Golijardi

**Golijardi** su bili grupa klerika u zapadnoj Evropi koji su pisali satiričnu poeziju na latinskom jeziku tokom 12. i 13. veka. To su uglavnom bili studenti teologije na univerzitetima u Francuskoj, Nemačkoj, Italiji i Engleskoj koji su svojim pesničkim stavaralštvom protestovali zbog sve većih problema unutar rimokatoličke crkve, kakvi su bili propast krstaških ratova i finansijske zloupotrebe.

## Poreklo reči
Poreklo termina "golijard" i dalje je nejasno. Možda potiče od latinske reči *gula* (= "prožrdljivost, pohlepa"). Sami su golijardi govorili da su nazvani po nekom mitskom "biskupu Golijasu" *(Golias)*, što je srednjolatinski oblik imena *Goliath*, diva koji se u *[[Biblija|Bibliji]]* borio protiv kralja Davida. Takvo bi izvođenje značenja termina "golijardi" bilo u skladu s njihovom percepcijom kao studenata koji se često odaju piću ali su istovremeno veoma obrazovani i rugaju se crkvenom i političkom establišmentu. Mnogi ispitivači veruju da naziv potiče iz jednog pisma koje je sv. Bernard poslao Inocentiju II, u kome je Pierre Abelard nazvan "Golijatom", što je stvorilo vezu između Golijata i Abelardovih sledbenika. Neki drugi smatraju da naziv potiče od reči *gailliard* (= "veselnik").

## Satirično pesništvo
Golijardske satire su bile usmerene na ismevanje crkve, pri čemu su i bile sastavljene na osnovu svetih spisa iz katoličke mise i latinskih crkvenih himni. Pojavljuje se i terminologija sholastičke filozofije, bilo u satirične svrhe bilo zato što su sholastički koncepti bili tako dobro poznati autorima da su ih koristili i u svakodnevnoj komunikaciji. Satire su gotovo uvek usmerene protiv crkve, a ponekad i protiv samog pape. To je bio protestni pokret i predstavljao je poseban element u sve glasnijoj kritici zloupotreba do kojih je dolazilo unutar same crkve.

Crkva je naravno pokušavala da suzbije delatnost golijarda. Godine 1227. veće u Trijeru im je zabranilo učešće u jednoj crkvenoj službi. Godine 1229. golijardi su učetvovali u neredima na Univerzitetu u Parizu do kojih je došlo zbog intriga papskog legata. Bili su predmet rasprave na mnogim crkvenim savetima, a često su im oduzimane sve "svešteničke privilegije".

Mnoge od latinskih *Buranskih pesama* *([[Carmina Burana]])* pripadaju golijardskom pokretu. Jedan golijardski autor, inače anoniman, dobio je ime "Arhipoeta". Drugi golijardski autori, čija su nam imena poznata, bili su Peter iz Bloisa i Walter iz Chatillona. 

## Golijardski stih
Značaj golijarda leži u tome što su latinsku poeziju pisali u metrici zasnovanoj više na akcentu nego na grčkim književnim metrima. To je u krajnjoj liniji omogućilo upotrebu novog latinskog metra (nazvanog "sekvenca") u religijskoj poeziji kao što je pesma *Dies Irae* Tommasa da Celana ili *Pange lingua* Tome Akvinskog. 

Golijardski stih je šestoiktusni stih sa sledećim stalnim elementima: 13 slogova, jaka cezura iza sedmog sloga, akcenat na petom i na dvanaestom slogu. Nastao je u 12. veku u srednjovekovnoj latinskoj poeziji, a pod njegovim uticajem u 15. veku javio se poljski trinaesterac, posredstvom ovoga u 17. veku ruski trinaesterac, koji je zatim uticao na pojavu trinaesterca sa cezurom iza sedmog sloga u srpskoj i hrvatskoj poeziji.