open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lim-Pendé

**Lim-Pendé**  je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.
To je najnovija prefektura osnovana 2020. koja na  sjeveru graniči sa Republikom Čad, a na zapadu sa Republikom Kamerun.

## Karakteristike

Prefektura se nalazi na sjeverozapadu zemlje, prostire se na površini od 13,000 km², u kojoj živi 442,151 stanovnika.

Administrativni centar prefekture je grad Paoua koji ima 47,703 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 3 podprefekture
* Kodi (Ngaoundaye)
* Ngaoundaye
* Paoua

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de Lim-Pendé''
Paoua

**Paoua** je grad od 47,703 i podprefektura od 307,172 stanovnika na sjeverozapadu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi Lim-Pendé .u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Paoua se nalazi nedaleko od  granice sa Republikom Čad, prostire se duž obala riječice Vouh (pritoka Rijeke Nana Barya), udaljen 485 km sjeverno od glavnog grada Banguia.

## Historija

Paoua je osnovana dekretom 1928. za vladavine Francuske Ekvatorijalne Afrike.

Nakon Drugog svejetskog rata 1948. Paoua je postala lokalni administrativni centar, kad je zemlja postala nezavisna od 1961. je administrativni centar podprefekture, a od 2020. i vlastite prefekture.

Sve do 2018. taj kraj bio je pošteđen sukoba gerilskih grupa, ali su se tad rasplamsale. Zbog tog je puno ljudi napustilo svoje domove. Još i danas oko 29,000 izbjeglica živi u Republici Čad. Njima pomažu Liječnici bez granica i misija 
Visokog komesarijata Ujedinjenih nacija za izbeglice.

Danas je trgovište poljoprivrednog kraja 
Poplava rijeke Vouh 21. augusta 2022. srušila je jedini drveni most, tako da je danas grad podjeljen na dva dijela: sjeverni, administrativni centar, i istočni, 
trgovački centar.
## Izvori

## Vanjske veze

* ''Paoua'' (na portalu Mapcarta)
Bamingui-Bangoran

**Bamingui-Bangoran** je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Prefektura se nalazi na sjeveru zemlje, prostire se na površini od 58,460 km², u kojoj živi 82,108 stanovnika.

Prefektura sa sjevera graniči sa Republikom Čad, na sjeveroistoku sa Prefekturom Vakaga, na jugoistoku sa 
Prefekturom Haute-Kotto, na jugu sa Prefekturom Ouaka, na jugozapadu sa Prefekturom Nana-Grébizi i na krajnjem 
zapadu sa Prefekturom Ouham-Fafa.

Na istoku prefekture nalazi se Nacionalni park Manovo-Gounda St Floris, koji je 1997 uvršten na UNESCO-vu listu 
Listu svjetske baštine.

Administrativni centar prefekture je grad Ndélé koji ima 27,071 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 2 podprefekture
* Bamingui
* Ndélé

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de Bamingui-Bangoran''
Ndélé

**Ndélé** je grad od 27,071 i podprefektura od 71,824 stanovnika na sjeveru Centralnoafričke Republike, u Prefekturi  Bamingui-Bangoran.u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Ndélé se nalazi stotinjak km od granice sa Republikom Čad, prostire se duž sjeverne obale riječice *Méagoulou*, udaljen oko 600 km sjeveroistočno od glavnog grada Banguia.

## Historija

Ndélé je izrastao uz utvrđenu palaču koju je krajem 19. vijeka podigao arapski trgovac robljem *Muhamed Senussi* koji je 1890. postao sultan *Sultanata Dar al Kuti*. Mjesto je postalo prijestolnica i prosperitetno trgovište robljem koje se uspješno opiralo francuskim kolonistima, sve do 1897.. kad je Emile Gentil uspio nametnuti protektorat sultanu.

Francuzi iz Francuskog Konga osnovali su 1904.garnizon u Ndéléu, nakon tog su 1911. ubili sultana i 1914. ukinuli njegov sultanat.
On je obnovljen 1919. kao administrativna jedinica Francuske Ekvatorijalne Afrike i 1922. podjeljen na dva dijela; Istočni i Zapadni Dar-Kouti sa administritivnim centrom u Ndéléu.

Odtad grad egzistira kao administrativni centar i trgovište tog dijela zemlje, ali vrlo siromašan i zabačen grad koji je tek 1970. dobilo električnu energiju.

Centralnoafrička Republika  je 2006. predala zahtjev komisiji Unesca da palaču i grad uvrsti na Listu svjetske baštine.

Ndélé je ponovno postao vijest dana 2013. kad su gerilci dviju rivalskih frakcija *Séléka*. preuzeli vlast u gradu. Njihovim liderima sudilo se 2023. za ubistvo 80 civila.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ndélé'' (na portalu Mapcarta)
Kolakovića kuća

**Kolakovića kuća** bila je smještena uz rijeku Bunu, u Blagaju, grad Mostar, Bosna i Hercegovina.  Uvidom na licu mjesta, novembra 2003. godine, ustanovljeno je da su se od Kolakovića kuće djelimično sačuvali samo kameni vanjski zidovi objekta. Svi sačuvani zidovi objekta, kao i čitav kompleks, su prekriveni rastinjem; unutar objekta je nabacana zemlja i smeće. Pristup je ograničen zbog nanosa zemlje pomiješanih sa rastinjem. 

Koncepcija kuća u Bosni i Hercegovini iz osmanskog perioda, potječe iz Anadolije i proteže se u periodu dužem od 500 godina. Sve kuće toga vremena, sastoje se od dva osnovna dijela: pojedinačne sobe i natkrivenog hola koji povezuje jednu ili više soba. Ovakav koncept izvrne osnove anadolske kuće nosi u sebi neke veoma bitne odlike nomadskog šatora.

Tačan datum izgradnje Kolakovića kuće se razlikuje u izvorima, pa se uzima da je izgrađena između  1693. – 1738. U 19. stoljeću bila je proširena i obnovljena. Izgradio ju je Seid Mehmed Kolaković (Kolagij), blagajski kadija. Po svojim vrijednostima, spada među objekte koji mogu reprezentirati stambenu kulturu Mostara.

## Opis
U Kolakovića kući mnogo se polagalo na dekoraciju. Drvorezbareni elementi nalazili su se skoro na svim drvenim (tordirani stup u hajatu, vrata velikog ćoška, strop velikog i malog ćoška, gornji dijelovi prozora velikog ćoška, dolafi, te čak sedam natpisa, pet na dovratnicima i dva na dolafima) i kamenim (ulaznih vrata i kamin) arhitektonskim elementima. Po tome je Kolakovića kuća u Blagaju bila među najljepšim primjerima drvorezbarstva u Bosni i Hercegovini.
          
Tokom ratnih dešavanja 1993. godine, objekat Kolakovića kuće pogođen je više puta. Svi drveni elementi su odneseni. 

Na sjednici Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj od 20. do 26. januara 2004. godine, kuća je proglašena za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik. 

## Literatura
* Dušan Grabrijan i Juraj Najdhart -  Arhitektura Bosne i Hercegovine i put u savremeno, Ljudska pravica, Ljubljana, 1957.
* Amir Pašić -  Prilog proučavanju islamskog stambenog graditeljstva u Jugoslaviji na primjeru Mostara, koliko je stara stambena arhitektura Mostara autohtona pojava – doktorska disertacija, Zagreb, 1989.
* Hivzija Hasandedić - Muslimanska baština u istočnoj Hercegovini, El Kalem, Sarajevo, 1990.
* Muhamed Kadić - Starinska seoska kuća u Bosni i Hercegovini - doktorska disertacija. Beograd: Arhitektonski fakultet u Beogradu, 1963.
   
## Izvori
Stambeni kompleks porodice Velagić (Velagićevina)

**Stambeni kompleks porodice Velagić** je smješten oko 200 m nizvodno od izvora rijeke Bune, Blagaj, grad Mostar, Bosna i Hercegovina. Čine ga: stambeni objekti, londža, ahar, vodenice, stupa, dio korita i obale rijeke Bune, rukavac Bune sa adom i bašte. Kompleks je sagrađen 1776. god, kao tri zasebne arhitektonske cjeline tipa bosanske kuće, za tri brata Velagića, u stilu osmanske arhitekture. Pod utcajem islama, u urbanističkoj organizaciji stambenih cjelina tadašnjeg vremena istaknuto je jedinstva kuće sa prirodom koja je okružuje, čime su stambeni objekti dobili novi odnos prema vanjskom prostoru.

Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj od 20. do 26. januara 2004. godine, kompleks je proglašena za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik. Stambeni kompleks Velagićevine, iako sačuvan u svom izvornom obliku, u relativno je lošem stanju, koje je proizašlo usljed neodržavanja i nezakonite gradnje novog stambenog objekta i ugostiteljskog objekta sa ribogojilištem u njegovoj neposrednoj blizini.

## Literatura
* Dušan Grabrijan i Juraj Najdhart -  Arhitektura Bosne i Hercegovine i put u savremeno, Ljudska pravica, Ljubljana, 1957.
* Amir Pašić -  Prilog proučavanju islamskog stambenog graditeljstva u Jugoslaviji na primjeru Mostara, koliko je stara stambena arhitektura Mostara autohtona pojava – doktorska disertacija, Zagreb, 1989.
* Hivzija Hasandedić - Muslimanska baština u istočnoj Hercegovini, El Kalem, Sarajevo, 1990.
* Muhamed Kadić - Starinska seoska kuća u Bosni i Hercegovini - doktorska disertacija. Beograd: Arhitektonski fakultet u Beogradu, 1963.
* Desanka Kovačević-Kojić - Gradska naselja srednjevjekovne Bosanske države. Sarajevo: Veselin Masleša, 1978.   

## Izvori
Stara Gradska vijećnica (Singapur)

Stara **Gradska vijećnica** (, ) u Singapuru bivše je sjedište gradske uprave koje je od 14. veljače 1992. godine nacionalni spomenik. Nalazi se u historijskom Padangu, pored stare zgrade Vrhovnog suda Singapura. Zgradu je dizajnirao i izgradio Singapurski općinski odbor, a konstrukcija je trajala od 1926. do 1929. godine. U zgradu se ulazi preko velikih stepenica, koje vode do kolonade korintskih stupova, kroz koju se ulazi u glavnu zgradu. Od 2015. godine, zgradu koristi Nacionalna galerija Singapura.

Zgrada je izvorno nosila naziv **Općinska vijećnica**, a njezino je planiranje započeo S. D. Meadows, tadašnji čelnik općinskog odbora, a nastavio je Alexander Gordon, koji je preuzeo funkciju 1925. godine. Kompanija Perry and Co. (Overseas) Ltd. započela je izradnju 1926. godine, a koja je dovršena 1929. godine. Do travnja 1929. godine, gradska uprava preselila se u novu gradu. Godine 1951., kada je kralj George VI. Singapuru dodijelio status grada, zgrada je promijenila ime u **Gradska vijećnica**.

Općinska, odnosno Gradska je vijećnica imala izrazitu ulogu u historiji Singapura. U njoj je od 1942. do 1945. godine bilo sjedište japanske okupacijske uprave za vrijeme Drugog svjetskog rata; u istoj je zgradi ta ista okupacijska uprava 1945. godine potpisala kapitulaciju i vratila Singapur Britancima. Godine 1959., premier Lee Kuan Yew proglasio je samoupravu u zgradi Gradske vijećnice, gdje je ujedno i prvi put javno izvedena singapurska himna i predstavljena zastava. Mnogi su visoki dužnosnici održavali svečane prisege upravo u ovoj zgradi.

Godine 1987., zgrada je značajno renovirana, a nakon preseljenja gradske uprave na drugu lokaciju, danas ju koristi Nacionalna galerija.

## Reference

## Vanjske veze

* National Heritage Board (2002), *Singapore's 100 Historic Places*, Archipelago Press, 
* City Hall
* CDCs
Ouham-Fafa

**Ouham-Fafa**  je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.
To je najnovija prefektura osnovana 2020., podjelom dotadašnje puno veće prefekture Ouham.

## Karakteristike

Prefektura se nalazi na sjeveru zemlje, prostire se na površini od 35,000 km², u kojoj živi 225,479 stanovnika.

Prefektura na sjeveru graniči sa Republikom Čad, na sjeveroistoku svega par km sa Prefekturom Bamingui-Bangoran, na istoku sa Prefekturom Nana-Grébizi, na jugoistoku sa Prefekturom Kémo, na jugu sa Prefekturom Ombella-M'Poko i na zapadu sa Prefekturom Ouham.

Ime je dobila po rijekama; Ouham i Fafa, koje protječu preko nje.

Administrativni centar prefekture je grad Batangafo koji ima 24,119 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 4 podprefekture;
* Batangafo
* Bouca
* Kabo
* Sido

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de l’Ouham-Fafa ''
Batangafo

**Batangafo** je grad od 24,119 i podprefektura od 88,407 stanovnika na sjeveru Centralnoafričke Republike, u Prefekturi Ouham-Fafa .u kojoj je administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Batangafo se nalazi na  ušću rijeke Fafa u rijeku Ouham, udaljen  382 km sjeverno od glavnog grada Banguia.

## Historija

Batangafo je osnovan kao administrativna jedinica Francuske Ekvatorijalne Afrike, dekretom 1910.
Od 1947. je administrativni centar distrikta, a od 2020. novoosnovane prefekture Ouham-Fafa.

I pored tog što je lokalni centar i nadalje je vrlo siromašno naselje, koje osim osnovnih škola nema viših obrazovnih ustanova a ni poštenu bolnicu.

Kao i drugi gradovi na sjeveru zemlje i on je bio zahvaćen građanskim ratom početkom 2020-ih. Zbog tog u njemu djeluje misija misija 
Liječnika bez granica i Visokog komesarijata Ujedinjenih nacija za izbeglice.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Batangafo'' (na portalu Mapcarta)
Ouham (rijeka)

**Ouham** znan i kao **Bahr Sara** je rijeka u Centralnoafričkoj republici i Čadu duga oko 676 km, lijeva i najveća pritoka rijeke 
Chari.

## Hidrologija

Ouham izvire na visoravni pored granice između Centralnoafričkih prefektura Nana-Mambéré i Ouham-Pendé.

Od tamo teče uz brojne meandre prema sjeveroistoku. Protiče pored gradova Bozoum i Batangafo i prima pritoke; Nanu Baryu, Nanu Bakassu i Fafu. Kad uđe u Čad mijenja ime u *Bahr Sara*, korito joj se širi i ravna, tako da je plovna do 
ušća u Chari, 25 km sjeverno od Sarha.

Porječje rijeke prostire se površini od  7,000 km² po Centralnoafričkoj republici i Čadu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Ouham River''
Fafa (rijeka)

**Fafa** je rijeka na sjeveru Centralnoafričke republike duga oko 301 km, desna pritoka rijeke Ouham.

## Hidrologija

Fafa izvire na nadmorskoj visini od 640 metara zapadno od sela Boguila u Prefekuri Ouham-Pendé.

Kako ima niski pad, teče uz brojne meandre prema sjeveru i prima pritoke Koui i Di. Uzvodno od grada Batangafa u Prefekuri Fafa-Pendé uvire u rijeku Ouham.

Porječje rijeke prostire se površini od  6,720 km² po prefekturama Ouham-Pendé i Ouham-Fafa. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Fafa River''
Ouham-Pendé

**Ouham-Pendé**  je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.
Prefektura je ime dobila po rijeci Ouham koja protiče po njoj.
## Karakteristike

Prefektura se nalazi na sjeverozapadu zemlje, prostire se na površini od 18,520 km², u kojoj živi 243,315 stanovnika.

Prefektura na sjeverozapadu graniči sa Kamerunom, na sjeveru sa Prefekturom Lim-Pendé, na istoku sa Prefekturom Ouham, na 
jugoistoku sa Prefekturom Ombella-M'Poko i na jugu sa Prefekturom Nana-Mambéré

Prefektura je centar Masiva Yadé koji se proteže dalje na zapad u Kamerun i na jug po Prefekturi Nana-Mambéré. ​​
U masivu se nalazi najviša planina u zemlji - Ngaoui, na granici sa Kamerunom..

Administrativni centar prefekture je grad Bozoum koji ima 20,665 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 4 podprefekture.;
* Bozoum
* Bocaranga
* Bossemtélé
* Koui

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de l’Ouham-Pendé ''
Bozoum

**Bozoum** je grad od 20,665 i podprefektura od 75,139  stanovnika na sjeverozapadu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi Ouham-Pendé .u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Bozoum se nalazi u dolini riječice *Kparé* pritoke rijeke Ouham, udaljen 375 km sjeverno od glavnog grada Banguia.

## Historija

Bozoum je osnovan kao kolonijalni garnizon Francuskog Konga 1909. 
Francuska je u novembru 1911. morala predati grad Njemačkom kolonijalnom carstvu, ali ga je na početku Prvog svjetskog rata u oktobru pnovo vratila pod svoju vlast i odtad je dio kolonije Ubangi-Šari
Francuske Ekvatorijalne Afrike.

Od 1931. u njemu djeluje katolička misija Saint Michel de Bozoum, a od 1947. je administrativni centar 
distrikta.

Nakon što je zemlja postala nezavisna, u januaru 1961. je proglašen administrativnim centrom Prefekture Ouham-Pendé.

I pored tog ostao je vrlo siromašno naselje, struju je dobio tek 1976., ceste do njega su u lošem stanju, a jedini most je pred urušavanjem 
pa je praktički izoliran od ostatka zemlje. Kako nema kanala, svaka veća kiša uzrokuje poplavu

Kao i drugi gradovi na sjeveru zemlje i on je bio zahvaćen građanskim ratom 2020-ih. Zbog tog u njemu našlo utočište 5,000
izbeglica.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Bozoum'' (na portalu Mapcarta)
Konfederacija afričkog fudbala

**Konfederacija afričkog fudbala** (**CAF**; ) je rukovodeći organ fudbala na kontinentu Afrike. Predstavlja državne nogometne saveze Afrike, održava afrička takmičenja klubova i državnih reprezentacija, kontroliše novčane nagrade, pravila i medijska prava tih takmičenja. CAF je jedan od šest nogometnih udruženja članica FIFA-e. Od 32 mjesta na svjetskom prvenstvu u nogometu 2014. godine, 5 je dodijeljeno savezima CAF-a.

CAF je osnovan 8. februara 1957. godine u Kartumu glavnom gradu Sudana, od strane egipatskog, etiopskog, južnoafričkog i sudanskog nogometnog saveza na osnovu ranijih razgovora između ovih saveza održanih, 7. juna 1956. godine u Avenida hotelu u portugalskom Lisabonu. Youssef Muhamed je bio prvi glavni sekretar, a Abdel Aziz Abdallah Salem prvi predsjednik CAF-a. Administrativno središte se od 2002. godine nalazi u gradu 6th of October City koji se nalazi nedaleko od Kaira. Trenutno broji 56 članica, 54 punopravnih članova i dvije pridružene članice: Zanzibar i Réunion.

Sadašnji predsjednik CAF-a je južnoafrikanac Patrice Motsepe.

## Sadašnje vodstvo

Izvori:

## Države članice

## CAF Regije
### CAF Zona 1 - Zona Sjever

*  Alžir
*  Egipat

*  Libija
*  Maroko

*  Tunis

### CAF Zona 2 - Zona Zapad A

*  Zelenortska Republika
*  Gambija
*  Gvineja

*  Gvineja Bisao
*  Liberija
*  Mali

*  Mauritanija
*  Senegal
*  Sijera Leone

### CAF Zona 3 - Zona Zapad B

*  Benin
*  Burkina Faso
*  Gana

*  Obala Slonovače
*  Niger

*  Nigerija
*  Togo

### CAF Zona 4 - Centralna Zona

*  Kamerun
*  Centralnoafrička Republika
*  Čad

*  Republika Kongo
*  DR Kongo
*  Ekvatorijalna Gvineja

*  Gabon
*  Sveti Toma i Princip

### CAF Zona 5 - Centralno-Istočna Zona

*  Burundi
*  Džibuti
*  Eritreja
*  Etiopija

*  Kenija
*  Ruanda
*  Somalija
*  Južni Sudan

*  Sudan
*  Tanzanija
*  Uganda
*  *[[Fudbalska reprezentacija Zanzibara|Zanzibar]]*

### CAF Zona 6 - Južna Zona

*  Angola
*  Bocvana
*  Komori
*  Lesoto
*  Madagaskar

*  Malavi
*  Mauricijus
*  Mozambik
*  Namibija
*  Sejšeli

*  Esvatini
*  Južna Afrika
*  Zambija
*  Zimbabve

## Takmičenja

U nadležnosti CAF-a je nekoliko takmičenja:

## Dosadašnji predsjednici CAF-a

## Reference
Carlos Vila Nova

**Carlos Manuel Vila Nova** (Neves, 27. jula 1959.), političar Svetog Tome i Principa, peti i trenutni predsjednik države od 2. novembra 2021. Bio je ministar javnih radova i prirodnih resursa (2010-2012) i ministar infrastrukture, prirodnih resursa i okoliša (2014-2018) u uzastopnim vladama premijera Patricea Trovoade.

## Biografija
Vila Nova rođena je u Nevesu, gradu u okrugu Lembá na sjevernoj obali otoka São Tomé. Diplomirao je inženjerstvo telekomunikacija na Univerzitetu u Oranu u Alžiru 1985. godine, a zatim se vratio i postao voditelj računalnog odjela vladine Uprave za statistiku.

Godine 1988. napustio je državnu službu i postao voditelj prodaje u hotelu Miramar, tada jedinom hotelu u državi. Godine 1992. je napredovao u direktora istog hotela. Godine 1997. postao je direktor hotela Pousada Boa Vista, te je osnovao vlastitu putničku agenciju *Mistral Voyages*. Nastavio je se baviti turizmom sve dok nije ušao u politiku 2010. godine. 

Postao je ministar javnih radova i prirodnih resursa u kabinetu Patricea Trovoade od 2010. dok vlada nije izgubila većinu 2012. Imenovan je za ministra infrastrukture, prirodnih resursa i okoliša kada je Trovoadina Nezavisna demokratska akcija (ADI) ponovno stekla većinu 2014. godine. Godine 2018. Vila Nova je izabran u Narodnu skupštinu.

Bio je kandidat Nezavisne demokratske akcije za predsjedničke izbore 2021. Dana 6. septembra proglašen je izabranim predsjednikom Svetoga Tome i Principa dobivši 58% glasova i pobijedivši Guilhermea Possera da Costu iz MLSTP-a. Ustavni sud ga je 14. septembra 2021. proglasio predsjednikom.

Dana 6. januara 2025. smijenio je premijera Patricea Trovoadu i njegovu vladu, navodeći kao razlog Trovoadinu dugotrajnu odsutnost i neuspjeh njegove vlade da riješi više pitanja. Trovoada je odgovorio nazivajući svoje otpuštanje "nezakonitim" i "neustavnim". Zatim je izabrao tadašnju ministricu pravosuđa Ilzu Amado Vaz za premijerku. Vaz je podnijela ostavku, navodeći u pismu da njezino daljnje vodstvo "*neće pridonijeti uspjehu javnih politika te skladnom i mirnom razvoju*". Nakon toga je odabrao América Ramosa, kojeg ADI nije podržao za premijersku ulogu, zbog čega je kritiziran zbog ignoriranja većine u Nacionalnoj skupštini.
Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije

**Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije** (DZPPS) je neprofitno udruženje građana osnovano 1989. kao "Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Vojvodine". Ovo regionalno udruženje ubrzo je okupilo simpatizere sa područja cijele Srbije i iz republika bivše Jugoslavije uspostavivši aktivnu mrežu saradnika koja je prikupljala i objavljivala vredne podatke o fauni ptica. Društvo je vremenom raslo, osavremenilo svoj rad i povećalo broj aktivnosti što je dovelo do veće vidljivosti i uticaja u javnosti.

Današnji naziv je preimenovan 2010. god. Ima preko 200 aktivnih članova i mnogo simpatizera. Okuplja pojedince, institucije i zajednice koji brinu za budućnost ptica i prirode u Srbiji. 

Društvo uspostavlja veze i sarađuje sa srodnim organizacijama za zaštitu ptica u zemlji i inostranstvu. Od 2010. godine DZPPS uspostavlja partnerstvo i sa svjetskom krovnom organizacijom ornitologa BirdLife International i zastupnik je tog renomiranog partnerstva u Srbiji.

Društvo izdaje dva časopisa za upoznavanje ptica i popularizaciju njihove zaštite, stručni časopis "Ciconia" i naučno-popularni magazin "Detlić".

Ciconia je naučno ime za bijelu rodu, pticu koju je društvo izabralo kao svoju maskotu, i njen stilizovani lik se nalazi u logou drušva. Časopis je prva publikacija koju je izdalo društvo i jedini koja izlazi od osnivanja organizacije, jedanput godišnje. Glavni je izvor naučnih informacija o pticama u Srbiji i jedini redovan ornitološki informator. 

"Detlić" je magazin za ljubitelje divljih ptica u Srbiji. Izlazi tromjesečno od 2008. godine. U njemu se, na svima pristupačan način, iznose interesantne pojedinosti i činjenice o svijetu ptica, kao i izveštaji o radu društva na naporima da se ptice sačuvaju od ugrožavanja. 

Društvo je izdalo brojna stručna i popularna izdanja i monografije. Kruna izdavačke delatnosti Društva je Crvena knjiga ptica Srbije iz 2019. godine. U poslednjih deset godina DZPPS je učestvovalo u stvaranju popularnih televizijskih serijala i dokumentarnih filmova koje je pogledalo više miliona ljudi u Srbiji i regionu.

## Vanjske veze
* 
* 
## Izvori
BirdLife International

**BirdLife International** je svjetska nevladina organizacija koja teži očuvanju ptica i njihovih staništa sa osnovnim prioritetom sprječavanje izumiranja vrsta ptica. Osnovao ju je ornitolog i konzervator T. Gilbert Pearson u Londonu 1922. godine pod nazivom Međunarodni komitet za zaštitu ptica. Godine 1928 je preimenovana u Međunarodni komitet za očuvanje ptica, 1960. u Međunarodno vijeće za očuvanje ptica, a današnji naziv dobila je 1994. godine. Sjedište joj je u Kembridžu, Engleska. Ima članstvo od preko 2,5 miliona ljudi i partnerske organizacije u više od 100 zemalja. 

BirdLife International je registrovala 7.500 značajnih područja za ptice s više od 1.000.000 hektara staništa divljih životinja. Kao službeni autoritet za popis ptica za crvenu listu ugroženih vrsta Svjetske unije za zaštitu prirode, organizacija je identificiralao više od 1.375 vrsta ptica ugroženih izumiranjem (kritično ugrožene, ugrožene ili ranjive) i razvila strategije očuvanja za svaku od njih.

Organizacija ima devet programa očuvanja koji se provode širom Afrike, Amerike, Azije, Evrope i Centralne Azije, Bliskog istoka i Pacifika. Programi pružaju okvir za planiranje, provedbu, praćenje i evaluaciju rada na očuvanju i uključuju:
* Program važnih područja za ptice i biodiverzitet, 
* Morski program, 
* Program sprječavanja izumiranja, i 
* Program selidbenih puteva.

BirdLife International objavljuje tromjesečni časopis, *BirdLife: The Magazine*, koji sadrži najnovije vijesti i autoritativne članke o pticama i njihovoj zaštiti, te objavljuje svoj službeni časopis *Bird Conservation International* u saradnji s Univerzitetom u Kembridžu.
## Vanjske veze
* 
* 
## Izvori
Chari

**Chari** je rijeka u Centralnoafričkoj republici, Čadu i Kamerunu, duga oko 1,400 km, najveća pritoka  
Jezera Čad.

## Hidrologija

Chari se formira sutokom rijeka Bamingui i Gribingui na čadsko-centralnoafričkoj granici.
Od tamo isprva teče prema sjeveroistoku duž čadsko-centralnoafričke granice. Kad sa desna primi pritoku Bangoran, 
mjenja smjer i teče prema sjeverozapadu. Kad primi pritoku Bahr Aouk ulazi u Republiku Čad i teče prema gradu Sarhu, gdje nizvodno sa desna prima 
najveću pritoku Ouham, koja joj donosi najviše vode. Nizvodno kod sela Nielim protiče brzacima Gay, a nakon tog se korito 
širi na 5- 6,5 km i račva u brojne rukavce.

Zatim teče preko goleme poplavne ravnice i sa desna prima pritoku Bahr Salamat koja izvire u Darfuru u Sudanu i protiče preko 
Jezera Iro u Čadu. Bahr Salamat kao i Bahr Aouk koji također izvire u Darfuru, se za sušnogi perioda pretvaraju u niz ustajalih bara.

Kod N'Djamene sa zapada prima pritoku Logone, nizvodno se šri u veliku deltu i kod sela Kinziyakeu u Kamerunu uvire u 
Jezero Čad, koje je od vitalne važnosti za države koje ga okružuju; Kamerun, Čad i Nigeriju.

Chari je plovan za veće brodove za kišne sezone od ušća uzvodno 650 km.

Prvi Evropljani koji su stigli do Jezera 1823. bili su britanski istraživači; Dixon Denham, Hugh Clapperton i 
Walter Oudney.

Porječje rijeke prostire se površini od 650,000 km² po Centralnoafričkoj Republici, Čadu, Kamerunu i Sudanu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Chari River''
Yadé (masiv)

**Yadé** (čita se **Jade**) znan i kao **Karre** je planinski masiv na sjeverozapadu Centralnoafričke Republike i istoku Kameruna, koji 
se proteže sve do Čada. 

## Karakteristike

Masiv se proteže u dužinu od nekih stotinjak km (jugozapad-sjeveroistok), a širok je do 70 km (zapad-istok)

Yadé je istočni krak Viso‭ravni Adamaua, od kojeg je razdvojen dolinama rijeka Mbéré i Djérem.
Masiv se sastoji se od centralne granitne visoravni sa koje se uzdižu planine visoke i do 1,300 metara. Oko nje nižu se prsten niže visoravni Bouar-Bocaranga, nadmorske visine između 800 -1,000 m.

Južne i istočne padine masiva poznate su velikim okruglim stijenama. 

Najviša planina masiva je Ngaoui  na granici  između Kameruna i Centralnoafričke Republike koja ima 1,420 m

Ime - Yadé, dao mu je francuski oficir Eugène Lenfant, koji je prokrstario masivom i opisao ga u knjizi objavljenoj 
1909.

Planine su početkom 20. vijeka bila skloništa domorcima koji su se opirali Francuskoj kolonijalnoj vlasti. 
Masiv je vododjelnica sliva Rijeke Kongo na jugu i sliva Jezera Čad na sjeveru.  

Kako pada dosta kiše (prosječno do 1,500 mm godišnje) ima puno pašnjaka, pa je masiv stočarski kraj.
Po sjevernim padina masiva uzgaja se pamuk, sirak, manioka i kikiriki. 

Najveći gradovi u masivu su Bouar  i Bocaranga.

## Izvori
 
## Vanjske veze

* ''Monts Karre'' (na portalu Mapcarta)
Ouham

**Ouham**  je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.
Prefektura je ime dobila po rijeci Ouham koja je presjeca.  

## Karakteristike

Prefektura se nalazi na sjeverozapadu zemlje, prostire se na površini od 20,240 km², u kojoj živi 297,904 stanovnika.

Prefektura na sjeveru graniči sa Republikom Čad, na istoku sa Prefekturom Ouham-Fafa na jugu sa Prefekturom Ombella-M'Poko i na zapadu sa prefekturama Ouham-Pendé i Lim-Pendé.  .

Administrativni centar prefekture je grad Bossangoa koji ima 55,353 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 4 podprefekture;
* Bossangoa
* Nana Bakassa
* Nanga-Boguila
* Markounda

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de l’Ouham''
Bossangoa

**Bossangoa** je grad od 55,353 i podprefektura od 167,214 stanovnika na sjeverozapadu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi Ouham .u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografske karakteristike

Bossangoa se prostire duž sjeverne obale rijeke Ouham, udaljena 305 km sjeverno od glavnog grada Banguia.

## Historija

Bossangoa je niknula krajem 19. vijeka uz kolonijalnu stanicu Francuskog Konga.

Za vladavine Francuske Ekvatorijalne Afrike - 1919. postala je lokalni administrativni centar, a od 1947.i vlastitog distrikta.

Bulom pape Ivana XIII od januara 1961. postala je apostolski vikarijat.

Nakon što je zemlja postala nezavisna, od 1961. je administrativni centar Prefekture Ouham.

I pored tog ostao je vrlo siromašno mjesto, struju je dobio tek 1970.

Kao i drugi gradovi na sjeveru zemlje i on je bio zahvaćen građanskim ratom, kad se stanovništvo podijelilo u dva vjerska tabora, kršćanski sa milicijom Anti-Balaka i muslimanski sa milicijom Seleka.

Od 2013. ekipa Liječnika bez granica radi u bolnici i pruža medicinsku pomoć svim građanima iz oba tabora i brojnim izbeglica. koji su 
zbog nasilja pobjegli iz svojih sela.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Bossangoa'' (na portalu Mapcarta)
Blobjekt

**Blobjekt** (eng. **blobject**, zaobljeni objekt) je dizajnerski proizvod, često jarko obojeni kućni predmet koji ima glatke krivulje i bez oštrih rubova. Riječ je portmanteau riječi "blob" (eng. mrlja, bezoblična forma) i "objekt".

Blobjekti mogu biti izrađeni od bilo kojeg materijala u bilo kojoj veličini ili mjerilu za dom, ured, automobil ili vanjski prostor. Uobičajeni materijali koji se koriste u izradi bloketa su plastika (posebno polikarbonat, polipropilen ili polietilen), metal i guma, s ciljem da se postigne organskiji i živopisniji osjećaj.

## Etimologija
Porijeklo termina je sporno, ali se često pripisuje ili dizajneru i autoru Stevenu Skovu Holtu ili dizajneru Karimu Rashidu.

Holt je definirao blobject kao šareni, masovno proizvedeni, plastični, emocionalno privlačan potrošački proizvod sa zakrivljenim, fluidnim oblikom. Taj fluidni i zaobljeni oblik najizrazitija je osobina blobjekta.

Rashid, savremeni dizajner koji je napisao knjigu **Želim promijeniti svijet**, bio je rani predvodnik u stvaranju blobjekata i postao je jedan od najslavnijih dizajnera svoje generacije.

## Pregled
Iako se često smatra modernim konceptom, blobjekti se mogu pratiti sve do pretpovijesnih skulptura poput Venere iz Willendorfa. Početkom 20. stoljeća, u djelima Joana Miróa i Jeana Arpa pojavile su se ove karakteristike. Nakon Drugog svjetskog rata, ovi su se dizajni počeli pojavljivati ​​u kućanskim predmetima poput stolice La Chaise.

U 1990-ima, dizajneri poput Philippea Starcka, Marca Newsona i Karima Rashida predvodili su put u korištenju tehnologije. Mnogi od najpoznatijih blobjekata pojavili su se u toj deceniji.

Blobjekti se također mogu pronaći u većini područja savremene vizualne kulture. Blobjekti mogu biti tipografski font (Neville Brody), animacija (Monica Peon), komad namještaja (Marc Newson), odjevni predmet (Rei Kawakubo), motocikl (GK Dynamics), automobil (GEMCAR), zgrada (Future Systems), slika (Rex Ray), skulptura (Hadeki Matsumoto) ili keramički rad (Kenneth Price).

Trend blobjekata uvelike je potaknut napretkom u kompjuterski potpomognutom dizajnu, vizualizaciji informacija, brzoj izradi prototipa, materijalima i injekcijskom prešanju. Ove tehnologije dale su dizajnerima priliku da koriste nove oblike i istraže transparentnost i translucencija bez značajnih dodatnih proizvodnih troškova.

## Također vidjeti
* Blobitektura
* Frutiger Aero
* Greg Lynn

## Reference

## Dalje čitanje
* Sterling, Bruce, (2002). **, Random House, 
* Skov Holt, Steven; Holt Skov, Mara, (2005). *Blobjects & Beyond: The New Fluidity in Design*, Chronicle Books, 
* Rashid, Karim, (2001). *I Want to Change the World*, Universe Publishing, 

## Vanjske poveznice
* Boing Boing: Kada su blobjekti vladali Zemljom, Bruce Sterling
* Karim Rashid
* Muzej umjetnosti u San Joseu
* Industrijski dizajn
Lobaye

**Lobaye** je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.
Prefektura je ime dobila po rijeci Lobaye koja je presijeca od sjeverozapada prema jugoistoku.

## Karakteristike

Prefektura se nalazi na jugozapadu zemlje, prostire se na površini od 19,235 km², u kojoj živi 345,108 stanovnika.

Prefektura na sjeveru graniči sa Prefekturom Ombella-M'Poko, na istoku sa Prefekturom Bangui, na jugu i jugoistoku sa Demokratskom Republikom Kongo, na zapadu sa Prefekturom Mambéré i na jugozapadu sa 
Prefekturom Sangha-Mbaéré.

Administrativni centar prefekture je grad Mbaïki koji ima 21,867 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 5 podprefektura;
* Boda
* Boganangone
* Boganda
* Mbaïki
* Mongoumba
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de la Lobaye''
Lobaye (rijeka)

**Lobaye** je rijeka na jugozapadu Centralnoafričke republike duga oko 402 km, desna pritoka rijeke Ubangi.

## Hidrologija

Lobaye izvire na nadmorskoj visini od 1,059 metara kod grada Bouar u Prefekuri Nana-Mambéré.

Od tamo, teče prema  jugoistoku preko Prefekure Lobaye gdje kod kod sela Bomorotro uvire u rijeku Ouham.

Porječje rijeke prostire se površini od  36,972 km² po prefekturama Nana-Mambéré i Lobaye. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Lobaye River''
Drevna nalazišta crne metalurgije u Burkini Faso

**Drevna nalazišta crne metalurgije u Burkini Faso** je skupina od pet lokacija koji se nalaze u različitim provincijama zemlje. Douroula, koja potiče iz 8-og stoljeća p.n.e. je najstarije nalazište i predstavlja prvu i relativno ranu fazu razvoja proizvodnje gvožđa u Africi. Ostale lokacije su: Tivega, Jamane, Kindibo i Bekuj. Sastoje se od oko petnaest stojećih peći sa prirodnom promajom, nekoliko drugih peći, rudnicima i ostacima stanova. 

Takođe su veoma rijetka mjesta u Burkini Faso koja imaju peći na uzvišenju. To su masivna proizvodna mesta koja svojom veličinom ilustruju intenziviranje proizvodnje gvožđa tokom drugog milenijuma nove ere, u vreme kada su zapadnoafrička društva postajala sve složenija.

Iako se danas više ne prakticira taljenje željezne rude kako bi se dobilo željezo, seoski kovači i dalje imaju veliku ulogu u opskrbi oruđem, sudjelujući u raznim ritualima. Zbog toga je ovih pet mjesta drevne metalurgije željeza upisano na UNESCO-ov popis mjesta svjetska baština u Africi 2019. god. jer je drevni način ove tehnologije u globalnom smislu imao vrlo značajne posljedice za istoriju afričkih naroda. 
## Izvori
Noor Aishah

**Noor Aishah binti Mohammad Salim** (Selangor, 21. maja 1933. – Singapur, 22. aprila 2025.), poznatija kao **[[Toh Puan]] Noor Aishah**, bila je supruga Yusofa Ishaka, prvog predsjednika Singapura. Bila je prva dama Singapura između 1965. i 1970. godine.

## Biografija
Noor Aishah rođena je 1933. u Selangoru, a usvojili su je Mohammad Salim Jusoh (rođen kao Barney Perkins) i Fatimah Ali. Odrasla je u selu u Penangu i završila samo dvije godine osnovne škole zbog prekida uzrokovanih Drugim svjetskim ratom.

Dana 20. novembra 1949. godine, sa samo šesnaest godina, udala se za Yusofa Ishaka, koji je bio 23 godine stariji od nje. Upoznali su se tri dana prije vjenčanja, a upoznao ih je zajednički poznanik. Nakon vjenčanja u Penangu, ona se vratila u Singapur sa suprugom. Imali su troje djece.

Islam je igrao veliku ulogu u njezinom životu. Ona i suprug obavili su hadž 1963. godine tijekom državnog posjeta u Saudijskoj Arabiji. Bila je poznata po tome što je često nosila kebaju. 

Dok je boravila u Istani, Noor Aishah naučila je engleski obrazovane kuhare nekoliko lokalnih recepata, uključujući "goveđi *[[Rendang|rendang]]*, *[[Karipap|epok epok]]* i razne *[[Kuih|kuih]]*". Njezino "zvjezdano jelo" bio je puding od saginog *[[Palmin šećer|gula melaka]]*, a bila je poznata i po svom nasi ulamu. Kako bi bolje ugostila strane uglednike i njihove supruge, pohađala je tečajeve engleskog. Nakon godinu dana, govorila je na engleskom na državnim događanjima.

Kako je zdravlje njezina supruga počelo opadati tijekom njegova trećeg mandata, počela je pomagati u njegovim društvenim dužnostima, poput ceremonije dodjele nagrada povodom Dana državnosti 1968.

Noor Aishah bila je pokroviteljica Singapurskog Crvenog križa, Udruge muslimanskih mladih žena i Udruge djevojaka vodiča. Bila je zaštitnica džamije Yusofa Ishaka u Woodlandsu, čija je izgradnja najavljena 2014. Donirala je neke biljke iz svog rasadnika kako bi uljepšala okolinu džamije. Nakon otvaranja džamije 2017. godine, pojavila se na mnogim događajima u njoj. Postala je prva azijska predsjednica udruge *Singapore Girl Guides Association* (sada *Girl Guides Singapore*) 1959. Godine 1965. postala je pokroviteljica tog pokreta. Godine 1970. dobila je "Lovorov list", najveću nagradu Singapurskog udruženja vodiča. Vodiči veterani pripisuju joj zasluge za pomoć u prikupljanju sredstava za pokret kada su sredstva bila ograničena i za pomoć u osiguravanju zemljišta za njihovo sjedište u području Clemenceau 1960-ih.

Umrla je 22. aprila 2025. u singapurskoj Općoj bolnici, u dobi od 91 godine. Njenu smrt objavio je premijer Lawrence Wong. Njeno tijelo je donijeto u džamiju Ba'alwie na dženazu, a zatim je pokopana na državnom groblju Kranji pored svog supruga, Yusofa Ishaka. Imala je sprovod uz pomoć države.

## Nagrade i priznanja
Noor Aishah je 1964. godine dobila nagradu *Pingat Bakti Chemerlang* za svoj rad na polju socijalne skrbi. Godine 1971. dobila je počasnu diplomu Državnog univerziteta u Singapuru, kao prva Malajka kojoj je to pošlo za rukom. Godine 2018. primljena je u Kuću slavnih žena Singapura zbog svog doprinosa društvu.

## Napomene

## Reference
Koncentracioni logor Bar

**Koncentracioni logor Bar** (*Campo do concentramento internato, posta millitare 137 - Antivari*) bio je italijanski koncentracijski logor u Baru, u okupiranoj Crnoj Gori, za vreme drugog svetskog rata. U njega su zatvarani crnogorski partizani i svi protivnici fašističke okupacije.

Koncentracioni logor u Baru, formiran početkom septembra 1942. godine na livadama pored današnje luke. Logor je rasformiran oktobra 1943. godine, nakon kapitulacije Italije, a nekoliko stotina zarobljenika internirano je u logore u Njemačkoj.

## Ustrojstvo logora

Logor je imao dva dijela, za muškarce i žene, sa 28 podignutih drvenih baraka. U njega su dopremani rodoljubi iz svih krajeva Crne Gore. Italijani su pored baraka opasanih bodljikavom žicom podigli i prostorije u kojima su bez hrane i vode, smještani i mučeni internirci. U krugu logora bili su podignuti stubovi o koje su vješanjem mučeni aktivni logoraši.

Ishrana u logoru bila je veoma oskudna, ali stanovnici Bara i okoline su aktivno radili na prikupljanju i doturanju hrane, odjeće i obuće logorašima.

## Broj žrtava

Od septembra 1942. do 20. oktobra 1943, kada je logor od strane Njemaca raspušten, kroz njega je prošlo preko 10.000 ljudi, među njima 1000 žena i nekoliko stotina staraca i djece. 

Italijani su 25. juna 1943. iz logora izveli i strijeljali 180 logoraša, u Andrijevici, Beranama, Danilovgradu, Nikšiću, Beranama, Cetinju, Podgorici i Baru. Pored toga, usled loše ishrane i nehumanih uslova, u logoru su umrla 34 internirca, među kojima i jedno dijete od nepune dvije godine.

## Izvori

## Vidi još
* Drugi svjetski rat u Crnoj Gori
46. srpska divizija NOVJ

**46. srpska divizija [[NOVJ]]** formirana je 20. septembra 1944. godine u rejonu Pirota. Pri osnivanju u njen sastav su ušle 25., 26. i 27. srpska brigada. Krajem oktobra, imala je u svom sastavu pored brigada još i prateću, izviđačku, inženjerijsku i četu za vezu, bolnicu, intendaturu, muziku i kulturnu ekipu, ukupno oko 5600 boraca. Brojno stanje divizije iznosilo je 12. februara 1945. 7314, a 15. maja 1945. 6130 vojnika.

Od formiranja do 3. decembra 1944. bila je u sastavu Trinaestog korpusa, a zatim pod komandom Glavnog štaba NOV i PO Srbije. Od 8. februara 1945. pa do kraja rata nalazila se u sastavu i pod komandom Operativnog štaba za Kosmet.

Početkom oktobra 1944, divizija je bila na prostoru Grdelička klisura, Vranje, gde je prvo sa bugarskom Drugom konjičkom divizijom, a zatim sa bugarskom Prvom partizanskom divizijom zatvarala pravac od Vranja prema Nišu. Njene 25. i 27. brigada su 11. oktobra, u borbi sa 122. ojačanim izviđačkim bataljonom nemačke Jedanaeste divizije oslobodili Vranje. Istovremeno, ostale snage divizije i delovi bugarske Prve partizanske divizije napale su Belo Polje i rudnik Mačkaticu koje su oslobodili 12/13. oktobra.

Zatim je sa bugarskom Drugom konjičkom divizijom dejstvovala na pravcu Bujanovac–Gnjilane i obe 8. novembra zauzele Bujanovac, a 16. novembra Gnjilane. U novembru, divizija je učestvovala u oslobođenju Kosmeta i na njemu ostala do kraja rata radi likvidiranja balista i drugih albansko-kvislinških snaga, učvršćivanja narodne vlasti i obezbeđivanja mobilizacije sa toga područja.

3. decembra 1944. godine jedinice 27. srpske brigade 46. divizije NOVJ i 2. kosovsko-metohijske NO brigade, uz sadejstvo jedne baterije topova, posie oštrih borbi uspele da iz Uroševca proteraju oko 2000 balista koji su, prethodnog dana, upali u grad sa pravca Kačanika i Gnjilana. Balisti su odbačeni ka pl. Žegovcu, uz gubitke od oko 200 poginulih.

## Literatura
* *[[Vojna enciklopedija]]* (knjiga druga). Beograd 1971. godina.

## Vanjske veze
* Milorad Madić, Dušan Jončić: 25. SRPSKA BRIGADA
25. srpska brigada NOVJ

**Dvadeset peta srpska brigada [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]** formirana je 6. septembra 1944. godine kod sela Strelca (lužnička oblast) od Pirotskog partizanskog odreda kao **Prva pirotska brigada** (do 3. oktobra). Na dan formiranja imala je četiri bataljona sa oko 900 boraca. Do 20. septembra 1944. bila je pod komandom Glavnog štaba Srbije, a potom u sastavu 46. divizije. U sadejstvu sa 27. srpskom brigadom u teškim borbama od 6. do 11. oktobra protiv jednog ojačanog bataljona nemačke 11. divizije brigada je oslobodila Vranje, čime su Nemci izgubili pravac dolinom Južne Morave za upućivanje pojačanja 7. SS diviziji „Princ Eugen“ u rejon Niša. S jedinicama bugarske 2. konjičke divizije oslobodila je Gnjilane 16. novembra, a sa jedinicama bugarske 12. pešadijske i 2. konjičke divizije u borbama protiv nemačke borbene grupe „Langer“ oslobodila je Prištinu 19. novembra. Od januara do marta 1945. godine, učestvovala je u uništenju ostataka balističkih i ostalih kvislinških albanskih snaga na Kosovu i Metohiji.

## Reference
10. crnogorska brigada

**Deseta crnogorska brigada [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]** formirana je 18. septembra 1944. godine u Buronjima kod Podgorice od izviđačkog bataljona Drugog korpusa u udarnih bataljona Lovćenskog i Nikšićkog NOP odreda. Imala je 5 bataljona sa ukupno 1,500 boraca. Bila je u sastavu Primorske operativne grupe.

## Borbeni put brigade
U završnim operacijama za oslobođenje Crne Gore učestvovala je u zauzimanju Čeva 20. novembra, Grahova 20/21. oktobra, Cetinja 13. novembra, Rijeke Crnojevića 14. novembra, Danilovgrada 9. decembra, Podgorice 19. decembra 1944. i ostalih mesta.

Prema raznim svedočanstvima, ova jedinica je učestvovala u masakru u Baru, početkom aprila 1945.

Od 15. aprila do 15. maja 1945, učestvovala je u čišćenju preostalih četničkih grupa na prostoru između Pive i Sutjeske i na Zelengori, a u drugoj polovini maja u sastavu Sarajevske divizije KNOJ u planinskom rejonu između Rogatice, Čajniča, Goražda i Višegrada.

## Reference

## Literatura
* *[[Vojna enciklopedija]]* (knjiga druga). Beograd 1971. godina.

## Vanjske veze
* 10. crnogorska udarna brigada
Boali

**Boali** je grad od 18,090 i podprefektura od 62,071 stanovnika na jugozapadu Centralnoafričke Republike, u Prefekturi Ombella-M'Poko .u kojoj je od 2020. administrativni centar.;

## Geografske karakteristike

Boali se prostire duž lijeve (južne) obale rijeke Mbali, udaljen 95 km sjeverozapadno od glavnog grada Banguia.

Grad je poznat po vodopadu visokom 50 metara, kojim se rijeka široka 250 metara obrušava u ambis.

## Historija

Boali je niknuo za Francuske Ekvatorijalne Afrike - 1919. kao lokalni administrativni centar u tadašnjem vojnom 
distriktu M'Poko.

Kod grada je 1954. iznad vodopada podignuta prva hidroelektrana u Centralnoafričkoj Republici, za potrebe Banguia.

Boali  je početkom 2021. bio poprište sukoba između vladinih snaga i pobunjenika iz Koalicije za promjenu (*Coalition des patriotes pour le changement*). 

Nakon šest mjeseci sukoba, pobunjenici su savladani i u gradu ponovno vlada mir.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Boali'' (na portalu Mapy)
Mbali

**Mbali** je rijeka na jugozapadu Centralnoafričke republike duga oko 275 km, lijeva pritoka rijeke Pama.

## Hidrologija

Mbali izvire na nadmorskoj visini od 720 metara zapadno od grada Yaloké u Prefekuri Ombella-M'Pokoé.

Od tamo, teče prema  jugoistoku prema gradu Boali gdje ima poznati vodopad, visok 50 metara. Nizvodno od njega, kod sela Bondio uvire u rijeku Pamu, pritoku rijeke Ubangi .

Uzvodno od Boalija je još 1954. podignuta je prva hidroelektrana, druga je sagrađena 1976., a treća sa velikim akumulacijskim jezerom 
1991. One zajedno proizvode 28,65 MW električne energije. 

Porječje rijeke prostire se površini od 4,596 km² po Prefekturi Ombella-M'Poko. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Mbali River''
Don Warrington

**Don Warrington** (rođen kao **Don Williams**; 23. maja 1951.) je britanski glumac, poreklom sa Trinidada i Tobaga. Warrington je najpoznatiji po ulozi Načelnika Selwyna Pattersona u krimi-dramediji *[[Smrt u raju]]*.

## Reference

## Vanjske veze

*
Ombella-M'Poko

**Ombella-M'Poko** je jedna od 20 prefektura na koje je Centralnoafrička Republika administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Prefektura se nalazi na jugozapadu zemlje, prostire se na površini od 28,710 km², u kojoj živi 269,809 stanovnika.

Prefektura na sjeveru graniči sa prefekturama Ouham i Ouham-Fafa, na istoku sa Prefekturom Kémo, na jugoistoku sa Demokratskom Republikom Kongo, na jugu sa prefekturama Bangui i Lobaye i na zapadu sa prefekturama Mambéré, 
Nana-Mambéré i Ouham-Pendé.

Sve do 2020. teritorij prefekture bio je veći, tad je dio na jugu dat novostvorenoj Prefekturi Bangui, dotad je administrativni centar prefekture bio grad Bimbo, a odtad je grad Boali koji ima 18,090 stan.

Prefektura je administrativno podjeljena na 5 podprefektura;
* Boali
* Damara
* Bogangolo 
* Bogangolo
* Bossembélé
* Yaloké

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Carte de la préfecture de l’Ombella-M’Poko''
Élizabeth Bourgine

**Élizabeth Clémentine Madeleine Bourgine** (20. mart 1957.) je francuska glumica. Bourginova je najpoznatija po ulozi Catherine Bordey u krimi-dramediji *[[Smrt u raju]]*.

## Reference

## Vanjske veze

*