Vlasi (Srbija)

**Vlasi**  je naziv za vlahofono autohtono stanovništvo u istočnoj Srbiji  koja živi na području između Morave, Timoka i Dunava na teritoriji četiri okruga: Borski, Braničevski, Zaječarski i Pomoravski. U manjem broju naseljavaju i Podunavski, Nišavski i Rasinski. U pogledu konfesije, Vlasi pripadaju pravoslavnoj veroispovesti i Srpskoj pravoslavnoj crkvi, ali su se u njihovom verskom i obrednom životu do danas zadržali u znatnoj svežini mnogi prehrišćanski, indoevropski i paleobalkansi elementi.

Vlasi nisu kompaktni u etničkom smislu, već se dele na više grupa, među kojima su tri osnovne: Carani, na istoku, oko Kladova, Negotina i Zaječara, Ungurjani na zapadu u Homolju, Zviždu, Stigu, Braničevu, Mlavu, Resavi i okolini Ćuprije, i Munćani u sredini, naseljavaju slivove Porečke i Crne Reke. Zasebnu grupu Vlaha čine Bufani u Majdanpeku. Vlasi govore Vlaški jezik, koji nije kodifikovan. Ungurjani govore Braničevsko-homoljskim dijalektom, Carani Krajinsko-timočkim dijalektom, dok je područje Munćana, u lingvističkom smislu, limitrofni govorni areal.

Prema podacima sa popisa stanovništva iz 2002. godine, u Srbiji živi 40.054 Vlaha. U Bugarskoj takođe živi oko 10.500 etničkih Vlaha, koji su srodni Vlasima u Srbiji, tačnije rečeno Krajinsko timočkim Vlasima.

Vlasi su predstaljeni preko Nacionalnog saveta vlaške nacionalne manjine.

## Poreklo vlaške populacije

мини|десно|250п|Географско порекло становништва Краљевине Србије крајем 19. и почетком 20. века
Na Balkanskom poluostrvu, u srednjovekovnim feudalnim državama, vršena je asimilacija starijeg preslovenskog - na zapadu ilirskog, na istoku dako-tračkog romanizovanog stanovništva - koje je vremenom, u tadašnjim društveno-ekonomskim uslovima, preraslo od etničkih Vlaha u posebnu socijalnu grupu slovenskih stočara vlaha, nastanjenih u već stalnim, uglavnom planinskim naseljima. S obzirom na nejednake društveno-ekonomske uslove u raznim krajevima Balkana, što je bilo naročito karakteristično kako za srpski tako i za kasniji turski feudalizam, ovaj proces nije morao biti svuda podjednak, niti je svuda bio završen. U severnim krajevima Srbije, gde srpski feudalizam nikada nije imao državotvorne centre koji bi uticali na sveukupni kulturni razvoj, ovaj proces se nastavio i u doba turskog feudalizma. Kako u njemu egzistiraju autonomne teritorije sa samoupravom mesnog stanovništva, koje direktno potpadaju pod sultanovu vlast, za još primitivno vlaško stanovništvo, koje turska vlast zatiče na njegovoj asimilacijonoj etničkoj granici, takve autonomne oblasti imaju naročitu važnost: u službi je sultanovoj i kao takvo ima specifične dužnosti (martolozi, vojnici), i znatna prava. O položaju ovog stanovništva u istočnoj Srbiji, pored istorijskih podataka, postoji još i danas živa tradicija.

S obzirom na činjenicu da se oblast istočne Srbije nalazi u blizini takozvanog severnog balkanskog etničkog romanskog jezgra, proces potpunog vlaškog etničkog izjednačavanja sa srpskim stanovništvom bivao je usporen kasnijim doseljavanjem svežeg stanovništva romanskog govora (Ungureani, Carani), tokom XVII, XVIII i XIX veka, sa severa, a moguće i s juga, naročito u prvim decenijama turske vladavine. Osim toga, se i geografski i kulturno vezuje za karpatski region, kome je jedna od osnovnih karakteristika upravo stanovništvo, koje po genezi delimično svakako vodi poreklo još iz veoma rane trako-dačko-slovenske simbioze. U tom području za celokupno karpatsko stanovništvo Dunav nije bio prepreka za preseljavanje, što se vidi i iz novijih srpskih arhivskih podataka. Prema tome, kako je istočna Srbija integralni deo tog širokog geografskog i kulturnog područja, to bi i njeno današnje vlaško stanovništvo, kao i deo srpskog (starinci), u stvari bilo, u najširem smislu reči, starinačko, s tom razlikom što se ono, seljakajući se i unutar te oblasti i u pojedine uže njene regione, naseljavalo u raznim vremenskim periodima. Znači, naseljavanje Vlaha u istočnu Srbiju predstavljalo bi unutrašnje kretanje stanovništva u okviru šireg karpatsko-balkanskog područja, uslovljeno istorijskim prilikama.

## Povezano
* Vlasi
* Aromuni

## Vanjske veze
**Istorija:**
* Vlasi... ko su, šta su i odakle potiču? 

**Nevladine organizacije:**
* Nacionalni savet vlaške nacionalne manjine
* Vlaška demokratska stranka srbije 
* Savez vlaha srbije 

**Izvorna vlaška muzika:**
* Poslednji orfeji Balkana

**Studije iz vlaške religije, mitologije i magije:**
* Vlaška mitološka pesma o poreklu zla
* Elementi titanomahije u vlaškim mitološkim pesmama
* Kult mrtvih kao osnova za određenje religije Vlaha
* Nebeska tela i obred "marturija" u kultu mrtvih kod Vlaha
* Rajska sveća u kultu mrtvih kod Vlaha
* Magijska statistika i alibi - dva aspekta dugovečnosti magije kod Vlaha