open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Publije Sulpicije Ruf

**Publije Sulpicije Ruf** (*Publius Sulpicius Rufus*, cca. 121. pne. - 88. pne.) bio je rimski političar koji je pripadao stranci populara. Godine 88. pne. je izabran za plebejskog tribuna te je bio bliski suradnik Gaja Marija. Uz njegovu pomoć je Gaj Marije imenovan komandantom vojske koja je išla protiv Mitridata. Odmah nakon te odluke je Sula marširao na Rim natjeravši Marija i Rufa u bijeg. Marije je uspio pobjeći, ali je Ruf uhvaćen i pogubljen.

## Reference
* Appian, *Bell. Civ.* I 55—60.
* Plutarch, *Sulla* i *Marius*.
* Velleius Paterculus ii.18
* Livy, 77
* E. A. Ahrens, *Die drei Volkstribunen* (Leipzig, 1836)
* Mommsen, *[[History of Rome (book)|History of Rome]]*, bk. iv, ch. 7
* G. Longs, *[[Decline of the Roman Republic]]*, vol. ii, ch. 17
Kvint Sertorije

**Kvint Sertorije** (*Quintus Sertorius*, 121. pne. - 72. pne.) bio je rimski vojskovođa i političar, poznat kao jedan od umjerenijih vođa populara, te po tome što je nakon Sulinog povratka u Rim u Hispaniji digao ustanak protiv njegove vlasti, stvorivši od nje *de facto* republiku nezavisnu od Rima, a što je okončano tek njegovim ubistvom od strane podmićenih suradnika.

Sudjelovao je u pohodima pritiv *Cimbra* i u ratu italskih saveza protiv Rima. 98. pne. izabran je za vojnog tribuna u Hispaniji a 90. pne. je proglašen kvestorom u Cisalijskoj Galiji. U prvom rimskom građanskom ratu (88. pne.- 79. pne.) se borio na strani Marija i postao propretor u Hisapniji, a odakle je pred Sulinim pristalicama 81. pne. pobjegao u Afriku. Poslije godinu dana se vratio u Hispaniju i stao na čelo pobune protiv Sule, organizirao jaku vojsku i pobjedio Sulinog namjesnika Cecilija Metela. Također se suprostavio Sulinoj vojsci na čelu sa Pompejom Velikim, koja je stigla u Hispaniju i uzrokovao **Sertorijev rat**. Poražen je 77. pne. a ubijen od svojih nezadovoljnih vojnika.

## Reference
120. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **120. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Manilija i Karbona** (ili, rjeđe, **godina 634. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 120. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
*

## Rođenja
* Berenika III, kraljica Egipta (u. 80. pne.)
* Lucije Kornelije Sisena, rimski pisac i političar (u. 67. pne.)
* Ver, korumpirani rimski pretor (približan datum) (r. 43. pne.)

## Smrti
* Hiparh, grčki astronom i matematičar rodom sa Rodosa (približan datum) (r. cca. 190. pne.)
* Polibije, grčki historičar (r. cca. 203. pne.)
Berenika III od Egipta

**Berenika III** (120&ndash;80. pne.; grčki: **Βερενίκη**), ponekad nazivana **Kleopatra Berenika**, bila je kraljica Egipta od 81. do 80. pne. Bila je kći kralja Ptolemeja IX Latira i Kleopatre Selene I. Nakon što je 101. pne. njen stric Ptolemej X Aleksandar likvidirao svoju majku i suvladaricu Kleopatru III, Berenika se udala za njega, a kraće vrijeme bila i suvladarica. To je prekinuo dolazak na vlast Ptolemeja IX Latira. Kada je godine 81. pne. Latir umro, sama je pruzela vlast, postavši prva samostalna žena-vladar u egipatskoj historiji nakon kraljice Tausret 1185. pne. Tada je, prema antičkim izvorima, stekla popularnost. Njena je vladavina kratko trajala, jer ju je Ptolemej XI nakon šest mjeseci natjerao da se uda za njega i učini ga suvladarom. Nakon 19 dana ju je dao pogubiti, ali se potom ogorčeni narod pobunio i nakon nekoliko dana ubio samog Ptolemeja.
Eduanci

**Edui** ili **Eduanci** () je naziv za keltski narod koji je u antici živio na području Lugdunenske Galije, odnosno između rijeka Arar (današnja Saône) i Liger (Loire) u današnjoj Francuskoj.

Bili su poznati kao tradicionalni rimski saveznici, a Cezar ih je godine 58. pne. na početku svojih pohoda oslobodio od sekvanske vlasti. Usprkos toga, godine 52. pne. su se priključili svegalskoj Vercingetoriksovoj pobuni, ali ih je Cezar poštedio. August je dao srušiti njihov glavni grad Bibrakte te umjesto njega podigao Augustodonum (današnji Autun). Godine 21. su se Edui pobunili protiv cara Tiberija, ali je pobunu ugušio Gaj Silije. Usprkos toga, zadržali su svoju pro-rimsku reputaciju, te su za vrijeme cara Klaudija postali prvi galski narod kome je priznato *ius honorum*, odnosno pravo da se njihove predstavnike bira u rimski Senat.

Na temelju antičkih izvora historičari pretpostavljaju da su Edui zbog bliskih veza s Rimljanima prihvatili ne samo rimsku kulturu, nego se romanizacija odrazila i na političko organiziranje po modelu Rimske Republike.

## U popularnoj kulturi
Edui se pojavljuju kao jedna od igrivih frakcija u *[[Europa Barbarorum]]*, popularnom modu za strategijsku video-igru **.

## Izvori
Arverni

**Arverni** je naziv za keltski, odnosno galski narod koji je u posljednjih nekoliko vijekova 1. milenijuma pne. živio na području današnje Francuske koja se po njima naziva Auvergne. Bili su poznati kao jedno od najmoćnijih galskih plemena, koje se u nekoliko navrata suprotstavilo Rimljanima, posljednji put na čelu svegalske konfederacije kojoj je vođa bio Vercingetoriks. Glavni grad im je bio Gergovija, koji se nalazio u blizini suvremenog Clermont-Ferranda.

## U popularnoj kulturi
Arverni se pojavljuju kao jedna od igrivih frakcija u *[[Europa Barbarorum]]*, popularnom modu za strategijsku video-igru **.

## Reference
Gaj Ver

**Gaj Ver** (*Gaius Verres*, cca. 120. pne. – 43. pne.) bio je rimski političar, poznat po svojoj korumpiranosti. Ispočetka je bio popular, ali je potom prešao optimatima, zbog čega ga je Sula učinio kvestorom u Aziji 80. pne. Kada je zajedno sa svojim pretpostavljenim Gnejem Kornelijem Dolabelom optužen za korupciju 78. pne. osigurao je oslobađajuću presudu svjedočeći protiv Dolabele. Godine 74. pne. je mitom isposlovao mjesto pretora na Siciliji, gdje je njegova pohlepa izazvala ekonomsku propast žitnice Rimske Republike. Kada se godine 70. pne. vratio u Rim, protiv njega je pokrenut još jedan postupak koji je vodio Ciceron. Ver je, shvativši da će biti osuđen, dobrovoljno otišao u egzil u Masiliju. Tamo je ubijen po proskripcijama koje je izdao Marko Antonije, nakon odbijanja da mu preda dio svog umjetničkog blaga.

## Vanjske veze
* University of Missouri-Kansas City (UMKC) School of Law, The Trial of Gaius Verres
110-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* Kina osvaja državu Nanyue.
* Nedugo prije godine 100. pne. Skiti pustoše Partiju.

## Rođenja
*

## Smrti
*
## Reference
LGBTQ prava u Laosu

**Položaj [[LGBT]] osoba u [[Laos]]u** je teško proceniti s obzirom na to da vlada ne dozvoljava nevladinim agencijama da sprovode istraživanja o položaju ljudskih prava. Prema nekim podacima Laos je jedna od najtolerantnijih komunističkih družava u svetu, sa porastom tolerancije prema LGBT osobama. S druge strane, neki izveštaji navode da se gej muškarci lakše prihvataju u društvu nego lezbejke. Bez obzira na porast tolerancije, diskriminacija još uvek postoji.

## Zakonski status
Homoseksualnost je legalna u Laosu. Uzrast seksualne saglasnosti je jednak za heteroseksualne i homoseksualne odnose.

## Istopolna zajednica
Istopolni brakovi nisu priznati u Laosu, niti ijedan oblik istopolne zajednice. U javnom životu nikada nije pokrenuta diskusija o legalizaciji istopolnih zajednica. 

## Zabrana diskriminacije
Trenutno ne postoji zakon koji zabranjuje diskriminaciju na osnovu seksualne orijentacije.

## Vidi dalje

* Ljudska prava u Laosu
* Politika Laosa

## Reference
LGBTQ prava u Libanonu

Homoseksualnost je zabranjena u Libanu, ali je država jedinstvena po tome što je jedina arapska država koja ima mali LGBT pokret.

## Krivični zakon
Član 534 krivičnog zakona zabranjuje seksualne odnose koji se "protive zakonima prirode" i koji se kažnjavaju zatvorskom kaznom do godinu dana. Ovim se kažnjavaju istopolni odnosi, preljube, analni seks i seks pre braka.

Primena zakona se razlikuje, ali često se dešava policijsko zlostavljanje i hapšenja. Libanska LGBT organizacija Helem je 11. decembra, 2009. godine sastavila izveštaj koji prikazuje zakonski status homoseksualnih osoba na Bliskom Istoku i u Severnoj Africi. Neposredno pre objavljivanja ovog izveštaja, jedan sudija je doneo presudu o neprimenjivanju člana 534. krivičnog zakona, zbog nejasnoće, dodajući: "koncept 'neprirodnog' je povezan sa načinom razmišljanja društva, običajima i spremnošću da se prihvate prirodni modeli koji još nisu poznati ili koji nisu još prihvaćeni; kako je čovek deo prirode i jedan od njenih elemenata, i ćelija u njenoj ćeliji, ne može se reći da ijedna njegova praksa ili bilo koje njegovo ponašanje su protiv prirode, čak iako je to kriminalni čin, jer su to zakoni prirode. Ako leti pada kiša, ako naleti topli talas zimi, ako drvo rodi nakon uobičajenog vremena, to je sve u skladu sa sistemom i zakonima prirode, jer je to priroda sama..."

## Vidi dalje
* Ljudska prava u Libanu
* Politika Libana

## Vanjske veze
* Helem
* Gay Lebanon 
* Gay Middle East
* Lebtour, libanski gej vodič 
* Meem, Organizacija LBTQ žena u Libanu

## Reference
LGBTQ prava u Bangladešu

**[[LGBT]] osobe u [[Bangladeš]]u** nemaju nikakva prava. Homoseksualnost je zabranjena, a LGBT osobe su česte žrtve diskriminacije i maltretiranja. 

## Krivični zakon
Homoseksualnost u Bangladešu je zabranjena krivičnim zakonom od 1860. godine. Predviđene kazne se kreću od kazne do 10 godina zatvora, pa do doživotne zatvorske kazne. 

## Porodica i društveni odnos
Postoji jak pritisak porodice na LGBT osobe da se venčaju sa osobom suprotnog pola. U nekim slučajevima nasilje nad LGBT osobama vrši upravo porodica te osobe ili razne samoproklamovane grupe boraca za moral, pa čak i policija.

Generalno, društveni odnos prema LGBT osobama je negativan. U javnosti postoji stav, čak i u naučnoj javnosti, da je primetan porast homoseksualnosti u društvu Bangladeša, a kao razlozi za taj fenomen navode se trovanje vode arsenikom i gledanjem indijskih filmova.

## Hidžre
Hidžre su posebna klasa transrodnih osoba u bangladeškom društvu, koja je često veoma diskriminisana i maltretirana, tako da su mnoge primorane da prose ili da se bave prostitucijom kako bi preživele. 

## Vidi dalje
* Politika Bangladeša
* Islam i homoseksualnost

## Reference
LGBTQ prava u Turkmenistanu

Muška homoseksualnost u Turkmenistanu je zabranjena Krivičnim zakonom 1997/98 (revidiran 2000.), dok se ženska homoseksualnost ne pominje. Predviđena kazna je do dve godine zatvora.
LGBTQ prava u Južnoafričkoj Republici

Južnoafrička Republika uživa reputaciju najotvorenije i najtolerantnije zemlje po pitanju prava LGBT populacije u Africi, kao i jedne od najotvorenijih u celom svetu.

Zakonske zabrane homoseksualnosti u Južnoj Africi, koje datiraju od uspostave nizozemskih, a potom britanskih kolonija, a koje su vrhunac dobile pod režimom apartheida u 20. veku, koji je bio pod snažnim uticajem konzervativiznih shvatanja bele afrikanerske manjine, su postale predmetom ukidanja nakon dolaska na vlast Afričkog nacionalnog kongresa, koji je, pre toga, 1993. godine, prava za LGBT populaciju izrekom učinio jednim od ključnih elemenata svog programa. Novi južnoafrički ustav iz 1996. godine je bio prvi u svetu koji je izričito zabranio diskriminaciju na osnovu seksualne orijentacije, a 1998. homoseksualnost postala zvanično legalna. Godine 2005. je Južna Afrika legalizovala istopolni brak, postavši peta zemlja u svetu i zasad jedina zemlja u Africi, koja je donela tu meru.

LGBT osobama je dozvoljeno usvajanje dece, a lezbijkama veštačka oplodnja. LGBT takođe mogu služiti vojsku, a dozvoljena je i korekcija pola.

Najveća LGBT udruzenja su Queer Johanesburg, Gay Love, Lesbian Congress i Trans Logos.

## Vanjske veze

* Triangle Project
* Durban Lesbian and Gay Community Health Centre 
* Constitutional Court- "Gay and lesbian rights"
* Lesbian & Gay Equality Project
* Gay and Lesbian Archives of South Africa
119. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **119. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Dalmatika i Kote** (ili, rjeđe, **godina 635. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 119. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* januar-jun - Bitka kod Mobeija, u kojoj kineska vojska dinastije Han pod Wei Qingom (? - 106. pne.) i Huo Qubingom (140. pne.–117. pne.) u dolini Orhon u pustinji Gobi odnosi pobjedu nad Xiongnuima.
* Hiparh zamjenjuje Eumaha kao arhont Atene.
* Rimska Republika pokreće još jedan pohod na Dalmaciju.
* U drevnoj Kini uveden državni monopol na proizvodnju i prodaju željeza, soli, žestokih pića.

## Rođenja
*

## Smrti
* Li Guang, kineski general u službi dinastije Han
Dolina Orhona

**Kulturni pejzaž doline Orhon** se prostire duž obala rijeke Orhon u centralnoj Mongoliji, oko 360&nbsp;km zapando od glavnog grada Ulaanbaatara. UNESCO ga je unio na popis Svjetske baštine jer se u njemu nalaze tragovi evolucije nomadskih pastoralnih kultura u dva milenijuma.

## Reference
Bitka kod Mobeija

**Bitka kod Mobeija** (漠北之戰, "*Bitka na pustinjskom Sjeveru*") je naziv za kinesku vojnu kampanju protiv naroda Xiongnu koja se odigrala u sjevernom dijelu pustinje Gobi od januara do juna 119. pne. Kineske snage, koje su vodili Wei Qing i Huo Qubing su u njemu izvojevale odlučujuću pobjedu, kojom je na duže vrijeme uklonjena opasnost napada Xiongnua na sjeverne granice Carstva.

## Izvori

* Ban Gu et al., *Hanshu*. Beijing: Zhonghua Shuju, 1962. 
* Sima Guang, comp. *Zizhi Tongjian*. Beijing: Zhonghua Shuju, 1956. 
* Lin, Gan, "Mobei Zhi Zhan" ("The Battle of Mobei"). *[[Encyclopedia of China]]*, 1st ed.
LGBTQ prava u Kini

Kina se tradicionalno, kroz svoju istoriju, smatrala jednom od otvorenijih i tolerantnijih azijskih zemalja prema homoseksualnosti, odnosno pripadnicima LGBT zajednice, a što se odrazilo i na današnju situaciju. U Kini su homoseksualni odnosi legalizovani 1997. godine, a transseksualnim osobama je omogućeno da zvančino promene pol nakon operacije. Sa druge strane, kineski zakoni ne dozvoljavaju ni istopolni brak, niti priznaju građanske zajednice, niti je homoseksualnim parovima omogućeno zajedničko usvajanje dece.

Prvi represivni zakoni koji su specifično za cilj imali homoseksualnu aktivnost datiraju iz doba dinastije Song početkom 12. veka kada su uvedene globe i kazne bičevanjem za mušku prostituciju. Zakoni kojima se zabranjuje "sodomija", odnosno seksualni odnosi između dva muškarca, su uvedeni 1740. godine od strane dinastije Ćing, ali su nakon osnivanja Republike 1911. godine. Na teritorijama Makaoa i Hong Konga su se, pak, primenjivali represivni zakoni tadašnjeg Portugala i Ujedinjenog Kraljevstva. U Kini je homoseksualnost ponovo stavljena van zakona dolaskom komunista na vlast, koji su, pogotovo u Maovo vreme, homoseksualnost smatrali izrazom "buržoaske dekadencije".
LGBTQ prava u Nepalu

**[[LGBT]] osobe u [[Nepal]]u** su u boljem položaju od svrgavanja monarhije 2007. godine, kada je homoseksualnost legalizovana. Vrhovni sud Nepala je 2008. godine doneo presudu po kojoj država traba da legalizuje istopolni brak. Neki izvori navode da bi novi ustav trebalo da odobri istopolne brakove i zabrani diskriminaciju na osnovu seksualne orijentacije.

## Dekriminalizacija homoseksualnosti
Pre uspostavljanja republike homoseksualnost je bila zabranjena krivičnim zakonom, koji je predviđao kaznu do 2 godine zatvora za istopolne odnose. Cross-dressing je takođe bio zabranjen zakonima o moralu.

Vrhovni sud Nepala je doneo presudu 21. decembra, 2007. godine da nova demokratska vlast mora da donese zakone koji će štititi prava LGBT osoba i promeniti postojeće zakone koji su diskriminativni.

Uprkos učešću LGBT grupa u demonstracijama koje su svrgle monarhiju, politički establišment je ignorisao njihovu poziciju, tako da su se okrenule sudstvu kao načinu zaštite svojih prava. Nakon incidenta u kome je policajac ubio transrodnu devojku, mediji i javnost sa više pažnje i otvorenije govore o LGBT temama.

## Istopolne zajednice
Vrhovni sud je 18. novembra, 2008. godine dao preporuke vladi da omogući jednaka poštovanja prava LGBT osoba. Prema izveštajima indijskih medija zakon o istopolnom braku bi trebalo da bude donet tokom 2010. godine. Ustav, koji je u izradi, trebalo bi da odobri istopolne brakove i zabrani diskriminaciju na osnovu seksualne orijentacije.

## Vidi dalje

* Politika Nepala
* Ljudska prava u Nepalu

## Reference
Wei Qing

**Wèi Qīng** (, ? - 106. pne.) bio je kineski vojskovođa u službi dinastiej Han, koji se kao komandant vojske cara Wua proslavio uspješnim pohodima protiv naroda Xiongnu. 

## Napomene
A Walk to Remember

***A Walk to Remember*** je američki ljubavni film iz 2002. godine temeljen na istoimenom istoimenom romanu Nicholasa Sparksa. Režirao ga je Adam Shankman u produkciji Denisa DiNovija i Hunta Lowryja za Warner Bros. a glavne su uloge tumačili Shane West i pop pjevačica Mandy Moore.

## Uloge
* Shane West - Landon Rawlins Carter
* Mandy Moore - Jamie Elizabeth Sullivan
* Peter Coyote - Vlč. Hegbert Sullivan
* Daryl Hannah - Cynthia Carter
* Lauren German - Belinda
* Clayne Crawford - Dean
* Paz de la Huerta - Tracie
* Al Thompson - Eric
* Jonathan Parks Jordan - Walker
* David Lee Smith - Dr. Carter
* Matt Lutz - Clay Gephardt

## Vanjske veze
* Official site 
* 
* ''A Walk to Remember'' at Rotten Tomatoes
Adam Shankman

**Adam Michael Shankman** (27. novembar 1964 -) je američki filmski režiser, producent, plesač, glumac i koreograf. Karijeru je započeo kao profesionalni plesač u mjuziklima, a potom nastupao u video-spotovima Paule Abdul i Janet Jackson. Shankman je koreografirao nastupe Spice Girls, a režirao je i nekoliko igranih filmova kao što su *[[A Walk to Remember]]*, *[[Bringing Down the House (film)|Bringing Down the House]]* i *[[Hairspray (2007 film)|Hairspray]]*. Poznat je i kao jedan od članova žirija u reality emisiji *[[So You Think You Can Dance]]*.

## Vanjske veze

* 
* Adam Shankman bio
* Interview with ''The Advocate''
* Article by Liz Bremer & Jonas Littfers - "Hairspray" 2007 (2007-01-13, German)
Shane West

**Shane West** (rođen kao **Shannon Bruce Snaith**; 10. juna 1978.) je američki glumac, muzičar i pisac pjesama. West je najpoznatiji po ulozi Elija Sammlera u TV-seriji *[[Once and Again]]*, Landona Cartera u filmu *[[A Walk to Remember]]* i dr. Raya Barnetta u TV-seriji *[[ER (TV serija)|ER]]*.

## Reference

## Vanjske veze

* 
*
Umaru Yar'Adua

**Umaru Musa Yar'Adua** (Katsina, 9. srpnja 1951. – Abuja, 5. svibnja 2010.), 13. predsjednik Nigerije, drugi otkad je uspostavljena Četvrta Nigerijska Republika.

Rodio se u aristokratskoj muslimanskoj obitelji, a potječe iz naroda Fulani. Katsina je njegovo rodno mjesto. Obrazovao se na više prestižnih institucija, a prije ulaska u politički život, obavljao je dužnosti prosvjetitelja, poučavajući na raznim sveučilištima diljem Nigerije.

Bio je relativno nepoznat na nacionalnoj razini, a njegovi protivnici tvrde da je pobjedio na namještenim izborima, te da se ponaša kao marioneta sada već bivšeg predsjednika Obasanja, jer mu je pokojni brat Shehu Musa Yar'Adua bio potpredsjednik države kad je Obasanjo došao na vlast i bio 5. predsjednik Nigerije.

Bio je tajnik Stranke narodnog iskupljenja, a otac mu je bio potpredsjednik Nacionalne stranke Nigerije.

Umaru se razlikuje od ostalih dosadašnjih predsjednika Nigerije jer je javno objavio svoju imovinu, a postao je i peti guverner
sa sjevera Nigerije koji je uveo šerijatsko pravo. Guverner jedne od mnogo nigerijskih država bio je cijelo vrijeme dok je Olusegun Obasanjo bio predsjednik. Dan prije ustoličenja na položaj predsjednika, prestao je biti guverner te države.

Brat mu je bio general-bojnik koji je umro u zatvoru u kojem je završio jer Sani Abacha nije htio vratiti Nigeriju pod civilnu upravu.

Umaru Musa Yar'Adua je došao na vlast, a posebnost je ta što je Obasanjo njemu predao vlast , a ta primopredaja bila je prva između dva civilna predsjednika nakon dugo vremena.

Nigerija je neovisna od 1960., dakle 47 godina. Od tih 47 godina 28 godina je vladala vojska (Vojna hunta od 1966. -1979. te nekoliko režima od 1983. - 1998.).

Javno je objavio da posjeduje 5 i pol milijuna dolara u imovini, od toga 100,000 dolara ima njegova žena Turai Umaru Yar'Adua s kojom je u braku od 1975. godine, te s njom ima sedmero djece. Kćer mu je udana za guvernera države Kebbi.

Njegov kabinet je imao 39 ministara, dva iz Svenigerijske narodne stranke.

Umro je nakon duge bolesti 5. maja 2010. godine. Prije toga je njegovu dužnost preuzeo potpredsjednik Goodluck Jonathan.
Mandy Moore

**Amanda Leigh** "**Mandy**" **Moore** (10. april 1984 -) je američka kantautorica, glumica i modna dizajnerica. Slavu je stekla krajem 1990-ih kao tinejdžerica svojim pop albumima *[[So Real (album)|So Real]],* *[[I Wanna Be with You]],* i *[[Mandy Moore (album)|Mandy Moore]].* Potom se počela baviti glumom, nastupajući u filmovima namijenjim tinejdžerksoj piblici kao što su *[[A Walk to Remember (film)|A Walk to Remember]]* i *[[Chasing Liberty]],* te satiričkim komedijama kao što su *[[American Dreamz]]* i *[[Saved!]]*. Pažnju javnosti je privlačila i privatnim životom, odnosno ljubavnim vezama sa slavnim ličnostima kao što su tenisač Andy Roddick  i glumci Wilmer Valderrama i Zach Braff. Od 2009. je udana za pjevača Ryana Adamsa.

## Reference

## Vanjske veze

* 
* 
*
Nicholas Sparks

**Nicholas Charles Sparks** (31. decembar 1965 -) je američki književnik i scenarist čija su specijalnost ljubavni romani. Veliki broj njih su postali međunarodni bestseleri a osam je adaptirano u holivudske filmove uključujući *[[Message in a Bottle (roman)|Message in a Bottle]]*, *[[A Walk to Remember (roman)|A Walk to Remember]]*,
*[[The Notebook]]*, *[[Nights in Rodanthe (roman)|Nights in Rodanthe]]*, *[[Dear John (roman)|Dear John]]* i *[[The Last Song (roman)|The Last Song]]*.

## Bibliografija
# *[[The Notebook]]* (oktobar 1996)
# *[[Message in a Bottle (roman)|Message in a Bottle]]* (april 1998)
# *[[A Walk to Remember (roman)|A Walk to Remember]]* (oktobar 1999)
# *[[The Rescue (2000 roman)|The Rescue]]* (septembar 2000)
# *[[A Bend in the Road]]* (septembar 2001)
# *[[Nights in Rodanthe (roman)|Nights in Rodanthe]]* (septembar 2002)
# *[[The Guardian (novel)|The Guardian]]* (april 2003)
# *[[The Wedding (novel)|The Wedding]]* (septembar 2003)
# *Three Weeks With My Brother* (april 2004) - publicistička knjiga u kojoj opisuje putovanje s bratom nedugo nakon što su izgubili roditelje i sestru.
# *True Believer* (april 2005)
# *At First Sight* (oktobar 2005)
# *[[Dear John (roman)|Dear John]]* (oktobar 2006)
# *[[The Choice (roman)|The Choice]]* (septembar 2007)
# *[[The Lucky One (roman)|The Lucky One]]* (oktobar 2008)
# *[[The Last Song (roman)|The Last Song]]* (septembar 2009)
# *[[Safe Haven (roman)|Safe Haven]]* (septembar 2010)
# *[[The Best of Me (roman)|The Best of Me]]* (oktobar 2011)
# *[[The Longest Ride (roman)|The Longest Ride]]* (septembar 2013)

## Filmske adaptacije
# *[[Message in a Bottle (film)|Message in a Bottle]]* (1999)
# *[[A Walk To Remember]]* (2002)
# *[[The Notebook]]* (2004)
# *[[Nights in Rodanthe]]* (2008)
# *[[Dear John (2010 film)|Dear John]]* (2010)
# *[[The Last Song (film)|The Last Song]]* (2010)
# *[[The Lucky One]]* (2012)
# *[[Safe Haven (film)|Safe Haven]]* (2013) 
# *[[The Best Of Me]]* (2014)
# The Longest Ride (2015)
# The Choice (2016)

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
*
Goodluck Jonathan

** Goodluck Ebele Jonathan** (20. novembar 1957 -.) je nigerijski političar koji trenutno vrši dužnost predsjednika Nigerije. Prije toga je bio guverner države Bayelsa od 9. decembra 2005. do 28. maja 2007. a potom je preuzeo dužnost potpredsjednika Federalne Republike Nigerije 29. maja 2007. Jonathan je član vladajuće Narodne demokratske stranke (PDP). 13. januara 2010. mu je federalni sud dao pravo da vrši državne poslove dok predsjednik Umaru Yar'Adua prima terapiju u saudijskoj bolnici. Taj transfer predsjedničkih ovlasti je potvrđen 9. februara 2010. 24. februara 2010. Yar'Adua se vratio u Nigeriju, ali je Jonathan nastavio vršiti dužnost predsjendika. Nakon Yar'Aduine smrti, Jonathan je položio zakletvu kao predsjednik 6. maja 2010.

Za predsjednika je izabran 2011. godine. Mandat su mu obilježile optužbe za korupciju, ali još više uspon radikalnog islamističkog pokreta Boko Haram koji je zauzeo velike dijelove sjevera Nigerije. Jonathanu se zamjerala nevoljkost i nesposobnost da se pripadnicima Harama suprotstavi oružanim putem.

Godine 2015. ga je na izborima porazio bivši vojni diktator Muhammadu Buhari.

## Izvori

|-

|-
Lokalni izbori

**Lokalni izbori** jesu izbori koji se u nekoj državi održavaju za funkcionare ili predstavnička tijela na nižim ili najnižim jedinicama lokalne uprave i samouprave, kao što su općine ili gradovi. Ovisno o organizaciji države, mogu se održavati i za odgovarajuće organe na višim razinama države kao što su okruzi, županije, kantoni, oblasti, pokrajine ili regije. U drugom slučaju se tada govori o regionalnim izborima. Ako je riječ o najnižim razinama, tada se ponekad koristi i izraz **komunalni izbori**.

## Vanjske veze

* Electing Local Authorities - article from the ACE Project
* Direct Local Democracy in Switzerland  - article from the ACE Project
* "Democracy at the local Level"  an overview from *International IDEA
* A New Nation Votes: American Election Returns 1787-1825 
* Congress of the Council of Europe
* Explanatory report of the European Charter of Local Self-Government
Izbori s fiksnim terminom

**Izbori s fiksnim terminom** jesu izbori za funkcionare ili predstavnička tijela koji se redovno održavaju na točno određeni dan u točno određenim vremenskim razmacima koji odgovaraju dužini mandata osoba koje se biraju. Kao primjer se navode predsjednički izbori u SAD (svake četiri godine) te izbori za Evropski parlament (svakih pet godina). U drugim državama, pak, vrijeme održavanja izbora može biti predmetom diskrecijskog prava samog vlastodršca u okviru unaprijed zadanih ustavnih i zakonskih rokova - npr. mjesec dana prije isticanja mandata i sl.

## Vanjske veze
* Electoral Design Reference from the ACE Project
* A handbook of electoral system Design  from International IDEA
Ukshin Hoti

**Ukšin Hoti** (*Ukshin Hoti*, 1943 Velika Kruša - † nepoznat) je bio profesor Prištinskog univerziteta i mirovni aktivista. Nestao je tokom rata na Kosovu 1999. godine.

## Život
Ukšin Hoti je rođen 1943. godine u mestu Velika Kruša, u opštini Orahovac. Studirao je Filozofski fakultet Univerziteta u Prištini. Po završetku obrazovanja, radio je kao univerzitetski profesor u Prištini. U vreme studenskih demonstraija 1981. godine u Pristini bio na dužnosti Pokrajinskog sekretara Socijalisticke Pokrajine Kosove [SAPK] za odnose sa inostratnstvo. On nije osudio demonstraije već je rekao da studenti imaju pravo da traže unapredjenje statusa Kosova u republiku. Kratko vreme je bio vođa Partije nacionalnog jedinstva (Unikomb), dok nije uhapšen 17. 05. 1994 od strane Miloševićevog režima, i osuđen na pet godina robije zbog političke deklaracije koju je nosio u džepu.[3] U završnici svog suđenja Uksin Hoti se obratio Sudskom veću rečima:

Za vreme bombardovanja FRJ Hoti je bio na izdržavanju kazne u Sremskoj Mitrovici, međutim naredbom ministra unutrašnjih poslova Srbije, Dragoljuba Jankovića on i mnogi drugi zatvorenici za “politički delikt” su prebačeni u zatvor u Dubravi u blizini Istoka – Peć. Trebao je biti pušten iz zatvora 17. maja 1999. u ponedeljak, ali je otpušten 16. maja, u nedelju što je bio jako neuobičajen da za otpuštanje.
17. aprila 1999. godine njegov branilac dr. Husnia Bitić je obavestio nadležne organe u zatvoru Sremska Mitrovica da će na dan otpuštanja Hotija iz zatvora doći da ga odveze do kuće. Rečeno mu je da telefonira prvog radnog dana posle prvog maja. 4. maja advokatu je rečeno da je Hoti prebaćen u Niš. Kada je nazvao zatvor, rekli su mu da je on premešten u Dubravu, blizu Istoga kod Peći. Istog dana branilac je pisao Ministarstvu pravde da Hoti ne bude otpušten iz Dubrave, već da ga prebace u neki od zatvora u Srbiji, a da troškove prevoza fakturišu na račun branioca, jer je nameravao prevesti ga do Temerina kod Novog Sada gde će preivremeno boraviti do okončanja bombardovanja. Istog dana je sličan zahtev predao i kabinetu Predsednika Republike Srbije, gospodinu Milanu Milutonoviću, a sutradan pismo slične sadržine je u ime Ukšinove sestre branilac predao kabinetu predsednika Milutinovića. Nažalost svi su napori bili uzaludni.

## Dela
Napisao je nekoliko knjiga i eseja, između ostalog:
* Od politike hladnog rata do detanta, 1976.
* Politička filozofija albanskog pitanja, 1998.

## Izvori
Posredni izbori

**Posredni izbori** jesu izbori na kojima glasači ne biraju neposredno nekog funkcionara nego umjesto toga biraju izbornike ili elektore koji će taj izbor učiniti u njihovo ime. To je jedna od historijski najstarijih oblika izbora, te se danas uglavnom primjenjuje za državne poglavare ili članove gornjih domova parlamenata. Najpoznatiji od svih posrednih izbora na svijetu su predsjednički izbori u SAD, s obzirom da na njima građani ne biraju neposredno predsjedničke kandidate, nego uz njih vezane članove Elektorskog kolegija.

Posrednim izborima bi se uvjetno mogli nazvati i parlamentarni izbori u parlamentarnim sistemima u kojima premijera neke države ne biraju neposredno građani, nego od njih izabrano predstavničko tijelo, tj. parlament.

## Vanjske veze
* 
* 
* 
*
118. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **118. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Katona i Reksa** (ili, rjeđe, **godina 636. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 118. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.



== Događaji ==
* [[Numdija|Numidijski]] kralj [[Micipsa]] umire, nakon čega je po njegovoj oporuci kraljevstvo podijeljeno na tri djela između njegova dva biloška sina - [[Adherbal]]a i [[Hijempsal I|Hijepsala]] - i usvojenog sina [[Jugurta|Jugurte]].
* Drugi rimski pohod na Dalmaciju završava uspjehom nakon koga Lucije Cecilije Metel uzima nadimak *Dalmaticus''.
* U Transalpinskoj Galiji osnovana rimska kolonija Narbo Martius.

## Rođenja
* Lukul, rimski konzul (u. 56. pne.)

## Smrti
* Micipsa, kralj Numidije
Opći izbori

**Opći izbori** je izraz kojim se u užem smislu označavaju izbori za vrhovne ili najvažnije organe vlasti u nekoj državi. Taj se izraz gotovo u pravilu koristi za države s parlamentarnim ili westminsterskim sistemom vladavine, te označava izbore za vrhovno zakonodavno tijelo ili nacionalni (ili federalni) parlament, tj. parlamentarne izbore.

U zemljama koje imaju dosljedniju podjelu vlasti, odnosno kongresni sistem vladavine, izraz opći izbori se koristi za izbore za više različitih organa ili razina vlasti, a koji se održavaju na isti dan. Tako se pod općim izborima u SAD mogu smatrati izbori za predsjednika, Senat i Predstavnički dom Kongresa, te istovremeno održani izbori za organe pojedinih država, okruga i gradova.

## Vanjske veze
* International IDEA's Electoral Processes Program 
* A New Nation Votes: American Election Returns 1787-1825 
* General Election 2010
Ždrijeb (izbori)

**Ždrijeb** se u politici i javnim poslovima u određenim slučajevima koristi kao jedna od izbornih metoda. Obično se koristi za izbor osoba kojima je povjereno odlučivanje o nekom pitanju, odnosno vođenje točno određenih poslova. U historiji je bio karakterističan za biranje državnih funkcionara u Ateni u doba atenske demokracije. Danas se prije svega koristi u zemljama anglosaksonske pravne tradicije kako bi se odabrali članovi sudskih porota.

Danas se u nekim zemljama ponekad primjenjuje u izuzetno rijetkim situacijama kada dva kandidata na redovnim izborima dobiju istovjetan broj glasova.

## Vanjske veze
* Citizens' Assembly on Electoral Reform  (official website).
* South Australian Constitutional Convention  (official website)
* The Loka Institute  (official website)
* Sortition. Newsletter of the Society for Democracy including Random Selection (UK).
* A Citizen Legislature
* Integrating Public Voting and Random Selection for Democracy 
* The Sortition Option
* Sorted: Civic lotteries and the future of public participation
Odlučivanje

**Odlučivanje** je bit planiranja i ono predstavlja odabir nekog smjera djelovanja između više alternativa. Rezultat odlučivanja jest **odluka**.

## Proces odlučivanja
# **traganje za alternativama**
# **vrjednovanje alternativa**
#* kvantitativni i kvalitativni čimbenici
#* granična analiza
#* analiza učinkovitosti troškova (cost-benefit analiza)
# **odabir alternative**
#* U odabiru alternative se mogu koristiti tri (3) pristupa :
#** iskustvo
#** eksperimentiranje
#** istraživanje i analiza

## Vrste odluka
### Programirane odluke
**Programirane** odluke se primjenjuju na rutinske (strukturirane) probleme, najčešće su to poslovi koji se ponavljaju. U tom odlučivanju se koristi iskustvo i prethodno ustanovljeni kriteriji. Postupak odlučivanja je poznat i većinom je to na osnovi prethodnih slučajeva. Programirane odluke najviše donose menadžeri nižih organizacijskih razina.
### Neprogramirane odluke
**Neprogramirane** odluke se primjenjuju u novim, slabo definiranim situacijama koje se ne ponavljaju za razliku od programiranih odluka. To su uglavnom strateške odluke i donose ih menadžeri viših organizacijskih razina.

## Odlučivanje u uvjetima neizvjesnosti
Većina odluka koje menadžeri donose su u uvjetima neizvjesnosti. Vrlo su rijetke situacije kada su ljudi sigurni što će se dogoditi kada donesu neku odluku.

U cilju poboljšanja odlučivanja u uvjetima neizvjesnosti razvijeni su suvremeni principi koji takvo odlučivanje mogu učiniti kvalitetnijim i boljim.
### Analiza rizika
Svatko želi znati veličinu i prirodu rizika koji se veže uz donešenja odluke u određenoj situaciji. Analiza rizika se u većini slučajeva temelji na procjenama i vjerojatnostima.
### Stablo odlučivanja
Temelji se na odnosima između strategije i trenutnog stanja. Stablo prikazuje šanse i vjerojatnosti povezane s različitim pravcima za koje se možemo odlučiti.
Primjer stabla odlučivanja možete pogledati ovdje
### Teorija preferencije
Temelji se na shvaćanju da su neki pojedinci spremni preuzeti više rizika od onih na koje upućuje vjerojatnost dok su drugi spremni preuzeti manje rizika.

## Poveznice
* Analiza rizika 
* Stablo odlučivanja
Dopunski izbori

**Dopunski izbori** je izraz kojim se u najširem smislu označavaju izbori koji se održavaju izvan uobičajenog ili redovnog termina za održavanje, a čija je svrha otklanjanje određenih štetnih posljedica izazvanih nepredviđenim događajima.

Kao najjednostavniji i najčešći primjer dopunskih izbora se navodi održavanje ponovljenih izbora na točno određenom biralištu na kome izbori u redovnom terminu nisu mogli biti održani, odnosno održani su uz nepravilnosti koje ih čine nevaljanima.

U zemljama westminsterskog sistema, odnosno u kojima postoji većinski izborni sistem, dopunski izbori su izbori za članove predstavničkih tijela koji iz raznih razloga (smrt, bolest, povlačenje, odlazak na drugu funkciju) više ne mogu vršiti dužnost. Svrha dopunskih izbora jest da mjesto u predstavničkom tijelu ne ostane upražnjeno. Ponekad se za njih u tom slučaju koristi izraz **specijalni izbori**.

## Reference

## Vanjske veze
* Electing Local Authorities - article from the ACE Project
Blokirani parlament

**Blokirani** ili **zamrznuti parlament** () je izraz kojim se u anglosaksonskim ili zemljama westminsterskog sistema vladavine opisuju situacije u kojima nijedna stranka nema većinu u parlamentu, odnosno ne može samostalno sastaviti vladu. S obzirom da većina zemalja westminsterskog sistema koristi većinski izborni sistem, odnosno u njima postoji dvostranačje, takve su situacije prilično rijetke.

One se u pravilu smatraju štetnima, jer stranka koja ima najviše glasova i mjesta, odnosno koja bi se po uobičajenim kriterijima trebala smatrati vladajućom nema politički kapital ili legitimitet da provodi vlastiti predizborni program, a još manje stranka koja bi joj trebala biti službena opozicija. Rezultat svega toga je trajna blokada i politička nestabilnost.

Iz takve situacije se obično izlazi formiranjem koalicije s manjim strankama ili nezavisnim zastupnicima u parlamentu. Drugo je rješenje formiranje manjinske ili tehničke vlade. U potonja dva slučaja je to tek privremeno rješenje do održavanja novih izbora koji bi trebali donijeti jasnog pobjednika, odnosno "razbiti blokadu" parlamenta.

Blokirani parlament je situacija koja je postojala u Kanadi od 2006. do 2011. godine, odnosno u Ujedinjenom Kraljevstvu od 2017. do 2019. godine.

## Napomene

## Vanjske veze
* Q&A: What is a hung parliament?, BBC, 8 March 2010
* Hung Parliaments: What you need to know, Institute for Government 2010
* Hung Parliament News New Statesman
* Hang Em  Pressure group
* Charter 2010  Planning for a hung parliament
Predizbori

**Predizbori** ili **preliminarni izbori** () su izbori na kojima se biraju kandidati koji će se u ime određene političke stranke ili grupe građana natjecati na redovnim odnosno "općim" izborima. Oni su karakteristični prije svega za izbore za inokosne organe vlasti (predsjednik, gradonačelnik i sl.), odnosno članove predstavničkih tijela koji se po većinskom izbornom sistemu biraju u pojedinačnim izbornim jedinicama.

Predizbori su karakteristični za SAD gdje su se pojavili početkom 20. vijeka kao dio progresivnih nastojanja da se suzbije partitokracija i uz nju vezana korupcija u tadašnjoj američkoj politici. Svrha je bila omogućiti "običnim" članovima ili simpatizerima stranke da spriječe manipulacije stranačkih bosova, odnosno da kandidati, a na kraju i predstavnici, što je moguće više odražavaju volju birača. U SAD se predizbori održavaju za većinu javnih funkcija, a ovisno o državi postoje različiti oblici predizbora, ovisno o tome da li dozvoljavaju sudjelovanje samo članova stranke ili običnih građana.

Početkom 21. vijeka su se predizbori počeli koristiti i u nekim evropskim državama, od čega je najpoznatiji primjer Italija.
Nataša Kandić

**Nataša Kandić** (Kragujevac, 1946.) srpska je aktivistkinja za ljudska prava, osnivačica i bivša izvršna direktorka beogradskog Fonda za humanitarno pravo. Od 2014. koordinatorka je REKOM mreže pomirenja.
## Biografija
Kandićeva je Fond za humanitarno pravo u Beogradu osnovala 1992. godine. To je nevladina organizacija koja istražuje ubistva, mučenja, logore i nestanke ljudi tokom ratova u bivšoj Jugoslaviji. Zbog prikupljanja i objavljivanja materijala o ratnim zločinima, Nataša Kandić nije bila popularna među pripadnicima i simpatizerima vlasti Slobodana Miloševića, a sličan status ima i kod aktuelnih vlasti u Beogradu. Većina desničarskih političkih organizacija u Srbiji optužuje je za navodni antisrpski sentiment.

Nataša Kandić izdejstvovala je da se na televiziji emituju snimci egzekucije nenaoružanih bošnjačkih zarobljenika iz Srebrenice. Godine 2008. bila je počasni gost na sjednici Skupštine Kosova, kada je proglašena neovisnost od Srbije.

S režiserom Lazarom Stojanovićem ima sina.

## Nagrade
Nataša Kandić je dobitnica i sljedećih nagrada:

*  Human Rights Watch Award (1993)
*  US and EU Democracy and Civil Society Award (1998)
*  Martin Ennals Award (1999)
*  Lawyers’ Committee for Human Rights Award (1999)
*  NED Democracy Award 2000 (sa Vetonom Surroijem) (2000)
*  Geuzenpenning 2000 Award (sa Vetonom Surroijem) (2000)
*  Nagrada Roger E. Joseph koju dodjeljuje Hebrew Union College – Jewish Institute of Religion (2000)
*  Nagrada Alexander Langer  (2000)
*  Civil Courage koju dodjeljuje Northcote Parkinson Fund (2000)
*  Homo Homini koju dodeljuje People in Need Foundation (2004)
*  Nagrada Civil Rights Defender of the Year  (2013)
*  Međunarodna nagrada Hrant Dink (2013)
*  Nagrada Zlatna mapa Kosova koju dodjeljuje Republika Kosovo (2018)

Sveučilište u Valensiji dodjelio je Nataši Kandić 31. svibnja 2001. godine naslov počasnog doktora u znak priznanja za njen dugogodišnji i istrajni rad u oblasti zaštite ljudskih prava i humanitarne aktivnosti. U 2002. godini Nataša Kandić je dobila nagradu Odbora za ljudska prava iz Leskovca, a povodom dana općine Tutin, 28. svibnja 2003. godine Plaketu općine za desetogodišnji rad na zaštiti ljudskih prava u Sandžaku. Nataša Kandić je na listi 36 evropskih heroja 2003. godine, koju je sačinio časopis Time, a iste godine dodjeljena joj je CEELI nagrada Američke udruge pravnika. Postala je počasna građanka Sarajeva 29. rujna 2005. godine zbog njenog zalaganja *da se kazne svi oni koji su izvršili grozni [[masakr u Srebrenici|genocid u Srebrenici]]*.

Od predsjednika Hrvatske Stjepana Mesića dobila je orden "Danice Hrvatske" zbog njenih zasluga u uspostavljanju kontakata između Srbije i Hrvatske i uspjeha u pravnom rešavanju posljedica rata.

Godine 2018. nominovana je za Nobelovu nagradu za mir.

## Reference

## Vanjske veze

* Nataša Kandić's activism
NK Belje Kneževo

**Nogometni klub "Belje" Kneževo** nogometni je klub iz baranjskog naselja Kneževa.

Trenutačno se takmiči u 2. ŽNL Osječko-baranjskoj, NS Beli Manastir.
Kosovska verifikaciona misija

**Kosovska verifikaciona misija** (**KVM**) je osnovana 1998. kao organ Organizacije za evropsku bezbednost i saradnju sastavljen od velike grupe nenaoružanih mirovnih posmatrača.

Povod za formiranje ove misije bili su ratni sukobi koji su se odvijali na Kosovu između policije Republike Srbije i Vojske Jugoslavije sa jedne i pripadnika OVK sa druge strane. KVM je nastala nakon potpisivanja sporazuma Holbruk-Milošević u oktobru 1998. godine.

Kosovska verifikaciona misija je tokom svog boravka na Kosovu dokumentovala veliki broj slučajeva teškog kršenja ljudskih prava, što je objavljeno u zvaničnom izveštaju OEBS-a pod nazivom «*Kosovo: kako viđeno, tako rečeno*».

## Formiranje i ciljevi

Na 193. plenarnom zasedanju stalnog saveta 25. oktobra 1998. godine je odlukom Stalnog saveta OEBS-a osnovana Kosovska Verifikaciona Misija sa ciljem da se uveri u akcije sukobljenih strana na teritoriji Kosova i Metohije (u dokumentima OEBS-a se ova teritorija naziva Kosovom) u Srbiji i njihovo poštovanje odredbi rezolucije Saveta bezbednosti Organizacije ujedinjenih nacija broj 1199 . O uočenim aktivnostima, KVM je trebalo da izveštava Savet bezbednosti OUN i vlasti u SRJ. Pored ovog opšteg cilja postojali su i drugi ciljevi i pojedinačni zadaci usmereni ka očuvanju mira i bezbednosti. Tačan spisak zadataka je preciziran posebnim ugovorom o Kosovskoj verifikacionoj misiji koji su potpisali ministar inostranih poslova SRJ i predsedavajući OEBS-a.

Misija se povukla sa Kosova 20. marta 1999, uoči predstojećih NATO udara.

## Ljudstvo
Neki od poznatijih predstavnika misije su bili američki diplomata Vilijam Voker, britanski general John Drewienkiewicz, kanadski general Žozef Mezonev i drugi.

Predsedavajući OEBS-a, Bronislav Geremek je 17. oktobra imenovao Vilijama Vokera iz Sjedinjenih Američkih Država za šefa Kosovske verifikacione misije OEBS. Neposredno pre ovog imenovanja Vilijam Voker je obavljao dužnost Specijalnog izaslanika Generalnog sekretara OUN na mestu šefa Prelazne administracije ujedinjenih nacija (UNTAES) u Istočnoj Slavoniji u Hrvatskoj.

Neki od predstavnika KVM su kasnije svedočili na suđenjima za ratne zločine Miloševiću i saradnicima.

## Reference

## Povezano
* Kosovski rat
* Ratni zločini u Kosovskom ratu
* NATO bombardovanje SRJ

## Vanjske veze
* Kosovo: kako viđeno, tako rečeno  (Izveštaj OEBS-a)
Izborna prevara

**Izborna prevara** u širem smislu predstavlja sve one ilegalne aktivnosti čija je svrha uticaj na rezultat izbora. Te mogu biti u širokom rasponu od zastrašivanja i podmićivanja birača, odnosno članova biračkih tijela, do prijavljivanja lažnih birača, uništavanja ili falsificiranja glasačkih listića, te objavljivanja lažnih izbornih rezultata. Te aktivnosti krivična zakonodavstva nekih država tretiraju kao posebno krivično djelo izborne prevare.

U još širem smislu se pod izbornom prevarom smatraju sve one aktivnosti, koje iako u okviru zakona, rezultat čine nepoštenim, odnosno iskrivljuju pravu volju birača.

Najekstremniji oblik izborne prevare je izborna predstava karakteristična za autoritarne i totalitarne države.

## Vrste
Metode izborne prevare se razlikuju, prije svega ovisno o vrstama izbora, njihovoj razini, broju birača, kandidata, izbornom sistemu i cilju koji nastoji postići osoba ili organizacija koja provodi izbornu prevaru. Sve one se općenito mogu podijeliti na:

### Manipulacije s biračkim tijelom
* gerrymandering
* umjetno povećavanje biračkog tijela;
* oduzimanje biračkih prava
* zastrašivanje birača
** nasilje ili prijetnje nasiljem biračima
** napadi na birališta
** prijetnje otpuštanjima ili tužbama
* kupovina glasova
* obmanjivanje birača

### Manipulacije biračkim procesom
* višestruko glasanje
* pogrešno bilježenje glasova
* zloupotreba posredničkih glasova
* uništenje i poništavanje glasova

## Povezano
* Postizborne revolucije
* Korupcija

## Vanjske veze
* Voter Fraud - an article from the ACE Project
* Independent Verification: Essential Action to Assure Integrity in the Voting Process , Roy G. Saltman, August 22, 2006
* Legal provisions to prevent Electoral Fraud - an article from the ACE Project
* ''Was the 2004 Election Stolen?''  by Robert F. Kennedy Jr., June 1, 2006.
* Article referencing "four-legged voting"
Izborna predstava

**Izborna predstava** odnosno **lažni izbori** jest naziv za političke, administrativne i druge aktivnosti kojima vlast u nekoj državi ili organizaciji u formalnom smislu nastoji ostaviti dojam da je riječ o izborima, a zapravo je riječ o procesu čiji je ishod unaprijed određen. Glavna svrha takvih izbora nije iskazati volju birača, nego vlastodršcima pred domaćom i međunarodnom javnošću dati demokratski legitimitet. Takve izborne predstave su karakteristične za totalitarne i autoritarne režime, pri čemu se ističu primjeri izbora na kojima se može izjasniti samo za jednog kandidata ili opciju, odnosno službeni podaci o izlaznosti od 100 % i sl.

## Povezano
* Montirani proces
* Izborna prevara

## Reference
Narbonne

**Narbonne** (katalonski i okcitanski: *Narbona*, ) je općina (*[[komuna u Francuskoj|commune]]* ) u južnoj Francuskoj koja administrativno pripada (*[[region u Francuskoj|région]]*) Languedoc-Roussillon. Nalazi se na udaljenosti od 849&nbsp;km od Pariza u departmanu Aude i čini njegovu prefekturu (*[[sous-préfecture]]*). U prošlosti je bila važna i bogata luka, a danas se nalazi oko 15&nbsp;km od obala Sredozemnog mora.

## Znamenite ličnosti iz Narbonnea
* Charles Trenet
* Léon Blum, rođen u Parizu, ali izabran za zastupnika Narbonnea godine 1929, 1932. i 1936.
* Makhir od Narbonnea
* Sv. Sebastijan
* Dimitri Szarzewski

## Izvori

* Michel Gayraud, *Narbonne antique des origines à la fin du IIIe siècle*. Paris: De Boccard, Revue archéologique de Narbonnaise, Supplément 8, 1981, 591 p.
* *Histoire de Narbonne*, Jacques Michaud and André Cabanis, eds, Toulouse: Privat, 2004.
* *L’Aude de la préhistoire à nos jours* (under the direction of Jacques Crémadeilis), Saint-Jean-d’Angély, 1989.
* *Les Audois : dictionnaire biographique*, Rémy Cazals et Daniel Fabre, eds., Carcassonne, Association des Amis des Archives de l’Aude, Société d’Études Scientifiques de l’Aude, 1990.

## Vanjske veze

* Official website 
* Le Petit Narbonnais  
* Photos of Narbonne  
* Photographs of Narbonne and the Region
* 50 Photos of Narbonne 
* Photos and videos of Narbonne
Hijempsal I

**Hijempsal I** (? – 118/117. pne.), bio je numidijski kralj, sin kralja Micipse. Otac je na samrtnoj postelji odlučio da se kraljevstvo podijeli između Hijempsala, njegovog brata Adherbala i polubrata Jugurte. Već na prvom sastanku je Hijempsal smrtno uvrijedio Jugurtu, izazvavši otvoreno neprijateljstvo među braćom. Sva trojica su potom zauzela, ili pokušala zauzeti svoje dijelove kraljevstva. Hijempsal je, međutim, ubrzo nakon toga ubijen; različiti antički izvori tvrde da je to bilo u atentatu, odnosno u nasilnom pokušaju zbacivanja Jugurte. Adherbal ga je nadživio za nekoliko godina.
Adherbal

**Adherbal** (? - 112. pne.) bio je numidijski kralj, koji je vladao između 118. pne. i 112. pne. Prijestolje je naslijedio od svog oca Micipse, ali je državu morao dijeliti s mlađim bratom Hijempsalom i polubratom Jugurtom. Nakon što je Hijempsal ubijen, Adherbal se sklonio u Rim i zatražio njihovo posredovanje. Godine 117. pne. su Rimljani natjerali Jugurtu da Adherbalu preda njegov dio kraljevstva. Međutim, ponovno su izbila neprijateljstva, te je Adherbal došao pod opsadu u Cirti gdje je na prevaru ubijen.

## Povezano
* Popis kraljeva Numidije

## Reference