Jugoslovenska politička emigracija u Sovjetskom Savezu

**Jugoslovenska politička emigracija u Sovjetskom Savezu** 1920-ih i 1930-ih godina se sastojala uglavnom od članova Komunističke partije Jugoslavije i njihovih simpatizera koji su zbog policijskog progona izbegli iz Kraljevine Jugoslavije.

KPJ je svoje članove, da bi ih zaštitila od progona režima, slala u SSSR. Sovjetski Savez je bio nada i utočište za sve progonjene jugoslovenske komuniste poslije objave Obznane (1920), Zakona o zaštiti države (1921) i šestojanuarske diktature 1929. godine. Istovremeno odlazak komuniste ilegalca u SSSR smatrao se najvećom nagradom i čašću.

Tokom Staljinove čistke, gotovo svi pripadnici jugoslovenske političke emigracije su ubijeni.

## Jugosloveni u Oktobarskoj revoluciji

## Međuratna emigracija 1920-ih i 1930-ih

Nakon donošenja Obznane i zabrane Komunističke partije u Jugoslaviji 1920. godine, na stotine komunista je izbjeglo u SSSR. Emigranti iz Jugoslavije su pretežno bili radikalni levičari i revolucionari.

Prema evidenciji jugoslovenske policije, najmasovniji odlazak komunista u emigraciju u SSSR bio je u razdoblju od 1925—1931. godine. To je vrijeme duboke ilegalnosti rada KPJ, vrijeme 6-to januarske diktature kralja Aleksandra i najžešćeg pritiska policije na radnički i komunistički pokret. Međutim, mnogi emigranti su po dolasku bili razočarani Rusijom, zbog čega je partijsko vođstvo počelo posebno pripremati one koji odlaze. Rodoljub Čolaković piše da mu je Gorkić rekao prije njegovog odlaska u Moskvu:

Komunisti emigranti su uglavnom tražili opravdanja da je sve što ne valja u SSSR-u nasljeđe carističke tiranije. Neki su vremenom postali sve nezadovoljnijih servilnom i birokratskom atmosferom u Moskvi, pa su pristupili sovjetskoj opoziciji 1920-ih, kao Ante Ciliga i drugi. U februaru 1929. godine Kominterna je sazvala skupštinu kako bi "pacifikovala" Jugoslovene u Moskvi, ali oni su odbacili predloženu rezoluciju sa ogromnom većinom od 90 glasova protiv, naspram 5 za, osudivši ponašanje rukovodstva KPJ u Moskvi.

Austrijski komunista koji je radio sa Jugoslovenima Karlo Štajner piše da su emigranti u Moskvi živeli prilično izolovano i da im je bilo teško uspostaviti osobne veze sa Rusima:

Sovjetski građani bojali su se stranaca, zbog čega su ih rijetko pozivali k sebi u goste i s njima prijateljevali. Tome je bila kriva kontrola od strane državne sigurnosti i anketa koju su sovjetski građani morali ispunjavati i u kojoj je bilo obavezno pitanje o vezama sa inozemcima.

Tokom Staljinove čistke, politički emigranti su postali posebno sumnjivi. Od oko 900 Jugoslovena komunista u SSSR-u, najmanje 800 je uhapšeno, od čega je samo oko 40 preživelo sovjetske gulage.

U Španjolsku je otputovalo iz SSSR-a 78 jugoslavenskih dobrovoljaca. Neki od njih, kao Vladimir Ćopić, su kasnije pozvani nazad i likvidirani u Moskvi.

## IB-ovska emigracija

## Povezano
* Jugosloveni u Oktobarskoj revoluciji
* KUNMZ
* Međunarodna lenjinska škola
* KPJ tokom Velike čistke

## Reference

## Vanjske veze
* Ivan Očak, Iz povijesti jugoslavenske emigracije u SSSR-u između dva rata
* Ivan Očak, Jugoslavenske vanpartijske emigrantske organizacije u SSSR-u između dva rata
* Ivan Očak, O sudbini obitelji jugoslovenskih emigranata "narodnih neprijatelja" u Sovjetskom Savezu 
* Karlo Štajner - 7000 dana u Sibiru
*  Ante Ciliga, The Russian Enigma