Zakonski status istopolnih parova

Istopolni parovi imaju različit zakonski status u različitim državama. Trenutno (maj 2013.) 14 država u svetu priznaje istopolni brak, i to: Holandija, Belgija, Španija, Južna Afrika, Kanada, Norveška, Švedska, Portugal, Island, Argentina, Danska, Novi Zeland, Urugvaj i Brazil. Pored njih, 14 američkih saveznih država takođe priznaje istopolne brakove, kao i nekoliko država u Meksiku te Teritorija glavnog grada u Australiji. Brojne druge države i regioni priznaju druge oblike zakonski priznatih istopolnih parova, kao što su registrovano partnerstvo, građanska zajednica, građansko partnerstvo i slično. Pitanje priznavanja istopolnih parova i posebno istopolnih brakova je još uvek kontroverzno u mnogim društvima i nekoliko država je postavilo zakonsku ili ustavnu zabranu za donošenje zakona o istopolnim brakovima i/ili partnerstvima.

## Zakonske promene
### Omogućavanje zajednica
Prvi zakon o registrovanim istopolnim partnerstvima je usvojen u Danskoj u junu 1989. Pre toga, nekoliko država je donelo zakone o neregistrovaniom kohabitacijama istopolnih parova. Nakon Danske, nekoliko drugih, uglavnom evropskih država, donelo je zakone kojima su priznate različite forme istopolnih partnerstava.

Prva država koja je priznala istopolne brakove je bila Holandija. Zakon je donet u decembru 2000, a stupio je na snagu 2001. Nakon Holandije, istopolne brakove je priznalo još 11 država.

**Napomene:**
* (1) Zamenjeni zakonima o istopolnim brakovima.
* (2) Španski senat je stavio veto na zakon, ali je donji dom ukinuo veto.
* (3) veto ukinut
* (4) proglašen neustavnim
* (5) Prema ustavu Švedske, kralj je šef države, ali nema ovlašćenja da potpisuje i stavlja veto na zakone izglasane u parlamentu.

### Ustavne zabrane istopolnih brakova i/ili zajednica
Kao odgovor na pojavu istopolnih brakova i drugih vrsta zajednica, neke države su donele ustavne odredbe kojima se onemogućava donošenje zakona o istopolnim brakovima ili drugim pravima istopolnih parova. U nekim državama ta zabrana se odnosi samo na brakove, dok u drugim zabrana ide čak dotle da se onemogućuju privatni ugovori, kao na primer testament, istopolnim parovima. Dok u većini ustava zabrana prepreka za sklapanje istopolnih brakova se sastoji u tome što se brak definiše kao zajednica između jednog muškarca i jedne žene, postoje i države koje su donele direktne odredbe o zabrani istopolnih brakova, kao što je slučaj u Hondurasu, Ugandi i Letoniji. Većina država (računajući i 30 država u SAD) je donelo ove zabrane na referendumu na kome su se građani izjašnjavali o većem broju odredbi odjednom (ili o celom ustavu, kao što je slučaj sa Srbijom), a ne samo o pitanju istopolnih brakova kao izolovanom pitanju.

**Napomene:**
* (1) Amandman je prihvaćen u aprilu 2009, ali je odbačen tokom drugog glasanja u oktobru iste godine.

## Povezano
*U ovom tekstu [[SAD]] se pominje samo u inicijativama na federalnom nivou. Za status istopolnog braka i istopolnih zajednica po saveznim državama, videti: [[Zakonski status istopolnih parova po državama SAD-a]].*
* Istopolni brak
* Građanska zajednica
* Registrovano partnerstvo
* Domaćinska zajednica
* Položaj LGBT osoba po državama

## Reference