open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reggio Emilia

**Reggio Emilia** (službeno **Reggio nell'Emilia**, latinski *Regium Lepidi*, lokalno *Reggio*) je grad i općina (comune) od 171.944 stanovnika u regiji Emiliji i Romanji na sjeveru Italije. Reggio je administrativni centar provicije Reggio Emilije.

## Geografija
Reggio leži na potoku Crostolu, na južnom rubu Padske nizine. Udaljen je tridesetak kilometara jugoistočno od Parme.

## Historija

Reggio je osnovao konzul Marko Emilije Lepid u 2. vijeku pne. kao kastrum na rimskom putu Via Aemiliji. Mjesto je po njemu nazvano *Regium Lepidi*. Za ranog srednjeg vijeka, jedan je od centara Langobardskog Kraljevstva, a nakon tog njime vladaju biskupi.

Pod zaštitom grofova iz zamka Canosse od početka 12. vijeka živi kao nezavisna komuna. Od 1409. do 1796. njime vlada porodična dinastija Este, a od 1859. je priključen Kraljevini Pijemont-Sardinija.

## Znamenitosti
Od znamenitosti Reggio ima katedralu (obnovljena u 13. vijeku), crkvu Madonna della Ghiara (1597–1619), galeriju Parmeggiani, gradski muzej, kuću-muzej u kojoj je 1474. rođen pjesnik Ludovico Ariosto, te brojne palače iz 15. i 16. vijeka.

## Privreda i transport
Reggio je važan poljoprivredni centar, poznat po proizvodnji vina, sira (parmezan) i mesa. Grad je i snažan industrijski grad u kom se proizvode električni aparati, cement i farmaceutika. Važno je željezničko i cestovno raskršće na rutama iz Riminija i Bologne za Milano.

## Poznati sugrađani
* Ludovico Ariosto (pjesnik)
* Romano Prodi (ekonomist i političar)
* Filippo Re (naučnik)
* Serge Reggiani (glumac i pjevač)
* Angelo Secchi (naučnik)
* Lazzaro Spallanzani (naučnik)
* Giovanni Battista Venturi (naučnik)
* Cesare Zavattini (pisac, slikar)
* Zucchero Fornaciari (muzičar)

## Pobratimski gradovi

## Reference

## Vanjske veze

* ''Comune di Reggio Emilia'' (službene stranice)
Edward Stariji

**Edvard I. Stariji** (eng. *Edward the Elder*, staroengleski: *Ēadweard se Ieldra)*) bio je engleski kralj, rođen između 874. i 877. godine, a umro je 17. srpnja 924. godine.

Na skoro svima osim na dvjema svojim poveljama nosi naslov "kralj Anglosasa" (*Anglorum Saxonum rex*). Bio je drugim kraljem Anglosasa koji je nosio taj naslov; tvorac je njegov otac.

## Biografija
Bio je sin je kralja Alfreda Velikog od kojeg je preuzeo krunu nakon njegove smrti godine 899. Dvor mu je bio u Winchesteru koji je prije toga bio glavnim gradom Wessexa. Osvojio je istočni Midlands i Istočnu Angliju od Danaca 917. a 918. je postao vladarom Mercije do smrti njegove sestre Aethelflaed.

Za vrijeme svoje vladavine, zajedno sa svojom sestrom Aethlflaed, gospodaricom Mercije, vojnim pobjedama teritorijalno zaokružio engleski teritorij porazivši Dance u dijelovima Mercije i Northumbrije koji su bili pod njihovom vlašću. Nakon smrti sestre ujedinio teritorije Wessexa i Mercije pod svojom vlašću. Godine 920. vladari Škotske, Yorka, engleske Northumbrije te Briti iz Strathclydea izjavili su da prihvaćaju Edvardovu vlast.

Upamćen je kao sposoban vojskovođa koji je teritorijalno ojačao Englesku te stvorio temelje koji su njegovim nasljednicima omogućili daljnju vojnu i teritorijalnu ekspanziju. Poginuo je godine 924. godine vodeći vojsku u suzbijanju unutarnje pobune u Merciji. Naslijedio ga je sin Ethelstan.

Bio je jednim od engleskih kraljeva koji se krunio na krunidbenom kamenu iz Kingstona.

## Supruge
* Ecgwynna
* Elfled od Wessexa
* Edgiva Kentska

## Reference
899.

__NOTOC__
Godina **899.** (**[[rimske brojke|DCCCXCIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. 

## Događaji

* Edward Stariji postaje kralj Wessexa.
* Regino je protjeran iz Prüma te postaje opat samostana sv. Martina u Trieru.
* Mađari provaljuju u Italiju, doprijevši do grada Reggio Emilia, gdje ubijaju biskupa Azzoa II.


## Rođenja

* Yelü Bei, kitanski princ

## Smrti

* maj &ndash; Zoe Zaoutzaina, bizantska carica
* 26. 10. &ndash; Alfred Veliki, kralj Wessexa
* 8. 12. &ndash; Arnulf od Karantanije, kralj Istočnih Franaka
* Stylianos Zaoutzes, bizantski plemić

## Reference
Stilijanos Zauces

**Stilijanos Zauces** (; ? - 899)  bio je bizantski velikodostojnik armenskog porijekla. Na najviše razine vlasti se popeo za vrijeme vladavine cara Vasilija I (vl. 867–886), te potom nastavio napredovati za vrijeme Vasilijevog nasljednika Lava VI Mudrog (vl. 886–912), sa kojim je bio lični prijatelj, i koji je, prema mnogim historijskim špekulacijama, održavao ljubavnu vezu sa Stilijanosovom kćerom Zoe Zaucenom. Stilijanos Zauces je bio glavni ministar u prvoj polovici Lavove vladavine, te je primio jedinstvenu titulu *[[basileopator]]*. Njegov uticaj je značajno oslabio, što se često tumači njegovom ulogom u događajima koji su doveli do poraznog rata s Bugarima. Usprkos toga je 898. postao Lavov tast, nakon što se car konačno oženio za Zoe. Međutim, već sljedeće godine su i on i Zoe umrli. Klan Zauces je nedugo potom izgubio sav svoj politički uticaj nakon neuspješnog puča koga su pokušali izvesti Stilijanosovi rođaci.

## Izvori

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Demetrius and the Gladiators

***Demetrius and the Gladiators*** (prevedeno kao ***Demetrije i gladijatori***) je američki historijski (peplum) film snimljen 1954. u režiji Delmera Davesa. Predstavlja nastavak biblijskog spektakla *[[The Robe (film)|The Robe]]* iz 1953. godine, a radnja mu je smještena u antički Rim u doba vladavine cara Kaligule. Naslovni protagonist je kršćanski rob po imenu Demetrije (čiji lik tumači Victor Mature), prisiljen da se kao gladijator bori u areni.

## Uloge
* Viktor Matjur - Demetrijus
* Suzan Hejvard - Mesalina
* Majkl Reni - Petar
* Debra Padžet - Lucija
* En Bankroft - Pola
* Džej Robinson - Kaligula
* Bari Džouns - Klaudije
* Ričard Egan - Dardanije
* Ernest Borgnajn - Strabon
* Čarls Evans - Kasije Herija
* Everet Glas - Kaeso
* Džef Jork - Albus
* Karmen de Lavalad - robinja
* Džon Klif - Varus
* Barbara Džejms - plesačica
* Selmar Džekson - senator
* Fred Grejam - dekurion
* Dejton Lamis - magistrat
* Pol Kruger - dvoranin
* Pol Stejder
* Ričard Berton - U insertu iz *[[Tunika (film)|Tunike]]*
* Hari Kording
* Alen Krejmer - činovnik
* Vilijam Forest
* Vilijam Maršal- Glidon
* Džordž Bragman
* Dik Sends
* Džek Finli
* Džordž Eldridž - komornik
* Gil Perkins
* Pol Njulan - grnčar
* Đepard Menken
* Vudi Straud - gladijator
* Džin Simons - u insertu iz *[[Tunika (film)|Tunike]]*
* Rej Spajker
* Piter Mamakos
* Karl (Ubica) Dejvis - Makro
* Pol I. Ričards - Zatvorenik

## Reference

## Vanjske veze
*
Quo Vadis (film, 1951)

***Quo Vadis*** je američki historijski film snimljen 1951. u režiji Mervyna LeRoya. Radnja se temelji na znamenitom istoimenom romanu poljskog književnika Henryka Sienkiewicza i smještena je u Rim u doba vladavine cara Nerona (čiji lik tumači Peter Ustinov). Protagonist filma je rimski vojskovođa Marko Vicinije (čiji lik tumači Robert Taylor, koji se zaljubi u kršćanku po imenu Ligija (čiji lik tumači Deborah Kerr); to se događa u kontekstu sve većeg sukoba dekadentnog rimskog poretka (koje simbolizira razvratni i poludjeli Neron) sa novom religijom.

*Quo Vadis* je predstavljao jedan od najambicioznijih holivudskih projekata svog vremena, koji je gledateljima nastojao pružiti dotada neviđeni spektakl. U tu se svrhu snimao u rimskim studijima Cinecitta gdje je u potpunosti rekonstruiran stari Rim, te izrađeno čak 32.000 pojedinačnih kostima - rekord koji dan-danas nije oboren. Iako je nominiran za osam Oscara, nije dobio nijedan. Usprkos toga se smatra jednim od najpoznatijih filmova koji je potakao snimanje niza historijskih spektakala sa biblijskom tematikom u 1950-im.

## Uloge
* Robert Tejlor - Marko Vinikije
* Debora Ker - Ligija
* Leo Gen - Petronije
* Piter Justinov - Neron
* Patriša Lafan - Popeja
* Finli Keri - Petar
* Abraham Sofer - Pavle
* Marina Berti - Eunice
* Badi Ber - Ursus
* Filiks Ejlmer - Plautije
* Nora Svinbern - Pomponija
* Ralf Truman - Tigelin
* Norman Vuland - Nerva
* Piter Majls - Nazarije
* Džefri Dan - Terpnos
* D. A. Klark-Smit - Faon
* Rozali Kračli - Akta
* Džon Radok - Hilo
* Artur Voldž - Kroton
* Elspet Marč - Mirjam
* Strelsa Braun - Rufija
* Alfredo Vareli - Lukan
* Vilijam Tabs - Anaksandar
* Pjetro Tordi - Galba
* Nikolas Hanen - Seneka
* Adrijena Kori
* Bad Spenser - carski stražar
* Elizabet Tejlor - hrišćanska robinja u areni
* Sofija Loren - Ligejina robinja
* Volter Pidžon - narator

## Reference

## Vanjske veze
*
Walker, Texas Ranger

***Voker, teksaški rendžer*** () je američka televizijska serija od 203 epizode podeljenih u 9 sezona, originalno emitovana na CBS televiziji od 21. aprila 1993 do 19. maja 2001. Kasnije su objavljena DVD izdanja svih sezona.

U Srbiji je serija bila emitovana na kanalu Pink, a trenutno se prikazuje na mreži *Universal Channel* (preko kablovske televizije). U Hrvatskoj je bila emitovana na programu HRT.

Uvodna špica emisije se zove "*The Eyes of a Ranger*" i peva je protagonista *[[Chuck Norris]]*.

## Radnja
Glavni lik serije je *Cordell Walker* (*[[Chuck Norris]]*), teksaški rendžer iz Dalasa, koji zajedno sa rendžerom (i prijateljom) *James Trivettom* rešava najopasnije misije. Sarađuje takođe sa njim zamenik okružnog tužioca *Alexandra Cahill*, sa kojom će se Voker oženiti u osmoj sezoni. Likovi se obično sastavljaju u baru prijatelja *C.D. Parkera*, bivšeg rendžera, koji im ponekada pomaže u rešavanju slučajeva. U osmoj sezoni se pojavljuju i rendžeri *Sydney Cooke* i *Francis Gage*.

Teme serije su fokusirane na osnovnim vrednostima života, kao što su prijateljstvo, uzajamna pomoć i borba protiv nasilja, a posebno se koncentrišu na borbu protiv zlostavljanja žena, rasizma i bilo koje vrste diskriminacije i na udaljavanje mladih od droge i kriminalnih bandi. Osnovna poruka serije je razlika između onoga što je ispravno i onoga što je pogrešno.

U seriji se daje veliki naglasak na borilačke veštine i indijanskoj kulturi (Voker je poreklom *Cherokee*), sa čestim pozivanjima na vestern (neke epizode su postavljene u 19. veku, u kojima *[[Chuck Norris]]* glumi rendžera *Hayes Coopera*).

## Znameniti glumci u gostujućim ulogama

## Zanimljivosti
U decembru 2010. guverner Teksasa Rick Perry je zvanično imenovo *[[Chuck Norris]]a* i njegovog brata *Aaron Norrisa* (koproducenta serije) za počasne članove teksaških rendžera.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Sony Pictures Television website 
* Spike TV accquires rights to Walker Texas Ranger
Milan B. Popović

**Milan B. Popović** (1976) je srpski pesnik. Kritičar dnevnih novina *Blic* (Srbija), *Dan* (Crna Gora) i *Fokus* (BiH), kolumnista dnevnih novina *Pravda*, saradnik magazina *Rocks*, *Novi magazin*, *Nocturne*, *Time out*, *Kontra*, *Sound metal*, *Bestseler*, *XZ*, *Butcherian vibe*, *Sound & Music*, *Hard & Heavy*, *Ispred dragstora*, *Kvartal*, *Književni magazin*, *Književne novine*, *Gradina*, *Pressing*, *Naše Novine*, *Novine beogradskog čitališta* i drugih štampanih i veb redakcija. Živi u Beogradu.

## Bibliografija
* *Molitva tetoviranog srca*, zbirka pesama (Narodna knjiga/Alfa, 2006)
* *Vreme brutalnih dobronamernika*, zbirka pesama (Narodna knjiga/Alfa, 2006)
* *Oka da ne ispustim dah*, zbirka pesama (Narodna knjiga/Alfa, 2007)
* *Na kori integralnog hleba i olovci*, zbirka pesama (Narodna knjiga/Alfa, 2011)
* *<big>Pesma bunca i plače,</big>* zbirka pesama (Samostalno izdanje, 2017) 
* *Pesma bunca i plače* drugo dopunjeno izdanje (2019)

## Diskografija

* CD muzička kompilacija pesama Rok/Metal bendova na stihove Milana B. Popovića - *Vreme brutalnih dobronamernika* (Autorsko izdanje, Milan B. Popović, 2010.)
* 2015. godine objavljena je dvostruka CD kimpilacija MILAN B. POPOVIĆ i *HRONIČNO NEUMORNI* sa rege, hip hop i rok umetnicima iz svih država bivše velike Jugoslavije, na tekstove Milana B. Popovića.

## Literatura
* Milan B. Popović, sajt posvećen stvaralaštvu Milana B. Popovića
* Milan B. Popović
Šajkaš

**Šajkaš** je naselje u opštini Titel u Južnobačkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 4550 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 3828 stanovnika).

## Demografija
U naselju Šajkaš živi 3437 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 36,6 godina (35,2 kod muškaraca i 38,0 kod žena). U naselju ima 1264 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,60.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze

* Veb prezentacija Šajkaša.
* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
The Edge of Glory

**"The Edge of Glory"** je pjesma američke pop pjevačice Lady Gage. Izašla je 9. svibnja 2011. godine kao treći singl s njenog trećeg studijskog albuma *[[Born This Way]]*. Inspiraciju za tekst je dobila od njenog dede koji je umro u Septembru 2010 godine. Inace pesma je pratila uspeh prosla dva singla i plasirala se na prvom mestu u cak 17 drzava sirom sveta dajuci Gagi njen osmi #1 singl.

## Uspijeh pesme
"The Edge of Glory" je elektro-rok pesma koja govori o ljubavi dvoje ljudi koji izlaze sa osobinama onog drugog. Pesma je inace posvecenja njenom deki koji je umro u Septembru 2010 godine. Pesma je takodje pratila uspeh prosla dva singla i plasirala se na prvom mestu u cak 17 drzava sirom sveta dajuci Gagi njen osmi #1 singl. Pesma je dobila dva platinasta u Australiji i prodala se vise od 4 milijuna primeraka u SAD-u, dok se sirom sveta prodala u preko 6.7 miliona primeraka sto je cini jednom od najprodavanijih singlova svih vremena.

## Top liste

### Certifikacije

### Certifikacije i prodaja
{| class="wikitable"
|-
!width="100"|Država
!width="100"|Certifikacija
!width="90"|Prodaja
|-
|align="left"|Australija
|align="left"|2x platinasta
|align="left"|155,000
|-
|align="left"|UK
|align="left"|platinasta
|align="left"|600,000
|-
|align="left"|Amerika
|align="left"|2x platinasta
|align="left"|2,920,000
|-

## Izvori
Venetska teorija

**Venetska teorija** je autohtonistička teorija o poreklu Slovenaca koja poriče slovensko naseljavanje istočnih Alpa u 6. veku i tvrdi da su Protoslovenci (takođe poznat kao Veneti) naseljavali ovo područje od davnina. Iako je odbačena od naučnika, ova teorija je postala uticajno alternativno objašnjenje etnogeneze Slovenaca. Tokom 1980-ih i 1990-ih teorija je privuka veliku pažnju u Sloveniji i bivšoj Jugoslaviji.

## Istorijat
Teorija su sredinom 1980-tih razvila grupa slovenačkih autora, pre svega Jožko Šavli, Matej Bor i Ivan Tomažič. U knjizi objavljenoj 1984, ova trojica autora su predložila alternativni pogled na etnogenezu Slovenaca: oni su odbacili ideju da su Slovenci potomci Slovena koji su naselili oblast u 6. veku, tvrdeći da su preci savremenih Slovenaca bili su u stvari pred-rimski narod po imenu Veneti (što bi obuhvatalo Jadranske Venete, Baltičke Venete, Panonce, Noričane i neke druge narode koje je tradicionalna istoriografija identifikovala kao Kelte i Ilire). Prema Venetskoj teoriji, antički Veneti su govorili protoslovenački jezik iz kog su nastali moderni slovenački i zapadnoslovenski jezici.

Teorija se zasniva na nekoliko različitih argumenata. Jedan od njih su tradicionalni nemački nazivi nekoliko slovenskih naroda Vendima (protogermanski: *Wénethōz -> nemački: Wenden, Winden), ova tradicija je opstala u arhaičnom nemačkom nazivu za Lužičke Srbe (Wenden) i Slovence (Windischen ili Winden). Neki srednjovekovni hroničari su takođe poistovećivali antički Venete sa Slovenima. Drugi argument na kome se zasniva teorija bi trebalo da su slovenski (protoslovenački) toponimi pronađenih u celoj centralnoj Evropi i severnoj Italiji - ovim toponimima se bavio Šavli, ali su njegovi zaključci odbačeni podjednako i od strane lingvista i istoričara. Treći argument je zasnovan na drevnim venetskim natpisima pronađeni u severoistočnoj Italiji i u slovenačkom primorju, koje Bor tumači kao slovenske. I Borovi zaključci su podjednako odbačeni od naučnika.

Teorija je izazvala veliku kontroverzu u slovenačkoj i jugoslovenske javnosti u kasnih 1980-ih. Nekoliko najznačajnijih slovenačkih istoričara, kao što Bogo Grafenauer i Peter Štih, ušla u otvorene polemike sa autorima teorije. S druge strane, mnoge istaknute javne ličnosti su javno podržali tvrdnje koje navodi Venetska teorija, među kojima su dizajner Oskar Kogoj, pisci Zorko Simčič i Lucijan Vuga i političar Zmago Jelinčič Plemeniti. Tokom 1990-ih, teorija dobila institucionalnu podršku Svetskog slovenačkog kongresa, koji je objavljivao mnogo literature koje podržavaju ovu teoriju i organizovanjem međunarodnih simpozijuma. Teorija je takođe dobio značajnu podršku u nekim nacionalističkim krugovima.

## Veze
* Srpska autohtonistička škola

## Reference
Branko Ivanda

**Branko Ivanda** (Split, 25. prosinca 1941. – Zagreb, 20. studenog 2025.), hrvatski filmski redatelj i scenarist.

## Biografija

Branko Ivanda rođen je 25. prosinca 1941. u Splitu, tada u sastavu fašističke Kraljevine Italije. U rodnom gradu završio je klasičnu gimnaziju, a kasnije je apsolvirao komparativnu književnost i filozofiju na Filozofskom fakultetu te diplomirao filmsku i kazališnu režiju na Akademiji dramskih umjetnosti Sveučilišta u Zagrebu. 

Karijeru je započeo 1967. kao scenarist filma *[[Iluzija (1967)|Iluzija]]*, a od tada je kao scenarist i režiser sudjelovao u preko 20 filmskih projekata. Prvi redateljski uradak bio je film *[[Gravitacija ili fantastična mladost činovnika Borisa Horvata]]* iz 1968. (za kojeg je napisao i scenarij), a među kasnijim radovima ističu se filmovi *[[Zločin u školi]]* (1982.; također i scenarist), *[[Konjanik (2003)|Konjanik]]* (2003.; prema romanu Ivana Aralice) i *[[Lea i Darija]]* (2011.; također i scenarist). Sudjelovao je i u nekoliko televizijskih serija i filmova, a pojavio se i kao glumac u filmovima *[[Živa istina]]* (1972.) i *[[Pont Neuf]]* (1997.). Od 1980. godine radio je kao redoviti profesor filmske i TV režije na Akademiji dramske umjetnosti u Zagrebu. 

Dobitnik je nekoliko glavnih nagrada za svoje TV i igrane filmove (Nagrada FIPRESCI u Berlinu, Diploma Bergamo Film Festivala).

Preminuo je 20. studenog 2025. godine. 

## Izbor iz filmografije

* *[[Gravitacija ili fantastična mladost činovnika Borisa Horvata]]* (1968.)
* *[[Prijeki sud (1978)|Prijeki sud]]* (1978.)
* *[[Zločin u školi (1982)|Zločin u školi]]* (1982.)
* *[[Konjanik (2003)|Konjanik]]* (2003.)
* *[[Lea i Darija]]* (2011.)

## Vanjske veze
* Branko Ivanda na IMDb
900.

__NOTOC__
Godina **900.** (**[[rimske brojke|CM]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. 

## Događaji

* januar &ndash; the Kapuanski grof Atenulf I osvaja Kneževinu Benevento.
* 4. 2. &ndash; Započinje vladavina Ludviga IV Djeteta nad Istočnom Franačkom.
* 6. 4. &ndash; Benedikt IV nasljeđuje Ivana IX kao 117. papa.
* 21. 4. &ndash; Namwaran i njegova djeca - Gospa Angkatan i Bukah - su pomilovani od *[[datu]]a* od Tondo, a koga predstavlja Jayadewa, gospodar ministar Pile, koji ih je oslobodio svi obaveza navedenih u filipinskim Lagunski natpis na bakrenim pločama.
* 28. 5. &ndash; U Transkoksijani emir Ismail Samani kod Balha tuče snage Amr Saffarija koji je zarobljen i poslan abasidskom kalifu u Bagdad. Time dinastija Samanida stiče vlast nad Horasanom i Transoksijanom. Bitka označava početak kraja šijitske nadmoći nad područjem kojim će početi dominirati sunitski vladari.
* 8. 6. &ndash; Edward Stariji je u Kingston-upon-Thamesu okrunjen za kralja Engleske.
* 17. 6. &ndash; Balduin II od Flandrije daje ubiti Fulka Uvaženog, biskupa Reimsa.
* 29. 6. &ndash; Mlečani odbijaju mađarske napadače kod Rialtoa.
* jul &ndash; Nedugo nakon smrti svoje supruge Zoje Zauecene, bizantski car Lav VI Mudri se ženi za Eudokiju Bajanu.
* Gyeonhwon formalno uspostavlja kraljevinu Hubaekje na jugozapadu Koreje.
* Započinje vladavina Constantinea II, kralja Škotske.
* U Indiji započinje vladavina Maravarmana Rajasimhe II, kralja Pandyje.
* Docibilis I od Gaete zajedno sa saracenskim najamnicama bez uspjeha napada Kapuu.
* august &ndash; Abdallah, sin aglabidskog emira Ibrahima II, guši ustanak svojih muslimanskih podanika te potom započinje pohod protiv posljednjih bizantskih uporišta na Siciliji.
* 13. 8. &ndash; Zwentibold, kralj Lotaringije je ubijen u bitci na rijeci Meuse u kojoj se borio protiv svojih pobunjenih podanika; odmah nakon njegovbe smrti pobunjenici priznaju cara Ludwiga IV kao svog sizerena.
* 12. 10. &ndash; Nakon mađarskih napada na Lombardiju, provansalski kralj Louis Slijepi je pozvan da dođe u Italiju od strane tamošnjih plemića, te dolazi u Paviju koju zauzima, prisilivši Berengara od Furlanije na bijeg, te se kruni za novog kralja Italije.
* Perzijski naučnik Rhazes piše tekst u kome se prvi put razlikuju velike od malih boginja.
* Bizantsko-arapski ratovi: Početak bizantske ofenzive protiv arapskih područja u Kilikiji, Mezopotamiji i Armeniji.
* Započinje Postklasični period u Mezoamerici.
* Sagrađen Pueblo Bonito u Chaco Canyonu, u današnjoj američkoj državi New Mexico, najpoznatija građevina Anasazi kulture (cca. 900 &ndash;1230)



## Rođenja

* Abu Jafar Khazeni, perzijski astronom i matematičar

## Smrti

* 13. 8. &ndash; Zwentibold, posljednji kralj Lotaringije (r. 870)
* Domnall II, kralj Pikta
* Fulk Uvaženi, nadbiskup Rheimsa (ubijen po naređenju grofa Balduina II od Flandrije)

## Reference
Nacionalni historijski park kulture Chaco

**Nacionalni historijski park kulture Chaco** () je nacionalni historijski park koji sadrži najgušću koncentraciju drevnih *[[Anasazi|pueblosa]]* na Jugozapadu SAD. Park je smješten na sjeverozapadu države Novi Meksiko, između gradova Albuquerque i Farmington, u zabačenom kanjonu koji presjeca Chaco Wash. U njemu se nalazi najveća količina drevnih ruševina sjeverno od Meksika, te predstavlja jedno od najvažnijih predkolumbovskih lokaliteta u SAD.

Chaco Canyon je između 900. i 1150. bilo važno središte kulture drevnih Pueblo naroda (Anasazi). Chacoanci su tamo dovlačili kamene blokove i drvo iz udaljenih područja, sagradivši petnaest velikih kompleksa koju su ostali najveće zgrade u Sjevernoj Americi do 19. vijeka. Špekulira se kako je Chaco imao arheoastronomski značaj, pri čemu se kao dokaz uzima petroglif "Sunčevog bodeža" u Fajada Butteu. Mnoge zgrade u Chacou su postavljene u skladu sa sunčevim i mjesečevim ciklusima,  a što je tražilo generacije astronomske opservacije i vijekove koordinirane konstrukcije. Vjeruje se kako je promjena klime dovela do iseljavanja Chacoanaca i konačnog napuštanja kanjona, a što je počelo sa pedesetogodišnjom sušom godine 1130.

Chacoanska kulturni lokaliteti, smješteni u suhoj i rijetko naseljenoj oblasti Four Corners, predstavljaju UNESCO-v lokalitet Svjetske baštine. Smatraju se krhkim i ranjivim na oštećenja, pa je zbog bojazni od erozije koju bi prouzročili turisti Fajada Butte zatvorena za javnost. Hopi i Pueblo Indijanci, koji imaju usmenu predaju o iseljavanju iz Chacoa i duhovnoj vezi sa zemljom, smatraju te lokalitete svetim. Američka Nacionalna služba za parkove nastoji blisko surađivati sa plemenskim predstavnicima kako njihova briga o lokalitetu ne bi dovela do konflikta s religijskim vjerovanjima.

## Izvori

## Vanjske veze

**Službeni i akademski**
* 
* 

**Slike i putovanja**
* 
* 

**Ostalo**
* 
* 
* 
*
Pueblo Bonito

**Pueblo Bonito** je najveća građevina (velika kuća) u kanjonu Chaco, odnosno lokalitetu drevne Anasazi kulture na sjeverozapadu današnje američke države New Mexico. Prostire se na preko 8000 m² površine i sastoji od 650 do 800 odvojenih prostorija. Pretpostavlja se da je u njoj živjelo između 70 i 800 stanovnika.

## Vanjske veze

* *[http://video.pbs.org/video/1966617792 The Mystery of Chaco Canyon] * a PBS documentary narrated by Robert Redford
* Chaco Canyon, a Photo Gallery
* Pueblo Bonito: 1995 Site Guide
* New Research at Pueblo Bonito
* http://www.nps.gov/chcu/planyourvisit/pueblo-bonito.htm
Pila (Laguna)

**Pila** je općina 4. klase u provinciji Laguna na Filipinima. Prema posljednjem popisu, u njoj je živjelo 44.227 stanovnika u 7750 domaćinstava. Pila ima površinu od 31,2&nbsp;km².

Smatra se jednim od najstarijih naselja na Filipinima, s obzirom da je spominje Lagunski natpis na bakrenim pločama datiran oko godine 900.

## Reference

## Vanjske veze
* History of Pila: A Secular and Spiritual History of the Town 900 A.D. to Present
* Pila:Bayang Pinagpala
* Philippine Standard Geographic Code 
* 1995 Philippine Census Information
* 2000 Philippine Census Information 
* 2007 Philippine Census Information (1) 
* 2007 Philippine Census Information (2) 
* Local Governance Performance Management System 
* Pila a historical landmark that withstood war, time *Inquirer.net*
Kraljevina Tondo

**Tondo**, (također poznat kao **Tundo**, **Tundun**, **Tundok**, **Lusung**) bilo je drevno filipinsko kraljevstvo smješteno na obalama Manilskog zaljeva, odnosno sjeverno od rijeke Pasig na otoku Luzon. Spominje se u najstarijem filipinskom historijskom zapisu - Lagunskom natpisu na bakrenoj ploči datiranom 900. U 10. vijeku je bila indijanizirano kraljevstvo, a kasnije je sa Kinom uspostavilo diplomatske veze u doba dinastije Ming, postavši jedan od faktora trgovine između Jugoistočne i Istočne Azije. Status regionalne sile je došao do vrhunca kada je 1500. sklopljen savez sa brunejskim sultanom Bolkiahom nakon čega je Tondo postala talasokratski hegemon sjevernog arhipelaga. Španci su sa državom Tondo došli u kontakt 1570. a potom 1591. pokorili lokalne gospodare. Područje Tondoa je tada došlo pod vlast španskih kolonizatora sa sjedištem u Manili, dotadašnjem sjedištu suparničke države Kota Seludong. Sjećanje na Tondo se očuvalo kroz ime istoimenog distrikta grada Manila.

## Znameniti vladari Tondoa

## Izvori

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 

### Bolkiah era
* 
* 

### Španska era
* 
*
Lagunski natpis na bakrenoj ploči

**Lagunski natpis na bakrenoj ploči** (, skraćeno LCI) je naziv za najstariji pisani dokument pronađen na Filipinima. Ploču je godine 1989. pronašao radnik koji je čistio pijesak na obalama rijeke Lumbang kraj Laguna de Baya u barangayu Wawa grada Lumban u provinciji Laguna. Natpis je prvi dešifrirao nizozemski antropolog Antoon Postma.

Otkriće ploče je ukazalo na postojanje kulturnih veza između drevnih Tagaloga i azijskih civilizacija, prije svega javaskog Kraljevstva Medang, Carstva Srivijaya i Srednjih kraljevstva Indije, o kojima inače u filipinskoj historiji postoji malo podataka.

LCI na sebi ima datum koji koristi kalendar Saka ere - godinu Siyaka 822, mjesec Waisaka, četvrti dan nestajućeg mjeseca; što odgovarara ponedjeljku 21. aprila 900. n.e. u gregorijanskom kalendaru. Ispisan je Kawi pismom. Jezik predstavlja varijantu staromalajskog sa brojnim posuđenicama iz sanskrita i nekoliko ne-malajskih riječi za čije porijeklo nije jasno pripadaju li starojavanskom ili starom tagalogu. Dokument navodi kako su njegovi donosioci, djeca *Namwarana*, oslobođeni duga u zlatu od 1 *katija* i 8 *suwarne* (865&nbsp;grama).

Dokument također navodi mjesta kao što su Tondo (*Tundun*); Paila (*Pailah*), danas *sitio* u barangayu San Lorenzo u Norzagaray; Binuangan (*Binwangan*), danas barangay u Obando; i Pulilan (*Puliran*), svi u području oko Manilskog zaljeva; isto kao i Mdaη (javansko Kraljevstvo Medang). Za današnje lokacije *Pailah* i *Puliran* se ponekad navodi kako bi mogle biti današnja naselja u općini Pila na jugoistočnom dijelu jezera, gdje su poloče pronađene.

## Izvori

## Vanjske veze
* Hector Santos' A Philippine Document from 900 A.D.
* Paul Morrow's THE LAGUNA COPPERPLATE INSCRIPTION 
* Laguna Copperplate Inscription and the Route to Paracale
* Laguna Copperplate Inscription Purchase Story
Alfi Kabiljo

**Alfi Kabiljo** (Zagreb, 22. prosinca 1935. – Zagreb, 1. travnja 2025.), jugolavenski i hrvatski skladatelj i dirigent poznat po svom radu na polju kako klasične tako i popularne glazbe.

## Biografija
Rodio se u Zagrebu 22. prosinca 1935. godine u porodici sefardsko-židovskog podrijetla kao **Alfons Kabiljo**. Glazbu ga je naučio poznati skladatelj Rudolf Matz, a skladateljske vještine izbrusio je s Rogerom Samynom. Svoju prvu pjesmu napisao je 1943., u dobi od 8 godina. Osim bavljenja glazbom, Kabiljo je diplomirao i arhitekturu, ali njome se nikada nije bavio. Većinu života proveo je na Šalati, gdje je i odrastao, iako je kratko vrijeme boravio u Parizu. U razdoblju od 1981. do 1983. bio je potpredsjednik, a od 1996. do 1998. predsjednik Hrvatskog društva skladatelja.

Njegov opus uključuje flimsku glazbu, popularnu glazbu i šansone, ali i klasičnu glazbu; napisao je 2 baleta (jedan je nagrađen Porinom), 2 televizijska i 3 dječja mjuzikla i 8 klasičnih mjuzikla među kojima je najpoznatiji *[[Jalta, Jalta]]*, praizveden 1971. *Jalta, Jalta* se razvila u Kabiljovo najpoznatije i najpopularnije djelo, a donijela mu je i Porina za životno djelo 2004. godine.

Umro je u Zagrebu 1. travnja 2025. godine. 

## Najpoznatija djela
* **Mjuzikli:** "Velika trka", "Jalta, Jalta", "Dlakav život", "Car Franjo Josip u Zagrebu", "Kralj je gol" (Dobitnik Porina za kojeg je libreto napisao Milan Grgić), "Crveni otok" (Bulgakov, Kljaković, Grgić), "Vjenčani list" (Kishon, Kušan), "Tko pjeva zlo ne misli" (Drago Britvić)
* **Televizijski mjuzikli:** "Dramolet po Ciribiliju", "Porodično stablo" (Milan Grgić)
* **Dječji mjuzikli:** *"Hvali more, drž se kraja"* (Bjažić), *"Bijela pustolovina"* (Simonelli), *"Andersenove priče"* (Hitrec)
* **Baleti:** *Kentaur XII* (Dobitnik Porina), *Pandorina kutija*
* **[[Filmska glazba|Glazba za filmove]]:** *SCISSORS* (sa Sharon Stone), *Sky Bandits*, *Fear*, *Gymkata*, *The Girl*, *[[Kužiš stari moj (1973)|Kužiš stari moj]]*, *[[Seljačka buna (1975)|Seljačka buna]]*, *Deps*, *[[Lea i Darija]]*, *[[Kronika jednog zločina]]*
* **Glazba za televizijske serije:** *Nikola Tesla*, *[[Mačak pod šljemom]]*, *Prizori iz obiteljskog života*

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
* 
* Croatian Pop Music  - Alfi Kabiljo, životopis.
* Nacional.hr  - Intervju s Alfijem Kabiljom
Anasazi

**Drevni Pueblo narodi** ili **Predački Pueblo narodi** je naziv koji se koristi za indijanske kulture koje su postojale u području SAD poznatom kao Four Corners, a koje se sastoji od juga države Utah, sjevera države Arizona, sjeverozapada države New Mexico i juga države Colorado. Za njihove pripadnike je karakteristično da su živjeli u građevinama koje su se zvale pueblo (mn. pueblos), sagrađenim tako da se u njih uz pomoć ljestava može lako popeti za vrijeme neprijateljskih napada. Arheolozi za te drevne grupe koriste izraz **Anasazi**, iako on nije popularan među suvremenim Pueblo narodima. Riječ *Anaasází* je navajo riječ za "Drevni" ili "Drevni neprijatelj". 
Arheolozi se danas spore kada se razvila ta zasebna kultura. Trenutni konsenzus, temeljen na terminologiji koju koristi Klasifikacija Pecos, navodi da je nastala oko 12. vijeka pne. tokom periodu za koga arheolozi koriste izraz Rana era tvoraca košara II. Od početka prvih arheoloških istraživanja, pretpostavlja se da su drevni stanovnici Puebloa bili preci današnjih Pueblo naroda. Te su tvrdnje također temeljene i u tradiciji današnjih Pueblo naroda.

## Reference

## Vanjske veze

* Bandelier National Monument Virtual Museum Exhibit and Lesson Plans, from National Park Service
* Chaco Culture National Historic Park Virtual Museum Exhibit, from National Park Service
* People of the Colorado Plateau 
* An Early Population Explosion on the Colorado Plateau 
* The People of the Mountains, Mesas and Grasslands
* Cliff Palace of the Anasazi Photo 
* 1054 Supernova Petrograph 
* The Chaco Meridian
* Life Lists at SmithsonianMag.com: Mesa Verde
Datu

**Datu** je titula za poglavicu, kneza ili monarha u filipinskim oblastima Visayas i Mindanao. Zajedno sa titulama Lakan (Luzon), Apo u Centralnom i Sjevernom Luzonu, te titulama *[[sultan]]* i *[[radža]]*, još uvijek se koriste za pripadnike domaćih kraljevskih ili vladarskih porodica. Ovisno o prestižu plemića i njegove porodice, može se okvirno smatrati ekvivalentom evropskih titula kao što su vojvoda, markiz, grof ili baron.

## Izvori

## Vanjske veze
* Impact of Spanish Colonialization in the Philippines 
* Encyclopædia Britannica - Datu (Filipino chieftain)
* The official website of the Royal Sultanate of Sulu
Hubaekje

**Hubaekje** ili **Kasniji Baekje**, bilo je jedno od Kasnija tri kraljevstva Koreje - zajedno sa državama Hugoguryeo i Silla. Službeno ju je osnovao odmetnuti Silla vojskovođa Gyeon Hwon godine 900. Glavni grad je bio Jeonju, u današnjoj provinciji Sjeverna Jeolla. Godine 935. je Gyeon Hwona svrgnuo njegov sin Singeom, nakon čega je Gyeon Hwon prebjegao u državu Goryeo, prešao u službu tamošnjeg kralja Wanggeona i na čelu njegove vojske vodio invaziju na vlastitu državu. Godine 936. je država Hubaekje osvojena, što je označilo kraj perioda Kasnija tri kraljevstva Koreje.

## Literatura
* Lee, K. (1984). *A new history of Korea.* Trans. by E. W. Wagner & E. J. Schulz, based on Korean rev. ed. of 1976. Seoul: Ilchogak.
Amr Safari

**Amr-i Lajs Safari** (; *Amr-i Laith Saffari*; ? - 902.) bio je drugi vladar safaridske dinastije u Iranu, koji je vladao od 879. do 901. Bio je vodič mazgi i mlađi brat Jakuba-i Lajasa Safara, osnivača dinastije, sa kojim je sudjelovao u ratnim pohodima. Godine 875. brat ga je postavio za guvernera Herata. Brata je naslijedio godine 879. Vladavinu su mu označile stalne pobune, od kojih je najveća bila Rafija ibn Hartame u Horasanu, koja je izbila oko 882. te je ugušena tek nakon Rafijeve pogibije 896. godine. Poslije toga se Amrova pažnja okrenula na sjever, prema Transoksijani koju je pokušao osvojiti. To je dovelo do sukoba sa samanidskom dinastijom čiji ga je vladar Ismail Samani porazio 901. kraj Balha. Amr je zarobljen te poslan abasidskom kalifu u Bagdad koji ga je 902. dao pogubiti.

## Literatura
*
Ismail Samani

**Ismail ibn Ahmad** (perz. ابو ابراهیم اسماعیل بن احمد, Abu Ibrahim Ismail ibn Ahmad, ? - novembar 907.) poznat i po nadimku "Amir Adil" (Pravedni komandant) bio je perzijski samanidski emir Transoksijane (892. – 907.) i Horasana (900. – 907.). Za vrijeme njegove vladavine klan Samanida je postao regionalna sila. Bio je sin Ahmad ibn Asada i potomak Samana Khude, osnivača Samanidske dinastije poznatom po tome što se odrekao zoroastrizma i prihvatio islam.

Historijski izvori opisuju kako je mjesto emira naslijedio od svog brata Nasra, sa kojim je došao u sukob, ali koga nije htio formalno svrgnuti kako bi sačuvao legitimitet u kalifovim očima, odnosno spriječio da pod izgovorom pobune suparnička dinastija Safarida napadne s juga. Spor je riješen bratovom smrću nakon čega je Ismail vladao iz Buhare. Pod njegovom vlašću je grad postao jedan od najvećih u islamskom svijetu, te privukao niz trgovaca, umjetnika i učenjaka. Pod njegovom vlašću je Kuran prvi put preveden na perzijski jezik, a Ismail je uz pohode na sjeverne granice poticao i misionarsku djelatnost među turkijskim plemenima.

Do konačnog obračuna sa Safaridima je došlo godine kada je Amr Safari napao Ismailove teritorije u Transoksijani. Iako je Ismail raspolagao s malobrojnijim i slabo opremljenim snagama, kod Balha je pobijedio Safaride, dio čijih snaga je prešao na samanidsku stranu. Amr je zarobljen i poslan u Bagdad kalifu Al-Mutadidu. Ismail je od kalifa dobio safaridske teritorije, uključujući Horasan, Tabaristan, Raj i Isfahan.

Ismail Samani je sahranjen u velebnom Samanidovom mauzoleju, jednim od najvrijednijih iranskih arhitektonskih spomenika u današnjoj Centralnoj Aziji.

Samani, koga su kasniji historičari u Buhari opisivali kao plemenitog i velikodušnog vladara, kasnije je postao nacionalni heroj pezijskih Tadžika, koji se kao takav slavi u današnjem Tadžikistanu. Osim brojnih spomenika i naziva valute (tadžikistanski somoni) po njemu je nazvan Vrh Ismail Somoni, najviši planinski vrh u nekadašnjem SSSR-u (ranije poznat kao *Staljinov vrh* i *Vrh komunizma*).

## Reference

## Literatura

* R. N. Frye (1975). *[[Cambridge History of Iran]], Volume Four: From the Arab Invasion to the Saljuqs*.
Atenulf I od Kapue

**Atenulf I** (; ? - 910), također poznat i po nadimku **Veliki** (), bio je princ od Kapue od 7. januara 887. te princ (knez) Beneventa od 899. do smrti.

Bio je potomak langobardskih velmoža, odnosno sin Landenulfa gestalda (grofa) od Teanoa. Od godine 879. je vodio borbu s braćom nastojeći postati knez Kapue. U tome je konačno uspio godine 887. zahvaljujući pomoći Atanazija, **[[hypatus]]a** (guvernera) Napulja. Međutim već sljedeće godine su se saveznici posvađali oko oblasti zvane "Liburnia"; došlo je do bitke čiji je ishod bio neodlučen.

Atenulf se nakon toga okrenuo prema Kneževini Benevento, oko koje su borbu vodili Bizant i Vojvodstvo Spoleto. Godine 899. je uspio protjerati princa Radelchisa te se u januaru okrunio za knezu u crkvi Santa Sofia. Tome se usprotivio biskup Petar, ali ga je protjerao u Salerno. Tako su se pod Atenulfovom vlašću našle sve zemlje nekadašnjeg langobardskog Mezzogiorna. Atenulf je za sebe uzeo titulu *princeps gentis Langobardorum* (knez naroda Langobarda), smatrajući se prvim pravim langobardskim vladarom nakon propasti langobardske države 774.

Atenulf se nakon toga okrenuo protiv muslimanskih Saracena u Gariglianu. U tu je svrhu sklopio savez sa Republikom Amalfi kao i Grgurom IV od Napulja. Prvi pohod 903. je završio uspjehom. Za drugi pohod je bez uspjeha pokušao dobiti podršku od Bizanta. Prije nego što je pokrenut je umro, ali su saveznici nekoliko godina kasnije izvojevali pobjedu u bitci kod Gariglianoa.

Atenulfa je naslijedio sin Landulf, koga je bio imenovao suvladarom 901. Pod Atenulfom je ustanovljen običaj da braća i sinovi služe kao suvladari, koji će trajati do 981.

## Literatura
* Caravale, Mario (ed). *Dizionario Biografico degli Italiani: IV Arconati – Bacaredda*. Rome, 1962.

|-
Marry Me

**Marry Me** se može odnositi na:

* ''Marry Me'' (album) koji izvodi St. Vincent
* ''Marry Me'' (roman), autor: John Updike
* ''Marry Me'' (1932 film), britanski film iz 1932.
* ''Marry Me'' (1949 film), britanski film iz 1949.
* ''Marry Me'' (TV serija), irska TV-serija
* ''Marry Me'' (webstrip), autor: Bobby Crosby
* "Marry Me" (pjesma), koju izvodi Train
* ''Marry Me'' (2010 film), TV-film, ul. Lucy Liu

## Povezano
* "Come Marry Me", pjesma koju izvodi Miss Platnum (feat. Peter Fox)
* Marry Me a Little (razvrstavanje)
Maravarman Rajasimha II

**Maravarman Rajasimha II** bio je posljednji pandjanski kralj prvog Pandjanskog Carstva. Bio je sin i nasljednik Parantaka Viranarayane. Kraljevstvom je vladao od oko 900. do 920.

Za vrijeme vladavine je ratovao sa Čolama i porazio njihovog kralja Thanjavura kod Kodumbalura. Nakon toga je opljačkao njihovu prijestolnicu kraj Vanchija u oblasti Kongu Nadu.

Godine 910. ga je porazio Parantaka Chola I, sin Aditye Chole. Parantaka je nakon toga napao pandjansku državu, nakon čega je stekao titulu *Maduraikonda* (onaj koji je osvojio Madurai). Rajasimha se za pomoć obratio Kassapi V, kralju Šri Lanke. Međutim, čak i uz njegovu pomoć, Čole su se pokazale prejakima te su porazili saveznike kraj Vellur u blizini Maduraiaj.

Rajasimha II je nakon poraza pobjegao na Šri Lanku, ali nakon što se ispostavilo da tamo nije bezbjedan, otišao je u Keralu gdje je ostatak života proveo kao opskurna, zaboravljena ličnost.

## Literatura
Benedikt IV

**Benedikt IV.** je bio papa od 900. do 903. godine. Naslijedio je Ivana IX i nastavio njegovu politiku, odnosno otklanjati sve štetne posljedice pontifikata Stjepana VI i nasilja koje je on izazvao. Historičar Frodoard navodi kako je bio plemenitog porijekla, te poznat po velikodušnosti prema siromašnima. Godine 901. je, slijedeći primjer pape Lava III, dao okruniti Luja od Provanse za svetog rimskog cara. Također je dao ekskomunicirati grofa Balduina II od Flandrije nakon što je Balduin dao ubiti Fulka Uvaženog, nadbiskupa Reimsa. Sahranjen je u Bazilici svetog Petra.

## Vanjske veze
* Encyclopædia Britannica
* Opera Omnia by Migne Patrologia Latina with analytical indexes
Lista vladara Engleske

## Anglosaksonski kraljevi

## Nakon Normanskog osvajanja
Godine 1066. desio se veliki preokret u engleskoj historiji. Englesku je osvojio normanski vojvoda William II i okrunio se kao kralj William I. Njegovi potomci su od tada vladali Engleskim kraljevstvom dok je god ono postojalo.

Samo kraljevi koji su vladali nakon Normanskog osvajanja nose rimske redne brojeve.

Nakon 1707. godine više **nema** kraljeva ni kraljica Engleske. Od Ane do Georgea III, vladari Velike Britanije nose titulu kralja ili kraljice Velike Britanije, a od Georgea III pa do danas nose titulu kralja ili kraljice Ujedinjenog Kraljevstva.

## Porodično stablo

## Napomene

## Povezano

* Spisak britanskih vladara
* Spisak škotskih kraljeva
Samanidska Monarhija

**Samanidska Monarhija** (perz. سامانیان; *Sāmānijān*) je naziv za iransku državu koja u 9. i 10. vijeku prostirala na području Velikog Irana i Centralne Azije. Samanidska dinastija imenovana je prema Asadu Samankodi, zoroastrijskom plemiću koji je prešao na sunitski islam, a uz Tahiride se smatra prvom autohtonom iranskom dinastijom nakon arapskog osvajanja Iranske visoravni u 7. vijeku. Samanidi se također smatraju potomcima sasanidskog vladara Bahrama Čobina odnosno mihranske dinastije, jedne od sedam slavnih iranskih starovjekovnih plemićkih kuća. Samanidi su oblikovali političku upravu po uzoru na Abasidski Kalifat, a prijestolnice su im bile smještene u Balhu, Buhari, Samarkandu i Heratu. Njihov politički utjecaj još je više ojačao nakon što su 900. godine uspješno pokorili susjednu iransku Safaridsku Monarhiju, a održali su se još točno stotinu godina kada ustankom nastaje Gaznavidska Monarhija. Samanidski period ostalo je upamćen prije svega po bogatoj umjetničkoj i znanstvenoj ostavštini: grad Buhara je veličinom i slavom bio ravan Bagdadu, samanidski vladari promicali su korištenje perzijskog jezika, a neki od značajnijih učenjaka iz tog razdoblja bili su Rudaki i Avicena.

## Literatura
*  
*  
*  
*  
*  
;Ostali projekti
Lista kneževa Kapue

Ovo je popis **vladara [[Kneževina Kapua|Kneževine Kapua]]**. 

## Langobardski vladari Kapue
### Gastaldi i grofovi
Gastaldi (ili grofovi) Kapue su bili vazali kneževa Beneventa do ranih 840-ih, kada se gastald Landulf počeo boriti za nezavisnost sa sjedištem u Salernu. To je u Beneventu izazvalo građanski rat koji je trajao nekoliko decenija, sve dok Kapua na kraju nije konačno postala nezavisna. 

* 840–843 Landulf I *il vecchio* 
* 843–861 Lando I (sin prethodnog)
* 861 Lando II *Cyruttu* (sin prethodnog, svrgnut)
* 861–862 Pando *il rapace* (stric pethodnog., uzurpator)
* 862–863 Pandenulf (sin prethodnog, svrgnut)
* 863–866 Landulf II *il vescovo* (također biskup Capue, stric prethodnog, uzurpator, svrgnut)
* 866–871 Lambert I *di Spoleto* (također vojvoda od Spoleta, bez srodstva, svrgnut od cara Luja II)
* 871–879 Landulf II *il vescovo* (vraćen na prijestolje)
* 879–882 Pandenulf (vraćen na prijestolje)
* 882–885 Lando III (brat prethodnika, uzurpator)
* 885–887 Landenulf I (brat prethodnika)
* 887–910 Atenulf I (brat prethodnika)
** 901–910 Landulf III, suvladar

### Kneževi
Od 910. kneževine Benevento i Capua je ujedinilo Atenulfovo osvajanje, te ih tako učinilo nerazdvojnim. Zbog toga je nastala zbrka među hristoričarima. 

* 910–943 Landulf III, suvladar od 901. (v. gore)
** 911–940 Atenulf II, suvladar
** 940–943 Landulf IV, suvladar (možda od 939.)
** 933–943 Atenulf III Carinola, suvladar
* 943–961 Landulf IV Crveni, suvladar od 940. (v. gore)
** 943–961 Pandulf I Željeznoglavi, suvladar
** 959–961 Landulf V, suvladatr
* 961–968 Landulf V, suvladar sa bratom (možda do 969, v. dolje), također suvladar od 959. (v. gore)
* 961–981 Pandulf I Željeznoglavi, suvladar sa braom (v. gore), također od 943. (v. gore), također vojvoda od Spoleta (od 967), Salerna (od 978) i Beneventa (od 961) 
** 968–981 Landulf VI, co-ruler

Godine 982. su kneževine konačno razdvojene, kada je Pandulf Željeznoglavi podijelio svoje brojne posjede kao i carskim ukazima, ali je kronologija i dalje konfuzna. 

* 981–982 Landulf VI 
* 982–993 Landenulf II
* 993–999 Laidulf
* 999 Adhemar
* 999–1007 Landulf VII
* 1007–1022 Pandulf II
** 1009–1014 Pandulf III, suvlar
* 1016–1022 Pandulf IV, zvan *Vuk Abruzzija*
* 1022–1026 Pandulf V, također grof od Teanoa
** 1023–1026 John, suvladar
* 1026–1038 Pandulf IV, vraćen na vlast
* 1038–1047 Guaimar, također princ od Salerna
* 1047–1050 Pandulf IV, treći put
* 1050–1057 Pandulf VI
* 1057–1058 Landulf VIII

## Normanski knezovi Kapue
Ti knezovi su bili iz loze Drengota te služili kao protuteža Kući Hauteville sve dok konačno nisu svrgnuti. Kronologija je i dalje konfuzna zbog suparništva Roberta II i Rogera II od Sicilije i njihovih sinova. 

* 1058–1078 Richard I
* 1078–1091 Jordan I
* 1091–1106 Richard II
** 1092–1098 Lando IV, držao Capuu u opoziciji prema Richardu II
* 1106–1120 Robert I
* 1120 Richard III
* 1120–1127 Jordan II
* 1127–1156 Robert II
** 1135–1144 Alfonso, kandidat Roger II od Sicilije
** 1144–1154 Vilim, kandidat Rogera II od Sicilije

U Kraljevini Siciliji je postala apanaža za druge sinove:

* 1155–1158 Robert III
* 1166–1172 Henry
Fulk (nadbiskup Reimsa)

**Fulk Uvaženi** (? - 17. jun 900) bio je nadbiskup Reimsa od 882. do smrti. Bio je brat Anscara, markgrofa Ivreje u današnjoj Italiji. Poznat je kao glavni protivnik Oda, ne-karolinškog kralja Zapadne Franačke (Francuske). 

Nakon što je Karlo Debeli 887. svrgnut sa mjesta svetog rimskog cara, Fulk je pokušao svog rođaka Guida, vojvodu od Spoleta, postaviti na prijestolje. U tu svrhu ga je čak okrunio u Langresu 888. godine. Taj potez nije imao važnosti, jer je Odo okrunjen u Parizu. Potom se za pomoć obratio caru Arnulfu Karantanskom, ali bez uspjeha jer je Arnulf smatrao kako je nužno biti u miru sa francuskim kraljevstvom. 

Fulk je konačno 893. godine, dok je Odo još uvijek bio kralj, dao za kralja okruniti Charlesa Glupog, najmlađeg sina Louisa Mucavca. Ni taj potez nije imao važnosti, ali je nakon Odine smrti 898. Charles došao na prijestolje, te je tako Karolinška dinastija ponovno zavladala Francuskom, usprkos toga što će sljedećih decenija biti u stalnom sukobu sa Odinom rodbinom. 

Charles je Fulka postavio za svog kancelara. Na tom mjestu je ostao do 900. prije nego što ga je dao ubiti Balduin II, grof Flandrije. Balduin je kasnije zbog nadbiskupovog ubistva ekskomuniciran od strane pape Benedikta IV.
Balduin II od Flandrije

**Balduin II** (;  cca. 865 &ndash; 10. septembar 918), poznat po nadimku *Calvus* (*Ćelavi*) bio je drugi po redu grof Flandrije. Također je bio nasljedni (svjetovni) opat samostana St. Bertin od 892. do smrti. Bio je sin grofa Balduina I i Judith, kćeri kralja Charlesa Ćelavog. Preko majke je bio potomak Karla Velikog.

Na prijestolje je došao 879. Rane godine vladavine su obilježila vikinška pustošenja, pogotovo u područjima sjeverno od rijeke Somme. 
Balduin je ta područja nastojao obnoviti izgradnjom novih tvrđava i obnovom gradskih zidina, tako da je na kraju držao više teritorija i imao više moći od svog ocva. Također je koristio sukob između Charlesa Glupog i Oda od Pariza kako bi pod svoju vlast stavio Ternois i Boulonnias.

Godine 884. se Balduin oženio za Ælfthryth (Ælfthryth, Elftrude, Elfrida), kćer anglosaksonskog kralja Alfreda Velikog. Brak je bio motiviran zajedničkim anglo-flamanskim interesima, odnosno nastojanjima da se Flandrija i Engleska obrane od Vikinga; također je predstavljao početak dugotrajnog saveza koji će vijekovima uticati na flandrijsku politiku.

Godine 900. je Balduin došao u sukob sa nadbiskupom Fulkom od Rheimsa, kancelarom na dvoru Charlesa Glupog. Dao ga je ubiti, a zbog čega je ekskomuniciran od strane pape Benedikta IV.

Umro je u Blandinbergu (kraj Genta) te ga je naslijedio najstariji sin Arnulf I od Flandrije. Mlađi sin Adalulf je postao prvi grof od Boulognea.

## Literatura
* *[[Annales Blandinienses]]*
* Folcwine. *Gesta Abbatum S. Bertini Sithiensium*.