open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marsovi prirodni sateliti

Planeta Mars posjeduje dva mala prirodna satelita:

* Fobos
* Deimos

Marsovi sateliti su među najmanjim u Sunčevom sistemu. Fobos je malo veći od Deimosa i kruži samo 6.000 km iznad površine Marsa. Nema poznatih mjeseca da kruže bliže svojoj planeti. Fobos obiđe oko Marsa tri puta dnevno, dok je udaljenijem Deimosu potrebno 30 sati za svaku orbitu. Fobos se postepeno spiralno približava Marsu za 1,8 m bliže toj planeti svakih 100 godina. Za 50 miliona godina predviđa se da će se ili srušiti na Mars ili raspasti formirajući prsten oko planete Mars.
Poput zemljinog Mjeseca, Fobos i Deimos su uvijek okrenuti istom stranom svoje površine prilikom obrtanja oko njihove planete. Oba su nepravilnog oblika, sa mnogobrojnim kraterima i prekrivena prašinom i kamenjem. Spadaju među tamnije objekte u Sunčevom sistemu. Ovi marsovi mjeseci uglavnom imaju stijene bogate ugljenikom pomiješane sa ledom.
Vjeruje se da su oba tijela asteroidi zarobljeni marsovom gravitacijom. 
Fobos ima samo 1/1000. dio gravitacione privlačne sile kao Zemlja. Osoba teška 68 kg na Zemlji bi na Fobosu težila samo 68 grama. NASA-in orbiter Mars Global Surveyor je pokazao dokaze o klizištima, kamenim gromadama i prašini koja je pala natrag na površinu nakon udara meteora na Fobos.

Fobos je dugačak 27 km po svojoj najdužoj dimenziji, a Deimos je dugačak samo 15 km. 
Oba satelita su vjerovatno stara oko 2 milijarde godina, a čini se da imaju hemijski sastav vrlo sličan karbonatnim hondritima (meteoritima bogatim vodom i organskim sastojcima.) Budući da karbonatni hondriti nastaju u pojasu asteroida, smatra se vrlo vjerovatnim da su i Fobos i Deimos zarobljeni asteroidi.

Oba satelita imaju gustoću od oko 2 gr/cm3, nižu od Marsa kod koga je gustoća 4 g/cm3. To kao i njihov izgled navodi astronome da smatraju Fobos i Deimos  sličnijim asteroidima nego Marsu. 
Marsovi prirodni sateliti su otkriveni u augustu 1877. godine od strane američkog astronoma Asapha Halla. 
Dobili su ime po likovima iz grčke mitologije, Fobos (grčki, foʊbəs, bos. panika/strah) i Deimos (grčki, Δείμος, bos. teror/strah), koji su u pratnji svog oca Aresa boga rata išli u borbu. Ares, bog rata je Rimljanima bio poznat pod nazivom Mars. 
 
## Reference
Joseph von Fraunhofer

**Joseph von Fraunhofer** (Straubing, 6. mart 1787. - München, 7. juni 1826. godine) je bio njemački fizičar, optičar i pronalazač.

Usavršio je akromatični objektiv teleskopa i metodu poliranja leća i ogledala optičkih instrumenata. Konstruisao je aparate za mjerenje talasnih dužina svjetlosti. Proučavajući Sunčev spektar otkrio je u njemu 576 tamnih apsorpcijskih crta (***[[Fraunhoferove linije]]***), a potiču od para i plinova u Sunčevoj atmosferi. Po njihovoj strukturi, položaju i širini može se izvesti zaključak o hemijskom sastavu Sunčeve atmosfere te o fizikalnim uslovima koji vladaju u njoj.
## Vanjske veze

*Joseph von Fraunhofer - biografija
John Flamsteed

**John Flamsteed** (19. 8. 1646. &ndash; 31. 12. 1719.) bio je engleski astronom i prvi Kraljevski astronom. Napravio je katalog od preko 3000 zvijezda.
## Izvori

## Vanjske veze

* Online catalogue of Flamsteed's working and personal papers (part of the Royal Greenwich Observatory Archives held at Cambridge University Library)
* John Flamsteed Biography (SEDS)
Percival Lowell

**Percival Lawrence Lowell** (13. mart 1855. – 12. novembar 1916.) bio je američki biznismen, književnik, matematičar, i astronom koji je podgrijao razmišljanje o tome da postoje kanali na Marsu. On je osnovao Lowell opservatoriju&nbsp;u Flagstaffu, Arizona, i oblikovao početne napore koji su vodili otkriću Plutona 14 godina nakon njegove smrti.

## Biografija
Percival Lowell je bio član bogate Bostonske, Massachusetts, porodice Lowell. Rođen je u&nbsp; Cambridgeu 13. marta 1855, i brat je Abbott Lawrence Lowella i Amy Lowell.

### Kanali na Marsu

## Publikacije
* Percival Lowell *Collected Writings on Japan and Asia, including Letters to Amy Lowell and Lafcadio Hearn*, 5 vols., Tokyo: Edition Synapse.  www.aplink.co.jp/synapse/4-901481-48-7.htm
* Percival Lowell *The Evolution of Worlds* (1910) (Cijeli tekst na [./Datoteka:Wikisource-logo.svg ] .)

## Reference

## Literatura
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Marsovi kanali

Od kraja 19. i početkom 20. vijeka, vjerovalo se da postoje **kanali na Marsu**, sve dok nije utvrđeno da se radilo o zabludi. Tijekom opozicije 1877., italijanski astronom Giovanni Schiaparelli je koristio teleskop od 22&nbsp;cm kako bi dobio detaljnu mapu Marsa. Ove karte su sadržavale obilježja zvana *canali*, za koje su kasnije ispostavilo da su bile  optičke iluzije. Ovi *canali* su navodno duge linije na površini Marsa te im je čak i dao imena rijeka na Zemlji. Njegov naziv *canali* je popularno krivo preveden na engleskom kao *kanali*. 1886., engleski astronom William F. Denning je promatrao da su ta linearna obilježja nepravilna te imali naznake okupljanja i prekidanja. Do 1895. engleski astronom Edward Maunder je postao ubeđen da su te linije zbroj mnogo manjih detalja na planetu.

U svojem djelu iz 1892., *La planète Mars et ses conditions d'habitabilité*, Camille Flammarion je napisao da su ti kanali slični onima koje je napravio čovjek, što ukazuje na inteligentnu rasu koja distribuira vodu po Marsu. Promovisao je postojanja takvih stanovnika, te pretpostavio da su možda i naprediniji od ljudske rase.

Pod uticajem promatranja Schiaparellija, Percival Lowell je osnovao zvjezdarnicu sa teleskopom od 30 i 45&nbsp;cm. Koristio ju je za promatranje Marsa 1894. nakon manje prigodnih opozicija. Objavio je knjigu o Marsu i životu na planetu, što je utjecalo na širu javnost. Tzv. *canali* su uočeni i od drugih astronoma, kao što su Henri Joseph Perrotin i Louis Thollon uz pomoć refraktora od 38&nbsp;cm na jugu Francuske, koji su u to vrijeme bili jedni od najvećih teleskopa na svijetu.

Počevši od 1901., američki astrono A. E. Douglass je pokušao da fotografiše kanale na Marsu. Naizgled se činilo da je uspio kada je američki astronom Carl O. Lampland objavio fotografije navodnih kanala 1905. Iako su ovi rezultati svojedobno prihvaćeni, počeli su ih osporavati grčki astronom Eugène M. Antoniadi, engleski naučnik Alfred Russel Wallace i mnogi drugi akademici koji su uočili da se vjerojatno radi tek o zamišljenim obilježjima. Kako su napravljeni veći i precizniji teleskopi, sve je manje *canala* uočeno. Tokom promatranja 1909. koje je vodio Flammarion sa teleskopom od 84&nbsp;cm, nije više uočio nijedan obrazac kanala na Marsu. Ispostavilo se da se radilo o optičkoj iluziji uzrokovanoj nepreciznim teleskopima.

## Povezano
*Povijest promatranja Marsa

## Vanjske veze
*Povijest zablude o "kanalima" na Marsu Richard Milner, Astrobiology Magazine, 2011.
*Kanali na Marsu BBC
Sinus Meridiani

**Sinus Meridiani** je naziv za albedo obilježje na Marsu koje se proteže smjerom istok-zapad južno od  ekvatora planeta. Naziv mu je dao francuski astronom Camille Flammarion kasnih 1870-ih. Promjer m uje  1.622&nbsp;km, a središte mu se nalazi na 7,12 S i 4 E geografske širine.
## Vanjske veze

* Google Mars scrollable map - centered on Terra meridiani
* Planetary Science Research Discoveries: Gray Iron Oxide in Meridiani, Mars
Ii, Finska

**Ii** (švedski: *Ijo*) je općina na sjeverozapadu Finske od 9,666 stanovnika.

## Geografija

Ii leži u Regiji Sjeverna Ostrobotnija, na ušću Rijeke Iijoki u Botnijski zaljev, udaljen oko 35 km sjeverno od administrativnog centra regije grada Oulua.

## Historija

Ii je svoje ime dobio po Rijeci Iijoki koja je za srednjeg vijeka bila najvažnija prometnica iz Botnijskog zaljeva u unutrašnjost Finske.

Njegovo ime prvi put je zabilježeno u crkvenim dokumentima 1374. u kom se spominje da tamo postoji nekoliko desetaka kuća.
Parohija Ii osnovana je 1445., u to vrijeme prostirala se na puno većem teritoriju u kom su bili i Haukipudas, Kiiminki, Yli-Ii, Yli-Kiiminki, Kuivaniemi, Pudasjärvi, Simo, Taivalkoski i Ranua.

Prvi točan i pouzdan dokument o naseljima Iija je iz popisa kuća iz 1546. u kom se navodi da u toj parohiji ima 111 kuća, u kojima živi više ljudi.

Najstarije naselje u općini - **Hamina**, svoje ime duguje od švedske riječi za luku - **hamn**.

Za dugi niz godina tokom srednjeg vijeka Hamina je bila samo trgovačka stanica. U 16. vijeku Šveđani i povremeno neki trgovaci sa istoka - podigli su svoje ambare u Hamini. Od 17. vijeka njenom trgovinom
dominirali su trgovci iz Oulua, koji su imali više od 40 ambara. Zna se da je u 16. vijeku u Hamini postojala najmanje jedna crkva sa grobljem.

Današni centar općine - Hamina je vrlo uredno naselje, u kom su sve drvene kuće obnovljene, a one previše oronule srušene, tako da nema starije građevine od onih podignutih početkom 19. vijeka.
 
Općina Kuivaniemi se spojila sa Općinom Ii 1. januara 2007.

## Privreda
Općina Ii ima dugu Industrijsku tradiciju, u naselju Olhava je još 1782. osnovana tvornica stakla, koja je u to vrijeme bila treća u Finskoj, a 1852. u Kestili je osnovana pilana.

Nakon Drugog svjetskog rata 1961 na Rijeke Iijoki podignuta je hidroelektrana Pahkakoski snage 39 MW.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada Ii''
Iijärvi (Iijoki)

**Iijärvi** je jedno od brojnih jezera istog imena koje leži na sjeverozapadu Finske u Regiji Sjeverna Ostrobotnija.

## Karakteristike
Iijärvi je protočno jezero iz kog na zapadu izvire rijeka Iijoki, na nadmorskoj visini od 254 metra. 
Iijärvi je maksimalno dubok 20 m, a prosječno 5.09 m, dužina obala mu iznosi 110 km, a površina 20 km².

Jezero je dugo nekih 15, u obliku položenog slova U (istok - zapad), jer se račva na dva rukavca, ali je vrlo usko, nedaleko od njega prema sjeveru leži grad Kuusamo.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Iijärvi'' na portalu Jarwiki
Pudasjärvi (jezero)

**Pudasjärvi** je jedno od tri jezera istog imena koje leži na sjeverozapadu Finske u Regiji Sjeverna Ostrobotnija.

## Karakteristike
Pudasjärvi je protočno jezero rijeke Iijoki, koje leži na nadmorskoj visini od 107 metra. 
Pudasjärvi je maksimalno dubok 5.35 m, a prosječno 1.63 m, dužina obala mu iznosi 27.95 km, a površina 4.36 km².

Jezero ima oblik izduljenog ovala, nedaleko od njega prema istoku leži grad Kuusamo, a na njegovoj sjevernoj obali aerodrom tog grada.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Pudasjärvi'' na portalu Jarwiki
Grofovija Tirol

**Kneževska grofovija Tirol** (njemački: *Gefürstete Grafschaft Tirol*, talijanski: *Contea Principesca del Tirolo*, bila je jedna od 15 krunskih zemalja (*Kronland*) Austrijskog Carstva (kasnije Austro-Ugarske) od 1849. do 1919.

Tirol je bio jedna od zemalja Svetog Rimskom Carstva od 1140. do 1806., kad je car Konrad II odvojio Biskupiju Trento od tadašnje Kraljevine Italije i priključio je Bavarskoj kojom je vladao njegov sin Heinrich III.

### Karakteristike i historija

Tirol je imao površinu od 26.683 km² na kojoj je živjelo 946 613 stanovnika po popisu iz 1910.

Od toga je bilo 461,000 (55,6%) Njemaca, 348,000 (42,0%) Talijana i 20.000 Ladina (2,4%)

U vjerskom pogledu njih 810,000 su bili katolici, 2200 evangelici a njih oko 600 židovi.

Tirol i Vorarlberg nisu bili administrativna jedinica, već su samo podpadali pod istog guvernera u Innsbrucku, ali Vorarlberg nije imao zastupnike u tirolskom parlamentu, već je imao vlastiti parlament. 
Najviši državni organ bilo je carsko namjesništvo u Innsbrucku, na čelu sa guvernerom kog je imenovao car.

Nekadašnji Tirol bio je sa Vorarlbergom podijeljen na sedam okruga (Kreise) to su bili; 1. Vorarlberg, 2. Oberinntal i Bintschgau, 3. Unterinntal i Wipptal, 4. Pustertal i Eisacktal 5. Okrug Etsch (Adige), 6. Trento, 7. Rovereto.

Tirol je radi lakšeg upravljanja bio podjeljen na 23 okruga

### Autonomni gradovi i okruzi (Bezirke)

Danas je nekadašnja Kneževska grofovija Tirol podjeljena na austrijski Tirol i talijansku regiju Trentino-Južni Tirol, koja se sastoji od dvije autonomne provincije Bolzano - Južni Tirol i Trento.

## Reference

## Vanjske veze

* Gefürstete Grafschaft Tirol  

‎
Pyhäjärvi

**Pyhäjärvi** (to prevedeno sa finskog znači *Sveto jezero*) je grad i općina na sjeverozapadu 
Finske od 5,562 stanovnika.

## Geografija

Između 1993. - 1995. grad se zvao Pyhäsalmi, ali je prezvan po jezeru Pyhäjärvi na kom leži.

Pyhäjärvi leži u Regiji Sjeverna Ostrobotnija na sjeverozapadnoj obali Jezera Pyhäjärvi, udaljen 165 km južno od administrativnog centra regije grada Oulua, dok do Kalajokija i 
Botnijskog zaljeva ima 130&nbsp;km.

Pored grada prolazi autoput 4 (E75) i magistralna cesta 27, a i željeznička pruga Ylivieska-Iisalmi prolazi kroz grad, pored toga ima i mali aerodrom.

## Historija

Općina Pyhäjärvi osnovana je 1866. za reforme državne uprave i razdvajanja crkvene od svjetovne vlasti, a mjesto je status grada dobilo u januaru 1993.

## Privreda

Najveći privredni pogon je rudnik cinka i bakra Pyhäsalmi, koji radi već 40 godina.

Pored tog ima i nekoliko pogona drvne industrije; PRT-Wood Oy, Lameltec Oy i nekoliko pilana.
U administraciji, transportu i uslugama radi 60 % zaposlenih, u industriji 20 %, u poljoprivredi i šumarstvu 15 % i u građevinarstvu 5 %.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Službene stranice grada Pyhäjärvi''
Termopar

**Termopar** (takođe *termoelement* ili *termočlan*) je često upotrebljavan temperaturni senzor. Ovaj senzor generiše napon koji se menja s promenom temperature.

Termopar sadrži dve žice različitih metala ili legura (na primer, jednu bakarnu i jednu od legure bakra i nikla), spojene na jednom kraju. Metali koji se koriste određuju kako se napon menja s temperaturom.

Termoparovi mogu se koristiti za merenje visokih temperatura, reda veličine nekoliko stotina stepeni, pa čak i preko hiljadu stepeni.

## Princip rada

Princip rada termopara se zasniva na termoelektričnom efektu, koji je otkrio Thomas Johann Seebeck 1821. godine, te se naziva još i Seebeckov efekat. Termoelektrični efekat je pojava napona pri izlaganju provodnika (npr. metala) temperaturnom gradijentu. Kada se spoj dva metala na termoparu izloži temperaturnom gradijentu, dolazi do razlike potencijala na otvorenom kraju kola. U industrijskim standardima se upotrebljvaju određene kombinacije metala, zbog pouzdanosti mjerenja, troškova, stabilnosti, itd.

## Standardni tipovi

## Izvori

## Povezano
* Elektronske komponente
* Senzori

## Vanjske veze

*Thermocouple Operating Principle – University Of Cambridge
Univerzitet u Montrealu

**Univerzitet u Montrealu** (; ; ) je javni istraživački univerzitet u Montrealu u kanadskoj frankofonoj provinciji Quebec. Prvi i primarni jezik na Univerzitetu u Montrealu je francuski. Na instituciji se izvodi više od 650 studijskih programa, od toga 71 na doktorantskoj razini. Institucija je članica prestižne U15 grupe kanadskih istraživačkih univerziteta.

## Izvori

## Vanjske veze
*Službena stranica
Sputnik Србија

**Sputnik Србија** je izdanje novinskog portala ruske državne novinske agencije Sputnik na srpskom jeziku.
 
## Napomene

## Vanjske veze
* Zvanični sajt
Pyhäjärvi (Pyhäjärvi)

**Pyhäjärvi** što prevedeno sa finskog znači *Sveto jezero* je jedno od brojnih jezera tog imena 
koje leži na sjeverozapadu Finske u Regiji Sjeverna Ostrobotnija.

## Karakteristike
Pyhäjärvi je protočno jezero iz kog izvire rijeka Pyhäjoki, na 
nadmorskoj visini od 139.6 metra. 
Pyhäjärvi je maksimalno dubok 27 m, a prosječno 6.27 m, dužina obala mu iznosi 689 km, a površina 121 km².

Jezero je dugo nekih 18, a široko 15&nbsp;km, na njegovim sjeverozapadnim obalama leži grad Pyhäjärvi.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Pyhäjärvi'' na portalu Jarwiki
Univerzitet McMaster

**Univerzitet McMaster** (; ) je javni istraživački univerzitet u Hamiltonu u kanadskoj provinciji Ontario. Institucija je članica prestižne U15 grupe kanadskih istraživačkih univerziteta. Centralni kampus Univerziteta McMaster prostire se na 121 hektar zemljišta, i dodiruje naseljene četvrti Ainslie Wood i Westdale kao i Kraljevsku botaničku baštu. Univerzitet nosi ime kanadskog trgovca, bankara i senatora Williama McMastera (1811-1887) koji je ostavio zadužbinu od 900,000 kanadskih dolara za osnivanje institucije. Skupština provincije Ontario osnovala je univerzitet 1887. godine spajanjem *Baptističkog koledža u Torontu* i *Koledža Woodstock*. Institucija je započela sa radom 1890. godine u gradu Torontu. Neadekvatne zgrade univerziteta, kao i donacija velike parcele u Hamiltonu podstakla je univerzitet na preseljenje kampusa 1930. godine. Sve do 1957. institucija je bila pod upravom baptističke zajednice u konačnoj instanci. 1957. godine to je promenjeno kada je institucija postala privatna institucija koja funkcioniše na osnovu povelje i prima javna sredstva za svoje delovanje. Ugladni bivši studenti ovoga univerziteta su vladini funkcioneri, profesori, osobe iz biznisa kao i dva dobitnika Nobelove nagrade.

## Izvori

## Vanjske veze
*mcmaster.ca
Univerzitet u Calgariju

**Univerzitet u Calgariju** (; ) je javni istraživački univerzitet u Calgariju u kanadskoj provinciji Alberti. Institucija je članica prestižne U15 grupe kanadskih istraživačkih univerziteta. Uz članstvo u ovoj grupi, u posljednjim godinama univerzitet radi i na razvoju partnerstva sa Univerzitetom u Edinburghu. Institucija je započela sa radom 1945. godine kao ogranak Univerziteta u Alberti da bi se izdvojila u zasebni univerzitet 1966. godine. Sastoji se od 14 fakulteta i 85 istraživačkih instituta i centara.

## Izvori

## Vanjske veze
*Univerzitet u Calgariju
Leszek Kołakowski

**Leszek Kołakowski** (23. oktobar 1927. - 17. jul 2009) je poljski filozof poznat kao jedan od najuticajnijih teoretičara  marksizma, koga je obradio u svom kapitalnom djelu *[[Glavni tokovi marksizma]]*. Kołakowski, koji je u mladosti bio komunist, 1960-ih se razišao sa tada vladajućom Poljskom ujedinjenom radničkom partijom te emigrirao na Zapad; u svojim je radovima iznosio teze prema kojima se tadašnji komunistički režim može najbolje srušiti samoorganiziranjem naroda, a što je na kraju sprovedeno u praksu kroz pokret Solidarnost, te se zbog toga smartra njegovim neslužbenim ideologom.
Univerzitet u Manitobi

**Univerzitet u Manitobi** (; ) je javni istraživački univerzitet u Winnipegu u kanadskoj provinciji Manitobi. Institucija je članica prestižne U15 grupe kanadskih istraživačkih univerziteta. Univerzitet je osnovan 1877. godine kao prvi univerzitet u zapadnoj Kanadi koja pokriva kanadske provincije Albertu, Britansku Kolumbiju, Manitobu i Saskatchewan. Univerzitet je podeljen na tri kampusa. Institucija posvećuje dodatnu pažnju integraciji urbanog domorodačkog stanovništva Kanade (Indijanci i Eskimi ili Inuiti).

## Historija
Povelja Univerziteta u Manitobi potpisana je 28. februara 1877. godine. Univerzitet je osnovao kanadski konzervativni političar Alexander Morris. Institucija je službeno i otvorena 20. juna iste godine. Univerzitet je osnovan trilateralnim spajanjem *Manitobskog koledža* osnovanog kao prezbiterijanski koledž 1871. godine koji je postojao do 1967, rimokatoličke frankofone *Visoke škole de Saint-Boniface* osnovane 1818. koja deluje do danas i anglikanskog *Koledža St. John's* osnovanog 1866. godine. Nekoliko drugih federiranih koledža osnovano je u narednim godinama. Skupština Manitobe je 1901. godine izmenom zakonodavnog okvira za visoko obrazovanje univerzitetu omogućila da diplome i obrazovne programe provodi samostalno, a ne putem federiranih škola što je bio model preuzet od metropolitskog Univerziteta u Londonu. Federirani koledži nisu prestali delovati u okvirima univerziteta kao autonomne obrazovne institucije. 1905. godine univerzitet je dobio prvu zgradu i profesore za izvođenje samostalnih programa koji se nisu izvodili na koledžima.

Do 1920. godine Univerzitet u Manitobi postao je najveća institucija visokog obrazovanja u regionu kanadskih prerija. 1981. godine Koledž svetog Andreja, koji je inicijalno osnovan kao bogoslovija u okvirima Ukrajinske pravoslavne crkve u Kanadi, postao je prvi federirani koledž univerziteta sa obrazovnim programima na ukrajinskom jeziku. U 1960-im godinama odlukom provincijskih vlasti iz sastava univerziteta izdvojeni su novi univerziteti kao samostalne institucije.

## Izvori

## Vanjske veze
*umanitoba.ca
Univerzitet Dalhousie

**Univerzitet Dalhousie** (; ) je javni istraživački univerzitet u Halifaxu u kanadskoj provinciji Nova Škotska. Institucija je članica prestižne U15 grupe kanadskih istraživačkih univerziteta. Prem da formalno osnovana 1818. godine, institucija nije započela sa nastavnim radom sve do 1838. godine te je 20 godina organizirala tek povremene aktivnosti zbog financijskih poteškoća. Danas univerzitet pohađa oko 18,000 studenata, a među bivšim studentima su dva bivša kanadska premijera, dobitnik Nobelove nagrade, NASA-ina astronautkinja, 90 Rhodes stipendista kao i brojni vladini funkcioneri, profesori i osobe iz poslovnog svijeta. Na univerzitetu se provodi 180 studijskih programa i ukupno oko 4,000 pojedinačnih kolegija.

## Izvori

## Vanjske veze
*www.dal.ca
Monstrum

**Monstrum** se može odnositi na:

* Čudovište
* Monstrum iz Firence
* Leteći Špageti Monstrum
* ''Monstrum'' (film iz 2003), američki film

## Povezano
* Monster, razvrstavanje
Čudovište

**Čudovište** ili **monstrum** (), je izraz koji se u najširem smislu koristi za stvorenje, odnosno životinju ili ljudsko biće koje svojim određenim karakteristikama (oblik, dimenzije i sl.) predstavlja otklon od "normalnih" ili uobičajenih standarda, i  to na način koji kod ljudi izaziva nelagodu, odvratnost, strah ili predstavlja opasnost po njihovu sigurnost. Pod čudovištima se u tom smislu mogu podrazumijevati embriji, fetusi ili stvorenja sa malformacijama koji se mogu pojaviti u stvarnosti.  Mnogo češće se pod time podrazumijevaju stvorenja iz mitologije.

## Povezano
* Film o čudovištima
* Kriptozoologija
* Megafauna
* Nakaza
* Morsko čudovište
Morska čudovišta

**Morska čudovišta** su legendarna stvorenja koja navodno žive u morima. Veruje se kako su ogromne veličine. Postoje mnoge vrste morskih čudovišta: morske zmije, morski zmajevi i slično. Za morska čudovišta se govori kako mogu potopiti brod. U ovu kategoriju spadaju i neka stvorenja čije su postojanje zoolozi potvrdili: neke vrste kitova, kolosalna i gigantska lignja.

## Viđenja i legende
Morska čudvišta često su ucrtavana u karte mora. Primer jedne takve karte je **. Ucrtavanje morskih čudovišta na karte prestalo je pojavom moderne kartografije. Ipak, priče o morskim čudovištima i priče očevidaca koji su ih navodno videli nastavili su se i u 21. veku. Takva bića proučava kriptozoologija i folklor. 

Morska čudovišta se nalaze u kulturama gotovo svih država koje imaju kontakt sa morem. Hamfri Gilbert tvrdio je kako je video čudovište nalik na lava kada se vraćao u Englesku iz Sent Džonsa, Njufaundlend. Hans Egede je u julu 1734. godine, dok je putovao u Nuk, Grenland navodno video stvorenje koje je opisao kao: "Najstrašnije stvorenje, nalik na ništa pre viđeno. Čudovište podiže svoju glavu tako visoko da je izgledalo višlje od gnezda vrana na glavnom jarbolu. Glava je bila mala a telo kratko i naborano... Čudovište je bilo duže od našeg celog broda.".

Bilo je viđenja i u ostalim okeanima: Pacifiku, Indijskom i Južnom okeanu. Neka od poznatih audio-snimaka čudnih zvukova u moru su *[[Blop]]* i *Slow Down*. Zoolozi ne znaju koja su bića napravila ove zvukove. Istraživanjima je ustanovljeno kako ta stvorenja nisu kitovi. Zvuk ovih stvorenja je nekoliko puta glasniji od najglasnije snimljene životinje, plavog kita. Zaključeno je kako su ta bića veća od plavog kita.

## Tela čudovišta
Mnogo puta je prijavljeno kako se na obali pojavio leš čudne životinje. Jedno od najpoznatih trupala nepoznate životinje nazvan je Zuijo-Maru truplo. Truplo je izvučeno iz vode od strane japanskog ribarskog broda "Zuijo Maru" u blizini Novog Zelanda, 1977. godine. Međutim, istraživanja su potvrdila kako se zapravo radi o truplu morskog psa. 

## Reference
Divovska lignja

**Divovska lignja** (Architeuthis dux) rod mekušaca i jedina vrsta u rodu Architeuthis. Ove lignje su sve do polovice 19. stoljeća prije spadale u knjige s bajkama, nego u zoologiju. Iako se već stoljećima izvještavalo o susretima s divovskim lignjama, to se u glavnom s porugom pripisivalo "mornarskim pričama" i smatralo legendama. Čak i nalazi nasukanih lignji dužih od 10 metara nisu uzimani ozbiljno. Danas se zna, da te životinje doista postoje. Prvi znanstveni dokaz je bio "kljun" jedne životinje, koja se 1854. nasukala kod Jütlanda ( Danska ), i dospio u ruke prirodoslovca Japetus Steenstrupa . On je istražio "kljun" i prvi opisao  divovsku lignju.

## Opis

Divovske lignje su glavonošci s deset krakova raspoređenih oko usnog otvora. Dva od tih krakova preoblikovala su se u hvataljke a imaju i osjetilo dodira. Iz tog razloga svrstani su u desetokrake lignje, ali im je točno mjesto unutar sistema glavonožaca još nejasno.

Danas je jasno, da divovske lignje žive u svim oceanima na Zemlji. Posebno često ih se izlovljava uz obale Norveške, Velike Britanije, kod Japana, oko Australije kao i Južne Afrike. Vjerojatno žive na dubinama većim od 300 metara i rijetko dolaze bliže površini.Tek od kad se riba izlovljava sa dubina većih od 200 metara poznati su češći ulovi ovih životinja.

Životinje su prosječno dugačke između 6 i 12 metara, ali mogu biti dugačke i do 15 metara, a rijetko i više od 17 metara. Pretpostavlja se da kao svi glavonošci brzo raste i da već s tri godine dosegne težinu od 500 kila. Na obale sjeveroistočne Kanade je 1933 naplavljena jedna mrtva životinja dužine 21,95 m. Na temelju čeljusti ili, kako ga češće zovu "kljuna" i očiju jedne lignje nađene u želucu ulješure  može se zaključiti da na još većim dubinama žive i veći primjerci. Oko je imalo promjer od 40 cm, pa se polazeći od toga zaključilo da su mogući i primjerci od oko 30 metara.

## Povezano
* Kraken

## Vanjske veze
;Ostali projekti
Kolosalna lignja

**Kolosalna lignja** () je vrsta lignje za koju se veruje da je najveća vrste lignje u smislu mase. To je jedini poznati pripadnik roda *Mesonychoteuthis*. Poznato je samo nekoliko primeraka ove vrste a po sadašnjim procenama dosežu dužinu od 12-14 metara. Na osnovu analize primeraka, ova vrsta je verovatno najveći poznati beskičmenjak.

Za razliku od gigantske lignje, čiji su udovi opremljeni sa samo nekoliko malih zuba, udovi kolosalne lignje su opremljeni oštrim kukicama. Za klosalne lignje se veruje da su duže i osetljivije nego džinovske lignje. Ova lignja ima najveće oči u celom životinjskom carstvu (jedan primerak je imao oči od 27 centimetara). U januaru 2014. godine ulovljen je jedan ogroman primerak ove lignje. Gigantsku lignju tešku 350 kilograma tada su zamrzli na osam meseci u muzeju u Velingtonu, a do laboratorije su je morali preneti uz pomoć viljuškara. Naučnici su utvrdili da je reč o ženskoj lignji sa tri srca, krakovima dugim 3,3 metra, očima prečnika 35 centimetara, te da je nosila nekoliko jajašaca. To su utvrdili kada su u septembru 2014. godine obavili obdukciju iste lignje. Seciranje je trajalo više od tri i po sata, a uživo se prenosilo preko Jutjuba.

## Reference
Beach party film

**Beach party filmovi** () ili, u prijevodu, **filmovi zabave na plaži**, je izraz koji se koristi za filmski žanr specifičan za američku kinematografiju 1960-ih. Po svom širem žanrovskom određenju su predstavljali kombinaciju komedije i mjuzikla i, rjeđe, ljubavnog filma, a radnja im je u pravilu u potpunosti ili najvećim dijelom bila smještena na plaže, dok su protagonisti bili adolescenti ili mladi ljudi, a kao muzička podloga se koristio pop ili rock'n'roll, obično izvođen od strane tada najpopularnijih muzičkih zvijezda. 

Beach party filmovi su ime dobili po filmu *[[Beach Party]]* iz 1963. godine, koji je prvi koristio većinu tih elemenata, te potakao snimanje niza sličnih ostvarenja tokom sljedećih godina. Film je nastao u produkciji studija American International Pictures specijaliziranog za B i eksploatacijske filmove, a zbog čega se beach party kao žanr također često navodi kao eksploatacijski. Beach party filmovi su prije svega bili namijenjeni mlađoj publici, koja je u to vrijeme postajala sve važnija za hollywoodske i druge studije; zbog toga je njihova formula naglašavala ne samo popularnu muziku, nego i atraktivne likove oskudno odjevene u kupaće kostime, kao i zaplete u kojima se odrasli i njihovi problemi gotovo uopće nisu pojavljivali, odnosno u kome se implicitno ili eksplicitno promovirao hedonizam. Beach party filmovi su zbog svog eskapizma bili omraženi od kritike, a krajem decenije su izgubili popularnost zbog drugih eksploatacijskih žanrova sa nešto "sirovijim" sadržajem. Od 1980-ih su postali predmetom nostalgije, odnosno često se danas navode kao svojevrsni odraz 1960-ih kao svojevrsnog zlatnog ili "nevinijeg" doba.
The Muppets (film)

***The Muppets*** () je američka filmska muzička filmska komedija snimljena 2011. godine u režiji Jamesa Bobina. Predstavlja svojevrsni nastavak popularne lutkarske TV-serije *[[The Muppet Show]]*. Protagonist, koga tumači Jason Segel, je fanatični obožavatelj serije koji zajedno sa djevojkom (čiji lik tumači Amy Adams, iz provincijskog grada dolazi u Los Angeles posjetiti studio gdje se snimala serija. Film je postigao komercijalni uspjeh i dobio dobre kritike. Sljedeće godine je pjesma *[[Man or Muppet]]*, koja predstavlja dio soundtracka, osvojila Oscar za najbolju originalnu pjesmu.

## Uloge

* Džejson Sigel kao Gari, verni obožavatelj Mapetovaca
* Ejmi Adams kao Meri, učiteljica u osnovnoj školi i Gerijeva dugogodišnja devojka
* Kris Kuper kao Teks Ričman, naftni magnat koji želi da uništi pozorište Mapetoavaca kako bi se dokopao nafte koja se nalazi ispod
* Rašida Džouns kao Veronika, direktorka televizijske mreže Si-Di-Ej
* Džek Blek kao Džek Blek, domaćin *Teletona sa Mapetovcima* 
* Alan Arkin kao vodič na obilasku studija Mapetovaca
* Bil Kobs kao deka
* Zak Galifanakis kao beskućnik Džo
* Ken Džong kao domaćin emisije *Udari učitelja*
* Džim Parsons kao ljudska verzija Mapetovca Voltera
* Edi Pepitone kao poštar
* Kristen Šol moderator grupe za kontrolu besa
* Sara Silverman hostesa u restoranu
* Donald Glaver kao mlađi rukovodilac televizijske mreže Si-Di-Ej 

### Mapetovci
* Stiv Vitmir kao Kermit, , Biker, Statler, Rizo, reporter 
* Erik Džejkobson kao Mis Pigi, Fozi, Životinja, orao Sem
* Dejv Golc kao Gonzo, dr Bansen Hanidju, Voldorf
* Bil Bareta kao pas Rolf, švedski kuvar, medved Bobo 
* Dejvid Radman kao Skuter, Dženis, Mis Pugi
* Met Vogel kao Flojd Peper, Kamila, Svitams, robot iz osamdesetih, ludi Hari
* Piter Linc kao Volter

Arhivski snimci Džima Hensona, Frenka Oza, Džerija Nelsona i Ričarda Hanta upotrebljeni su u flešbekovima i u programu *[[The Muppet Show]]*, tokom koga je Nelson najavio *Teleton sa Mapetovcima* po posledi put pre svoje smrti 2012.

### Kameo pojavljivanja

* Emili Blant kao recepcionerka Mis Pigi u časopisu Vog
* Džejms Karavil glumi sebe
* Lesli Fajst stanovnica Smoltauna
* Vupi Goldberg glumi sebe
* Selena Gomez glumi sebe
* Dejv Grol kao Animul
* Nil Patrik Haris glumi sebe
* Džad Herš glumi sebe
* Džon Krasinski glumi sebe
* Riko Rodrigez glumi sebe
* Miki Runi kao starac iz Smoltauna

## Izvori

## Vanjske veze

*  at Disney.com
* 
* 
* 
*
Sarah Silverman

**Sara Silverman** (; Bedford, 1. decembar 1970) je američka stendap komičarka, glumica, scenaristkinja i producentkinja.

Poznata je po svom satiričnom stilu komedije koji se na ironičan način bavi kontroverznim temama kao što su rasizam, seksizam i religija.

Silvermanova je 18 nedelja bila scenaristkinja, a povremeno i član glumačke postave skeč-komedije *[[Saturday Night Live|Uživo subotom uveče]]*, a od 2007. do 2010. bila je producentkinja sopstvene emisije *[[Program Sare Silverman]]* na kanalu *[[Komedi sentral]]*. Godine 2010. objavila je autobiografiju pod nazivom *-{[[The Bedwetter]]}-*. Takođe je poznata po ulogama u filmovima *[[Škola roka]]* (2003), *[[Razbijač Ralf]]* (2012) i *[[Ko preživi, pričaće]]* (2014). Dobitnica je nagrade Emi za TV specijal *[[Sara Silverman: Ljudi su čudo]]*.

## Izvori

## Vanjske veze

* 
* 
* TheJC.com: Interview with Sarah Silverman 
* Sarah Silverman  Video produced by **
I maniaci

***I maniaci*** () je špansko-italijanska omnibus filmska komedija snimljena  1964. u režiji Lucija Fulcija. Sastoji se od 13 kratkih priča od kojih svaka na satiričan način prikazuje određenu "maniju" u tadašnjem italijanskom društvu.

## Vanjske veze
* 
*
La vedovella

***La vedovella*** () je italijansko-francuska crno-bijela filmska komedija snimljena 1964. u režiji Silvija Siana. Protagonistica, čiji lik tumači Margaret Lee je milanska prostituka koja od svog aristokratskog klijenta kao poklon dobija zamak u Kalabriji. Radnja prikazuje kako dolazi preuzeti svoju imovinu, ali i kako je lokalni političari, umiješani u malverzacije sa nekretninama, zamijene za udovicu jednog od tamošnjih uglednika.

## Vanjske veze
*
*Profil na portalu comingsoon.it
Kraken

Prema mornarskim pričama,  ***Kraken*** je morsko čudovište koje je u stanju potopiti svaki brod. Kraken se prvi put spominje u nordijskim legendama iz vremena Vikinga i tamo je opisivan kao zastrašujuće morsko čudovište od kojega su svi strepili. U 17-om i 18. stoljeću opisivan je kao križanac hobotnice i lignje divovskih razmjera. Mnogi su potvrdili da su vidjeli Krakena kako svojim divovskim pipcima potapa brod. Danas se Krakena više doživljava kao divovsku lignju.

## U popularnoj kulturi
Kraken (ili divovska lignja) se pojavljuje u mnogim romanima s pomorskom tematikom. Najslavniji od njih je 20.000 milja pod morem, a Kraken je inspirirao i hrvatskog ZF pisca Aleksandra Žiljka za priču "Ultramarin".

Kraken se pojavljuje u filmu Pirati s Kariba: Mrtvačeva škrinja gdje potapa nekoliko brodova. Pojavljuje se i u nastavku tog filma, Pirati s Kariba: Na kraju svijeta, ali samo kao mrtvo truplo, ubijen po naredbi Lorda Cutlera Becketta iz Istočnoindijske trgovačke kompanije.

## Vanjske veze
*The Kraken  
*The Kraken
Čudovište (razvrstavanje)

**[[Čudovište]]** je izraz koji se koristi za stvorenje kojim svojim abnormalnim izgledom ili dimenzijama izaziva nelagodu, odvratnost ili strah, odnosno predstavlja opasnost. Također može označavati:

* Čudovište iz Loch Nessa
* Čudovište iz Firence

## Filmovi
* ''Čudovište'' (film iz 2003), američki film
Letti sbagliati

***Letti sbagliati*** () je italijanska crno-bijela omnibus filmska komedija snimljena 1965. u režiji Stenoa. Sastoji se od četiri priče koje  prikazuju komične nesporazume vezane uz zavođenje i nevjeru.

## Uloge
*Franco Franchi	... 	(segment "La seconda moglie")
*Ciccio Ingrassia	... 	(segment "La seconda moglie")
*Lando Buzzanca	... 	(segment "Il complicato")
*Aldo Giuffrè	... 	(segment "Il complicato")
*Pietro Tordi	... 	(segment "Il complicato")
*Margaret Lee	... 	(segment "00-Sexy, missione bionda platino")
*Raimondo Vianello	... 	(segment "00-Sexy, missione bionda platino")
*Fulvia Franco	... 	(segment "00-Sexy, missione bionda platino")
*Piero Morgia	... 	(segment "00-Sexy, missione bionda platino")
*Carlo Giuffrè	... 	(segment "Quel porco di Maurizio")
*Beba Loncar	... 	(segment "Quel porco di Maurizio")
*Aldo Puglisi	... 	(segment "Quel porco di Maurizio")
*Tecla Scarano	... 	(segment "Quel porco di Maurizio")
*Ingeborg Schöner	... 	(segment "Il complicato")

## Vanjske veze
*
Veliki poslanik

**Veliki poslanik** (, *Pajambar-e Azam*) je kodni naziv na seriju vojnih vježbi koje Iranske oružane snage održavaju anualno od marta 2006. godine. Pokretanje manevara bilo je motivirano zaoštravanjem odnosa Irana i Sjedinjenih Država.

## Kronologija

### Veliki poslanik 1

### Veliki poslanik 2

### Veliki poslanik 3

### Veliki poslanik 4

### Veliki poslanik 5

### Veliki poslanik 6

### Veliki poslanik 7

### Veliki poslanik 8

### Veliki poslanik 9

## Reference

## Vanjske veze
;Ostali projekti
On the Road

„**Na putu **“ () je drugi po redu roman američkog književnika Džeka Keruaka iz 1957, koji se često naziva „biblijom bitničke generacije“. Radnja romana se temelji na proputovanju Amerike autostopom Sala i njegovog prijatelja Dina, koji odbacuju dominatne društvene vrednosti kasnih četrdesetih i u putovanju, džezu, poeziji, seksu i drogama pronalaze novu vrstu duhovnosti. Celokupna radnja je zasnovana na stvarnim putovanjima Džeka Keruaka i Nila Kasidija u periodu između 1947. i 1950.

Keruak je ovo delo napisao u roku od tri nedelje 1951, u obliku neprekidnog pasusa na rolni papira dužine 36 metara načinjene od stranica zalepljenih selotejpom. Međutim, američkom književniku je trebalo punih šest godina da pronađe izdavača voljnog da knjigu i objavi. „Na putu“ se našao na policama knjižara novembra 1957, u poprilično ispravljenom i cenzurisanom izdanju. Originalna rolna-rukopis prodata je 2001. na aukciji za 2,43 miliona dolara i time je postavljen novi rekord u visini novčane sume izdvojene za neki rukopis književnog dela.

Nakon izlaska „Na putu“ je postao kultni roman mladih. Pored poeme „Urlik“ Alena Ginzberga i romana „Goli ručak“ Vilijama Barouza, smatra se najvažnijim ostvarenjem bitničkog pokreta. Poseban uticaj je imao na pripadnike kontrakulture i Hipike. U svom prikazu za „Njujork tajms“ Gilber Milstajn je proročki napisao da na isti način kao što je Hemingvejev roman „Sunce se ponovo rađa“ postao testament izgubljene generacije, tako će i „Na putu“ ostati poznat kao testament bitničke generacije. Za samog Keruaka veliki uspeh romana je bio mač sa dve oštrice, pošto je uvideo da su njegova druga dela, koje je on lično smatrao estetski superirnijim, nepravedno ostala u senci.

Roman se na kraju dvadestog veka našao na 55. mestu liste najboljih romana na engleskom jeziku koju je sastavila izdavačka kuća Moderna biblioteka (Modern Library), zatim na 67. mestu Mondove liste najboljih književnih dela svetske književnosti dvadesetog veka i na Tajmsovom spisku najboljih romana na engleskom jeziku izašlih u periodu od 1923 do 2005. Na osnovu literalnog predloška  snimljen je i istoimeni film iz 2012. godine.

## Izvori

## Vanjske veze

* Definitive guide to the 600 characters in Kerouac's and related novels
* The Beat Museum in San Francisco
* 
* Map of Sal Paradise's First Trip across the USA 
* Interactive Google Maps of the Four Trips in *On the Road*
Kavošgar (bioastronautička raketa)

**Kavošgar** (, dosl. "istraživač") je iranska serija sondažnih raketa odnosno raketa-nosača koje se od novembra 2006. koriste za bioastronautičke atmosferske i svemirske letove. Do 2015. godine Kavošgar je evoluiralo kroz četiri različita modela s kojima je provedeno ukupno osam različitih misija.

## Modeli

### Kavošgar-A

### Kavošgar-B

### Kavošgar-C

### Kavošgar-D

## Misije

### Kavošgar-1

### Kavošgar-2

### Kavošgar-3

### Kavošgar-4

### Kavošgar-5

### Kavošgar-6

### Kavošgar-7

### Kavošgar-8

## Vanjske veze
*  Službene stranice programa Kavošgar
On the Road (film)

***On the Road*** () je francusko-britansko-brazilsko-američko-kanadsko-argentinski igrani film snimljen 2012. godine u režiji Waltera Sallesa. Predstavlja adaptaciju istoimenog kultnog romana američkog beat književnika Jacka Kerouaca, temeljenog na događajima iz autorovog života krajem 1940-ih. Nominalni protagonist i Kerouacov alter ego, koga tumači Sam Riley, je mladić koji upoznaje grupu prijatelja sa kojom će steći prva iskustva sa jazz muzikom, marihuanom i alternativnim oblicima seksualnosti te putovati širom Amerike, a što će ga inspirati da započne književnu karijeru.

Roman *On the Road* se pokušavao ekranizirati godinama sve dok projekt nije došao u ruke Francisa Forda Coppole koji je, nakon neuspjelih pokušaja da ga sam režira, odlučio taj zadatak povjeriti Sallesu, koji je bio stekao ugled žanrovski srodnim filmovima ceste. Snimanje je, pak, potrajalo godinama, čemu su doprinijeli financijski problemim izazvani globalnom ekonomskom krizom kao i narko rat u Meksiku gdje se originalno trebao snimati film. Nakon što je dovršen, premijerno je prikazan na Kanskom festivalu, ali je dobio izuzetno loše kritike, te se smatra jednim od najvećih filmskih razočaranja 2010-ih.

## Uloge

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
* Film news and casting information
* Salles interview
Io uccido, tu uccidi

***Io uccido, tu uccidi*** () je italijansko-francuska omnibus filmska komedija snimnljena 1965. u režiji Giannija Puccinija. Sastoji se od četiri crnohumorne priče koje prikazuju različite vrste ubistva u Italiji.

## Uloge
*Franco Franchi	... 	Franco (segment "Cavalleria Rusticana, oggi")
*Ciccio Ingrassia	... 	Turiddu (segment "Cavalleria Rusticana, oggi")
*Franca Polesello	... 	Lola - Franco's Wife (segment "Cavalleria Rusticana, oggi")
*Rosalba Neri	... 	Turidduova žena (segment "Cavalleria Rusticana, oggi")
*Enrico Viarisio	... 	(segment "La danza delle ore")
*Paolo Panelli	... 	(segment "La danza delle ore")
*Margaret Lee	... 	(segment "La danza delle ore")
*Daniela Igliozzi	... 	(segment "La danza delle ore")
*Mario Siletti	... 	(segment "La danza delle ore")
*Eugenio Cappabianca	... 	(segment "La danza delle ore")
*Emmanuelle Riva	... 	(segment "La donna che viveva sola")
*Jean-Louis Trintignant	... 	(segment "La donna che viveva sola")
*Dominique Boschero	... 	(segment "La donna che viveva sola")
*Stella Monclar	... 	(segment "La donna che viveva sola")
*Mario Colli	... 	(segment "La donna che viveva sola")

## Vanjske veze
*
In ginocchio da te

***In ginocchio da te*** () je italijanski crno-bijeli romantični filmski mjuzikl snimljen 1964. u režiji Ettorea Marija Fizzarotija. Inspiraciju za film je pružila istoimena pjesma Giannija Morandija koji se u filmu u ulozi protagonista, mladog pjevača koji se za vrijeme služenja vojnog roka zaljubi u kćer svog narednika (čiji lik tumači Laura Efrikian). Radnja prikazuje kako ga za vrijeme dopusta u Napulju pokušava zavesti bogatašica (čiji lik tumači Margaret Lee). *In ginocchio da te*, koji je predstavljao jedan od *[[musicarello|musicarella]]* tipičnih za tadašnju italijansku kinematografiju, je sljedeće godine dobio dva nastavka pod naslovima *[[Non son degno di te]]* i *[[Se non avessi più te]]*, a sa kojima tvori trilogiju.

## Vanjske veze
*
Liga C9

**Liga C9** () je organizacija 9 najprestižnijih univerziteta u kontinentalnom dijelu Narodne Republike Kine *(bez [[Specijalna administrativna regija|specijalnih administrativnih regija]] [[Hong Kong|Hong Konga]] i [[Makao|Makaa]] kao i spornog otoka [[Tajvan|Tajvana]])*. Liga je osnovana po uzoru na druge nacionalne i međunarodne prestižne mreže i organizacije. Zajedo, institucije zapošljavaju svega 3% istraživača u Kini, ali primaju 10% nacionalnih dotacija za istraživanja. Institucije izdaju 20% svih akademskih publikacija u zemlji i 30% svih citiranja akademskih radova i publikacija iz Narodne Republike Kine dolazi sa ovih 9 institucija. 2004. u Narodnoj Republici Kini postojalo je ukupno 2,236 koležda i univerziteta na kojima je studiralo 20 miliona studenata.

Grupa je dio **Globalne mreže istraživačkih univerziteta** koja se uz *Ligu C9* sastoji od German U15 e.V. grupe, Asocijacije američkih univerziteta, Lige evrpskih istraživačkih univerziteta, Asocijacije istočnoazijskih istraživačkih univerziteta, Russellove grupe, Go8 Australija, Istraživačkih univerziteta 11 i U15-grupe kanadskih istraživačkih univerziteta.

## Članstvo

## Izvori
Križište

Kod sakralnih građevina bazilikalnog tipa, **križište** je prostor definiran presjekom središnjeg i poprečnog broda transepta. Nalazi se u crkvama s tlocrtom u obliku latinskog ili grčkog križa.

Prema tipičnoj orijentaciji romaničkih i gotičkih crkva, križište komunicira s glavnim brodom istočno, s dva kraka transepta sjeverno i južno i s prezbiterijem zapadno.

Moguće je definirati križište kao odvojeno ili spojeno, ovisno o njegovom isticanju u odnosu na brodove. U slučaju odvojenog križišta, ponekad se iznad njega nalazi toranj (tzv. lanterna) kroz čije široke otvore ulazi svjetlost u unutrašnji prostor crkve ili pak kupola, što je imalo i ulogu isticanja mjesta presjeka krakova križa. Ove krovne strukture statički značajno opterećuju noseće elemente ispod njih, stoga su noseći stupovi ili pilastri u četiri ugla križišta obično puno masivniji od ostalih duž brodova.

U srednjem vijeku, križište se koristilo kao građevni modul i mjerna jedinica za ostale dijelove crkve. Dubina središnjeg broda i transepta bila je definirana zbrajanjem dužina križišta.

## Galerija

Cathedrale tourlanterne.jpg|Križište s lanternom, Katedrala u Rouenu
Firenze-duomoinside.jpg|Križište s kupolom, Santa Maria del Fiore, Firenca
Canterbury Cathedral, Central Tower, South Transept &c. engraved by J.LeKeux after a picture by G.Cattermole, 1821 edited.jpg|Toranj iznad križišta, Katedrala u Canterburyju
Notre-dame-paris-top-facing-east.jpg|Flèche (vrlo zašiljeni toranj) iznad križišta, Notre Dame de Paris
Basilique Saint-Sernin de Toulouse nef et transept sud, clocher.jpg|Toranj iznad križišta, Bazilika Saint-Sernina u Toulouseu
Plan-Saint-Sernin-2005-09-19.png|Tlocrt bazilike u Saint Serninu, vidljivi su prošireni pilastri koji nose toranj iznad križišta.


## Izvori
Lanterna (arhitektura)

**Lanterna** (lat. svjetiljka) je naziv za mali toranj, obično na vrhu kupole ili krova, kroz čije široke otvore ulazi svjetlost u unutrašnji prostor zdanja ili zgrade.
 
Uglavnom je kružna (cilindrična), ovalna ili poligonalna oblika. Osobito je česta u renesansi i baroku.

U romanici i gotici često se nalazi nad križištem središnjeg i poprečnog broda (transepta) crkava, a u baroku na vrhu kupole.

U stambenoj arhitekturi postavlja se nad stubištem, a u kazalištima nad gledalištem.

## Napomene

## Literatura

* Damjanov/Radulić 1967 - Damjanov, Jadranka; Radulić, Ksenija: Lanterna, Umjetnost (Likovne umjetnosti), 3. izdanje, Zagreb, 1967., str. 150
* ELU 1964 - Lanterna, Enciklopedija likovnih umjetnosti, sv. 3, Zagreb, 1964., str. 278
* Müller/Vogel 1999 - Werner Müller; Gunther Vogel: Atlas arhitekture 1, preveo Milan Pelc, Zagreb, 1999., str. 49
* Müller/Vogel 2000 - Werner Müller; Gunther Vogel: Atlas arhitekture 2, preveo Milan Pelc, Zagreb, 2000., str. 463, 481

## Galerija

File:Laterne auf dem Baptisterium San Giovanni, Florenz 2005.jpg|Lanterna na vrhu kupole baptisterija (krstionice), Firenca, oko 1150. god.
File:Escoville Lanternon zoom.jpg|Hôtel d'Escoville, Caen, oko 1540. god.
File:Waag Makkum.jpg|Lanterna zgrade za vaganje mesa i mlijeka, Makkum, 17. st.Nizozemska
File:RomaSIvoSapienzaParteAlta.jpg|Lanterna crkve Sant 'Ivo alla Sapienza, Rim
File:Cupola San Luigi dei Francesi.jpg|Kupola s lanternom crkve San Luigi dei Francesi, Rim
File:AMR Kirche - Kuppel 2 Tambour.jpg|Lanterna kupole crkve sv. Augustina, Rattenberg, Tirol. Godine 1708. prikazom presv. Trojstva oslikao Johann Joseph Waldmann
File:Josephi und Anna Kapellen Roding.JPG|Lanternom zaključena kapela sv. Josipa, Roding, Bavarska, 1769. god.
File:2014 Bożków, kościół śś. Piotra i Pawła 22.JPG|Lanterna crkve sv. Petra i Pavla, Bożków, Poljska, 1708. god.
File:Paralympic Agitos flag in front of Big Ben (7844187738).jpg|Lanterna satnog tornja „Big Ben“, London, 1858.
File:Lantern dome Petit Palais.jpg|Lanterna kupole Petit Palais, Pariz, 1900. god.
File:Bergianska 7.jpg|Botanički vrt Bergius, Stockholm, 1900. god.
File:Lanterne på godsbanens hovedbygning.jpg|Lanterna teretnog željezničkog kolodvora, Aarhus, Danska
Nes radio Banja Luka

**Nes radio** je bosanskohercegovačka radio-stanica iz Banja Luke koja je počela emitovati program 1. 6. 1997. godine na frekvenciji 99,9 MHz, kao dio Nezavisnih novina. Nes svojim slušaocima osim muzike nudi i niz različitih informativnih emisija. Pripremu i realizaciju 24-časovnog programa obavlja 12 stalno zaposlenih radnika, novinara-voditelja, tehničara i pomoćnog osoblja. Program se emituje na šest frekvencija i svojim signalom pokriva 2/3 Bosne i Hercegovine.

## Frekvencije
* Grad Sarajevo 87,7 MHz
* Banja Luka 88,4 MHz
* regija Kotor Varoš 89,7 MHz
* regija Tuzla 95,5 MHz
* regija Bihać 99,3 MHz
* regija Banja Luka 106,4 MHz

Provjereno čist FM signal ima i u Zagrebu, Pečuju, Županji, Loznici, Tuzli, Ogulinu i Sisku.

## Vanjske veze
* Zvanični sajt