open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karl Wilhelm Göttling

**Karl Wilhelm Göttling** (19. januar 1793 – 20. januar 1869) bio je nemački klasični filolog.

## Život
Rođen je u Jeni kao sin hemičara Johanna Friedricha Augusta Göttlinga (1753–1820). Pohađao je gimnaziju "Wilhelm-Ernst" u Weimaru, a od 1811. studirao je filologiju na univerzitetima u Jeni i Berlinu. Dobrovoljno se prijavio za rat protiv Francuske  1814, a kad je sklopljen mir, nastavio je studije u Berlinu, gde su mu, između ostalih, predavali i Friedrich August Wolf, August Boeckh i Philipp Buttmann.

Od 1816. predavao je u gimnaziji u Rudolstadtu. Godine 1819. postao je direktor gimnazije u Neuwiedu, a 1822. postavljen je za vanrednog profesora filologije na Univerzitetu u Jeni. U Jeni je upravljao i filološkim seminarom (od 1826) i radio u univerzitetskoj biblioteci, da bi 1831. postao redovni profesor. U svom rodnom gradu ostao je do smrti. Nekoliko je puta posetio Italiju, Siciliju, Grčku, kao i druge zemlje, a 1852. pratio je Ludwiga Prellera (1809–1861) i Hermanna Theodora Hettnera (1821–1882) na putu u Grčku i i Carigrad. Umro je u Jeni, u dobi od 75 godina.

## Delo
Na početku karijere Göttling se posvetio proučavanju nemačke književnosti i objavio dva rada o Nibelunzima: *Über des Geschichtliche im Nibelungenliede* (1814) i *Nibelungen und Gibelinen* (1817). Ipak, najveći deo života posvetio je proučavanju antičke književnosti, naročito grčke. O raznovrsnosti njegovog naučnog zanimanja govore već i naslovi dva njegova dela: *Gesammelte Abhandlungen aus dem klassischen Altertum* ("Sabrani spisi o klasičnoj antici", 2 toma, 1851–1863) i *Opuscula Academica* ("Kratki akademski spisi", objavljeno posthumno 1869).

Među važnijim izdanjima starih autora koje je priredio nalaze se *Techne* (gramatički priručnik) Teodosija iz Aleksandrije (*Theodosii Alexandrini grammatica*, 1822), Aristotelova *[[Politika (Aristotel)|Politika]]* (1824) i *[[Ekonomika (Aristotel)|Ekonomika]]* (1830), kao i izdanje Hesiodovih dela (1831; 3. izd. uredio J. Flach, 1878). Na polju grčke gramatike napisao je rad *Allgemeine Lehre vom Akzent der griechischen Sprache* ("Osnovi grčke akcentuacije", Jena, 1835), koji predstavlja proširenu verziju jednog kraćeg dela. Njegovi manji radovi uglavnom su sabrani u spomenutim delima *Gesammelte Abhandlungen aus dem klassischen Altertum* i *Opuscula Academica* (1869). Kuno Fischer objavio je 1880. i njegovi *Prepisku* s Goetheom.

## Literatura
*
Johann Georg Graevius

**Johann Georg Graevius** (izvorno **Grava** ili **Greffe**; 29. januar 1632 – 11. januar 1703) bio je nemački klasični filolog. Rođen je u Naumburgu, u Kneževini Saksoniji.

Graevius je isprva nameravao studirati pravo, ali je tokom jedne posete Deventeru upoznao Johanna Friedricha Gronoviusa, pod čijim se uticajem ipak na kraju opredelio za filologiju. Studirao  je na Univerzitetu u Leidenu, gde mu je predavao i zameniti klasičar Daniel Heinsius, kao i u Amsterdam, gde mu je predavao protestantski teolog David Blondel.

Tokom boravka u Amsterdamu pod Blondelovim je uticajem napustio luteranstvo i prišao kalvinizmu, a 1656. dobio je poziv od izbornog kneza Brandenburga da preuzme katedru Retorika retorike na Univerzitetu u Duisburgu. Dve godine potom, na preporuku Gronoviusa, izabran je za naslednika tog filologa u Deventeru; 1662. godine prešao je na Univerzitet u Utrechtu, gde je prvo predavao retoriku, a od 1667. do svoje smrti i političke nauke.

Graevius je uživao vrlo veliki ugled kao predavač i njegova je učionica uvek bila ispunjena studentima, od kojih su mnogi poticali iz uglednih porodica iz raznih delova sveta. Posetio ga je Lorenzo Magalotti, počast mu je ukazao francuski kralj Louis XIV, a posebno ga je cenio engleski kralj William III, koji ga je postavio fa kraljevskog historiografa.

Njegova su najznačajnija dela *Thesaurus antiquitatum Romanarum* ("Rečnik rimskih starina", 1694–1699, u 12 knjiga) i *[[Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae]]* ("Rečnik italijanskih starina i istorije"), koji je objavljen nakon njegove smrti, a nastavio ga je Pieter Burmann (1704–1725), premda se na ova dela nije uvek gledalo s odobravanjem. Njegova izdanja antičkih autora, premda su u to vreme predstavljala važan napredak u filološkoj metodi, danas su uglavnom zastarela. Među njima su izdanja Hesioda (1667), Lukijanovog *Pseudosofiste* (1668), Justinove, *Historije Filipa* (1669), Svetonija (1672) te Katula, Tibula i Propercija'' (1680), kao i nekoliko Ciceronovih dela, koja je drže najboljim Graeviusovim izdanjima.

Graevius je umro u Utrechtu 1703. godine.

## Reference

## Literatura
*
Thomas Gaisford

**Thomas Gaisford** (22. decembar 1779 – 2. jun 1855) bio je britanski klasični filolog.

Rođen je u Iford Manoru, u Wiltshireu, a srednjoškolsko obrazovanje stekao je u školi Hyde Abbey, u Winchesteru. Na Univerzitet u Oxfordu upisao se 1797, gde je zatim postao i predavač, da bi 1811. bio postavljen za kraljevskog profesora grčkog jezika na Oxfordu. Istovremeno je vršio i svešteničke dužnosti, a od 1831. do svoje smrti bio je dekan katedrale u Oxfordu *(Christ Church Cathedral)*.

Kao kustos Bodlijanske biblioteke i glavni urednik Oxford University Press-a, Gaisford je odigrao izuzetno važnu ulogu u uspostavljanju saradnje s istaknutim evropskim filolozima, među kojima su najznačajniji bili August Immanuel Bekker i Karl Wilhelm Dindorf. Među njegovim brojnim doprinosima proučavanju grčke književnosti izdvajaju se njegova kritička izdanja Hefestionovog *Encheiridiona* (1810), manjih grčkih pesnika (*Poëtae Graeci minores*, 1814–1820); Stobejevog *Florilegija* (1822); Herodota, s beleškama koje sadrže sve poznate verzije čitanja, *[[variorum]]* (1824); Sudine enicklopedije (1834); Velikog etimološkog rečnika (I848); Evsevijevih spisa *[[Praeparatio evangelica]]* (1843) i *Demonstratio evangelica* (1852). Godine 1856. u njegovu su čast u Oxfordu utemeljene Gaisfordove nagrade za najbolje prozne sastave na starogrčkom jeziku.

## Reference

## Izvori
*
Johann Wilhelm Baur

**Johann Wilhelm Baur**, **Joan Guiliam Bouwer** ili **Bauer** (Strasbourg, 31. maj 1607 ‒ Beč, januar 1640) bio je nemački graver, bakropisac i crtač rukopisnih minijatura. Poznat je po nizu ilustracija koje je napravio za Ovidijeve *[[Metamorfoze]]*.

## Život

Prema Houbrakenu, Baur je crtanje i slikanje naučio od Friedricha Brentela, koji se bavio minijaturom u Strasbourgu, a zatim je otputovao u Rim, gde je slikao za "Brasijana" *(Brassiano)*, poznatog pokrovitelja umetnosti. Specijalizovao se za akvarele ukrasnih arhitektonskih struktura u perspektivi, pa je stoga često bio angažovan za crtanje vrtova. Imao je običaj da priča tokom duboke koncentracije na posao, pa je znao razgovarati i sa stvarima. Godine 1643. prekinuo je put u Napulj da bi se vratio jednoj ženi u Rimu. Prema Cornelisu de Bieu, Baur je u Rimu živeo s Karelom Škretom, koji je bio član umetničkog udruženja *Perjane ptice* *([[Bentvueghels]])* i imao je nadimak *Slach-sweerd*. 

Mnoge od njegovih ilustracija za Ovidijeve mitove, za stradanje Isusovo (na 24 pločice) i za predstave svakodnevnog života u Rimu (s odećom iz raznih naroda i zemalja) na gravurama je itradio Melchior Küsel iz Augsburga. Umro je u Beču od iznenadne bolesti dok je radio po nalogu Ferdinanda III, cara Svetog rimskog carstva.

## Reference

## Izvori
* Filippo Baldinucci's Artists in biographies by Filippo Baldinucci, 1610–1670, str. 197 Google books

## Vanjske veze

* Baurovi "Usidreni brodovi s figurama na obali" i "Italijanski pejsaž" na Artnetu
Socijalistička partija Jugoslavije

**Socijalistička partija Jugoslavije** (**SPJ**) je bila levičarska stranka u Kraljevini Jugoslaviji, nastala izdvajanjem demokratske struje iz Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista), u kojoj je prevladala autoritarna struja koja je zahtevala revoluciju po boljševičkom konceptu. Bila je protivnik KPJ u radničkom pokretu Jugoslavije između dva svetska rata.

## Osnivanje

Socijalistička partija Jugoslavije osnovana je 18. decembra 1921. godine, od strane izdvojene, demokratske struje Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista), Jugoslovenske socijaldemokratske stranke i Socijaldemokratske stranke Jugoslavije.

Na Prvom kongresu, septembra 1923. godine, SPJ je pristupila "Radničkoj i socijalističkoj internacionali", usvojila program kojim je proglasila da su reforme i dugotrajna legalna klasna borba jedini put u socijalizam, zatražila **unitarističku parlamentarnu republiku Jugoslaviju** sa širokim samoupravama, založila se za agrarnu reformu i drugo.

## Međunarodno članstvo

Bila je članica "Radničke i socijalističke internacionale" između 1923. i 1929, i ponovno između 1934. i 1940. godine.

## Stranačka štampa

Stranka je objavljivala sedmičnik "Radnički novine" (Beograd). Ostali sedmični listovi su bili "Delavec" (Ljubljana), "Delavska Politika" (Maribor) i "Radničke novine" (Zagreb). Stranka je objavljivala svakih pola meseca u Mariboru list "Volksstimme" (Glas naroda), na nemačkom jeziku.

## Dalji razvoj

SPJ se održavala zahvaljujući čvrstim uporištima u radničkim socijalnim ustanovama i sindikatima. Početkom 1928. godine imala je oko 4.000 članova, od ​​kojih oko 300 žena. Omladinska organizacija stranke imala je oko 1.500 članova. Učestvovala je na skupštinskim izborima 1923. godine, dobivši dva mandata, 1925. i 1927. godine, sa jednim mandatom. Stranka je dobila oko 25.000 glasova na opštinskim izborima 1927. godine i osvojila oko 100 mesta u lokalnim skupštinama širom zemlje. Na parlamentarnim izborima iste godine izabran je jedan kandidat stranke, Josif Petejan.

Stalno je imala negativan stav prema svim boljševičko-komunističkim pokretima, smatrajući ih teorijskom i praktičnom devijacijom.

Tokom vladavine Milana Stojadinovića, stranka se suprotstavila uvođenju fašističkog oblika vlasti, modelovanog u Italiji i Nemačkoj.

SPJ je razvijala saradnju sa građanskom opozicijom. Na skupštinskim izborima 1938. godine, kandidati SPJ su učestvovali na listi opozicionog bloka, čiji je nosilac bio Vlatko Maček.

Tokom Drugog svetskog rata, deo predratnog članstva SPJ svrstao se uz Jedinstveni narodnooslobodilački front Jugoslavije, koji je postao deo Narodnooslobodilačkog pokreta Jugoslavije, dok je stranački funkcioner Živko Topalović postao blizak saradnik Dragoljuba Mihailovića.

## Literatura
* *Mala politička enciklopedija*. „Savremena administracija“, Beograd 1966. godina.

## Izvori
Živko Topalović

**Živko Topalović** je bio srpski advokat i socijalistički političar.

Bio je član Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista) od 1919. godine, ali ju je sa grupom istomišljenika napustio poslije Vukovarskog kongresa i osnovao reformsku Socijalističku partiju Jugoslavije, čiji je bio sekretar. Socijalistička partija Jugoslavije je bila najveći neprijatelj KPJ u radničkom pokretu u međuradnom periodu.

Za vrijeme drugog svjetskog rata bio je član Ravnogorskog centralnog komiteta Draže Mihailovića. Na beogradskom procesu 1946. godine je kao izdajnik osuđen, u odsustvu, na dvadeset godina zatvora.

Dr Živko Topalović je umro 11. februara 1972. godine u emigraciji u Beču.

## Izvori

## Literatura

* 
* 
* 

## Vanjske veze
* Aleksandar Ćerić „Užički filozofi“ 
* Milan Milošević „Istorijski portreti“
RGS19

**Regulator G-proteinske signalizacije 19** je protein koji je kod ljudi kodiran *RGS19* genom.

G proteini posreduju brojne ćelijske procese. Protein kodiran ovim genom pripada RGS familiji (regulatora G-proteinske signalizacije) i specifično formira interakcije sa G proteinom, GAI3. Ovaj protein je aktivirajući protein guanozin trifosfataze koji deluje putem umanjivanja Galfa i/Galfa q posredovane signalizacije.

## Interakcije
RGS19 formira interakcije sa GNAO1, GIPC1, OSTM1, GNAI1, GNAI3 i GNAZ.

## Reference

## Literatura

## Vanjske veze
* 
*
RGS20

**Regulator G-proteinske signalizacije 20** je protein koji je kod ljudi kodiran *RGS20* genom.

Regulatori G proteinske signalizacije (RGS) su regulatorne i strukturne komponente G protein-spregnutih receptorskih kompleksa. RGS proteini su GTPazni aktivatori za Gi (GNAI1; MIM 139310) i Gq (GNAQ; MIM 600998) klasu G-alfa proteina. Oni ubrzavaju tranzit kroz ciklus GTP vezivanja i hidrolize i tim putem ubrzavaju signalizacionu kinetiku i terminaciju.

## Interakcije
RGS20 formira interakcije sa GNAO1 i GNAZ.

## Reference

## Literatura
EIF2B

**eIF2B** je eukariotski protein. On je faktor razmene guanin nukleotida za eukariotski inicijacioni faktor 2, i stoga konvertuje neaktivni eIF2-GDP u aktivni eIF2-GTP. Ova aktivacija je onemogućena fosforilacijom alfa podjedinice eIF2, što dovodi do stabilnog eIF2α-P-GDP-eIF2B kompleksa i inhibicije inicijacije translacije.

Ljudski geni koji kodiraju eIF-2B proteine su:
* EIF2B1 – alfa podjedinica
* EIF2B2 – beta podjedinica
* EIF2B3 – gama podjedinica
* EIF2B4 – delta podjedinica
* EIF2B5 – epsilon podjedinica

## Reference
Son of Sevenless

U ćelijskoj komunikaciji, ***Son of Sevenless*** (***SOS***) se odnosi na grupu gena koji kodiraju faktore razmene guanin nukleotida, i koji deluju na Ras familiju malih GTPaza.  

## Istorija i ime
Gen je dobio takav naziv zato što *Sos* protein koji on kodira deluje na *[[sevenless]]* gen kod *[[Drosophila melanogaster]]* u Ras/MAP kinaznom putu. Kad je *sevenless* mutiran, ili iz nekog drugog razloga nefunkcionalan tokom razvića, ne dolazi do formiranja na ultraviolentno svetlo senzitivne komponente oka, sedmog, centralnog fotoreceptora (R7) svakog omatidijuma. Slično tome, sisarski ortolozi Sos, SOS1 i SOS2, deluju na mnoštvo faktora rasta i adhezionih receptora.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* ExPASy Proteomics Server: SOS
SOS

**SOS** se može odnositi na:

* Son of Sevenless, gen
* SOS, ustaljeno ime za međunarodni Morzeov kod za signal za opasnost
Radnički pokret

**Radnički pokret** je društveni pokret radničke klase u cilju borbe za radnička prava.

Neki od tradicionalnih ciljeva radničkog pokreta su radno pravo i poboljšanje uslova rada od strane poslodavaca i vlada, ali i zamena čitavog kapitalističkog sistema društvenim uređenjem u kome bi radnici imali veća prava.

Organizacije radničkog pokreta su sindikati, formirani u svrhu zastupanja interesa radnika i radničke klase, i političke partije koje se zalažu za prava radnika.

## Istorijat

Radnički pokret nastao je s razvojem industrijske revolucije, ali su u njegovim počecima vlasnici fabrika na sve načine nastojali da suzbiju organizovanje radnika. Razdoblje s kraja 18. i početkom 19. veka bilo je obeleženo ubistvima radničkih vođa koji su osnivali sindikate, čin koji je tada bio protivzakonit. Uprkos tome, organizacije koje su delovale unutar pokreta bile su sve brojnije i organizovanije.

Osnivanje Prve internacionale u Londonu 1864. godine bio je prvi pokušaj okupljanja radničkih organizacija pod upravu jednog međunarodnog tela. Tada su neki od najvažnijih ciljeva radnika bili pravo na samoorganizovanje i osmočasovno radno vreme. Veliki značaj za radnički pokret 19. veka imalo je osnivanje Pariske komune 1871. godine. Borbu za radnička prava promovisale su sve levičarske grupacije zavisno od perioda kada su se pojavile na istorijskoj sceni, poput anarhista, socijaldemokrata, socijalista i komunista.

Mnogobrojne akcije radničkog pokreta dovele su do ostvarenja određenih radničkih prava u većini sveta, poput prava na odmor tokom vikenda, minimalnu platu, plaćene godišnje odmore i obezbeđenje osmočasovnog radnog vremena.

## Političke partije
Koreni programa i delovanja savremenih radničkih partija potiču iz razdoblja organizovanja prvih radničkih organizacija tokom 19. veka, kao što je bio Čartistički pokret u Velikoj Britaniji. Nakon Oktobarske revolucije 1917, formirana je Treća ili Komunistička internacionala, nakon čega su borbu za radnička prava revolucionarnim putom u svoj program usvojile i komunističke partije.

## Povezano
* Radnička klasa
* Praznik rada
* Prva internacionala
* Druga internacionala
* Treća internacionala
* Međunarodna organizacija rada
* Socijalistička internacionala
Ras-GRF1

**Ras-GRF1** je faktor razmene guanin nukleotida. Njegova funkcija je oslobađanje guanozin difosfata, GDP, iz signalnog proteina RAS, čime se povišava RAS aktivnost jer se omogućava vezivanje za guanozin trifosfat, GTP, i vraćanje u njegovo aktivno stanje. Na taj način, Ras-GRF1 ima ključnu ulogu u regulaciji RAS signalnog puta. Miševi bez Ras-GRF1 ispoljavaju deficite učenja i memorije usled disregulacije tog signalnog puta. Utvrđeno da je Ras-GRF1 predhodi u signalnom putu IGF1, i da stoga doprinosi kontroli rasta miševa. Ovaj protein se ponekad naziva CDC25, ali ga ne treba mešati sa Cdc25. Ras-GRF1 je očinski izražen gen, te se stoga samo očinski aleli gena transliraju u protein. Poremećaji ovog epigenetičkog procesa takođe proizvode deficite učenja i memorije kod neonatalnih miševa.

## Reference

## Vanjske Veze
*
FYVE, RhoGEF i PH domen sadržavajući

** FYVE, RhoGEF i PH domen sadržavajući** (FGD) je genska familija koja se sastoji od:

* FGD1
* FGD2
* FGD3
* FGD4

Tip 1 je vezan za Arskog-Skotov sindrom.

## Povezano
* Faktor razmene guanin nukleotida

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
FGD

**FGD** se može odnositi na:

* FYVE, RhoGEF i PH domen sadržavajući, grupa gena
* Odsumporivanje dimnog gasa
Odsumporivanje dimnog gasa

**Odsumporivanje dimnog gasa** je tehnologija uklanjanja sumpora iz dimnog gasa. Kako se oko 90% sumpora iz goriva pretvara nakon izgaranja u sumporov dioksid SO2, onda se odsumporivanje dimnog plina uglavnom odnosi na uklanjanje SO2 iz dimnog plina. Ostalih 10% sumpora iz goriva pretvara se nakon izgaranja u sumporov trioksid SO3, koji u dodiru s vodom H2O prelazi u sulfate (SO4). 

Dozvoljena koncentracija štetnih sastojaka u atmosferi (imisija) propisana je zakonskom regulativom temeljem saznanja o njihovoj štetnosti. Stroga dugotrajna granična vrijednost sumporovog dioksida SO2 u atmosferi je 60 μg/m<sup>3</sup>, dok je kratkotrajna 150 μg/m3. Dozvoljena količina sumporovog dioksida SO2 u dimnom gasu nekog postrojenja ograničena je zakonskom regulativom (ovisno o vrsti goriva, načinu izgaranja i učinku ložišta).

## Vrste odsumporivanja
Postoji više načina odsumporivanja dimnog gasa: mokri postupak, suvi postupak, postupak s alkalnim ispiranjem dimnog gasa. 

### Mokri postupak odsumporivanja
Mokri postupak odsumporivanja se temelji na upijanju (apsorpciji) sumporovog dioksida SO2 s vodenom suspenzijom kreča. Sistem se satoji od tornjeva (kolona) za protustrujno ovlaživanje dimnog gasa, te od uređaja za obnavljanje (regeneraciju) i kružni tok (recirkulaciju) vodene suspenzije upijajućih hemikalija. Prednosti ovog postupka su dobra učinkovitost odvajanja SO2, te dodatno odvajanje lebdećih čestica. Nedostaci su taloženje kamenca i sklonost začepljivanju, značajan pad pritiska dimnog gasa (veliki utrošak energije), te značajni troškovi ulaganja i održavanja pogona.

### Suvi postupak odsumporivanja
Suvi postupak odsumporivanja je u osnovi sličan mokrom postupku. Vodena suspenzija kalcijevog oksida CaO ili magnezijevog oksida MgO se raspršuje (atomizira) pomoću centrifugalnih raspršivača. Prednosti su što je oprema jednostavnija, te su manji troškovi ulaganja i održavanja pogona. Nedostatak je manja učinkovitost odvajanja SO2 (oko 70%).

### Postupak odsumporivanja s alkalnim ispiranjem dimnog gasa
Kod ovog postupka za upijanje (apsorbiranje) SO2 koristi se vodena otopina natrijeve lužine NaOH, natrijevog sulfita NaSO3 i amonijaka NH3. Najčešće se koristi takozvani *rekuperativni proces Wallman - Lordov postupak s NaSO<sub>3</sub>*. Prednost je što nema problema od stvaranja taloga i začepljenja strujnih prolaza.

## Izvori
FGD3

**FYVE, RhoGEF i PH domen sadržavajući‎ 3** je protein koji je kod čoveka kodiran *FGD3* genom.

## Reference

## Literatura
Univerzitet u Ouagadougou

**Univerzitet u Ouagadougou** () je javni univerzitet u glavnom gradu afričke države Burkina Faso, Ouagadougou. Univerzitet je osnovan 1974. i predstavlja centralnu nacionalnu instituciju visokog obrazovanja koju pohađa preko 80% svih studenata u državi.

## Vanjske veze
* Univerzitet u Ouagadougou 

## Reference
Lancaster (dinastija)

**Lancaster** je ime engleske dinastije, mlađe grane Dinastije Plantagenet, koja je 
u 15. vijeku dala tri engleska monarha; Henrya IV, Henrya V i Henrya VI. Nju je sa trona svrgnula Dinastija York na osnovu tvrdnji da su nasljednici
Dinastije Tudor.
## Historija
Lancaster se kao porodično prezime prvi put javlja 1267. godine, kad je titulu Grofa od Lancastera (sa pripadajućim lenom) 
kralj Henry III dodjelio svom najmlađem sinu Edmundu Crouchbacku.  
Titulu su naslijedili njegova dva sina, rođenih u njegovom drugom braku sa - Blanche od Artoisa, to su bili Thomas i Henry (umro 1345). Kako je Thomas bio jedan od lidera pobune protiv kralja Edwarda II (vladao od 1307. do 1327.), pogubljen je 1322. pa je feud naslijedio Henry, a ubrzo nakon njega, njegov istoimeni sin Henry, kad je on umro 1361., bez nasljednika, predenti na naslov ostale su njegove dvije sestre. Kako je starija Maud, koja se udala za bavarskog vojvodu Williama, umrla je bez potomaka godinu dana nakon svog oca, lankasterski feud pripao je mlađoj kćeri - Blanche i njezinom mužu Johnu od Genta (umro 1399.), trećem sinu Edwarda III.

Nakon što je John od Genta umro 1399. njegov sin Henry Bolingbrok svrgnuo je s trona Richarda II i natjerao ga na abdikaciju i ustoličio se kao novi kralj Henry IV. Na taj način je Vojvodstvo Lancaster spojeno sa engleskom krunom, a članovi 
Dinastije Lancaster (Henry IV, Henry V i Henry VI) zavladali Engleskom
slijedećih 60 godina.

Od njih je jedino Henry V imao snage da vlada, ali mu ni brak sa kćerkom francuskog 
kralja Charlesa VI. nije poboljšao izglede njegovog sina Henrya VI da se održi
na vlasti. 
Osnivač dinastije Henry IV tvrdio je da ima veće pravo na krunu kao nasljednik 
Henrya III od Gentova starijeg brata Lionela, vojvoda od Clarenca.
Na kraju mu je unuk svrgnut s trona od Edwarda IV iz Dinastije York čiji je osnivač 
bio Gentov mlađi brat Edmund, grof od Yorka.

Titulu Grofa od Lancastera još je nosio i Henry VII iako je on bio iz porodice Beaufort, ali i nasljednik Johna od Genta. Nakon njega za Dinastije Tudor feud Lancaster postao je vlasništvo engleskih monarha.
## Reference

## Vanjske veze

* ''House of Lancaster'' na portalu Encyclopædia Britannica
Univerzitet u Torontu

**Univerzitet u Torontu** (engleski: *University of Toronto*) je javni istraživački univerzitet u kanadskome gradu Torontu u državi Ontario. Univerzitet je pod imenom Kraljevski koledž (engleski: *King's College*) osnovan kraljevskom darovnicom 1827. godine kao prva visokoobrazovna institucija u koloniji Gornjoj Kanadi. Univerzitet je sve do 1850. bio pod kontrolom Crkve Engleske kada postaje sekularna institucija i menja ime u današnje. Kao visoko decentralizovana institucija univerzitet se sastoji od dvanaest koledža sa širokom autonomijom na području finansija i unutarinstitucionalnog uređenja. Također, svaki koledž ima specifičan historijski razvoj.

## Vanjske veze

* Univerzitet u Torontu
N1 (televizija)

**N1** je kablovski informativni televizijski kanal koji se od 2014. emitira u trajanju od 24 sata dnevno na srpskohrvatskom jeziku (srpskoj, hrvatskoj i bosanskoj varijanti) iz studija, odnosno redakcija u Zagrebu, Sarajevu i Beogradu. Predstavlja regionalnu podružnicu, odnosno eksluzivnog partnera kanala CNN International, a za nekoliko zemalja jugoistočne Evrope, odnosno bivše Jugoslavije. Vlasnik je poduzeće United Group, koje okuplja pružatelje usluga kablovske televizije u regiji.

## Najpoznatije ličnosti
*Amir Zukić, direktor programa
*Nikola Vučić, TV voditelj
*Ivana Zarić, TV voditeljica
*Alma Dautbegović-Voloder, TV voditelj
*Naida Kundurović, TV voditeljica
*Tihomir Ladišić, direktor programa
*Boris Dežulović, kolumnist na portalu
*Vladimir Čolaković, reporter
### Bivši zaposlenici
*Zoran Šprajc, osnivač

## Reference

## Vanjske veze
* 
**Izdanje za Srbiju 
**Izdanje za Hrvatsku 
**Izdanja za Bosnu i Hercegovinu
*
Michael Sata

**Majkl Sata** (; Mpika, 6. jul 1937 - London, 28. oktobar 2014) je bio zambijski političar i 5. predsednik Zambije od 23. septembra 2011 do smrti 28. oktobar 2014.

## Biografija
Rođen je 1937. godine u mestu Mpika, tadašnja kolonija Severna Rodezija (danas Zambija). Uključio se u politiku 1963. godine. Nakon sticanja nezavisnosti Zambije 1964. godine, napredovao je u karijeri kao član vladajuće Ujedinjene partije nacionalne nezavisnosti. Godine 1985. postao je guverner Lusake i postao popularan nakon što je pokrenuo kampanje čišćenja ulica, popravio puteve i sagradio mostove u gradu. Kasnije je bio poslanik u parlamentu četvrti Kabvata grada Lusake. Isprva blizak sa dotadašnjim predsednikom Kenetom Kaundom, napustio ga je 1991. i priključio se Pokretu za višestranačku demokratiju (MMD).

Tokom vladavine MMD-a radio je kao ministar u nekoliko kabineta. Godinje 1995. postao je ministar bez portfelja.

Dotadašnji predsednik Frederik Čiluba je 2001. za predsedničkog kandidata MMD-a nominovao Levija Mvanavasu. Razočarani Sata je iste godine napustio MMD i osnovao sopstvenu stranku, Patriotski front. Međutim, njegova stranka je na izborima osvojila samo jedno poslaničko mesto. Kandidovao se na sledećim izborima 2006, ali ga je pobedio Mvanavasa. Sata je osvojio 29 % glasova i završio na drugom mestu. 

Bio je uhapšen decembra 2006, pod optužbom da pre izlaska na izbore nije prijavio svu svoju imovinu. Sata je optužbe protumačio kao politički motivisane. Naposletku su optužbe protiv njega uklonjene 14. decembra, a on pušten.

Pretrpeo je srčani udar 25. aprila 2008, ali se ubrzo oporavio.

Levi Mvanavasa je pretrpeo srčani udar u julu 2008. i bio hospitalizovan u Parizu. Umro je 25. avgusta. Predsednički izbori su održani u novembru iste godine, a na njima je Sata izgubio od kandidata MMD, Rupije Bande.

Sata se po četvrti put kandidovao na predsedničkim izborima, održanima 20. septembra 2011. godine. Ovaj put je pobedio Bandu sa osvojenih 43 % glasova, naspram Bandinih 36 %.

Tokom 2014. godine, zdravlje je počelo da mu se pogoršava. Sve se ređe pojavljivao u javnosti. Umro je od nepoznate bolesti 28. oktobra 2014. godine u Bolnici „Kralj Edvard VII“ u Londonu.

## Izvori
Annabelle (film)

***Annabelle*** je američki horor film snimljen 2014. godine u režiji Johna R. Leonettija. Predstavlja prednastavak filma *[[The Conjuring]]*. Radnja se događa 1967. godine, i prikazuje niz zastrašujućih događaja koji pogode jednu porodice nakon što je otac kupio porculansku lutku po imenu "Annabelle". Iako je dobio uglavnom negativne kritike, koji su ga prozvali lošom kopijom originala, ostvario je izuzetan komercijalni uspjeh. Godine 2017. je snimljen još jedan prednastavak pod naslovom **.

## Uloge

* Annabelle Wallis ... Mia Form
* Ward Horton ... John Form
* Alfre Woodard ... Evelyn
* Tony Amendola ... Otac Perez
* Kerry O'Malley ... Sharon Higgins
* Brian Howe ... Pete Higgins
* Eric Ladin ... Detektiv Clarkin
* Ivar Brogger ... Dr. Burgher
* Gabriel Bateman ... Robert
* Shiloh Nelson ... Nancy
* Geoff Wehner ... Susjed
* Tree O'Toole ... Annabelle Higgins/Janice
** Keira Daniels ... 7-godišnja Annabelle Higgins
* Robin Pearson Rose ... Majka
* Camden Singer ... Službenik
* Morganna May ... Debbie
* Amy Tipton ... Camilla
* Zach Pappas ... Rick
* Sasha Sheldon ... Bolničarka
* Christopher Shaw ... Fuller
* Joseph Bishara ... Majka Sheba

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
*
ALS2

**Alsin** je protein koji je kod čoveka kodiran *ALS2* genom. *ALS2* ortolozi su identifikovani kod svih sisara kod kojih su kompletni genomski pododaci dostupni.

## Povezano
* Juvenilna primarna lateralna skleroza
* Amiotrofična lateralna skleroza

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on ALS2-Related Disorders
* OMIM entries on ALS2-Related Disorders
* Genetics Home Reference- US National Library of Medicine®
SIL1

**Faktor nukleotidne razmene SIL1** je protein koji je kod čoveka kodiran *SIL1* genom.

## Interakcije
SIL1 formira interakcije sa vezujućim imunoglobulinskim proteinom.

## Reference

## Literatura

## Vanjske veze
*  GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on Marinesco-Sjögren Syndrome
MSS

**MSS** se može odnositi na:

* SIL1, gen
* Maršal–Smitov sindrom, simptom bolesti
* Mobile Servicing System, komponenta međunarodne svemirske stanice
IQSEC2

**IQ motiv i Sec7 domen 2** je protein koji je kod čoveka kodiran *IQSEC2* genom.

## Funkcija
IQSEC2 gen kodira faktor razmene guaninskog nukleotida za ARF familiju GTP vezujućih proteina (na primer ARF1).

## Klinički značaj
Ovaj protein je povezan sa X-vezanom mentalnom retardacijom 1.

## Reference

## Literatura

*
*
*
*
*
*
*
*
*
Difosfotransferaze

**Difosfotransferaze** su fosfotransferazni enzimi koji deluju na pirofosfatne grupe.

Oni su klasifikovani pod EC brojem 2.7.6.

## Reference

## Vanjske veze
*
Vasa Đurđević

**Vasa Đurđević** (Osijek, 20. 9. 1841 - Beč, Austro-Ugarska, 26. 12. 1915), poznati hrvatski odvjetnik, političar, vođa Srpskog kluba unutar Hrvatskog sabora i predsjednik Hrvatskog sabora u vrijeme Austro-Ugarske. Tokom života, a i u sadašnjosti Vasa Đurđević spada u sam vrh uglednih hrvatskih Srba.

## Biografija
Vasa Đurđević je rođen 20. 9. 1841 u Osijeku u srpskoj porodici. Gimnaziju je završio u Osijeku, a pravne znanosti u Pešti kao stipendist Tekelijanuma. Đurđević je nakon završenog školovanja prvo bio profesor u novosadskoj gimnaziji, gdje je držao javna predavanja, od kojih su neka tiskana u Srpskom omladinskom kalendaru. Surađivao je i u listu Zastava. Vrativši se u Osijek, Đurđević je postao odvjetnički kandidat. Ubrzo nakon toga postao je odvjetnik, a zatim i kraljevski javni bilježnik. Postao je poznat po obranama u kaznenim postupcima. U Osijeku se 1869 počeo baviti i političkom djelatnošću kao član Srpskoga narodno-crkvenog sabora u Srijemskim Karlovcima, u kojem je sudjelovao pri stvaranju srpskih narodno-crkvenih uredaba. Za zastupnika u Hrvatskom saboru bio je izabran u Dalju 1875 godine, a tri godine potom ušao je i u Ugarsko-hrvatski sabor. Poslije mu je, sve do sloma Héderváry-eve Narodne stranke 1906 godine, izborna jedinica bio kotar Irig u Srijemu. 1884 godine Đurđević je bio izabran za potpredsjednika Hrvatskog sabora, da bi 1893 bio izabran za predsjednika. 1899 bio je ponovno izabran za predsjednika Hrvatskog sabora. Njegov govor izrečen prigodom adresne debate u Saboru 1897 godine bio je tiskan u Zagrebu. Pišući o temama koje su ga zaokupljale u politici, surađivao je u hrvatskim listovima Die Drau, Narodna obrana i Dnevni list. Budući da na izborima 1906 godine nije bio izabran u Sabor, Đurđević se povukao se iz političkog života Hrvatske, a ubrzo potom je napustio i odvjetničku djelatnost, te se preselio u Bjelovar. U političkom životu Đurđević je zastupao srpske interese u Kraljevini Hrvatskoj i Slavoniji, bio je pobornik srpske narodno-crkvene autonomije i srpskih crkvenih škola, te upotrebe ćirilice, ali je, u skladu s politikom Vlade Kraljevine Hrvatske i Slavonije, prihvaćao i odluke koje nisu odgovarale opoziciji oko Srpske samostalne stranke i Srbobran iz Zagreba, pa je na stranicama tog lista često bio optuživan za izdaju srpstva, tj. da je "*čovjek bez političkog uvjerenja*". Vasa Đurđević je umro 26. 12. 1915 u Beču.

## Reference

## Literatura
*
Milan Rodić

**Milan Rodić** (Srednja Gora, 9. 5. 1947), hrvatski političar, bivši predsjednik Srpske narodne stranke (SNS) i aktualni član stranke Održivi razvoj Hrvatske  (ORaH).

## Biografija
Milan Rodić je rođen 9. 5. 1947 godine u ličkom selu Srednja gora blizu Udbine. Potječe iz srpske porodice Dušana i Sofije Rodić. Osnovnu  i srednju školu (gimnazija) završio je u Ogulinu. Nakon srednje škole, Rodić je pohađao i završio Pravni Fakultet Sveučilišta u Zagrebu. Cijelo svoje djetinjstvo, mladost i velik dio života proveo je u Ogulinu, gdje je radio u transportnim firmama "Prevoz" iz Ogulina i "Autotrans" kao kadrovik, a poslije u organima općinske uprave grada Ogulina kao pravnik. 10. 4. 2008 Rodić je bio izabrana za predsjednika SNS-a. Na čelu SNS-a je često dolazio u sukob sa Miloradom Pupavcom, članom Samostalne demokratske srpske stranke (SDSS) i predsjednikom Srpskog narodnog vijeća (SNV). Rodić je Pupovca optužio da je opasan po srpsku zajednicu u Hrvatskoj, te da se odavno odmetnuo od srpskog naroda. Rodić je 2012 izjavio da su Pupovac i Veljko Džakula Srbi po zanimanju, te da je Pupovac samo od 2006 do 2012 dobio više od od 50 milijuna HRK iz državnog proračuna, a da iz centrale iz Zagreba ništa nije otišlo ograncima na terenu. Rodić se zalaže da Srbi u Hrvatskoj u slozi i zajedništvu žive s hrvatskim narodom i tako ostvare svoja prava. 2013 godine Rodić je napustio poziciju predsjednika SNS-a, te je pristupio ORaH-u Mirele Holy. Rodić je pri tome poručio da je do sada radio u manjinskoj stranci, ali da bez ikakve skromnosti smatra kako ima sposobnosti i elokvencije da se zalaže za interese šire od interesa nacionalnih manjina. Rodić je prilikom protesta protiv ćirilice u Hrvatskoj 2013 godine izjavio da postavljanje dvojezičnih natpisa u Vukovaru treba ostaviti za neka kasnija vremena kad vrijeme izliječi rane.

## Reference
Sandžak (1943–1945)

**Sandžak** je od 1943. do 1945. godine, u okviru novog socijalističkog poretka koji se izgrađivao u Jugoslaviji, bio tretiran kao zasebna političko-teritorijalna jedinica Jugoslavije. U tom periodu, vrhovnu vlast na oslobođenoj teritoriji Sandžaka činilo je Zemaljsko antifašističko veće narodnog oslobođenja Sandžaka (ZAVNOS), najvažnije narodno predstavničko, zakonodavano i izvršno telo i političko rukovodstvo NOB-a u Sandžaku.

Osnivačka skupština ZAVNOS-a održana je 20. i 21. novembra 1943. u Pljevljima. U to vreme, područje Sandžaka nalazilo se pod okupacijom Sila osovine i bilo je administrativno podeljeno između Crne Gore i Nedićeve Srbije, dok su delovi regije bili u sastavu oslobođene partizanske teritorije.

Prvi predsednik Predsedništva ZAVNOS-a bio je Sreten Vukosavljević. ZAVNOS je imao sledeću organizacionu strukturu: Predsedništvo, Izvršni odbor, 7 odseka – upravni, privredno-finasijski, prosvetni, informativno-propagandni,  socijalni, zdrastveni i verski. Područje na kojem je ZAVNOS imao jurisdikciju činilo je 8 sandžačkih srezova: deževski, sjenički, pribojski, prijepoljski, štavički, novovaroški, bjelopoljski i pljevaljski.

Pokrenut je list „Glas Sandžaka’’, organ ZAVNOS-a, koji je počeo da izlazi 15. juna 1944. godine. Izvršni odbor (vlada Sandžaka) je bio stalno u pokretu, a nakon konačnog oslobođenja Sandžaka 13. januara 1945. godine bio je smešten u Novom Pazaru.

Konačna arbitraža o statusu Sandžaka izvršena je na petoj sednici Predsedništva AVNOJ-a koja je održana 24. februara 1945. godine. Tada je istaknuto da položaj Sandžaka treba rešiti na način da se deževski, sjenički, pribojski, prijepoljski, štavički i novovaroški srez pripoje federalnoj Srbiji, a bjelopoljski i pljevaljski srez Crnoj Gori. 26-27. marta 1945. godine u Novom Pazaru je održana Oblasna konferencija KPJ za Sandžak na kojoj su podržana opredeljenja AVNOJ-a o budućnosti Sandžaka i doneta je odluka o prestanku rada ovog partijskog organa i osnivanju Okružnog Komiteta KPJ za Novopazarski okrug, koji je obuhvatao teritoriju 6 današnjih sandžačkih opština u okviru Republike Srbije.

Na Drugom, a takođe i poslednjem, zasedanju ZAVNOS-a, 29. marta 1945. godine, u Novom Pazaru, doneta je odluka o raspuštanju ZAVNOS-a. Ta odluka potvrđena je na Trećem zasedanju AVNOJ-a, 7. avgusta 1945. godine.

## Povezano
* Sandžak (oblast)
* Zemaljsko antifašističko veće narodnog oslobođenja Sandžaka
* SR Srbija
* SR Crna Gora

## Vanjske veze
* Sandžak u Drugom svjetskom ratu 
* Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Sandžaka - ZAVNOS 
* Rezolucija o osnivanju ZAVNO Sandžaka 
* Autonomija Sandžaka - historijski i politički kontekst
Semerenjijev zakon

**Semerenjijev zakon** (ili **Semerenjijevo duljenje**) je glasovna promjena i sinkronijsko fonološko pravilo u praindoeuropskom (pie.) jeziku. Iako se njegov učinak manifestira površinskim (fonetskim) oblicima brojnih rekonstrukcija i posvjedočenih jezika, zakon nije više funkcionirao u kasnom pie., kad je pravilo postalo morfologizirano uz iznimke koje se mogu rekonstruirati poredbenom metodom. Zakon je dobio ime po mađarskom lingvistu Oswaldu Szemerényiju.

## Zakon
Zakon je brisao frikativ *s ili neki laringal *h₁, *h₂ or *h₃ (grupni simbol *H) koji su se pojavoljivali u kodi (završetku) sloga, uz kompenzatorno duljenje u slučaju brisanja na kraju riječi. Drugim riječima:

: */-VRs/, */-VRH/ > *-VːR
: */-VRH-/ > *-VR- (nema primjera *s*-brisanja koji se mogu rekonstruirati za pie.)

## Reference
* 
* 
*
Tudor (dinastija)

**Tudor** je ime engleske kraljevske dinastije, koja je dala pet engleskih monarha; 
Henrya VII (1485. - 1509.), Henrya VIII (1509. - 1547.), 
Edwarda VI (1547. - 1553.), Mary I (1553. - 1558.)  i Elizabetu I. (1558. - 1603).

Dinastiju je osnovao Henry VII koji je s trona skinuo Richarda III. i tako okončao 
dinastičke ratove znane kao Ratovi dviju ruža između Dinastije York i 
Dinastije Lancaster

## Historija
Korijeni Tudora mogu se pratiti unatrag do 13. vijeka, ali porodičnu dinastiju uspostavio je tek Owen Tudor
(oko 1400. - 1461), velški pustolov koji se kao štitonoša borio u vojskama Henrya V i Henrya VI u Ratovima dviju ruža na lancasterskoj strani. 
Njemu je odrubljena glava nakon što su ih jorkisti pobjedili u Bitci kod Mortimer Crossa (1461).

Owen je bio oženjen sa udovicom kralja Henrya V - Catherine od Valoisa, pa je njihov najstariji sin, Edmund (oko 1430. - 1456.), dobio od kralja
Henrya VI titulu i leno grofa od Richmonda. On se oženio sa Margaret Beaufort, koji je bila praunuka Johna od Genta sina od Edwarda III, pa po toj liniji bila i jedan od pretendenata (istina jako daleki) na engleski tron.

Upravo je zbog tog njihov jedini sin Henry Tudor, koji se rodio kad je Edmund umro - ispao jedini lankasterski favorit za kralja. On je 1485. vodio invaziju protiv jorkijskog kralja Richarda III. kog je pobijedio u Bitci kod Boswortha i na taj način sjeo na tron. Odmah nakon toga se 1486. i oženio sa Elizabethom od Yorka, kćerkom Edwarda IV. i na taj način simbolički ujedinio te dotad zaraćene dinastije.

Tako da je i njegov amblem - Tudorovska ruža, simbolizirao jedinstvo jer je to prikaz crvene lankasterske ruže na bijeloj jorkijskoj ruži.

Vladavinu Dinastije Tudor obilježio je Henry VIII - raskinuvši veze sa papinskim Rimom - 1534. i 
pokretanjem engleske reformacije, koja je kulminirala osnivanjem Anglikanske crkve za Elizabete I..

## Reference

## Vanjske veze

* ''House of Tudor'' na portalu Encyclopædia Britannica
Pjegava patka

**Pjegava patka** (lat. *M. angustirostris*) je vrsta ronilice iz monotipskog roda *Marmaronetta* koji je prije bio uključen u potporodicu pravih pataka.

## Rasprostranjenost
Pjegava patka prije se gnijezdila na području cijelog Sredozemlja, a danas je ograničena na samo nekoliko mjesta u južnoj Španjolskoj i sjeverozapadnoj Africi. Na istoku je preživjela u Iranu, Turskoj, Armeniji, Azerbajdžanu i Iraku, a dalje na istoku u zapadnoj Kini i zapadnoj Indiji.

Ova ptica gnijezdi se u vegetacijom bogatim ribnjacima, jezerima i barama.

## Opis
Pjegava patka je patka srednje veličine. Nešto je manja od patke pupčanice. Duga je 39-42 cm, a teška je 540 grama. Raspon krila je 55-60 cm.

Perje je svjetlosmeđe do sivosmeđe boje. Glava, vrat i prsa su svjetle krem boje. Područje oko očiju je tamno. To tamno područje može se izdužiti sve do vrata. Rep je bijel. Kljun je dug, crn i uzak.

Kod ove patke spolni dimorfizam nije previše izražen. Glavne značajke su da je mužjak nešto veći od ženke. Ženkama je kljun nešto manji, a tamni prostor oko očiju manje je raširen nego kod mužjaka.

### Pačići
Leđa, vrat i zatiljak su pješčanosmeđe do tamnosmeđe boje. Obrazi, brada i vrat su cimetastosmeđe boje. Na sredini leđa nalaze se dvije male bijele pruge. Kljun je zelenkastosiv. Nokti  su smeđe boje. Noge i stopala su sivomaslinasti, a plivaće kožice su smeđe.

## Prehrana
Hrani se kukcima i rakovima, a samo manji dio prehrane čini biljna hrana. Hranu pribavlja ronjenjem.

## Razmnožavanje
Partneri za gniježdenje pronalaze se u rano proljeće, rijeđe u zimskim mjesecima. Gniježdenje traje od kraja travnja do prve polovice srpnja. Gnijezdo je jako dobro zaštićeno bujnom vegetacijom. U nekim slučajevima ove ptice su se gnijezdile u špiljama, ili čak u slamnatim kućama. Gnijezdo sadrži devet do trinaest jaja. Isključivo ženke inkubiraju jaja. Inkubacija traje 25-27 dana. Pačić perje dobiva nakon 8-9 tjedana. Na početku iduće sezone parenja mužjak ostavlja ženku, da bi formirao par s nekom drugom patkom.

## Izvori
* John Gooders i Trevor Boyer: *Ducks of Britain and the Northern Hemisphere*, Dragon's World Ltd, Surrey 1986, 
* Janet Kear (Hrsg): *Ducks, Geese and Swans*. Oxford University Press, 2005, 
* Hartmut Kolbe; *Die Entenvögel der Welt*, Ulmer Verlag 1999, 
* Erich Rutschke: *Die Wildenten Europas – Biologie, Ökologie, Verhalten*, Aula Verlag, Wiesbaden 1988, 
* Collin Harrison i Peter Castell: Field Guide Bird Nests, Eggs and Nestlings, HarperCollins Publisher, , S. 74

## Vanjske veze
;Ostali projekti
Orao bjelorepan

**Orao bjelorepan** ili **štekavac** () je jedina vrsta roda Haliaeetus koja živi u Evropi.

Rasprostranjen je od Sjeverne Evrope (zapadna Irska, obala Norveške) prema Istočnoj i Južnoj Evropi, preko zemalja bivšeg SSSR-a na istok do Kamčatke i Japana. Nije naseljen u Portugalu, Španiji, Francuskoj, Švicarskoj i Italiji.

Ornitolozi razlikuju pet geografskih rasa od kojih je jedna dobro rasprostranjena u Sjevernoj Americi, tako da su ga Amerikanci stavili u svoj grb (bijela glava, bijeli rep).

Bjelorepan je najveći orao Evrope i najveća grabljivica među orlovima. Raspona krila je najčešće 200 – 240 cm,  kod nekih jedinki i preko 250 cm. Satima može jedriti na uzgonu toplijeg zraka podsjećajući na široku dasku. Vršno perje na krilima je rašireno, glava i vrat su istegnuti, a odostraga je kratki klinasti rep.  Ženka je nešto veća od mužjaka. Veličina mu je (dužina od kljuna do repa) 69 – 91 cm. Vrlo je lagan u odnosu na veličinu, svega 6 – 6,5 kg.

Hrani se ribama do 8 kg težine, pticama močvaricama (patke, guske, labudovi, gnjurci, galebovi, čaplje i dr.), sisavcima do veličine zeca i lisice, kornjačama i zmijama. Plijen hvata nogama, grubo očerupa i raskomada. Hranu brzo guta i skuplja u volji, a kasnije ju postepeno probavlja. Često se prehrani i strvinom, najčešće uginulim ribama.
 
Najčešće se gnijezdi u blizini velikih vodenih površina: mora,  jezera, rijeka, velikih ribnjaka. Gnijezdo gradi visoko u krošnji drveća. Promjer gnijezda je do 180 cm, a kako ga godinama nadograđuje, može biti toliko i visoko. Literatura spominje da gradi gnijezdo i na tlu.

## Vanjske veze
;Ostali projekti
Ahmad Kadirov

**Ahmed Abdulhamidovič Kadirov** (; ;  23.8. 1951.&nbsp;– 9.5. 2004.) bio je muftija Čečenske Republike Ičkerije 1990-ih te se borio na čečenskoj strani tijekom prvog čečenskog rata 1994.-1996. Kada je 1999. pak izbio drugi čečenski rat, promijenio je strane te se pridružio vladi Rusije i Vladimiru Putinu, navodno zbog toga jer se nije slagao sa povećanjem vahabizma u Čečeniji niti sa kaosom nastalim tijekom vladavine Aslana Mashadova. Nakon kraja konvencionalne faze rata, postao je prvi proruski Predsjednik Republike Čečenije 5.10. 2003., dok je bio glavni upravitelj administracije još od jula 2000.

9.5. 2004., poginuo je u bombaškom napadu kada su mu čečenski pobunjenici i radikali, koji su ga smatrali izdajicom, postavili bombu u Groznom tokom proslave dana pobjede. Njegov sin, Ramzan Kadirov, koji je vodio njegove proruske militante, je postao njegov nasljednik 2007.

## Vanjske veze
* Ahmed Kadirov: Da sam ja bio diktator Čečenije  Ana Politkovskaja, *[[Nova Gazeta]]*, 2002.
* Osmrtnica: Ahmed Kadirov, BBC News, 2004.
* Osmrtnica: Ahmed Kadirov, *[[The Guardian]]*, 2004
* Osmrtnica: Ahmed Kadirov, *[[The Independent]]*, 2004
Rat u Dagestanu

***Rat u Dagestanu*** ili ***Invazija Dagestana*** odnosi se na 43-dnevni sukob koji je trajao od 2.8. do 14.9. 1999. između islamskih militanata koji su htjeli proglasiti islamsku državu u dijelovima Dagestana s jedne strane i ruskih i dagestanskih federalnih snaga s druge strane. 

Početkom 1998., vahabističke skupine su proglasile nezavisnu islamsku republiku na području zapadnog Dagestana, a oružje i municija im je počela stizati iz susjedne Čečenije radi "oslobođenja Dagestana".  Čečenski i dagestanski vahabisti su se ujedinili, a u 4. mjesecu 1999., Bagaudin Magomedov, "Emir islamskog džemata Dagestana", je pozvao na džihad i "oslobođenje Dagestana i Kavkaza od ruskog kolonijalnog obruča". 7.8. 1999., oko 2.000 čečenskih boraca, koje je vodio Šamil Basajev, je prešlo u susjedni Dagestan kako bi dali potporu islamskim radikalima koji su također tražili nezavisnost 
od Rusije. Ovi borci, zvani Islamska Međunarodna Brigada (IMB), su također pozivali sve muslimane da se ujedine protiv Rusije u svetom ratu. Međutim, Dagestanci im nisu bili blagonakloni jer su smatrali da je ta invazija zapravo oblik "čečenskih teritorijalnih pretenzija" na Dagestan, dok su Čečeni smatrali da su Dagestanci "izdajice" jer im se nisu pridružili u borbi za zajedničku neovisnost od Rusije. Kao odgovor, ruske snage su pokrenule vojnu operaciju u kojoj su nakon nekoliko tjedana teških borbi protjerali pobunjenike natrag u Čečeniju. Ruska strana je imala 275 poginula vojnika, te 937 ranjenih. Oko 20.000 osoba je raseljeno, iako ih se većina vratila nakon završetka sukoba.

Ovaj sukob se katkad navodi kao jedan od okidača za drugi čečenski rat. Uz to, postoje i teorije da je Boris Berezovski financirao invaziju Dagestana te iskoristio veze sa tajnim službama kako bi organizirao otmicu ruskih dužnosnika, među kojima je bio i general Genadij Špigun, na aerodromu u Groznom, što bi poslužilo kao "samo-nanesena kriza" i dovela do novog rusko-čečenskog rata.

## Izvori

## Literatura
*
*
*
*
*
Crni ibis

**Crni ibis** ili **blistavi ibis** (lat. *Plegadis falcinellus*) je raširena ptica iz porodice ibisa.

## Opis
Crni ibis je srednje velika ptica, dužine 48 do 66 cm, s rasponom krila od 80 do 105 cm. Teži 485 – 970 grama. Odrasle ptice su tamnosmeđe s bronzanom i zelenkastom metalik odsjajem. Mlade ptice imaju neuglednije perje od odraslih jedinki, sposobnih za razmnožavanje.

## Rasprostranjenost

To je široko rasprostranjena ptica u Evroaziji, Africi, Australiji i Sjevernoj Americi. Prezimljava u Africi i Aziji, gdje se hrani u plićacima s muljevitim dnom, koje je obraslo trskom, ponekad na rižinim poljima i vlažnim livadama.

## Način života
Obitava u slatkim i slaboslanim slivovima, širokim močvarama, ušćima rijeka i plitkim poplavljenim vlažnim livadama.

## Prehrana
Crni ibis hrani se vodenim beskralješnjacima: vodenim kukcima, pijavicama, kišnim glistama, ponekad i ribom i vodozemcima.

## Razmnožavanje
Gnijezdi se u gustim kolonijama, zajedno s drugim pticama kao što su: čaplje i pelikani.

## Izvori

## Vanjske veze
;Ostali projekti
Čaplja žličarka

**Čaplja žličarka**, **bijela žličarka** ili **bijeli kašikar** (lat. *Platalea leucorodia*) je ptica iz porodice ibisa.

Može doseći duljinu do 1,0 m i težiti oko 1 – 1,2 kg. Raspon krila je 115 – 135 cm. Uglavnom je bijele boje, dok su kljun i noge crni.

Gnijezdi se u Južnoj Evropi, rjeđe u u Zapadnoj Evropi, a također i u Aziji i Sjevernoj Africi. Čaplje žličarke iz Evrope zimuju u Srednjoj i Istočnoj Africi, a azijske u Indiji i Kini.

Živi u vlažnim područjima u kolonijama od 6 do 160 ptica. Odgovaraju joj slatkovodna staništa, područja slane vode i rijeke.
Hrani se malim ribama, žabama, ličinkama kukaca, rakovima, a ponekad i vodenim biljkama. Gnijezde se u šašu, grmlju i u gnijezdima nisko nad vodom. Obično ima tri do šest jaja, koja paze oba roditelja od 21 do 25 dana. Mladunce paze i hrane također oba roditelja. 

Ima tri podvrste: *Platalea leucorodia leucorodia* kao najčešća povrsta, *Platalea leucorodia balsaci* u Mauretaniji i *Platalea leucorodia archeri* na obalama Crvenog mora i Somalije.

U Hrvatskoj se gnijezde u Krapjem Đolu kraj rijeke Save i na nekim ribnjacima u Slavoniji. S ukupnom populacijom manjom od 200 parova, žličarka je jedna od najugroženijih vrsta ptica močvarica na području Republike Hrvatske i zato je zaštićena Zakonom o zaštiti prirode.

## Galerija

Datoteka:Junge Löffler im Nest.JPG|Mladunci
Datoteka:The Soviet Union 1968 CPA 3676 stamp (Eurasian Spoonbill and Glossy Ibis (Astrakhan Nature Reserve)).jpg|Na poštanskoj marki SSSR-a
Datoteka:Hieronymus Bosch 024.jpg|Na slici Hieronymusa Boscha
Datoteka:Eurasian Spoonbill (Platalea leucorodia) at Bharatpur I IMG 5670.jpg
Platalea leucorodia MHNT.ZOO.2010.11.61.1.jpg |Museum specimen - île Kiji, Mauritania


## Izvori

## Vanjske veze
;Ostali projekti