open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lucije Julije Cezar III

**Lucije Julije Cezar** (*Lucius Julius Caesar*, cca. 135. pne. - 87. pne.) kome historičari ponekad dodaju naziv **III**, bio je rimski političar i vojskovođa iz vremena kasne Republike. Bio je sin Lucija Julija Cezara II i brat Gaja Julija Cezara Strabona Vopiska.

Godine 100. pne. se istakao kao jedan protivnika Saturnina, a 94. pne. je postao pretor, potom guverner Makedonije. Godine 90. pne. je za vrijeme Savezničkog rata izabran za konzula te je ratovao sa Samnitima. Iste je godine predložio *[[Lex Iulia]]*, zakon kojim se italijanskim saveznicima koji su ostali vjerni Rimu nudilo rimsko državljanstvo. Kasnije je izabran za cenzora te je nadgledao primjenu tog zakona.

Godine 87. pne. je zajedno s bratom ubijen na ulici od strane pristaša Marija. Prema Liviju su njihove odrezane glave istaknute na Forumu.

Djeca su mu bila Lucije Julije Cezar IV i Julija Antonija.

## Vanjske veze
* Livius.org: Lucius Julius Caesar
Bitka kod Fucinskog jezera

**Bitka kod Fucinskog jezera** se odigrala za vrijeme Savezničkog rata godine 89. pne. između rimskih snaga na čelu s konzulom Lucijem Porcijem Katonom na jednoj, te italijanskih pobunjenika koje su vodili Marsi na drugoj strani. Katon je pokušao zauzeti marsijski logor, ali je poražen i ubijen.

## Izvori
* A. Campanelli (ed.) 2001 Il Tesoro del lago, L'archeologia del Fucino e la collezione Torlonia
Prvi mitridatski rat

**Prvi mitridatski rat** je naziv za oružani sukob koji se između godine 89. pne. i 85. pne. između Rimske Republike i njenih saveznika na jednoj, te Pontskog Kraljevstva i pobunjenih grčkih polisa na drugoj strani. U njemu je pontski kralj Mitridat Veliki iskoristio nezadovoljstvo Grka rimskom vlašću, ali i zauzetost Rimljana Savezničkim ratom i vlastitim unutrašnjim sukobima kako bi pokušao okončati rimsku prevlast nad grčkim svijetom. Sukob, koji se isticao svojom brutalnošću i dugotrajnošću, je na kraju završen rimskom pobjedom, ali je predstavljao tek predigru za još dva mitridatska rata.
Velika carica majka Shangguan

**Velika carica majka Shangguan** (上官太皇太后) (osobno ime nepoznato) (89. pne.? - 37. pne.), također poznata kao **Carica Shangguan** (上官皇后), **Carica Xiaozhao** (孝昭皇后) i **Carica majka Shangguan** (上官太后), bila je carica, carica majka i velika carica majka iz kineske dinastije Han, odnosno supruga cara Zhaoa. Otac joj je bio Shangguan An (上官安), sin Shangguan Jiea (上官桀). Majka joj je bila kći Huo Guanga. Bila je ključna ličnost u važnim političkim događajima srednje dinastije Han, a najveći dio odraslog života je provela kao carica majka, odnosno udovica bez porodice. Obje strane njene porodice su izbrisane u masovnim pogubljenjima izvršenim kao kazna za pokušaj uzurpacije prijestolja. Predstavlja najmlađu osobu u kineskoj historiji koja je imala titulu carice majke i Velike carice majke.

## Reference

* *[[Knjiga Hana]]*, vol. 97, Part 1.
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 23, 24, 25, 27, 29.
Istopolne zajednice u Južnoafričkoj Republici

Homoseksualnost u Južnoafričkoj republici je dekriminalizovana 1970. godine, ukidanjem člana 11, zakona o polnom izražavanju. Nakon toga, u ovoj zemlji je počeo da se formira gej-pokret. LGBT organizacija Gay Love, osnovana 1984. godine, vodila je tokom 80-tih i 90-tih godina vidljivu kampanju za legalizaciju istopolnih zajednica, kao i za ukidanje aparthejda. Posle dolaska Nelsona Mendele na vlast 1994. godine, LGBT zajednici je obećano skoro donošenje zakona o istopolnim zajednicama. Ovaj zakon je izglasan 14. aprila 1996. godine, ali je ukinut 6. septembra 2000., da bi opet bio vraćen 18. Jula 2001. godine. Krajem 1999. godine je donet novi ustav, koji je eksplicitno zabranjivao diskriminaciju na osnovu seksualne orijentacije. Zakon o istopolnim zajednicama je 2. Decembra 2005. godine zamenjen zakonom o istopolnim brakovima.
Novine Horvatzke

**Novine Horvatzke** su novine koje je 1835. godine u Zagrebu pokrenuo Ljudevit Gaj s prilogom Danicom Horvatzkom, Slavonzkom y Dalmatinzkom. 1836. sa kajkavskog narječja prelaze u štokavsko, a ime im se mijenja u Ilirske narodne novine s prilogom Danicom Ilirskom.

U desetom broju književnog priloga objavljena je pjesma Antuna Mihanovića Hrvatska domovina. Kasnije pod nazivom Lijepa naša domovina postaje hrvatskom himnom. Uglazbio ju je Josip Runjanin.

## Povezano
* Ilirski pokret
Bitka kod Askula (89. pr. n. e.)

**Bitka kod [[Askulum|Askula]]** se odigrala za vrijeme Savezničkog rata godine 89. pne. između rimskih snaga pod konzulom Pompejem Strabonom na jednoj, te italijanskih pobunjenika na drugoj strani. Završila je velikom rimskom pobjedom.
Lex Plautia Papiria

**Lex Plautia Papiria (de Civitate Sociis Danda)** je bio zakon donesen u Rimu za vrijeme Savezničkog rata 89. pne. a kojim je značajno olakšano sticanje rimskog državljanstva stanovnicima italijanskih gradova u savezništvu s Rimom. Ime je dobio po Marku Plauciju Silvanu i Gaju Papiriju Karbonu, tribunima koji su ga predložili.

Svrha zakona je bila što prije okončati Saveznički rat, odnosno italijanskim saveznicima oduzeti glavni razlog zbog koga su bili dignuli ustanak. Za to su već ranije postojali presedani u obliku zakona koji su rimskim komandantima dali ovlasti da državljanstvom nagrade savezničke vojnike koji su se istakli u borbi, ali i godinu dana ranije donesen Lex Iulia. Novi zakon je, za razliku od prethodnog, omogućio da se državljanstvo ne daje kolektivno savezničkim gradovima, nego i pojedincima.

Jedna od najpoznatijih ličnosti koja se iskoristila ovim zakonom bio je grčki pjesnik Aulo Licinije Arhija, poznat i po tome što ga je branio Ciceron u postupku kojim se njegovo rimsko državljanstvo osporavalo.
 
## Vanjske veze
* The Roman Law Library, incl. ''Leges''
Prvi svijet

**Prvi svijet** je izraz kojim se u doba hladnog rata označavale države koje su, u većoj ili manjoj mjeri, opredijeljene za SAD i njene vrijednosti kao što su demokracija ili kapitalizam. Nasuprot Prvom svijetu su stajale države vezane uz SSSR, a koje su nazivane Drugi svijet. Nakon završetka hladnog rata se izraz zadržao prije svega kao suprotnost izrazu Treći svijet.

U današnjem kontekstu se pod pojmom Prvi svijet prije svega smatraju razvijene ili visokorazvijene zemlje. Uz njega je vezan i pojam zapadni svijet.

## Povezano
* Globalizacija
* Multinacionalna korporacija
* Podjela na Sjever i Jug
* Drugi svijet
* Treći svijet
* Četvrti svijet
* Digitalni jaz
Drugi svijet

**Drugi svijet** je izraz kojim su se u doba hladnog rata opisivale zemlje koje su bile politički vezane uz SSSR, odnosno NR Kinu te nastojale komunističku ideologiju sprovesti u praksu. Taj se izraz prije svega koristio kako bi ih se razlikovao od zemalja Trećeg svijeta, a manje od zemalja Prvog svijeta.

Kao sinonim se ponekad koristio i izraz Istočni blok.

## Povezano
* Prvi svijet
* Treći svijet
* Četvrti svijet
* Varšavski pakt
* SEV
* Teorija tri svijeta

## Izvori
Treći svijet

**Treći svijet** je izraz koji se razvio u hladnom ratu, a koji je označavao zemlje koje su se, u većoj ili manjoj mjeri, odbijale jasno svrstati uz jedan od dva suprotstavljena blokova, odnosno uz Prvi ili Drugi svijet. S obzirom da su najveći broj tih zemalja činile države izvan tradicionalne domene zapadnog svijeta, odnosno države stvorene procesom dekolonizacije, taj se izraz sve više koristio za "ne-zapadne" zemlje općenito. S vremenom, a pogotovo nakon završetka hladnog rata koji je dokinuo podjelu na Prvi i Drugi svijet, taj se izraz koristio kao svojevrsni eufemizam za zemlje u razvoju, odnosno pežorativni izraz kojim se opisuje ekonomska, kulturna i druga nerazvijenost u odnosu na moderni zapadni svijet. 
I to su zemlje koje su bile pod kolonijama i kasnije se dekolonizirale

## Povezano
* Jaz Sjever-Jug
* Prvi svijet
* Drugi svijet
* Četvrti svijet

## Vanjske veze

* Hans Rosling at TED 2006
Zmijuljka

**Zmijuljka** je ispunjaljka u kojoj se pojmovi upisuju vodoravno, a u posebno označenim okomitim poljima izlazi konačno rješenje.

## Pravila
* Svaki sljedeći pojam počinje posljednjim slovom prethodnog pojma (npr. agrokemij**A** – **A**nonimu**S** – **S**emestr**I** – **I**sporuk**A** itd.).
* Na kraju redaka pojmovi se zmijoliko savijaju u sljedeći redak i teku u suprotnom smjeru. U prvom retku pojmovi se prostiru slijeva nadesno, u drugom zdesna nalijevo, u trećem opet slijeva nadesno i tako do kraja lika.
* Pojmovi treba da budu opštepoznati jer nema ukrštanja kao kod križaljki pa malo poznat pojam većina rješavača neće moći riješiti.
* Počeci pojmova (i krajevi, osim kraja posljednjeg pojma) obilježeni su rednim brojevima. 
* Dužina pojmova je slobodna, tj. nije ista, niti je ograničena, ali je bolje da pojmovi budu što duži i da nisu kraći od 5 slova.
* Opisi pojmova daju se pod naslovom "S lijeva", obično iza kratkog objašnjenja kako se ispunjaljka rješava.

## Historijat
U hrvatskoj enigmatici zmijuljku objavljuje bjelovarska Osmosmjerka. Ideja i lik vjerovatno su preuzeti iz neke strane enigmatike.

Prva zmijuljka u "Osmosmjerci" objavljena je vjerovatno 1996. godine i do sredine 2010. godine objavljeno ih je preko 300.

## Izvori
* Jovan Nedić: *"Zmijuljka"*, "Osmosmjerka", X, 226, 27 – Bjelovar, 18. IV. 1999.
88. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **88. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Sule i [[Kvint Pompej Ruf (konzul 88. pne.)|Rufa]]** (ili, rjeđe, **godina 666. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 88. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
### Italija
* Saveznički rat završava rimskom vojnom pobjedom - Kvint Cecilije Metel Pij ubio Kvinta Popedija Silona (to se pripisuje i M. E. L. Livijanu). 
* Pristalice narodnog tribuna Publija Sulpicija Rufa napali konzule, ubijen sin Pompeja Rufa. 
* Prvi mitridatski rat: Nakon što je novoizabranom optimatskom konzulu Suli oduzeta komanda nad vojskom koja je trebala ići protiv Mitridata te predana popularskom prvaku Gaju Mariju, Sula odlučuje otkazati poslušnost civilnim vlastima te s vojskom maršira na Rim, započevši tako prvi građanski rat u rimskoj historiji.
* Sulin prvi građanski rat: Suline trupe ulaze u Rim i krše otpor populara na čelu tribunom Publijem Sulpicijem Rufom. Marije bježi u Afriku, dok Suli nastavaljuju pružati otpor neki gradovi kao što je Feorlì, uništen, a kasnije obnovljen od strane pretora Livija Klodija.

### Rimski ratovi
* Manije Akvilije poražen kod Protostahiona, Rimljani napuštaju Bitiniju. 
* maj - Azijska večernja, odnosno masovni pokolj Rimljana i Italijana na području Male Azije.
* Dardanci, Skordiski i Medi napadaju rimsku provinciju Makedoniju. 
* Prvi mitridatski rat: Pontski kralj Mitridat Veliki se iskrcava u Grčkoj, potičući pobunu tamošnjih polisa protiv rimske vlasti.

### Ostalo
* ove godine ili ranije - Nikomed IV od Bitinije poražen od Mitridatovih generala. 
* Egipat: Ptolemej X Aleksandar I poginuo u ratu sa bratom Ptolemejem IX Latirom koji ga nasleđuje (do 81. pne.). 
* Filon iz Larise, poglavar Akademije, pobegao iz Atine u Rim.

## Rođenja
*

## Smrti
* Publije Sulpiucije Ruf, rimski tribun (r. cca. 121. pne.)
* Mitridat II, partski kralj

## Vanjske veze
*  88 B.C. Olympiad 173.1, attalus.org
Azijska večernja

**Azijska večernja** ili **Efeška večernja** je naziv za ustanak podignut u maju 88. pne. protiv rimske vlasti na području tadašnje provincije Male Azije, a koji je rezultirao gotovo trenutnim pokoljem svih Rimljana i Italijana koji su se u trenutku njegovog izbijanja zatekli na tom području. Glavni podstrekač ustanka je bio pontski kralj Mitridat Veliki koji je u to doba ulazio u sukob s Rimom koji će eskalirati u prvi mitridatski rat. Mitridat je nastojao iskoristiti duboko nezadovoljstvo maloazijskog i grčkog stanovništva s rimskom vlašću koju je tada karakterizirala korupcija i tiranija, a sebe kroz propagandnu aktivnost prikazati kao osloboditelja.

Mitridat, koji se za sukob s Rimom pripremao godinama, pažljivo je organizirao ustanak, poslavši pisma s instrukcijama svojim pristašama u Efezu i nizu drugih maloazijskih gradova na taj način da ona svuda dođu u isto vrijeme. U njima je naloženo da se ustanak podigne točno mjesec dana nakon primitka pisma, odnosno istovremeno u svim gradovima i naseljima Male Azije. Cilj je bio spriječiti da Rimljani prime ikakvo upozorenje ili budu u prilici reagirati ili pobjeći.

Kada je ustanak izbio, rimska vlast je u jednoj noći oborena, a potom je - također po Mitridatovim instrukcijama - izvršeno pogubljenje ne samo svih zarobljenika, nego i njihovih porodica, uključujući žene i malu djecu. Prema navodima antičkih autora, u jednoj noći je tako ubijeno 80.000 rimskih državljana i drugih stranaca, iako su kasniji historičari tu brojku sveli na nekih oko 20.000.

Mitridat je inzistirao na takvoj brutalnosti prije svega iz političkih razloga, nastojeći stvoriti opravdani strah od rimske odmazde te tako spriječiti da njegovi budući saveznici kasnije budu prešli na rimsku stranu.

Kada je u Rim došla vijest o pokolju, rat protiv Mitridata je postao neizbježan, ali su zbog eskalacije sukoba među zavađenim rimskim frakcijama, odnosno kratkotrajnog građanskog rata, operacije bile odgođene. Kada je rat završen 85. pne., Rim je ponovno stekao vlast nad Malom Azijom čije je stanovništvo podvrgnuto okrutnoj odmazdi; sam Mitridat je, pak, platio tek visoku ratnu odštetu.

Izraz *Azijska večernja* ili *Efeška večernja* za ovaj događaj su dali moderni historičari, uspoređujući ga sa Sicilijanskom večernjom 1282. godine.
87. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **87. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Oktavija i Cine/Merule** (ili, rjeđe, **godina 667. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 87. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* Prvi mitridatski rat: Dotadašnji rimski konzul Kornelije Sula napušta Rim, u kome je nominalno uspostavio ustavni poredak, kako bi povratio rimsku vlast nad Grčkom od Mitridata i njegovih grčkih saveznika.
* Lucije Kornelije Cina, predstavnik populara, je preuzima upravljanje Rimom kao novi konzul.
* Rimski građanski ratovi: Gaj Marije, prognani popularski vođa, se s improviziranom robovskom vojskom iz Afrike iskrcava u luci Ostija te je razara prije nego što će s njome krenuti na Rim i preuzeti vlast zajedno s Cinom.
* Prvi mitridatski rat: Sula stiže u Grčku te otpočinje dugotrajnu opsadu pro-mitridatske Atene, dok istovremeno Luciju Liciniju Lukulu naređuje da mobilizira flotu kod rimskih saveznika u Istočnom Mediteranu.
* Proizveden Antikiterski mehanizam, koji se često opisuje kao prvi mehanički računar u historiji.
* 6. 8. - Halleyjeva kometa je u perihelu.

## Rođenja
* Lucije Manacije Plank, konzul godine 42. pne.. (približni datum) (u. cca. 15. pne.)

## Smrti
* Marko Antonije Orator, rimski političar i bivši konzul (pogubljen po naređenju Marija i Cine)
* Han Wudi, car Kine (r. 156. pne.)
* Lucije Kornelije Merula, rimski političar i svećenik (samoubistvo)
* Gnaeus Pompeius Strabo, rimski vojskovođa i otac Pompeja Velikog (bolest)
* Publije Licinije Kras, rimski političar i otac Marka Licinija Krasa (ubijen od strane Marijevih pristaša u Rimu)
Antikiterski mehanizam

Veruje se da je **Antikitera mehanizam** antički mehanički kalkulator (takođe se opisuje kao prvi „mehanički računar“) koji je služio za računanje astronomskih pozicija. Otkrio ga je 1901. godine lovac na morske sunđere u olupini potopljenog trgovačkog broda kod grčkog ostrva Antikitera, između Kitere i Krita. Datiran je u 82. pne. Analize teksta pronađenog uz mehanizam sugerišu da je aparat korišćen 15-20 godina pre toga. Tehnološki artefakti slične složenosti nisu se pojavljivali narednih hiljadu godina.

Dimenzije mehanizma su 33 cm (visina), 17 cm (širina) i 9 cm (debljina). Napravljen je od bronze i smešten u okvir od drveta. Na njemu je ispisan tekst od oko 3.000 slova, koji je dešifrovan u poslednjih par godina. Tekst je neka vrsta uputstva za upotrebu, sa odeljcima o astronomiji, geografiji i mehanici. Ostaci mehanizma sa Antikitere se čuvaju u Nacionalnom arheološkom muzeju u Atini.

Britanski naučnik i istoričar Derek de Sola Prajs objavio je 1952. godine rad u kojem je objasnio astronomsku namenu ovog mehanizma. On je zaključio da Antikitera mehanizam predstavlja simulator kretanja planeta oko Sunca i da se može nazvati prvim analognim računarom.

Aparat ima 30 sačuvanih zupčanika (pretpostavlja se da ih je ukupno bilo 37). Zubi zupčanika imaju oblik jednakostraničnog trougla. Datum bi se u mašinu uneo mehanički, a aparat bi dao podatke o položaju Sunca, Meseca i druge astronomske podatke. Nije još izvesno da li se mehanizam zasnivao na geocentričnom ili heliocentričnom principu. Imao je 3 glavna kružna indikatora, jedan napred, i dva pozadi. Prednji indikator je bio podeljen na sektore meseci godine egipatskog kalendara. Unutar njega, postojala je podela sa grčkim simbolima zodijaka. Julijanski kalendar je uveden u upotrebu 50-100 godina posle nastanka ovog aparata. Spreda su postojale bar tri kazaljke, jedna za datum, a druge dve kao indikacija položaja Sunca i Meseca. Mehanizam je dizajniran tako da uzima u obzir promenljivu ugaonu brzinu Meseca i prikazuje njegove faze na sfernom modelu.

## Napomene
Ostia Antica

**Ostia Antica** (doslovno: "Drevna Ostija") je naziv za arheološki lokalitet koji predstavlja nekadašnju glavnu luku antičkog Rima, smještenog oko 30&nbsp;km od samog lokaliteta. Drevna Ostija je bila smještena na ušću rijeke Tibar, ali se zbog stalnih nanosa mulja, kao i pada morske razine danas nalazi oko 3&nbsp;km uzvodno. Poznata je kao jedno od najvrijednijih arheoloških nalazišta s brojnim zgradama, spomenicima i artefaktima iz rimskog doba. U njenoj blizini se nalazi suvremeni grad Ostia.

## Fotografije

Datoteka:Panoramica Teatro di Ostia.jpg|U teatru.
Datoteka:OstianInsula.JPG|Ostaci stambene zgrade s početka 2. vijeka n.e., u središtu grada
Datoteka:OstiaWarehouses.JPG|Skladišta duž obale Tibra


## Eksterni linkoivi

* Ostia Antica, The Better Pompeii 
* Ancient Ostia Virtual panoramas and photo gallery  
* Ostia — Harbor City of Ancient Rome including an introduction  
* The Roman Theatre at Ostia Antica 
* Ostia Antica online! — Za posjetioce  
* Ostia Antica online!
Lucije Kornelije Merula (konzul 87. pr. n. e.)

**Lucije Kornelije Merula** (*Lucius Cornelius Merula*, ? - 87. pne.) bio je rimski političar i svećenik iz doba kasne Republike. Poznat je prije svega po tome što je bio posljednji republikanski Flamen Dialis, odnosno prvosvećenik Jupiterovog kulta.

Merula je osim toga godine 87. pne. za vrijeme građanskog rata optimata i populara od strane optimatskog Senata imenovan za konzula *suffecta*, odnosno zamjena za popularskog konzula Lucija Kornelija Cinu, prognanog iz Rima nakon sukoba s kolegom Gnejem Oktavijem. Na tom je mjestu pregovarao sa Cinom koji se uz pomoć Gaja Marija vratio u Rim. Merula je podnio ostavku, ali se ubrzo nakon toga našao na Marijevom spisku za likvidaciju. Čuvši da su protiv njega podignute lažne optužbe, preduhitrio je ubice prerezavši vene u Kapitolskom hramu.

Tako je bilo ispražnjeno prestižno mjesto *Flamen Dialisa*. Godine 83. pne. je kao njegova zamjena nominiran Marijev mladi nećak Julije Cezar, ali je ubrzo nakon toga Sula poništio nominaciju.
86. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **86. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Cine i Marija/Flaka** (ili, rjeđe, **godina 668. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 86. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* 13. 1. - Gaj Marije umire na početku svog sedmog konzulata, nasleđuje ga Lucije Valerije Flak.
* 1. 3. - Prvi mitridatski rat: Rimska vojska pod Sulom nakon dugotrajne opsade zauzima Atenu, rušeći režim pro-pontskog tiranina Aristiona.
* Prvi mitridatski rat: Bitka kod Teneda u kojoj rimska flota pod Lucijem Licinijem Lukulom nanosi odlučujući poraz pontskoj floti.
* Prvi mitridatski rat: Bitka kod Heroneje u kojoj Sulina rimska vojska nanosi veliki poraz pontskim snagama na čelu s Arhelajem.
* Prvi mitridatski rat: Suline snage nanose poraz Dardancima koji su stupili u savez sa Mitridatom.

## Rođenja
* 1.10. – Salustije, rimski historičar (u. 34. pne.)

## Smrti
* 13.1. – Gaj Marije, rimski vojskovođa i političar (r. 157. pne.)
* iza 1. marta – Aristion, atenski filozof i tiranin
* Sima Qian, kineski historičar (r. 145. pne.)

## Vanjske veze
* 86 B.C. Olympiad 173.3 at attalus.org.
Lucije Kornelije Cina

**Lucije Kornelije Cina** (*Lucius Cornelius Cinna*, ? - 84. pne.) je bio rimski političar iz doba kasne Republike, najpoznatiji po tome što je nakon smrti Gaja Marija postao vođa stranke populara te četiri puta uzastopce vršio dužnost konzula, stvorivši tako osobnu diktaturu pod krinkom institucija Republike. Prilikom pokušaja da vojnim pohodom eliminira Sulu - jedinog preostalog protivnika - među njegovim vojnicima je izbila pobuna u kojoj je ubijen.

Često se navodi da je *dominatio Cinnae*, odnosno Cinin režim, bio uzor mladom Juliju Cezaru za njegove političke planove. Mladi Cezar se oženio za Cininu kći Korneliju Cinilu.
Lucije Munacije Plank

**Lucije Munacije Plank** (*Lucius Muantius Plancus*, Tibur, cca. 87. pne. – Gaeta, cca. 15. pne.) bio je rimski političar iz vremena prijelaza Republike u Carstvo, poznat kao jedan od dvojice posljednjih cenzora.

O njegovom ranom životu se malo zna, osim da je kao oficir služio u Cezarovoj vojsci za vrijeme galskih i građanskog rata. U vrijeme Cezarove smrti 44. pne. je služio kao guverner Galije. U sukobu među bivšim cezarovcima je stao na stranu Marka Antonija, a godine 42. pne. je pod Drugim trijumviratom izabran za konzula. Antonija je pratio na njegovom neuspjelom pohodu protiv Parta 40. pne. poslije čega je prešao na stranu Oktavijana. Navodi se kako je upravo Plank predložio Oktavijanu da uzme naslov *Augustus* umjesto Romul.

Godine 22. pne. je August nakon dugo vremena odlučio popuniti prazno mjesto cenzora, i za to odabrao Planka. Međutim, ta je funkcija s vremenom izblijedila iz sjećanja i izgubila autoritet, pa je nakon Plankovog mandata ukinuta.

## Reference
Potpisani

**„Potpisani“** je srpska andergraund televizijska serija, snimljena u samostalnoj i nezavisnoj produkciji MK Art Studija 2007.,2008. i 2010. godine. Premijerno je emitovana na beogradskoj ART televiziji početkom 2009. godine. Serija predstavlja parodiju na kultnu jugoslovensku seriju „Otpisani“ i kao takva prati komične avanture mladih ilegalaca u okupiranom Beogradu za vreme Drugog svetskog rata. Serija je 2010. godine dobila i nastavak - „Podbradak potpisanih“.

Scenario i režiju serije potpisuje Marko Kovač.

## Spisak epizoda
Serija ima 10 epizoda od kojih su samo prve tri snimljene i emitovane, dok se za snimanje ostalih epizoda čekaju malo povoljniji uslovi. Spisak epizoda i datum premijernog emitovanja:

# **Telefonska centrala** - 25. januar 2009. 
# **Šifra** - 1. februar 2009. 
# **Voz** - 3. januar 2011. 
# **Paja Šiškebab** - 
# **Mobilizacija** -
# **Logor** - 
# **Garaža, osveta i još ponešto** -
# **Treger** -

## Uloge

## Vanjske veze
* 
* Trejler prve epizode (YouTube)
* Zvanični sajt serije
Erotomanija

**Erotomanija** je poremećaj u kojem je glavni simptom patološki snažna opsednutost erotikom, preterana i neukrotljiva seksualna strast prema osobama suprotnog pola. Postoje dva oblika erotomanije: nimfomanija i satirijaza.

**Erotomanska deluzija** je deluzionalni poremećaj u kome pojedinac razvija osećaj idealizovane ljubavi ili seksualne privlačnosti prema drugoj osobi koja ne uzvraća. Obično je subjekt deluzije neka za određenu ličnost nedostupna osoba, npr. filmska zvezda, fudbaler, estradna zvezda ili političar i sl.
Г

Slovo **Г** je četvrto slovo ćirilice. Nastalo je preuzimanjem slova Gama iz grčkog alfabeta.

U staroslovenskoj azbuci ime slova je , što znači »pričati«.

U ćiriličkom brojevnom sistemu, slovo ⟨g⟩ ima vrednost broja 3.

## Upotreba

Nalazi se na četvrtom mestu kod svih jezika koji koriste ćirilicu i najčešće predstavlja zvučni velarni ploziv, .

### Južnoslovenski jezici
U književnom srpskom, bugarskom i makedonskom, takođe predstavlja zvuk (). Ponekad, kao posledica brzog govora, u srpskom jeziku slovo ⟨g⟩ se izgovori kao /ɣ/, /ɦ/ ili pak /k/.

### Ruski jezik
Slovo ⟨g⟩ u književnom ruskom jeziku predstavlja (), sem kada je obezvučeno, pa pređe u /k/ na kraju reči ili pre bezvučnog suglasnika, i predstavlja /ɡʲ/ pred prednjonepčanim suglasnikom. U južnom ruskom dijalektu, taj glas se izgovara kao /ɣ/, i ponekad kao /ɦ/ u mestima blizu granice sa Ukrajinom i Belorusijom.

Prihvatljivo je izgovarati ⟨g⟩ u nekim ruskim rečima kao /ɣ/ (koje se ponekad naziva i »ukrajinsko g«): Бог, богатый, благо, Господь, ali ne slažu se svi sa tim. Taj zvuk se uglavnom smatra nestandardnim i dijalektskim u ruskom, i izbegava ga većina obrazovanijih Rusa. Reč »bog« se u nominativu uvek izgovara kao /box/.

U genitivskim nastavcima -ogo, -ego, ⟨g⟩ predstavlja /v/, kao i u reči segodnя (»danas«, od dvaju reči: sego i dnя).

U rečima мягкий i лёгкий se ⟨g⟩ izgovara kao /h/ ispred slova ⟨k⟩.

Na početku reči evropskog porekla gde bi se očekivalo ⟨h⟩, stavlja se ⟨g⟩ iz istorijskih razloga, npr., reč heroj:  → .

### Ukrajinski
U ukrajinskom jeziku, slovo ⟨g⟩ predstavlja /ɦ/.

I u ukrajinskom, glas /ɡ/ je prisutan samo u posuđenicama i zapisuje se slovom ⟨G⟩ sa kvačicom (Ґ&nbsp;ґ).

I u ukrajinskom, i u beloruskom, ⟨g⟩ se zove »he« i transribuje se kao ⟨h⟩.

### Beloruski
U beloruskom, ovo slovo se izgovara kao /ɣ/ ili kao nešto mekše /ɣʲ/.

Kao i u ukrajinskom, i u beloruskom, /ɡ/ je prisutno samo u posuđenicama, ali zapisuje se kao digraf ⟨kg⟩.

I u beloruskom, i u ukrajinskom, ⟨g⟩ se zove »he« i transribuje se kao ⟨h⟩.

### Neslovenski jezici
U velikom broju neslovenskih jezika koji se pišu ćirilicom, ⟨g⟩ može predstavljati i /g/ i /ʁ~ɣ/, s time da se drugi primer uglavnom koristi u turskim jezicima i ugrofinskim jezicima.

## Vidi još
* G 

## Izvori
Д

Slovo **Д** je peto slovo ćirilice. Nastalo je preuzimanjem slova delta iz grčkog alfabeta.

U staroslovenskoj azbuci ime slova je .

U ćiriličkom brojevnom sistemu slovo Д ima vrednost broja 4.

## Upotreba

Najčešće predstavlja zvučni zubni ploziv, , sem kada se u ruskom jeziku nađe na kraju reči i pred bezvučnim suglasnikom, gde prelazi u () i kada stoji ispred palatalizirajućeg samoglasnika, gde prelazi u .

## Povezano
* D

## Reference
Bitka kod Heroneje (86. pr. n. e.)

**Bitka kod Heroneje** se odigrala u Beotiji za vrijeme prvog mitridatskog rata godine 86. pne. između rimske vojske pod Sulom na jednoj, te pontske vojske pod Arhelajem na drugoj strani. Završila je rimskom pobjedom, iako se rat nastavio još godinu dana.
Aristion

**Aristion**, a po nekim izvorima Atenion (? - Atena, mart 86. pne.) je bio grčki filozof i političar, poznat po tome što je u Ateni za vrijeme prvog mitridatskog rata svrgnuo tadašnju pro-rimsku oligarhiju i umjesto nje zaveo vlastitu pro-mitridatsku tiraniju.

O njegovom ranom životu, kao i o imenu, postoje proturječni podaci. Prema jednima je bio sljedbenik peripatetičke, a prema drugima epikurejske škole. U svakom slučaju, stekao je ugled poučavajući filozofiju u Meseni i Larisi te se vratio u Atenu kao bogat i ugledan čovjek. Atenske vlasti su ga, pak, poslale kao ambasadora pontskom kralju Mitridatu, koji se baš tada pripremao za sukob s Rimom. Mitridat i Aristion su se brzo sprijateljili i pronašli zajednički jezik, te je Aristion sudjelovao u njegovoj propagandnoj kampanji koja je za cilj imala potaknuta panhelenski ustanak protiv rimske vlasti. Upravo zahvaljujući Aristionu, atensko javno mnijenje se okrenulo protiv Rima.

Godine 88. pne. Aristion se vratio u Atenu, te uz pomoć Mitridata preuzeo vlast. Njegov je režim, prema navodima antičkih pisaca, obilježila velika okrutnost. Atenskim trupama pod Apelikonom iz Teosa je naredio da opljačkaju hram u Delosu. Godine 87. pne. su pod zidine Atene došle rimske trupe pod Sulom i započele dugotrajnu i mukotrpnu opsadu. Ona je završila 1. marta 86. pne. kada su rimske snage na juriš zauzele grad i maskakrirale žitelje. Aristion se pokušao skloniti u Akropoli, ali su ga Rimljani tamo zarobili, a potom pogubili. Antički izvori navode da je upravo zbog skrnavljenja Ateninog hrama Sula kasnije umro bolnom smrću.
Arhelaj (general)

**Arhelaj** (lat. *Archelaus*, kraj 2. i početak 1. vijeka pne.) bio je pontski vojskovođa poznat kao komandant vojske kralja Mitridata VI. Eupatora u prvom mitridatskom ratu. Godine 87. pne. se s vojskom iskrcao u Grčkoj te protjerao rimski garnizon iz luke Pirej. Kada je iste godine pred Atenu došla Sulina vojska, bio je prisiljen povući se u Beotiju. Tamo je poražen kod Heroneje 86. pne. i Orhomena . Poslije mira sa Sulom 85. pne., Mitridat ga je osumnjičio za izdaju i on je prešao ka Rimljanima.
Bravo!

**Bravo**, stilizirano kao **bravo!** (do studenoga 2022. **Narodni radio**) hrvatska je radio stanica s državnom koncesijom na čijim službenim stranicama stoji da domaća glazba i pregledi aktualnih informacija čine okosnicu programa.

## O radiju
Bravo je privatna radio postaja s nacionalnom pokrivenošću. Od samog početka emitiranja (1997.) pa sve do danas Narodni odnosno Bravo je jedna od najslušanijih radio-stanica.

Postaja se reklamira putem ostalih medija kao radio postaja koja emitira isključivo "domaću glazbu", no zastupljeni su i glazbenici s prostora bivše Jugoslavije izuzev glazbenika iz Slovenije i Kosova.

Na području cijele Hrvatske Bravo emitira program preko FM frekvencija.

Među vlasnicima Narodnoga radija su se nalazili poznati pjevači Miroslav Škoro i Marko Perković Thompson, a danas je u vlasništvu Katijana Knoka.

## Izvori

## Vanjske veze
* Službena stranica
Bitka kod Teneda

**Bitka kod Teneda** je pomorska bitka koja se za vrijeme prvog mitridatskog rata godine 86. pne. odigrala između rimske flote pod Lukulom i pontske flote pod Neoptolemom. Završila je rimskom pobjedom, te tako, između ostalog, olakšala operacije Suline rimske vojske protiv pontskih snaga i pobunjenih polisa u Grčkoj.
85. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **85. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva [[Lucije Kornelije Cina|Cine]] i [[Gnej Papirije Karbon|Karbona]]** (ili, rjeđe, **godina 669. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 86. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Gaj Flavije Fimbrija izazvao pobunu u vojsci i ubio u Nikomediji Lucija Valerija Flaka.
* Prvi mitridatski rat – Bitka kod Orhomena u kojoj rimska vojska pod Sulom nanosi odlučujući poraz pontskoj vojsci pod Arhelajem.

## Rođenja
* Marko Junije Brut, rimski političar najpoznatiji kao vođa zavjerenika koji su ubili Julija Cezara (približni datum) (u. 42. pne.)
* Acija Balba Cezonija, nećaka Julija Cezara i majka Oktavijana Augusta (u. 43. pne.)
* Tiberije Neron, otac rimskog cara Tiberija (u. 33. pne.)

## Smrti
* Gaj Julije Cezar Stariji, rimski političar, poznat kao otac Julija Cezara (r. cca. 140. pne.)

## Vanjske veze
* 85 B.C. Olympiad 173.4. attalus.org
Bitka kod Orhomena

**Bitka kod Orhomena** se odigrala za vrijeme prvog mitridatskog rata godine 85. pne. između rimskih snaga pod Sulom i pontskih snaga pod Arhelajem. Bitka je završila rimskom pobjedom, a nju je Sula iskoristio kako bi rat okončao sklapanjem mira s pontskim kraljem Mitridatom Velikim.

## Reference
Gaj Julije Cezar (prokonzul)

**Gaj Julije Cezar** (*Gaius Julius Caesar*, cca. 140. pne. - 85. pne.) bio je rimski plemić i političar iz doba kasne Republike, najpoznatiji kao otac Julija Cezara.

Cezar je bio oženjen za Aureliju Kotu, s kojom je imao dvoje djece - sina Julija i kći Juliju. Njegova sestra je, pak, bila udana za popularskog vođu Gaja Marija čijoj je stranci i sam pripadao. Brat Sekst je, pak, izabran za konzula godine 91. pne.

Cezarov *[[cursus honorum]]*, odnosno politička karijera je poznata, iako historičari ne mogu odrediti precizne datume. Počeo je kao komesar kolonije Cercina, potom je bio vojni tribun, kvestor, pretor, a na kraju prokonzul u Aziji.

Pred kraj života se posvetio odgoju svog sina, kome je kao tutora unajmio Marka Antonija Gnifona, jednog od najpoznatijih oratora svog vremena. Godine 85. pne. je iznenada umro oblačeći cipele. Oporukom je najveći dio svog imanja ostavio mladom Cezaru, ali je ono konfiscirano kada je u Rimu diktaturu zaveo Sula.

## Porodica

## Vanjske veze
* Livius.org: Gaius Julius Caesar (sr.)
Acija Balba Cezonija

**Acija Balba Cezonija** (*Atia Balba Caesonia*, 85. pne. - august/septembar 43. pne.) je bila rimska plemkinja u doba kasne Republike, najpoznatija kao majka prvog cara Augusta.

Acija je bila kći Julija Cezarove sestre Julije Cezaris, te pretora Marka Acija Balba po kome je dobila ime.

Acija se prvi put udala za Gaja Oktavija, rimskog senatora i guvernera Makedonije. S njim je imala sina Oktavijana - kasnije poznatog kao August - i kći Oktaviju Mlađu, buduću suprugu Marka Antonija. Godine 59. pne. muž joj je umro na putu za Rim. Ponovno se udala za Lucija Marcija Filipa, koji je kasnije bio poznat kao Cezarov pristaša. Filip i Acija su pažljivo odgajali svoju djecu.

Prema Tacitu se Acija isticala svojom pobožnošću i skromnošću, a Svetonije navodi kako je pred Oktavijanovo rođenje imala brojne neobične snove i vizije, koje joj je Nigidije Figul protumačio kao znak da će se roditi "vladar svijeta".

Nakon što je Cezar odredio Oktavijana za svog nasljednika, Acija ga je, zabrinuta za njegov život, bez uspjeha pokušala nagovoriti da se odrekne te časti. Umrla je za vrijeme sinovljevog prvog konzulskog mandata. Filip se poslije oženio za jednu od njenih sestara.

## U popularnoj kulturi
Od prikaza Acije u likovima fikcije najpoznatijim je onaj u anglo-američkoj TV-seriji *[[Rome (TV serija)|Stari Rim]]* gdje je njen lik nosio ime Acija od Julijevaca, a tumačila ga Polly Walker. Taj lik je proizvod fikcije i ima vrlo malo zajedničkog sa stvarnom Acijom, što su priznali i sami tvorci serije, ustvrdivši kako je za predložak više služio lik njene daleko zloglasnije suvremenice Klodije.

## Vanjske veze
* A portrait bust of Atia can be seen under the fourth section: Parents.
84. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **84. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Karbona i Cine** (ili, rjeđe, **godina 670. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 84. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* U gradu Dardanu između Rimljana i pontskog kralja Mitridata sklopljen Dardanski mir čime završava prvi mitridatski rat, a što Suli, komandantu rimske vojske na Istoku, omogućava početak priprema za novi marš na Rim.

## Rođenja
* Katul, rimski pjesnik (približan datum) (u. cca. 54. pne.)
* Surena, partski vojskovođa (u. 52. pne.)

## Smrti
* Lucije Kornelije Cina, rimski konzul, ubijen od strane vlastitih pobunjenih vojnika
Surena

**Surena** (84. - 52. pne.) je iranski vojskovođa iz partske dinastije u vrijeme vladavine Oroda II.

Plutarh opisuje Surenu kao „*ekstremno naočitog čovjeka koji je prema mnogočemu prvi iza kralja, dok se nijedan Part ne može mjeriti s njim u pogledu hrabrosti i sposobnosti*“. Riječ *Suren* na avestičkom jeziku znači „snažan“. Godine 54. pne. Surena je vodio Orodove trupe u bitku za grad Seleukiju. Poslije pobjede Surena je postao glavnim kandidatom za naslijednika prijestolja (Orod je prethodno smijenio Mitridata III.). Godinu dana poslije, Rimljani na čelu s Markom Krasom prešli su zapadne granice Partske Monarhije s ciljem teritorijale ekspanzije. Orod je potom poslao svoju tešku konjicu pod zapovjedništvom Surene da im se suprostavi. Dvije vojske susrele su se u bitci kod Kare (pokraj grada Harana u današnjoj Turskoj), gdje se partska vojna oprema pokazala superiornijom od rimske i omogućila pobjedu nad brojčano nadmoćnijim Rimljanima. Vojni uspjeh Parta bio je sramotan za Rimljane koji su pretrpjeli gubitke od 20.000 mrtvih i 10.000 zarobljenih, te je uzrokovao veliko samopouzdanje kod istočnih naroda koji su se suprostavljali rimskoj hegemoniji. Zbog straha i ljubomore na uspjeh generala Surene protiv rimske vojske, partski kralj Orod II. dao ga je pogubiti. Pretpostavlja se kako je Suren inspiracija legende iz iranske mitologije o heroju Rostamu.

## Povezano
* Bitka kod Kare
* Marko Licinije Kras
* Partska Monarhija

## Izvori

## Vanjske veze
* Iran Chamber: General Surena - heroj bitke kod Harana
* Surena (Livius.org)
;Ostali projekti
83. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **83. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Azijatika i Norbana** (ili, rjeđe, **godina 671. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 83. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* Rimski vojskovođa Sula se sa svojom vojskom iz Grčke iskrcava u Italiju započevši tako Drugi građanski rat Rimske Republike. U bitci na planini Tifati tuče popularsku vojsku pod Gajem Norbanom.
* Lucije Linije Murena, rimski guverner Azije, napada Pont izazvavši tako drugi mitridatski rat.
* Jupiterov hram (Jupiter Capitolinus) u Rimu je pogođen požarom u kome gori zbirka Sibilskih knjiga.

## Rođenja
* Marko Antonije, rimski političar (približni datum) (u. 30. pne.)
* Julija, kći Julija Cezara i Kornelije Cine (približni datum) (u. 54. pne.)

## Smrti
*
Jupiterov hram

**Jupiterov hram** je naziv za hram posvećen rimskom bogu Jupiteru. Pod time se mogu podrazumijevati:
* Hram Jupitera (Kapitol) u Rimu
* Hram Jupitera (Pompeji)
* Hram Jupitera (Split)
Bitka na planini Tifati

**Bitka na planini Tifati** se odigrala za vrijeme Drugog rimskog građanskog rata godine 83. pne. između optimatskih snaga pod Sulom i popularskih snaga pod konzulom Gajem Norbanom. U njoj je Sula odnio pobjedu.
Gaj Norban

**Gaj Norban** (Gaius Norbanus, ? - 82. pne.) je bio rimski političar i vojskovođa iz doba kasne Republike, poznat kao jedan od prvaka stranke populara.

Na početku karijere se istakao kao sljedbenik Gaja Marija, ali i beskrupuloznošću i sposobnošću da mase podstiče na nasilje. Godine 103. pne. je kao tribun uspješno izrekao optužnicu protiv Kvinta Servilija Cepiona, koji je na osuđen zbog katastrofe kod Arauzija i protjeran iz Rima. Sam Norban je oko deset godina kasnije optužen za izdaju zbog nasilja koje se dogodilo na Cepionovom suđenju, ali ga je uspješno obranio Marko Antonije Orator.

Za vrijeme građanskog rata je izabran za konzula te je godine 83. pne. vodio popularsku vojsku, ali je poražen od Sule na planini Tifati te od Cecilija Metela Pija kod Faventije. Nakon ulaska Sule u Rim je pobjegao na Rodos te tamo izvršio samoubistvo, dok su lokalne vlasti raspravljale da li da ga izruče Suli.

## Izvori
* Theodor Mommsen, *Historija Rima*, bk. iv. ch. v.;
* A. H. J. Greenidge, *Historija Rima*.
Tiberije Klaudije Neron (pretor 42. pr. n. e.)

*Ne miješati sa sinom [[Tiberije]]m ili unukom [[Germanik]]om, čije je ime također bilo 'Tiberije Klaudije Neron'.*

**Tiberije Klaudije Neron** (*Tiberius Claudius Nero*, cca. 85. pne. - 33. pne.) bio je rimski plemić i političar iz doba prijelaza Republike u Carstvo, najpoznatiji kao otac cara Tiberija.

Pripadao je jednoj od najstarijih i najuglednijih rimskih porodica, te bio neposredni potomak slavnog državnika Apija Klaudija Slijepog. Otac mu je bio Druz Klaudije Neron, jedan od Pompejevih saveznika i pomoćnika. Klaudije je, kao i većina članova njegove porodice, bio optimat i republikanac.

Usprkos toga se 40-ih pne. priključio Cezaru i kao kvestor komandirao njegovom flotom u Aleksandrijskom ratu, postigavši pobjedu nad Egipćanima, a za što je nagrađen od Cezara. Usprkos toga je nakon Cezarovog ubistva 44. pne. javno hvalio njihove ubice i predlagao da im Republika oda počast. Usprkos toga, izbjegao je proskripcije Drugog trijumvirata, te je godine 42. pne. služio kao pretor. U isto vrijeme se vjenčao za Liviju Druzilu koja će mu 16. novembra 42. pne. roditi sina Tiberija.

Protiv Oktavijana se okrenuo za vrijeme Fulvijinog rata kada je bez uspjeha pokušao podržati Lucija Antonija. Nakon Lucijevog poraza se sklonio na Siciliju kod Seksta Pompeja, a potom otišao kod Marka Antonija. Kada su se 40. pne. Oktavijan i Antonije pomirili, Tiberije Neron se vratio u Rim.

Godine 39. pne. je Oktavijan prvi put sreo u Liviju i odmah se zaljubio u nju. Zbog toga se Oktavijan razvio od svoje prve supruge Skribonije, te nagovorio Tiberija da se razvede od Livije, iako je bila trudna s drugim djetetom. Livija se potom vjenčala s Oktavijanom, a na vjenčanju je bio i sam Tiberije Neron. Kada je Livije rodila Nerona Klaudija Druza, on je otišao živjeti s biološkim ocem i bratom.

Kada je Tiberije Neron godine 33. pne. umro oba sina su otišla živjeti kod majke i očuha.
Azija (rimska provincija)

**Azija** (), poznata i kao **Azijana** () bila je rimska provincija smještena na području zapadne Male Azije. Od vremena Augusta je bila senatska provincija na čelu s prokonzulom, a taj je režim ostao sve do 211. Provincija Azija je osnovana od teritorije bivše klijentske Pergamske kraljevine, pošto ju je njen poslednji kralj Atal III zaveštao Rimljanima.

Ukinuta je Dioklecijanovim reformama početkom 3. vijeka, kada je njena teritorija podijeljena na sedam manjih provincija.

## Vanjske veze
* Asia Minor
Lucije Licinije Murena

**Lucije Licinije Murena** (*Lucius Licinius Murena*, prva polovica 1. vijeka pne.) bio je rimski vojskovođa i političar iz doba kasne Republike.

Murena je karijeru počeo kao oficir u Sulinoj vojsci za vrijeme prvog mitridatskog rata. Nakon završetka rata, a prije nego što se vratio u Italiju kako bi vodio građanski rat, Sula mu je ostavio dvije legije s kojima je trebao čuvati Aziju. Odatle je, godine 83. pne. pokrenuo pohod na Pont tvrdeći da Mitridat Veliki priprema vojsku za novi rat. Drugi mitridatski rat je završio rimskim porazom, ali bez trajnih posljedica, uključujući i one po samog Murenu. Murena se kasnije iskupio kao Lukulov legat u trećem mitridatskom ratu.

Godine 65. pne. je izabran za pretora te je stekao popularnost raskošnim igrama. Poslije je postavljen za guvernera Transalpinske Galije gdje se istakao čestitošću.

Godine 62. pne. je izabran za konzula, porazivši Servija Sulpicija. Gubitnik ga je potom optužio da je izbore dobio podmićivanjem, a na njegovu stranu su stali Katon Mlađi i Servije Sulpicije Ruf. U Mureninu obranu su, pak, stali Marko Licinije Kras, Kvint Hortenzije i Ciceron. Proces je završio oslobađajućom presudom, iako historičari vjeruju da su optužbe imale osnova.

## Izvori
* Cicero, *The correspondence of M. Tullius Cicero*, Volume 1, Edition 2 1885 (Google Books)
Drugi mitridatski rat

**Drugi mitridatski rat** se vodio u Maloj Aziji od 83. pne. do 81. pne. između rimskih snaga pod guvernerom Lucijem Licinijem Murenom i Pontskog Kraljevstva pod Mitridatom Velikim. Započeo je Mureninim napadom na Pont, kasnije opravdanim navodnom Mitridatovom mobilizacije nove vojske u svrhu revanša za nedavno izgubljeni prvi mitridatski rat. Rimska je vojska tada doživjela neuspjeh, ali je trajne posljedice spriječila Sulina diplomatska intervencija kojom su se obje strane povukle na svoju stranu granice. Uslijedio je desetogodišnji mir prekinut izbijanjem trećeg mitridatskog rata.

## Reference
Kornelija Cinila

**Kornelija Cinila** (*Cornelia Cinnilla*, 94. pne.– 69. pne. ili 68. pne.), također poznata kao **Kornelija Cina Mlađa** (*Cornelia Cinna minor*) bila je rimska plemkinja iz doba kasne Republike, najpoznatija kao prva supruga Julija Cezara.

Bila je kći Lucija Kornelija Cine, prvaka rimskih populara i najuticajnijeg političara Rima 80-tih pne. Za Cezara, koji je tada imao 18 godina, se udala u dobi od 13 godina i ubrzo nakon toga mu je rodila kći Juliju. Iako je brak bio političke prirode, Cezar je nakon dolaska optimatskog vođe Sule riskirao svoj život odbivši diktatorovo naređenje da se razvede od Julije. Umrla je deceniju i pol kasnije pri porođaju.

## Reference
Julija Cezaris (kćer Julija Cezara)

**Julija Cezaris** (, klasični latinski: IVLIA•CAESARIS, 83. ili 82. pne. - 54. pne.) bila je rimska plemkinja iz doba kasne Republike, poznata kao najstarija kći Julija Cezara te supruga njegovog saveznika, a kasnije glavnog suparnika Pompeja. Antički izvori je opisuju kao ženu izuzetne ljepote i moralnih kvaliteta.

Rodila se kao kći Cezara i njegove prve supruge Kornelije Cinile. Otac ju je godine 59. pne. dao za suprugu Pompeju čime je cementiran Prvi trijumvirat. Iako je brak bio političke prirode, a muž od nje stariji 23 godine, antički izvori ga navode kao sretan, odnosno da su se obje supružnika iskreno voljeli. Pompej je navodno bio toliko zaljubljen u svoju suprugu da je razmišljao da se povuče iz politike kako bi što više vremena provodio s njom; time se objašnjava i njegova odluka da, usprkos toga što je imenovan za guvernera Hispanije, ostane u Rimu i upravne poslove obavlja preko posrednika.

Kada je godine 55. pne. prilikom izbora za edile došlo do nereda, Pompejeva odjeća je poprskana krvlju nekih od sudionika. Kada je Pompej preko roba poslao odjeću da se opere u kući, Julija je, tada trudna, pomislila da joj je muž mrtav i dobila spontani pobačaj. Od toga se nikada nije oporavila, a kada je sljedeće godine zatrudnila, umrla je pri porođaju. Pompej je bio shrvan bolom, ali su političke posljedice po Republiku bile još gore - Julijina smrt je prekinula vezu sa Cezarom, učinivši novi građanski rat gotovo neizbježnim.

## Portreti u fikciji
Julija se pojavljuje kao lik u Danteovoj *[[Divina Commedia|Božanstvenoj komediji]]*, gdje je smještena u Limbo, odnosno prvi krug Pakla, određen za kreposne pogane.

Osim toga se pojavila i kao lik u američkoj TV-miniseriji *[[Julius Caesar (miniserija)|Julije Cezar]]* iz 2002. godine gdje ju je tumačila italijanska glumica Nicole Grimaudo.

Njen lik se također pojavljuje na samom početku anglo-američke serije *[[Rome (TV serija)|Stari Rim]]*, gdje je navedeno da je umrla 52. pne. - dvije godine kasnije nego u historiji.
Fikcija

**Fikcija** predstavlja pričanje priča koje nisu u potpunosti bazirane na činjenicama. Bolje rečeno, fikcija je forma izmešljene naracije, jednog od četiri glavna retorička načina. Iako riječ *fikcija* potiče iz latinske riječi *fictio*, "formirati, stvoriti", fiktivni radovi ne trebaju upotpunosti biti nestvarni, te mogu uključivati stvarne ljude, mjesta i događaje. Fikcija može biti pismena ili usmena. Iako svaka fikcija nije nužno umjestnička, fikcija se smatra kao forma umjetnosti i/ili zabave.

## Povezano
* Fiktivni lik
* Pseudohistorija

## Izvori

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*