1261.

Godina **1261** (**[[Rimske brojke|MCCLXI]]**) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru.

## Događaji
### Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak
* januar &ndash; Papa Aleksandar IV zabranjuje flagelante.
* 17. 1. - Mamelučki sultan Baybars je kod Damaska porazio snage drugog mameluka, Alam al-Din Sinjar al-Halabija, i uskoro zauzeo i taj grad.

* 13. 3. - Trgovačko-vojni Nimfejski sporazum između Nikejskog carstva i Đenove: pred isticanje primirja sa Latinskim Carigradom sledećeg leta, nikejski car Mihailo VIII dogovara pomoć đenovske flote prilikom opsade, u zamenu za trgovačke povlastice (u Đenovi je ratificiran 10. jula). 
** Đenovljani će imati trgovačku četvrt u Galati (Pera/Beyoğlu), temelj njihove trgovačke imperije na istoku. U toku je Rat svetog Save/Sabe, njihov sukob sa Mlečanima.
* ožujak, krajem - Ugarski kralj Bela je u Beču sa porodicom i mnogim velikašima, među kojima i srpskim kraljem Urošem i njegovim sinovima Dragutinom i Milutinom. Sastao se sa češkim kraljem Otokarom, potpisan je mir, Otokar je zaručen Belinom unukom Kunigundom, kćerkom mačvanskog bana Rostislava (vjenčanje 25. 10. u Požunu, na Božić okrunjena u Pragu).

### April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj
* proleće? - Ugarski palatin Roland od plemena Ratolthova imenovan je za bana slovinske zemlje (do 1267). Kraljica Marija, koja je v. d. hercega za svog sina Belu, došla je u Zagreb; oslobađa građane Gradca plaćanja 200 pensa, koliko bi godišnje davali banu; proglašava općinu na brdu Gradcu nezavisnom od vlasti zagrebačkog biskupa. Zatim odlazi u Knin sa vojskom, gdje "dulje boravi".

* maj? - Pošto je vaseljenski patrijarh u Nikeji Nikifor II umro zimus, Arsenije Avtorijan je opet na tom mestu (do 1264).

* 25. 5. - Papa Aleksandar IV je umro u Viterbu.

* 13. 6. - Al-Mustansir II, stric poslednjeg abasidskog bagdadskog kalifa Al-Musta'sima, postavljen je za kalifa u Kairu, od strane mamelučkog sultana Bajbarsa. Kairski Abasidi traju kao figure do kraja mamelučke države 1517.
* jun - Kralj Henry III od Engleske objavljuje da ga je papa razrešio zakletve date baronima, preduzima korake da povrati raniju moć - baroni se opiru neko vreme (do Drugog baronskog rata će doći 1264-67).
* jun-jul? - Kraljevska posada iz Klisa je upala na Solinsko polje i počela uzimati plodine Splićanima, ovi su u kontranapadu ubili dvojicu Ugara. Kraljica sa vojskom prelazi sa vojskom u Klis i napada Split, na prevaru im zarobljava neke viđenije ljude, čame dvije godine u kninskoj tamnici.

### Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan
* jul - Nikejski komandant Aleksije Stratigopul se nalazi sa manjim snagama, uglavnom kumanskim, blizu Selimvrije/Silivri u Trakiji, kada od seljaka saznaje da su latinski garnizon i mletačka flota iz Carigrada otišli u napad na nikejsko crnomorsko ostrvo Dafnusija/Kefken.

* 24/25. 7. - Oslobođenje Carigrada: Strategopul je samoinicijativno krenuo na Carigrad - nakon noćnog zauzeća Izvorske kapije i Teodosijevih zidova, iznenađeni Latini beže iz grada na čelu sa carem Balduinom II.
** Latinske države u Grčkoj (→ Frankokratija) priznaju sizerenstvo latinskih careva u izgnanstvu do 1383.

* 15. 8. - Nikejski car Mihailo VIII Paleolog stiže u Carigrad, obnovljeno je Vizantijsko Carstvo (Jovan IV Laskaris je ostao u Nikeji).

* 29. 8. &ndash; Latinski patrijarh Jeruzalema Jacques Pantaléon izabran je u Viterbu za 182. papu pod imenom Urban IV (do 1264); prvi je koji prethodno nije bio kardinal.
** Novi papa će ponuditi sicilijansku krunu, koja obuhvata i jug Italije a drži je Manfred, bratu francuskog kralja Karlu Anžujskom (on će osvojiti zemlju 1266).

* 14. 9. - Norveški kralj Haakon IV je dao krunisati svog sina Magnusa za kralja (naslediće ga 1263-80), tri dana ranije je oženjen danskom princezom Ingeborgom.

### Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac
* oktobar? - Knez Vilim II. od Ahaje je pušten iz vizantijskog zarobljeništva, nakon što je pristao predati tri morejske (peloponeske) tvrđave, Mistra, Monemvasija i Velika Maina. O tome se prošlog meseca izjasnio i "damski parlament", supruge zarobljenih lordova.

* 28. 11. - Mamelučka vojska je u Iraku, pokušava zauzeti Bagdad: u zasedi je poginuo nedavno ustoličeni kairski kalif Al-Mustansir II (slediće mu navodni rođak Al-Hakim I 1262-1302).

* krajem godine - Ilhanidski Mongoli su opseli Mosul, pošto je njegov vladar Al-Salih Isma'il odbacio njihovo sizerenstvo u sporazumu sa mamelucima - grad je osvojen sledećeg leta.
* 25. 12. - Jovan IV Laskaris je oslepljen na svoj 11. rođendan, čime je faktički zbačen (ostatak života, do oko 1305, provodi kao monah u Dakivizi, blizu današnjeg Gebzea). Patrijarh Arsenije prekoreva Mihaila zbog ovoga i ekskomunicira ga.

### Kroz godinu
* Prvi put se spominje Kamensko (*Kemynuchka terra*).
* Mađari na čelu sa erdeljskim hercegom i princom Stefanom upali su u Bugarsku, zauzeli Vidin i opseli Lom - bugarski vladar Konstantin Tih izbegava bitku, Mađari se povlače (mačvanski ban Rastislav Mstislavić opet ima Vidin).
* Nordijci Grenlanda prihvataju sizerenstvo norveškog kralja Hokona IV.
* Ruska pravoslavna crkva osnovala eparhiju u Saraju, glavnom gradu Zlatne horde (→ ru).
* Toluidski građanski rat: veći deo Mongolije je pod Kublajevom kontrolom.
* U Kini objavljena *Xiangjie Jiuzhang Suanfa*, knjiga matematičara Yang Huija, u kojoj je prvi put opisan Pascalov trokut.
* Nichiren je 1261-63. protjeran iz Kamakure na poluotok Izu.

## Rođenja

* 1260/61 - Vladislav I. Lokietek, kralj Poljske († 1333)
* 11. 2. - Otto III, vojvoda Bavarske, osporeni kralj Ugarske i Hrvatske († 1312)
* 9. 10. - Dinis od Portugala († 1325)
* krajem - Danil, knez Moskve († 1303)
* Elizabeta Anžujska, kraljica Ugarske († 1303)

## Smrti

* feb.? - Nikifor II Carigradski, vaseljenski patrijarh
* 25. 5. - Aleksandar IV, papa 
* 22/27. 9. - Plaisance od Antiohije, regentkinja Kipra (* ca. 1235)
* 27. 11. - Papa Atanazije III od Aleksandrije

## Reference

; Literatura
* Svezak prvi. Prvo doba: Vladanje knezova i kraljeva hrvatske krvi (641-1102) i Drugo doba: Vladanje kraljeva Arpadovića (1102-1301). Vjekoslav Klaić (archive.org)
* *Istorija srpskog naroda*, Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I)