open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Inicijal

**Inicijal**, u širem značenju pojma, označava svako početno slovo u riječi; početna slova imena i prezimena neke osobe.

## Definicija
Izvorno, u paleografiji i tiskarstvu, inicijali su početna slova u pisanim rukopisima koja su posebno oblikovana, istaknuta veličinom, redovno ornamentalnog karaktera ili čak oblikovana kao okvir nekom prikazu.
Inicijali se obično nalaze u iluminiranim rukopisima (minijaturama), a najprije su se pojavili u rukopisima iz ranog 8. st.

## Razvoj
Najstariji primjer je iz oslikanog rukopisa Petrogradske Bede (St. Petersburg Bede), iz 731-46. godine. U kasnoj antici inicijal se počinje isticati veličinom i oblikom, ali pravi razvoj ilumininacije inicijala započeo je razvojem preromaničkih samostana u Irskoj, Engleskoj i posebno u Franačkoj za vrijeme Karla Velikog te u otonskoj umjetnosti. Oslikani obično temperom na papiru ili pergamentu, zadržali su ornamentalnu dekoraciju barbarske umjetnosti kroz cijelu romaniku. Isprva su bili ukrašeni geometrijskim motivima, obično pletera, u koji su raskošnim bojama maštovito ukomponirani različiti likovni prikazi životinja, riba, ptica, biljaka, bajkovitih čudovišta, nemani i sl. Uređen raskošnim bojama i ukrasima s vinjetama i minijaturama inicijal počinje činiti osnovu iluminacije knjige. Čest je u gotici, a u renesansi se, od 16. stoljeća, upotrebljavaju tiskani inicijali.

## Današnje stanje
Danas je inicijal najčešće nešto veće slovo ili se izrađuje prema gotovom klišeju.

Prema načinu ukrasa u tiskarstvu razlikujemo: *zatvoreno urešeni, otvoreno urešeni i neurešeni inicijal*.

U kontekstu tipografije oslikanih rukopisa, *[[grisaille]]* je inicijal koji je nastao slikanjem samo jednom bojom (monokromno).


Datoteka:LeningradBedeHiRes.jpg|Najstariji **inicijal** za kojeg se zna, **Petrogradska Beda** (St Petersburg Bede), 8. st.
Datoteka:Meister der Franko-Sächsischen Gruppe 001.jpg|*In principio* s početka **Evanđelja po Ivanu**, 9. st.
Datoteka:KellsDecoratedInitial.jpg|Jedan od tisuću manjih inicijala iz **Knjige Kellsa** (Book of Kells).
Datoteka:Mainz psalter detail.jpg|**Mainz Psalter**, tiskao 1457. Johannes Gutenberg. Glavni inicijal i obris rađeni su u drvorezu, ostatak u bakrorezu.


## Izvori i reference

## Poveznice
* Minijatura (slikarstvo)
* Iluminirani rukopisi
* Predromanika
* Monogram

## Vanjske veze

*  Typolis.
Batajnica

**Batajnica** je naselje u beogradskoj opštini Zemun. Prema popisu iz 2011. godine, Batajnica je imala oko 48.600 stanovnika, ali mnogi meštani tvrde da je broj dva puta veći(oko 90 000), dok stručnjaci pretpostavljaju da je broj stanovnika oko 65-70 000.
Batajnica se nalazi u regiji Srem , u severnom delu opštine Zemun, u neposrednoj blizini administrativne granice pokrajine Vojvodine i predstavlja najseverniji i zapadni deo urbane zone Beograda. Blizu je desne obale Dunava, ali ne i na samoj reci, zbog poplava. Malo, 114 metar visoko obalski brdo, odvaja naselje od reke.
U naselju Batajnica postoje tri osnovne škole. Jedna se nalazi u centru naselja i zove se "OŠ Boško Palkovljević Pinki". Druga škola se nalazi u blizini  Batajničkog druma nedaleko od centra i zove se "OŠ Branko Radičević", a treća se nalazi sa leve strane Batajničkog druma i zove se "OŠ Svetislav Golubović Mitraljeta".  Škole pohađaju deca iz Batajnice, Busija i Šangaja.

## Značajne osobe
* Jelena Čanković, poznata fudbalerka ŽFK Barselona rođena je u Batajnici
* Milica Rakić, srpski narodni heroj poginula za vreme bombardovanja Srbije
* Miralem Sulejmani, srpski fudbaler

## Vanjske veze

* Aeromiting na Vojnom Aerodromu u Batajnici
Kulturološka asimilacija

**Kulturološka** ili **društvena asimilacija** (termin *asimilacija* često upotrebljava i u značenju *[[akulturacija]]*) se odnosi na procese koji su usmereni ka utapanju manjinskih i drugih marginalizovanih grupa u preovlađujući kulturni model. Asimilacija podrazumeva gubljenje velikog stepena autonomije dok akulturacija veći naglasak daje na prihvatanje kulturnih vrednosti i modela ponašanja većinske grupe. Autoritarna društva i jedan i drugi proces često sprovode nasilno uslovljavajući opstanak manjinskih grupa stepenom njihove asimilacije odnosno akulturacije. Otpor asimilaciji i akulturaciji manjinske grupe najčešće pružaju organizovanjem karakterističnih nacionalno obojenih aktivnosti kao što su učenje škola na maternjem jeziku, folklorne aktivnosti, verske obrede i slično.

## Reference
Germanizacija

**Germanizacija** je pojam širenja germanskih naroda i kulture na području utjecaja drugih naroda. Ovaj proces obuhvaća usklađivanje običaja, religioznih uticaja i jezika na dotičnom području. 

Za vrijeme nacističke Njemačke dolazi do promjena naziva mjesta na okupiranim teritorijma te prisvajanja i germanizacija pojedinih regija.
Mađarizacija

**Mađarizacija** () je kulturološka asimilacija drugih naroda i etničkih grupa od strane Mađara.

Vlasti u Mađarskoj su u 19. i početkom 20. veka vršile plansku etnički motivisanu asimilatorsku politiku. Ta asimilatorska politika imala je za cilj da nametne jezik i kulturu Mađara kao dominantne u regionu u odnosu na druge etničke zajednice. Prema ovoj politici, druge etničke zajednice bile su prisiljene da prihvate mađarski jezik i mađarsku nacionalnost.

Nakon poraza revolucije 1848./1849. mađarizacija je zaustavljena, a postignućem Austro-ugarske nagodbe za vrijeme Austro-Ugarske monarhije (1867.-1918.) je doživila svoj vrhunac. Prema službenim statistikama udio mađara je narastao je sa oko 29% godine 1780. na 54% u godini 1910. Nezadovoljstvo i protivljenje mađarizaciji bio je 1918. jedan od glavnih uzroka za raspad Kraljevine Ugarske.

## Otpor politici mađarizacije
Otpor mađarizaciji uspješno je pružao hrvatski ban Josip Jelačić. Doveo je do Hrvatsko-ugarske nagodbe.

Neki autori dovode u pitanje intenzitet i uspešnost procesa mađarizacije pa tako Barišić Bogišić ističe kako je na vukovarskom području u periodu između 1880. i 1910. godine znanje mađarskog jezika među Srbima i Hrvatima ostalo na istom nivou bez obzira na eventualne pokušaje mađarizacije ili naseljavanje mađarskog stanovništva. Također ističe i kako popisi za Vukovarski okrug pokazuju kako među govornicima mađarskog njih samo 20,84% nije govorilo i neki drugi jezik, govornicima njemačkog njih 13,07%, rusinskog 17,23% dok među materinjim govornicima srpskog ili hrvatkog njih čak 82,21% nije govorilo niti jedan drugi jezik.

## Reference

## Literatura
* Dr Dimitrije Kirilović, Pomađarivanje u bivšoj Ugarskoj, Novi Sad - Srbinje, 1935. Reizdanje 2006.
* Borislav Jankulov, Pregled kolonizacije Vojvodine u XVIII i XIX veku, Novi Sad - Pančevo, 2003.
* Dimitrije Boarov, Politička istorija Vojvodine, Novi Sad 2001.
* 

## Vanjske veze

* Proces mađarizacije
Sukob niskog intenziteta

**Sukob niskog intenziteta** () je izraz kojim se u zapadnoj vojnoj literaturi opisuju oružani sukobi, odnosno situacije u kojoj neka država ili entitet koristi svoje oružane snage, odnosno vojsku kako bi preuzela ili zadržala kontrolu nad nekom teritorijom, ali se pri tome suzdržava od korištenja svih oružja, sredstava i metoda koje joj stoje na raspolaganju, a koje bi bile karakteristične za konvencionalni rat. Izraz je u obliku *operacije niskog intenziteta* (low intensity operations) prvi koristio britanski general Frank Kitson kako bi opisao metode kojima je ugušena komunistička pobuna u Malaji 1948-60.

Sukobi niskog intenziteta su karakteristični za situacije kada postoji značajan nesrazmjer u brojnosti i tehničkoj opremljenosti između dviju sukobljenih strana, pri čemu ona slabija nastoji koristiti metode asimetričnog ratovanja kao što su teroristički napadi i gerilska strategija. Jača strana se tome nastoji suprotstaviti tako što protivnike nastoji ne vojnički poraziti u uređenoj bitci, nego postepeno iscrpiti, najčešće kroz uklanjanje podrške koju uživa kod civilnog stanovništva - bilo propagandom, bilo kroz tjeranje u nepristupačna i udaljena područja odakle teško mogu nanositi štetu.

Neke države imaju posebno obučene vojne i paravojne formacije za vođenje sukoba niskog intenziteta, kao što je žandarmerija.

## Reference

* Asprey, Robert. *War in the Shadows*, 
* British Army (ed.). *Land Operations, Volume III, [[Counter Revolutionary Operations]]*, 1969.
* Buffaloe, David. *Conventional Forces in Low-Intensity Conflict: The 82nd Airborne at Firebase Shkin, Afghanistan* http://www.ausa.org/pdfdocs/LPE04_2Buffaloe.pdf , October 2004.
* Hammes, Thomas X.. *The Sling and the Stone*, Zenith Press, 2004. 
* van Creveld, Martin. *The Transformation of War*. The Free Press, 1991.
Nacionalno pomirenje

**Nacionalno pomirenje** je naziv za ideološki koncept - najčešće nacionalističkog određenja - odnosno niz praktičnih mjera koje za svoj stvarni ili deklarirani cilj imaju kroz određenu formu kompromisa ili *[[modus vivendi]]ja* trajno ili privremeno obustaviti dugotrajni sukob dviju ideološki ili na neki drugi način oštro suprotstavljenih strana koje pripadaju istoj, najčešće nacionalnoj državi. Sukob koji se nacionalnim pomirenjem želi obustaviti u pravilu ima nasilnu komponentu, bilo kroz ulične nerede, terorizam ili građanski rat. Razlog zbog koga se nastoji ishoditi nacionalno pomirenje je obično spoznaja da bi nastavak sukoba mogao imati dalekosežne negativne posljedice koje bi podjednako pogodile obje strane, odnosno prijetnja od strane vanjskog neprijatelja.

Iako se izraz nacionalno pomirenje tradicionalno vezuje uz moderni koncept nacije, ideje i praksa koje odgovaraju njegovom opisu se mogu naći još u antici. Tako je Gaj Julije Cezar nastojao legitimizirati vlast stečenu u građanskom ratu tako što je proglasio nacionalno pomirenje, odnosno ne samo proglasio amnestiju, nego i vodeće funkcije u rimskoj državi podijelio pripadnicima poražene pompejanske frakcije. Krajem 15. vijeka u Engleskoj, kralj Henry VII je nastojao postići simboličko pomirenje između u Ratovima ruža sukobljenih kuća Lancaster i York tako što je kao svoj simbol uzeo kombinaciju njihovih simbola - crvene i bijele ruže.

Koncept nacionalnog pomirenja je bio karakterističan i za neke od republika bivše SFRJ, prije svega za Hrvatsku gdje je jedan od temelja *državotvorne* ideologije Franje Tuđmana bilo pomirenje u drugom svjetskom ratu sukobljenih ustaša i hrvatskih partizana, a u svrhu stvaranja nezavisne hrvatske države i obrane od Velike Srbije.

U Srbiji je godine 2008. predsjednik Boris Tadić nacionalno pomirenje između *patriotske* i *izdajničke* Srbije koristio kako bi opravdao koaliciju svoje Demokratske stranke sa socijalistima bivšeg predsjednika Slobodana Miloševića.
Hippolyte Taine

**Hippolyte Adolphe Taine** (Vouziers, Ardennes, 21. april 1828. &ndash; Pariz, 5. mart 1893.) bio je francuski književni kritičar i historičar. Poznat je po tome što je dao teoretsku podlogu za naturalistički pokret u francuskoj književnosti, kao i jedan od glavnih zagovornika sociološkog pozitivizma, odnosno prvih zagovornika historicističke kritike. Navodi se kako je upravo s njim započeo pokret zvan književni historicizam. Taine je upamćen po trokrakom pristupu kontekstualnog proučavanja umjetničkih djela, temeljenom na aspektima kao što su **rasa, milje i trenutak**.

Taine je imao značajan uticaj na francusku književnost, pri čemu se osobito ističe opus Zole, Bourgeta i Maupassanta.

## Glavna djela
Taineova glavna djela, poredana kronološki:
* 1853 *De personis Platonicis. Essai sur les fables de La Fontaine * 
* 1854 *Essai sur Tite-Live * 
* 1855 *Voyage aux eaux des Pyrénées * 
* 1856 *Les philosophes français du XIXe siècle * 
* 1857 *Essais de critique et d'histoire* 
* 1860 *La Fontaine et ses fables * 
* 1864 *Histoire de la littérature anglaise,* 4 vol. *L'idéalisme anglais, étude sur [[Томас Карлајл|Carlyle]]. Le positivisme anglais, étude sur Stuart Mill *
* 1865 *Les écrivains anglais contemporains. Nouveaux essais de critique et d'histoire. *Philosophie de l'art* 
* 1866 *Philosophie de l'art en Italie. Voyage en Italie* 
* 1867 *Notes sur Paris. L'idéal dans l'art* 
* 1868 *Philosophie de l'art dans les Pays-Bas* 
* 1869 *Philosophie de l'art en Grèce* 
* 1870 *De l'intelligence,* 2 vol. 
* 1871 *Du suffrage universel et de la manière de voter. Un séjour en France de 1792 à 1795. Notes sur l'Angleterre* 
* 1876-1894 *Origines de la France contemporaine*:
** Vol. I: *L'ancien régime*
** Vols. II through IV: *La Révolution*
** Vols. V and VI: *Le Régime moderne*
* 1894 *Derniers essais de critique et d'histoire*

## Reference

## Vanjske veze

* Johns Hopkins Guide to Literary Theory (Article on Taine) 
* 
*
Japigi

**Japigi** (Iapigi, Japiđi, Japiđani; grč. *Ἰάπυγες* [*Ĭāpyges*]; lat. *Iapyges, Iapygii*) su bili antički proto-indoevropski narod porijeklom iz Ilirije koji se u periodu između II i I milenijuma pne. doselio na područje današnje italijanske regije Apulija. Stari Grci su ih nazvali po Dedalovom sinu koji se zvao Iapige (Iapyges).

## Porijeklo
Dakle, ovaj narod je došao iz Ilirije, preciznije, sa teritorija na kojima se nalazi današnja država Albanija. Japigi su govorili mesapski jezik. (Mesapski jezik je indo-evropski i njime su govorila antička plemena na jugu današnje Italije: Japigi, Mesapi i Peuceti. Smatra se da je mesapski jezik porijeklom ilirski jezik na osnovu vlastitih imena koja su pronađena uklesana na nadgrobnim spomenicima ili u zapisima antičkih historičara.) Ovaj narod bavio se pretežno poljoprivredom i stočarstvom. Posebno su bili značajni kao uzgajivači konja.

Nakon što su Japigi prešli Jadransko more sa istoka na zapad, iskrcali su se u Apuliji i tu se pomiješali sa domaćim stanovništvom nakon čega su se formirale tri različite etničke grupe koje su Grci nazvali Dauni, Peuceti i Mesapi. Dauni su naseljavali područje oko današnjeg grada Fođa (Foggia), Peuceti oko Barija a Mesapi ono najjužnije, oko Salenta.

Rimski historiografi su nazvali područja koja su naseljavali Dauni i Peuceti *Apulija* a tamošnje stanovnike *Apuli*, dok je područje na kojem su živjeli Mesapi dobilo naziv Kalabrija a tamošnji narod *Salentini*.

Japigi su bili u srodstvu i sa Enotrima, još jednim plemenom illirskog porijekla koje je obitavalo na području današnje italijanske regije Bazilikata (Basilicata) i sjeverne Kalabrije.

Između VIII i IV stoljeća pne. Japigi su dostigli svoj vrhunac što se može zaključiti iz vješto izrađenih predmeta od keramike. U vrijeme grčke kolonizacije Mediterana u periodu od VIII od VI stoljeća pne. Japigi su pružili snažan otpor naprednijoj grčkoj civilizaciji.
Taulanti

**Taulanti** (grčki: Ταυλάντιοι) su bili jedno od najvećih ilirskih plemena. Prema grčkoj mitologiji, Ilirijus je bio začetnik ilirskog naroda a Taulas (Tαύλας) je bio jedan od njegovih šest sinova i rodonačelnik budućeg plemena Taulanti. Naseljavali su dio obale Jadranskog mora oko današnje sjeverne Albanije, odnosno grada Epidamnus (Drač). Važniji gradovi su bili Epidamnus, Apolonija, Damastion, Albanopolis, Dimale, Skodra (Skadar), Ulcinium (Ulcinj) i Rizon (Risan). 

## Kraljevina Taulanata

Taulanti su značajnu ulogu odigrali u IV i III stoljeću pne. kada su vladali Ilirskim kraljevstvom, prethodno uspostavljenim od strane Dardanaca, također ilirskog plemena.

Njihov vladar Glauk, nazivan u grčkim izvorima kralj Taulanata  335-317. pne, udružio se sa ilirskim (dardanskim) kraljem Klitom u pobuni protiv Aleksandra Makedonskog. Poslije zajedničkog poraza kod Peliuma, njegova država je ostala nezavisna.

Godine 323. godine pne. koristeći slabosti makedonske države poslije Aleksandrove smrti uspijeva vratiti sve zemlje koje su od Dardanaca osvojili Makedonci. Kasnije su Iliri osvojili i Epidamnus i Apoloniju, grčke kolonije osnovane još u VII stoljeću pne.

U izvorima (Plutarh, Justin, Diodor), koji se odnose na period 317. – 302. god. pne Glauk se izričito naziva kao kralj Ilira. Nakon smrti kralja Klita, Glauk je svom kraljevstvu prisajedinio zemlje svog bivšeg saveznika. Prestiž ilirskog imena bio je takav da je ono preovladalo u ujedinjenom kraljevstvu. Od tog vremena ilirska kraljevina se prostirala od Epira i Makedonije do jadranske obale. 

Glauka je na ilirskom prijestolu zamijenio Bardilis II koji udaje kćerku za epirskog kralja Pira i kao miraz daje onaj dio kraljevine koji je nekad pripadao Taulantima, koji nikad kasnije nisu obnovili svoju moć.

Južno ilirsko pleme Ardijejci je imalo svoje kraljevstvo koje je bilo veoma moćno i uticajno u III i II stoljeću p.n.e, naoročito pod kraljem Agronom i nešto manje u vrijeme kraljice Teute i Scerdilaidasa, Agronovog brata. Taulanti su, uz Daorse, tražili savez sa Rimom kako bi se izvukli iz dominacije Ardijejeca. 

Rimski hroničar Livije navodi da je oko 167. godine p.n.e, nakon sukoba protiv Rima, Gencije, posljednji kralj Ilira poražen a Ilirija podijeljena na tri dijela. Kao nagradu za podršku, Rim je Daorse, Piruste i Taulante (uz ova tri plemena i Dalmati su otkazali podršku Genciju) oslobodio plaćanja poreza a njihove su zajednice zadržale nezavisnost. 

## Literatura
*
*
* Danijel Dzino, Illyrian policy of Rome in the late Republic and early Principate, 2005 
## Reference
Pirusti

**Pirusti** su ilirsko pleme koje je naseljavalo rudom bogate krajeve na sjeveru današnje Crne Gore (A. Evans: "Antiquarian researches in Illyricum", Westminster – 1883. III-IV ). U toku trećeg ilirskog rata, nisu ispoljili neprijateljstvo prema Rimu, pa im je od konzula Lucija Anicija potvrđena sloboda. Pirusti su bili poznati kao rudari, pa su od Rima uživali određene povlastice. Ovo pleme je odigralo ulogu i u dalmatinsko-panonskom ustanku protiv Rima, 6-9. godine.

Piruste pominje i rimski historičar Livije u vezi sa događajima iz 167. godine pne. Naime, Rimljani su tada porazili Makedonce i Ardijejce a Piruste zbog saradnje nagradili neplaćanjem poreza i dopuštenjem da ostanu nezavisni. Ipak, Pirusti su povremeno zadavali glavobolje Rimljanima vršeći pljačke:

U II stoljeću imperator Trajan (vladao 98-117. godine) je Piruste kao rudarske stručnjake uputio u Daciju kako bi se pobrinuli za tamošnje rudnike zlata.

## Izvori

* Livio, LXV, 26,13
* Velleio Patercolo, II, 115,4
* Eutropio, Breviarium ab Urbe condita, VIII,6
Karni

**Karni** (latinski: Carni) su bili pripadnici naroda čiji su jezik i kultura bili srodni Keltima a njihovo se postojanje i djelovanje postavlja u vrijeme od IV stoljeća pne. i to na području istočnih Alpa. Tvrdi se i da je ovo pleme pripadalo grupi venetskih naroda, tako historičar J.J. Wilkes navodi da jezik kojim su govorili Karni, Histri, Veneti i Liburni bio drugačiji od jezika kojim su govorila njima susjedna ilirska plemena. Prema tome, Karne treba posmatrati odvojeno od Ilira ili ih svrstati u miješanu, venetsko-ilirsku, grupu naroda. (Za posljednju tvrdnju može poslužiti logičko razmišljanje koje pretpostavlja neminovni međusobni kontakt, kulturnu razmjenu, stvaranje saveza i jačanje tih saveza, između ostalog, uspostavljanjem rodbinskih veza sklapanjem "miješanih" brakova između pripadnika susjednih plemena te česte seobe, tipične za antiku, tokom kojih su se davali i primali uticaji i dodatno usložnjavala struktura etničkih bića.) U području koje je tako gusto naseljeno keltskim plemenima nije teško zaključiti da su sve etničke grupe keltskog porijekla, pa su tako i Karni proglašeni Keltima. Prema još jednoj teoriji Karni, zapravo grupa nekoliko plemena, su bili srodni Venetima, Ilirima i Japodima a kasnije su, pod uticajem Kelta, postali *keltizirani*.

## Historija
Oko 400. godine pne. Karni su sa ravnica oko rijeka Rajne i Dunava doselili na područje istočnih Alpa (teritorije današnje Slovenije i sjevero-istočne Italije) oko rijeke Soče i gornjeg toka Save  . Veoma brzo Karni ostvaruju kontakt sa Venetima, Histrima i Liburnima te skupa stvaraju kaštelijersku kulturu (graditelji utvrđenih naselja - *kaštela*). Prema imenu Karni nazvani su Karnijski Alpi (italijanski: *Alpi Carniche*, njemački: *Karnische Alpen*), historijska pokrajina *Kranjska* i grad Kranj, u Sloveniji.

U II stoljeću pne. Karni potpadaju pod vlast antičkog Rima, preciznije, 115. godine pne. konzul Marco Emilio Scauro (oko 163-89. godine pne.) postiže konačni trijumf nad Karnima. Pod rimskom uticajem Karni su relativno brzo latinizirani.

Plemena Skordisci, Breuci, Karni i Dardanci su bili najranija prepreka rimskoj ekspanziji na Balkan ali kasnije su odigrali bitnu ulogu u odbrani rimskih provincija od upada Germana.

U kasnijim stoljećima, pod pritiskom nadolazećih Slavena i Germana, teritorija Karna se sužava samo na planinska područja i dijelu nizije u *Furlaniji* (Friuli, Italija).

O Karnima su pisali antički historičari Livije, Plinije i Strabon.

## Izvori

## Izvori i vanjski linkovi
* The Illyrians by J. J. Wilkes, 1992, 
* Enciklopedija Slovenije; knjiga 5, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1991
* Panonija
* Ivica Degmedžić: Sjeverno i istočno područje Ilira (referat sa Simpozijuma o Ilirima u antičko doba, Sarajevo, 10.05.1966)
Partini

**Partini** ili Parteni su bili jedno od brojnih ilirskih plemena koji su u antičko vrijeme naseljavali područja sjeverno od Epira (Epirus Nova), oko grčke kolonije Epidamnus (današnji Drač u Albaniji). Najbliži susjedi su im bili Taulanti na zapadu i Dokleati na sjeveru. U starim zapisima često se spominju u vezi sa ratom koju je vodila Rimska države protiv Ilirije i to na strani Rimljana.

Nakon smrti Filipa Makedonskog, pridružili su se Pleuratusu, ilirskom princu koji je također bio u savezništvu sa Rimljanima. Njihovo središte bilo je u Partusu. I Dimale, dvostruko utvrđenje na dva brijega povezano zidinama bilo je na njihovoj teritoriji. Nije tačno uvrđen položaj ovoj mjesta, vjerovatno se nalazilo izeđu Lisusa i Epidamnusa. Rimski historičar pominje i dva druga utvrđenja: Eugenium i Bargulum.
Enhilejci

**Enhilejci/Enhelejci** () su ilirsko pleme koje je živjelo na području Boka kotorske, u današnjoj Crnoj Gori, kao i istočno od ovog zaliva, sve do grada Drača, u današnjoj Albaniji.

Zemlja Enhilejaca se pominje u antičkim mitovima vezanim za Kadmosa i Harmoniju, doseljenika iz grčke Tebe. Kadmosov sin je po mitu imao ime Ilirios, eponim starih Ilira, kojima je Kadmos zavladao. Po jednom fragmentu Filona, koji navodi Stefan Vizantinac, Kadmos je došao među Enhelejce, u grad Budvu, na volovskim kolima, da bi im (po podatku Apolodora) pomogao u ratu protiv Ilira („Illyri proprie dicti") koji su živjeli istočno od Neretve, a čije je ime kasnije prenijeto na niz drugih plemena kao skupni naziv.

Kadmo je bio kralj Enhilejaca na rijeci Rhizon. I nepoznati putopisac iz IV stoljeća pne. pominje zemlju Enhilejaca koja leži iza rijeke Rhizon (Risan).

Naziv Enhilejaca dovodi se u vezu sa grčkom rječju za jegulju i ukazuje na značaj kulta zmije kod Ilira. Prema legendi, nakon vladavine u Iliriji, Kadmos i žena mu Harmonija, pretvorili su se u zmije da čuvaju svoje grobove. Ostatak starih paganskih kultova, vezanih za ilirsku tradiciju zadržao se u primorju Crne Gore, u smislu da je grijeh ubiti zmijolikog guštera – blavora, koji kao zaštitnik svake kuće živi pod pragom.
Labeati

**Labeati** () su bili ilirsko pleme koje je prvo živjelo oko granica današnjih država Albanije, Makedonije i Kosova. Sredinom IV stoljeća pne. makedonski general Parmenion izvojevao je pobjedu nad Ilirima nakon koje su Labeati prešli u unutrašnjost teritorija današnje Crne Gore, sjeveroistočno od jezera starovjekovnog naziva *Lacus Labeatis* (danas Skadarsko jezero). Najbolje utvrđeni grad ovog plemena bio je Scodra (Skadar), na obali pomenutog jezera. Smatra se da je Skadar osnovan oko IV stoljeća pne. a za vrijeme vladavine ilirskog kralja Gencija, Skadar je bio prijestonica Ilirskog kraljevstva.

Grad pominje i antički rimski historičar Livije u Trećem ilirskom ratu (168. godine prije nove ere). Isti rimski pisac kao drugi grad Labeata pominje Medion, (*Meteon Labeatidis terreae*, današnji Medun, kod Podgorice, glavnog grada Crne Gore). Ovo pleme je postojalo i u vremenu poslije rimskog osvajanja, obzirom da je navedeno u popisu imena plemena Neronskoga konventa.
Dokleati

**Dokleati** () su bili pripadnici ilirskog plemena koje je živjelo u susjedstvu Labeata, koji su naseljavali prostor današnje južne Crne Gore, ali se ne zna njihovo međusobno precizno razgraničenje, osim da je to bilo u području između Duklje (Dokleje) i Meduna (Meteona) neznatno udaljenih mjesta.

Ranije su Dokleati bili u sastavu ardijejskog plemenskog saveza. Pošto su vremenom ojačali, poslije rimskog osvajanja postaju brojnije i značajnije pleme od Ardijejaca: kod Plinija se pominju sa 33 dekurije, u okviru Neronskoga konventa, dok se Ardijejci pominju sa samo dvadeset dekurija. Antički grad Dokleja (*Doclea* — danas ostaci Duklje, kod Podgorice) ukazuje na geografski položaj ovog plemena. Glavna oblast Dokleata se prostirala na zapad, preko današnjeg Nikšića, ali takođe i na sjever (selo Mataruge, kod Pljevalja). Među Dokleatima se pominje ugledan rod Epikadi, još za vrijeme Gencijeve vladavine, u prvoj polovini II stoljeća pne. Na mjestu antičkog kastela Saltua (selo Riječani, oblast Banjana, u zapadnoj Crnoj Gori) pominje se na jednom natpisu prvak Dokleata, Gaj (*Caius Epicadi filius principes civitatis Docleatium*). Kod ovog plemena je bila važna uloga stočarstva, a nadaleko čuveni sir izvozio se u Rim.
Titanic (film, 1953)

:*Ne miješati s [[Filmovi o RMS Titanic|ostalim filmovima s istim naslovom]].*

***Titanic*** je američki igrani film koga je 1953. režirao Jean Negulesco. Radnja prati bračni par u krizi koji se ukrcao na znameniti putnički brod RMS ''Titanic'' za vrijeme njegovog kobnog putovanja u aprilu 1912.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
*
Zabranska ulica (Veliki Mokri Lug)

**Zabranska ulica** u Beogradu nalazi se u Velikom Mokrom Lugu pored samog autoputa Beograd–Niš u dužini od nekih 200 metara i predstavlja jednu od najstarijih ulica u istom mestu, deo je rimskog puta koji je vodio ka *[[Nais]]susu*. 

Prvi put nastanjena je srpskim stanovništvom 1806. godine nakon oslobođenja Beograda od strane Karađorđa, stanovništvo se u to doba bavilo prodajom i proizvodnjom baruta za ustaničku vojsku što se i dan danas prepoznaje po ulici Barutana koja se nastavlja na Zabransku ulicu.

Po predaji današnjo stanovništvo se sastoji od tadašnjih ustanika, došlica iz okoline Prokuplja (selo Žitorađa), među kojima je učestalo prezime Marinković, jedno od najjstarijih, pa Pešić, Cvetković i Jakovljević a zatim i druga doseljena prezimena posle Drugog svetskog rata.

## Povezano
* Veliki Mokri Lug, Beograd
* Spisak ulica Beograda
Free Spirit

**Free Spirit** (na engleskom: "Slobodni duh") može označavati:
* Free Spirit (album), koga je izdala Bonnie Tyler;
* Free Spirit (TV serija), američka TV-serija;
* Free Spirit (južnoafrička TV serija);
* Free Spirit (strip), strip-junak u Marvelovom univerzumu.

## Povezano
* Bratstvo slobodnog duha
* Slobodoumnost
Gisella Perl

**Gisella Perl** je bila jevrejska ginekologinja koja je preživela stradanja nacističkog logora Aušvica o čemu je napisala potresnu knjigu “Bila sam lekar u Aušvicu” izdatu 1948. godine. Rođena je i odrasla u rumunskom gradu Sigetu (danas Siget Marmaćej) središtu oblasti Maramureš koji je do I i za vreme II svetskog rata bio u sastavu Mađarske. 

Do 1944. bila je uspešni ginekolog i akušer u sigetskoj bolnici u kojoj je radio i njen suprug hirurg. Prividna sigurnost mađarskih Jevreja koja je trajala do 1944. srušiće se kada nacisti počinju da sprovode svoj plan njihovog istrebljenja. Tu sudbinu doživljava i zajednica Jevreja iz Sigeta koja biva deportovana u Aušvic. 

U Aušvicu Gizella Perl je izgubila muža, sina, roditelje i članove šire porodice. Ovu sudbinu je jedino izbegla njena ćerka koju je sakrila jedna nejevrejska porodica. Po dolasku u logor Gizella Perl dobija zadatak da radi kao logorski lekar i asistent u ambulanti Dr Josefa Mengelea. Posao lečenja logoraša morala je da obavlja bez osnovne opreme: antiseptika, zavoja i tekuće vode. Zajedno sa timom od 9 koleginica (lekarki i medicinskih sestara) lečila je više od 30.000 logorašica. Gizella Perl je najpoznatija po tome što je u Aušvicu spasla živote stotine žena trudnica izvršivši tajne porođaje i abortuse ubijajući pritom novorođenčad. U suprotnom trudnice bi čekala sigurna smrt bilo u gasnim komorama bilo u ambulanti Dr Mengelea koji ih je koristio za eksperimente. Da bi je razdvojio od “sestara” Dr Mengele je deportuje prvo u Berlin, zatim u radni logor kod Hamburga, a na kraju dospeva u logor Bergen-Belsen u kom preživljava usred “planine leševa” do dolaska britanske vojske u aprilu 1945. Tada saznaje za gubitak cele porodice. Obuzeta očajem pokušala je da se otruje pa je poslata na oporavak u jedan samostan u Francuskoj. 

U martu 1947. Gizella Perl stiže u Njujork gde je prošla kroz proces saslušavanja od strane istražnih organa zbog sumnje da je bila pomoćnica nacističkih lekara. Ove optužbe su odbačene i 1951. dobija američko državljanstvo. Postala je ginekolog u njujorškoj bolnici “Mount Sinai Hospital” gde je tokom karijere izvela oko 3000 porođaja i postala stručnjak za lečenje neplodnosti. Kasnije se ponovo sastala sa ćerkom. 

Godine 1979. se seli u Izrael i na taj način je ispunila zakletvu koju je dala svom ocu kada su zajedno krenuli u Aušvic. Do svoje smrti 1988. je sa ćerkom Gabrielom Krauss Blatman živela u gradu Herclija. 

Po životu Giselle Perl 2003. snimljen je film “Iz Pepela” (Out of the Ashes) u kojem je njen lik tumačila Christine Lahti.

## Izvori
Crna zastava

**Crna zastava** je zastava koja se kroz historiju koristila:
* od strane pobunjenih seljaka za vrijeme seljačkog rata u Njemačkoj početkom 16. vijeka;
* u američkom građanskom ratu od strane južnjačkih jedinica koji su njome davali znak da neće uzimati zarobljenike, niti tražiti da ih itko uzima kao zarobljenike;
* anarhistička crna zastava
* zastava Afganistana u periodu 1880-1891.
* simbol irskih republikanaca nakon štrajka glađu 1981.
* simbol žalovanja
* Jolly Roger, zastava pirata;
* zastava Piratske partije u Švedskoj;

## Povezano
* Crvena zastava
* Plava zastava
* Zelena zastava
* Bijela zastava
Božidar Janković

**Božidar Janković** (7. decembar 1849, Beograd - 7. jul 1920, Novi) je bio srpski oficir (kasnije general), učesnik Srpsko-turskih ratova, Srpsko-bugarskog rata, Balkanskih i Prvog svetskog rata.

Završio je Vojnu akademiju i generalštabnu pripremu. Vojni ministar Srbije bio je 1902. godine. Kao predsednik "Narodne odbrane", učestvovao je u četničkim borbama za Makedoniju.

U Balkanskim ratovima komandovao je Trećom armijom koja je ušla na Kosovo. 

Skopski nadbiskup Lazër Mjeda i bečki novinar Leo Freundlich imenuju generala Božidara Jankovića, koji je komandovao Trećom armijom, kao odgovornog za zločine nad civilnim stanovništvom. *Daily Telegraph* je tada pisao da su "svi užasi istorije premašeni zverstvima koje su počinile trupe generala Jankovića". 

U Prvom svetskom ratu je bio načelnik štaba crnogorske Vrhovne komande - do juna 1915 i delegat srpske Vrhovne komande kod Crnogorske vrhovne komande. 

Njegov sin Milojko B. Janković (1884 - 1973) bio je armijski general u vojsci Kraljevine Jugoslavije.

Po Jankoviću je nazvano naselje Đeneral Janković, koje se nalazi na granici Kosova i Makedonije, odnosno sjedište istoimene opštine.

## Povezano
* Srpska okupacija Albanije

## Izvori
Direktna akcija

**Direktna akcija** je naziv za politički motivirano djelovanje pojedinaca, grupa ili, rjeđe, vlasti koje svoje ciljeve nastoji ostvariti izvan institucionalnih kanala ili metoda. Direktna akcija uključuje razne nasilne i nenasilne aktivnosti koje za metu imaju pojedince, organizacije ili objekte koje smetaju sudionicima direktne akcije. Nenasilne metode direktne akcije uključuju štrajkove, okupacije radnih mjesta, protestne blokade i ispisivanje grafita. Nasilne metode direktne akcije uključuju sabotaže, vandalizam, fizičke napade i ubistvo. S druge strane, stvaranje grassroots organizacija, sudjelovanje na izborima, diplomacija, pregovori i arbitraža ne predstavljaju direktnu akciju. Mnogi od oblika direktne akcija predstavljaju građanski neposluh, a neke - iako ne sve - predstavljaju krivična djela.

Koncept direktne akcije je stekao popularnost u 20. vijeku zahvaljujući retorici Martina Luthera Kinga i Mohandasa Gandhija koji su nenasilnu revolucionarnu direktnu akciju smatrali najboljom metodom postizanja pozitivnih društvenih promjena.

Sudionici direktne akcije najčešće nastoje:
* spriječiti pojedince, organizacije ili vlast da vrše aktivnosti koje im smetaju;
* riješe određene društvene probleme koje tradicionalne institucije (korporacije, crkve, političke stranke ili sindikati) ne žele ili ne mogu riješiti. 

Direktnu akciju najčešće provode pojedinci i pokreti koji nastoje provesti radikalnu društvenu promjenu. Zbog toga se smatra jednim od ključnih načela autonomističkog pokreta, a promoviraju ga brojni marksistički i anarhistički teoretičari te sindikalistički, anarho-komunistički, insurekcionistički, zeleni anarhistički, marksistički humanistički, anarho-primitivistički i pacifistički pokreti.

## Vanjske veze

* DA! (Direct Action) Gallery . Direct Action in Londons Art scene.
* Ecodefense: A Field Guide to Monkeywrenching
* ACTivist Magazine 
* Civil Disobedience Manual from ACT-UP/NY
* ReclaimingQuarterly.org features photo-coverage of contemporary nonviolent direct actions
* DirectAction.org offers online organizing resources
* Greenpeace encourages its activists to use Non-Violent Direct Action 
* The Citizen's Handbook
* Ruckus
* The Boston Direct Action Project 
* IWW Organizing Department 
* libcom.org/organise - organising direct action at work, in the community or anywhere else tips and guidelines
* War Resisters' International 
* The Scouring of the Shire: Fairies, Trolls and Pixies in Eco-Protest Culture by Andy Letcher (2001)
* Video clips  of some direct action
* A bi-lingual database on all known direct action news in Greece since September 2007
* www.direct-action.de.vu German Direct-Action-Site
Bratstvo slobodnog duha

**Braća slobodnog duha** je naziv za antinomistički laički kršćanski pokret koji je postojao u Sjevernoj Evropi u 13. i 14. vijeku. Korijeni mu sežu u 1200. godinu, među pariške intelektualce okupljene oko Williama Aufirexa. Pripadnici pokreta propagirali su panteizam, nativizam, odbacivanje autoriteta, nezavisnost žena s uvijek prisutnim usklikom: *Kruha, za ime Božje!* 

Zbog svog antinomističkog i individualističkog karaktera vrlo brzo je došao u sukob s Rimokatoličkom crkvom. Papa Klement V ga je zbog toga proglasio heretičkim na Vienneskom koncilu 1311-12. godine. Usprkos toga, pokret se nastavio širiti, čemu je pogodovala kriza zapadnog kršćanstva izazvana avinjonskim papstvom, likvidacijom templara te epidemijom Crne smrti koja je dovela u pitanje mnoge dotadašnje kršćanske dogme. S vremenom je, usprkos progona, dobio razne oblike koji su poslužili kao inspiracija raznim kasnijim pokretima poput taborita u Češkoj u 15. vijeku ili Diggera (kopača) u revolucionarnoj Engleskoj 17. vijeka. Često se smatra i najranijom pretečom suvremenog anarhističkog pokreta.

## Vanjske veze
* History of the Christian Church: Heresy and its suppression
* Blaženi Henry Suso: ''Büchlein der Wahrheit''
LGBTQ prava u Austriji

Premda još uvek značajno konzervativna i pod dominantnim uticajem Katoličke crkve, Austrija se polako liberalizuje po pitanju prava LGBT osoba. Od početka 2010. godine Austrija priznaje registrovana partnerstva istopolnih parova, ali još uvek ne dozvoljava usvajanje dece ili pristup veštačkoj oplodnji.

## Legalizacija homoseksualnosti

Homoseksualnost je legalizovana u Austriji 1971. godine, dok je zakonska minimalna starosna granica za stupanje u seksualne odnose izjednačena za istopolne i heteroseksualne odnose 2002. godine sudskom odlukom. Gejevi i lezbejke mogu otvoreno da služe u vojsci.

## Istopolne zajednice

Nakon presude Evropskog suda za ljudska prava u slučaju Karner protiv Austrije istopolni parovi koji su živeli zajedno imali su ista prava kao nevenčani heteroseksualne parovi.

Planirano je da se donese zakon o istopolnim partnerstvima 2008. godine ali se vladajuća koalicija raspala i donošenje zakona je sprečeno prevremenim izborima.

Februara 2009. Austrijska ministarka Dr. Maria Fekter je održala razgovor sa predstanicima i predstavnicama LGBT organizacije *Lambda*, nakon čega je najavila podnošenje zakona o registrovanim partnerstvima. O zakonu se glasalo 10. decembra, 2009. godine u parlamentu. Zakon je stupio na snagu 1. januara, 2010. godine. Istopolni parovi nemaju prava da usvajaju decu, niti imaju pristup IVF-u i veštačkoj oplodnji.
Prema podacima iz 2006. godine, 49% državljana i državljanki Austrije podržava istopolne brakove.

## Zabrana diskriminacije

Od 2004. godine zakon o radu zabranjuje diskriminaciju na osnovu seksualne orijentacije na federalnom nivou. Pored toga šest od devet federalnih republika imaju svoje zakone o zabrani diskriminacije u okviru svojih ingerencija.

## Životni uslovi

## Vidi dalje

* Istopolne zajednice u Austriji
* Ljudska prava u Austriji

## Vanjske veze

* Percy, William A. *Austria.* ''Encyclopedia of Homosexuality.''  Dynes, Wayne R. (ed.), Garland Publishing, 1990. pp.&nbsp;97–99
* Rainbow Austria 
* Homosexual Initiative Vienna
* Homosexual Initiative Linz
* Homosexual Initiative Innsbruck 
* Gay Life in Tirol

## Reference
Rore

**Rore** su selo u opštini Glamoč, Federacija Bosne i Hercegovine, BiH.

## Geografija
Iza zapadnog kraja Glamočkog polja, iza blagog hrbata Velikog i Malog Vranjaka, u jednom "polju" smješteno je naselje Rore. Na zapadu su Orlovac, Kozarica i Veliki Kik. Na jugu je uzvišica koja kao da čini neki most između Orlovca i Vranjaka. Prema sjeveru su Rore više otvorene te svojim sjeveroistočnim okrajkom udaraju u podnožje Crnog Vrha, a sjeverozapadnim se proteže u žljebasto izduženje Ušiće sa mnoštvom livada. Kuće su razmještene po obodu tog polja, u devet grupica. Postoji i podjela na sjeverni Gornji Kraj i južni Donji Kraj. Selo obiluje različitim geografskim oblicima: oranice, pašnjaci, šuma, ali je zemlja prilično neplodna. Žive vode nema nigdje u selu. Na jugozapadu je planina Šator, u proljeće dugo pod snijegom, ali njegove vode idu prema Drvaru
## Historija
Od starina treba spomenuti Gradić među Jardolima. Još mu se raspoznaju temelji i vidi se da je zauzimao veću površinu. Zid mu je građen krečom. Na Gredaru je groblje sa pločama i krstovima, ali se zaključuje da nije iz novog doba. Sadašnje stanovništvo se ovdje doselilo prije 250-300 godina na zemljište koje je bilo "pustolovina", ili na zemljište koje je nekad bilo naseljeno pa jedno vrijeme bilo pusto. Sve se opet svodi na zaključak da su ovi krajevi naseljeni nakon što su Turci izgubili Liku i Dalmaciju, a Una postala granica.

Nekada je u krševitom području Rora sa zaseocima živjelo oko 250 stanovnika. Sa posnih i kamenitih površina otimali su plodnu zamlju - crnicu, zidajući brojne vrtače. U njima se uzgajao nadaleko čuveni glamočki brend - krompir. Rore su bile poznate po velikom broju intelektualaca. U predratnoj BiH se vodila statistika i odnos diplomaca prema broju stanovnika. Po stečenom znanju samo je Foča bila ispred Glamoča. 28. jula 1995. nakon agresije hrvatske vojske iz Rora su se stanovnici rasuli na razne strane.Sada se u selo vratilo svega dvadesetak ostarjelih stanovnika. Čuveno gluvo glamočko kolo, kraj crkve u Rorama, odigra se samo jednom godišnje - 2. avgusta za Ilindan.

Velika nesreća zadesila je ovo selo 2007 i to, kakva slučajnost, 28. jula, kada je izbio veliki požar i napravio nenadoknadiv gubitak.
## Privreda
Mještani se bave stočarstvom, uzgajaju se krave i ovce. Problem su nedostatak vode i solidna saobraćajnica.
## Stanovništvo

## Reference
Pjer Križanić

**Petar Pjer Križanić** (Glina, 19.5. 1890 - Beograd, 1962) je bio jugoslovenski karikaturista, pisac i esejista, rođen 19. maja 1890. godine u Glini, današnja Hrvatska. Počeo je da se bavi karikaturom 1909. godine u Zagrebu, i tada su objavljeni njegovi prvi radovi u časopisu "Kopriva". Bio je jedan od osnivača čuvenog humorističko-satiričnog magazina "Jež" (1935). Mnogi ga smatraju jednim od rodonačelnika jugoslovenske i srpske karikature. Godine 1922. se preselio u Beograd, gde je dao svoj doprinos časopisu "Novi List", a godinu dana kasnije se pridružio novinskoj kući "Politika." Njegovi radovi su objavljivani i u časopisu "Ošišani jež", čiji je prvi broj objavljen 5. januara 1935. godine. Autor je plakata pod nazivom "Protiv fašizma". Bio je oženjen istaknutom slikarkom Lizom Marić Križanić. Umro je u Beogradu 1962. godine. Posthumno je u njegovu čast uspostavljena nagrada "Pjer."
Hrasno (Kakanj, BiH)

**Hrasno** je kakanjsko naselje smješteno na desnoj obali trstionice, između Čatića i Kraljeve Sutjeske.

Po poslednjem službenom popisu stanovništva iz 1991. godine, opština Kakanj je imala 55.950 stanovnika, raspoređenih u 106 naseljenih mesta.

## Nacionalni sastav

## Nacionalni sastav po naseljenim mestima, [[1991]].
### apsolutna etnička većina

### relativna etnička većina

## Izvori
* Knjiga: "Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991.", statistički bilten br. 234, Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo. 
* internet - izvor, "Popis po mjesnim zajednicama" - http://www.fzs.ba/Podaci/nacion%20po%20mjesnim.pdf
Apolonija (Ilirija)

Pelonija/Polonija ili Pelania ( *Apollonia kat' Epidmanon* ili *Apollonia pros Epidamno*, ), je bio drevni ilirski grad u kolonija u južnoj Iliriji, u suvremenoj Albaniji, smješten na desnoj obali rijeke Aus river; ruševine mu se nalazi u oblasti Fier, kraj sela Pojani. Osnovali su ga godine 588. pne. Dorci ili Dardanci, kolonisti iz Kerkire (Krf) i Korinta, te je bio jean od najvažnijih antičkih gradova po imenu *Apolonija* (Απολλωνία).

## Reference

## Vanjske veze
* Official webpage of the National Archeological Park of Apollonia
Etolski savez

**Etolski savez**, ili **Etolska liga**, bio je konfederacija gradova Etolije u staroj Grčkoj.
## Historija

**Etolski savez** je nastao u IV veku pre nove ere kao plemenski savez plemena oblasti Etolije u centralnoj Grčkoj. Slično Ahajskom, savez je vojnički jačao i širio se, obuhvativši i tako značajne gradove kao što su Delfi i Lokris. U najdužem periodu postojanja savez se bavio borbom protiv makedonske hegemonije ali i borbom za prevlast sa Ahajskim savezom. Kraj saveza počinje sa dolaskom Rimljana. Početkom tog perioda Etolci su u savezništvu sa Rimljanima porazili Makedonce. Ali ubrzo dolazi do razlaza, potom i rata sa Rimljanima koji se okončava 189. pne.. Etolski savez je potom ostao samo po imenu, potpavši pod potpunu kontrolu Rima.

## Uređenje
Ono što karakteriše uređenje etolskih gradova je federalističko uređenje koje je gotovo u potpunosti nalik Ahajskom. Zapravo, smatra se da je ovo uređenje bilo uzor Ahajcima. Da se primat daje Ahajskom uređenju posledica je toga što je Ahaja istorijski poznatija i bolje obrađena.

Upoređivanjem organa dolazimo do zaključka o gotovo istovetnosti. Postojala je zajednička skupština koja je obuhvatala sve punoletne građane gradova-članica (nije bilo starosnog cenzusa Ahajskog saveza) i koja se sastajala dvaput godišnje. Glavni grad bio je Term, gde se morala održavati skupština na kojoj su se birali funkcioneri saveza. Ukoliko je skupština raspravljala o bilo kojim drugim pitanjima mogla se sastati u bilo kom gradu-članu. Ovde je skupštini predsedavao strateg, koji je bio biran na godinu dana i imao nespornu vojnu vlast.

Postojalo je veće (bule) koje je nagledalo međusobne odnose gradova i imalo druge upravne dužnosti. Gradovi su bili predstavljeni u ovom telu prema kontigentu vojske koji su davali.

Drugo veće je veće apoklita i imalo je funkcije strategovog kabineta i igralo ključnu ulogu u vreme rata kada je dobijalo široka ovlašćenja.
        
Karakteristično za ovaj savez je da su gradovi izvan etničkog područja Etolije dobijali specijalan status pridruženih članova, koji su imali civilna, ali ne i politička prava.
        
Federalizam je bio pojačan, slično Ahajskom savezu, uvođenjem zajedničkih zakona, monete i sistema mera.
        
Prema svemu navedenom, ovaj savez se sa stanovišta federalnih elemenata i odnosa može okarakterisati kao jedan korak iza Ahajskog saveza zbog insistiranja na vojnim elementima i narušavanja načela jednakosti. To je donekle i razumljivo. Pored toga što istorijski prethodi Ahajskom savezu tako da su svi instituti inovantni, ovaj savez se zasniva na dosta primitivnom plemenskom udruživanjanju, koje nužno prati i primesa ksenofobije prema članicama izvan Etolije.

## Povezano
* Konfederacija
* Ahajski savez
Deltoid

**Deltoid** je [çetvorougao] koga karakterišu dva para međusobno jednakih susednih strana. Deltoid je i tangentni četvorougao, što znači da se u njega može upisati kružnica.

Rezultat jednakosti parova susednih strana je da se dijagonale deltoida uvek seku pod pravim uglom. Jedna dijagonala  jednakostranična trougla, a druga uvek na dva jednaka trougla. Ovo znači da deltoid uvek ima najmanje jednu osu simetrije koja leži na drugoj navedenoj dijagonali. 

Ukoliko svaka od dijagonala deli deltoid na dva jednaka trougla, figura je u stvari specijalan slučaj deltoida − romb. Ukoliko su pored ovog i svi uglovi deltoida međusobno jednaki (znači po 90°), figura je kvadrat.

## Formule
Slede neke od češće korišćenih formula koje se vezuju za deltoid:
Oltar

**Žrtvenik** ili **oltar** (latinski: *altare*) je svako mesto na kome se obavlja žrtveni obred. Obično se nalaze na posvećenim mjestima ili građevinama (hram, crkva, i sl.). Na njemu sveštenik prinosi žrtvu božanstvu.

Oltar vuče korene iz davnih verskih iskustava čovečanstva, ali je prisutan i u savremenim religijama. Nekada su oltari bili centralna mjesta drevnih vjerovanja (Stare Grčke, Egipta, Skandinavije, itd.). Danas su u uporabi oltari velikih svjetskih religija (kršćanstvo, hinduizam, budizam, judaizam, šintoizam, taoizam), ali i drugih vjerovanja (sotonizam, paganizam, i sl.).

## Oltarski prostor u hrišćanskoj crkvi

**Oltar** je najvažniji deo hrišćanske crkve. U hrišćanstvu se zove "časna trpeza" i nalazi se u oltarskom prostoru. On je uzdignutiji od ostalog dela hrama i od središnjeg dela (naosa) odvojen je ikonostasom. Reč *oltar* je latinskog porekla i znači *uzvišeni žrtvenik*, *svetilište*.

U pravoslavlju mora biti okrenut prema istoku, dok se u katoličanstvu nalazi na zapadu. U oltaru se na sredini nalazi sveti presto (časna trpeza).

## Reference

## Vanjske veze

* Moskovska patrijaršija
* Oltar (na ruskom)
Socijalistička partija (Bosna i Hercegovina)

**Socijalistička partija** (osnovana 1993. godine pod nazivom **Socijalistička partija Republike Srpske**) je politička stranka koja okuplja Srbe u bosanskohercegovačkom entitetu Republika Srpska. Prilikom svog osnivanja imala je bliske veze sa Socijalističkom partijom Srbije. Od potpisivanja Daytonskog sporazuma bila je jedna od vodećih opozicijskih stranaka u Republici Srpskoj. 1998. je ušla u opozicijsku koaliciju "Sloga" čiji je član Živko Radišić izabran za člana Predsjedništva BiH.

Od godine 2004. nastoji djelovati na cijelom teritoriju BiH, te mijenja ime u Socijalistička partija. Od 2006. se nalazi u vladajućoj koaliciji Republike Srpske zajedno sa Savezom nezavisnih socijaldemokrata.

## Vanjske veze
* Službena stranica
Sastanak u Karađorđevu

**Sastanak u Karađorđevu** je održan u martu 1991. godine u Karađorđevu (Vojvodina, SR Srbija) između predsednika Hrvatske Franje Tuđmana i predsednika Srbije Slobodana Miloševića o tadašnjoj situaciji u SFRJ. Tačni detalji tog sastanka nikad nisu objavljeni javnosti, ali je Dušan Bilandžić, hrvatski istoričar i Tuđmanov savetnik koji je prisustvovao sastanku, kasnije objavio knjigu u kojoj tvrdi da je „*suština sastanka bila podela Bosne i Hercegovine*“.

Milošević je na tim pregovorima zahtevao sve teritorije na kojima su Srbi imali većinu. To je uključivalo npr. istočnu i zapadnu BiH. Tuđman i njegovo vođstvo su tražili prvenstveno zapadnu Hercegovinu gde su Hrvati imali većinu. Između takve proširene Hrvatske i proširene Srbije bi trebala biti mala muslimanska državica.

Dobrica Ćosić, predsednik Savezne republike Jugoslavije, u oktobru 1992. godine u Ženevi sa Tuđmanom potpisuje sporazum o zameni teritorija i „humanom preseljavanju stanovništva“. Neki u ovome vide konkretizaciju prethodnog dogovora o podeli Bosne i Hercegovine.

## Izvori