Smirnski križarski pohod

**Smirnski krstaški pohod** (1343–1351) je pokrenuo papa Kliment VI protiv ajdinskog emira Umur Bega, savezika vizantijskog cara Jovana VI Kantakuzina. Ovaj pohod je imao za svoj glavni cilj primorski grad Smirnu u Maloj Aziji.

Istovremeno je pomagao snage namesništva protiv Jovana Kantakuzina u građanskom ratu u Vizantiji 1341–1347.

## Pozadina

Papa Kliment VI je naložio Henriku, katoličkom patrijarhu Carigrada, da organizuje savez protiv Turaka, koji su bili sve prisutniji u Egejskom moru. Njemu su se pridružili Hugo IV od Kipra i red vitezova Jovanovaca. 30. septembra 1342. papa je objavio bulu *Insurgentibus contra fidem* kojom garantuje krstašima oprost greha i im ovlašćuje ih da propovedaju. Onda je pismom od 2. novembra 1342. godine angažovao vojsku i brodove Republike Venecije.

U leto 1343. godine je poslanstvo iz Venecije pod vođstvom Marina Venijerija stiglo kod srpskog kralja Dušana, nastupajući u ime vizantijskog namesništva i tražeći od njega Kantakuzenovu glavu. Od sredine leta 1343. godine, nakon ponude Venecije, Dušanovo savezništvo sa Kantakuzenom je formalno prekinuto. Dušan je uskoro stupio u pregovore sa Carigradom, nakon čega je zaključen sporazum Dušana, sa jedne strane, i Ane Savojske i Aleksija Apokavka, sa druge strane. Da bi savez bio čvršći ugovorena je i ženidba Dušanovog sina Uroša sa sestrom vizantijskog maloletnog naslednika Jovana V Paleologa.

## Bitka kod Soluna

Nakon Dušanovog prestrojavanja, Kantakuzinu u pomoć dolazi njegov stari saveznik Umur Beg iz Smirne. Turci predvođeni begom Umurom su pokušali da zauzmu Solun za vizantijskog cara, ali njihova opsada nije uspela.

U međuvremenu, papa je 1343. godine poslao združenu krstašku flota koju su činili Mlečani, Jovanovci i Kiprani, koja je uništila veliku flotu Umur Bega.

## Bitka kod Stefanijane

Turci su požurili nazad kopnom da brane svoju prestonicu Smirnu. Istovremeno, kralj Dušan je poslao odred oklopnika predvođenih vojvodom Preljubom da ih presretnu. Srpski konjanici i Umurovi Seldžuci, kojih je po Jovanu Kantakuzinu bilo 3.100, susreli su se kod mesta Stefanijane u Trakiji, na putu između Sera i Soluna. Turci su se povukli u obližnja brda, a Srbi su sjahali sa konja i krenuli u poteru pešice. Turci su se zatim vratili i zarobili konje srpskih ratnika. Usledio je napad na srpske vojnike koji su većinom poginuli.

## Napad na Smirnu

Nakon toga su krstaši napali Smirnu, zauzevši luku i citadelu, ali ne i akropolj, 28. novembra 1344. godine. U zanosu pobede, 17. januara 1345. godine katolički patrijarh Henrik je pokušao da održi pobedničku misu u napuštenoj katedrali, ali je u sred službe upao Umur Beg sa svojom vojskom i pobio sve prisutne, uključujući patrijarha, lokalnog despota Martina Zakariju i mletačkog komandanta Pjetra Zena.

Nepovoljan rasplet događaja je naterao papu Klimenta da organizuje drugi pohod iste godine. U novembru, pod komandom Umberta II Vijenskog, krenuo je novi pohod iz Venecije. U februaru 1346. godine krstaši su pobedili Turke kod Mitilene, ali nisu uspeli da zauzmu turski deo Smirne, već samo da učvrte svoje pozicije. Narednih pet godina krstaši u Smirni su bili pod konstantnom turskom opsadom. Sam Umur Beg je pao 1348. godine u pokušaju da povrati grad.

Papa je 1351. godine napustio ovaj krstaški pohod, a Smirna je ostala u krstaškim rukama do 1402.

## Izvori

## Povezano
* Građanski rat u Vizantiji 1341–1347
* Bitka kod Stefanijane
* Klement VI
* Umur Beg