open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yoncalla

**Yoncalla** (Yonkalla).- Jedno od manjih plemena porodice Kalapooian koje je obitavalo na Elk Creeku i Calapooya Creeku, manjim pritokama Umpque u Oregonu. Pleme je najznačajnije po tome što jezično čine jednu od tri glavne skupine porodice Kalapooian. U povijesti Oregona nisu igrali neku veću ulogu, a u ranom 20. stoljeću gotovo su nestali. Kod Yoncalla se spominju dva lokalna naziva Chayankeld i Tsantokayu od kojih za prve nije jasno jesu li predstavljali neki pod-ogranak ili je obična varijanta naziva ‘Ayankeld’. Ime Yoncalla dolazi od domorodačkog Ayankeld ili Tch'Ayanke'ld i prevedeno označava ‘narod koji živi u Ayankeldu’ ("those living at Ayankeld’). Zajedno sa srodnim plemenima Yamel, Atfalati i Santiam smješteni su na rezervat Grand Ronde, zajedno s još nekih dvadeset plemena među kojima i Rogue River, Umpqua, Chasta, Calapooya, Molalla, Salmon River, Tillamook i Nestucca Indijanci. Godine 1911. izbrojano je tek 11 Yonkalla. Spomen na njih čuva tek jedno mjestašce u okrugu Douglas u Oregonu. 

Yonkallama su dom bile planine Calapooya, sjeveroistočno od Roseburga. Kao i ostali Calapooye bili su polunomadi sa stalnim zimskim naseljima. Nešto zastarjele agrikulture tipa posijeci-i-spali bilo je prisutno kod Kallapooian plemena, prilikom ovakovih paljenja vegetacije žene bi obavezno pokupile izgorjele skakavce koji su se kod nekih Indijanaca smatrale poslasticom. Kopanje camas i wapato-korijenja također je bilo učestalo a sakupljali su i razne orahe i žir. U toplijim mjesecima Indijanci bi lutali dolinom Willamette, dok bi se društveni život vodio tek u hladnim zimskim mjesecima kada bi se stanovnici sela vratili kućama. Lov zbog mesa i kože također je bio važan kao i ribolov (losos i jegulja) i neka vrsta pastrve poznata kao 'steelhead trout' Oncorhynchus mykiss; kalifornijska pastrva.

Predmeti kao što su toljage od kitove kosti, noževi od opsidijana i školjke dentallium simboli su njihove kulture. Do robova (ropstvo je bilo prisutno) i žena dolazilo se kupnjom. Za novac je služila dentallium školjka štto je karakteristično plemenima ovoga područja, trgovina između primorskih i kontinentalnih plemena bila je naravno vrlo živa.

## Izvori
Opsidijan

**Opsidijan** (, , , ) je vulkansko staklo tj. vulkanska stena izgrađena skoro potpuno od staklaste materije. Ovaj tip prirodnog stakla, se stvorio u ekstruzivnim magmatskim stenama brzim hlađenjem lave obogaćene lakim materijalima, a posebno silikatima, tako da se nisu stigli formirati kristali. Opsidijan se uobičajeno nalazi na krajevima riolitske lave, gde je hlađenje lave brzo. Pošto nemaju kristala opsidijanske oštrice mogu doseći molekularnu tankoću, tako da se znaju koristiti kao oštrice skalpela.

## Poreklo i svojstva

Opsidijan je poput minerala, ali nije pravi mineral, jer nema kristalnu rešetku. Ponekad se klasifikuje kao mineraloid. Dok je stena poput bazalta tamna zbog feromagnetnog obogaćenja, opsidijan se uglavnom sastoji od silicijum dioksida, obično 70% ili više. Njegov sastav je veoma sličan granitu ili riolitu. Opsidijan je metastabilan na zemljinoj površini, tj. vremenom se staklo kristalizuje. Zbog toga nema opsidijana starijeg od doba krede. Prisustvo vode ubrzava raspad opsidijana.

Dok je čisti opsidijan obično taman boja mu varira zavisno od nečistoća. Gvožđe i magnezijum obično daju opsidijanu tamnozelenu do smeđu ili crnu boju. Ponekad postoje umeci kristobalita u opsidijanu, pa se dobija opsidijan snežna pahuljica. Ponekad sadrži gasove, zaostale od toka lave, tako da se mogu naći i takvi interesantni primeri opsidijana.
Tipična tvrdoća je 5 do 5,5, a relativna gustina je 2,6

## Nalazišta

Može se naći na raznim lokacijama širom sveta, gde su se dešavale riolitske erupcije. Opsidijan se nalazi u sledećim državam i mestima:
* Jermenija
* Meksiko
* Turska
* Italija
* Grčka
* Škotska
* Staklena planina, severozapad SAD
* Injo krateri, Sijera Nevada, SAD
* Jelouston, SAD

## Nekadašnja upotreba

Opsidijan je bio veoma cenjen u kameno doba, jer su se od njega mogle praviti oštrice i vrhovi strela. Mogao se i polirati, tako da su se od njega pravila i rana ogledala.

U Srednjoj Americi, a posebno Meksiku se pre Kolumba mnogo koristio opsidijan. Koristio se za alatke i kao dekorativni objekt. Pravili su i jedan oblik mača ili sablje pomoću opsidijana stavljenog na drvo. To veoma oštro oružje nanosilo je neprijatelju teške rane. Indijanci su nalazili opsidijan širom Severne Amerike. Svaki vulkan je proizvodio različit oblik opsidijana, tako da je to omogućilo arheolozima da prate poreklo artefakata od opsidijana. Na isti način se moglo pratiti poreklo opsidijana i alatki od njega u antičkoj Grčkoj. Opsidijanskim sečivima se trgovalo na velike udaljenosti od obala. Opsidijan se koristio i pri pravljenju velikih kamenih statua na Uskršnjim ostrvima.

## Savremena upotreba
Danas se opsidijan koristi u hirurgiji srca, jer su opsidijanski skalpeli mnogo oštriji od najkvalitetnijih čelika. Sečiva na taj način postaju tanka, gotovo molekularne tankoće, pa je rez čistiji, što izaziva brže zacelenje i manje ožiljaka.

## Povezano
* Spisak stena
## Reference

## Literatura
* USGS Obsidian photo glossary 
* Jim Miller, ''Obsidian is Hot Stuff'', Volcano World 
* Obsidian: Mineral galleries 
* Carlos Mordo, Easter Island (Willowdale, Ontario: Firefly Books Ltd., 2002) 109 
* Mindat with location data
A priori

**A priori** je atribut koji se koristi za zaključivanje ili prihvatanje nekog stanovišta (stava, mišljenja) na osnovu pretpostavki koje iskustveno nisu doživljene i empirijski nisu proverene, ili uopšte empirijski nisu proverljive.

## Reference
Determinizam

**Determinizam** je filozofsko učenje po kojem je sve što postoji povezano kauzalnim, uzročno-posledičnim vezama, materijalne ili nematerijalne prirode. Prema ovoj doktrini, nema slučajnosti, proizvoljnosti, niti slobodnog čina u univerzumu, već je sve unapred određeno prethodnom istorijom zbivanja.

## Napomene

## Vanjske veze
* Determinizam i filozofija slobode
Zakon ćutanja

**Zakon ćutanja** ili **zakon šutnje**, a ponekad i **zid ćutanja**, je naziv za skup običaja ili neformalnih normi na temelju kojih je pripadnicima određene društvene grupe (porodica, klan) ili organizacije (tajno udruženje, politička stranka, vojna jedinica) zabranjeno javnosti ili organima vlasti iznositi određena saznanja kojih se tiču njih samih ili drugih pripadnika iste grupe, bez obzira da li o tome postojala zakonska obaveza ili ne. To se prvenstveno odnosi na saznanja za koje se smatra da bi njihovo objavljivanje pripadnicima grupe ili grupi u cjelini moglo nanijeti određenu štetu.

Najčešće se kao primjer organizacija koje primjenjuju zakon ćutanja navode grupe organiziranog kriminala, a kao predmet zakona šutnje njihove protuzakonite odnosno ilegalne aktivnosti. Najpoznatiji takav primjer je omerta koju prakticiraju organizacije italijanske mafije, a koja je u mnoge suvremene rječnike ušla kao svojevrsni sinonim za zakon ćutanja. S druge strane, zakon ćutanja se može odnositi i na porodice, odnosno njihova nastojanja da radi izbjegavanja sramote zataje kompromitirajuća saznanja o nemoralnom ponašanju nekih svojih članova.

Fenomen sličan zakonu ćutanja u nekim slučajevima provode i državne institucije, ali ih na to, umjesto "neslužbenih" normi prisiljavaju pozitivni pravni propisi, koji se tiču bilo nacionalne ili javne bezbjednosti, bilo zaštite prava građana na privatnost. U tom se slučaju ne govori o zakonu ćutanja nego o službenoj tajni.

## Povezano
* Ljekarska tajna
* Advokatska tajna
* Ispovjednička tajna
* Doušnik
* Pokajnik
Skalar

**Skalar** može biti:

* Skalar (matematika), broj naspram vektora, funkcije ili drugih objekata.
* Skalar (fizika), fizička veličina koja ima istu vrednost u svakom koordinatnom sistemu. 
* Skalar (računarstvo), atomska veličina koja u jednom momentu može da ima samo jednu vrednost spram niza, matrice itd.
* Skalar (riba), akvarijumska ribica iz familije ciklida.
* Skupoceni skalar, vrsta mekušca
 
## Povezano

* Skalarno polje
* Skalarno množenje
* Pseudoskalar
* Skalarni procesor
* Skalarno sprezanje
* Skalarna interakcija
Tatomir Anđelić

**Tatomir P. Anđelić** 11. novembar 1903 – 7. avgust 1993) je srpski matematičar i stručnjak za mehaniku, akademik Srpske akademije nauka i umetnosti.

## Biografija
Tatomir Anđelić je rođen 11. novembra 1903. godine u zaseoku Bukovac, između Čačka i Kraljeva, Bečanj, opština mrčajevačka, srez kraljevački, Srbija, kao jedno od šestoro dece Pavla i Dmitre Anđelić. Majka mu je bila nepismena, a otac zemljoradnik sa četiri razreda tadašnje gimnazije, ali i narodni poslanik - demokrata. Tatomir je imao pet sestara.

Osnovvnu školu je završio u Mrčajevcima 1914, a nastavio je školovanje tek 1919. (posle završetka rata). Za godinu dana ispolagao je šest razreda gimnazije, a naredna dva razreda je redovno pohađao i viši tečajni ispit je položio juna 1922. u gimnaziji u Čačku. Danas ga se Gimnazija u Čačku seća kao jednog od svojih najpoznatijih učenika.

Prema sopstvenoj želji studirao je matematiku, fiziku i astronomiju na Univerzitetu u Hajdelbergu u periodu 1922-1927. Školsku 1927/28. proveo je na Filozofskom fakultetu u Beogradu, gde je juna 1928. završio matematičku grupu nauka. Na njegovo formiranje kao naučnika posebnog su uticaja imali Mihailo Petrović (1868-1943), Milutin Milanković (1879-1958) i Anton Bilimović (1879-1970).

U periodu od oktobra 1928. do septembra 1945. bio je profesor matematike srednje škole, uglavnom u Drugoj beogradskoj gimnaziji (koja se tada zvala Druga muška realna gimnazija). Istovremeno je držao i vežbe iz racionalne mehanike kod prof. Bilimovića na fakultetu, kao honorarni asistent. Ispit za profesora srednje škole položio je 1932.

Doktorsku disertaciju *Diferencijalne jednačine kretanja neholonomnog sistema u inkompresibilnoj tečnosti* odbranio je februara 1946. Posle razdvajanja Filozofskog fakulteta 1947. pripao je novoosnovanom Prirodno-matematičkom fakultetu, gde je 1948. izabran za docenta pri Katedri za mehaniku i astronomiju. Od 1. jula 1951. je vanredni profesor za predmete mehanike, a od 1. maja 1957. je redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta. Bio je šef Katedre za mehaniku i astronomiju 1954-1962, a posle njenog razdvajanja šef Katedre za mehaniku 1964-1971. Kada je 1971. Katedra je u okviru reorganizacije PMF postala Institut mehanike PMF u Beogradu, postao je upravnik tog Instituta. Bio je dekan Prirodno-matematičkog fakulteta 1958-1962. Otišao je u penziju 1974. godine.

Izabran je 17. decembra 1959. za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti, a 21. marta 1974. za njenog redovnog člana.

Bio je i dopisni član Međunarodne astronautičke akademije u Parizu od 1969. i JAZU od 1975. Dobitnik je Sedmojulske nagrade.

Umro je 7. avgusta 1993. u Beogradu u svojoj 90. godini.

## Naučni rad

Profesor Anđelić je prvi koji je u bivšoj Jugoslaviji uveo tenzorski račun i prvi stvarao podmladak koji je počeo da se bavi tim snažnim oruđem mehaničkih nauka.

Objavio je više radova iz racionalne mehanike i Rimanove geometrije. Autor je više srednjoškolskih i univerzitetskih udžbenika.

## Vanjske veze
* Biografija na sajtu SANU
*
William Rowan Hamilton

**Vilijam Rouan Hamilton** ( 4. avgust 1805. - 2. septembar 1865, Dablin, Irska) je bio irski matematičar, fizičar i astronom koji je dao značajan doprinos razvoju optike, dinamike i algebre. U najranijoj mladosti Hamilton ispoljava talenat u oblasti lingvistike, pesništva i uopšte književnosti i filozofije.

Na njega je velik uticaj imao njegov ujak Džejms Hamilton. Sa trinaestak godina znao je isto toliko jezika. Lingvistika, kao i klasična literatura, zaokupljala ga je čitav život. Vrlo rano je ispoljio matematički talenat. Završio je studije na Trinit koledžu. Po završetku studija dobio je mesto profesora matematike i astronomije na Trinit koledžu. Bavio se optikom, matematičkom fizikom, manje astronomijom... U svetu matematike postao poznat po kvaternionima a u svetu mehanike i fizike po takozvanim Hamiltonovim jednačinama kao po varijacionom principu poznatom pod imenom Hamiltonov princip .

## Povezano
* Kejli-Hamiltonova teorema

## Vanjske veze

*
Kvaternion

**Kvaternion** predstavlja zbir skalara i vektora i kao takav objekat nije ni vektor ni skalar. Pojam kvaterniona uveo je Hamilton. Primer kvateriona možemo naći pri proučavanju rotacije tela oko nepomične ose.
Kada podelimo dva skalara recimo m i n dobijamo opet skalar p=m/n što možemo napisati kao m=pn. Po analogiji količnik dva vektora ** a** i **b** koji u opštem slučaju nisu kolinearni je neka veličina koju označavamo sa **Q** pri čemu kao takva treba da zadovoljava jednakost **a** =**Q** **b** . Proizvod **Q** **b** geometrijski predstavlja deformaciju (s obzirom da vektori nisu u opštem slučaju kolinearni) i obrtanje vektora ** b** za ugao Θ=q ::= a + bi + cj + dk \! gde su  a,b,c,d\in\mathbb{R}

a i\!, j\! i k\! ispunjavaju sledeće uslove:

::

## Matrični oblik
Ako su elementi matrice kompleksni brojevi onda je ona dimenzije 2 * 2
: \begin{pmatrix} a+bi & c+di \\ -c+di & a-bi \end{pmatrix}

Za realnu matricu:
: \begin{pmatrix}
 \;\; a & b & \;\; c & d \\ 
 \;\; -b & \;\; a & -d & c \\
 \;\; -c & \;\; d & \;\; a & -b \\
 \;\; -d & \;\; -c & \;\; b & \;\; a 
\end{pmatrix}

Gde su  a,b,c,d\in\mathbb{R}.
Hamiltonijan

**Hamiltonijan** je funkcija ili operator, u zavisnosti od toga da li se koristi u kontekstu klasične ili kvantne mehanike, koji je od centralnog značaja za opis vremenske evolucije u fizici.

## Hamiltonijan u klasičnoj fizici
U klasičnoj fizici Hamiltonijan je definisan kao Ležandrova transformacija lagranžijana. Naime, kako se uzima da je lagranžijan funkcija genralisanih koordinata, generalisanih brzina i vremena u situaciji u kojoj je pogodnije koristiti generalisane impulse potrebno je izvršiti transformaciju koja će dovesti do pojave tražene zavisnosti. Dotična transformacija je ležandrova transformacija i u njoj se zavisnost od generalisanih brzina smenjuje zavisnošću od generalisanih impulsa. Ona glasi

H(q_i, p_i, t)=\sum_{k=1}^{n}p_k \dot{q}_k-L(q_i, \dot{q}_i, t)

, gde i=1...n, -{n}- je broj stepeni slobode sistema, -{L}- lagranžijan sistema, a q_i, \dot{q}_i, p_i, t generalisane koordinate, generalisane brzine, generalisani impulsi i vreme respektivno. Ovo je istovremeno definiciona relacija za hamiltonijan. U slučaju kada je kinetička energija sistema homogena kvadratna funkcija generalisanih brzina hamiltonijan je jednak ukupnoj energiji sistema. Ovo je najčešći slučaj i hamiltonijan se često poistovećuje sa ukupnom energijom sistema.

Izražene preko hamiltonijana, jednačine kretanja sistema (koje se zovu Hamiltonove jednačine) glase

\dot{q}_i=\frac{\partial H}{\partial p_i}

\dot{p}_i=-\frac{\partial H}{\partial q_i}+Q_i^{nepot}

, gde Q_i^{nepot} predstavlja nepotencijalne generalisane sile. Ove jednačine pružaju nekoliko pogodnosti, među kojima su: impulsi i koordinate figurišu simetrično u jednačinama i jednačine su diferencijalne jednačine prvog reda.

Hamiltonov formalizam u klasičnoj mehanici je takođe značajan zato što pokazuje analogije između klasične i kvantne mehanike.

## Hamiltonijan u kvantnoj mehanici
U kvantnoj mehanici hamiltonijan je hermitski operator i pridružen je opservabli energije. Vremensku evoluciju kvantnog sistema diktira hamiltonijan preko Šredingerove jednačine

i\hbar\frac{\partial |\psi\rangle}{\partial t}=\hat{H}|\psi\rangle

, gde je \hat{H} hamiltonijan, a|\psi\rangle stanje sistema.

Kako hamiltonijan predstavlja energiju, njegove svojstvene vrednosti predstavljaju moguće energije koje sistem može da poseduje. Svaka opservabla čiji operator komutira sa hamiltonijanom predstavlja održanu veličinu.
Cayley-Hamiltonov teorem

**Cayley-Hamiltonov teorem** (hrv.) ili **Kejli-Hamiltonova teorema** (srp.) je jedna od najznačajnijih tvrdnji u linearnoj algebri. Teorem glasi:

:*Svaka kvadratna matrica poništava svoj [[karakteristični polinom]].*

Promotrimo na primjer matricu:

:A = \begin{bmatrix}1&2\\
3&4\end{bmatrix}.

Njen karakteristični polinom je:

:p(\lambda)=\begin{vmatrix}\lambda-1&-2\\
-3&\lambda-4\end{vmatrix}=(\lambda-1)(\lambda-4)-2\cdot3=\lambda^2-5\lambda-2.

A u saglasnosti s Cayley-Hamiltonovim teoremom:

:A^2-5A-2I_2=0
Skalar (matematika)

Skalar je pojam iz matematike prisutan i u fizici, koji je uveden prvenstveno da bi se razlikovale veličine koje se pojavljuju u prirodi, a imaju pravac i smer. Skalar je, dakle, veličina koja nema svoj pravac i smer, kao što to ima vektor. Njegova je vrednost uvek realan broj.

Primer skalara je zapremina, masa, temperatura i energija.

## Povezano
* Skalarni proizvod vektora
* Vektor
* Tenzor
124.

__NOTOC__

Godina **124.** (**[[rimske brojke|CXXIV]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Glabriona i Flaka** (ili, rjeđe, **godina 877. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 124. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Rimski car Hadrijan posjećuje Grčku, gdje, kao veliki štovatelj tamošnje kulture, postaje prvi car koji je iniciran u drevni kult Eleuzinskih misterija. Također naređuje da se dovrši nekoliko vijekova odgađana izgradnja hrama Olimpijejona u Ateni.
* Nahapana, kralj Skita u sjevernoj Indiji je poražen u borbi sa kraljem Andhra Gautamiputra Satakarnijem, a što predstavlja završetak skitske dinastije Ksaharâta.
* Dječak po imenu Antinoj postaje najomiljeniji član pratnje rimskog cara Hadrijana prilikom njegovih putovanja po Carstvu.

## Rođenja
*

## Smrti
* Nahapana, kralj Skita
* Marcus Annius Verus (pretor), rimski velikdostojnik i otac Marka Aurelija
Marko Anije Ver (pretor)

**Marko Anije Ver** (*Marcus Annius Verus*, ? - 124) bio je rimski velikodostojnik iz doba Pet dobrih careva, poznat prije svega kao biološki otac budućeg cara Marka Aurelija.

Ver je bio sin senatora Marka Anija Vera i Rupilije Faustine. Brat mu je bio Marko Anije Libon a sestra Faustina Starija, buduća supruga cara Antonian Pija. Oženio se za Domicijom Lucilu, nasljednicu bogate porodice vlasnika tvornice opeka. S njom je imao dvoje djece - sina Marka i kćer Aniju Kornificiju Faustinu. Umro je oko 124. godine.

Marko Aurelije, koji je u vrijeme očeve smrti imao 3 godine, u svojim *[[Meditacije (Marko Aurelije)|Meditacijama]]* citira navode suvremenika koji tvrde kako je Ver bio "oličenje skromnosti i muževnosti".

## Napomene
Olimpijejon

**Hram Olimpskog Zeusa** ili **Olimpijejon** (stgrč. *Ὀλυμπιεῖον*), naziv za dva starogrčka hrama:
* Hram Olimpskog Zeusa (Agrigento)
* Hram Olimpskog Zeusa (Atena).

## Povezano

* Zeusov hram u Olimpiji.
Eleuzinske misterije

**Eleuzinske misterije** () su bile inicijanske ceremonije koje su se svake godine održavale među poklonicama kulta grčkih boginja Demetre i Perzefone u Eleuzini. Predstavljaju najpoznatiji i najvažniji od svih misterijskih kultova u antici. Vjeruje se da su se Eleuzinske, kao i druge misterije, u Grčkoj pojavile za vrijeme mikenskog perioda (cca. 1800-1200. pne.) odnosno da su se ustalile oko 1500. pne. Neki naučnici, pak, tvrde da je kult predstavljao nastavak štovanja još drevnijih minojskih boginja. Taj je misterijski kult trajao dvije hiljade godina. Predstavljao je važan festival helenske ere, a kasnije je prihvaćen i u Rimu. Naziv grada Eleuzina predstavlja varijantu imenice έλευσις, *éleusis*, dolazak.

Obredi, ceremonije kao i sama vjerovanja kulta su održavana tajnima, a za inicijaciju se vjerovalo kako poklonika spaja s bogovima, donosi mu božanske moći i nagrade u zagrobnom životu. Postoje mnoge slike i grnčarija na kojima su prikazani neki detalji misterija. S obzirom da su oni uključivali vizije i zamišljanja zagrobnog svijeta, neki učenjaci vjeruju da su Eleuzinske misterije uključivale konzumaciju psihodeličnih tvari.

## Reference

## Vanjske veze

* A description  of the Mysteries.
* The Eleusinian Mysteries , Edward A. Beach.
* The Eleusinian Mysteries, Thomas R. Martin, from *An Overview of Classical Greek History from Homer to Alexander*.
* Images of Inscriptions about the Mysteries at Eleusis, Cornell University Library.
* Foreword and first chapter from ''The Road to Eleusis''  R. Gordon Wasson, Albert Hofmann, Carl A. P. Ruck
* ''Rosicrucian Digest'' vol. 87 devoted entirely to the Eleusinian Mysteries

### Moderna praksa
Ovdje su navedene paganske, neo-paganske i rekonstrukcionističke vjerske grupe koje nastoje održavati moderne verzije Eleuzinskih misterija za svoje čllanove. One uključuju:
* Hellenion
* Summerland Grove
* Magickal Mystery Tours 
* Spring Mysteries Festival
Ilija (ime)

**Ilija** je muško biblijsko ime. Potiče iz starohebrejskog „Elijahu“ (*Eliyahu*) u značenju „Bog je Jahve“. Koristi se u Srbiji, Makedoniji i Hrvatskoj, gde predstavlja slovensku varijantu imena Elijah (ili Elias) i u Bugarskoj, gde predstavlja transkripciju imena Iliya ().

## Istorijat
Ilija je bio prorok iz Starog zaveta. Ovo ime je prisutno kod muslimana u arapskom obliku **Iljas**. Kod Srba je nazvan Ilija Gromovnik, jer je u narodnoj tradiciji nasledio slovenskog boga gromovnika Peruna. 

## Popularnost
U Srbiji je ovo ime u periodu od 2003. do 2005. bilo na 34. mestu po popularnosti. U Makedoniji je 2006. bilo na sedmom mestu. U južnoj Australiji je 1997, 1999. i 2000. bilo među prvih šeststo.

## Zanimljivost
U Slovačkoj postoji naseljeno mesto koje nosi naziv Ilija.

## Napomene
Superkiseline

**Superkiseline** predstavljaju kiseline čija je kiselost veća nego kiselost 100% čiste sumporne kiseline, koja ima Hametovu funkciju kiselosti (H0) u iznosu -12. Komercijalno dostupne superkiseline uključuju trifluorometansulfonsku kiselinu (CF3SO3H) koja je takođe poznata pod imenom triflična kiselina, i fluorosulfonska kiselina (FSO3H), pri čemu su obe oko hiljadu puta jače od sumpore kiseline. Najjače superkiseline se pripremaju kombinacijom dvije komponente, jakom Luisovom kiselinom i jakon Bronstedovom kiselinom. Najjača poznata superkiselina je fluoroantimonska kiselina.

## Istorijat
Izraz superkiselina je prvi upotrijebio James Bryant Conant 1927. da bi opisao kiseline koje su bile jače od uobičajenih neorganskih kiselina. George A. Olah je pripremio takozvanu magičnu kiselinu koja je dobila to ime zbog svoje sposobnosti da napada ugljovodonike, miješanjem antimon petafluorida (SbF5) i fluorosulfonske kiseline. Ime je dobijeno nakon što je svijeća bila stavljena u uzorku magične kiseline. Svijeća se rastvorila što je pokazalo sposobnost kiseline da protonizuje ugljovodonike, koji se ne protonizuju pod dejstvom uobičajenih kiselina.

Bilo je pokazano da na 140&nbsp;°C FSO3H–SbF5 će pretvoriti metan u tercijalni butil karbokatjon a ta reakcija počinje protonizovanjem metana:
:CH4 + H+ &rarr; CH5+
:CH5+ &rarr; CH3+ + H2
:CH3+ + 3 CH4 &rarr; (CH3)3C+ + 3H2

## Najjače kiseline
Najjači sistem superkiseline je fluoroantimonska kiselina, koja se dobije kombinacijom fluorovodonične kiseline i SbF5. U ovom sistemu HF otpušta svoj proton (H+) tako što se F− jon vezuje za antimon pentafluorid. Rezultujući anjon (SbF6−) je ujedno slabi nukleofil i slaba baza. Nakon toga proton ostaje sam, što dovodi do velike kiselosti sistema. Fluoroantimonska kiselina je 2×1019 jača of 100% sumporne kiseline.

## Primjena
Najčešća primjena superkiselina je obezbjeđivanje okruženja da bi se dobili i održavali organski katjoni koji su korisni kao intermedijeri u raznim organskim reakcijama, kao što su dobijanje plastike ili benzina sa visokim oktanskim brojem.

## Povezano
* Superbaze
125.

__NOTOC__
Godina **125.** (**[[rimske brojke|CXXV]]**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Paulina i Ticija** (ili, rjeđe, **godina 878. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 125. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

== Događaji ==
=== Rimsko carstvo === 
* mart - [[Hadrijan]]ova turneja u Grčkoj: predsedava [[Dionizijski festival|Dionizijskim festivalom]].
** Daje sredstva da se dovrši [[Hram Olimpskog Zeusa (Atena)|Hram Olimpskog Zeusa]] u Ateni.
** Na povratku u Rim, obišao je Siciliju.
* Hadrijan u [[Rim]]u dovršava [[Panteon (Rim)|Panteon]] u njegovom današnjem obliku.
* [[Marcije Turbon]] je pretorijanski prefekt (do 134). 
* 125/128 - [[Papa Telesfor]] nasljeđuje [[Papa Sikst I|Siksta I]] kao osmi po redu [[papa]].
* Hadrijan provodi agrarnu reformu temeljem koje je zemlja u carskom vlasništvu raspodijeljena malim seljacima. (?)
* U [[Satira X|Satirama Juvenala]] se prvi put spominje fraza [[hljeba i igara]] (*panem et circenses'').
* Počinje izgradnja Hadrijanove vile u Tivoliju (približni datum). Ove godine je iz vile poslato jedno zvanično pismo.

### Kina
* 30. 4. - Umro je Car An od Hana (sahranjen je 11. 6. i dobio hramovno ime Gongzong). 
* 18. 5. - Udova carica Yan Ji postavlja mladog Liu Yija, markiza od Beixianga za cara, poznatog kao car Shao, "mladi car" (mladi princ Bao, sin pokojnog Ana, od ranije je potisnut). Caričina braća ubrzo postaju najmoćniji zvaničnici.
* 10. 12. - Mladi car umire od bolesti. Evnusi na čelu sa Sun Chengom izvode prevrat u korist princa Baoa. Klan Yan je masakriran nakon nekoliko dana borbi.
* 16. 12. - Desetogodišnji princ Bao postaje car Shun (do 144). Blage je naravi ali nesposoban, korupcija i opadanje dinastije se nastavljaju.
* Ban Yong je ostvario pobedu nad kraljem Džimase u Zapadnim oblastima.
* Zhang Heng, kineski učenjak u službi dinastije Han, stvara prvu obručastu sferu na hidraulični pogon.

### Indija
* Gautamiputra Satakarni, kralj indijske dinastije Andhra , uništava kraljevstvo Maharashtra kraj današnjeg Bombaja te tako uspostavlja dominaciju nad centralnom Indijom od obale do obale.

## Rođenja
* Lucije Ferenije, keramičar iz današnjeg Heerlena
* Aulo Gelije, rimski pisac

## Smrti
* Han Andi, kineski car iz dinastieje Han (b. 94)
* Markiz od Beixianga, pripadnik kineske dinastije Han, ubijen
* Tamel, kršćanski mučenik u Rimskom Carstvu
Tamel (mučenik)

**Sveti Tamel i drugovi** (*Thamel*, ? - 125) je naziv koji se koristi za grupu ranih kršćanskih mučenika iz 2. vijeka. Tamel je po predaji živio u istočnom dijelu tadašnjeg Rimskog Carstva i bio svećenik poganskog božanstva prije nego što se preobratio na kršćanstvo. Zajedno sa sestrom je pogubljen prilikom progona kršćana pod vlašću cara Hadrijana.

## Napomene
Panhelenion

**Panhelenion** ili **Panhelenijum** ( je naziv za savez grčkih polisa osnovan godine 131/32. na poticaj rimskog cara Hadrijana prilikom njegovog posjeta Grčkoj. Hadrijan, poznat kao iskreni poklonik grčke kulture i jedan od najvećih filhelena među rimskim carevima, tu je instituciju zamislio kao svojevrsno oživljavanje političkih institucija iz klasičnog perioda, odnosno velikog panhelenskog saveza koji je prema Hadrijanovoj idealističkoj predodžbi u 5. vijeku pne. porazio Perzijsko Carstvo i tako spasio zapadni svijet. Savez je formalno sjedište imao u Ateni, a članovi su mu bili mnogi znameniti i nekoć moćni gradovi iz klasičnog perioda kao što su Sparta, Korint, Argos, Megara, Halkida, ali i kasnije osnovani gradovi kao Solun te pojedina naselja na Kreti. S obzirom da je Grčka već vijekovima bila pod rimskom vlašću, savez je imao više religijski nego politički karakter; godine 137. su u njegovoj organizaciji održane u Ateni održane Panhelenske igre po uzoru na drevne atenske Panateneje. Međutim, vrlo brzo su na vidjelo izašla tradicionalna suparništva i razmirice, tako da je ubrzo nakon smrti Hadrijana kao njegovog glavnog podupiratelja Panhelenion prestao postojati.

## Literatura
*
Telesfor

**Telesfor** je bio osmi papa, nasljednik Siksta I., od oko 126. do oko 137. Katolička Crkva štuje ga kao sveca.

## Biografija
Čini se da je rođen u Kalabriji u grčkoj obitelji, te da je prije dolaska u Rim dulje vremena živio kao pustinjak u Palestini i u Egiptu. Moguće je da je bio među pustinjacima na brdu Karmel, pa su ga i karmelićani ubrojili među svoje svece.

Pontifikat mu je započeo u vrijeme vlasti cara Hadrijana, a završio u doba Antonina Pija. Budući da je središte Carstva bilo plodno tlo za širenje raznih ideja, u Rim su se u to vrijeme doselili brojni heretici. Glavni krivovjerni nauk toga doba bila je gnoza kojoj se Telesfor odlučno protivio, jer je držao da bi ona mogla odvući kršćanstvo prema misticizmu vrlo udaljenom od stvarnosti. Najviđeniji predstavnik ovog nauka bio je Valentin koji se upravo u tom razdoblju iz Egipta preselio u Rim, gdje se oko njega kroz više od dvadeset godina skupio veliki broj sljedbenika.

Na temelju podataka što ih donosi *[[Liber pontificalis]]*, zaključuje se da je upravo Telesfor uveo polnoćke, jutarnje mise i liturgiju trećeg časa o blagdanu Božića, slavljenje Uskrsa u nedjelju, post u korizmi, te pjevanje himna *[[Gloria]]* što ga je prema nekim izvorima sastavio sam Telesfor.

## Mučeništvo i štovanje

Irenej Lionski navodi, da je Telesfor podnio „slavno mučeništvo“ (*Adversus haereses*), što potvrđuje i Euzebije Cezarejski u svojoj „Povijesti Crkve“. Pokopan je u Vatikanu. U Rimokatoličkoj Crkvi spomendan mu je 5. siječnja, a u pravoslavlju 22. veljače.

## Rimski martirologij
U Rimskom martirologiju o njemu piše:
Heerlen

**Heerlen** () je grad i općina u jugoistočnoj Nizozemskoj Općina je druga po veličini u provinciji Limburg. Tvori dio Parkstad Limburga, (nekada poznat kao "Oostelijke Mijnstreek"), aglomeracije sa oko 220.000 stanovnika.

Nakon što je osnovan u rimsko doba, te relativne nevažnosti u srednjem vijeku, Heerlen je krajem 19. vijeka postao središte eksploatacije ugljena u Nizozemskoj. U 20. vijeku je na njegov izgled značajno uticao arhitekt Frits Peutz, poznat po zgradi Glaspaleis (*Staklena palača*), koja se smatra jednom od važnijih arhitektonskih znamenitosti Evrope 20. vijeka.

## Vanjske veze

* Službena stranica
* Thermae Museum
* Coriovallum
Lucije Ferenije

**Lucije Ferenije** (*Lucius Ferenius*, današnji Dilzen u Belgiji, 125. – današnji Heerlen u Nizozemskoj, cca. 150) je bio rimski grnčar. Poznat je po posudi čiji su ostaci iskopani 1971. godine, a na kojoj se nalazio kratki Ferenijev tekst u kome opisuje svoj život.
Satire (Juvenal)

***Satire*** je naziv za zbirku satiričkih pjesama koje je krajem 1. i/li početkom 2. vijeka napisao rimski pjesnik Juvenal. Zbirka se sastoji od 16 pjesama grupiranih u pet knjiga; pjesme za temu imaju društvo i običaje tadašnjeg Rima, a Juvenal, naslanjajući se na tradiciju ranijih autora kao što su Gaj Lucilije, Horacije i Persije iznosi kritički stav prema svojim suvremenicima, dijelom kroz ironiju, a dijelom iskazujući neskriveni bijes. Vjeruje se da je oštra kritika poganskog Rima razlog zbog koga je Juvenalov tekst bio popularan među kasnijim kršćanskim prepisivačima te, za razliku od djela drugih antičkih autora ostao relativno sačuvan do srednjeg vijeka.

Juvenalove *Satire* su poznate kao i izvor brojnih današnjih popularnih poslovica kao što "u zdravom tijelu zdrav duh" (*mens sana in corpora sano*) i "tko će čuvati čuvare" (*[[Quis custodiet ipsos custodes?]]*), odnosno izraza kao "rijetka ptica" (*rara avis*) i "hljeba i igara" (*panem et circenses*)

## Vanjske veze
* Juvenal's 16 "Satires" in Latin, at The Latin Library
* Juvenal's Satires 1, 2, and 3  in Latin and English (translation G. G. Ramsay) at the Internet Ancient History Sourcebook
* Juvenal's Satire 3  in Latin and English, at Vroma
Farma

**Farma**, **poljoprivredno imanje**, **gospodarstvo** ili **gazdinstvo**, ponekad **seljačko imanje**, je naziv za imanje, odnosno zemljište koje sa pripadajućim objektima - kućama i drugim građevinama (ambari, staje, skladišta), poljoprivrednim mašinama, stokom, peradi te drugim resursima čini zaokruženu ekonomsku cjelinu namijenjenu poljoprivrednoj proizvodnji. U posljednje vrijeme, pod uticajem moderne kulture, odnosno nastojanjem da se izbjegnu negativne konotacije izraza selo i seljak, za poljoprivredna imanja se sve više koristi riječ *farma* koja potiče iz engleskog jezika (*farm*).

Postoje različite vrste poljoprivrednih imanja, odnosno farmi, bilo po njihovoj veličini, bilo po njihovoj svrsi, bilo po različitim modalitetima vlasništva.

## Povezano
* Zatvorska farma

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* 
*
Gautamiputra Satakarni

**Gautamiputra Satakarni** (također poznat kao Shalivahana) (cca. 78-102?) je bio dvadeset treći po redu vladar Satavahana Carstva u drevnoj Indiji. Bio je sin kralja Satakarnija. Poznat je po tome što je vodio uspješni rat protiv indo-skitskog vladara Nahapane te uništio njegovu dinastiju Ksaharata ili "Zapadnih satrapa".

## Reference
Markiz od Beixianga

**Markiz od Beixianga**, (trad. kin. **北鄉侯**, poj. kin. **北乡侯**, py **bĕi xīang hóu**, Wade-Gilles: **Han Pei-hsiang-hou**), ponekad navođen kao **Car Shao** (少帝, doslovno "mladi car"), bio je kineski car iz dinastije Han. Odabran je za nasljednika cara Ana nakon Anove iznenadne smrti godine 125, ali je ubrzo po stupanju na prijestolje umro, poslije čega je uslijedio dvorski puč eunuha koji su u ime cara Shuna svrgnuli režim carice majke Yan, zaslužne za markizov dolazak na prijestolje.

Ne postoje historijski zapisi o njegovoj dobi, ali kasnije reference impliciraju da je bio mlad, a možda čak i malo dijete. S obzirom da mu je vladavina bila izuzetno kratka i po nekim kriterijima protuzakonita, često ga se ne navodi u službenim popisima careva.

## Osobne informacije
* Otac
** Liu Shou (劉壽), princ Hui od Jibeia, sin cara Zhanga

## Izvori
* *[[Knjiga Kasnijeg Hana]]*, vol. 5.
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vol. 51.
Anisa

**Anisa** je muslimansko ime koje u prevodu sa arapskog jezika znaci drustvena,dobrodusna osoba, gospođica.

## Ličnosti sa imenom Anisa
* Anisa Sayyed, indijska olimpijska pobjednica u streljaštvu;
* Anisa Kospiri, Miss Albanije za 2001. godinu;
* Anisa Mehdi, američka novinarka i filmski režiser
* Anisa Phillips, natjecateljica Miss Wisconsin Teen USA
Zapadni front (Prvi svjetski rat)

**Zapadni front** bio je naznačajnije bojište tokom Prvog svetskog rata. Front je otvorila Nemačka invazijom na Luksemburg i Belgiju preko kojih je planirala da uspostavi kontrolu nad industrijski značajnim regionima u Francuskoj. Brzo napredovanje nemačkih snaga dramatično se završilo bitkom na Marni u kojoj su savezničke snage odnele pobedu. Nakon ove bitke i savezničke i nemačke trupe su se ukopale formirajući liniju fronta koja se protezala od Severnog mora do švajcarske granice. Značajnijih promena položaja nije bilo sve do kraja rata.

Između 1915. i 1917. godine bilo je nekoliko velikih ofanziva duž fronta. Pešadijskim napadima je prethodila temeljna artiljerijska priprema. Ipak pešadija nije mogla da postigne značajnije uspehe protiv dobro ukopanog neprijatelja, mitraljeskih gnezda, bodljikave žice.

Kako bi postigli vojnu prednost nad neprijateljskim snagama obe strane su u borbi koristile nove tehnologije kao što su avijacija, bojni gasovi i tenkovi stalno ih usavršavajući tokom rata. Ali ni upotreba novih vrsta oružja nije mogla da dovede do odlučujućeg uspeha.

Do kraja rata nemačka vlada je uvidela da su savezničke snage superiornije zbog većeg demografskog i inustrijskog potencijala pa je iscrpljena Nemačka bila prinuđena da 11. novembra 1918. potpiše primirje.

## Reference
Ljuboviđa

**Ljuboviđa** je najduža i vodom najbogatija reka Azbukovice. Duga je 34 km. Izvire južno od najvišeg vrha Jablanika i uliva se u Drinu kod Ljubovije na visini od 116 metara. Apsolutni pad joj je 1180 metara. Prosečno svake sekunde u Drinu unese 2,09 kubnih metara vode. Ljuboviđa posle 10 -{km}- prima pritoku Zavješnicu koja izvire ispod Medvednika. Nizvodno je Ljuboviđa usekla svoju vrlo lepu klisuru. Orovička reka je njena najduža leva pritoka, koja izvire na jugozapadnim padinama Bobije i posle 9 -{km}- kroz klisurastu dolinu uliva se u Ljuboviđu na nadmorskoj visini od 244 metra. Na reci Ljuboviđi se nalazi Latinska ćuprija. Izgrađena je kao most na karavanskom putu do Valjeva i Beograda.
Pertinaks

**Publije Helvije Pertinaks** (rođen 1. avgusta 126. godine, ubijen 28. marta, 193. godine) proglašen je za rimskog cara odmah posle ubista Komoda, 31. decembra 192. godine. 

O Pertinaksovoj karijeri pre nego što je postao car, govori njegovoa biografija u spisu *[[Historia Augusta]]*, kao i niz natpisa na kamenu. Rođen je u italijanskom gradu Albi. Bio je sin oslobođenika Helvija Sukcesa. Pertinaks je u početku podučavao gramatiku, ali je ubrzo započeo vojnu karijeru. Bio je vojni tribun u Šestoj Pobedničkoj Legiji u Britaniji, a kasnije je bio na dunavskom limesu i kao prokurator u Dakiji. Prvi put je postao sufektni konzul 175. godine, a zatim je desetak godin abio upravnik provincija Gornje i Donje Mezije, Dakije, Sirije i Britanije. 

Od početka pretposlednje decenije drugog veka, Pertinaks je učestvovao u radu Senata, ali mu je pretorijanski prefekt Perenije zabranio da učestvuje u javnom životu. Posle tri godine, poslat je u Britaniju da spreči pobunu vojske. Došlo je do sukoba i na kraju je Pertinaks oštro kaznio pobunjenike. 187. godine napustio je Britaniju, sa reputacijom strogog zapovednika. 

Bio je prokonzul u provinciji Africi 188. i 189. godine. Drugi konzulat je služio zajedno sa carem. Kasnije je postao pretorijanski prefekt kada je Komod bio ubijen u svom domaćinstvu.

Petrinaksova kratka vladavina (manje od tri meseca) nije bila stabilna. Od početka je imao nevolja sa pretorijanskom gardom. Da bi ispunio njihova očekivanja u plaćanju, Pertinaks je morao da rasproda Komodovu imovinu. Pertinaks je uspeo da preživi jednu zaveru, ali su ga pretorijanci ubrzo ubili, 28. marta 193. godine. Senator Didije Julijan proglašen je za cara, što je izazvalo kratak građanski rat. 

Kada je Septimije Sever pobedio u tom građanskom ratu, on je odmah priznao Pertinaksa kao legitimnog cara, naredio da se ubiju vojnici koji su skovali zaveru protiv cara.
127.

__NOTOC__
Godina **127.** (**[[rimske brojke|CXXVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Rufa i Skvile** (ili, rjeđe, **godina 880. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 127. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji
* Rimski car Hadrijan se vraća u Rim poslije sedmogodišnje turneje po provincijama Carstva. 
* Filozof Karpokrat odbacuje koncept privatnog vlasništva kao ne-kršćanski.
* Hadrijan odlučuje poslušati savjet prokonzula Azije Minucija Fundana te određuje kako se ubuduće kršćani neće pogubljivati bez prethodnog suđenja.
* Kaniška I počinje vladati Kušanskim Carstvom (približni datum).

## Rođenja
* Zheng Xuan, kineski filozof (u. 200)

## Smrti
* Plutarh, grčki historičar
Privatna svojina

**Privatna svojina** ili **vlasništvo** je vlasništvo imovine (ili bilo čega korisnog npr. intelektualna svojina) od strane pojedinca ili korporacije. U sistemima koji prepoznaju i priznaju privatnu svojinu vlasnik ima određena imovinska prava i postoji pravni sistem zaštite i ograničenja korištenja privatne svojine.

Za koncept **svojine** ne postoji usvojena definicija. Kao i drugi osnovni, fundamentalni koncepti od velikog značaja za javnu raspravu, upotreba imovine i svojine i značenja koja im se pridaju veoma su raznolika. Različite nauke (npr. pravo, ekonomija, sociologija, antropologija) i ideološke škole (npr. komunizam, kapitalizam, apsolutizam) posmatraju i definišu ovaj pojmam različito.

## Upotreba naziva

U najširem smislu, svojina je "nečija lična stvar", i označava vezu između lica (vidi fizičko lice, pravno lice) i objekta (dobra) za koji lice smatra da mu pripada. U društvenim naukama, svojina se najčešće gleda kao "skup prava i obaveza". U tom smislu, svojina nije odnos lica i objekta već odnos lica koja imaju odnos prema objektima. Na svojinu se često gleda i kao na imovinu, vlasništvo, posedovanje u pravnom smislu.

## Opšte karakteristike

Savremena svojinska prava gledaju na vlasništvo i posedovanje kao na ličnu svojinu. Ovo podrazumeva pojedince kao fizička lica, i grupe odn. organizacije kao virtuelna lica, i samim tim su korporacije, vlade, organizacije uključene u ovaj obrazac. Ovaj koncept razlikuje još i javno dobro (npr. etar, zemlju i njene resurse) kojima najčešće upravlja vlada ali načelno mogu svi da ga koriste, i zajedničko dobro koje najčešće pripada manjim zajednicama (npr. lokalnim zajednicama).

Privatnu svojinu su prepoznavali i najstariji pravni sistemi, koji su podrazumevali da vlasnik svojine koristi i ostvaruje interes nad svojom svojinom. Savremena svojinska prava (npr. vidi kapitalizam) razvila su se sa idejom da je privatna svojina značajna kao opšte dobro i da podstiče ekonomski razvoj i eksploataciju dobara.

Pod svojinom se često poima i **skup prava i obaveza** koje definiše i garantuje lokalni suverenitet. Čak se i suverenitet definiše kao "neosporivo pravo na upražnjavanje vrhunskog autoriteta" posebno u odnosu na svojinu. Ovo znači da pravo nad svojinom ne podrazumeva i suverenitet, odn. da uvek postoji i skup ograničenja nad svojinom. Drugim rečima, "ja ovo posedujem i mogu da radim što mi je volja" **nije** koncept savremenog svojinskog prava.

Tradicionalno, prava i obaveze podrazumevaju:
* kontrolu upotrebe imovine
* korist od eksploatacije imovine
* razmenu ili prodaju imovine
* isključivo pravo na svojinu
Pravni sistemi su se razvili u smeru kontrole sporova koji mogu da nastanu u procesu upotrebe, eksploatacije, razmene, prodaje ili prava na svojinu. Ovi procesi se posebno regulišu ugovorima.
Zheng Xuan

**Zheng Xuan** (127–200), kurtoazno ime **Kangcheng** (康成) bio je uticajni kineski komentator i konfucijanski učenjak iz doba kraja dinastije Han. Bio je rođen u modernom Weifangu (provincija Shandong), a učitelj mui je bio Ma Rong.

## Povezano
* Tri kraljevstva
* Ličnosti Tri kraljevstva
* *[[Zapisi Tri kraljevstva]]*
* *[[Romansa Tri kraljevstva]]*

## Notes

## Reference

* Wang, Xuhua, "Zheng Xuan" . *[[Encyclopedia of China]]* (Chinese History Edition), 1st ed.
* Zhou, Zumo, "Zheng Xuan" . *[[Encyclopedia of China]]* (Philological Edition), 1st ed.
128.

__NOTOC__
Godina **128.** (**[[rimske brojke|CXXVIII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Kalpurnija i Libona** (ili, rjeđe, **godina 881. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 128. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

== Događaji ==
* Dovršen [[Panteon (Rim)|rimski Panteon]].
* [[Rimsko Carstvo|Rimski]] car [[Hadrijan]] posjećuje [[rimska provincija|provinciju]] [[Africa (rimska provincija)|Afriku]] kako bi izvršio inspekciju [[Legio III Augusta|III *Augustovske'' legije]] stacionirane u Lambaesisu. Legionari su iz strateških razloga stacionirani u gorju Aures.
* U Britaniji dovršen Hadrijanov zid - veliki fortifikacijski objekt izgrađen od kamena na istoku i drvenih palisada na zapadu, uz koga postoje najmanje 16 tvrđava sa 15.000 legionara. Oni kopaju jarkove, iskopavaju i režu kamen, a svrha svih tih aktivnosti je spriječavanje ljenčarenja i dosade koja bi dovela do nemira i pobune u njihovim redovima.
* Rimska poljopriveda počinje opadati zahvaljujući stalnom uvozu žita iz Egipta i Sjeverne Afrike, koja je smanjila cijene i poljodjelstvo u Italiji učinila neprofitnim, tjerajući mnoge poljoprivrednike sa njihove zemlje.
* Rimske pekare proizvode desetke različitih vrsta hljeba, a carska vlast distribuira besplatan hljeb siromasima.
* Hadrijan započinje inspekciju rimskih provincija u Grčkoj, Maloj Aziji i Egiptu.
* Kralj Gaeru od Baekjea nasljeđuje prijestolje korejske države Baekje.
* U Dalmaciji pronađeni fosili prahistorijskih životinja (prema navodima Flegona od Trala).

## Rođenja
*

## Smrti
* Kralj Giru od Baekjea
Jarak

**Jarak** je vrsta umjetnoga potoka ili kanala. 

## Funkcija
Jarci se koriste za navodnjavanje, ili kao drenaža za odvodnjavanje tla.
Carica Yan Ji

**Carica Yan Ji** (閻姬) (? -126), formalno **Carica Ansi** (安思皇后, doslovno "mirna i dubokomisleća carica"), bila je kineska carica iz dinastije Han. Suprug joj je bio car An. Poznata je po spletkalrenju i nepotizmu, bilo kao careva supruga, odnosno za vrijeme kratkotrajne vladavine kao carica majka. Međutim, njen pokušaj da cementira vlast postavljajući braću na važne položaje je propao zbog dvorskog puča u kome su masakrirani članovi njenog klana.
126.

__NOTOC__
Godina **126.** (**[[rimske brojke|CXXVI]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Vera i Ambila** (ili, rjeđe, **godina 879. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 126. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

== Događaji ==
* Prva godina *Yongjian'' ere kineske dinastije Han.

## Rođenja
* 1.8.—Pertinaks, rimski car (u. 193)

## Smrti
* Domicija Longina, udovica rimskog cara Domicijana
* Carica Yan Ji
Parenje

**Parenje** ili **kopulacija** označava izravan spolni odnos, odnosno kontakt između seksualnih partnera s unutarnjom oplodnjom. Stoga može dovesti do začeća i rađanja potomka.

Izraz *parenje* se u svakodnevnom govoru koristi isključivo za životinje, dok se za ljudska bića koristi jedino kolokvijalno u pežorativnom smislu.

## Slike

Datoteka:Copulating slugs.jpg|
Datoteka:Graceful crabs mating.JPG|
Datoteka:Latrodectus.bishopi.mating.position.lateral.svg|
Datoteka:Green darner mating med.jpg|
Datoteka:Coccinella septempunctata couple (aka).jpg|
Datoteka:20050514-001-coreus-marginatus.jpg|
Datoteka:DirkvdM copulating black butterflies.jpg|
Datoteka:Anthomyiidae sp. 1 (aka).jpg|
Datoteka:Testudo_Marginata.jpg|
Datoteka:Lion_sex.jpg|parenje lavova


## Povezano
* Seksualnost
Umjetna vagina

**Umjetna vagina** (engl. *fleshlight* ili *fleshjack*) pomagalo je čija je svrha simulacija ženskog spolovila (vagine).

Može biti izrađena za medicinske ili istraživačke svrhe, za rasplod ili kao erotsko pomagalo za masturbaciju.

## Povezano
* Vagina

### Ostali projekti
Erogena zona (razvrstavanje)

**Erogena zona** može označavati:
* erogena zona, seksualno nadražljiv dio tijela;
* Erogena zona (film), jugoslavenski igrani film iz 1981.
* *Erogena zona*, pjesma Huseina Alijevića Huse izvedena na Beoviziji 2004.
Erogena zona (film)

**„Erogena zona“** je jugoslovenski film iz 1981. godine. Režirao ga je Dejan Karaklajić, a scenario su pisali Rajko Grlić i Dejan Karaklajić.

## Uloge

## Vanjske veze
Scene nekih filmskih delova snimani su u kombinatu Koka - Varaždin
## Vanjske veze
*
Nip/Tuck

***Nip/Tuck*** je američka TV serija koja se originalno prikazivala na programu FX od 2003. do 2010. Seriju je stvorio Ryan Murphy, a radnja se bavila ordinacijom za plastičnu kirurgiju i pratila život njenih osnivača Seana McNamare i Christiana Troya. Epizode su za zaplet imale kozmetičke procedure na jednom ili više pacijenata, ali se također bavile i privatnim životom protagonista. Mjesto radnje je ispočetka bio Miami, da bi se na kraju četvrte sezone premjestila u Los Angeles.

Serija je imala nominacije za 45 nagrade, te je osvojila Zlatni globus i Emmy. Bila je predmetom pohvala od strane kritike, ali i kontroverze vezane uz naturalistički prikaz nasilja, seksualnosti, narkomanije i raznih kirurških operacija.

Na prostoru bivše Jugoslavije je bila emitirana pod naslovom ***Reži me***.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
* Warner Video: ''Nip/Tuck'' Official website
* TVGuide: TVGuide's Nip/Tuck Page
* CTV.ca ''Nip/Tuck'' CTV.ca website
G tačka

**G tačka** (poznata i kao **Grefenbergova tačka**) se smatra za jedno od erotski najosetljivijih mesta na telu žene. G tačka je dobila ime u čast nemačkog lekara Ernesta Grefenberga (). Ova tačka bi trebalo da se nalazi na prednjem zidu vagine i trebala bi da bude veličine zrna graška. Većina naučnika koji su se bavili ovim problemom smatra da je to deo zida vagine koji kontroliše posebna vrsta nerva. Prema drugim definicijama to je nervna tačka u kojoj nerv prolazi veoma blizu, ili skoro na površini zida vagine.

Do sada naučnici nisu uspeli da dokažu postojanje ove tačke, ali ni da opovrgnu njeno postojanje.