Velika Hoča

**Velika Hoča**, arhaično i **Golema 'Oča** (), je naselje u opštini Orahovac na Kosovu i Metohiji. Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Velika Hoča površine 1352 ha. Od Prizrena i Đakovice je udaljena oko 25&nbsp;km, a od samog opštinskog središta 4&nbsp;km.

Kraj je tradicionalno bogat vinogorjem, zahvaljujući velikom brojy sunčanih dana i nadmorskoj visini od 400 metara, kao i blagoj klimi, zaštićen sa istočne i severne strane planinama, time i od hladnih vetrova. Zbog toga je Hočansko vinogorje jedno od najblagorodnijih u Srbiji, a i čuveno na daleko.
 
## Historija

U istorijskim izvorima Velika Hoča poznata je od 12. veka kada je Stefan Nemanja ovo mesto priložio manastiru Hilandar, pa je to jedno od najstarijih srpskih naselja u Metohiji. Nemanjini potomci su potvrđivali dar Hilandaru(1198/1199. godine) i uvećali hočanski metoh, tako da je u srednjem veku Velika Hoča bila jak privredni i duhovni centar sa 24 crkve i dva, tri manastira i imala je i svoj trg. Iz tog vremena sačuvano je osam aktivnih manastira i pet crkvišta. Jedna od najstarijih je crkva Sv. Nikole, sagrađena u 13. veku, a obnovljena u 16. veku. Crkva Sv. Jovana i crkva Sv. Stefana potiču iz 14. veka i obe su obnovljene u 16. veku. U selu se nalaze i tri crkve iz novijeg vremena, a očuvani su ostaci još pet crkava.

Dečanska vinica manastira Dečani svoje vinogorje u Velikoj Hoči ima još iz vremena cara Dušana i u njoj se danas proizvodi dečansko vino.
Velika Hoča je bila, današnjim rečnikom rečeno, regionalni kulturni, vinogradarski, a uz to trgovački i zanatski centar. U hočanske znamenitosti spadaju i kula Lazara Kujundžića i Spasića kuća(1830.), redak primerak očuvane gradske arhitekture iz 19. veka. 
 
## Demografija

Naselje ima srpsku etničku većinu.

Broj stanovnika na popisima:

* popis stanovništva 1948. godine: 1049
* popis stanovništva 1953. godine: 1124
* popis stanovništva 1961. godine: 1184
* popis stanovništva 1971. godine: 1245
* popis stanovništva 1981. godine: 1295
* popis stanovništva 1991. godine: 1288

## O vinu
 
Hočansko vinogorje, zbog blage klime, kao i zbog južne ekspozicije terena oko Velike Hoče i povoljnog zemljišta, je Bogom dan krajolik, za uzgajanje vinove loze i pravljenje odličnog vina, zbog čega su i vinogradi na velikim površinama. 
Prihodi od vinogradarstva i trgovine vinom bili su prilično veliki, pa je car Dušan uveo i plaćanje carine (XIV vek). Gotovo svi vlasnici u selu imali su svoje podrume (vinice) za preradu grožđa, a dolazak velikog broja onih koji su obrađivali vinograde i proizvodili vino, uslovio je podizanje brojnih konaka, rezidencija, letnjikovaca i drugih objekata (monasi drugih manastira, Dečani, Devič, bogatiji pojedinci i dr).

Danas je aktivna Dečanska vinica, gde monasi manastira Dečani prave odlično metohijsko vino, a ima i privatnih vinogorja.

## Kulturna baština

Velika Hoča i okolina imaju uslove da postanu kulturno-istorijska celina od izuzetnog značaja za srpsku i svetsku kulturnu baštinu. Veliki broj crkava iz srednjeg veka, kao na primer: Crkva Sv. Jovana, Crkva Sv. Nikole, Crkva Sv. Luke, Crkva Sv. Stefana, Sv. Nedelje, Sv. Ane, Sv. Petke, Sv. Ilije, Sv. Prečiste kao i Metoh manastira Dečani, Vinica crkve Sv. Stefana, Kula Lazara Kujundžića, kuća porodice Hadžispasić, Kuća sa vinicom porodice Patrnogić, Konak manastira Marka Koriškog, Saraj, kuće Stolića, Simića, Micića, Stašića,...

## Teška vremena- Geto

Velika Hoča i okolina, su poslednjih godina bili u svojevrsnom **getu**. Inače mesto Velika Hoča i Orahovac su takođe, nažalost poznati i po tome što su otmice i ubistva Srba počele još pre NATO - agresije.

11. septembra 2009. godine u Velikoj Hoči je otkriven i osvećen, spomenik ubijenim i kidnapovanim Srbima na Kosmetu u periodu od 1998-2000. godine. 
Čest gost Velike Hoče i Kosova i Metohije, je i istaknuti austrijski književnik, Peter Handke (objavio je i knjigu o Srbima iz Velike Hoče „Ptice kukavice iz Velike Hoče"), veliki prijatelj Srba i svedok istine o stradanju Srba, i ujedno veliki humanitarni darodavac (poklonio 50000 evra), i podrška Srbima u Velikoj Hoči i Kosovu i Metohiji.

## Vanjske veze

* Zbirke fotografija srpskih srednjovekovnih crkava u Velikoj Hoči- Blago Fond
*Centar za očuvanje nasleđa Kosova i Metohije http://www.mnemosyne.org.rs/index.php/sr/velika-hoca.html
* Spomenici kulture http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/mapa.php?ops=90212
* Panakomp http://www.panacomp.net/content/view/77/201/1/1/lang,/
* Politika i Ilustrovana Politika http://www.politika.rs/ilustro/2265/3.htm