Mitrovčanka

**Mitrovčanka** je robijaška pesma koju su spjevali zatočeni komunisti u kaznioni za političke zatvorenike u Sremskoj Mitrovici 1930-ih. Prepev je poljske robijaške pesme *Mazur kajdaniarski* (mazurka okovanih, mazurka robijaša) iz 1899. godine.

Prvobitna melodija pesme je preuzeta iz "Mazura podolskog" koji je komponovao Maurycy Gosławski 1830. godine, ali je vremenom evoluirala.

U Jugoslaviji, pesma je postala naročito popularna nakon bega komunista-robijaša iz sremsko-mitrovačkog zatvora 1941. godine, nakon čega su svi prešli u partizane. *Mitrovčanka* je usmenom predajom sačuvana u više verzija.

## Nastanak

Politički zatvorenici, komunisti, u Sremskoj Mitrovici su 1936. ili 1937. godine organizirali Prvi festival originalnih revolucionarnih pjesama, kada su nastale pjesme *Mitrovčanka*, *[[Nabrusimo kose]]* i *[[Pjesma o Matiji Gupcu]]*. Ove pjesme nastajale su spontano i najčešće im se ne može odrediti autor, jer je u pisanju teksta učestvovalo više zatvorenika, a katkada cijela ćelija ili paviljon.

Nekoliko je jugoslovenskih pjesama nastalo u kaznionicama na melodije iz pesmarice *Proletaria kantaro*, objavljene na esperantu 1924. godine. Tako je na melodiju pjesme *Katenmazuro* (poljska *Mazur kajdaniarski*) nastala *Mitrovčanka*, a na melodiju pjesme *Maja marso*, koju su poljski ustanici pjevali protiv carskog apsolutizma, nastala je *[[Nabrusimo kose]]*.

## Izvorni poljski tekst


Do mazura stań wesoło,
Buntownicza wiaro!
Suń wesoło, dalej w koło,
Warszawo i Karo!
Wróg ma dla nas kajdan dużo,
Ma też dużo turem,
My weseli, bo kajdany
Dzwonią nam mazurem!

Nam pałacem — turma, Kara,
Dla nas strój balowy
Katorżnicka kurtka szara
I znaczek ponsowy!

W tych pałacach i w tych strojach
Hulamy ochoczo,
Bo nam myśli i sumienia
Zgryzoty nie mroczą.

Uczuć naszych mur nie studzi,
Płoną one żarem,
I w tym piekle żyją młodzi
Całym życia czarem!
Dziewcząt naszych ocząt blaski
Nie mglą łzy zwątpienia,
Bohaterskich ich serduszek
Nie łamią cierpienia.

I wesołych piosnek dźwięki
Z ich ust płyną mile,
Że nie zgadniesz, jak bolesne
Przeżywały chwile.
Gdy którego stryczek zdusi,
I to bagatela,
Bo człek każdy umrzeć musi,
Gwałt rodzi mściciela.

Nasi pomszczą, jak należy,
Śmierć zmarłego brata
I na grób mu zamiast wieńca
Rzucą głowę kata.
Zgrzyt łańcuchów i szczęk broni
To mazur ochoczy.
Od tej nuty serce rośnie
I śmieją się oczy.

A gdy tańca czas nadejdzie,
Nasze kazamaty
Wam wybiją takt mazura
Łańcuchem o kraty.
Taki będzie silny, dziarski,
Że pękną ogniwa,
A nasz mazur kajdaniarski
Pół Polski zaśpiewa.

I po kraju dźwięk przeleci
Jako marsz parady,
W takt mazura pójdzie raźno
Lud na barykady.
Gdy na skoczne te akordy
Wstanie lud nasz cały,
To najśmielsi poprowadzą,
Raźny mazur biały.

Po nim słonko mrok rozproszy,
I znikną jak mara
Turmy, kraty i kajdany
Z gospodarką cara.
Pod dach własny każdy wróci
Zdrów, wesół i dziarski
I dzieciakom swym zanuci
Mazur kajdaniarski! 


## Srpskohrvatska verzija I


Hajd' u kolo robijaši:
Igrajmo radosni—
Mitrovčanku zapevajmo,
Ko da je sloboda.

Mnoge nam je od drugova
Tiran uništio —
slava njima borbom ćemo,
Da ih osvetimo.

A kad dodje dan slobode
Čujte robijaši,
Pevaćemo Mitrovčanku,
Bez okova naših.


## Srpskohrvatska verzija II


Hajd' u kolo robijaši,
složno zaigrajmo,
mitrovčanku zapevajmo,
ko da je sloboda.

Okovi nam noge stežu,
tamnica je hladna,
krase je crveni znaci
i odela tamna.

Okovano telo naše
sa bolom se kreće,
ali duh nam čio – zdrav je,
dok okovi zveče.

Mnoge nam je od drugova
tiran uništio,
slava palim drugovima,
borbom ćemo da ih osvetimo.

A kad dođe dan slobode
čujte robijaši,
mitrovčanku pevat ćemo
bez okova naših.


## Izvori

## Povezano
* Partizanske pjesme