1968. na filmu

**[[1968]]. godina je za svjetsku kinematografiju** bila značajna prije svega zbog toga što su se, kao rijetko kad prije i poslije, na nju odrazili burni politički događaji koji su obilježili gotovo sve zemlje tadašnjeg svijeta, a u mnogim, pogotovo zapadnim zemljama na filmu pronašli odraz i promjene morala i društvenih vrijednosti izazvani dramatičnim raskorakom između starijih i novijih generacija.

Usprkos, a možda upravo zahvaljujući tome, ista je godina proizvela niz filmskih klasika kao što su *[[2001: Odiseja u svemiru]]*, *[[Yellow Submarine (film)|Žuta podmornica]]*, *[[Bilo jednom za Divljem zapadu]]*, *[[Targets|Meta]]*, *[[If....|Ako...]]*, *[[Noć živih mrtvaca]]*, *[[The Producers (1968 film)|Producenti]]*, *[[Rosemary's Baby|Rosemaryna beba]]*, *[[Baisers volés|Ukradeni poljubci]]*, *[[Bullitt]]*, *[[Faces (film)|Lica]]*, *[[Oliver! (film)|Oliver!]]*, *[[Sajat-Nova]]*, *[[Memorias del Subdesarrollo|Sjećanja podrazvoja]]*, *[[Petulia]]*, *[[Planet of the Apes (1968 film)|Planet majmuna]]*, *[[Yabu no Naka no Kuroneko|Crna mačka]]*, *[[Teorema]]*, *[[El Libro de piedra|Knjiga od kamena]]*, *[[La Mariée était en noir|Mlada je bila u crnini]]* i *[[La Femme infidèle|Nevjerna žena]]*.

Na području Jugoslavije, značajniji filmovi bili su *[[Imam dvije mame i dva tate]]*, *[[Gravitacija ili fantastična mladost činovnika Borisa Horvata]]*, *[[Tri sata za ljubav]]*, *[[Biće skoro propast sveta]]* i *[[U raskoraku]]*.

## Filmovi
* *[[2001: A Space Odyssey]]*
* *[[Planet of the Apes (film, 1968)|Planet of the Apes]]*
* *[[Night of the Living Dead]]*
* *[[Rosemary's Baby (film)|Rosemary's Baby]]*
* *[[Targets (film)|Targets]]*
* *[[Faces (film)|Faces]]*
* *[[High School (film, 1968)|High School]]*
* *[[In the Year of the Pig]]*
* *[[If... (film)|If...]]*
* *[[Bilo jednom na Divljem Zapadu]]*
* *[[Skammen]]*
* *[[Vargtimmen]]*
* *[[Memorias del subdesarollo]]*
* *[[Lucía (film, 1968)|Lucía]]*

* *[[Madigan]]*
* *[[The Scalphunters]]*
* *[[The Detective (1968 film)|The Detective]]*
* *[[Wild in the Streets]]*
* *[[The Green Berets (film)|The Green Berets]]*
* *[[The Thomas Crown Affair (1968 film)|The Thomas Crown Affair]]*
* *[[Hang 'Em High]]*
* *[[The Boston Strangler]]*
* *[[Bullitt]]*
* *[[Ice Station Zebra]]*
* *[[The Killing of Sister George]]*
* *[[The Brotherhood (1968 film)|The Brotherhood]]*
* *[[I Love You Alice B. Toklas]]*
* *[[Oliver! (film)|Oliver!]]*
* *[[Where Eagles Dare]]*
* *[[The Lion in Winter (1968 film)|The Lion in Winter]]*

* *[[Mayerling (1968 film)|Mayerling]]*
* *[[Isadora]]*
* *[[The Charge of the Light Brigade (1968 film)|The Charge of the Light Brigade]]*
* *[[Barbarella (film)|Barbarella]]*
* *[[Romeo and Juliet (film, 1968)|Romeo and Juliet]]*
* *[[La Femme infidèle]]*
* *[[La Mariée était en noir]]*
* *[[Astérix et Cléopâtre (animirani film)|Astérix et Cléopâtre]]*
* *[[Il grande silenzio]]*
* *[[Teorema (film)|Teorema]]*
* *[[Destroy All Monsters]]*
* *[[Draguljna ruka]]*
* *[[Zlatno tele (film, 1968)|Zlatno tele]]*
* *[[Šesti jul (film)|Šesti jul]]*
* *[[Biće skoro propast sveta]]*

## Događaji
* 9.2. - Upravni odbor Francuske kinoteke, na poticaj tadašnjeg ministra kulture Andréa Malrauxa, donosi odluku o smjeni kontroverznog direktora Henrija Langloisa, čime započinje "afera Langlois"; odluka izaziva bijes kod brojnih francuskih sineasta, pogotovo onih sa ljevice uvjerenih kako je Langlois smijenjen zbog svojih političkih stavova; demonstracije protiv Langloisove smjene eskaliraju u ulično nasilje.
* 3.4. - Premijerno prikazana *[[2001: Odiseja u svemiru]]*, apstraktni, neobično filozofski i metafizički SF film na kojem je radio zajedno sa piscem Arthurom C. Clarkom, prema čijoj je kratkoj priči ''The Sentinel'' napisan scenarij, i čije je snimanje trajalo dvije i pol godine, uz tada astronomski proračun od 10 milijuna $; iako ga prilikom premijere velik dio publike nije razumio, *Odiseja* je s vremenom stekla ogroman ugled te se danas smatra možda i najboljim SF filmom 20. stoljeća. Isti je dan premijeru imao i *[[Planet majmuna (film, 1968)|Planet majmuna]]*, SF-film koji je pažnju privukao i time što je shvaćen kao alegorija na tada aktualna politička pitanja, ali koji se također danas smatra jednim od klasika žanra.
* 10.4. - 40. ceremonija dodjele Oscara je održana dva dana kasnije od predviđenog termina, s obzirom da su crni američki uzvanici objavili kako neće na njoj sudjelovati dok traje žalovanje za nedavno ubijenim crnačkim vođom Martinom Lutherom Kingom.
* 17.4. - U Francuskoj premijerno prikazan triler *[[Mlada je bila u crnini]]*, djelo koje je François Truffaut snimio kao posvetu svom velikom uzoru Alfredu Hitchcocku.
* 22.4. - Suočena sa sve spektakularnijim neredima, uprava Francuske kinoteke donosi odluku o vraćanju Henrija Langloisa na mjesto direktora Kinoteke; ona, međutim, dolazi prekasno da umiri bijes javnosti, pogotovo mladih studenata sa radikalne ljevice koji će je nekoliko tjedana kasnije iskoristiti kao povod za izbijanje velikih demonstracija u Parizu sa ciljem rušenja režima predsjednika Charlesa De Gaullea.
* 19.5. - Kanski filmski festival, koji je započeo devet dana ranije, završava prije roka i prije službene dodjele nagrada, nakon što su dvorane zaposjeli radikalno lijevi demonstranti, a dio sineasta povukao svoje filmove u znako solidarnosti sa demonstrantima u Parizu.
* ljeto - U Čehoslovačkoj, gdje je tadašnji komunistički režim vodio liberalnu politiku Praškog proljeća se snima američki ratni film *[[The Bridge at Remagen|Most kod Remagena]]* posvećen završnim borbama američke vojske protiv Wehrmachta u Drugom svjetskom ratu; projekt, koji predstavlja prvu ambiciozniju hollywoodsku produkciju u Istočnom bloku, postaje predmetom sovjetske propagande koja tvrdi da iza njega stoji CIA, odnosno da u njemu umjesto domaćih statista sudjeluju pravi američki vojnici čiji je pravi cilj okupirati Čehoslovačku, okončati komunistički režim i privesti je Zapadnom bloku.
* 15.8 - Premijerno prikazane *[[Targets|Mete]]*, niskobudžetni triler koji zbog svoje tada aktualne teme vezane uz eskalaciju nasilja u američkom društvu privlači pažnju i zahvaljujući kome Peter Bogdanovich postaje prvi filmski kritičar koji će steči reputaciju kao veliki scenarist i redatelj.
* 20.8. - 20.9. - Sovjetske i trupe zemalja Varšavskog pakta izvode invaziju Čehoslovačke čije je dotadašnje komunističko rukovodstvo pod okupacijom prisiljeno odstupiti i okončati svoju liberalnu politiku praškog proljeća; iako dio čehoslovačkih sineasta vezanih uz čehoslovački Novi val, kao što je Jiří Menzel, ostaje u zemlji raditi pod novim režimom, veliki dio emigrira na Zapad, a što se smatra najvećim politički motiviranim egzodusom u historiji svjetske kinematografije nakon Drugog svjetskog rata.
* 1.10. - Premijerno prikazan niskobudžetni crno-bijeli horor film *[[Noć živih mrtvaca]]* u režiji Georgea A. Romera, poznat kao ostvarenje koje se smatra prvim modernim filmom o zombijima, odnosno kao element zapleta koristi motiv zombijevske apokalipse koji će kasnije steći izuzetnu popularnost u filmovima, TV-serijama i video-igrama.
* 1.11. - U SAD na snagu stupa sistem filmskih rejtinga Filmskog udruženja Amerike kojim su uvedene različite kategorije filmova s obzirom na godište publike koja ih može gledati; rejtinzi, koji uključuju i "X" namijenjene isključivo odrasloj publici, omogućavaju veću fleksibilnost u prikazu sadržaja u odnosu raniji, uniformni i tokom prethodnih godina uslijed seksualne revolucije i drugih društvenih i ekonomskih promjena de facto napušten cenzorski Haysov kodeks.
* 20.11. - UNESCO jednoglasno donosi rezoluciju kojom se traži omogućavanje korištenja slika iz filmova u knjigama.
* 24.11. - Premijera *[[Faces (film)|Lica]]* u režiji Johna Cassavetesa, prvi američki nezavisno snimljenog i distribuiranog američkog filma koji je dopro do široke publike, čime nezavisni filmovi poprimaju zamah.
* 15.12. - *[[Greetings (1968 film)|Pozdravi]]*, satirički film Briana de Palme prvi je američki film koji je dobio novu oznaku X (zabranjen mlađima od 18 godina) zbog nagosti i psovanja, iako je kasnije smanjeno na oznaku R (mlađima od 17 godina dozvoljen ulaz u kino uz pratnju roditeljima).
* U Italiji tokom godine proizvedeno čak 254 cjelovečernja filma, što predstavlja izuzetan porast u odnosu na 1965. kada ih je bilo snimljeno 182; najveći broj njih su eksploatacijska ostvarenja, a oko četvrtine žanrovski pripada erotskim komedijama.

## Najkomercijalniji filmovi u američkim kinima

## Rođenja

## Smrti

## Debiji
* Gary Busey – *[[Wild in the Streets]]*
* John Cleese – *[[Interlude (1968 film)|Interlude]]*
* Timothy Dalton – *[[The Lion in Winter (1968 film)|The Lion in Winter]]*
* Goldie Hawn – *[[The One and Only, Genuine, Original Family Band]]*
* Malcolm McDowell – *[[If....|if...]]*
* Hanna Schygulla – *The Bridegroom, the Comedienne and the Pimp*
* Barbra Streisand – *[[Funny Girl (film)|Funny Girl]]*
* Jack Thompson – *Personnel, or People?*

## Nagrade

**[[Zlatna palma]], Cannes:**
:Nagrada nije dodijeljena

**[[Festival igranog filma u Puli|Zlatna arena]], Pula:**
:*[[Kad budem mrtav i beo]]*, Živojin Pavlović

**[[Berlinale|Zlatni medvjed]], Berlin:**
:***[[Ole dole doff]]***, Jan Troell, Švedska

## Reference

## Vanjske veze

* 1968.  na Internet Movie Database
* 1968. na filmu  na Numbers
* Najhvaljeniji filmovi 1968. na Rotten Tomatoes
* Najhvaljeniji filmovi 1968.  prema Films101