1490.

Godina **1490** (**[[rimski brojevi|MCDXC]]**) bila je redovna godina koja počinje u subotu (1. jan./sij. po julijanskom kalendaru).

## Događaji
### Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak
* siječanj, početkom - Kralj Matija Korvin odlazi u Beč, kraljevski dvor u Budimu sa riznicom ostavlja na čuvanje vanbračnom sinu Ivanišu, kao i gradove Višegrad, Požun/Bratislavu i Komoran/Komarno i neke posjede u Hrvatskoj i Austriji.
* januar? - U Veneciju stigao sultanov izaslanik za posredovanje u sukobu sa Ivanom Crnojevićem.
* 11. 2. - Venčanje Francesca Gonzage i Isabelle d'Este.
* mart/april - Ch'ing-yangski događaj: pretpostavlja se da je eksplozija meteora u atmosferi izazvala smrtonosnu meteorsku kišu. Iste godine, u Aziji osmotrena kometa C/1490 Y1, verovatno izvor meteorskog pljuska kvadrantida.

### April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj
* 6. 4. - Kralj Matija Korvin umire u Beču bez zakonitog naslednika.
* travanj - Frankapani pokušavaju povratiti Senj od Ugarske.
* 8. 5. - Stjepan Zapolja, ugarski kapetan u Austriji, sklopio u Pragu tajni ugovor sa kraljem Vladislavom.
* 7. 6. - Deo ugarskog sabora prvog dana izvikao poljskog princa Jana Olbrahta za kralja (bez efekta).
* 17. 6. - U očekivanju izbora kralja, Ivaniš Korvin sklapa ugovor sa Vladislavljevim pristalicama (da postane kralj Bosne, herceg Slavonije, ban Hrvatske itd.) - delimično ispunjen.
* lipanj, krajem - Stjepan Zapolja se izjasnio za Vladislava, a velikovaradinski biskup Ivan Filipec potkupio Crnu vojsku u Moravskoj za istog vladara - Ivaniš sa pristalicama beži prema jugu.

### Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan
* jun/jul - Umro gospodar Zete Ivan Crnojević, nasljeđuje ga sin Đurađ (1490-96).
* 4. 7. - Na Polju kostiju u južnoj Mađarskoj poražene pristalice Ivaniša Korvina, on se sklonio u Pečuh (ubrzo će biti amnestirani).
* 12. 7. - Mletački Senat dao svoj pristanak da se Đurađ Crnojević oženi Jelisavetom Erico, rođakom mletačkog kotorskog kneza (Đ. C. takođe dobio i dozvolu Porte).
* 7. 6. - 15. 7. - Ugarski sabor u Pešti bira češkog kralja Vladislava, unuka Alberta II., za vladara (1490-1516); protivkandidati bili Ivaniš Korvin, Maksimilijan I Habsburg i češki princ Jan I Olbracht).
** Ivaniš će postati slavonski herceg.
** Srpski despot Đorđe Branković bio za Ivaniša, kao i slavonski velikaši.
* 31. 7. - Izabrani kralj Vladislav na ugarskoj granici potpisuje inauguralnu diplomu, potvrđuje sporazum sa Ivanišem.

* 8. 8. - Poljski kraljević Jan Olbraht, brat kralja Vladislava, dopro do Rakoškog polja kod Pešte.
* 9. 8. - Kralj Vladislav svečano ulazi u Budim.
* 15. 8. - Herceg Ivaniš Korvin u Budimu sklapa savez sa Vladislavljevim pristalicama.
* 16. 8. - Nemački kralj Maksimilijan i ruski veliki knez Ivan III sklopili savez - Ivan će napasti Poljsku ako kralj Kazimir bude podržavao nekog od svojih sinova u Ugarskoj.
* 19. 8. - Maksimilijan I povratio varoš Beč od Mađara; posle deset dana će topovima biti primorani na predaju i u tvrđavi.
* 18. 9. - Češki kralj Vladislav II. je krunisan za ugarsko-hrvatskog kralja u Stolnom Biogradu od zagrebačkog biskupa Osvalda Tuza. Hrvatski sabor ga neće priznati za kralja do 1492. godine.

### Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac
* 8. 10. - Maksimilijan I Habsburški ulazi s vojskom u Ugarsku.
* ca. listopad - Jan Olbraht opsjeda Košice.
* 1. 11. - Deo ugarskog plemstva, među kojima i despot Đorđe, priznaje Maksimilijana za kralja (Jakšići i Miloš Belmužević ostali uz Vladislava).
* 17. 11. - Maksimilijan osvojio Stolni Biograd, njegova vojska poharala grad, pa i crkve i kraljevske grobnice (mnogi hrvatski plemići nakon osvojenja grada prilaze Maksimilijanu).
* 4. 12. - Maksimilijan se vraća u Austriju (ne može napredovati prema Budimu jer su mu njemački plaćenici zbog nestanka novca otkazali posluh).
* 19. 12. - Ana Bretonska se preko posrednika udala za rimsko-nemačkog kralja Maksimilijana I što će dovesti do rata sa Francuskom.
* kraj godine - Okončano ugarsko-tursko primirje.

### Kroz godinu
* Ivan iz Kastva dovršio freske u Hrastovlju.
* Emerik Derenčin je novi jajački ban.
* Turci zauzeli Drijevu/Gabelu (Posrednicu, Koš?).
* Turski poreski popis u Rumeliji.
* Ashikaga Yoshitane postaje šogun prvi put.
* Portugalac Pêro da Covilhã došao u Etiopiju.
* U Valenciji objavljen roman *[[Tirant lo Blanch]]* koji će preko Servantesa imati uticaja na razvoj ove forme na zapadu.
* Hua Sui prvi u Kini štampa metalnim pokretnim slogom.
* Čuveni štampar Aldus Manutius se doselio u Veneciju.
* približno - Izvesni Svaipold Feol u Krakovu osnovao prvu ćirilsku štampariju (i Đurađ Crnojević verovatno priprema štampariju).
* Na Jadranu gusare Nikola i Pavao Pričevići.

## Rođenja

* 21. 2. - Hans Dürer, nemački slikar, Albrechtov brat († 1534)
* april - Vittoria Colonna, italijanska pesnikinja († 1547)
* Albert I., pruski vojvoda († 1568)
* 12. 10. - Bernardo Pisano, italijanski kompozitor († 1548)
* oktobar - Olaus Magnus, švedski pisac, sveštenik, geograf († 1557)
* Luca Ghini, italijanski botaničar († 1556)
* Jean Salmon Macrin, francuski pesnik († 1557)
* Fran Trankvil Andreis, hrvatski latinski pjesnik († 1571)
* ca. Juraj Bizanti, pjesnik iz Kotora († 1560)
* ca. Nikola Jurišić, hrvatski zapovjednik († 1545)

## Smrti

* 27. 1. - Ashikaga Yoshimasa, japanski šogun (* 1435)
* 6. 3. - Ivan Mladi, najstariji sin Ivana III (* 1458)
* 13. 3. - Karlo I, savojski vojvoda (* 1468)
* 6. 4. - Matija Korvin, ugarsko-hrvatski i češki kralj, austrijski vojvoda (* 1443)
* 12. 5. - Joana Portugalska, princeza i blaženica (* 1452)
* jun/jul - Ivan Crnojević, vladar Crne Gore

## Reference

* Vjekoslav Klaić, Svezak drugi: dio treći.... Treća knjiga: Doba kralja Matijaša Korvina i Jagelovića (1458-1526) (archive.org)
* Grupa autora, Istorija Crne Gore