open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teodebert II

**Teodebert II** (; , 586 - 612) bio je franački (merovinški) kralj Austrazije od 595. do smrti. Bio je sin i nasljednik kralja Hildeberta II, čije je posjete naslijedio nakon očeve smrti 595. Prve godine vladavine je njime dominirala baka Brunhilda, ali ju je 599. uspio protjerati. Iste je godine, međutim, došao u sukob sa bratom Teuderikom II i u njemu bio poražen. Braća se su se, međutim, pomirila kako bi se suprotstavila svom rođaku Klotaru II, kralju Neustrije, te su tako uspjela preoteti velike dijelove njegove teritorije. Kada je godine 605. Klotar krenuo u protivofenzivu, Teodebert je raskinuo savez i ostavio Teuderika na cjedilu. Godine 610. je uspio svojoj državi pripojiti Alsace. Međutim, već 612. je Teuderik ponovno protiv njega digao pobunu; Teodebert je poražen, zarobljen i potom poslan u samostan gdje je ubijen po Brunhildinoj zapovijedi zajedno sa svojim sinom Merovehom.

Dio historičara vjeruje da se njegova kćer Emma udala za anglosaksonkog kralja Eadbalda od Kenta.
587.

__NOTOC__
Godina **587.** (**[[rimske brojke|DLXXXVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. Oznaka 587. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* 7.1. - Vizigotski kralj Reccared se odriče arijanstva i prihvaća "ortodoksno" nikejsko kršćanstvo (katoličanstvo).
* Nastojeći se suprotstaviti arijancima, katolički biskupi u Španiji prvi put spominju koncept *[[filioque]]* u nikejskom vjerovanju, koji će postati uzrokom buduće Velike šizme.
* 28.11. - Sporazum iz Andelota: Guntram, franački kralj Pariza i Burgundije, usvaja Hildeberta II, kralja Austrazije, učinivši ga svojim nasljednikom, uz istovremeni privremeni prekid neprijateljstava sa neustrijskim kraljem Klotarom II. 
* Sledda postaje kralj Essexa.
* Nakon smrti cara Yomeija, na japanskom dvoru izbija sukob između pristaša pro-budističkog klana Soga i pristaša tradicionalne šintoističke religije okupljenih oko klana Mononobe i Mononobe no Moriyaa. Nakon što je klan Soga odnio pobjedu, na prijestolje stupa car Sushun.
* Car Wen, vladar sjevernokineske dinastije Sui, oblast Jianglang pripada neposrednoj carskoj vlasti nakon što su rođaci njenog vazalnog vladara cara Jinga, pokušali prebjeći južnokineskoj dinastiji Chen. Time prestaje postojati Zapadna dinastija Liang.


## Rođenja
* Theuderic II od Austrazije
* Zhang Xingcheng

## Smrti
* David, svetac-zaštitnik Walesa
* Varahamihira, indijski astronom
* 15.4. - Car Yōmei od Japana

## Reference
Car Sushun

bio je 32. po redu car Japana, prema tradicionalnom popisu.

Rodio se kao Hatsusebe no Miko, dvanaesti sin cara Kimmeija. Majka mu je bila Oane-no-kimi, kćer Soga no Inamea, vođe klana Soga koji je dominirao japanskim carskim dvorom u 6. vijeku. Na prijestolje je došao nakon smrti svog polubrata cara Yomeija 587, do koje je došlo uslijed eskalacije sukoba pro-budističkog klana Soga sa tradicionalnim šintoističkim klanom Mononobe, čiji je predvodnik Mononobe no Moriya odmah nakon Yomeijeve smrti za novog cara proglasio princa Anahobea, još jednog Kimmeijevog sina. Sukob dvaju klanova je u bitci kod Shigisana završio pobjedom Soga na čelu sa Soga no Umakoom; Soge su potom za cara proglasile Sushuna.

Sushun, međutim, nije bio zadovoljan time što kao car ima samo formalno, dok je Soga no Umako imao stvarnu vlast. Jednom je prilikom lova izjavio "Želim ubiti Umakoa isto kao što ću ubiti ovog vepra". Čuvši za to, Soga no Umako je organizirao atentat u kome je car Sushun ubijen 592. Naslijedila ga je polusestra koja će biti poznata kao carica Suiko.

## Reference

## Literatura
* Aston, William George. (1896). ''Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697.'' London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491
* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). ''Gukanshō: The Future and the Past.'' Berkeley: University of California Press. ; OCLC 251325323
* Jochi Daigaku. (1989). ''Monumenta Nipponica,'' Vol. 44. Tokyo: Sophia University Press. OCLC 1640509
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). ''The Imperial House of Japan.'' Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Titsingh, Isaac. (1834). *[[Nihon Odai Ichiran]]*; ou, ''Annales des empereurs du Japon.'' Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* Varley, H. Paul. (1980). ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns.'' New York: Columbia University Press. ; OCLC 59145842
Bitka kod Shigisana

**Bitka kod Shigisana** , (ponekad pogrešno navđeno kao **Battle of Shigisen**), , ,  ili  se odigrala 587. u Japanu na obali rijeke  u provinciji Kawachi između pristaša klana Soga na čelu sa Soga no Umakoom na jednoj, te pristaša klana Mononobe na čelu sa Mononobe no Moriyaom na drugoj strani. Predstavljala je eskalaciju višedecenijske borbe za dominaciju nad carskim dvorom, kojoj su doprinijele i vjerske razlike između novopridošlom budizmu sklonih Soga i tradicionalnom šintoizmu odanih Mononobea. Povod za sukob je bila smrt cara Yomeija u proljeće iste godine, nakon čega je klan Mononobe za novog cara proglasio princa Anahobea. U bitci su, pak, pobjedu odnijele snage klana Soga, a klan Mononobe je nakon nje gotovo u potpunosti istrijebljen, a otpor budizmu na duže vrijeme skršen. Novim carom je postao Sushun koji je, kao i većina njegovih prethodnika, bio rodbinski vezan uz Soge.

## Reference
Mononobe

je bio japanski klan iz Kofunskog, odnosno početka perioda Asuka, poznat prije svega po oštrom protivljenju uvođenju budizma u tadašnji Japan. Klan koji je, prema predaji, osnovao princ Inishiki, najstariji sin cara Suinina, prema mišljenju historičara nije bio klan u najdoslovnijem riječi, nego je imao i karakteristike poduzeća ili ceha, odnosno bio je poznat kao Zajednica oružara.

U 6. vijeku je klan Mononobe došao u sukob sa klanom Soga, a taj je sukob imao i vjersku dimenziju, s obzirom da su se Soge zalagale za uvođenje budizma, čemu su se Mononobei kao tradicionalni šintoisti protivili. Soge su sa vremenom počele dominirati carskim dvorom, a mnogi od careva su sa njima bili rodbinski vezani. Usprkos toga su se Mononobei na čelu sa Mononobe no Moriyaom osjetili dovoljno jaki da 587. nakon smrti cara Yomeija za novog cara proglase princa Anahobea. Soge, na čelu sa Soga no Umakoom su ih, međutim iste godine porazili u bitci kod Shigisana. Klan je gotovo u potpunosti nestao, ali su njegovi ostaci 686. stvorili novi klan Isonokami, koji je ime dobio po istoimenom šintoističkom hramu.

## Napomene


## Literatura
* Sansom, George (1958). *A History of Japan to 1334*. Stanford, California: Stanford University Press.

## Povezano
* Mononobe no Arakabi
* Mononobe no Moriya
Mononobe no Moriya

bio je *[[Muraji|Ō-muraji]]*, odnosno poglavar drevnog japanskog klana Mononobe, poznat po svom žestokom protivljenju uvođenju budizma u Japan. Moriya je mjesto klanskog poglavara naslijedio od svoga oca Mononobe no Okoshija. Glavni neprijatelj njegovog klana je bio klan Soga, koji se zalagao za promoviranje budizma, a koji je stekao veliku moć zahvaljujući glavnom ministru Soga no Umakou. Stoga je Moriya sklopio savez sa klanom Nakatomi, čiji je predvodnik Nakatomi no Katsumi dijelio Moriyino zalaganje za tradicionalni šintoizam. Njih dvojica su imali djelomičnog uspjeha u zaustavljanju dominacije Soga za vrijeme cara Bidatsua, ali je njihov uticaj opao nakon Bidatsuove smrti 585. i dolaska cara Yomeija koji je prihvatio budizam. Moriya je nakon careve smrti digao ustanak, proglasio princa Anahobea carem i počeo uništavati budističke spomenike. Snage klana Soga su, međutim, ustanike porazile u bitci kod Shigisana gdje je Moriya poginuo zajedno sa većinom pripadnika svog klana.

## Literatura
* Papinot, Edmond (1910). "Moriya." Historical and geographical dictionary of Japan. Tokyo: Librarie Sansaisha. Vol 1 p402.
Sledd od Essexa

**Sledd** ili **Sledda** (? - 604) je bio prvi, odnosno drugi vladar Essexa, jednog od kraljevstava anglosaksonske Heptarhije. O njegovom životu postoje prilično oskudni podaci. Na prijestolje je došao 587. naslijedivši svog oca Æscwinea, koji je prema jednom rukopisu iz 9. vijeka, bio osnivač kraljevstva. Nešto kasnije genealogije ne spominju nikakve pretke, pa postoje pretpostavke da je Sledd bio osnivač kraljevstva. U svakom slučaju, Sledd se oženio za Riculu, sestru kralja Ethelberta od Kenta. Imao je dva sina - Seaxbalda i Sæberhta, koji je nakon njegove smrti 604. postao novi kralj.

## Literatura
* Yorke, Barbara. "The Kingdom of the East Saxons." *Anglo-Saxon England* 14 (1985): 1-36.
Aescwine od Essexa

**Æscwine** ili **Erkenwine, Erchenwine** (? - 587?) je bio polulegendarni saksonski poglavica koji se zajedno sa svojim sljedbenicima u prvoj polovici 6. vijeka iz Stare Saksonije naselio na istočnoj obali Britanije i osnovao Kraljevstvo Istočnih Saksonaca (Essex) i njime vladao sve do smrti 587. Jedini izvor za njegovo postojanje je rukopis iz 9. vijeka koji ga navodi kao dalekog potomka Seaxneta, starogermanskog božanstva koje se smatralo praocem svih Saksonaca, te kao oca Sledda, prvog historijski pouzdanog vladara Essexa. Dio historičara vjeruje da uopće nije postojao, odnosno da je Sledd prvi kralj Essexa.

## Literatura
* Yorke, Barbara. "The Kingdom of the East Saxons." *Anglo-Saxon England* 14 (1985): 1-36.
Sporazum iz Andelota

**Sporazum iz Andeloa** je bio sporazum koji su 28. novembra 587. godine potpisali Guntram od Burgundije i kraljica Brunhilda od Austrasije u Andelo Blanšvilu. Prema ovom sporazumu, Brunhilda je pristala da Guntram usvoji njenog sina, Hildeberta kao svog naslednika i da sklopi savez sa Hildebertom protiv pobunjenih vlastelina. Grgur Turski je napisao u svojoj Istoriji Franaka da je ovim sporazumom Guntram darovao Tur Hildebertu. Sporazum je sklopljen napismeno, a Grgur je sačuvao tekst u svojoj istoriji.

## Povezano
* Brunhilda od Austrasije
* Hildebert I
* Guntram

## Literatura
* Grgur Turski:Istorija Franaka: Knjige I-X
Teuderik II

**Teuderik II** (također *Teuderih*, *Theuderic*, *Theuderich*, *Theoderic* ili *Theodoric*; francuski: *Thierry*; 587–613) bio je franački (merovinški kralj Burgundije (595–613) i Austrazije (612–613). Bio je drugi sin kralja Hildeberta II. 

Teuderik se rodio iste godine kada je njegov otac, kralj Austrazije, sklopio sporazum iz Andelota kojim je postao posvojeni sin, odnosno nasljednik svog strica, burgundskog kralja Guntrama. Otac koji je temeljem istog sporazuma naslijedio burgundsku krunu 592. godine, je umro tri godine kasnije. Njegovo kraljevstvo je tada podijeljeno na dva dijela - Austrazija je pripala Teuderikovog starijem bratu Teudebertu II, dok je Burgundija pripala Teuderiku. Odnosi među braćom nikada nisu bili dobri, a tome je pridonijela i njihova baka Brunhilda, koja je, nakon što ju je Teudbert protjerao iz Austrazije, godine 599. pronašla utočište na Teuderikovom dvoru. Sljedeće godine su se nakratko pomirili kako bi zaustavili svog rođaka, neustrijskog kralja Klotara II, ali je savez 605. već propao. 

Godine 606. Teuderik se oženio za Ermenbergu, kćer vizigotskog kralja Viterika, ali je brak neslavno propao, te ju je osramoćenu poslao natrag ocu. Protiv Teuderika se sljedeće godine stvorila moćna koalicija Vizigota, Langobarda, Klotara II i Teudeberta, ali je u stvarnosti protiv njega ratovao samo Teudbert, i to sa promjenljivim uspjehom. Godine 611. se sreća okrenula na Teuderikovu stranu; njegov brat je poražen, zarobljen i smješten u samostan gdje je naknadno ubijen po Brunhildinoj naredbi. Tako je Teuderik postao gospodarom najvećeg dijela franačke države. U tom dostignuću, međutim, nije dugo uživao. Već 613. je umro od dizenterije. Pošto nije imao legitimnih muških nasljednika, naslijedio ga je nezakoniti sin Sigebert II, ali je on iste godine ubijen od strane Klotara II. 

## Izvori

* Wallace-Hadrill, J.M., translator. *The Fourth Book of the Chronicle of Fredegar with its Continuations* Connecticut: Greenwood Press, 1960.

|-
Iwaijev ustanak

je bio ustanak koji je godine 527. izbio u Tsukushiju (današnja prefektura Fukuoka). na japanskom otoku Kyushu protiv vlasti carske porodice sa sjedištem u Yamatou na otoku Honshu. Ime je dobio po njegovom pokretaču Iwaiju, za koga većina historičara drži da je bio carski guverner. Tadašnji car Keitai je na ustanike poslao svog ministra Mononobe no Arakabija, koji je ustanak ugušio.

## Vanjske veze
* Nihon Shoki  Online English Translations.Scroll 17 - Emperor Keitai
Mononobe no Arakabi

bio je japanski velikodostojnik iz kofunskog perioda, najpoznatiji kao ministar na dvoru cara Keitaija.

Godine 512. je korejska država Baekje sklopila savez sa Japanom koji joj je trebao pomoći da pokori područje Konfederacije Gaya. Keitai je Arakabiju naredio da ode u Koreju o tome izvijestiti korejskog vladara (koji se u japanskim izvorima navodi kao *Kudara*). Arakabija je, međutim, supruga savjetovala da to ne učini; razlog je bio u tome da je je područje Gaye nekoliko vijekova ranije osvojila carica Jingu, odnosno Arakabi ih je smatrao dijelom Japana. Arakabi je zato caru poslao obavijest da je previše bolestan da bi mogao putovati preko more.

Godine 527. je Arakabi, pak, uspješno ugušio ustanak namjesnika Iwaija na otoku Kyushu.

## Vanjske veze
* Nihon Shoki  Online English Translations.Scroll 17 - Emperor Keitai
Zhang Xingcheng

**Zhang Xingcheng** (張行成) (587 – 10. oktobar 653), kurtoazno ime **Deli** (德立), formalno **Vojvoda Ding od Beipinga** (北平定公), bio je kineski kancelar na početku vladavine dinastije Tang. Karijeru je započeo kao službenik dinastije Sui. Smrt cara Yanga 618. ga je zatekla u prijestolnici Luoyangu, gdje su tamošnji službenici za novog cara odredili princa Yang Tonga. Njega je godine 619. svrgnuo general Wang Shichong osnovavši novu državu Zheng. Ona je potrajala sve dok je nisu uništili trupe cara Gaouzua, osnivača dinastije Tang. Zhang Xincheng je postao službenik u južnoj Kini ali je svojim nastupom impersionirao princa Li Shimina, koji ga je nakon preuzimanja carske vlasti (kao car Taizong) godine 627. imenovao jednim od svojih kancelara. Kada je 643. imenovao Li Zhija za krunskog princa, upravo je Zhangu Xingchengu povjerio mjesto načelnika prinčeve svite. Zhang je princu nastavio služiti i nakon što je 649. preuzeo prijestolje kao car Gaozong. 

## Napomene i reference

* *[[Knjiga Tanga]]*, vol. 78.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/tan09.htm 
* *[[Nova knjiga Tanga]]*, vol. 104.http://ef.cdpa.nsysu.edu.tw/ccw/02/ntan15.htm 
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 196, 197, 198, 199.
Doberman

**Doberman pincera** (alternativno napisane Doberman u mnogim zemljama), ili jednostavno **Doberman** je pasmina domaćih pasa koju je izvorno razvio oko 1890. godine Karl Friedrich Louis Dobermann. Doberman Pinschers su među najčešćim ljubimcimapasmina, a pasmina je poznata kao inteligentna, oprezna i odana. Iako su nekoć obično korišteni kao psi čuvari ili policijski psi, danas rijetko služe tim svrhama. [Citat potreban] U mnogim zemljama, Doberman je jedan od najprepoznatljivijih pasmina, dijelom zbog svoje stvarne uloge u društvu, a dijelom zbog medijske pozornosti. Pažljiv uzgoj poboljšava ponašanje ove pasmine, a Doberman pincera je energična i živahna pasmina pogodna za druženje i obiteljski život. Voli ga. Milo mu.
Univerzitet u Manchesteru

**Univerzitet u Manchesteru** (; ) je javni istraživački univerzitet smješten u Manchesteru u Velikoj Britaniji. Osnovan je 2004. godine kada su ujedinjeni Institut za nauku UM-a i tehnologiju (osnovan 1824. godine) i Viktorijanski univerzitet (osnovan 1851. godine).

## Reference

## Vanjske veze

*
Aleksander Roslin

**Aleksander Roslin** (*Alexander Roslin* 15.7. 1718 – 5.7. 1793.) bio je švedski slikar, veoma popularan kao portretista evropske aristokratije sredinom 18. veka.

## Biografija
Aleksander Roslin je rođen u Malmeu 1718. Prvu slikarsku narudžbinu dobio je od oficira Larsa Erenbila, koji je postao njegov mecena. Od 1736. obrazovao se za slikara u Stokholmu. Uz Larsa Erenbila, preselio se u Geteborg 1741, gde je radio kao portretista. Napustio je Švedsku 1745, i radio tri godine na dvoru u Bajrojtu (Bavarska) i u Parmi (Italija). Posle se, kao poznati autor portreta, nastanio u Parizu. Tokom 1770-ih putovao je u Rusiju (portretisao je caricu Katarinu), Beč i Varšavu. Bio je majstor psihološkog portreta. Najznačajnija dela je ostvario u Parizu, gde je i umro 1793.

## Dela
* *Grofica Nojburg-Kromijer* (1756)
* *Dama sa velom*, (šve. *Damen med slöjan*, 1768)
* *[[Karl fon Line]]* (1775)
* *Porodica Dženings* (1769)
* *Princeza Zoja Gika* (1777)


Image:Alexander Roslin målning Familjen Jennings (1769).jpg|Porodica Dženings
Image:Alexander Roslin - The Lady with the Veil (the Artist's Wife) - Google Art Project.jpg|Dama sa velom
Daniel Bernoulli

**Daniel Bernoulli** (Groningen, 8. veljače 1700. – Basel, 17. ožujka 1782.), švicarski matematičar, fizičar, botaničar, oceanograf i anatom. Sin Johanna Bernoullija. Izveo osnovnu jednadžbu za gibanje fluida (Bernoullijeva jednadžba). Uveo kinetički model plinova, u kojem se točkaste čestice plina elastično sudaraju međusobno i sa stijenkama. Pokazao je da udarci molekula na površinu mogu objasniti pojavu tlaka te izveo Boyle-Mariotteov zakon (plinski zakoni). Godine 1738. objavio knjigu *Hydrodynamica* s primjenom zakona Newtonove mehanike (Newtonovi zakoni) na gibanje fluida pa se smatra osnivačem hidrodinamike. Bavio se i matematikom, medicinom i oceanografskim istraživanjima, proračunavao je rad srca, oceanske struje, ponašanje broda na valovima, plimu i oseku, gibanja titrajućih i rotirajućih tijela, a bavio se i matematičkom teorijom vjerojatnosti.

## Bernoullijeva jednadžba

Bernoullijeva jednadžba je osnovni zakon gibanja fluida. Proizlazi iz primjene zakona o očuvanju energije na strujanje fluida. Odatle se dobije da zbroj:

: \tfrac12\, \rho\, v^2\, +\, \rho\, g\, h\, +\, p\, =\, \text{konstanta}\, 

ima istu vrijednost posvuda u fluidu koji struji vodoravno, gdje je *p* tlak, *ρ* gustoća i *v* brzina fluida u nekoj točki, a *h* visina visina težišta poprečnog presjeka fluida u odnosu na neku vodoravnu ravninu. Prema tome, ondje gdje je brzina tekućine veća, tlak je manji, ondje gdje je brzina tekućine manja, tlak je veći. Na Bernoullijevoj jednadžbi osnivaju se mnoge inženjerske primjene, kao na primjer let zrakoplova: zrak struji uz gornju zakrivljenu plohu krila brže nego ispod krila, pa je tlak na donju plohu krila veći nego na gornju, što ima za posljedicu da na krila djeluje ukupna sila prema gore koja diže zrakoplov.

## Reference
Fransoa Dorbej

**Fransoa Dorbej** (, 1634, Pariz— 4.9. 1697, Pariz) bio je francuski arhitekta.

Upravljao je radovima na izgradnji dvorca u Versaju od 1675. do 1679. Kasnije je sagradio više građevina u Parizu (kapucinski manastir, Kraljev teatar komedija, crkva Premontre).

## Vanjske veze
* Fransoa Dorbej
Atacama

**Atacama** je najsuša pustinja na svijetu, smještena duž obale Čilea u Južnoj Americi, na obali Tihog oceana. Veliki dio pustinje proteže se preko Anda i ima veliku nadmorsku visinu. Za razliku od drugih pustinja, kao što su Sahara u Africi i Mojave u Kaliforniji, Atacama je, u stvari veoma hladno mjesto s prosječnom dnevnom temperaturom između 0&nbsp;°C i 25&nbsp;°C. Atacama je upravo najpoznatija po tome što u nekim njezinim krajevima nije nikada pala kiša, ili koliko je poznato najmanje 400 godina. U ograničenim krajevima, veoma rijetko kiša zna pasti nailaskom oluja poznatih kao chubascos.

Tokom ranijih vremena u predjelima Anda nakupljeno je dovoljno vode da bi se stvorila jezera. Neka jezera su stvorena i topljenjem ledenjaka pri kraju ledenog doba. U nekim jezerima Anda, dosta vode je izgubljeno isparavanjem. Isparavanjem vode, povećavla se koncentracija soli i tako su nastale slane vode. 

Na većim nadmorskim visinama, kada dođe do padalina, umjesto kiše pada snijeg (vidi ), koji se i zadržava u nekim predjelima gdje temperatura nije dovoljno velika da bi se otopio.

Pošto su Ande vulkaniski aktivni planinski vijenci, magma pritiska podzemne vode na određenim mjestima prouzrokujući gejzire.

Iako se čini da teško da ima života u Atacami, postoje izolirane rupe i male površine biljaka koje omogućavaju život nekih kukaca i životinja. Neke biljke su se veoma dobro prolagodile ovom sušnom okruženju razvitkom dugog korjenja koji dosežu do vode ispod zemlje. Postoje jata flaminga koji žive u okolini slanih jezera hraneći se crvenim algama koje rastu u vodama. Čak i neki ljudi žive ovdje.

Osim gradića Calama (vidi sliku), Atacama je poglavito vrlo pusto područje gdje je preostalo nešto Atacama Indijanaca. Tisućama godina ljudi su živjeli ovdje, do čega se došlo na osnovu kulturoloških ostataka i artefakata koje su pronašli arheolozi. Zbog sušne klime, tijela sahranjenih indijanaca su savršeno očuvana. Neke od najstarijih mumija, pronađene su u Atakami.

Visoki atmosferski pritisak u ovoj regiji izaziva da se suh i hladan zrak s vrhova spusti na manje nadmorske visine. Ovaj suhi zrak skoro da nema vode u sebi, tako da se može vrlo lako zagrijati, što izaziva i zagrijavanje tla.

Uzrok oskudice kiše u Atacami je to što su tropske vlažne i tople struje zadržane na istočnj strani Anda.

## Vanjske veze

* San Pedro de Atacama and its Culture
* Atacama Desert Map
Opština Vitina

**Opština Vitina** je opština u Kosovskopomoravskom okrugu u Srbiji, koja se nalazi na južnom delu AP Kosovo i Metohija. U opštini prema procenama UNMIKa živi 59.810 stanovnika.

## Naselja

## Stanovništvo
Po popisu stanovništva iz 1961. godine opština Vitina je imala 33.642 stanovnika: Albanci - 20.496 (60,92%), Srbi - 10.442 (31,03%), Hrvati - 2.077 (6,17%) i ostali - 627 (1,86%).
* većinsko albansko stanovništvo (preko 50%) imala su naseljena mesta: Balance, Begunce, Buzovik, Veliki Goden, Vrban, Gornja Budriga, Gornja Slatina, Gornja Stubla, Debelde, Devaja, Donja Slatina, Donja Stubla, Donje Ramnjane, Đelekare, Jerli Sadovina, Kabaš, Ljubište, Mijak, Požaranje, Ribnik, Smira, Trpeza, Trstenik, Čerkez Sadovina i Čiflak.
* relativnu albansku većinu imalo je naselje Žitinje.
* većinsko srpsko stanovništvo (preko 50%) imala su naseljena mesta: Binač, Vitina, Vrbovac, Grmovo, Grnčar, Gušica, Drobeš, Klokot, Mogila, Novo Selo, Podgorce, Ravnište i Radivojce.
* većinsko hrvatsko stanovništvo (preko 50%) imala su naseljena mesta: Vrnavokolo, Vrnez, Letnica i Šašare.

Po popisu iz 1971. godine opština Vitina je imala 39.780 stanovnika: Albanci - 26.927 (67,68%), Srbi - 9.649 (24,25%), Hrvati - 2.613 (6,56%) i ostali - 591 (1,48%).

Grmovo, Gušica, Drobeš, Žitinje, Novo Selo, Ravnište i Radivojce postala su većinski albanska naselja (iznad 50%), a Binač je postao naselje sa relativnom albanskom većinom.

Po popisu iz 1981. godine, opština Vitina je imala 47.839 stanovnika: Albanci - 35.105 (73,38%), Srbi - 8.369 (17,49%), Hrvati - 3.722 (7,78%) i ostali - 643 (1,34%).

Binač je postao naselje sa apsolutnom albanskom većinom (iznad 50%), a Podgorce naselje sa relativnom srpskom većinom (ispod 50%).

Zanimljivo je da je na popisu iz 1961. godine u selu Buzovik živelo 126 Crnogoraca (33,24%), na popisu 1971. godine ih je bilo 13, a 1981. godine u selu nije živeo nijedan Crnogorac.

## Reference
Kreditni rejting

**Kreditni rejting** () je zajednički naziv za kriterije, odnosno mjerila na osnovu kojih se određuje sposobnost određene fizičke ili pravne osobe (dužnika) da vraća kredit, odnosno njena kreditna sposobnost, odnosno kreditni rizik ili vjerojatnost da vjerovnik neće moći naplatiti svoja potraživanja na temelju izdanog kredita. Kreditni rejting uključuje kako formalne/konkretne kriterije temeljene na kreditnoj historiji neke osobe ili entiteta (tzv. kreditni skor), tako i apstraktne kriterije koji npr. mogu biti reputacija ili životne navike pojedinca, odnosno politička nestabilnost kada su u pitanju države. U modernom svijetu kreditni rejting određuju za to specijalizirana poduzeća, odnosno agencije za kreditni rejting od kojih su najpoznatije Velike tri - Standard & Poor's, Moody's i Fitch Ratings.

## Izvori

## Vanjske veze

* Definicija na moj-bankar.hr
Standard & Poor's

**Standard & Poor's** (**S&P**) je američka kompanija za financijske usluge. Predstavlja odjela kompanija McGraw-Hilla koji objavljuje financijska istraživanja i analize dionica (akcija) i obveznica. Poznata je po svojim indeksima vrijednosti dionica na burzi - američkom S&P 500, australijskom S&P/ASX 200, kanadskom S&P/TSX, italijanskom S&P/MIB i indijskom S&P CNX Nifty. Predstavlja jednu od Velike tri agencije za kreditni rejting (Standard & Poor's, Moody's Investor Service i Fitch Ratings).

## Izvori

## Vanjske veze

* Standard & Poor's website
* Standard & Poor's The Outlook website 
* Standard & Poor's NetAdvantage website 
* History of Standard & Poor's 
* Standard & Poor's Governance Scores
* Moody's Analytics
* Credit Raters Exert International Influence
* RSS Feed of Most Recent S&P Reports
Kolektivni ugovor

**Kolektivni ugovori** su vrsta ugovora koji proizvode pravna dejstva za sva lica koja pripadaju određenoj grupi (kolektivu ili nekoj organizaciji) koja je ugovor zaključila. Pravno dejstvo ovih ugovora prostire se i na one članove grupe koji nisu dali svoju saglasnost ili su postali članovi te grupe kasnije, posle zaključenja ugovora. Za nastanak ugovora dovoljno je da je saglasnost za zaključenje ugovora dala većina članova te grupe. Ovi ugovori uglavnom sadrže samo opšte odredbe kojima se reguliše odgovarajući pravni odnos ili opšte uslove pod kojima će ubuduće članovi te grupe imati da zaključe svoje individualne ugovore.

Kolektivni ugovor o radu je najtipičniji primer. Međutim, on je izdvojen iz građanskog prava čineći sa ostalim institutima predmet proučavanja posebne grane prava – radnog prava.

Drugi primer je prinudno poravnanje više poverilaca. Kolektivni karakter prinudnog poravnanja ogleda se u činjenici da on proizvodi pravna dejstva za sve poverioce istog dužnika, pa i za one koji su bili protiv poravnanja, ako su u manjini. Poravnanje se smatra prihvaćenim ako za njega glasaju poverioci čija potraživanja čine više od polovine ukupnog potraživanja onih poverilaca koji imaju prvo glasa.

Tu je i ugovor o osiguranju života svih članova kolektiva čija je delatnost povezana s izrazitijom mogućošću rizika (radnici u rudniku).

## Pravna priroda kolektivnih ugovora
Klasična doktrina stajala je na stanovištu da ugovori obavezuju samo ona lica kola su kroz ugovor izrazila saglasnost. Kasnije interes pojedinca ustupa pred zajedničkim interesom tako da volja većine čini ugovor. Iako postoje različita teorijska rešenja ona imaju zajedničko opšte obeležje da u objašnjenju prirode kolektivnih ugovora polaze od instituta građanskog prava.
# Prema jednom shvatanju to je ugovor o punomoćstvu, gde sindikalne organizacije imaju ulogu punomoćnika, a radnici su nalogodavci.
# U drugom tumačenju reč je o nezvanom vršenju tuđih poslova koje posle zaključenja dobija ratifikaciju od svojih članova.
# Prema trećem tumačenju ovo je ugovor u korist trećeg lica.
# Prema četvrtom tumačenju reč je o neimenovanom ugovoru.

Ipak, pre bi se moglo prihvatiti stanovište da je reč o posebnoj vrsti ugovora, koji istina nemaju svi ista posebna obeležja. Međutim, postoji jedan minimum zajedničkih osobina koji je dovoljan da ih sve poveže u jednu kategoriju, a on se sastoji u dejstvu ugovora na sve članove jedne određene društvene grupe pa čak i protiv volje nekih od njih. Tvorci ugovora su lica koja čine većinu grupe a ugovornici su svi članovi grupe.

## Značaj
Putem kolektivnih ugovora postoji ograničenje slobode ugovaranja kao i kod ugovora po pristupu. Ukoliko sud nađe da su odredbe individualnog ugovora u suprotnosti s opštim odredbama postavljenim kolektivnim ugovorom ili da je ovakav ugovor u suštini protivan kolektivnom ugovoru dužan je da ovakav ugovor proglasi bez dejstva, ili samo neke njegove odredbe, ukoliko nađe da ostatak ugovora može i bez njih da opstane.

## Povezano
* Kolektivno pregovaranje

## Literatura
* Jakov Radišić: *Obligaciono pravo*, Beograd 2004
* Slobodan Perović: *Obligaciono pravo*, Beograd 1982
Individualni ugovori

**Individualni ugovori** su takvi ugovori koji obavezuju samo ona lica koja su izrazila svoju saglasnost. Pravna dejstva individualnih ugovora strogo su ograničena samo na ugovorne strane i skoro svi ugovori su individualni. Međutim, kod ove podele imaju se u vidu individualni ugovori koji se zaključuju na osnovu i u okviru kolektivnih ugovora. Karakteristično obeležje takvih individualnih ugovora je u tome što su njihove odredbe po pravilu detaljnije i preciznije i ne smeju biti u suprotnosti sa odredbama kolektivnog ugovora. Kolektivni ugovori daju jedan pravni okvir sadržine individualnih ugovora i strane ne mogu svojom voljom to narušavati.

## Značaj
Ukoliko sud nađe da su odredbe individualnog ugovora u suprotnosti s opštim odredbama postavljenim kolektivnim ugovorom ili da je ovakav ugovor u suštini protivan kolektivnom ugovoru dužan je da ovakav ugovor proglasi bez dejstva, ili samo neke njegove odredbe, ukoliko nađe da ostatak ugovora može i bez njih da opstane.

## Povezano
* Kolektivni ugovori

## Literatura
* Jakov Radičić: *Obligaciono pravo*, Beograd 2004
* Slobodan Perović: *Obligaciono pravo*, Beograd 1982
Hamis el Gadafi

**Hamis el Gadafi** (; Tripoli, Libija, 27. maj 1983) je libijski oficir. Sin je libijskog vođe Muamera el Gadafija i komandant elitne Hamisove brigade.

Završio je vojnu akademiju u Tripoliju, gdje je diplomirao vojne nauke, a potom je završio i Vojnu akademiju Frunze u Moskvi. Od aprila 2010. godine pohađa postdiplomske studije na međunarodnoj poslovnoj školi -{*Instituto de Empresa*}- u Madridu.

Komandant je Hamisove brigade – 32. brigade posebne namjene libijskih oružanih snaga. To je jedna od najelitnijih i najjačih vojnih formacija odanih libijskom vođi Muameru el Gadafiju.

Marta 2011. godine pojavile su se vijesti o pogibiji Hamisa, ali je kasnije dokazano da nisu istinite. Dana 5. avgusta 2011, libijski pobunjenici su saopštili da je u NATO napadu na grad Zlitan među 32 osobe koje su poginule i brigadni komandant Hamis Gadafi. Portparol libijske vlade Musa Ibrahim je saopštio da su to lažne vijesti i da se radi o prljavom triku radi prikrivanja zločina u Zlitanu i ubijanju članova libijske porodice El Marabit.

## Povezano
* Muamer el Gadafi

## Izvori
Malmö FF

**Malmö FF** je švedski nogometni klub iz grada Malmöa. Klub je osnovan 1910. godine, a bio je 16 puta švedski prvak i finalist Kupa prvaka 1979. kojeg je izgubio od Nottingham Foresta, te je jedini švedski klub kojem je to uspjelo. S Göteborgom i AIK-om čini *veliku trojku* švedskog klupskog nogometa. Ta tri kluba osvojila su 42 naslova prvaka. Trenutno igraju u prvoj švedskoj ligi (*Allsvenskan*).

## Historija
Malmö se jednom susreo s hrvatskim predstavnikom u europskim natjecanjima; bio je to splitski Hajduk koji ga je porazio s 3:2 u Splitu (preokretom od 0:2 do 3:2 u završnici utakmice) te u Malmöu s 0:2.

## Stadioni
Swedbank Stadion, kapacitet: 24.000

## Navijači
Supras su navijači Malmö FF-a.

## Klupske legende
* Bosse Larsson
* Patrik Andersson
* Daniel Andersson
* Zlatan Ibrahimović
* Martin Dahlin
* Niklas Skog
* Afonso Alves
* Markus Rosenberg

## Uspjesi
Liga prvaka
* Finalist: 1979.

Interkontinentalni kup
* Finalist: 1979.

Švedsko prvenstvo
* Prvak: 1944., 1949., 1950., 1951., 1953., 1965., 1967., 1970., 1971., 1974., 1975., 1977., 1986., 1988., 2004., 2010.
* Viceprvak: 1946., 1948., 1952., 1956., 1957., 1964., 1969., 1969., 1976., 1978., 1980., 1987., 1989., 1996., 2002.
* Trećeplasirani: 1939., 1945., 1947., 1983., 1985., 1994., 1997., 2003.

Allsvenskan: 
* Prvi: 1944., 1949., 1950., 1951., 1953., 1965., 1967., 1970., 1971., 1974., 1975., 1977., 1985., 1986., 1987., 1988., 1989., 2004., 2010., 2013., 2014., 2016., 2017.
* Drugoplasirani: 1946., 1948., 1952., 1956., 1957., 1964., 1968., 1969., 1976., 1978., 1980., 1983., 1996., 2002., 2019.

Švedski kup
* Pobjednici: 1944., 1946., 1947., 1951., 1953., 1967., 1973., 1974., 1975., 1978., 1980., 1984., 1986., 1989.
* Finalist: 1945., 1971., 1996.

## Vanjske veze

* Malmö FF - službene stranice
* MFF Support - službene navijačke stranice
* Himmelriket - navijačke stranice
588.

__NOTOC__
Godina **588.** (**[[rimske brojke|DLXXXVIII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. Oznaka 588. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Æthelric postaje prvi kralj Nortumbrije, nakon što su ujedinjena anglijska kraljevstva Bernicija i Deira.
* Langobardi preobraćeni na kršćanstvo.
* Započinje prvi perzijsko-turkijski rat.
* Guaram postaje vladar Iberije.
* Shivadeva postaje prvi vladar dinastije Lichchhavi u današnjem Nepalu.
* Na stjenovitom otočiću strme obale Ispred obale Irske osnovan znameniti samostan Skellig Michael.
* Veliki meteorit ubija 10 ljudi u Kini.


## Rođenja
* Yu Zhining, kancelar kineske dinastije Tang
* Sveti Eligije (približni datum)

## Smrti
* 1.5. &ndash; Marcouf, kršćanski svetac
* Aella od Deire
* Carica majka Li Ezi

## Reference
Sveti Marcouf

**Sveti Marcouf** (također poznat i kao **Marculf**, **Marcoul** ili **Marcou**, ? - 1. maj 588) je bio opat samostan Nant (Nantus) na poluotoku Cotentin u današnjoj Francuskoj kome se pripisuju čudesna izlječenja skrofuloze, i koji je nakon smrti proglašen za sveca.

Rodio se u današnjem gradu Bayeux, koji je oko 500. bio saksonska kolonija. O njegovom životu postoje oskudni podaci, odnosno često ga se miješa sa sv. Helierom, koga je poslao da stanovnike današnjeg otoka Jersey preobrati na kršćanstvo. I sam je posjetio Jersey gdje su mu se pripisivala čuda.

Umro je 1. maja 588. u Îles Saint-Marcouf na istočnoj obali Cotentina. Njegove relikvije su kasnije premješene u opatiju Corbény u Šampanji, gdje su kasnije igrale ulogu u obredu krunidbe francuskih kraljeva u Reimsu, uključujući polaganje ruku. Vjeruje se da odatle potiče tradicionalno vjerovanje u moć francuskih i engleskih kraljeva da polaganjem ruku liječe skrofulozu.

Po njemu je u Normandiji nekoliko naselja/općina dobilo ime Saint-Marcouf.

## Vanjske veze
* Charles Grosset, "A theory on the evangelisation of the Cotentin"
BLAG Linux and GNU

**BLAG** je distribucija Gnu Linuxa na jednom CD i obezbeđuje grafiku, Internet, zvuk, video, kancelarijsku upotrebnu, kao i Peer to Peer razmenu podataka. Zasnovana je na Fedora Core, Dag, Freshrpms itd. Potpuno je kompatabilna sa dodacima za Fedoru.

## Vanjske veze
* Stranica na Freshmeat-u .
Rowan Atkinson

**Rowan Sebastian Atkinson** (Newcastle upon Tyne, 6.1. 1955.) je engleski komičar i glumac.

Široj je publici najpoznatiji po ulogama smušenog Mr. Beana u istoimenoj seriji te po ulozi Edmunda Blackaddera u seriji Crna Guja. Ostvario je i lijep broj zapaženih nastupa na velikom ekranu u filmovima poput Četiri vjenčanja i sprovod, Bean, Johnny English itd. Poznat je i kao urnebesno smiješan stand-up komičar.

## Vanjske veze
* 
* Rowan Atkinson biography at BFI Screenonline
Base64

U računarstvu, **base64** je vrsta šifrovanja koje binarni prikaz konvertuje u ASCII, 7-bitni zapis koji koristi samo mala i velika slova latinice (A-Z, a-z), brojeve (0-9) i znakove „+“ i „/“ i simbol „=“ koji prikazuje samo sufiks.

Specifikacije **base64** se nalaze u dokumentima  i .

Ova vrsta šifrovanja se obično koristi u elektronskoj pošti i internetu po MIME standardu.
Telnet

**Telnet** je mrežni protokol unutar IP grupe protokola koji se koristi na Internetu ili u lokalnim mrežama. Namjena ovog protokola je uspostava dvosmjernog 8-bitnog komunikacijskog kanala između dva umrežena računala. Najčešće se koristi da osigura korisniku jednog računala sesiju za korištenje sučelja komandne linije na drugom računalu. Sam naziv protokola dolazi od kratice engleskog naziva *TELephone NETwork* iz kojeg se vidi da je protokol dizajniran s namjerom povezivanja jednog terminala na udaljeno računalo.

Uobičajeno je da se izraz *telnet* koristi i kao naziv interaktivnog klijentskog programa koji omogućava spajanje na drugo računalo protokolom telnet. Taj je klijentski program pod tim nazivom standardno dostupan na gotovo svim UNIX i Linux operacijskim sustavima gotovo od samih početaka, a u novije vrijeme i na svim drugim operacijskim sustavima. Stoga je poznat i izraz *telnetirati* se na drugo računalo, što označava korištenje klijenta telnet i protokola telnet za povezivanje na drugo računalo.
SMTP

**SMTP**, od engl. *Simple Mail Transfer Protocol*, uobičajeni je način (de facto standard) za prijenos elektroničke pošte na internetu. Formalno je definiran u , a novija inačica poznata kao ESMTP u .
IMAP

**[[Internet]] Message Access Protocol** (**IMAP**) ime je za popularni protokol za preuzimanje elektronske pošte preko interneta, drugi popularni protokol je Post Office Protocol (POP).
Hidden Linux

**Hidden linux** je namenjen organizacijama koje žele da naprave bezbednu vezu sa Internetom. Napravljen je za iskusne administratore Gnua-Linuksa i može biti korišćen kao server za: elektronsku poštu, Veb, baze podataka, FTP, štampu, Sambu (PDC), PPTP, IPSec vratara (i server i klijent), fajervol, DHCP, proxy, kao i vremenski server.

Više o programu možete videti na njegovoj stranici na Freshmeat-u.
Pro-ana

**Pro-ana** je način života koji podržava anoreksiju, poremećaj u ishrani, tvrdeći da je to stvar slobodnog izbora, a glavna karakteristika je odbijanje hrane.

Pro-ana je skraćenica od “proud to be anorexic”, što znači “ponosna sam što sam anoreksična”. Pro-ana sledbenice često personalizuju anoreksiju, pa joj tepaju Ana, i govore da je ona njihova jedina prava prijateljica.

## Nastanak

Pro-ana je pokret nastao na internetu. Sastoji se od stranica, čet soba i foruma, na kojima se podržava anoreksija, bulimija i drugi poremećaji u ishrani. Tu osobe obolele od poremećaja ishrane “pomažu” jedne drugima da izbegnu lečenje, oporavak i rehabilitaciju.

Smatra se da je pokret nastao 1998. s pojavom stranice “Anorexic Nation”, što u prevodu znači ”Anoreksična nacija”. Oko ovih stranica se podigla prašina 2001. kada je od Jahua traženo da sa svojih besplatnih servera pomeri pro-ana stranice, što je Jahuu i učinio jula 2001. Danas je teško pristupiti pro-ana društvu bez provere, dokazivanja identiteta i preporuke. Zajednice i sestrinstva uglavnom okupljaju ženske članove, iako ima i muškaraca, ali u malom broju.

## Filozofija

Poklonice pro-ana pokreta tvrde da proaktivna anoreksija nije poremećaj, već stvar izbora. One kažu da pro-anu ne treba mešati sa anoreksijom nervozom, jer pro-ana nije bolest ili poremećaj od kog osoba “boluje”. Pro-ana je način života, koji počinje slobodnom voljom. Pro-ana je samokontrola, za razliku od obolelih od anoreksije nervoze koji se ne mogu kontrolisati.

Pro-ana sledbenice se inspirišu fotografijama manekenki, citatima koji im pomažu da izdrže, i fotografija debelih osoba, koje im služe kao opomena šta će postati ukoliko budu previše jele. Ana sestre se dive modelima kao što su Džulija Roberts, Kameron Dijaz i Kejt Mos.

## Vanjske veze

* Prvi srpskohrvatski Pro Ana sajt
* Pursuit of Perfection  Pro Ana članci i knjige
* Anorexia nervosa
Peer-to-peer

**Peer-to-peer** (eng *isti sa istim* ili *svaki sa svakim*) u računarstvu podrazumijeva:

* koncept umrežavanja računala bez poslužitelja, gdje je svako računalo inteligentna radna stanica, koja pronalazi druga računala putem *broadcast* ethernet paketa, i komunicira s njima izravno, bez potrebe autorizacije na nekom centralnom poslužitelju. Primjer takve mreže su Microsoftove radne grupe (*workgroups*), za razliku od domene (*domain*) gdje se korisnici moraju prijaviti na centralni poslužitelj domene

* koncept dijeljenja datoteka između većeg broja računala, za razliku od mrežnog poslužitelja datoteka (*file servera*) koji koriste protokol za dijeljenje datoteka (NFS, SMB/CIFS, ...)

*Peer to peer* programi su postali popularni poslije pojave Napstera i masovnog uvođenja širokopojasnog interneta.

## Peer-to-peer protokoli

Mediji koji se dijele putem Interneta moraju biti indeksirani (tj. korisnici moraju imati neki način za naći ono što ih zanima). Postoje centralizirani poslužitelji koji čuvaju baze datoteka koji se nalaze kod korisnika, koje je moguće pretraživati, ili pak postoje poslužitelji koji indeksiraju i čuvaju podatke o datoteka do kojih je moguće doći putem *tracker* poslužitelja. 

Neki od najpopularnijih protokola (ili mreža) su:

* BitTorrent (s klijentima poput Azureusa ili BitTornada)
* Direct Connect (DC++)
* Gnutella (BearShare, Grokster, LimeWire, MLDonkey, Shareaza)
* Kad (aMule, eMule, MLDonkey)
Post Office Protocol

**Post Office Protocol** (**POP**) ime je za jedan o popularnih protokola za prijenos elektroničke pošte preko IP mreža, drugi protokol za prijenos elektroničke pošte je IMAP.
Guaram I od Iberije

**Guaram I** (, ? - cca. 590) je bio gruzijski princ, koji je postao nasljednim vladarom Iberije i istočnorimskim kuropalatom od 588 do oko cca. 590. Tradicionalno ga se smatra osobom identičnom ***Gorgenu*** (, latinizirani) Gurgen) koga spominje bizantski ljetopisac Teofan.

Guaram je bio sin princa Leona i istočnorimske plemkinje po imenu Helena. Po ocu je bio djed iberijskog kralja Vahtanga I Gorgasalija. Bio je član mlađeg, ne-kraljevskog ogranka Hosroidske dinastije, koja je pod svojom vlašću imala jugozapadne oblasti Klarjeti i Javakheti. Kada je godine 572. izbio rat između Istočnog Rimskog Carstva i Perzije, Guaram se prvo povezao sa armenskim princom Vardanom III Mamikonijanom koji je digao ustanak protiv perzijske vlasti. Perzijanci su ugušili ustanak i Guaram se sklonio u Konstantinopol. Tamo je ostao sve dok Iberijci nisu ponovno digli ustanak i od cara Mavrikija tražili da im pošalje iberijskog vladara. On je to učinio poslavši Guarama, koji je svoje sjedište pronašao u manastiru Mtshketa. Guaramova kratka vladavina je ostala zabilježena po kovanju vlastitog novca, a pripisuje mu se i osnivanje manastira Jvari. Naslijedio ga je sin Stefan I.

## Vanjske veze

* Georgian-Sassanian coinage: obverse and reverse of Guaram I's drachma. Money Museum at the National Bank of Georgia.
Ethernet

**Ethernet** ili IEEE standard 802.3 je danas najčešće korištena tehnologija za lokalne mreže (LAN).

## Povijest razvoja
Ethernet je nastao u laboratorijima Xeroxa u kasnim 1970-im godinama.
Prema podacima iz 2000. godine, 1994. godine je instalirano preko 40 milijuna Ethernet čvorova u svijetu. Velika popularnost Etherneta osigurava veliko tržište za Ethernet uređaje, a velika konkurencija uzrok je prihvatljivim cijenama za opremu. Od prvih dana Ethernet standarda, specifikacije i prava na tehnologiju bila su dostupna svakome, što je neprikosnoven potez tvrtki koje su razvije ovaj standard: DEC, Intel i Xerox. Ovim potezom Ethernet je uspio preuzeti tehnološki primat i kritičnu masu iako je bio lošije tehnološko riješenje nego recimo Token Ring 802.5 kojeg je razvila tvrtka IBM. Ova otvorenost, kombinirana s jednostavnošću uporabe i robusnošću Ethernet sustava, rezultirali su velikim Ethernet tržištem i to je dodatni razlog zašto je ova tehnologija tako raširena u računalnoj industriji. Kao najvažnijeg proizvođača Ethernet komponenti možemo navesti Cisco Systems, Intel i 3Com.

## Način rada
Ethernet je zasnovan na tehnološkom rješenju koji se zove CSMA/CD (eng. *carrier sense multiple access / collision detection)*.

Najčešće korištena tehnologija za lokalne mreže (LAN). Termin gdje jedan uređaj šalje paket mrežnom segmentu, prisiljavajući sve ostale uređaje u tom segmentu da obrate pažnju na paket. Istovremeno, drugi uređaj pokušava izvršiti prijenos što dovodi do kolizije, nakon čega oba uređaja moraju da izvrše ponovni prijenos, jedan po jedan. Nije pretjerano efikasno.

## Inačice
* 10BASE5 *(thicknet)*
* 10BASE2 *(thinnet)*
* 10BASE-T 
* 10BASE-F 
* 100BASE-TX
* 100BASE-FX
* 1000BASE-T
* 1000BASE-SX
* 1000BASE-LX

## Fizička izvedba
Ethernet se obično koristi fizičkom infrastrukturom izvedenom na principima strukturnog kabliranja.
Danas su u uporabi bakreni kabeli s četiri upletene parice (neoklopljeni i oklopljeni žičanim opletom ili folijom) i optički kabeli. Kratice za bakrene kablove su:
* UTP (od *unshielded twisted pair* - neoklopljena upletena parica)
* STP (od *shielded twisted pair* - oklopljena upletena parica)
* FTP (od *foiled twisted pair* - upletena parica zaštićena od smetnji folijom)
* S/FTP (od *shielded/foiled twisted pair* - upletena parica zaštićena od smetnji folijom i žičnim opletom)

Uobičajeni naziv za konektor bakrenih kablova je RJ-45.
Prvi perzijsko-turkijski rat

**Prvi perzijsko-turkijski rat** je bio oružani sukob koji se od 588. do 589. vodio u Centralnoj Aziji između Sasanidskog (Perzijskog) Carstva na jednoj te Zapadnog Turkijskog (Turskog) Kaganata i njemu vazalnih heftalitskih kneževina na drugoj strani. Trideset godina ranije je perzijski kralj Hozroje I sklopio savez sa Gok (Nebeskim) Turcima koji su napali i pokorile Heftalite i tako osigurali mir na sjevernoj perzijskoj granici. Međutim, oko 580. su Gok Turci sklopili savez sa Bizantincima protiv Perzije te počeli napadati i pljačkati karavane na Putu svile, da bi 588. napali i samu Perziju. Stoga je protiv Turaka i Heftalita pokrenut veliki pohod na čelu sa Bahramom Čobinom. U njemu su Perzijanci ostvarili veliku pobjedu i osvojili današnji Balh i Herat u Afganistanu i potisnuvši Turke natrag preko rijeke Amu Darje. Tom prilikom je poginuo turkijski kagan Baga, što kasniji Firdusijev ep *[[Šahname]]* pripusuje samom Bahramu Čobinu.

## Izvori

* Kaveh Farroukh, *Sassanian Elite Cavalry AD 224-642*
Sun Microsystems

__NOTOC__
**Sun Microsystems** je korporacija koja se bavi proizvodnjom računara, računarskih komponenti, softvera i pružanjem usluga u oblasti informacionih tehnologija. Osnovana je 1982. sa sedištem u Santa Klari, u Kaliforniji u Silikonskoj dolini, SAD. Pogoni za proizvodnju nalaze se u Americi i Škotskoj. Korporacija zapošljava oko 35000 ljudi širom sveta (2004).

Kompanija je osnovana na Univerzitetu Stanford. SUN je u početku bila skraćenica za "Mrežu Stanford Univerziteta" (*Stanford University Network*).

Kompanija Sun Microsystems je preuzeta od strane Oracle Corporation 27.1. 2010. za iznos od 7.4 milijardi američkih dolara po dogovoru postignutom 20.4. 2009. godine.

## Proizvodni program

U proizvodnom programu izdvajaju se serveri i radne stanice bazirane na sopstvenom SPARC mikroprocesoru i AMD mikroprocesorima, Solaris operativni sisten, NTFS mrežni fajl sistem i Java platforma.

### Softver

* operativni sistemi - SunOS, Solaris; svi serveri baziraju se na Unix operativnom sistemu, koji je poznat po stabilnosti i konzistentnosti dizajna
* Java platforma - Java programski jezik razvijen je na najboljim karakteristikama C++, dok su ostale komplikovane i nebezbedne karakteristike izbačene, kao npr. pokazivači. Java je podrzana velikom bibliotekom klasa i dobro radi u GUI i Internet okruženju. Java platforma razvijena je u Sun-u pocetkom 1990 sa ciljem da Java programi mogu da rade na bilo kom uređaju nezavisno od hardvera. Ovo nije u potpunosti ispunjeno.
* OpenOffice.org - Sun je kupio kompaniju koja je kreirala osnovu programskog paketa i kasnije učestvovao u razvoju i distribuciji.

### Hardver

Sun proizvodi sledeće harverske komponente/sisteme:

* Sun-1, Sun-2 i Sun-3 generacije računara baziraju se na Motorolinim mikroprocesorima. Sun-4 generacija ima SPARC procesor razvijen u Sun-u.
* miroprocesori serije SPARC: SPARC, SuperSPARC, UltraSPARC-I, UltraSPARC-II, UltraSPARC-III, UltraSPARC-IV, UltraSPARC-IV+ & UltraSparc-T1

## Vanjske veze

* Oficijelni sajt