open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Daugavpilska eparhija

**Daugavpilska eparhija** () eparhija je Letonske pravoslavne crkve pod jurisdikcijom Ruske pravoslavne crkve.

Nadležni arhijerej je gospodin Aleksandar, a sjedište eparhije se nalazi u Daugavpilsu.

## Istorijat

Daugavpilska eparhija je obrazovana odlukom Svetog sinoda Ruske pravoslavne crkve od 12. marta 2013. Pripadaju joj parohije u sljedećim letonskim rejonima: Balvskom, Gulbenskom, Daugavpilskom, Ekabpilskom, Kraslavskom, Livanskom, Ludzenskom, Madonskom, Prejljskom i Rezeknjenskom.

Eparhija ima tri namjesništva (blagočinija): Madonsko, Rezeknjensko i Daugavpilsko.

Danas, Letonska pravoslavna crkva pored Daugavpilske eparhije ima još i Rišku eparhiju.

## Povezano
* Letonska pravoslavna crkva
* Riška eparhija

## Извори
* Даугавпилсская епархия
Doksorubicin

**Doksorubicin** (*adriamicin*, *hidroksidaunorubicin*) je lek koji se koristi hemoterapiji. On je antraciklinski antibiotik, blisko srodan asa prirodnim proizvodom daunomicinom, i poput svih antraciklina, on deluje putem interkalacije DNK.

Doksorubicin se često koristi za tretiranje širokog opsega kancera, koji obuhvata hematološke malignosti, nih tipova karcinoma, i sarkome mekog tkiva.

Doksorubicinovo najozbiljnije nepoželjno dejstvo je potencijalno smrtonosno oštećenje srca.

Ovaj lek se dozira intravenozno, u obliku hidrohloridne soli. Neka od njegovih prodajnih imena su *Adriamycin PFS*, *Adriamycin RDF*, i *Rubex*. Doksorubicin je fotosenzitivan, te su kontajneri često oblošeni aluminijumskom folijom i/ili voštanim papirom.

Doksorubicin je dostupan u lipozomskoj formulaciji kao *Doxil*, Caelyx i *Myocet*.

Ovaj molekul je originalno izolovan tokom 1950-tih iz bakterija u uzorku zemljišta iz Italije.

## Mehanizam dejstva

Doksorubicin formira interakcije sa DNK putem interkalacije čime se inhibira makromolekulska biosinteza. On inhibira rad enzima topoizomeraza II, koji opušta supernamotaje tokom transkripcije DNK. Doksorubicin stabilizuje kompleks topoizomerase II nakon prekidanja DNK lanca radi replikacije, čime se sprečava otpuštanje dvostrukog heliksa i time se zaustavlja proces replikacije.

Planarna aromatična hromoforna porcija molekula se interkalira između dva bazna para DNK molekula, dok se šestočlani šećer smešta u mali žleb i formira interakcije sa bočnim baznim parovima u neposrednom susedstvu mesta interlalacije. Ovaj mod vezivanja je uočen u nekoliko kristalnih struktura.

## Reference

## Povezano
* Hemoterapija
* Citostatici

## Vanjske veze
* Pregled 
* Adriamicin
Mesna

**Mesna** (*Uromiteksan*, *Mesneks*) je organosumporno jedinjenje koje se koristi kao adjuvans u hemoterapiji kancera pri primeni ciklofosfamida i ifosfamida. MESNA je akronim za 2-merkapto*e*tan *s*ulfonat *Na* (natrijum).

## Upotreba
### Hemoterapijski adjuvans
Mesna se terapeutski koristi za redukovanje pojave hemoragičnog cistitisa i hematurije kad pacijaent prima ifosfamid ili ciklofosfamid kao hemoterapiju kancera. Ta dva antikancerna agensa mogu *in vivo* da budu konvertovana do urotoksičnih metabolita, kao što je akrolein.

Mesna pomaže u detoksifikaciji tih metabolita reakcijom svoje sulfhidrilne grupe sa vinil grupom. Lek takođe povećava urinarnu ekskreciju cisteina.

### Drugo
Izvan Severne Amerike, mesna se takođe koristi kao mukolitički agens, pri čemu deljue na isti način kao acetilcistein. U prodaji je tu indikaciju kao *Mistabron* i *Mistabronco*.

## Doziranje
Lek se dozira intravenozno. Mogučnost oralnog doziranje se ispituje.

## Mehanizam
Smatra se da deluje kao antioksidans.

## Reference

## Vanjske veze
* BC Cancer Agency 
* NIH/MedlinePlus patient information
Tamoksifen

**Tamoksifen** je antagonist estrogenskog receptora u tkivu dojki putem njegovog aktivnog metabolita, hidroksitamoksifena. U drugim tkivima kao što je endometrijum, on dejstvuje kao agonist, iz kog razloga se tamoksifen može karakterisati kao mešoviti agonist/antagonist. On se koristi kao standardna endokrina (antiestrogenska) terapija za hormonski receptor-pozitivni rani rak dojke kod pre-menopoznih žena, kao alternativa inhibitorima aromatoze.

Nekim ćelijama raka dojke ze neophodan estrogen za rast. Estrogen se vezuje za i aktivira estrogenski receptor tih ćelija. Tamoksifen se metabolizuje u jedinjenja koja se takođe vezuju za estrogenski receptor, ali ga ne aktiviraju. Zbog tog kompetitivnog antagonizma, tamoksifen deluje kao slomljeni ključ u bravi koji sprečava ulaz drugih ključeva, i time se sprečava vezivanje estrogena za receptor. Na taj način se blokira rast raka dojke.

Tamoksifen je otkriven u kompaniji ICI Farmaceutikal (sada AstraZeneca) i prodaje se pod imenima **Nolvadex**, **Istubal**, i **Valodex**. Međutim, ovaj lek je i pre isteka patenta bio, i još uvek jeste, široko poznat po svom generičkom imenu „tamoksifen“.

## Lečenje raka dojke

Tamoksifen se koristi za lečenje ranog i razvijenog ER+ (estrogenski receptor pozitivnog) raka dojke kod pre- i post-menopoznih žena. Pored toga, on se često koristi u hormonskom lečenju raka dojke muškaraca. On je takođe odobren od strane FDA za prevenciju raka dojke kod žena sa rizikom razvijanja bolesti. On je još bio odobren za redukciju kontralateralnog (nasuprot dojke) karcinoma.

### Komparativne studije
Velika STAR klinička studija iz 2006 je došla do zaključka da je raloksifen jednako efektivan u umanjenju učestalosti raka dojke, ali da je nakon u proseku 4-godine praćenja bilo 36% manje raka materice i 29% manje ugrušavanja krvi kod žena koje su uzimale raloksifen nego kod žena na tamoksifenu, mada ove razlike nisu statistički značajne.

## Literatura

## Vanjske veze
* Tamoksifen na ''OpenWetWare''
Amitriptilin

**Amitriptilin** (*Triptomer*, *Elavil*, *Triptizol*, *Laroksil*, *Saroten*, *Saroteks*, *Lentizol*, *Endep*) je triciklični antidepresiv (TCA). On je najšire korišćeni TCA i jednako je efikasan protiv depresije kao i novija klasa SSRI lekova. Osim redukovanja simptoma depresije, on olakšava migrene, glavobolje usled napetosti, napade anksioznosti i neke od simptoma šizofrenije. Takođe je poznato da redukuje agresivno i nasilno ponašanje. Neželjena dejstva uključuju: Sedaciju, konfuziju, motornu inkoordinaciju, suva usta, zamućenje vida, posturalna hipotenzija, snižavanje praga konvulzivne aktivnosti, rizik od iznenadne srčane smrti 

## Povezano
* Triciklični antidepresivi

## Reference

## Vanjske veze

* PubChem Substance Summary: Amitriptyline National Center for Biotechnology Information.
* TREPILINE-10 TABLETS; TREPILINE-25 TABLETS South African Electronic Package Inserts. 12 May 1978. Revised February 2004.
* AMITRIP Amitriptyline hydrochloride 10 mg, 25 mg and 50 mg Capsules Medsafe NZ Physician Data Sheet. November 2004.
* Endep Consumer Medicine Information , Australia. December 2005.
* MedlinePlus Drug Information: Amitriptyline. US National Institutes of Health. January 2008.
L-DOPA

**<small>L</small>-DOPA** (*<small>L</small>-3,4-dihidroksifenilalanin*; INN *levodopa*; tržišna imena: *Sinemet*, *Parkopa*, *Atamet*, *Stalevo*, *Madopar*, *Prolopa*, itd.) je prirodni dijetarni suplement i psihoaktivni lek nađen u pojedinim vrstama hrane i trava (npr. *[[Mucuna pruriens]]*). Ovo jedinjenje nastaje iz aminokiseline <small>L</small>-tirozina u telu i mozgu sisara. L-DOPA je prekurzor neurotransmitera dopamina, norepinefrina (noradrenalina), i epinefrina (adrenalina) kolektivno poznatih kao kateholamini. Pored njene prirodne i esencijalne biološke uloge, L-DOPA se takođe koristi u kliničkom tretmanu Parkinsonove bolesti i dopamin-responsivne distonije. Kad se koristi u farmaceutskom kontekstu, najčešće se imenuje INN (International Nonproprietary Names) dezignacijom *levodopa*.

## Terapeutska upotreba
L-DOPA prolazi kroz zaštitnu krvno-moždanu barijeru, za razliku od dopamina. Is tog razloga se L-DOPA koristi za povećanje dopaminske koncentracije u lečenju Parkinsonove bolesti i dopamin-responsivne distonije. Ovaj tretman je originalno razvio Džordž Kotzias sa saradnicima. Nakon ulaska u centralni nervni sistem L-DOPA se konvertuje u dopamin enzimom aromatična L-aminokiselinska dekarboksilaza, takođe poznatim kao DOPA dekarboksilaza (DDC). Piridoksal fosfat (vitamin B6) je neophodni kofaktor u ovoj reakciji, i povremeno se dozira zajedno sa levodopom, obično u obliku piridoksina.

Pored CNS-a, L-DOPA se takođe konvertuje u dopamin u perifernom nervnom sistemu. Rezultirajuća hiperdopaminergija je uzrok mnogobrojnih nuspojava kod samostalnog doziranja levodope. Da bi se izbegle te pojave, standardna klinička praksa je da se levodopa koristi zajedno sa perifernim inhibitorom DOPA dekarboksilaze (DDCI), kao što je karbidopa (L-DOPA i karbidopa kombinacije se prodaju kao Lodosin, Sinemet, Parcopa, Atamet, Stalevo), ili benserazid (kombinacije se nazivaju: Madopar, Prolopa). Time se sprečava periferna sinteza dopamina. Kodoziranje piridoksina bez DDCI ubrzava perifernu L-DOPA dekarboksilaciju u takvoj meri da negira efekte L-DOPA administracije. Ovaj fenomen je svojevremeno uzrokovao veliku konfuziju.

Kombinacija: L-DOPA i periferni DDCI, je bila istražena kao potencijalni tretman za *sindrom nemirnih nogu*, međutim studije nisu pokazale da postoji značajna redukcija simptoma.

Poznata su dva tipa L-DOPA responsa:
* Kratkotrajni respons, koji je zavistan od polu-života leka
* Dugotrajni respons, koji zavisi od akumulacije efekata tokom najmanje dve nedelje. Taj respons je evidentan sam u ranoj terapiji, kada nesposobnost mozga da čuva zalihe dopamina još nije briga.

## Literatura

## Vanjske veze
* Studija otkriva detalje jake vezivne moći dagnji
Gvožđe(II) sulfat

**Gvožđe(II) sulfat** (*fero sulfat*) je hemijsko jedinjenje sa formulom FeSO<sub>4</sub>. Poznat je od drevnih vremena kao *zelena galica* ili zeleni vitriol. Plavo-zeleni heptahidrat je najčešći oblik ovog materijala. Svi sulfati gvožđa se rastvaraju u vodi i daju isti vodeni kompleks [Fe(H2O)6]2+, koji ima oktaedralnu molekulsku geometriju i koji je paramagnetičan.

## Hidrati
Gvožđe(II) sulfat se može naći u raznim stanjima hidracije, i nekoliko formi postoji u prirodi.
* FeSO4·H2O (mineral: szomolnokit, relativno redak)
* FeSO4·4H2O (mineral: rozenit, beo, relativno uobičajen, niže da bude dehidratacioni produkt melanterita)
* FeSO4·5H2O (mineral: siderotil, relativno redak)
* FeSO4·6H2O (mineral: feroheksahidrit, relativno redak)
* FeSO4·7H2O (mineral: melanterit, plavo-zelen, relativno uobičajen)

Na 90&nbsp;°C, heptahidrat gubi vodu i formira bezbojni monohidrat. U svom anhidratnom, kristalnom stanju, njegova standardna entalpija formiranja je Δf*H*°čvrst = -928.4 kJ·mol−1 i njegova standardna molarna entropija je *S*°čvrst = 107.5 J·K−1·mol−1.

## Dobijanje i reakcije
U završnoj fazi pripreme čelika za galvanizaciju ili premazivanje, čelični lim ili šipke se provlače kroz kisela kupatila sa sumpornom kiselinom. Ovaj postupak proizvodi znatne količine gvožđe(II) sulfata kao sporednog proizvoda
:Fe + H2SO4 → FeSO4 + H2
Drugi izvor velikih količina FeSO4 je proizvodnja titanijum dioksida iz ilmenita sulfatnim procesom.

Fero sulfat se isto tako industrijski priprema oksidacijom pirita:
:2 FeS2 + 7 O2 + 2 H2O → 2 FeSO4 + 2 H2SO4

### Reakcije
Tokom zagrevanja, gvožđe(II) sulfat prvo gubi svoju kristalnu vodu i originalno zeleni kristali prelaze u prljavo-žutu anhidriranu materiju. Dalje zagrevanje uzrokuje oslobađanje sumpor dioksida i belog dima sumpor trioksida, ostavljajući crvenkasto-braon gvožđe(III) oksid. Dekompozicija gvožđe(II) sulfata počinje na oko 480&nbsp;°C.
:2 FeSO4 → Fe2O3 + SO2 + SO3

Poput svih gvožđe(II) soli, gvožđe(II) sulfat je redukujući agens. Na primer, on redukuje azotnu kiselinu do azot oksida i hlor do hlorida:
:6 FeSO4 + 3 H2SO4 + 2 HNO3 → 3 Fe2(SO4)3 + 4 H2O + 2 NO
:6 FeSO4 + 3 Cl2 → 2 Fe2(SO4)3 + 2 FeCl3

Po izlaganju vazduhu, on se oksiduje da formira korozioni smeđe-žuti pokrivni slog baznog feri sulfata, koji je smeša feri oksida is feri sulfata:
:12 FeSO4 + 3 O2 → 4 Fe2(SO4)3 + 2 Fe2O3

## Reference

## Vanjske veze


* 
* Pravljenje zelene galice iz pirita
Hidroksokobalamin

**Hidroksokobalamin** (OHCbl, B12a) je prirodna forma, ili provitamin vitamina B<sub>12</sub>. On je član kobalaminske familije jedinjenja. Hidroksokobalamin je forma vitamina B12 koju proizvode mnoge bakterije, što se koristi u industrijskoj proizvodnji. Slično drugim formama vitamina B12, hidroksokobalamin ima intezivnu crvenu boju. On nije forma koja se normalno nalazi u ljudskm telu, ali ga telo lako konvertuje u upotrebljivu koenzimsku formu vitamina B12. Farmaceutski se hidroksikobalamin obično proizvodi kao sterilni injektivni rastvor i koristi se za tretman deficijencije vitamina, a takođe se (zbog njegovog afiniteta za cijanidni jon) koristi kao tretman za cijanidnog trovanja.

Vitamin B12 je termin koji se odnosi na grupu jedinjenja zvanih kobalamini koji su dostupni u ljudskom telu u mnoštvu uglavnom međusobno pretvorivih form. Zajedno sa folnom kiselinom, kobalamini su esencijalni kofaktori koji su neophodni za sintezu DNK u ćelijama tokom replikacije hromozoma. Kao kofaktori, kobalamini su esencijalni za dve ćelijske reakcije: (1) mitohondrijsku metilmalonilkoenzim A mutazom posredovanu konverziju metilmalonske kiseline (MMA) u sukcinat, kojom se povezuju lipidni i ugljeno hidratni metabolizam, i (2) aktivaciju metionin sintaze, što je korak koji određuje brzinu sinteze metionina iz homocisteina i 5-metiltetrahidrofolata.

## Reference

## Povezano
* Kobamamid
* Metilkobalamin
* Azot-monoksid
* Vitamin B12

## Vanjske veze
* Hydroxocobalamin in the ChEBI database
Filohinon

**Filohinon** je policiklični aromatični keton baziran na 2-metil-1,4-naftohinonu, sa 3-fitil supstituentom.

On je u masti rastvoran vitamin, koji je stabilan na vazduhu i vlagi, ali se razlaže na svetlu. On je prisutan u širokom opsegu biljnih vrsta, posebno lisnatih. On deluje kao akceptor elektrona tokom fotosinteze, on je deo lanca transporta elektrona fotosistema I.

## Terminologija
On se često naziva **vitamin K<sub>1</sub>**, *fitomenadion* ili *fitonadion*. Ponekad se pravi razlika, pri čemu se filohinon smatra prirodnim a fitonadion sintetičkim.

Stereoizomer filohinona se naziva vitamin k1 (malim slovom).

## Reference

## Povezano
* Vitamin K
* Menatetrenon
Ondansetron

**Ondansetron** (Zofran) je snažni, visoko selektivni antiemetik, antagonist 5HT3 receptora.

## Delovanje

Mehanizam njegovog delovanja u kontroli mučnine i povraćanja nije potpuno poznat. Različiti sastojci hemoterapije i radioterapije mogu uzrokovati oslobađanje serotonina (5HT) u tankom crevu, koji može inducirati refleks povraćanja aktivirajući *vagusna aferentna* vlakna putem 5HT3 receptora. Ondansetron sprečava indukciju tog refleksa. Aktivacija vagusnih aferentnih vlakana može takođe uzrokovati otpuštanje serotonina u području areae postremae, smeštene na dnu četvrte moždane komore, čime se takođe može isprovocirati povraćanje centralnim mehanizmom. Stoga se uticaj ondansetrona na kontrolu mučnine i povraćanja uzrokovanih citotoksičnom hemoterapijom i radioterapijom, može objasniti antagonizmom 5HT3 receptora na neuronima perifernog i središnjeg živčanog sistem.

Ondansetron je takođe istraživan zbog efekata na mentalne funkcije CNS-a.

## Mehanizam

Mehanizam delovanja u reakciji posleoperacijske mučnine i povraćanja nije poznat, ali vrlo je verojatno da je sličan onom koji uzrokuje mučninu i povraćanje kao posledicu hemoterapije i radioterapije. Koristi se za suzbijanje mučnine i povraćanja uzrokovanih citotoksičnom hemoterapijom i radioterapijom te u prevenciji i lečenju posleoperacijske mučnine i povraćanja.

## Nuspojave

Ondansetron produžava vreme prolaska sadržaja kroz debelo crevo i može uzrokovati konstipaciju. Druge opisane nuspojave su: glavobolja, crvenilo i osjećaj vrućine, štucanje, proliv i povremeno asimptomatski prolazni porast aminotransferaza. Primećeno je da ondansetron može izazvati i epileptični napadaj.

## Literatura
Fluoksetin

**Fluoksetin** (*Prozak*, *Sarafem*) je antidepresiv iz klase selektivnih inhibitora preuzimanja serotonina (SSRI). Njega proizvodi i prodaje Eli Lili i kompanija. U kombinaciji sa olanzapinom je poznat kao simbiaks.Fluoksetin je odobren za lečenje kliničke depresije (što obuhvata pedijatrijsku depresiju), opsesivno-kompulzivni poremećaj (kod odraslih i dece), bulimiju, panični poremećaj i predmenstrualni disforični poremećaj. On je takođe korišten za katapleksiju, gojaznost, i alkoholnu zavisnost.

Uprkos dostupnosti novijih lekova, fluoksetin je zadržao izuzetnu popularnost. Preko 22.2 miliona recepata za generičke formulacije fluoksetina je ispunjeno u SAD-u 2007, što ga čini trećim najviše propisivanim antidepresivom, posle sertralina (SSRI koji je postao generički lek 2006) i escitaloprama (ne-generičkog SSRI).

## Nuspojave
Seksualna disfunkcija je uobičajena nuspojava SSRI lekova. Specifično, nuspojave su obično poteškoće sa nadražajom, erektilna disfunkcija, nedostatak interesa za seks, i anorgazmija (problem dostizanja orgazma). Genitalna anestezija, gubitak ili umanjenje responsa na seksualni stimulus, i ejakulatorna anhedonija su takođe moguće. Mada su obično reverzibilne, te seksualne nuspojave mogu da traju mesecima i godinama. To je poznato kao post SSRI seksualna disfunkcija.

## Literatura

## Vanjske veze

* Psihijatrijske činjenice
* Biografija Davida Vonga, jednog od izumitelja Prozaka
* Biografija Brajana Moloja, jednog od izumitelja Prozaka
* Problem s Prozakom
* Informacije o leku
Varfarin

**Varfarin** (*Kumadin*, *Jantoven*, *Marevan*, *Lavarin*, *Varan*, *Varfant*) je antikoagulans. On deluje na jetru i umanjuje količinu ključnih proteina krvi koji omogućavaju formiranje ugrušaka krvi.

On je prvobitno bio na tržištu kao pesticid protiv pacova i miševa, i još uvek se koristi za tu svrhu, mada su potentniji otrovi kao što je brodifakum u međuvremenu razvijeni. Nekoliko godina nakon njegovog izlaska na tržište, utvrđeno je da je varfarin efektivan i relativno bezbedan lek za sprečavanje tromboze i embolizma (abnormalne formacije i migracije krvnih ugrušaka) kod mnogih poremećaja. On je odobren za upotrebu kao lek tokom ranih 1950-tih i zadržao je popularnost do danas. Varfarin je jedan od najšire propisivanih antikoagulanasa.

Uprkos njegove efektivnosti, primena varfarina ima nekoliko nedostataka. Niz često korištenih lekova formira interakcije sa varfarinom, kao i neke vrste hrane (posebno sveža biljna hrana koja sadrži vitamin K). Aktivnost varfarina se mora pratiti putem testiranja krvi za veličinu internacionalnog normalizovanog odnosa (INR) da bi se primenila adekvatna i sigurna doza. Visoka INR vrednost je indikacija visokog rizika pojave krvarenja, dok INR vrednost ispod terapeutskog nivoa indicira da je doza varfarina nedovoljna za zaštitu od tromboembolijskih pojava.

Varfarin i srodni molekuli koji sadrže 4-hidroksikumarin umanjuju koagulaciju krvi putem inhibicije vitamin K epoksid reduktaze. Ona je enzim koji reciklira oksidovani vitamin K do njegove redukovane forme, nakon njegove participacije u karboksilaciji više proteina koji učestvuju u koagulaciji krvnih proteina, a prvenstveno protrombina i faktora VII. Iz tog razloga se lekovi ove klase nazivaju i antagonistima vitamina K. Nakon administracije, ovi lekovi ne vrše antikoagulaciju krvi momentalno. Umesto toga za početak njihovog dejstva je potrebno oko jedan dan dok faktori zgrušavanja, koje normalno formira jetra, ne nestanu putem prirodnog metabolizma. Dužina trajanja jedne doze varfarina je 2 do 5 dana. U normalnoj farmakološkoj terapiji doza leka se podešava tako da dođe do smanjenja faktora zgrušavanja za 30 do 50%.

Varfarin je sintetički derivat dikumarola, 4-hidroksikoumarinskog derivata mikotoksinskog antikoagulansa originalno otkrivenog u pokvarenoj stočnoj hrani koja sadrži kokotac (slatku detelinu). Dikumarol je izveden iz kumarina, mirisne supstance koja nema antikoagulaciona svojstva.

Ime *varfarin* potiče od njegovog mesta otkrića Univerziteta u Viskonsinu, kao i njegovog osnovnog jedinjenja kumarina.

## Stereokemija
Varfarin sadrži stereocentar i sastoji se od dva enantiomera. Ovo je racemat, tj. Smjesa od 1: 1 (* R *) i (* S *) - oblik:

## Reference

## Vanjske veze
* Istorijske informacije  
* Varfarin
Bisoprolol

**Bisoprolol** je lek iz grupe beta blokatora, klase lekova koji se prvenstveno koriste za tretiranje kardiovaskularnih bolesti. On je selektivan za tip β1 adrenergičkog receptora. FDA je odobrila zahtev kompanije Duramed farmaceuti za Zebeta oralne tablete (Bisoprolol fumarat) 31. jula 1992. Od tog vremena niz drugih kompanija su dobile odobrenje za proizvodnju ovog leka.

## Klinička upotreba
Bisoprolol se koristi za tretiranje: visokog krvnog pritiska (hipertenzije), redukovanog protoka krvi do srca i kongestivnog zatajenja srca. On služi kao preventivni tretman pre, i kao primarni tretman nakon srčanog udara. Njime se umanjuju šanse od ponovnog udara. U slučaju srčane ishemije lek se koristi za redukovanje aktivnosti srčanog mišića i stoga umanjenje potražnja za kiseonikom i nutrijentima, tako da redukovano snabdevanje krvi još uvek može da bude dovoljno.

## Reference

## Vanjske veze
* Monocor Prescribing information  (PDF)
Enalapril

**Enalapril** je sredstvo iz grupe ACE-inhibitora, koje se koristi za liječenje hipertenzije i pojedinih tipova hroničnih bolesti srca.

Sam enalapril je inaktivna supstanca (**predlijek**). Princip njegovog djelovanja se zasniva na prelasku u **enalaprilat**, koji je inhibitor angiotenzin konvertujućeg enzima (ACE).

## Izvori

## Vanjske veze

* ACE-inhibitori
Hidrohlorotiazid

**Hidrohlorotiazid** (*HCTZ*, *HCT*, *HZT*) je diuretik i tiazidne klase koji deluje putem inhibicije sposobnosti bubrega da zadržavaju vodu. Time se redukuju zapremina krvi, umanjuje povratak krvi u srce i time srčani izlaz i smatra se da je putem drugih mehanizama ima sposobnost snižavanja perifernog vaskularnog otpora. Hidrohlorotiazid je diuretik koji pošteđuje kalcijum, tako da može da pomogne telu da izgubi suvišnu vodu bez gubitka kalcijuma.

## Delovanje
On je umereni diuretik i dovodi do izlučivanja 5-10% filtriranog natrijuma. Inhibirajući reapsorpciju natrijuma u distalnim bubrežnim tubulima hidrohlorotiazid povećava izlučivanje natrijuma i vode. Takođe ubrzava protok tubularne tečnosti s elektrolitima distalno do mesta izlučivanja vodonika i kalijuma. Zbog smanjenja plazmatske zapremine povećava se izlučivanje aldosterona što povećava reapsorpciju natrijuma te gubitak kalijuma i vodonika. Nakon peroralne primene hidrohlorotiazida, diureza nastupa tokom 2 sata, dostiže maksimum nakon 4 sata i traje oko 6 do 12 sati.

## Primena
On se malo kad koristi samostalno, ali se zato vrlo često kombinuje s brojnim antihipertenzivnim lekovima kao što su ACE inhibitori, ATII inhibitori, beta-blokatori, a koristi se i u kombinaciji s diureticima koji štede kalijum (amilorid, triamteren). Naime, hidrohlorotiazid dovodi do povećanog gubitka kalijuma, pa stoga može izazvati opasnu hipokalemiju. Ali, u kombinaciji s diureticima koji pošteđuju kalijum, amiloridom i triamterenom takav učinak na koncentraciju kalijuma znatno se ublažava. Takođe, ACE inhibitori povećavaju serumski kalijum, pa kombinacija s hidrohlorotiazidom dovodi do uravnoteženja koncentracije kalijumovih jona u serumu. Njegova definisana dnevna doza iznosi 25&nbsp;mg, ali u kombinacijama s drugim antihipertenzivnim lekovima dolazi u manjim dozama.

## Nuspojave
Najčešće moguće nuspojave hidrohlorotiazida su slabost, hipotenzija, neravnoteža elektrolita, hipokalemija, hiperglikemija, hiperuricemija, impotencija, pankreatitis, vrtoglavica, zatajenje bubrega, intersticijski nefritis, eritema multiforme te mišićni spazam.

## Reference

## Povezano
* Benikar HCT
* Diovan HCT

## Vanjske veze
* Informacije o leku
* Hidrohlorotiazid
Terbinafin

**Terbinafin** (***Lamisil***, ***Terbisil***) je antimikotik iz grupe alilamina. Prikladan je kako za topikalnu tako i sistemsku upotrebu, a terapijski se najčešće primenjuje kao hidrohlorid. Na tržištu je dostupan formulisan kao 1% mast ili gel, kao i u obliku tableta.

Terbinafin je sintetsko, visoko lipofilno, antifungalno sredstvo koje se nakon peroralne primene brzo redistrubuira iz plazme u nokte (i njihovu osnovu), kožu i masno tkivo. Ovakva specifična distribucija ga čini lekom izbora kod gljivičnih infekcija noktiju (onihomikoza). Topikalno se koristi primarno kod dermatomikoza. Terbinafin podleže biokonverziji pod dejstvom nekoliko enzimskih sistema jetre, pa inhibicija pojedinih ne dovodi do značajnog povećanja koncentracije leka u plazmi. Opisani su slučajevi hepatotoksičnog dejstva terbinafina kod sistemske primene, ali su oni veoma retki. Kao i svi alilaminski antimikotici, terbinafin deluje inhibicijom skvalen epoksidaze, što suprimira sintezu ergosterola, i posledično narušava funkcije ćelijske membrane gljivice (u smislu održavanja pH i transporta hranljivih materija) dok povećani nivoi skvalena deluju toksično. Učinak je fungicidan.

Terbinafin može da interaguje sa kodeinom i dezipraminom.

## Izvori
Metildopa

**Metildopa** (L-α-*Metil*-3,4-*d*ihidr*o*ksi*p*henil*a*lanin, *Aldomet*, *Aldoril*, *Dopamet*, *Dopegit*) je alfa-adrenergički agonist (selektivan za α2-adrenergički receptore). Ona je psihoaktivni lek koji se koristi kao simpatolitik ili antihipertenziv. Ovaj lek se upotrebljava u manjoj meri od uvođenja bezbednije klase agenasa. Međutim, on se i dalje koristi u tretmanu hipertenzije i gestacione hipertenzije.

## Reference

## Povezano
Kalijum permanganat

**Kalijum permanganat** (latinski *kalium hipermanganicum*) je neorgansko hemijsko jedinjenje koje spada u grupu kalijumovih soli. Molekulska formula kalijum permanganata je KMnO4.

Pri normalnim uslovima nalazi se u čvrstom agregatnom stanju i ima gustinu 2,7 g/cm3. Gradi karakteristične plavo-ljubičaste kristale. Dosta loše se rastvara u vodi (na temperaturi 20&nbsp;°C 6,4 g u 100&nbsp;cm³). Na temperaturi preko 230&nbsp;°C razlaže se po formuli: 
: 2KMnO4 &rarr; K2MnO4 + MnO2 + O2

Kalijum permanganat je jak oksidans. Reakcija dosta zavisi od pH vrednosti rastvora. U kiselim rastvorima podleže redukciji do slabo obojenog mangan(II): 
: MnO4- + 8H+ + 5e- &rarr; Mn2+ + 4H2O

U slabim baznim i neutralnim rastvorima redukuje se do mangan dioksida, koji se izdvaja iz rastvora u obliku braon taloga: 
: MnO4- + 2H2O + 3e- &rarr; MnO2 + 4OH-

Dok se u jako baznim rastvorima redukuje do zelenog mangana (VI): 
: MnO4- + e- &rarr; MnO42-

Kalijum permanganat poseduje jake baktericidne (ubija bakterije) osobine. Zbog toga se koristi za prečišćavanje vode za piće, u mastima za dezinfekciju grla i u preparatima za dezinfekciju rana.

Vodeni rastvori kalijum permanganata u zavisnosti od koncentracije poseduju boju od svetlo crvene do tamno ljubičaste, pri čemu se boja pojavljuje već pri veoma malim količinama ovog jedinjenja.

Molarna masa kalijum permanganata je 158.04 g/mol

## Povezano
* kalijum
* mangan
* jedinjenja kalijuma

## Reference

## Vanjske veze
Alexander Petersson

**Alexander Petersson**, rođen kao **Aleksandrs Pētersons** (Riga, 2. srpnja 1980.) je latvijsko-islandski rukometaš i reprezentativac koji trenutno igra na desnoj strani, ili kao vanjski ili na poziciji krila. 

Petersson je rođen 2. srpnja 1980. u Rigi, tadašnja Latvijska SSR u obitelji germanskog porijekla. Karijeru započinje u rodnom gradu da bi od 1998. do 2003. igrao za islandski klub KR Grótta. Iz Grótte odlazi u Njemačku, gdje izmjenjuje nekoliko klubova prije nego 2012. godine prelazi u Rhein-Neckar Löwen, iz Berlina. 

Na reprezentativnoj razini, Petersson je započeo igrati za rodnu Latviju, za koju je skupio 40 nastupa, ali je nakon određenog vremena počeo igrati za Island te je ubrzo postao jedan od ključnih igrača u reprezentaciji.
Miris

**Miris** je produkt onoga što osjeti čulo njuha. Nastaje nadraživanjem mirisnih receptora koji šalju signale mozgu. Čovjek može osjetiti sedam primarnih mirisa i mnogostruko više sekundarnih mirisa, koji nastaju miješanjem različite koncentracije primarnih mirisa.
Vedran Zrnić

**Vedran Zrnić** (Zagreb, 26. rujna 1979.) je hrvatski rukometaš. Igra na poziciji desnog krila, a trenutačno je član njemačkog Gummersbacha. 

Kao član hrvatske rukometne reprezentacije osvojio je zlatnu medalju na Olimpijskim igrama u Ateni 2004. i Svjetskom prvenstvu u Portugalu 2003., te srebrne medalje na Svjetskim prvenstvima u Tunisu 2005. i Hrvatskoj 2009., ta na Europsko prvenstvo u Austriji 2010.
Barijum sulfat

**Barijum-sulfat** je neorgansko hemijsko jedinjenje hemijske formule BaSO4.

## Nalaženje
U prirodi se javlja kao barit.

## Dobijanje
Može se dobiti mešanjem rastvora neke barijumove soli i sulfata. Nastaje kao beli talog.

## Fizičko-hemijska svojstva
To je bela čvrsta supstanca. Toplota na njega ne utiče ako je ispod 1500&nbsp;°C. Veoma je slabo rastvorljiv u vodi. Međutim barijum-hidrogensulfat je umereno rastvoran u vodi, a dobija se u reakciji barijum-sulfata sa koncentrovanom sumpornom kiselinom. Kada se barijum-sulfat redukuje sa ugljenikom dobija se barijum-sulfid. Reaguje i sa natrijum-karbonatom u višku na povišenoj temperaturi:
:BaSO4 + Na2CO3 → BaCO3 + Na2SO4

## Upotreba
Upotrebljava se u proizvodnji boje (tzv. permanentno belilo). Takođe je i punilo za gumu, a koristi se i kao dodatak u proizvodnji hartije kako bi joj povećao neprozirnost i težinu.

Barijum-sulfat koristi se i kao kontrastno sredstvo u radiologiji, za vizuelizaciju gastrointestinalnog trakta. Primenjuje se kao suspenzija, pri čemu su veličina čestica i kristalni oblik veoma važni u spravljanju stabilne suspenzije. Daje se peroralno, uz odgovarajuće korigense ukusa, i to u značajnoj količini jer je neophodno adekvatno punjenje organa, ili alternativno u vidu klistira, za ispitivanja debelog creva. Barijum-sulfat je pogodno kontrastno sredstvo jer relativno velika masa barijumovog jezgra uslovljava dobru apsorpciju rendgenskog zračenja, dok je on sam gotovo potpuno nerastvoran u vodi, organskim rastvaračima, alkalijama i kiselinama. Imajući u vidu visoku toksičnost barijumovih jona, većina farmakopeja propisuje da primenjeni barijum-sulfat ne sme sadržati više od 10 ppm rastovornih barijumovih soli. Količina supstance koja se apsorbuje iz GIT-a nije merljiva.

## Reference
Đermano Senjanović (novinar)

**Đermano (Ćićo) Senjanović** (Split, 18. I. 1949. – Split, 18. IV. 2013.), hrvatski novinar i književnik. Dugogodišnji urednik humorističke rubrike *[[Slobodna Dalmacija|Slobodne Dalmacije]]* i jedan od osnivača satiričkog tjednika *[[Feral Tribune]]*. Godine 1990. osnovao je regionalnu političku stranku Dalmatinsku akciju u kojoj je bio predsjednik do izlaska iz nje 1992. Iako samodeklarirani jugonostalgičar i ljevičar, bio je dugogodišnji bliski prijatelj premijera Ive Sanadera kojega je podržao na parlamentarnim izborima 2007.

## Povezano
* *[[Feral Tribune]]*
Hovgården

**Hovgården** je bilo srednjovjekovno vikinško naselje na otoku Adelsö u Švedskoj. Otok se nalazi na jezeru Mälaren, 30&nbsp;km zapadno od današnjeg Stockholma, u općini Ekerö. Hovgården je smješten na ravničarskom području otoka, sjeverozapadno od romaničke crkve, koje odlikuje uska dolina rifta koja se proteže od sjevera do šumovitih morena na jugu. Ove povijesne livade su kultivirane u 18. stoljeću i od tada nisu mijenjane o čemu svjedoči nekoliko izvornih farmi.

Hovgården je najvjerojatnije bilo mjesto s kojega su poglavari i kraljevi upravljali prosperitivnom dolinom Mälaren. Nalazio se nasuprot najstarijeg švedskog grada Birke, preko tjesnaca na otoku Björkö, a koji je bio važno trgovačko središte koje je prometovalo robama iz Skandinavije, središnje i istočne Europe, pa čak i Bliskog Istoka. Zajedno s Birkom, Hovgården čini arheološki kompleks koji pokazuje složenu trgovačku mrežu skandinavskih Vikinga i njihov utjecaj na europsku povijest. Zbog toga su upisani na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Europi 1993. godine.

## Povijest i odlike

Sjeverno od Hovgårdena pronađeni su grobovi iz brončanog doba (oko 1,800.-500. pr. Kr.), kulture koja je opstala sve do željeznog doba (500. pr. Kr. - 800.), a koja se odlikovala poljima s pogrebnim humcima. U Hovgårdenu je iskopano 124 groba od kojih je najstariji iz rimskog doba (1.-400.), a najmlađi iz srednjeg vijeka (oko 1050.-1520.), što je dokaz o kontinuiranom stanovanju na ovom mjestu.

Sjeverno od župne crkve nalazi se pet pogrebnih humaka od kojih se tri nazivaju *Kungshögar* (*kung* je na švedskom "kralj", a *högar* na staronordijskom "humak"). Hovgården je očito bio mjesto gdje se nalazio kraljevski posjed *Kungsgård* tijekom vikinškog razdoblja (oko 800.-1050.). Arheološko istraživanje jednog od ovih humaka 1917. godine otkrilo je ostatke bogatog čovjeka koji je živio oko 900. godine, a koji je bio pokopan u čamcu, odjeven u skupocjenu odjeću, bez oružja, ali sa svojim konjima, kravama i psima.

Birka na otoku Björkö iz 8. stoljeća je bila važnim trgovačkim mjestom za luksuzne dekorativne predmete kojima je trgovala s drugim trgovačkim mjestima na Sjevernom moru i Baltiku. Na otoku Adelsö, kojeg od Birke dijeli uski tjesnac, nalazio se kraljevski dvorac Hovgården kojeg je navodno dao izgraditi kralj Svean. Birka je napuštena polovicom 11. stoljeća, ali je Hovgården ostao kraljevskim posjedom, iz mreže posjeda švedskih kraljeva poznatih kao *Uppsala öd* ("Blago Uppsale"), o čemu svjedoči kamen s runama, "Hakonov kamen" iz 1070. godine, koji navodi kako ga je podigao kralj pored kraljevskih grobova.

Kralj Magnus III. Švedski je 1270. godine na mjestu starog podigao novi dvorac od opeke *Alsnö hus*, no on je uništen još u 13. stoljeću i od tada je Hovgården izgubio svoju važnost.

## Izvori

## Vanjske veze

* Birka i Hovgården  na stranicama Švedskog ureda za nacionalnu baštinu 

### Ostali projekti
Đermano Senjanović (aktivist)

**Đermano Senjanović** (Split, 27. jul 1923 — blizina Jesenica, 19. februar 1942), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 27. jula 1923. godine u Splitu. Kao mladi trgovački radnik, bio je član URS-ovih sindikata. Godine 1939, postao je član Saveza komunističke omladine Jugoslavije. Učestvovao je, 17. decembra, u generalnom štrajku splitskih radnika povodom ubistva komuniste Vicka Buljanovića. Zbog toga je bio uhapšen. Godine 1940, ponovno je bio uhapšen, jer je ispisivao komunističke parole po gradu. Krajem iste godine, postao je član Komunističke partije Jugoslavije, a zatim sekretar Gradskog komiteta SKOJ-a u Splitu.

Posle kapitulacije Jugoslavije 1941, postao je član Gradskog vojnog komiteta, koji je imao zadatak da organizuje oružani ustanak. Učestvovao je u akcijama sakupljanja naoružanja i vojne opreme, u organizovanju udarnih grupa u Splitu i ostalo. Nakon izbijanja ustanka, učestvovao je u bombaškim akcijama usmerenih na italijanske fašiste.

Polovinom 1941. godine, u odsustvu je bio optužen zbog organizovanja ilegalnih aktivnosti u Splitu i kao organizator diverzija, koje su članovi SKOJ-a vršili protiv okupatorskih snaga. Specijalni sud ga je, zajedno sa braćom Mrduljaš i ostalim borcima, osudio na smrtnu kaznu. Uprkos tome, Đermano je i dalje rukovodio akcijama u Splitu.

Razvojem ustanka i borbi u Dalmaciji, dobivao je sve više odgovornih zadataka. Sredinom februara 1942. godine, u pećini kod sela Jesenice, prisustvovao je sastanku vojno-političkog rukovodstva Dalmacije, na kome se raspravljalo o formiranju Mosorskog partizanskog odreda. Italijanski fašisti i ustaše iz Omiša saznali su za održavanje sastanka, opkolili pećinu i blokirali ulaz. Đermano je dobio zadatak da se s još jednim borcem probije iz pećine i oslobodi ulaz. Poginuo je u probijanju izlaza, 19. februara, osiguravši ostalim borcima da se probiju na sigurno.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 24. jula 1952. godine, proglašen je za narodnog heroja. Njegovo ime je nosila današnja osnovna škola „Marjan“ u Splitu (Veli Varoš) u periodu 1970-1992.

## U popularnoj kulturi
Na Đermanu Senjanoviću se djelomično temelji fiktivni lik Papundeka u TV-seriji *[[Velo misto]]*.

## Literatura
* **[[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]**. „Partizanska knjiga“ Ljubljana, „Narodna knjiga“ Beograd, „Pobjeda“ Titograd, 1982. godina.
* Biografija na portalu ''Ratna hronika Splita 1941-1945''
Željezara Engelsberg

**Željezara Engelsberg** (švedski: *Engelsbergs bruk*) je željezara na obali jezera Åmänningen, pored mjesta Ängelsberg u općini Fagersta, 10&nbsp;km od grada Fagersta, u Grofoviji Västmanland, središnja Švedska.

Željezaru je izgradio Per Larsson Gyllenhöök (1645.-1706.) 1681. godine u blizini rudnika željeza koji je postojao od 15. stoljeća, te ju je sa svojim sinom Andersom Gyllenbergom Höökom (1674.-1757.) razvio u jednu od najmodernijih željezara u 18. stoljeću. Ranih 1700-ih tu se izgradila upravna zgrada, tri spavaonice i tri velika čekića koje je pokretala vodenica. Ovi objekti su danas jedini nedirnuti industrijski objekti iz 18. stoljeća u Švedskoj, pa čak su i osposobljeni za rad. Zbog toga je 1993. godine upisana na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Europi.

Od 1728. do 1916. godine Engelberg je pripadao obitelji Söderhielm koja ga je prodala obitelji Timm koja je njime cijelo 19. stoljeća upravljala kao obiteljskim posjedom. Engelsberg je tada bila jedna od najvažnijih željezara u svijetu koja je proizvodila željezo po kojemu je Švedska postala popularna i zbog čega je postala najveći proizvođač željeza u svijetu. Generalkonzul Axel Ax: son Johnson ga je 1916. godine uključio u koncern Avesta Jernverks, te je i danas u posjedu ove obitelji koja ga je 1970-ih obnovila uz pomoć Odbora za nacionalnu baštinu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Riksantikvarieämbetet'' opis željezare  
* ''Ekomuseum Bergslagen'' description
Tropikamid

**Tropikamid** (*Midrijacil*) je antiholinergik koji se koristi kao midrijatik.

## Stereokemija
Tropikamid sadrži stereocentar i sastoji se od dva enantiomera. Ovo je racemat, tj. Smjesa od 1: 1 (* R *) i (* S *) - oblik:

## Upotreba
Tropikamid je antimuskarinski lek koji proizvodi kratkotrajnu midrijazu (dilataciju zenica) i cikloplegiju. Primenjuje se u obliku kapi za oči. On se koristi kao sredstvo za omogućavanje lakšeg pregleda sočiva, staklastog tela, i mrežnjače. Usled njegove relativno kratke dužine trajanja (4&ndash;8 sati), on se tipično koristi tokom pregleda očiju, mada nalazi primenu i pri očnoj hirurgiji. Cikloplegijske kapi se često koriste za lečenje anteriornog uveitisa, umanjenje rizika posteriorne sinehije i umanjivanje inflamacija anteriorne komore oka.

## Reference
Salicilna kiselina

**Salicilna kiselina** ( - vrba) je beta hidroksilna kiselina formule C6H4(OH)COOH. Javlja se u formi bezbojnih kristala i slabo je rastvorljiva u vodi. Hemijski je slična aktivnoj komponenti aspirina (*acetilsalicilnoj kiselini*) i glavna je sirovina za njegovu proizvodnju.

## Biljni hormon
Salicilna kiselina je fenolni fitohormon, a ima ulogu u rastu i razvoju biljaka, fotosintezi, transpiraciji, apsorpciji i transportu jona. Takođe, indukuje specifične promene u anatomiji lista i strukturi hloroplasta. Učestvuje i u endogenoj signalizaciji, kao posrednik u odbrani biljke od patogena. Signal za odbranu od patogena se može preneti sa jedne biljke na drugu pomoću isparljivog estra salicilne kiseline, metil salicilata.

## Proizvodnja
Salicilna kiselina je organska kiselina koja nastaje biosintezom iz aminokiseline fenilalanina.

Natrijum salicilat se dobija reakcijom natrijum fenolata (natrijumove soli fenola) sa ugljen dioksidom na visokom pritisku (100 atm) i temperaturi (390 K) (tzv. Kolbe–Šmitova reakcija). Zakišeljavanjem produkta sumpornom kiselinom dobija se salicilna kiselina:

:

Ona se može se dobiti hidrolizom aspirina (acetilsalicilne kiseline) ili iz metil salicilata sa jakom kiselinom ili bazom.

## Historija

Grčki lekar Hipokrat je u 5. veku p.n.e. zabeležio da gorki prah, ekstrahovan iz kore vrbe, olakšava bolove i umanjuje groznicu. Ovaj lek se takođe spominje u tekstovima antičkog Sumera, Libana i Asirije, a koristili su je Čiroki i drugi američki starosedioci. Unutrašnja kora vrbe se koristila za smanjivanje bolova kod različitih bolesti. Edvard Ston je 1763. godine primetio da kora vrbe uspešno smanjuje groznicu.

Francuski farmaceut Henri Leru i italijanski hemičar Rafaele Pirija su 1828. godine izolovali aktivni sastojak vrbine kore, nazvan salicin (prema latinskom nazivu za belu vrbu - *Salix alba*). Pirija je dobijenu kristalnu supstancu uspeo prevesti u šećer i drugu komponentu, koja je oksidacijom dala salicilnu kiselinu.

Salicilna kiselina je takođe izolovana iz biljke *[[Filipendula|Filipendula ulmaria]]*, od strane nemačkih istraživača 1839. godine. Iako je njihov ekstrakt imao neke pozitivne učinke, izazivao je stomačne probleme kao što su iritacija, krvarenje, dijareja i smrt ako je konzumiran u velikim dozama.

## Medicinska i kozmetička upotreba

Najduže poznata upotreba salicilne kiseline je lečenje groznice, bolova i upala. Salicilna kiselina je glavni sastojak mnogih proizvoda za negu kože, kao što su proizvodi za tretman akni, psorijaze, žuljeva, keratoze i bradavica.

U modernoj medicini, salicilna kiselina i njeni derivati se koriste kao sastojci rubefacijentnih proizvoda. Na primer, metil salicilat se koristi kao liniment za olakšavanje bola u zglobovima i mišićima, a holin salicilat se topički primenjuje za olakšavanje bola uzrokovanog aftni čirevima.

## Reference

## Vanjske veze
* Bezbednosni podaci
Alkohol (razvrstavanje)

**Alkohol** može značiti:
* Alkoholi, organski spojevi s kisikom opće formule R-OH
* Etanol, najpoznatija vrsta alkohola
* Alkoholna pića
* Alkoholizam - ovisnost o alkoholu
* Alkohol 120%, računarski program program ()
Alkoholno piće

**Alkoholno piće** je piće koje sadrži etanol, koji je poznatiji pod imenom **alkohol**, iako je u kemiji etanol samo jedan od alkohola. Pića koja ne sadrže etanol se nazivaju **bezalkoholna pića**. Primjeri alkoholnih pića su: vino, pivo, rakija, medovina,....

U većini je država zabranjeno prodavati alkoholna pića osobama mlađima od zakonski određene dobi koja u Hrvatskoj iznosi 18 godina.

Sva alkoholna pića su droge, i to uglavnom po svojoj primarnoj namjeni, to jest njihova primarna namjena je intoksikacija. Tradicija proizvodnje i korištenja alkohola kao droge i intoksikanta postoji još od pradavnih vremena. S obzirom na kontroverznost takve namjene, ona se u današnjim društvima često prikriva, kao tabu, čak i na jezičnoj razini.

U većini je država zabranjeno prodavati alkoholna pića osobama mlađima od zakonski određene dobi koja u Hrvatskoj iznosi 18 godina.

## Jačina
# **Slaba** - Pivo, Prirodna Vina
# **Srednje Jaka** - Specijalna Vina
# **Jaka** - Domaće rakije (preko 30 vol. % alkohola)
# **Žestoka** - Uvozne rakije (preko 40 vol. % alkohola)

## Sirovine dobivanja
* **Voća** - Grožđe, Jabuke, Šljive, Kruške
* **Povrća** - Krumpir
* **Žitarica** - Kukuruz, Ječam, Raž, Riža

## Postupci dobivanja
* **Alkoholno vrenje** - slaba i srednje jaka alkoholna pića
* **Destilacija** - tj. sirovine u kojima je izvršeno alkoholno vrenje te jaka i žestoka pića

## Reference

## Vanjske veye

* Emerald Media Group: About 37 percent of college students could now be considered alcoholics
* Alcohol, Health-EU Portal
* International Center for Alcohol Policies — Website 
* International Center for Alcohol Policies — List of Tables 
* National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism - What Is a Standard Drink? 
* Most Widely Consumed Alcoholic Beverages
Manitol

**Manitol** je beli, kristalni šećerni alkohol sa hemijskom formulom (C6H8(OH)6). On se koristi kao osmotički diuretički agens i slab renalni vazodilatator. On je originalno bio izolovan iz sekreta crnog jasena. On se u biljkama koristi za indukovanje osmotskog stresa.

## Hemija
Manitol je šećerni alkohol. On se formira redukcijom šećera. Njegova molekulska masa je 182,17 g/mol a gustina 1,52 g/mL. Drugi srodni šećerni alkoholi su ksilitol i sorbitol. Manitol i sorbitol su izomeri. Oni se razlikuju samo po orijentaciji hidroksilne grupe na ugljeniku 2. Vodeni rastvori manitola su blago kiseli. D-Mannitol (CAS# 69-65-8) ima rastvorljivost od 22 g manitola/ 100 mL vode (25&nbsp;°C), i relativnu slatkošu od 50 (saharoza = 100). On se topi između 165 i 169&nbsp;°C (7.6 tor), i ključa na 295&nbsp;°C pri 3.5 tor.

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Spironolakton

**Spironolakton** (*Aldakton*, *Novo-Spiroton*, *Aldaktazid*, *Spiraktin*, *Spiroton*, *Verospiron*, *Berlakton*) je diuretik i antiandrogen. On se često pojednostaljeno naziva *spiro*.

Ovaj leki je sintetički 17-lakton. On je renalno kompetitivni antagonist aldosterona iz klase diuretika koji pošteđuju kalijum. On se prvenstveno koristi za lečenje zatajenja srca, ascita kod pacijenata sa oboljenjem jetre, niskoreninske hipertenzije, hipokalemije, sekundarnog hiperaldosteronizma (koji se javlja sa hepatičkom cirozom), i Konovog sindroma (primarnog hiperaldosteronizma). Sam spironolakton je slab diuretik jer deluje na distalni nefron (tubule za prikupljanje), gde se zapremina urina može samo neznatno promeniti. Međutim on se može kombinovati sa drugim diureticima da bi mu se povećala potentnost. Aproksimativno jedna osoba od stotine sa hipertenzijom ima povišene nivoe aldosterona. Kod tih osoba antihipertenzivno dejstvo spironolaktona može da nadmaši od kompleksne kombinacije drugih antihipertenziva.

Usled njegovog antiandrogenskog dejstva, on se takođe koristiti za lečenje hirsutizma. On nalazi primenu u lečenju gubitka kose i akni kod žena, i može se koristiti kao topički lek za tretman muške ćelavosti. On se često upotrebljava za tretiranje simptoma sindroma policističnih jajnika kao što su višak dlake na licu i akne. On može da bude deo terapije korekcije pola transžena.

Spironolakton redukuje telesnu produkciju testosterona i blokira testosteronske receptore, te kod muškaraca može da prouzrokuje ginekomastiju, impotencija, erektilnu disfunkciju, gubitak seksualnog nagona i druge poremećaje, kao što su gubitak mišićne mase, umor i fizička slabost, koji su generalno vezani za niske nivoe testosterona i hipogonadizam kod muškaraca. Iz tog razloga, muškarcima se tipično ne propisuje spironolakton za dugotrajnu upotrebu. Kalijumski suplementi se ne propisuju za upotrebu sa spironolaktonom jer bi to uzrokovalo hiperkalemiju, koja je potencijalno smrtonosna. Nivoi kalijuma se moraju oprezno pratiti kod muškaraca i žena tokom upotrebe spironolaktona, posebno tokom prvih dvanaest meseci i nakon povećanja doze.

## Mehanizam dejstva
Spironolakton inhibira dejstvo aldosterona putem kompeticije za intracelularne aldosteronske receptore u sistemu prikupljajućih kanala. Time se umanjuje reapsorpcija natrijuma i vode, dok se snižava sekrecija kalijuma. Spironolakton ima prilično spor početak dejstva. Potrebno je nekoliko dana da se razvije, isto tako njegovi efekti sporo iščezavaju. Razlog su steroidni putevi nakon transkripcije gena. Potrebno je nekoliko dana da bi došlo do promene genskih proizvoda (u ovom slučaju ENaC i ROMK kanali su umanjeni).

## Sinteza

## Reference

## Vanjske veze
* Spironolakton
Blaženko Lacković

**Blaženko Lacković** (Novi Marof, 25. prosinca 1980.), hrvatski rukometaš i bivši reprezentativac.

Kao član Hrvatske rukometne reprezentacije 2004. dobitnik je Državne nagrade za šport "Franjo Bučar"

Četiri godine je igrao za varaždinski Varteks, nakon čega je 2001. prešao u metkovski Metković Jambo. Rukometni klub Zagreb je administrativnim putem osporavao taj prijelaz, tako da je Lacković sezonu 2001./2002. proveo izvan igrališta. Posljedica toga je ta da Lacković nije igrao ni u domaćim, ni u europskim natjecanjima. Arbitražna komisija HRS-a nije mu dopuštala igrati za Metković. S druge strane, HRS je istovremeno na potpuno isti način dopustio registriranje Renata Sulića za Zagreb, kad je isti namjeravao razići se sa Zametom. Sve je podsjećalo na slučaj Patrika Ćavara koji se nije htio pridružiti Zagrebu, nego je otišao u konkurentski Medveščak. Sezone 2001./2002. Metković je kolo prije kraja prvenstva osigurao naslov prvaka, no metkovskom klubu je oduzeto 6 bodova uz kaznu od 16 000 kuna, zbog toga što je Blaženko Lacković prije početka sezone 2001./2002. (koja je u trenutku odluke završavala) u jednoj prijateljskoj utakmici u Sloveniji igrao za Metkovčane. Time su Metkovčani izgubili već osvojeni naslov prvaka.

Godine 2009., na Svjetskom rukometnom prvenstvu u Hrvatskoj, izabran je za najboljeg ljevog vanjskog igrača.

## Reference