1829.

Godina **1829.** (**[[Rimski brojevi|MDCCCXXIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u utorak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).
__NOTOC__
## Događaji
### Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak
* 19. 1. - Premijera kompletnog prvog dela Geteovog Fausta u Braunšvajgu.
* 11. 2. - Gomila upala u rusko poslanstvo u Teheranu, ubijen ruski diplomata Aleksandar Gribojedov.
* 12. 2. - U Kotoru izvedena prva lutkarska predstava.
* 27. 2. - Velikokolumbijsko-peruanski rat: Bitka kod Tarquija je velikokolumbijska pobeda u Ekvadoru.
* 4. 3. - Andrew Jackson postaje sedmi predsednik SAD, prvi iz Demokratske stranke (→ Džeksonovska demokratija, Drugi partijski sistem), vlada do 1837.
* 11. 3. - Felix Mendelssohn izveo skraćenu Pasiju po Mateju, što vodi obnovi interesovanja za muziku Johanna Sebastiana Bacha.
* 13. 3. - U Beču osnovano Prvo Dunavsko parobrodsko društvo (*Donau-Dampfschiffahrts-Gesellschaft*, DDSG).
* 22. 3. - Londonski protokol Velike Britanije, Francuske i Rusije za stvaranje autonomne grčke države pod sultanovim sizerenstvom (sa delom centralne Grčke ali bez Krita i Samosa).
* 31. 3. - Kardinal Castiglioni postaje papa Pio VIII. (do 1830).

### April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj

* 1. 4. - Vicente Guerrero postaje drugi predsednik Meksika (biće zbačen u decembru).
* 13. 4. - U UK stupio na snagu Zakon o oslobađanju katolika, kojima je sada dozvoljeno da budu članovi parlementa (vrhunac Katoličke emancipacije).
* april - Preko 100 kuća se zbog "kakovih nepravdi" doselilo iz Gusinja, Biora i Pešteri na sjeničko polje, odakle žele u Srbiju.
* 23. 5. - Cyrill Demian dobio u Beču patent za harmoniku.
* 3. 6. - Osnovana britanska kolonija Swan River, kasnija Zapadna Australija.
* 5. 6. - Britanski *HMS Pickle* zarobio brod za prevoz robova *Voladora* kod Kube.
* 10. 6. - Održana prva Utrka čamaca Oxforda i Cambridgea.
* 19. 6. - Zakon o metropolitanskoj policiji: po zamisli domaćeg sekretara Roberta Peela uspostavljena gradska policija u Londonu (*Metropolitan Police Service*). Prvi "bobiji" ("pileri") na ulicama od 29. septembra.

### Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan

* 9. 7. - Rusko-turski rat 1828.-1829., zakavkaski front: Ivan Paskevič zauzeo Erzerum.
* 14. 7. - Diebitscheva ofanziva preko Balkanskih planina, prva takav ruski pohod od 10. veka.
* 23. 7. - William Austin Burt dobio patent za *typographer*, ranu verziju pisaće mašine.
* 24. 7. - Pao Burgas.
* 27. 7. - Poslednji španski pokušaj povratka Meksika: trupe generala Isidra Barradasa se iskrcavaju, ali prinuđen je na predaju 11. septembra.
* 3. 8. - Praizvedba poslednje Rossinijeve opere *[[Guillaume Tell]]* (Vilijam Tel), poznate po finalu uvertire "Marš švajcarskih vojnika".
* 8. 8. - Ultrarojalista knez de Polignac postaje predsednik francuske vlade (do Julske revolucije sledeće godine).
* 12. 8. - Poražena turska vojska kod Slivena.
* 20. 8. - Rusi ušli u Jedrene.
* 14. 9. - Turska i Rusija sklopile **[[Sporazum u Jedrenama|Jedrenski mir]]**, između ostalog potvrđuje se Akermanska konvencija, tj. obaveza davanja Srbiji autonomije u granicama iz 1812 (Beogradski pašaluk i šest nahija: krajinska, crnorečka, paraćinska, kruševačka, starovlaška i jadarska).
* septembar? - Skadarski paša Mustafa, protivnik sultana, zauzima Plovdiv, izjavljuje da želi nastaviti rat, ali ubrzo poražen od ruskih snaga.
* 16. 9. - Otvoren Perivoj kraljice Jelene Madijevke, prvi od Zadarskih perivoja.
* 30. 9. (18. 9. po j.k.) - Sultan izdao prethodni akt o autonomiji Srbije.

### Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac

* 8. 10. - Rainhillski testovi parnih lokomotiva: pobeđuje Stephensonova *[[Rocket (lokomotiva)|Rocket]]*.
* 9. 10. - Friedrich Parrot i Hačatur Abovjan se popeli na planinu Ararat.
* jesen - U Vidinu se pojavila kuga, pa je zatvorena istočna granica Srbije, osim prema kontumacu na Porečkoj reci.
* 3. 12. - Nakon personalne, uspostavljena i realna unija Istočne i Zapadne Pruske.
* 4. 12. - Britanci u Bengalskoj Prezidenciji zabranili sati (spaljivanje udovica).
* 14. 12. (2. 12. po j.k.) - Prethodni akt o autonomiji Srbije službeno registrovan u Beogradu, saopšten Narodnoj skupštini u Kragujevcu.
* 22. 12. - U Dubrovnik stigao učitelj Đorđe Nikolajević koji od nove godine otvara prvu srpsku osnovnu školu u gradu pod austrijskom vlašću.

### Kroz godinu

* Zvornički Ali-paša Vidaić (Fidahić) odbijen od Srebrenice gde ga je za pašu postavio "nevernički" sultan; u međuvremenu njegov rođak Mahmud-paša preuzeo Zvornik - Ali-paša nakon sukoba završava kao zarobljenik Huseina Gradaščevića.
* Objavljena Rankeova "Srpska revolucija" (*Die Serbische Revolution*).
* Vasojevići se odmeću od Turaka, do 1843. im ne plaćaju danak.
* Tršćanski učitelj Jevta Popović objavio knjigu "Milošijada" - Vukovim pravopisom i ijekavski, mada je on sam ekavac.
* Otto Ferdinand Dubislav von Pirch putuje Balkanom.
* Osnovan King's College London.
* Meksikanci otkrili i nazvali područje današnjeg Las Vegasa ("livade").
* 1829-30 - Objavljeno istraživanje Lobačevskog o neeuklidskog geometriji.

Benjamin Robert Haydon (1786-1846) - Punch or May Day - N00682 - National Gallery.jpg|"Punch ili Prvi maj", Haydon
Pauline Hübner, by Julius Hübner.jpg|"Portret Pauline Hübner", Julius Hübner


## Rođenja

* 1. 1. - Stevan Vladislav Kaćanski, patriotski pesnik († 1890)
* 3. 1. - Konrad Duden, filolog († 1911)
* 21. 1. - Oscar II, kralj Švedske i Norveške († 1907)
* 2. 2. - Alfred Brehm, zoolog († 1884)
* 2. 2. - William Stanley, pronalazač († 1909)
* 26. 2. - Levi Strauss, prvi proizvođač džinsa († 1902)
* 1. 5. - Kosta Vujić, profesor I beogradske gimnazije († 1909)
* 3. 6. - Charles Johnson Brooke, radža Saravaka († 1917)
* jun - Geronimo, poglavica Apača († 1909)
* 2. 8. - Felix Philipp Kanitz, putopisac, arheolog, etnolog († 1904)
* 19. 8. - Miho Klaić, političar, preporoditelj († 1896)
* 5. 9. - Lester Allan Pelton, izumitelj vrste turbine († 1908)
* 7. 9. - August Kekulé, hemičar († 1896)
* 5. 10. - Chester A. Arthur, 21. predsjednik SAD-a. († 1886)
* 1. 11. - Jovan Kronštatski (Ivan Sergijev), svetac († 1909)
* 13. 11. - Miloš J. Obrenović, sin Jevrema, otac kralja Milana († 1860)
* 28. 11. - Anton Rubinstein, pijanista († 1894)
* ? - Petar Radović, sveštenik i ustanik († 1907)

## Smrti

* 6. 1. - Jozef Dobrovski, češki slavista (* 1753)
* 12. 1. - Friedrich Schlegel, književnik, filolog (* 1772)
* 29. 1. - Paul Barras, francuski političar (* 1755)
* 10. 2. - Lav XII., papa († 1760)
* 11. 2. - Aleksandar Gribojedov, ruski diplomata (* 1795)
* 22. 2. - Adam Albert von Neipperg, austrijski general i političar (* 1775)
* 6. 4. - Niels Henrik Abel, matematičar (* 1802)
* 10. 5. - Thomas Young, naučnik (* 1773)
* 17. 5. - John Jay, prvi vrhovni sudija SAD (* 1745)
* 29. 5. - Humphry Davy, britanski hemičar (* 1778)
* 27. 6. - James Smithson, hemičar, mineralog, donator Smithsoniana (* ca. 1765)
* 9. 9. - Mihailo Vitković, pesnik (* 1778)
* 14. 11. - Louis Nicolas Vauquelin, hemičar (* 1763)
* 18. 12. - Jean-Baptiste Lamarck, biolog (* 1744)

## Reference

## Literatura
* Vukićević, Milenko M. (1906). Znameniti Srbi Muslomani. *Srpska književna zadruga* (rastko.rs)
* *Istorija srpskog naroda*, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981
** Peta knjiga prvi tom (V-1)
** Peta knjiga drugi tom (V-2)