoubistvo trovanjem ugljičnim monoksidom.

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* William Inge Center for the Arts, at Independence Community College, in Independence, Kansas.
* William Motter Inge Collection at Pittsburg State University (Pittsburg, Kansas) 
* St. Louis Walk of Fame 
* William Inge Collection  at the Kenneth Spencer Research Library at the University of Kansas
* New York Public Library Blog about William Inge and Barbara Baxley
Come Back, Little Sheba (drama)

***Come Back, Little Sheba*** () je kazališni komad američkog pisca Williama Ingea, premijerno prikazan 1950. godine. Radnja prikazuje sredovječni bračni par na američkom Srednjem zapadu - kiropraktičara "Doca" i njegovu suprugu Lolu - koji iznajme sobu mladoj i lijepoj djevojci Marie, a što će izazvati neočekivane frustracije. Ingeu je *Come Back, Little Sheba* bio dramski prvijenac; inspiraciju je pronašao kako u vlastitom alkoholizmu, tako i u osobama koje je upoznao na sastancima Anonimnim alkoholičara. Drama je postigla uspjeh. Godine 1952. je snimljena filmska adaptacija sa Burtom Lancasterom, a godine 1977. i britanska TV-drama sa Laurenceom Olivierom u glavnoj ulozi.

## Vanjske veze
* 
* TWO ACTORS; Shirley Booth and Sidney Blackmer Play 'Come Back, Little Sheba' By Brooks Atkinson, *New York Times*, February 26, 1950
Come Back, Little Sheba (film)

***Come Back, Little Sheba*** () je američki crno-bijeli film snimljen 1952. u režiji Daniela Manna. Predstavlja adaptaciju istoimenog kazališnog komada Williama Ingea. Protagonist, čiji lik tumači Burt Lancaster, je kiropraktičar i liječeni alkoholičar koji živi sa svojom sredovječnom i neuglednom suprugom (čiji lik tumači Shirley Booth). Radnja prikazuje kako njih dvoje iznajme sobu mladoj i lijepoj djevojci (čiji lik tumači Terry Moore), koja protagonista podsjeti na mladost i ponovno izazove životne frustracije. Booth, koja je nastupila u originalnoj brodvejskoj predstavi i za taj nastup osvojila Tony, sljedeće je godine nagrađena Oscarom za najbolju glumicu.

## Uloge
* Burt Lancaster - Doc Delaney
* Shirley Booth - Lola Delaney
* Terry Moore - Marie Buckholder
* Richard Jaeckel - Turk Fisher
* Philip Ober - Ed Anderson
* Edwin Max - Elmo Huston
* Lisa Golm - Mrs. Coffman
* Walter Kelley - Bruce

## Reference

## Vanjske veze
*
Gu Ja-cheol

**Gu Ja-cheol** (korejski: **구자철**; Nonsan, 27. veljače 1989.) je južnokorejski nogometaš i reprezentativac koji treutno igra za njemački klub FC Augsburg. Za reprezentaciju je debitirao 2008. godine, a među najznačajnija ostvarenja spadaju mu bronca na Azijskom kupu i na Olimpijadi 2012. te sudjelovanje na Svjetskom prvenstvu 2014. godine.
I Geun-ho

**Yi Geun-ho** (korejski: **이근호**; Incheon, 11. travnja 1985.) je južnokorejski nogometaš i reprezentativac koji trenutno igra za Jeju United. Za reprezentaciju igra od 2007. godine, a najveći uspjesi su mu treće mjesto na Azijskom kupu 2007. godine i sudjelovanje na Svjetskom prvenstvu 2014. godine.
Bitka kod Pelekanona

**Bitka kod Pelekanona** vođena je 10-11. VI 1329. godine između vojske bizantske vojske predvođene Andronikom III Paleologom i osmanske vojske predvođenih Orhanom. Bitka je dio Bizantsko-osmanskih ratova, a završena je pobjedom Turaka.

Sve češći upadi Osmanlija na bizantske teritorije u Maloj Aziji naterali su Andronika da preduzme pohod na osmansku vojsku. Jedan dio njegove vojske bio je zarobljen u Nikeji koju su Turci opsjeli, pa Andronik kreće kako bi deblokirao grad. Turska vojska predvođena Orhanom ga je dočekala na Pelekanonu i blokirala put prema Nikomediji. U bitci koja je uslijedila i Anronik i Jovan VI Kantakuzin su zadobili lakše povrede. Proširio se glas da je car ubijen, pa je u bizantskoj vojsci zavladala panika. Tako se pokušaj deblokade Nikeje završio neuspjehom. Andronik III je doživio poraz kod Pelekanona 1329., dok je Nikeja pala 1331. To je omogućilo Turcima da bez većih teškoća osvoje sve bizantske teritorije u Maloj Aziji.

## Izvori

## Literatura
* 
* 
*
Manastir Rakovac

**Manastir Rakovac** nalazi se na severnoj strani Fruške gore u Rakovcu, 10 km od Novog Sada. Manastirska crkva posvećena je sv. Kozmi i Damjanu.

Legenda kaže da je manastir Rakovac podigao izvesni Raka, koji je na tom mestu ubio jelena. Kako se jelen u hrišćanstvu smatra simbolom samoće i čistote monaškog poziva, Raka je obećao da će svoj greh iskupiti, tako što će na tom mestu izgraditi manastir. Međutim prvi zvanični dokument o manastiru Rakovac datira iz 1546. godine kada su Turci izvršili popis Srema, radi ubiranja poreza. Tokom svog postojanja manastir je nekoliko puta bio manje ili više oštećen, međutim najveću štetu pretrpeo je u I svetskom ratu kada je opljačkan, i u II svetskom ratu. Ratu kada je minirana crkva i zvonik jer je u njemu otkrivena partizanska štamparija. Crkva Manastira je tokom 90-ih godina većim delom obnovljena, a 2003. godine, zahvaljujući donacijama, započeta je izgradnja i obnova konaka.

U zidu kapele manastira Rakovca 1893. su pohranjene kosti mitropolita beogradsko-karlovačkog Vićentija Jovanovića, zaslugom tadašnjeg mitropolita karlovačkog i patrijarha srpskog Georgija Brankovića.

## Vanjske veze

* O manastiru na sajtu Manastiri-crkve
Son Heung-min

**Son Heung-min** (korejski: **손흥민**; Chuncheon, 8. srpnja 1992.) je južnokorejski nogometaš i reprezentativac koji trenutno igra za Los Angeles FC. Za reprezentaciju igra od 2010. godine te, uz sudjelovanje na Svjetskom prvenstvu 2014. godine, ima broncu s Azijskog kupa 2011. godine.
Red Planet Mars

***Red Planet Mars*** () je američki crno-bijeli science fiction film snimljen 1952. u režiji Harryja Hornera. Temelji se na kazališnom komadu Red Planet Johna Hoarea i Johna L. Balderstona. Radnja prikazuje kako američki naučnici hvataju radio-signale sa Marsa, za koje se ispostavi da predstavljaju poruke vanzemaljske civilizacije koja je ne samo utopijska, nego je i prihvatila kršćanstvo, a što na Zemlji dovede do dramatičnih političkih promjena, uključujući propast komunističkog SSSR-a. *Red Planet Mars* je nastao u jeku Hladnog rata, odnosno na vrhuncu makartističke histerije, te se često tumači kao dio nastojanja Hollywooda da se oslobodi optužbi za pro-komunističku subverziju kroz filmove eksplicitno antikomunističkog i antisovjetskog sadržaja. Kasniji kritičari su mu zamjerali pretjeranu "sirovost" propagande.

## Uloge
* Peter Graves ... Chris Cronyn
* Andrea King ... Linda Cronyn
* Herbert Berghof ... Franz Calder
* Walter Sande ... Admiral Bill Carey
* Marvin Miller ... Arjenian
* Willis Bouchey ... Predjsjednik
* Morris Ankrum ... Ministar obrane Sparks
* Orley Lindgren ... Stewart Cronyn
* Bayard Veiller ... Roger Cronyn
* Robert House Peters, Jr. ... Dr. Boulting, Mitchellov pomoćnik

## Vanjske veze
* 
* 
* ''Red Planet Mars'' at the official Andrea King web site
*
Ivanhoe (film, 1952)

***Ivanhoe*** je američki historijski film snimljen 1952. godine u režiji Richarda Thorpea. Predstavlja ekranizaciju istoimenog romana škotskog književnika Waltera Scotta. Radnja je smještena u Englesku na kraju 12. vijeka u vrijeme nakon što je kralj Richard Lavlje Srce zarobljen pri povratku iz Trećeg križarskog rata, a njegov brat John odbijao platiti otkupninu kako bi mogao što duže vladati u njegovo ime. Naslovni protagonist, čiji lik tumači Robert Taylor, je saksonski plemić koji se kao vitez bori na turnirima nastojeći sam prikupiti novac za otkupninu.

*Ivanhoe* je predstavljao jedan od najambicioznijih projekata studija MGM, koji je u njega uložio veliki novac, prije svega u raskošne kostime, scenografiju i scene bitaka koje su snimane u boji na engleskim lokacijama. Najveći problem je, pak, predstavljao scenarij Marguerite Roberts koja se tokom produkcije zbog komunističke prošlosti našla na Hollywoodskoj crnoj listi, te su producenti morali ishoditi scenarističkog sindikata Screen Writers Guild da je izbrišu sa špice. Publici se film, u kome je značajno skraćena i u manjem dijelu izmijenjena radnja originalnog romana, izuzetno svidio, te je završio s rekordno dobrim rezultatima za MGM te kao jedan od najgledanijih hollywoodskih filmova godine.

Richard Thorpe je nedugo potom zajedno sa Robertom Taylorom snimio dva filma sa radnjom smještenom u srednji vijek - *[[Knights of the Round Table (film)|Knights of the Round Table]]* (1953) i *[[The Adventures of Quentin Durward]]* - pa se Ivanhoe zato ponekad navodi kao prvi dio neslužbene trilogije.

## Uloge

* Robert Taylor ... Sir Wilfred od Ivanhoea
* Elizabeth Taylor ... Rebecca
* Joan Fontaine ... Rowena
* George Sanders ... Sir Brian De Bois-Guilbert
* Emlyn Williams ... Wamba
* Robert Douglas ... Sir Hugh De Bracy
* Finlay Currie ... Cedric
* Felix Aylmer ... Isaac
* Francis de Wolff ... Front De Boeuf (also ... Francis DeWolff)
* Norman Wooland ... Kralj Richard
* Basil Sydney ... Waldemar Fitzurse
* Harold Warrender ... Locksley - Robin Hood
* Patrick Holt ... Philip DeMalvoisin
* Roderick Lovell ... Ralph DeVipont
* Sebastian Cabot ... Službenik u Copmanhurstu
* John Ruddock ... Hundebert
* Michael Brennan ... Baldwin
* Megs Jenkins ... Isaacov sluga
* Valentine Dyall ... Normanski stražar
* Lionel Harris ... Roger of Bermondsley
* Carl Jaffe ... Austrijski redovnik
* Guy Rolfe ... Princ John

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* 
*
Springfield Rifle (film)

***Springfield Rifle*** () je američki vestern film snimljen 1952. u režiji Andrea de Totha. Radnja se događa na tadašnjoj federalnoj teritoriji Colorado u vrijeme Američkog građanskog rata. Protagonist, koga tumači Gary Cooper, je oficir Unije koji je zbog navodnog kukavičluka izbačen iz vojske, a koji se zapravo kao obavještajac nastoji infiltrirati u bandu konjokradica koja radi za Konfederaciju. Springfield Rifle nakon premijere nije bio dobro dočekan od kritike, ali se to danas prije svega tumači time da je Cooper nedugo prije toga nastupio u svojoj najboljoj ulozi u klasičnom filmu Točno u podne, pa je zato *Springfield Rifle* izgledala loše. Današnji kritičari ga smatraju zanimljivom mješavinom vesterna i špijunskog filma.

## Uloge
* Gary Cooper ... Major Lex Kearney
* Phyllis Thaxter ... Erin
* David Brian ... Austin McCool
* Paul Kelly ... Potpuk. John Hudson 
* Lon Chaney, Jr. ... Pete Elm
* Philip Carey ... Kap. Tennick
* Fess Parker ... Južnjački narednik Jim Randolph

## Izvori

## Vanjske veze
* 
*
Inhibitor karbonske anhidraze

**Inhibitori karbonske anhidraze** su klasa lekova koji inhibiraju aktivnost karbonatne dehidrataze. Oni se klinički koriste kao antiglaukomni agensi, diuretici, antiepileptici, u manadžmentu visinske bolesti, gastričnih i dvanaestopalačnih čireva, neuroloških poremećaja, ili osteoporoze.

## Tipovi
Acetazolamid je inhibitor karbonatne dehidrataze. On se koristi za glaukom, epilepsiju (retko), idiopatsku intrakranijalnu hipertenziju, i visinsku bolest. On deluje kao blag diuretik putem redukovanja reapsorpcije NaCl i bikarbonata u proksimalnoj tubuli. Međutim, distalni segment parcijalno kompenzuje za gubitak natrijuma, i bikarbonaturija proizvodi metaboličku acidozu, dalje redukujući efekat.

Brinzolamid (Azopt, Alcon Laboratories, Inc.) je inihibitor karbonatne anhidraze koji se koristi za snižavanje intraokularnog pritiska kod pacijenata sa glaukomom otvorenog ugla ili okularnom hipertenzijom. On se javlja u obliku više izoenzima, najaktivniji od kojih je karbonatna anhidraza II (CA-II). Kombinacija brinzolamida sa timololom je u prodaji pod imenom Azarga.

Metazolamid je takođe inhibitor karbonatne anhidraze. On ima duže poluvreme eliminacije od acetazolamida i u manjoj meri je asociran sa nuspojavama u bubrezima.

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Blokator natrijumskog kanala

**Blokatori natrijumskog kanala** su agensi koji umanjuju provodnost jona natrijuma (Na+) kroz natrijumske kanale.

## Ekstracelularni
Sledeće prirodno proizvedene supstance blokiraju natrijumske kanale vezivanjem za i zatvaranjem ekstracelularnih otvora pora kanala:

* Alkaloidno bazirani toksini
** saksitoksin (STX)
** neosaksitoksin (NSTX)
** tetrodotoksin (TTX)

## Intracelularni
Lekovi koji blokiraju natrijumske kanale blokiranjem intracelularne strane kanala su:
* Lokalni anestetici
* Klasa I antiaritmičkih agenasa
* Pojedini antikonvulsanti

## Nepoznati mehanizmi
* Za kalcijum je pokazano da blokira natrijumske kanale, što objašnjava uticaj hiperkalcemije i hipokalcemije.

* Kafein inhibira Na+ struju u ventrikularnim ćelijama morski prasića.

* A-803467: specifično blokira Nav1.8 kanale (SCN10A)

## Reference
Hiperkalcemija

**Hiperkalcemija** je poremećaj elektrolita kojeg karakteriše povišenje koncentracija kalcijuma u krvi. Normalne vrednosti koncentracije kalcijuma u plazmi za odrasle su između 2.14 i 2.53&nbsp;mmol/L.

Nalaz povišene koncentracije kalcijuma može biti asimptomatski labaratorijski nalaz, a može biti i udružen sa raznim bolestima. Do povišenja kalcijuma u krvi može doći zbog pojačanog otpuštanja kalcijuma iz kostiju, pojačane aposorpcije iz probavnog sistema ili zbog smanjenog izlučivanja bubrega.

## Uzroci
Najčešći uzroci hiperklacijemije su hiperparatiroidizam ili maligna bolest, koji obuhvaćaju oko 90% slučajeva, dok je još mogu uzrokovati brojni poremećaji, kao što su npr. poremećaji metabolizma vitamina D, određene bolesti bubrega ili određene bolesti kosti (npr. Pagetova bolest kosti)...

## Simptomi
Hiperkalcijemija može uzrokovati nespecifične simptome kao što su npr. depresija, mučnina, povraćanje ili umor, može uzrokovati pankreatitis, a ako je duže prisutna može uzrokovati nastanak kamenaca u mokraćnom sistemu. Također hiperkalcijemija može uticati na srčani ritam. Simptomi se češće javljaju pri koncentraciji kalcijuma iznad 3&nbsp;mmol/L, dok se teška hiperkalcijemija (3.75-4&nbsp;mmol/L) smatra hitnim stanjem koji može uzrokovati komu ili dovesti do smrti.

## Reference
Hipokalcemija

**Hipokalcijemija** je poremećaj elektrolita koji karakteriše sniženje koncentracije kalcijuma u krvi. Normalne vrednosti koncentracije kalcijuma u plazmi za odrasle su između 2.14 i 2.53&nbsp;mmol/L.

Hipokalcijemija može nastati kao posledica različitih stanja kao što su npr. nedostatak paratiroidnog hormona (npr. hipoparatiroidizam), nedostatka vitamina D (npr. rahitis), izrazito povišene ili snižene koncentracije magnezijuma u krvi, može biti uzrokovana lekovima ili nedostatnim unosom kalcijuma prehranom. Hipokalcijemija može biti i posledica mnogih teških bolesti i stanja različitih organskih sistema.

Zbog hipokalcijemije mogu se javiti simptomi kao što su npr. parestezije, može doći do tetanija (npr. novorođenačka tetanija), a mogu se javiti za život opasna stanja kao što je laringospazam ili srčane aritmije.

Chvostekov znak, Trousseauov znak latentne tetanije su medicinski znakovi koji se mogu izazvati u stanjima hipokalcijemije.

## Reference

## Literatura
* Hypocalcemia  Cleveland Clinic
* Endotext 
* 
*
Poremećaji ravnoteže elektrolita

**Poremećaji ravnoteže elektrolita** su poremećaji, povišenja ili sniženja, koncentracije elektrolita u krvi čoveka. Elektroliti imaju vitalnu ulogu u održavanju homeostaze u telu čoveka. Poremećaji elektrolita mogu uzrokovati poremećaje u radu svih vrsta ćelija u telu, a najčešće remete rad svih vrsta mišićnih ćelija, živčanih ćelija, remete ravnotežu tečnosti u telu i acidobazni status, i mogu uzrokovati još niz drugih poteškoća.

Najčešći poremećaji elektrolita su poremećaji koncentracije jona kalijuma, natrijuma i kalcijuma. Poremećaji ostalih elektrolita, (magnezijuma, hlorida, fosfata, bikarbonata) su manje učestali i često su udruženi ili povezani sa poremećajem gore navedenih elektrolita.

## Tabela najčešćih poremećaja elektrolita

## Reference

## Povezano
* Poremećaji acidobazne ravnoteže
Scaramouche (film, 1952)

***Scaramouche*** je američki pustolovni film snimljen 1952. u režiji Georgea Sidneya. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Rafaela Sabatinija, odnosno remake istoimenog nijemog filma iz 1923. godine. Protagonist, čiji lik tumači Stewart Granger, je nezakoniti sin francuskog plemića koji se u predvečerje Revolucije sukobi sa mačeovacem (čiji lik tumači Mel Ferrer) koga je kraljica Marija Antoaneta angažirala da pronađe i likvidira revolucionare. Scaramouche je predstavljao jedan od najambicioznijih projekata studija MGM, čija je produkcija trebala započeti još 1938. godine, ali se stalno odgađala. Originalno zamišljen kao filmski mjuzikl sa Geneom Kellyjem u glavnoj ulozi, postao je standardni historijsko-pustolovni film nakon što je Granger, tada jedna od najvećih hollywoodskih zvijezda, inzistirala na tome da tumači glavni lik kao preduvjet potpisa za ugovor sa MGM-om. Snimanje, prilikom koga je potrošen veliki novac, su obilježile brojne nezgode, ali je tokom njega Granger intenzivno vježbao mačevanje, a što se na kraju vidjelo u antologijskoj sceni završnog mačevalačkog obračuna. Scaramouche je postigao veliki komercijalni uspjeh te se smatra jednim od najpopularnijih hollywoodskih filmova iz žanra mačeva i plašteva.

## Uloge

* Stewart Granger ... Andre Moreau
* Eleanor Parker ... Lenore
* Janet Leigh ... Aline de Gavrillac de Bourbon
* Mel Ferrer ... Noel, Marquis de Maynes
* Henry Wilcoxon ... Chevalier de Chabrillaine
* Nina Foch ... Marie Antoinette
* Richard Anderson ... Philippe de Valmorin

* Robert Coote ... Gaston Binet
* Lewis Stone ... Georges de Valmorin, Philippe'ov otac i Andreov počim
* Elisabeth Risdon ... Isabelle de Valmorin, Philippeova majka
* Howard Freeman ... Michael Vanneau
* Curtis Cooksey ... Lawyer Fabian
* John Dehner ... Doutreval of Dijon
* John Litel ... Dr. Dubuque
* Owen McGiveney ... Punchinello

## Izvori

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* ''Scaramouche'' at the Movie Review Query Engine
The Prisoner of Zenda (film, 1952)

***The Prisoner of Zenda*** () je američki pustolovni film snimljen 1952. godine. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana britanskog književnika Anthonyja Hopea. U njemu Stewart Granger tumači dvostruku ulogu - protagonista u liku britanskog aristokrata na putovanju Evropom, i vladara fiktivne srednjoevropske države koji mu je frapantno fizički sličan. Radnja prikazuje kako zbog te sličnosti protagonist bude upetljan u političke spletke, odnosno borbu za nasljedstvo.

*The Prisoner* je, između ostalog, poznat i kao remake crno-bijelog klasičnog hollywoodskog filma iz 1937. godine. Producenti su koristili isti scenario, sličnu muzičku partituru, ali i gotovo identične kadrove. Glavna je razlika bila u glumcima, ali i korištenju boje. Usprkos toga što je u suštini predstavljao "reciklažu", postigao je dobar komercijalni uspjeh.

## Uloge
* Stewart Granger ... Rudolf Rassendyl/Kralj Rudolf V
* Deborah Kerr ... Princezua Flavia 
* James Mason ... Rupert od Hentzaua 
* Louis Calhern ... Pukovnik Zapt
* Robert Coote ... Fritz von Tarlenheim
* Robert Douglas ... Michael, vojvoda od Strelsaua
* Jane Greer ... Antoinette de Mauban
* Lewis Stone ... Kardinal.

## Reference

## Vanjske veze

* 
* ''The Prisoner of Zenda'' at AllMovie
* ''The Prisoner of Zenda'' at Turner Classic Movies
* ''The Prisoner of Zenda'' Trailer at Turner Classic Movies
Hipernatremija

**Hipernatremija** je poremećaj elektrolita koji karakteriše povećana koncentracija natrijuma u krvi čoveka. Katjoni natrijuma su u ekstracelularnom prostoru glavni katjoni, te značajno utiču na osmolarnost plazme, pa je često poremećaj koncentracije natrijuma ujedno i poremećaj osmolarnosti plazme.

Normalne vrednosti koncetracije natrijuma u krvi odraslih su između 137 i 146&nbsp;mmol/L.

## Uzroci
Hipernatremiju mogu uzrokovati:
* nedovoljan unos vode u telo
* pojačano izlučivanje vode 
* unos hipertonične tečnosti 
* višak hormona mineralokortikoida (npr. Cushingov sindrom)

## Simptomi
Hipernatremija se može manifestirati blagim nespecifičnim simptomima kao što su letargija, opšta slabost, edem, a u slučaju večih povećanja koncentracije može nastupiti koma.

## Reference
Bikarbonat

**Bikarbonat** (po IUPAC-u *hidrogenkarbonat*) u neorganskoj hemiji je prelazni oblik u deprotonaciji ugljene kiseline.

## Hemijske osobine
Bikarbonatni jon je anjon sa empirijskom formulom HCO3&minus; i molekularnom masom od 61,01 daltona. Sastoji se od centralnog atoma ugljenika okruženog sa tri atoma kiseonika u trigonalno planarnom rasporedu, i sa atomom vodonika vezanim za jedan od atoma kiseonika.

## Jedinjenja bikarbonata
* Natrijum bikarbonat
* Kalijum bikarbonat
* Kalcijum bikarbonat
* Amonijum bikarbonat

## Reference

## Povezano
* Ugljen-dioksid
* Karbonat
* Tvrdoća vode

## Vanjske veze

*
Aklimatizacija

**Aklimatizacija** je biološko i psiholosocijalno prilagođavanje životu u novom okruženju. To su postepeni odgovori organizma na promene u okolini. Ti odgovori su često privremeni, ali mogu voditi i trajnim promenama. Aklimatizacija može da prethodi promeni i tako omogući organizmu da preživi uslove koji nadmašuju njegovo prirodno iskustvo.

## Literatura
* 

## Povezano
* Aklimatizacija čoveka na visinu
* Visinska bolest

## Vanjske veze
* O aklimatizaciji, bolestima i prevenciji
Prirodna selekcija

**Prirodnu selekciju** predstavljaju faktori koji eliminišu određene genotipove i na taj način remete genetičku ravnotežu populacije. Genetički ona označava smanjenje ili povećanje frekvencije gena ili genotipova u populaciji.
Selekcija podrazumeva odabiranje jedinki (potomaka) koji će činiti sledeću generaciju. Izdvajanjem određenih fenotipova, odnosno genotipova, oni se favorizuju (potpomažu) pri čemu se menja genetička struktura populacije.

### Ravnoteža (balansna) selekcija

Jedan od najpoznatijih primera delovanja prirodne selekcije na učestalost pojedinačnih genskih alela u ljudskim populacijama odnosi se bolest srpastu anemiju, bolest česta kod afričkih urođenika. Ovu anemiju (malokrvnost) određuje dominantan alel (S) koji dovodi do stvaranja nenormalnog hemoglobina (HbS). Taj hemoglobin je smanjene rastvorljivosti usled čega se ne raspoređuje normalno po eritrocitima pa oni dobijaju srpast oblik. Izmenjeni hemoglobin ima i smanjenu sposobnost vezivanja O2 što dovodi do anemije i niza drugih poremećaja. U homozigotnom stanju (SS) gen je letalan zbog teškog oblika anemije. Osobe koje su recesivni homozigoti (ss) nisu anemične, ali zato lako oboljevaju od malarije, bolesti koja je česta u Africi. Heterozigoti (Ss) se odlikuju najvećom životnom sposobnošću jer imaju blag oblik anemije i istovremeno imaju i manju šansu da obole od malarije. Ovo je primer za delovanje balansne (ravnotežne) selekcije, koja favorizuje heterozigote, a odstranjuje homozigote i tako se u populaciji održavaju dva alela (S i s).

### Adaptivna vrednost

Sposobnost opstanka jednog genotipa u prirodi najbolje se meri brojem potomaka koje on ostavlja sledećoj generaciji (reproduktivni uspeh).

**Adaptivna vrednost (fitnes)** je broj reproduktivno zrelih potomaka jednog genotipa u odnosu na neki drugi genotip u istoj populaciji. Na pr. ako genotip AA daje za 20%, a genotip aa za 10% manje potomaka od genotipa Aa, onda će njihove relativne adaptivne vrednosti (W) iznositi – za genotip AA 0,8, a za genotip aa 0,9. Skup faktora koji smanjuje njihovu adaptivnu vrednost čini selekcioni koeficijent (S). Adaptivna vrednost i selekcioni koeficijent dopunjuju se do 1, ili 100% - W + S = 1.

## Literatura
* Dumanović, J, marinković, D, Denić, M: Genetički rečnik, Beograd, 1985.
* Kosanović, M, Diklić, V: Odabrana poglavlja iz humane genetike, Beograd, 1986.
* Marinković, D, Tucić, N, Kekić, V: Genetika, Naučna knjiga, Beograd
* Matić, Gordana: Osnovi molekularne biologije, Zavet, Beograd, 1997.
* Ridli, M: Genom - autobiografija vrste u 23 poglavlja, Plato, Beograd, 2001.
* Tucić, N, Matić, Gordana: O genima i ljudima, Centar za primenjenu psihologiju, Beograd, 2002.
* Švob, T. i sradnici: Osnovi opće i humane genetike, Školska knjiga, Zagreb, 1990.

## Vanjske veze
* BioNet škola
Selekcija

**Selekcija** je shvatanje evolucionista da se razvoj vrsta i usavršavanje organizama vrši kroz prirodno odabiranje sposobnih za opstanak. U društvenim naukama i socijalnom radu, to je odabir ili razvrstavanje osoba ili njihovih sposobnosti po nekom, unapred utvrđenom kriterijumu. Svrha selekcija u navedenom smislu je pragmatična i najčešće služi za utvrđivanje mogućnosti kojima se pojedincima može pružiti pomoć u izboru oblika školovanja, učenja ili osnaživanja neke posebne veštine. U terapijskom smislu služi za izbor prioriteta i oblika stručne pomoći onima kojima je ona neophodna, shodno njihovim potrebama.

## Literatura
*
Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America

***Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America***, obično zvan ***PNAS***, je zvanični časopis United States National Academy of Sciences (NAS). *PNAS* je važan naučni časopis čije prvo izdanje je objavljeno 1915. i koji je od tada nastavio da objavljuje visoko citirane naučne izveštaje, komentare, preglede, perspektive, članke, profile, pisma editoru, i akcije Akademije. *PNAS* ima veoma široko pokriće koje obuhvata biološke, fizičke i družtvene nauke. Mada je veoma veliki broj objavljenih članaka u ovom časopisu iz oblasti biomedicinskih nauka, *PNAS* regrutuje članke i objavljuje specijalne izveštaje iz oblasti fizičkih i društvenih nauka, kao i matematike. *PNAS* izlazi nedeljno u štampanom obliku, i dnevno onlajn kao *PNAS Early Edition*.

## Reference

## Vanjske veze
*
Migracije (genetika)

**Migracije** predstavljaju osnovni mehanizam kojim se ostvaruje razmena gena između populacija iste vrste. NJihovim delovanjem može se poremetiti genetička ravnoteža populacije.

Oblici migracija su:
* **emigracije** - kretanje jedinki iz date populacije u neku drugu i 
* **imigracije** - dolazak jedinki iz drugih populacija u matičnu populaciju.

Ova kretanja obično uzrokuju promene učestalosti gena u populacijama između kojih se vrši proces razmene genetičkog materijala. Ovaj fenomen označen je kao protok gena. Ako dve populacije imaju istu učestalost određenog alela, tada migracije neće promeniti njegovu učestalost. Ako se učestalost alela određenog gena razlikuje, onda će se slučajnom migracijom jedinki njegova učestalost promeniti. Na pr. učestalost alela za krvnu grupu B je vrlo velika u Aziji (25%) i postupno se smanjuje na ispod 10% idući prek zapadno Evrope do Skandinavije. Ovo opadanje alela B objašnjno je invazijom Mongola koji su se kretali prema zapadu. Mešanjem Mongola sa postojećim populacijama u kojima alel za B krvnu grupu verovatno nije postojao, dovela je do širenja ovog gena od Azije do Skandinavije.

U osnovi, ovakve promene se mogu smatrati veoma pozitivnim, jer vode postepenom povećenju nasledne raznovrsnosti humanih populacija.

## Literatura
* Dumanović, J., Marinković, D., Denić, M.: Genetički rečnik, Beograd, 1985.
* Kosanović, M., Diklić, V.: Odabrana poglavlja iz humane genetike, Beograd, 1986.
* Marinković, D., Tucić, N., Kekić, V.: Genetika, Naučna knjiga, Beograd
* Prentis S: Biotehnologija, Školska knjiga, Zagreb, 1991.
* Ridli, M: Genom - autobiografija vrste u 23 poglavlja, Plato, Beograd, 2001.
* Tucić, N, Matić, Gordana: O genima i ljudima, Centar za primenjenu psihologiju, Beograd, 2002.
* Švob, T. i sradnici: Osnovi opće i humane genetike, Školska knjiga, Zagreb, 1990.

## Vanjske veze
* http://www.nps.gov/akso/parkwise/Students/ReferenceLibrary/general/MigrationBasics.htm
* Witnessing the Great Migration in Serengeti and Masai Mara 
* Global Register of Migratory Species - identifies, maps and features 4,300 migratory vertebrate species
* Animal migration on PubMed MeSH term F01.145.113.083
Dominantan alel

**Dominantan alel** je takav oblik gena koji uvek ispoljava svoje dejstvo:
* i u homozigotnom (kada je u paru sa istim takvim alelom, shematski predstavljeno kao npr. **AA**) 
* i u heterozigotnom stanju (kada je u paru sa nekim drugim alelom, npr. recesivnim alelom **A**a).

Dominantni geni pokazuju dve veoma značajne osobine : 
* izražajnost (ekspresivnost) i 
* probojnost (penetrabilnost).

Određene osobine mogu se ispoljiti u različitom stepenu kod različitih jedinki koje imaju isti genotip. Tada se radi o različitoj **izražajnost**i dominantnih gena. Pojava razvijenog šestog prsta kod ljudi uslovljena je dominantnim alelom. Taj šesti prst može se kod različitih osoba ispoljiti u različitom stepenu : od naznake u vidu zadebljanja pa do skoro potpuno razvijenog prsta.

Dešava se da neki dominantni aleli, pod određenim uslovima životne sredine, ne dovode do ispoljavanja neke osobine kod određene grupe jedinki, dok se kod drugih jedinki istog genotipa ta osobina ispoljava. Dakle, ne »probijaju« se svi genotipovi u fenotipove. Procenat genotipova koji imaju očekivani fenotip naziva se **probojnost**. Probojnost se izražava procentom osoba kod kojih je osobina izražena u odnosu na ukupan broj osoba koje nose dominantan gen. Gen koji se uvek fenotipski izrazi ima potpunu probojnost tj. 100% (pr. geni za krvne grupe). Nepotpunu probojnost ima gen koji se npr. u čitavoj jednoj generaciji ne ispolji, da bi se ponovo ispoljio u narednoj generaciji (npr. roditelji nemaju šesti prst, a njihovi potomci imaju).

## Reference

## Vanjske veze
* "Online Mendelian Inheritance in Man" (OMIM)
* "Autosomal dominance of Huntington's Disease" . Huntington's Disease Outreach Project for Education at Stanford
* "Examples of incomplete dominance" (YouTube)
Genetička struktura populacije

**Genetička struktura populacije** predstavlja učestalost gena (jedinki koje ih sadrže) u toj populaciji. Da bi se utvrdila učestalost gena (njihovih alela) ili njihovih kombinacija (genotipova) prate se fenotipske osobine jedinki koje čine neku populaciju.

Osobine koje se prate i služe za utvrđivanje genetičke strukture neke populacije mogu da budu:
*	morfološko-anatomske: oblik, veličina, boja nekog telesnog dela;
*	fiziološko-biohemijske. različite forme nekog proteina, enzima;
*	osobine u ponašanju jedinki.

U određivanju genetičke strukture **humanih populacija** neophodno je da se zadovonje određeni kriterijumi:
* koriste se osobine određene jednim genom ili malim brojem gena, kvalitativne osobine, kao što su:
** boja očiju
** boja kose
** nasledne bolesti
** krvne grupe ABO, Rh, MN sistema i dr.
* uzorak koji se ispituje mora da bude dovoljno velik i da nije odabran.

Populacija je u ravnoteži ako se njena genetička struktura održava nepromenjenom iz generacije u generaciju.

Genetičku strukturu populacije određuju:
* faktori koji održavaju njenu genetičku ravnotežu
* faktori koji tu ravnotežu remete.

Međusobno dejstvo ovih faktora određuje stabilnost populacije koja nije statična već dinamična: 
* kada se u populaciji učestalost gena ne bi nikada menjala, tj. ne bi remetila njena ravnoteža, ne bi dolazilo ni do evolucije.

Faktori koji remete genetičku ravnotežu populacije su istovremeno i faktori evolucije i pripadaju im:
* mutacije
* migracije
* prirodna selekcija
* genetički drift

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 

## Povezano
Genetička ravnoteža populacije‎
Alveola

Pojam **alveola** može da se odnosi na sledeće:
* alveola - deo pluća,
* alveola - jamica u gornjoj ili donjoj vilici za smeštaj zuba
* (kortikalna) alveola – spljoštena vezikula ispod ćelijske membrane kod Alveolata.
Plućna alveola

**Plućne alveole** su mali, kesasti mehurići koji se nalaze na zidovima terminalnih bronhiola, duboko unutar pluća. Njihov prečnik je oko 0,1 milimetar, a debljina membrane oko 0,2 mikrometara, čime se omogućava spoljašnja razmena gasova. Funkcionalno, alveole su najvažniji i strukturno najzastupljeniji deo pluća. U svakom plućnom krilu ih ima po 150 miliona. Ukupna površina im je oko 140m2. Imaju oblik dvanaestougla. Oko njih se nalazi gusta mreža kapilara, kojima od srca pristiže krv osiromašena, a prema srcu odlazi krv osvežena novim kiseonikom.

Uloga plućnih alveola je da vrše spoljašnju razmenu gasova. U njima se kiseonik vezuje za hemoglobin, koji se nalazi u krvi, a iz krvi se u alveolama oslobađa ugljendioksid. Kiseonik dalje iz krvi prelazi u tkivo, gde oksidiše ugljenik u ugljendioksid i vodonik u vodu. Ugljendioksid se putem krvi prenosi u suprotnom smeru i preko alveola izdisajem izbacuje iz organizma.

Za vreme inspiracije, trenutka udisaja, povećava se kapacitet grudne duplje, vazduh u alveolama se razređuje, pa unutrašnji pritisak postaje niži od atmosferskog i vazduh disajnim putevima iz okoline ulazi u pluća. Za vreme ekspiracije, trenutka izdisaja uslovljene kontrakcijom mišića grudnog koša koja dovodi do smanjenja zapremine grudne duplje, odigrava se obrnuti proces, pa ugljendioksid, opet disajnim putevima, napušta organizam i nagomilava se u okolinu.

## Reference

## Vanjske veze
*
HOMO/LUMO

**HOMO** i **LUMO** su akronimi za *najvišu zauzetu [[Molekulska orbitala|molekulsku orbitalu]]* () i *najnižu nezauzetu molekulsku orbitalu* (), respektivno. Energetska razlika između HOMO i LUMO se naziva HOMO–LUMO razmak. HOMO i LUMO se ponekad nazivaju *graničnim orbitalama*.

U organometalnoj hemiji, veličina LUMO režnja može da pomogne u predviđanju mesta na kome dolazi do adicije pi liganda.

## SOMO
**SOMO** je *pojedinačno zauzeta molekulska orbitala* (), kao što je polupopunjena HOMO radikala.

## Reference

## Povezano
* Dils-Alderova reakcija
* Elektronska konfiguracija
* Kupmanov teorem
* Ligand
* Organski poluprovodnik

## Vanjske veze
* OrbiMol  Molecular orbital database
Valproat seminatrijum

**Valproat seminatrijum** (INN, BAN) ili **divalproeks natrijum** (USAN) se sastoji od jedinjenja natrijum valproat i Valproinska kiselina u 1:1 molarnom odnosu u enterično pokrivenoj formi. Njegova glavna medicinska primena je za tretman bipolarnog poremećaja, epilepsije i sprečavanje migrena.

## Medicinska upotreba
Valproat seminatrijum se koristi za tretiranje migrena, bipolarnog poremećaja i epilepsije.

## Reference

## Vanjske veze
* RXList.com: Depakote (Divalproex sodium) 
* British National Formulary Edition 50 
* Drugs.com Advanced Consumer Info: Valproic Acid
* Depakote (Official) - Abbott Laboratories
* Drug Information Online
* Mayo Clinic drug information
Inhibitor GABA transaminaze

**Inhibitor GABA transaminaze** je enzimski inhibitor koji deluje na GABA transaminazu.

Primeri inhibitora GABA transaminaze su Valproinska kiselina, vigabatrin, feniletilidenhidrazin, etanolamin-''O''-sulfat (EOS), i L-cikloserin.

Pojedini članovi ove klase se koriste kao antikonvulsanti.

Postoji izvesna evidencija da *[[Melissa officinalis]]* i rozmarinska kiselina koju sadrži, inhibiraju GABA transaminaze.

## Reference
Inhibitor GABA preuzimanja

**Inhibitor GABA preuzimanja** (**GRI**) je tip leka koji deluje kao inhibitor preuzimanja neurotransmitera gama-aminobuterne kiseline (GABA) putem blokiranja dejstva transportera gama-aminobuterne kiseline (GAT). To zatim dovodi do povišenja ekstracelularnih koncentracija GABA i stoga do povišenja njene neurotransmisije.

## Indikacije
Ova jedinjenja se koriste za kliničko tretiranje epileptičkih napada, konvulzija, ili epilepsije kao antiepileptici, anksioznih poremećaja kao što su generalizovani anksiozni poremećaj (GAD), društvene fobije (SP) takođe poznate kao socijalna fobija (SAD), i paničnog poremećaja (PD). Oni takođe potencijalno mogu da nađu primenu kao anestetici tokom operacija.

## Spisak inhibitor GABA preuzimanja

* Adhiperforin (nađen u *[[Hypericum perforatum]]* (St. John's Wort))
* CI-966
* Deramciklan (EGIS-3886)
* Guvacin (C10149)
* Hiperforin (nađen u *[[Hypericum perforatum]]* (St. John's Wort))
* Nipekotinska kiselina
* NNC 05-2090
* NNC-711
* SKF-89976A
* SNAP-5114
* Tiagabin (Gabitril)


## Reference
GRI

**GRI** se može odnositi na:

* Inhibitor GABA preuzimanja, jedinjenja koja se vezuju i blokiraju dejstvo GABA transportera
* Gri grafički jezik
Karboksamid

U organskoj hemiji **karboksamidi** (ili amino karbonili) su funkcionalne grupe sa opštom strukturom R-CO-NR'R, gde su R, R', i R organiski supstituenti, ili vodonik.

Dve aminokiseline, asparagin i glutamin sadrže karboksamidnu grupu. Svojstva i reaktivnost karboksamidne grupe proizilaze iz sposobnosti vodoničnog vezivanja -NH2 grupe, kao i karbonilnog kiseonika. Atom ugljenika u karboksamidu ima nisko ležeću LUMO koja može da primi elektronsku gustinu sa nevezujućeg elektronskog para azota, čime se slabi ugljenik-kiseonik veza.

Primeri karboksamida koji se koriste u medicini:
* Karbamazepin
* Okskarbazepin
* Eslikarbazepin acetat

## Reference

## Povezano
* Amidi
Otvarač kalijumskog kanala

**Otvarač kalijum kanala** je tip leka koji posreduje jonsku transmisiju kroz kalijumske kanale.

Primeri lekova iz ove grupe su:
* Diazoksid vazodilatator koji se koristi za tretman hipertenzije, i relaksaciju glatkih mišića
* Minoksidil vazodilator koji se koristi za hipertenziju, kao i za sprečavanje gubitka kose
* Nikorandil vazodilator koji se koristi za tretman angine
* Pinacidil
* Retigabin, antikonvulsant
* Flupirtin, analgetik sa svojstvima mišićnog relaksanta i antikonvulsanta

## Reference

## Povezano
* Blokator kalijumskog kanala
Antagonist vazopresinskog receptora

**Antagonist vazopresinskog receptora** (VRA) je agens koji ometa dejstvo vazopresinskih receptora. Oni se najčešće koriste za tretiranje hiponatremije, posebno kod pacijenata sa kondžestivnim zatajenjem srca, cirozom jetre ili SIADH.

## Tipovi
### Tetraciklini
Demeklociklin, tetraciklinski antibiotik, se ponekad koristi za blokiranje dejstva vazopresina u bubrezima u slučajevima hiponatremije.

### Vaptani
Vaptani su klasa lekova koja deluje putem inhibiranja dejstva vazopresina na njegove receptore (V<sub>1A</sub>, V<sub>1B</sub> i V<sub>2</sub>). Ti receptori imaju mnoštvo funkcija. V1A and V2 receptori su periferno izraženi i učestvuju u modulaciji krvnog pritiska i funkcije bubrega respektivno, dok su V1A i V1B receptori izraženi u centralnom nervnom sistemu. V1A je izražen u mnogim regionima mozga, i povezan je sa raznim društvenim ponašanjima kod ljudi i životinja.

Vaptanska klasa lekova sadrži brojna jedinjenja sa promenljivom selektivnošću. Nekoliko njih su u kliničkoj upotrebi ili u kliničkim ispitivanjima.

;Neselektivni (mešoviti V1A/V2)
* Konivaptan

;V1A selektivni (V1RA)
* Relkovaptan

;V1B selektivni (V3RA)
* Nelivaptan

;V2 selektivni (V2RA)
* Liksivaptan
* Mozavaptan
* Satavaptan
* Tolvaptan

## Reference
Sistem kolektorskih kanala

**Sistem kolektorskih kanala** bubrega sastoji se od serije tubula i kanala koje povezuju nefrone sa mokraćovodom. On doprinosi balancu elektrolita i fluida putem reapsorpcije i ekskrecije, procesa regulisanog hormonima aldosteronom i antidiuretički hormon.

Sistem kolektorskih kanala ima nekoliko komponenti: povezujuće tubule, kortikalne sabirni kanalići, i medularni sabirni kanalići.

## Reference

## Vanjske veze
*  "Collecting Duct (Kidney)"
*  – "Urinary System: kidney, medulla, collecting duct and ascending tubule"
*  – "Urinary System: kidney, H&E, collecting duct and ascending tubule"
Rancho Notorious

***Rancho Notorious*** (), na prostoru bivše Jugoslaviji poznat kao ***Ranč prokletih***, je američki vestern film snimljen 1952. u režiji Fritza Langa. Protagonist, koga glumi Arthur Kennedy, je radnik na ranču kome zaručnicu razbojnici ubiju u pljački i koji ih odluči pronaći i osvetiti se. Radnja pokazuje kako ga trag vodi na izolirani ranč koji vodi bivša barska dama (koju glumi Marlene Dietrich), i koji služi kao utočište i mjesto za zabavu kriminalcima. *Rancho Notorious* se smatra jednim od slabijih ostvarenja u Langovoj filmografiji, iako su kritičari hvalili nastup Marlene Dietrich, koja je pokazala i da nakon nekoliko decenija može biti uvjerljiva *[[femme fatale]]*. Samo snimanje su obilježili sukobi Langa sa vlasnikom studija Howardom Hughesom.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
*
Bend of the River

***Bend of the River*** (), u bivšoj Jugoslaviji poznat pod naslovom ***Na okuci rijeke***, je američki vestern film snimljen 1952. u režiji Anthonyja Manna. Protagonist, čiji lik tumači James Stewart, je izviđač koji nastoji karavan sa doseljenicima dovesti u njihov nov dom u Oregonu. Radnja prikazuje kako se pri tome udruži sa čovjekom sumnjive prošlosti (čiji lik tumači Arthur Kennedy), ali kasnije postane neprijatelj, dijelom i zbog lijepe doseljenice (koju glumi Julie Adams). *Bend of the River* je bio drugi po redu film u kome je Stewart nastupio pod režiserskom palicom Manna, te predstavljao još jedno ostvarenje kojom je ulogom oporog i za nasilje spremnog "graničara" nastojao odbaciti svoj dotadašnji imidž "savršenog" "sveameričkog" momka. Film je sniman na autentičnim lokacijama u Oregonu, te je dobio pohvale što zbog korištenja fotografije u boji, a što zbog realističkih akcijskih scena.

## Uloge
* James Stewart ... Glyn McLyntock
* Arthur Kennedy ... Emerson Cole
* Julie Adams ... Laura Baile
* Rock Hudson ... Trey Wilson, profesionalni kockar
* Lori Nelson ... Marjie Baile
* Jay C. Flippen ... Jeremy Baile
* Howard Petrie ... Tom Hendricks
* Chubby Johnson ... Kapetan Mello
* Stepin Fetchit ... Adam, Mellov pomoćnik
* Harry Morgan ... Shorty, jedan od izdajničkih pomoćnih radnika
* Jack Lambert ... Red, drugi pomoćni radnik
* Royal Dano ... Long Tom, treći nepouzdani pomoćni radnik
* Frances Bavier ... Mrs. Prentiss (kasnije poznata kao Tetka Bee u TV-seriji *[[The Andy Griffith Show]]*)

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
*
Monty Stratton

**Monty Franklin Pierce Stratton** (21. maj 1912 – 29. septembar 1982), poznat po nadimku "Gander" (, po trika koji je koristio u igri), bio je američki bejzbolski pičer koji je nastupao u Major League Baseballu. Poznat je po tome što mu je karijera prekinuta nesrećom u lovu 1938. godine zbog koje mu je morala biti amputirana noga. Usprkos toga, Stratton je, koristeći nožnu protezu, nastupao u nižim bejzbolskim ligama do 1948. do 1953. Njegov povratak na teren je bio tema biografskog filma *[[The Stratton Story]]*, u kome je njegov lik tumačio Jimmy Stewart.

## Izvori

## Vanjske veze

* The Deadball Era 
*