open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Basoko

**Basoko** je grad od 44,112 stanovnika na sjeveru Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Tshopo.

## Geografske karakteristike
Basoko se prostire duž desne obale rijeke Aruwimi, nedaleko od njena ušća u rijeku Kongo, udaljen 280 km sjeverozapadno od svog administrativnog centra Kisangania.

## Historija
Basoko je nastao iz katoličke misije osnovane 1902. za evangelizaciju domorodaca.

Kako se nalazi usred tropske džungle, šumarstvo je tradicionalna baza privrede. Otkako je vlada 2015. dala kineskoj kompaniji- Fodeco, koncesiju na 260.041 hektara šuma, nastali su problemi, jer lokalni stanovnici nemaju od čeg živjeti. Nakon demonstracija vlada 
je 2019. zabranila dalnji rad kompaniji, ali su problemi ostali jer je velik dio ogoljen.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Basoko'' (karta)
Busira

**Busira** je rijeka u Demokratskoj Republici Kongo duga 286 km, lijeva pritoka rijeke Ruki.

## Hidrologija

Busira se formira sutokom rijeka Lomela i Tshuapa zapadno od grada Boende u Provinciji Tshuapa. Od tamo teče prema sjeverozapadu. U gornjem toku označava granicu između provincija Tshuapa i Équateur. 

Kad uđe u Provinciju Équateur i primi pritoku Momboyu (Luilaku) kod naselja Ingende mijenja ime u Ruki, rijeku koja je lijeva pritoka Konga.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La rivière Busira''
Ruki (rijeka)

**Ruki** je rijeka u Demokratskoj Republici Kongo duga 107 km, lijeva pritoka rijeke Kongo.

## Hidrologija

Rijeka Ruki se formira sutokom rijeka Momboya i Busira, pored mjesta Ingende u Provinciji Équateur. Kako i Busira koja ima 286 km. nastaje sutokom rijeka Tshuapa i Lomela u Provinciji Tshuapa, a rijeka Tshuapa ima 660 km, tad se može reći da rijeka Ruki ima čak 1,053 km..

Od sutoka Momboye i Busire  Ruki teče prema sjeverozapadu do ušća u rijeku Kongo, na sjeveroj  periferiji grada Mbandaka. 

Porječje rijeke prostire se na površini od 188,800 km², po terenu provincija; Équateur, Tshuapa, Mai-Ndombe, Tshopo, Kasaï i Sankuru.

Rijeci je ime - Ruki, dao istraživač Henry Morton Stanley, dok su je domoroci zvali *Mai ma Bolok* (rijeka Boloki).

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La rivière Ruki''
Ingende

**Ingende** je naselje od 4,116 stanovnika na sjeveroistoku Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Équateur

## Karakteristike
Ingende se prostire duž lijeve obale rijeke Ruki, par kilometara nizvodno od mjesta gdje stokom nastaje. 
Od svog administrativnog centra Mbandaka je udaljen 218 km jugoistočno.

Kako je Ruki od tog mjesta plovan, Ingende je luka i malo trgovište
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ingende'' (Ingende na karti)
Yakoma (teritorij)

**Yakoma** je Teritorij od 161,765 stanovnika na sjeveru Demokratske republike Kongo, u Provinciji Nord-Ubangi.
## Karakteristike i historija
Teritorij Yakoma je kao administrativna jedinica osnovan 1977. na površini od 17 365 km².

Podjeljen je na 3 ruralne zajednice u kojima se nalaze 169 sela.
*Abumombazi 
*Wapinda
*Yakoma

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Territoire de Yakoma''
Bumba (teritorij)

**Teritorij Bumba** je administrativna jedinica od 545,900 stanovnika na sjeveru Demokratske republike Kongo, u Provinciji Mongala.

## Karakteristike i historija
Bumba se prostire na površini od 15,802. km²sjeverno od rijeke Kongo, u njemu izvire rijeka Dua.
Teritorij je podjeljen na 6 ruralnih zajednica
* Yandongi
* Monzamboli
* Molua
* Loeka
* Banda-Yowa
* Itimburi, i jednu općinu Bumba, koja je administrativni centar Teritorija.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Bumba (Mongala) Street Guide and Map''
Zaire (provincija)

**Zaire** (kikongo *Nzadi*) je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na sjeverozapadu zemlje, prostire se na površini od 37,300  km², u kojoj živi 766,430 stanovnika.

Na sjeveru graniči sa Demokratskom Republikom Kongo, na zapadu sa Atlanskim oceanom, sa juga sa Provincijom Bengo i na istoku sa Provincijom Uíge.
	
Ime je dobila po rijeci Kongo, koju domorci zovu Zaïre (od kikongo nzadi = rijeka).

Administrativni centar provincije je grad M'Banza Congo koji ima 148,000 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 6 općina;
*Mbanza Congo
*Soyo
*Nzeto
*Cuimba
*Nóqui
*Tomboco

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia do Zaire'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
M'banza-Kongo

**M'banza-Kongo** znan i kao **São Salvador**  je grad od 148,000 stanovnika na sjeverozapadu Angole, u Provinciji Zaire u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Grad se prostire na visoravni na nadmorskoj visini od 408 metara, udaljen oko 160 km jugoistočno od rijeke Kongo i Matadija u Demokratskoj Republici Kongo.

## Historija

Mbanza Kongo je niknuo kao prijestolnica Kraljevstva Kongo koje je egzistiralo od kraja 14. vijeka. do 1914., kada je ukinuto i anektirano u portugalsku koloniju Angolu. 
Još ga i danas dobar dio ljudi koji govore kikongo  smatraju svojom duhovnom prijestolnicom.

Nakon dolaska katoličkih misionara i izgradnje crkve, veći dio tadašnjih stanovnika je evangeliziran i prihvatio je kršćanstvo još u 15. vijeku. Tako je kraljevstvo postalo vazal Portugalskog kolonijalnog carstva.

Grad je sredinom 16. vijeka prezvan u São Salvador. Tokom 17. vijeka prosperirao kao trgovište.za robove i izrastao
u jedan od najvećih gradova predkolonijalne Afrike, sa populacijom većom od 30, 000 stanovnika. 
Građanski ratovi 1660-ih koji su zakvatili kraljevinu, rezultirali su potpunim napuštanjem lokaliteta 1678. 
Obnovu grada pokrenula je 1705. vjerska reformatorica Kimpa Vita, a dovršio je kralj Pedro IV.

Nakon gašenja Kraljevstva 1914. životaro je kao provincijski centar.
Učestale bune Naroda Bakongo zbog prisilnog rada i ugnjetavanja, dovele su  masovne migracije Bakonga između 1961. - 1974. u susjedni Zair (danas Demokratska Republika Kongo). Nakon proglašenja nezavisnosti 1975., grad je prezvan u staro  ime M'banza Congo nakon što je Angola stekla nezavisnost od Portugala 1975. 

M'banza Congo je danas trgovište za kukuruz, kikiriki, bademe, sezam i manioku koji se uzgajaju u okolici, i  industrijski centar za proizvodnju ulja. U gradu se nalazi Muzej Kraljevstva Kongo, a ima i aerodrom Pedro Moisés Artur (IATA: SSY, ICAO: FNBC).

Historijski centar grada pored kraljeve rezidencije površine 89 hektara, uvršten je 2017. na UNESCO-ovu Listu svjetske baštine.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''M'banza-Kongo'' (turistički vodič)
Kwango (rijeka)

**Kwango** (portugalski: *Rio Cuango*) je rijeka u Angoli Demokratskoj Republici Kongo duga 1,500 km lijeva pritoka rijeke Kwilu.

## Hidrologija

Rijeka Kwango izvire u planinama centralne Angole, jugozapadno od grada Alto Chicapa na nadmorskoj visini od preko 1,350 metara. Na svom toku prema sjeveru u Angoli, isprva formira granicu između provincija  Bié i Lunda-Sul, a nakon tog između provincija Bié i Malanje. Zatim protiče Provincijom Lunda-Norte u kojoj takođe služi kao granica sa Provincijom Malanje. Nakon tog u dužini od nekih 400 km, formira granicu između Angole i Demokratske Republike Kongo.

Na toj dionici ima atraktivni vodopad Tembo.

Kad uđe u Demokratsku Republiku Kongo  protiče pored naselja Popokabaka u Provincije Kwango. Nakon tog teče duž granice između Kinshase i Provinciji Kwilu u dužini od tridesetak kilometara. Zatim  svija prema istoku. i teče duž granice između provincija Kwilu i Mai-Ndombe do ušća u rijeku Kwilu, nizvodno od grada Bandundua na nadmorskoj visini od 296 metara.

Porječje rijeke površine 263,500 km², prostire se po angolskim provincija; Bié, Lunda-Sul, Malanje i Lunda-Norte, i po kongoanskim provincijama; Kwango, Kwilu i Mai-Ndombe

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La rivière Kwango'')
Alto Chicapa

**Alto Chicapa** je gradić i općina od 3,434 stanovnika na istoku Angole, u Provinciji Lunda Sul.

## Geografske karakteristike

Grad se prostire u planinama centralne Angole, koje su poznate kao izvorišta rijeka Kwango i Kwilu.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Alto Chicapa'' (na portalu Geoview)
Lunda Sul

**Lunda Sul** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na istoku zemlje, prostire se na površini od 83,000 km², u kojoj živi 690,100 stanovnika.

Na sjeveru graniči sa Provincijom Lunda Norte, na istoku sa Demokratskom Republikom Kongo, na jugu sa Provincijom Moxico, na jugozapadu sa Provincijom Bié i na zapadu sa Provincijom Malanje.
	
Administrativni centar provincije je grad Saurimo koji ima 393,000 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 4 općine;
*Cacolo
*Dala
*Nzeto
*Muconda
*Saurimo

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia do Lunda Sul'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Provincije Angole

**Provincije Angole** (portugalski: *Províncias de Angola*) su administrativne jedinice prvog nivoa lokalne samouprave na koje je Angola administrativno podjeljena. Od 2011. do 2024. godine bilo ih je 18, međutim novim zakonom iz 2024. godine njihov je broj povećan na 21, uz sljedeće promjene:

* Provincija Cuando Cubango podijeljena je na provincije Cuando i Cubango; 
* Provincija Icolo e Bengo odvojena je od provincije Luanda;
* Provincija Moxico Leste odvojena je od provincije Moxico. 

Provincijama upravljaju guverneri, koje postavlja vlada iz Luande.

Provincije su nadalje dijele na gradove, općine, kvartove i sela.

## Karakteristike i historija

U vrijeme dok je Angola bila kolonija Portugalska Zapadna Afrika 1900., bila je podjeljena 5 provincija; Benguellu, Congo, Loandu, Lundu i Mossamedes. 

Broj provincija je 1963. narastao na 13; Benguela, Bié-Cuando Cubango, Cabinda, Congo, Cuanza-Norte, , Cuanza-Sul, Huambo, Huíla, Luanda, Lunda, Malanje, Moçâmedes i Moxico.
Nakon tog je 1967. Provincija Congo podjeljena na 2 nove provincije Uíge i Zair, a 1971. je Provincija Bié-Cuando Cubango, podjeljena na provincije 
Bié i Cuando Cubango.

Angola je 11. novembra 1975. postala nezavisna država, te iste godine je Prvincija Huíla, podjeljena na provincije Cunene i Huíla. 
Administrativni centar Provincije Zaïre, prezvan je 1976. iz São Salvador do Congo u M'Banza Congo, istovremeno su promjenjena imena administrativnih centara provincija; Cuanza Norte (iz Vila Salazar u N'dalatando), Bié (iz Silva Pôrto u Bié), Huamba (iz Nova Lisboa u Huambo) i Cunene iz Pereira d'Eça u Ondjiva.

Provincija Lunda je 1978. podijeljena je na Lunda Norte i Lunda Sul; ime administrativnog centra Provincije Bié promijenjeno iz Bié u Cuito.
Ime Provincije Moçâmedes i njenog administrativnog centra je 1985. promijenjeno u Namibe, ime Provincije Malange i njenog administrativnog centra promijenjeno je u Malanje; Provincija Luanda podijeljena na Bengo i Luandu, a došlo je i do manjih promjena granica.

Godine 2024., broj provincija povećan je s 18 na 21. 

## Lista provincija

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Provinces of Angola''
Boma (Demokratska Republika Kongo)

**Boma** je lučkir grad od 171,552 stanovnika na zapadu Demokratske Republike Kongo, u Provinciji Kongo Centrall.

## Geografske karakteristike
Boma se nalazi na ušću rijeke Kongo, udaljena 100 km od Atlantskog oceana125 km zapadno od svog administrativnog centra Matadia i 470 km od glavnog grada  Kinshase.

## Historija

Bomu su krajem 16. vijeka osnovali Portugalci, tokom 17. i 18. vijeka bila je važno trgovište evropskih trgovaca robljem. Od Portugalaca je preuzeo u [april]u](https://sh.wikipedia.org/wiki/april%5Du) 1884. belgijski oficir Alexandre Delcommune u ime Međunarodnog afričkog udruženja (Association internationale africaine).

Boma je bila prijestolnica lSlobodne Države Kongo, a nakon tog i Belgijskog Konga od 1886. do 1929., kad je preseljena u Léopoldville. Ona je bila i prvi vojni logor te kolonije koji je bio aktivan od 1886. do 1956. i grad u kom su belgijski kolonisti podigli 
prvu lkatedralu. Njena željezna konstrucija izlivena je u belgijskom Charleroiu 1886., pa je brodom dopremljena do Bome i sastavljena i ozidana 1889. 

Prva željeznička pruga u koloniji duga 140 km izgrađena je od 1899. do 1912., povezivala je Bomu sa Tshelom u unutrašnjosti.
Drugi vojni logor za obuku podoficira podignut je 1916.

Boma je danas luka iz koje se izvoze banane, drvo palmino ulje.

I Boma ima manji aerodrom (IATA: BOA) sjeverno od grada.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ville de Boma'' (karta)
Kikongo jezik

**Kongo jezik** ili **Kikongo** (ISO 639-3 *Kongo [kon]*)  je makrojezik kojim se ponajviše služe pripadnici Naroda Bakongo u Demokratskoj Republici Kongo, Republici Kongo i Angoli i Gabonu.

Procjenjuje se da ga govori oko sedam miliona ljudi a njime se služi kao drugim jezikom još oko pet miliona govornika.
## Karakteristike i historija

Kikongo je po nekim lingvistima - kreolski jezik Centralne Afrike koji se razvio iz kontakta sa drugim Bantui jezicima na zapadu Demokratske Republike Kongo i jugu Republike Kongo. Taj kraj bio centar pretkolonijalnih trgovačkih ruta koje su se protezale od Atlantskog oceana  prema unutrašnjosti, pored Kinshase, današnjeg glavnog grada Demokratske Republike Kongo. Kikongo je korišten kao lingua franca među trgovcima..
.
Kikongo je danas jedan od službenih jezika u Angoli i u nekim provincijama Demokratske Republike Kongo.

Kikongo se raširio za vrijeme izgradnje željezničke pruge koja je povezala Kinshasu sa Atlantskim oceanom 1891.-1898. Otpor domorodačkih [Bakongo|Bakonga]] da prisilno rade na pruzi primorao je upravitelje Slobodne Države Kongo da angažiraju radnike iz vrlo udaljenih krajeva.

## Izvori

## Vanjske veze

*''Kikongo-Kituba''
Popokabaka

**Popokabaka** je Teritorij u kom živi 141,754 stanovnika i naselje od 13,082 stanovnika na jugozapadu Demokratske republike Kongo, u Provinciji Kwango.

## Karakteristike i historija

Naselje Popokabaka se prostire na desnoj obali rijeke Kwango, pored granice sa Angolom, udaljeno 198 km od svog administrativnog centra Kenge

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Karta Territorija Popokabaka''
Gedimіnovićі

**Gediminovići** bili su vladarska porodica u Velikom kneževstvu Litve koja je vladala od 14. do 16. stoljeća. Mlađi ogranak Gediminovića su Jagelonci, koji su vladali i u Poljskoj, Poljsko-Litavskoj Uniji, Ugarskoj i Češkoj. Nekoliko drugih grana kasnije je bilo među vodećim aristokratskim porodicama u Rusiji i Poljskoj.

Njihova vladarska titula na litavskom bila je *kunigų kunigas* ("vojvoda nad vojvodama"), a kasnije *didysis kunigas* ("veliki" ili "visoki knez") ili jednostavnije *karalius* ("kralj") ili *kunigaikštis* ("vojvoda"). U 18. stoljeću posljednji se oblik promijenio u *didysis kunigaikštis*, što se isto prevodi kao "veliki knez".

## Podrijetlo
Podrijetlo Gediminovića predmet je mnogih rasprava. Neki izvori tvrde da je Vytenis bio konjušar, dok drugi tvrde da je bio seljačkog podrijetla. Neki ga historičari smatraju sinom ili unukom litvanskog ili jatvinskog kralja/vojvode Skalmantasa. Većina se znanstvenika slaže da je Gediminas bio Vytenisov brat, iako se Vytenisovo podrijetlo različito tumači u raznim krivotvorenim rodoslovljima sastavljanima od 16. stoljeća nadalje. Postoji i teorija koja tvrdi da porodica potječe od slavenske dinastije polockih Izjaslavića, što bi trebalo biti vidljivo i iz sličnosti simbola vladara Kijevske Rusije i stupova Gediminovića. Nedavna poljska istraživanja pokazala su da se njihovo podrijetlo ne može utvrditi.

## Grane porodice
Pravoslavni ogranci porodice bili su uglavnom rusinski. Rusinski jezik je bio jedan od dva glavna jezika u zemlji. Neke od tih porodica (npr. Czartoryski) kasnije su prešle na rimokatolicizam i polonizirale se. Drugi (npr. Galicin) su se preselili u Moskoviju i rusificirali. U Poljskoj je većina porodica Giedyminowicz – kao što su Olelkowicz-Słucki, Wiśniowiecki i Zbaraski – izumrla, ali je nekoliko porodica preživjelo. Tu spadaju Chowański, Czartoryski, Sanguszko, Sziesycki i Koriatowicz. Ruske porodice Gediminovič uključuju porodice Bulgakov, Golicin, Kurakin, Hovanski, Trubeckoj, Mstislavski, Belski i Volinski. Neke su porodice još bile žive u 2020. godini.

## Napomene

## Reference

## Literatura

* 
* 

## Vanjske veze
*
Bié

**Bié** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi u centru zemlje, prostire se na površini od 70,800 km², u kojoj živi 1,883,101 stanovnika.

Bié se prostire po Istoimenoj visoravni visokoj između 1,500 - 2,600 metara, po kojoj je dobio ime.

Bié na sjeveru graniči sa Provincijom Malanje, na sjeveroistoku sa Provincijom Lunda Sul, na istoku sa Provincijom Moxico, na juga sa Provincijom Cuando Cubango, na jugoistoku sa Provincijom Huíla i na zapadu sa provincijama Huambo i Cuanza Sul.

Administrativni centar provincije je grad Cuito koji ima 355,423 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 9 općina;
* Andulo
* Camacupa
* Catabola
* Chinguar
* Chitembo
* Cuemba
* Cunhinga
* Cuíto
* Nharea

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia Bié'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Cunene (provincija)

**Cunene** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na jugu zemlje, prostire se na površini od 77,000 km², u kojoj živi 1,271,600 stanovnika.

Cunene se prostire sjeverno od rijeke Cunene, koja formira granicu sa Namibijom. pa je po njoj dobio ime.

Na sjeveru graniči sa Provincijom Huíla, na zapadu sa Provincijom Namibe, sa juga sa Namibijom i na istoku sa Provincijom Cuando Cubango.

Administrativni centar provincije je grad Ondjiva koji ima 121,537 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 6 općina;
*Cahama
*Cuanhama
*Curoca
*Cuvelai
*Namacunde
*Ombadja

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia Cunene'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Ondjiva

**Ondjiva** do 1975. znan kao **Vila Pereira d'Eça**  je grad od 121,537 i općina od 187,914 stanovnika na jugu Angole, u Provinciji Cunene u kojoj je administrativni centar

## Geografske karakteristike

Grad se nalazi u u polupustinjskom kraju, 42 km od granice sa Namibijom.

## Historija

Ondjiva je osnovana tek nakon što je vojska portugalskog generala *Pereire d'Eça*, ugušila pobunu domorodačkih Amboa u julu 1915.
Mjesto je nazvano *Pereira d'Eça*, po generalu, i podignito iz strateških razloga da postane sjedište garnizona.

Kao i svi ostali gradovi i naselja osnovani u vrijeme Portugalske kolonije Angole, i Pereira d'Eça je građena po urbanističkom planu sa 
ortogonalnom mrežom ulica i centrom za javni sektor.

Status grada  dobila je 1971. kad je postala administrativni centar novoosnovanog *[[okrug|Distrikta]] Cunene*.

Već prije nego što je Angola u novembru 1975.  postala nezavisna - južnoafrička vojska je u augustu izvršila invaziju i zauzela grad.
Tada su počeli sukobi koji su prerasli u Angolski građanski rat. Jedinice Narodnog pokreta za oslobođenje Angole (MPLA) uz pomoć kubanske vojske 
zauzele su grad u martu 1976. ali se rat nastavio. Grad je 1981. ponovno pao u južnoafričke ruke 1981. i ostao okupiran do 1986. kad su ga zauzele jedinice MPLA. 
Rat u Provinciji Cunene se nastavio do 1989. kad je nakon sklapanja sporazuma između Angole, Južnoafričke Republike, Namibije i Kube - Namibija 
postala nezavisna.

Nakon tog se kubanska vojska povukla, a stanovništvo se vratilo u grad, koji se počeo oporavljati od rata. Administracija provincije se tek 1992. definitivno se preselila u Ondjivu
Od 1998. grad doživljava snažan demografski rast, pa niču brojni  slumovi.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ondjiva'' (na portalu TAAG)
Cuando Cubango

**Cuando Cubango** je bivša angolska provincija koja je postojala do 2024. godine, kada je podijeljena na provincije Cuando i Cubango

## Karakteristike

Provincija se nalazila na jugoistoku zemlje, a prostirala se na površini od 204,000 km², na kojoj je živjelo 677,400 stanovnika.

Cuando Cubango je sa sjevera i sjeveroistoka graničila sa provincijom Moxico, a na zapadu sa provincijama Huíla i Cunene. Na jugu sa Namibijom i na istoku sa Zambijom.

Administrativni centar provincije bio grad Menongue, koji ima 251,178 stanovnika, a koji je 2024. godine postao sjedište provincije Cubango.

Provincija je bila admistrativno podjeljena na 10 općina;
* Cuchi 
* Menongue
* Cuangar 
* Nancova
* Cuito 
* Kuanavale 
* Mavinga 
* Calai
* Dirico
* Rivungo

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Província Cuando Cubango'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Menongue

**Menongue** bivši **Serpa Pinto** je grad od 251,178 i općina od 407,100stanovnika na jugoistoku Angole, u Provinciji Cuando Cubango u kojoj je administrativni centar

## Geografske karakteristike

Menongue se prostire u kotlini rijeke Cuebe (pritoka rijeke Okavango) na nadmorskoj visini od 1,360 metara.

## Historija

Menongue su osnovali Portugalci između novembra 1884. i februara 1885., da osiguraju svoju vlast u tom dijelu Angole, nakon Berlinske konferencije, kojom je definirana da kolonijalna podjela Afrike.
Kako je postojala mogućnost da Cuando-Cubango zauzme Ujedinjeno Kraljevstvo, portugalska vlada poslala je oficira *Alexandra Alberta da Rocha de Serpa Pinta* da podigne utvrdu za garnizon na obali rijeke Cuebe.

Nakon formiranja distrikta Cubango 1920. dotadašnje selo *Forte Muene Vunongue* dobilo je status vile, i novo ime- *Serpa Pinto*, u častu osnivača 

Serpa Pinto je status grada dobio u vrijeme kad kad je Angola bila Portugalska kolonija - 1961.

Ime mu je promjenjeno u Menongue 1975. kad je Angola postala nezavisna.

Nedaleko od grada nalazi se Rezervat prirode-Luiana, koji je dio Nacionalnog parka Luengue-Luiana, koji se svojom površinom od oko 8,400 km², proteže sve do granice sa Zambijom i Namibijom. 

## Privreda i transport
Menongue je i danas ponajviše garnizonski grad i trgovište rijetko naseljenog polupustinjskom kraja, u kom se privreda bazira na stočarstvu.

Cestama je povezan sa gradovima; Lubango, Huambo i Luanda, a željezničkom prugom sa gradom Moçâmedes na obali Atlanskog oceana a ima i aerodrom (IATA: SPP, ICAO: FNME)
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Menongue''
Lista Emerald područja u Sjevernoj Makedoniji

**Lista Emerald područja u Sjevernoj Makedonijii** formirana je 2011. god. i sadrži prirodna dobra potencijalne kandidate za dobijanja statusa zaštićenog područja na osnovu odredbi Bernske konvencije o zaštiti evropskih divljih vrsta i prirodnih staništa.

Konvencijom je obuhćena cjelokupna prirodna baština evropskog kontinenta, a proteže se i na neke države Afrike, kao što su Burkina Faso, Maroko, Tunis i Senegal. Uz očuvanje divljih vrsta biljaka i životinja i njihovih prirodnih staništa, cilj Bernske konvencije je i unapređenje evropske saradnje u ovoj oblasti. Konvencija je usvojena u Bernu (Švicarska) 1979. godine, na snagu je stupila 1982.

Ideja Savjeta Europe o formiranju evropske ekološke mreže za očuvanje staništa vrsta navedenih u dodacima Konvencije donijeta je 1989. godine, a pokrenuta 1996. godine kroz Emerald program i formiranje Emerald ekološke mreže na teritoriji svih potpisnica i država promatrača Konvencije, a koju čine područja od posebnog interesa za očuvanje (*Areas of Special Conservation Interest, ASCIs*).

Lista Emerald područja Sjeverne Makedonije sadrži 35 prirodnih dobara od kojih je jedan dio već dobio status zaštićenog područja u Sjevernoj Makedoniji na osnovu odluka državnih i lokalnih zakonodavnih organa, u skladu sa Zakonom o zaštiti prirode u Sjevernoj Makedoniji. Do decembra 2024. god. taj broj činio je 16% vrsta i staništa obuhvaćenih Konvencijom. Prema odluci Konvencije Savjeta Evrope, do 2030. godine taj udio će morati da se poveća na 35%. Iz političkih i administrativnih razloga od 2011. godine nije predloženo nijedno novo područje.

MK0000001 Galičica 22750 - MK0000002 Jezerani 2137 - MK0000003 Dojransko Jezero 2696 - MK0000004 Pelister 12500 - MK0000005 Demir Kapija 4250 - MK0000006 Tikveš 11605 - MK0000007 Mavrovo 73088 - MK0000008 Šar Planina 46980 - MK0000009 Matka 5442 - MK0000010 Bogoslovec 4500 - MK0000011 Orlovo Brdo 1980 - MK0000012 Smolarski Vodopad 810 - MK0000013 Monospitovsko Blato 1082 - MK0000014 Belčiško Blato 1544 - MK0000015 Alšar 3133 - MK0000016 Markove Kule 3648 -  MK0000017 Jakupica 76740 -  MK0000018 Nidže 21320 -  MK0000019 Kozuf 28250 -  MK0000020 Jablanica 17980 -  MK0000021 Belasica 16710 -  MK0000022 Blato Negorski banji 625 - MK0000023 Babuna - Topolka 2941 -  MK0000024 - Ohridsko Jezero 24370 -  MK0000025 Prespansko Ezero 19000 -  MK0000026 Osogovski Planini 56630 -  MK0000027 Churchulum (Bogdanci) 652 -MK0000028 Rečka klisura 26040 - MK0000029 German - Pčinja 63490 - MK0000030 Katlanovo-Taor 8160 - MK0000031 Klisura Bregalnice 7170 - MK0000032 Mariovo 58660 -  MK0000033 Maleševske Planine 19140 - MK0000034 Gorna Pelagonija 67000 - MK0000035 Ovče Polje 41360
## Izvori
Dolina Pčinje

**Dolina Pčinje** se nalazi između planina Kozjak i Starac u jugoistočnoj Srbiji. Rijeka Pčinja formirala je kanjonski, klisurasti i ravničarski tok. 

Pčinja je jedan od najznačajnijih vodotoka Egejskog sliva kome pripada svega 2,2% teritorije Srbije. Od ukupne dužine ove rijeke koja iznosi 135 km, kroz Srbiju prolazi u dužini od 52 km. Nastaje od nekoliko izvorišnih krakova koji se spuštaju s jugozapadnih padina planine Dukat. Najznačajniji među njima izvire ispod vrha Bela voda, na 1.664 m nadmorske visine. U izvorišnom dijelu nosi naziv Crna reka, između naselja Radovnica i Trgovište ime joj je Tripušnica, a nizvodno od Trgovišta, po primanju Kozjedolske reke, počinje Pčinja.

Područje se nalazi na granici kontinentalne i mediteranske klime što je dovelo do velike raznovrsnosti živog svijeta.

## Zaštićeno područje
Dolina Pčinje,  u dužini od oko 12,8 km (1,3 km jugozapadno od Male reke do granice Republike Srbije sa Sjevernom Makedonijom) stavljena je 1996. god. pod zaštitu II kategorije, kao prirodno dobro od regionalnog odnosno velikog značaja, radi očuvanja veoma bogatog i raznovrsnog biljnog i životinjskog svijeta, prirodnih staništa, specifičnih ekosistema i ljepote živopisnih predjela, radi racionalnog korišćenja prirodnih resursa i očuvanja kvalitne životne sredine. 

Geomorfološke osobenosti jedinstvenog i prepoznatlivog karaktera, klima i orografija uslovili su složenu floru tranzitnog karaktera, sa različitim elementima flore formirane u kontaktnoj zoni dvije međusobno različite florističke regije. Predio se odlikuje sociološkim i kulturološke osobenostima (kulturno-istorijsko nasleđe, arhaična sela, tradicionalan način života i sl.).

Na ovom području preovlađuju polidominantne toploljubive šume i šikare hrasta medunca (*Quercus pubescens*), cera (*Quercus cerris*), sladuna (*Quercus frainetto*), grabića (*Carpinus orientalis*), crnog jasena (*Fraxinus ornus*), crvene kleke (*Juniperus oxycedrus*), mečje lijeske (*Corylus colurna*) i mnogih drugih vrsta, među kojima se po brojnosti ističu tercijarni relikti. Faunu karakteriše kratkonogi gušter (*Ablepharus kitaibelii*), grčki gušter (*Chalcidis ocellatus*), stepski smuk (*Coluber caspius*) i dr.

### Područje značajno za ptice
Dolina Pčinje proglašena je za područje od međunarodnog značaja za ptice (''Important Bird Areas – IBA''). Među brojnim ptičijim vrstama nalaze se i: daurska lasta (*Cecropis daurica*), jastreb kokošar (*Accipiter gentilis*), kratkoprsti kobac (*Accipiter brevipes*).
### Ostale zaštite
U dolini Pčinje nalazi se pravoslavni Manastir Prohor Pčinjski koji je kulturno dobro - spomenik kulture od 1989. odlukom Skupštine opštine Bujanovac.

Prema klasifikaciji predjela Organizacije Ujedinjenih nacija za obrazovanje, nauku i kulturu (UNESCO) Dolina Pčinje pripada kategoriji reliktnih kulturnih predjela, odnosno tipa predjela koji nastaju kombinovanim delovanjem prirode i čovjeka.

To područje je uvršteno i u međunarodno značajna botanička područja *Important Plant Areas* (IPA), a zbog prisustva ugroženih biljnih i životinjskih vrsta i prirodnih staništa nalazi se i na listi Emerald područje.
## Izvori
Cuebe

**Cuebe** (portugalski: *Rio Cuango*) je rijeka na jugoistoku Angole u Provinciji Cuando Cubango duga oko 270 km lijeva pritoka rijeke Okavango.

## Hidrologija

Rijeka Cuebe izvire sjeverno od grada Menongua. Od tamo teče prema jugu uz brojne meandre, po polupustinjskom krajudo ušća u rijeku Okavango, nizvodno od grada Caiundo.

Porječje rijeke površine 4,771 km², prostire se po provinciji Cuando Cubango.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Cuebe River'' (na portalu Mapcarta)
Caiundo

**Caiundo** je grad i općina od 14,665 stanovnika na jugoistoku Angole, u Provinciji Cuando Cubango.

## Geografske karakteristike

Grad leži na nadmorskoj visini od 1,155 metara, duž rijeke Okavango, 90 km sjeverozapadno od ušća rijeke Cuebe, udaljen 135 km sjeverno od svog administrativnog centra Menongue.

Kako se nalazi u polupustinjskom kraju, privreda se bazira na stočarstvu.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Caiundo'' (na portalu Getmap)
Huíla (provincija)

**Huíla** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na jugu zemlje, prostire se na površini od 78,700 km², u kojoj živi 3,185,200 stanovnika.

Huíla na zapadu graniči sa provincijama Namibe Benguela, na sjeveru sa provincijama Bié i 
Cuando Cubango i na jugu sa Provincijom Cunene.

Administrativni centar provincije je grad Lubango koji ima 600,751 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 14 općina;
*Caconda
*Cacula
*Caluquembe
*Gambos
*Chibia
*Chicomba
*Chipindo
*Cuvango
*Humpata
*Jamba
*Lubango
*Matala
*Quilengues
*Quipungo

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia Huíla'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Namibe (provincija)

**Namibe** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na jugu zemlje, prostire se na površini od 57,500 km², u kojoj živi 650,500 stanovnika.

Sve do 1975. provincija se zvala *Moçâmedes* po portugalskom baronu, od tad se zove po Pustinji Namib.

Namibe na graniči sa Atlantskim oceanom, na jugu sa Namibijom, na istoku sa provincijama  Huíla i Provincijom Cunene i sa sjevera sa Provincijom Benguela.

Administrativni centar provincije je grad Moçâmedes koji ima 255,000 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 5 općina;
*Moçâmedes
*Camucuio
*Bibala
*Virei
*Tômbua

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia Namibe'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Lunda Norte

**Lunda Norte** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na sjeveroistoku zemlje, prostire se na površini od 99,000 km², u kojoj živi 1,090,897 stanovnika.

Na sjeveroistoku graniči sa Demokratskom Republikom Kongo i na jugu sa Provincijom Lunda Sul.
	
Administrativni centar provincije je grad Dundo koji ima 177,604 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 10 općina;
*Cambulo
*Capenda Camulemba
*Caungula
*Chitato
*Cuango
*Cuílo
*Lubalo
*Lucapa
*Lóvua
*Xá-Muteba

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia do Lunda Norte'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Dundo

**Dundo** službeno **Dundo-Chitato** je grad od 177,604 stanovnika na sjeveroistoku Angole, u provinciji Lunda Norte u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Grad se nalazi 24 km južno od granice sa Demokratskom Republikom Kongo.

## Historija

Dundo je osnovan je 1912. u vrijeme kad je Angola bila Portugalska kolonija nedaleko od mjesta gdje je pronađen prvi dijamant.
Podigla ga je portugalska kompanija Diamang kao rudarsko naselje po strogom urbanističkom planu.

Kompanija je od početka 1920-ih pa sve do 1971. imala monopol, ne samo na eksploataciju dijamanata, već i na sav život u gradu. Tako je 1936. podigla  etnografski muzej, koji je bio njeno vlasništvo sve do 1975. kad je kompanija nacionalizirana.
Muzej je skupio veliki kolekciju drvenih skulptura i maski.Naroda Chokwe.

Sve do 1980. rudnici koji su uglavnom bili jugoistočno od grada po aluvijalnim riječnim koritima, godišnje su proizvodili gotovo 10 % ukupne svjetske proizvodnje dijamanata. Poremećaji zbog Angolskog građanskog rata (1975. - 2002.), nedostatak tehničke opreme i ekonomski problemi radikalno su smanjili proizvodnju dijamanata kod Dunda.

Dundo je od 2010. sjedište vlastite biskupije

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Dundo''
Subotička peščara

**Subotička peščara** se nalazi na krajnjem sjeveru Bačke, neposredno uz srpsko - mađarsku granicu, Subotica, Srbija. Južnu granicu čine rubni dijelovi urbanih zona naselja Kelebija, Subotica i Palić. 

Sa svojom površinom od oko 150 km² druga je najveća pješčara u Srbiji nakon Deliblatske. Ima karakter šumo - stepe, sa šumskim kompleksima, većinom antropogenog porijekla. Osnovna vrijednost je uslovljena karakterom i mozaičnošću rasporeda staništa, među kojima peščarska, stepska i močvarna, daju osnovni pečat visokom stepenu ekosistemskog biodiverziteta. 

## Zaštićeno područje
Subotička peščara stavljena je 1991. god. pod zaštitu II kategorije 1991. god, kao prirodno dobro od velikog značaja radi očuvanja veoma bogatog i raznovrsnog biljnog i životinjskog svijeta i prirodnih staništa. Na zaštićenom području uspostavljeni su režimi I, II i III stepena zaštite. Od ukupno zaštićene površine od 5369,90 ha područje režima I stepena zaštite prostire se na 447,51 ha (8,33%). Područje režima II stepena zaštite zahvata 1161,16 ha (21,62%), dok područje režima III stepena zaštite obuhvata 3761,23 ha (70,04%) površine predela izuzetnih odlika.

Zaštićeno prirodno dobro "Subotička peščara" je područje pod viševjekovnim ljudskim uticajem, zbog čega je izgubilo svoje izvorne karakteristike. Prirodne površine su fragmentirane i više ne mogu obezbediti opstanak prirodnih rijetkosti, od kojih su neke od međunarodnog značaja. Da bi se zaustavio proces degradacije, područje je stavljeno pod zaštitu, što prvenstveno podrazumijeva ograničene ljudske intervencije.

### Vlažna staništa
Najznačajnija i najvrednija su vlažna staništa formirana na podlozi nizijskog treseta u dolini rečice Kireš, kao i predeli Selevenjske pustare, gde se pesak u svojim depresijama susreće sa vlažnim livadama slatinastog karaktera. Ovdje na pojedinim mjestima, i pored velikog antropogenog pritiska na sredinu, u proljeće rastu brojne vrste divljeg cvijeća (orhideja, šafrana i perunika). 
### Flora
Floru odlikuje prisustvo peščarskih endema i subendema, od kojih je nekima ovo jedino nalazište u Srbiji. Takvi su peščarski mrazovac, šafranjika, peščarski ili kasni karanfil, peščarska perunika, peščarski različak, kovilje i dr. 

### Fauna
U peščari su zabilježene 170 vrsta ptica (po čemu je područje uvršteno u međunarodno značajno za ptice – IBA) i mnoštva beskičmenjaka, gmizavaca, vodozemaca i sisara, od kojih se izdvajaju stepski gušter, barska kornjača, ptica modrovrana, insekt veliki balegar. U području peščare otkrivene su nedavno dvije novije vrste: mala populacija leptira močvarni mravnik (*Phengaris teleius*) i panonska podvrsta slijepog kučeta (*Nannospalax leucodon superspecies montanosyrmiensis*), oko 100 primjeraka), uz samu državnu granicu. 

### Međunarodni značaj
Zaštićeno područje Subotička peščara ima i međunarodni značaj: IBA, IPA i Emerald područje br. RS0000016.
## Izvori
Musée des Arts et Métiers

**Musée des Arts et Métiers** je muzej u Parizu u kojem se nalaze zbirke Nacionalnog konzervatorija za umjetnost i obrt (Conservatoire national des arts et métiers), koji je osnovan 1794. godine kao skladište za zaštitu znanstvene opreme i otkrića.

Muzej je od svog osnutka smješten u samostanu Saint-Martin-des-Champs u ulici Réaumur u 3. arondismanu Pariza. Trenutno muzej, koji je 1990. godine doživio veliku obnovu, ima podružnicu uz samostan, au samom samostanu ostali su veliki predmeti.

Muzej u svojoj kolekciji ima oko 80.000 predmeta i 15.000 slika, od čega 40.000 u Parizu. Među zbirkom je i originalna verzija Foucaultovog njihala.

Ovaj se muzej pojavljuje u pisanim djelima kao što je klimaktička scena romana Foucaultovo njihalo Umberta Eca.

Muzeju se može pristupiti preko stanice *Arts et Métiers* pariškog metroa.

## Reference

## Vanjske veze

* Musée des Arts et Métiers
Volos (razvrstavanje)

**Volos** može biti:

* Volos, grad i sjedište istoimene opštine u prefekturi Magnezija, periferija Tesalija, Grčka.
* Opština Volos, opština u prefekturi Magnezija, periferija Tesalija, Grčka.
* Veles (mitologija), slavenski bog zemlje, voda i podzemnog svijeta.
Bengo

**Bengo** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na sjeverozapadu zemlje, prostire se na površini od 20,300 km², u kojoj živi 497,700 stanovnika.

Bengo na sjeveru graniči sa Provincijom Zaire, na sjeveroistoku sa Provincijom Uíge, na istoku sa Provincijom Cuanza Norte, i na juga 
sa Provincijom Cuanza Sul.

Administrativni centar provincije je grad Caxito koji ima 55,000 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 6 općina;
* Ambriz
* Bula Atumba
* Dande
* Dembos
* Nambuangongo
* Pango Aluquém

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia Bengo'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Benguela (provincija)

**Benguela** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na zapadu zemlje, prostire se na površini od 39,250 km², u kojoj živi 2,749,300 stanovnika.

Provincija Benguela leži duž obale Atlantika, na sjeveru graniči sa Provincijom Cuanza Sul, na jugozapadu sa Provincijom Namibe, na jugoistoku sa 
Provincijom Huíla i na istoku sa Provincijom Huambo.

Administrativni centar provincije je grad Benguela koji ima 555,124 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 10 općina;
* Baía Farta
* Balombo
* Benguela
* Bocoio
* Caimbambo
* Catumbela
* Chongoroi
* Cubal
* Ganda
* Lobito

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Província Benguela'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Cuanza Norte

**Cuanza Norte** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na sjeverozapadu zemlje, prostire se na površini od 20,500 km², u kojoj živi 554,700 stanovnika.

Cuanza Norte se prostire sjeverno od rijeke Kwanza, na sjeveru graniči sa Provincijom Uíge, na zapadu sa Provincijom Bengo, na istoku 
sa Provincijom Malanje i na jugu sa Provincijom Cuanza Sul.

Administrativni centar provincije je grad N'dalatando koji ima 161,584 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 10 općina;
* Ambaca
* Banga
* Bolongongo
* Cambambe
* Cazengo
* Golungo Alto
* Gonguembo
* Lucala
* Quiculungo
* Samba Cajú

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia Cuanza Norte'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Cuanza Sul

**Cuanza Sul** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na zapadu zemlje, prostire se na površini od 55,500 km², u kojoj živi 2,370,900 stanovnika.

Cuanza Sul se prostire južno od rijeke Kwanza, na sjeveru i sjeveroistoku graniči sa provincijama Luanda, Cuanza Norte i 
Malanje, na jugu sa Provincijom Benguela, na jugoistoku sa provincijama Bié i Huambo i na Atlanskim oceanom.

Administrativni centar provincije je grad Sumbe koji ima 205,832 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 12 općina;
* Gabela
* Cassongue
* Cela
* Conda
* Ebo
* Libolo
* Mussende
* Porto Amboim
* Quilenda
* Quibala
* Seles
* Sumbe

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia Cuanza Sul '' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Huambo (provincija)

**Huambo** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi u centru zemlje, prostire se na površini od 99,000 km², u kojoj živi 1,090,897 stanovnika.

Huambo graniči sa provincijama Cuanza Sul na sjeveru, Bié na istoku, Huílom na jugu i Benguelom na zapadu.
	
Administrativni centar provincije je grad Huambo koji ima 177,604 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 11 općina;
* Longonjo
* Bailundo
* Chicala Choloanga
* Mungo
* londuimbale
* Tchindjenje
* Ucuma
* Cachiungo
* Caála
* Ecunha
* Huambo

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia do Huambo'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Lista značajnih područja za ptice u Srbiji

**Lista značajnih područja za ptice u Srbiji** prvi put je izrađena 1989. godine kada je proglašeno 16 IBA područja. Druga IBA mreža predstavljena je 1997. kada je proglašeno 36 značajnih područja za ptice, a potom i 2009. kada su izdvojena 42 područja. Međunarodna organizacija BirdLife International proglasila je 2020. god. najnoviju mrežu značajnih područja za ptice u Srbiji  na kojoj se nalazi 79 područja. Ovom mrežom pokriveno je 29,2% teritorije Republike Srbije, odnosno 2.579.364 ha za ptice najvrednijih staništa.

IBA mrežom pokrivena su staništa nacionalno ugroženih 17 vrsta ptica među kojima su: velika droplja, orao krstaš, stepski i sivi soko, veliki tetreb, mala čigra, ritska sova, troprsti djetlić, jarebica, grlica i crna roda. Na 79 područja registrovano je ukupno 312 vrsta ptica.

* Gornje Podunavlje
* Subotička peščara
* Bečejski ribnjak
* Jegrička
* Specijalni rezervat prirode Karađorđevo
* Titelski breg
* Koviljski rit
* Pašnjaci velike droplje - IBA-011SER
* Slano Kopovo
* Okanj i Rusanda -  RS0101IBA
* Carska bara
* Gornje Potamišje
* Donje Potamišje
* Vršačke planine
* Deliblatska peščara
* Labudovo okno
* Ušće Save u Dunav
* Dunavski lesni odsjek
* Fruška gora
* Obedska bara
* Bosutske šume
* Zasavica
* Donje Podrinje
* Cer
* Valjevske planine
* Tara
* Uvac и Klisura rijeke Mileševke
* Pešter
* Golija
* Gornje Pomoravlje
* Ovčarsko-kablarska klisura
* Kopaonik
* Sitnica
* Prokletije
* Šar planina
* Dolina Pčinje
* Vlasina - RS037IBA
* Suva planina - IBA-028SER
* Sićevačka klisura
* Stara planina
* Đerdap
* Mala Vrbica

## Izvori
Luanda (provincija)

**Namibe** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na zapadu zemlje, prostire se na površini od 18,835 km², u kojoj živi 9,079,800 stanovnika.

Provincija Luanda na sjeveru graniči sa Provincijom Bengo, na istoku sa Provincijom Cuanza Norte, na jugu sa Provincijom Sul i na zapadu sa Atlantskim oceanom.

Administrativni centar provincije je grad Luanda koji ima 6,759,313 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 9 općina;
* Icolo-e-Bengo
* Luanda
* Quiçama
* Cacuaco
* Cazenga
* Viana
* Belas
* Kilamba Kiaxi
* Talatona

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia Luanda'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Uíge (provincija)

**Uíge** je jedna od 18 provincija na koje je Angola administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na sjeverozapadu zemlje, prostire se na površini od 62,500 km², u kojoj živi 1,867,157 stanovnika.

Uíge na graniči sa Provincijom Zaire, na sjeveru i istoku sa Demokratskom Republikom Kongo, na jugoistoku sa Provincijom Malanje i na jugu sa provincijama Cuanza Norte i Bengo.

Administrativni centar provincije je grad Uíge koji ima 322,531 stan.

Provincija je admistrativno podjeljena na 16 općina;
* Uíge
* Alto Cauale
* Ambuíla
* Bembe
* Buengas
* Bungo
* Milunga
* Damba
* Maquela do Zombo
* Mucaba
* Negage
* Puri
* Quimbele
* Quitexe
* Sanza Pombo
* Songo

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Provincia Uíge'' (Portal Oficial do Governo de Angola)
Luena (grad)

**Luena** do 1975. znan kao **Luso**  je grad od 273,675 i općina od 454,409 stanovnika na istoku Angole, u Provinciji Moxico u kojoj je administrativni centar

## Geografske karakteristike

Luena leži na nadmorskoj visini od 1,291 metara, udaljena 323 km jugoistočno od granice sa Zambijom.i
859 km od luke Benguela na Atlantiku.
## Historija

Historija toga grada počela je ekspedicijom portugalskog oficira Triga Teixeire u martu 1895.
On je dobio zadatak da zauzme Moxico - teritorij između  gornjeg toka rijeka Kwanze i Zambezi i tamo formira kažnjeničku koloniju.

Nakon tog je podignuta utvrda Ferreira de Almeida (napuštena 1901.). Sve do 1895. zvao se *Luvale*, nakon tog *Moxico*. Od 1917. je administrativni centar novoosnovanog 
distrikta Moxico, koji je razdvojen dekretom od dotadašnjeg Distrikta Benguela.
U to vrijeme bio je trgovište i sjedište malog garnizona.

Velik impuls njegovom razvoju bila je izgradnja željezničke pruge do Benguele na Atlantiku, koja je 1929. produžena do Zambije. Ta jedina 
angolska pruga, postala je žila kucavica ne samo za Angolu i Zambiju već i za Katangu u Belgijskom Kongu. Ona ga je transformirala u važan transportni 
centar. Zbog tog je 1922. dobio status gradića pod imenom *Vila Luso*, a od maja 1956. i status grada i novo ime -*Luso*.

Od 1959. gradi se po urbanističkom planu sa širokim bulevarima i parkovima.

Nakon proglašenja angolske nezavisnosti 1975., ime mu je promjenjeno u *Luena*.

Luena je danas poznata po grobnici lidera Nacionalne unije za nezavisnost Angole - UNITA Jonas Savimbija, koju su u januaru 2008. porušili mladi simpatizeri 
Narodnog pokreta za oslobođenje Angole -MPLA. 

Kao i svi veči afrički gradovi i Luena ima aerodrom (IATA: LUO, ICAO: FNUE)
## Izvori

## Vanjske veze

* [https://www.taag.com/es-es/destinations/destination-guide/destination/luena/ *Luena*
Caxito

**Caxito** je grad od 55,000 i općina od 77,276 stanovnika na sjeverozapadu Angole, u Provinciji Bengo u kojoj je administrativni centar

## Geografske karakteristike

Grad leži na nadmorskoj visini od 1,155 metara, duž rijeke Okavango, 90 km sjeverozapadno od ušća rijeke Cuebe, udaljen 135 km sjeverno od svog administrativnog centra Menongue.

Kako se nalazi u polupustinjskom kraju, privreda se bazira na stočarstvu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Caxito'' (na portalu Getmap)
Uíge

**Uíge** (kikongo: *Wizidi*) do 1975. znan kao **Carmona**  je grad od 322,531 i općina od 653,640 stanovnika na sjeverozapadu Angole, u Provinciji Uíge u kojoj je administrativni centar

## Geografske karakteristike

Uíge leži na nadmorskoj visini od 825 metara, udaljen 345 km sjeveroiistočno od glavnog grada Luande 
i gotovo isto toliko (335 km) od granice sa Demokratskom Republikom Kongo.

## Historija

Uíge je osnovan 1917. po nalogu portugalskog oficira iz Bembe -Manuela Joaquima Pereire, koji je naredio izgradnju utvrde, koja se nalazila na mjestu 
gdje se danas nalazi centralni trg.
 
Ubrzo nakon formiranja  garnizona, razvo se kao trgovište portugalskih kolonista koji su osnivali plantaže kave.
Povoljna tropska klima ispala je odlična za kavu, pa je mjesto prosperiralo i raslo.

Tako da je već 1923. postalo je lokalni administrativni centar Portugalske Angole.
Sve do 1955. zvao se *Vila do Uíge*, tad mu je ime promjenjeno u *Vila Marechal Carmona*, po portugalskom generalu i predsjedniku Óscaru Carmoni.
Nakon tog je 1956. dobio status grada.

Početkom 1960-ih, rješen je problem prometne izoliranosti, izgradnjom asfaltiranih cesta.

Njegov je prosperitet bio kratkog vijeka, jer su se između 1961. - 1974. rasplamsale borbe između portugalske vojske i gerilaca 
Nacionalnog oslobodilačkog fronta Angole -FNLA, pa su portugalski kolonisti napustili grad

Nakon proglašenja nezavisnosti 1975., ime mu je promjenjeno u staro *Uíge*, a ubrzo je buknuo Angolski građanski rat (1975. - 2002.). 

Između 1974.-75. Uíge  je bio neformalna prijestolnica FNLA-a, sve do 1976.. kad su ga zauzele rivalske snage Narodnog pokreta za oslobođenje Angole -MPLA. 
Iako je bilo pokušaja da se obnovi posao sa kavom, to je uspjelo tek nakon završetka rata.

Uíge je danas grad sa regionalnom bolnicom, sudom, nekoliko hotela i viših škola i Institutom za kavu, koja je i danas najvažniji izvozni artikal toga 
grada njegove provincije. Grad je sjedište biskupije i velikog garnizona.

Od kraja 2004. do sredine 2005. grad je bio pogođen velikom epidemijom Virusne hemoragijske groznice.

Uíge od 2009. ima univerzitet Kimpa Vita.
Kao i svi veči afrički gradovi i Uíge ima aerodrom Manuel Quarta Mpunza (IATA: UGO, ICAO: FNUG)
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Uíge''
Sumbe

**Sumbe** do 1975. znan kao **Novo Redondo**  je grad od 205,832 i općina od 352,700 stanovnika na zapadu Angole, u Provinciji Cuanza Sul u kojoj je administrativni centar

## Geografske karakteristike

Grad se nalazi na ušću rijeke Cambongo-Negunza u Atlanski ocean , udaljen 329 km južno od glavnog grada Luande.

## Historija

Historija toga grada počela kad je 1762. podignut zatvor u utvrdi Novo Redondo.

Službeno je osnovan 1769. kad je Portugalom vladao Markiz de Pombal kao trgovište za robove.
Do 1846. izrastao je u naselje od šezdesetak koliba. 

Od 1869 kao luka za izvoz pamuka ima status oćine.
Krajem 19. vijeka postao je baza za osvajanje unutrašnjosti.

Novo Redondo je bio prvo mjesto u Angoli koje je imalo električnu rasvjetu, nakon izgradnje hidroelektrane na rijeci.

Od sredine 20. vijeka gradi se po urbanističkom planu izduženog tlocrta.
Tad je izrađena i željeznička pruga do Benguele, katedrala i vijećnica.

Nakon proglašenja angolske nezavisnosti 1975., ime mu je promjenjeno u Sumbe.

Sumbe je danas grad koji ima univerzitet sa tri koledža i instituta
Privreda se bazira na ribarstvu, stočarstvu i ratarstvu (kukuruz, krumpir, povrće). 

Po popisu stanovništva iz 2016. 14%. stanovnika bilo je da je stopa nezaposleno.
## Izvori

## Vanjske veze

* [''Sumbe Novo Redondo''