open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Milet

**Milet** (grč. *Μίλητος*; „Milētos“, lat. *Miletus*) je bio antički grad na zapadnoj obali Anatolije (današnja Turska), odnosno na istočnoj obali Egejskog mora pokraj ušća rijeke Maeander koja je razdvajala drevne pokrajine Joniju i Kariju. Budući kako se obala oko grada mijenjala kroz historiju i kako je podučje pokriveno muljem nastalim nanošenjem rijeke, gotovo nije moguće utvrditi koja su najstarija naselja u okolici, no pretpostavlja se kako navedeni datiraju iz neolitika. U ranom i srednjem brončanom dobu, naselja su bila pod minojskim utjecajem, pa je grad nazvan prema naselju sa Krete.
Krajem 13. vijeka pne. grad naseljavaju Grci koji se nazivaju *Ahejcima*. Milet se kasnije pobunio protiv vladavine Hetita, a nakon pada njihove države grad je uništen. Dva stoljeća kasnije, oko 1000. pne. grad naseljavaju jonski Grci, a Milet postaje jedan od 12 gradova elitnog „jonskog saveza“. Kasnije su grad osvojili Lidijci, no nakon Krezovog poraza protiv perzijskog vladara Kira Velikog, grad postaje dijelom Perzijske Monarhije, odnosno lidijske satrapije. Milet je nedugo kasnije postao poprištem jonskog ustanka, no Perzijanci 493. pne. guše pobunu. Gradom su kasnije vladali Makedonci i Rimljani, no u doba Bizanta i Osmanlija grad potpuno gubi na značaju. Antički Milet je poznat kao strogo ortogonalno planirani grad („hipodamus“), koji je nazvan prema njihovom urbanistu Hipodamusu iz Mileta. Također, Milet je poznat kao rodno mjesto brojnih filozofa i znanstvenika, među kojima je najpoznatiji Tales.

## Povezano
* Stara Grčka
* Perzijska Monarhija
* Jonski ustanak
* Grčko-perzijski ratovi
* Rimsko Carstvo

## Reference

## Vanjske veze

* Fotografije Mileta 
* Arheološka istraživanja Mileta (Ruhr-Universität Bochum) 
* Antičke kovanice iz Mileta 
* Arhiva fotografija Mileta (Livius.org) 
* Milet (Guleta.com) 
* Miletski teatar (Whitman.edu)
Polip

Mnoge hydrozoe se smjenjuju između polipa i meduza i večinom su morske životinje. Među njima su hidroide i raskošni mileporini ili mileporni korali. Svojim krečnjačkim skeletima u pličacima tropskih mora čine koralne sprudove i ostrva–atole.grabljivice su koje nastanjuju okeanske širine. Poznate su :
portugalska krstarica –Physalia physalis koja živi u tropskim morima i ima vazdušni mjehur.

Purpurni mornar- Velella ima spljošten plovni mjehur sa uspravnim jedrom. Plutaju i tako pipcima love neopreznu ribu. Otrovi koje izbacuju žarne ćelije opasne su za čovjeka. Česti su na obali Floride odakle pomoću Golfske struje i zapadnih vjetrova mogu dospjeti do juga Velike Britanije.

## Povezano
* Hydroids from Reunion Island and Indian Ocean 
* Portugalska krstarica
Janko Čmelik

**Janko Čmelik** (*Janko Čmelík*) (1905-1942) partizan i narodni heroj Jugoslavije.

Rođen je 16. novembra 1905. godine u Staroj Pazovi. Potiče iz siromašne seljačke porodice, radio kao najamni radnik i rano stupio u radnički pokret. Član KPJ od 1935. godine, bio je član Sreskog komiteta KPJ u Staroj Pazovi od 1937. godine, a član Okružnog komiteta od 1939. godine do smrti. U svom kraju se isticao u radu legalnih i ilegalnih organizacija naprednog pokreta, kao i na unapređivanju zadrugarstva.

Posle bekstva iz zarobljeništva 1941. godine, vratio se u rodni kraj gde je učestvovao pripremama organizovanja ustanka. Osnovao partizansku desetinu, a zatim i Podunavski NOP odred. Novembra 1941. godine u ilegalstvu, pao u ruke ustašama. Ranjen u sukobu, mučen najpre u bolnici (agenti mu pucali u tek zaraslu ranu), a zatim u zatvoru (svrdlom su mu bušili kosti i gulili kosti), sve do streljanja 12. maja 1942. godine.

Za narodnog heroja proglašen je 25. oktobra 1943. godine.
Jovan Milenko Grčić

**Jovan Milenko Grčić** je srpski pesnik i doktor medicine rođen u Čereviću 9. decembra 1846, a umro 10. juna 1875. godine. Otac mu Teodor Grčki bio je trgovac, ali je mlad umro (1850), ostavivši ženu Anu rođ. Barako sa troje dece (uz Jovana, Đorđa i Katicu). Srpsku osnovnu školu završio je u Čereviću, u nemačku išao u Petrovaradinu. Pet razreda gimnazije završio je u Novom Sadu, završna tri razreda u Segedinu i Požunu/Bratislavi (1864-67), tada već pod prezimenom Grčić. U Beču je studirao medicinu kao stipendista Matice srpske (1867-74).

Zbog tuberkuloze, koja mu je od detinjstva pretila, prekinuo je studije i vratio se majci, koja ga je smestila u šumsku tišinu Beočinskog manastira gde je i umro. Sahranjen je uz manastirsku crkvu sa Zmajevim stihovima na spomeniku (*...Gora ti čuva telo, a spomen Srpstvo celo!*). Njegovi zaostali rukopisi izgoreli su u ratu 1914.

## References

* Translated and adapted from Serbian: http://politikin-zabavnik.rs/pz/tekstovi/fruskogorski-slavu%D1%98 
* Translated and adapted from Serbian Wikipedia: http://sh.wikipedia.org/wiki/Jovan_Milenko_Gr%C4%8Di%C4%87 
* Jovan Skerlić, *Istoria nove srpske književnosti* (Belgrade, 1914, 1921) pages 338-339
Koral

**Korali (Anthozoa)** su morske životinje. Žive kolonijalno u svim morima kako tropskim tako i polarnim. Kolonije mogu biti raznih veličina, od veoma malih pa do visine od nekoliko metara.

## Opis
Na pločastoj osnovi koralnog polipa nalaze se usta okružena prstenom pipaka. Suprotni dio je baza i dluži za pričvrščivanje korala za podlogu. Veličina im je od nekoliko milimetara do nekoliko centimetara u prečniku. Jedan od najvećih korala je Fungia - samostalan koral veličine 25&nbsp;cm u prečniku. 
Oni mogu biti
# sesilni pričvršćeni za podlogu 
# slabo pokretljivi polipi

Mogu biti različitih boja, a to su: bijela, crvena, žuta, plava, zelena, i ljubičasta. Korali boje dobijaju od prirodnih pigmenata. Neke alge žive u simbiozi sa koralima i daju im boju. Izrasline na površini korala su pipci. Služe za odbranu ili se pomažu pri njima ishrani. Sadrže žarne ćelije – nematociste.

Ove cvjetne životinje su polipi. Dijele se na:
# šestozračne (heksokoralija) imaju broj pipaka djeljiv sa šest 
# osmozračne (oktokoralija) ima osam pipaka.

### Heksakoralije
Heksakoralijama pripadaju morske sase i kameni korali. Korali su obično poznati kao medrepori. Žive u kolonijama sem mediteranske medrepore (*Coriophilia clava*) koja je solitarna. Kolonijalne mrdrepore obrazuju sprudove – atole koji su stanište mnogih vrsta.

## Oktokoralije
Oktokoralije žive u kolonijama. Poznati su:
* pravi korali - crveni koral (Coralium rubrum) 
* rožasti korali (gorgonija) - nađeni u Sredozemlju i oko Japana 
* crveni korali - imaju krečnjački skelet dok ostali imaju rožni

### Prehrana i respiratorni sistem
 
Digestivni trakt ili sistem organa za varenje počinje ustima i ide u stomačnu šupljinu, koja je podijeljena longitudinalnim membranama – mesentarije. One sadrže i reproduktivne ćelije. Korali se hrane zooplanktonima, sitnim ribama i drugom hranom organskog porijekla. Oni koji učestvuju u građi koralnih sprudova hrane su zoonxanthellae i to noću.

Respiratorni sistem (sistem razmjene gasova) – razmjena gasova vrši se duž čitavog tijela korala.

### Razmnožavanje
U korala postoji polno i bespolno razmnožavanje. Oni mogu biti hemafroditi, a i muškog ili ženskog pola.

Bespolno razmnožavanje je češće. Odvija se pupljenjem i nepotpunim dijeljenjem. Pupoljak se može, a i ne mora odvojiti od stare životinje. Kod polnog u tjelesnoj šupljini razvija se mlada životinja. Kao planula - larva izlazi na usni otvor.

## Vanjske veze

* Coral Reefs and Hard Grounds information  stranica Wildlife Conservation Commissiona
* Coral Reefs of the Tropics  - činjenice, fotografije i filmoviThe Nature Conservancy
* Australian Coral Records Research Group 
* Coral Identifikacija po klasifikaciji i morfologiji
Beba Lončar

**Desanka Beba Lončar** (Beograd 28. april 1943.) je jugoslovenska glumica.

Upisala je romanistiku na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Još kao učenica je izabrana na konkursu RTB za spikerku dečjih emisija, nakon čega je usledio početak filmske karijere.

Na filmu se prvi put pojavila sa 17 godina u Devetom krugu Francea Štiglica, a zatim postiže veliki uspeh sa filmom Ljubav i moda (Lj. Radičević, 1960). Glumila je glavne i sporedne uloge u filmovima Dvoje (Aleksandar Petrović, 1961), Dr (Soja Jovanović, 1962), Lito vilovito (O. Gluščević, 1964).

Uloga vikinške princeze u britansko-jugoslovenskoj koprodukciji Dugi brodovi (Dž. Kardif, 1964) odvodi je u Rim, gde se i nastanjuje 1965. Narednih godina glumila je u više koprodukcijskih projekata sa Jugoslavijom. Nastupala je u mnogim filmovima šarenog zabavnjačkog žanra komercijalnog tipa, nakon čega se vratila jugoslovenskoj kinematografiji u filmovima Pakleni otok (V. Tadej, 1979) i Drugarčine (Mića Milošević, 1979). Poslednji put je glumila 1982. u italijanskom filmu Kuća prokletih (*La Villa delle anime maledette*).

Dugo je bila u braku sa Josipom Radeljakom, od koga se razvela 1994. Ima sina Lea. Beba danas živi na Dorćolu, sa Stevanom Marinkovićem Knićaninom, koga poznaje ceo život.

## Izabrana filmografija
* *[[Ljubav i moda]]* (1960) (kao Desanka Lončar) - Sonja Ilić
* *[[Deveti krug]]* (1960) (kao Desanka Lončar) - Magda
* *[[Dr (film)|Dr]]* (1962) - Slavka Cvijović 
* *[[Dugi brodovi (film)|Dugi brodovi]]* (Long Ships) (1963) - Gerda
* *[[Lito vilovito]]* (1964) 
* *[[Signore & signori]]* (1966)
* *[[Pakleni otok]]* (1979)

## Vanjske veze
* 
* Intervju za NIN
Organizirani kriminal

**Organizovani kriminal** je vrsta nezakonite radnje u kojem postoji organizacijska struktura slična korporaciji ili udruženju.

Osnovi cilj organizovanog kriminala je sticanje materijalne koristi ili dohotka. Primjeri kriminalnih organizacija su: talijanska mafija, japanske Jakuze, pirati, itd. Dohotak se stiče prodajom droge, prostitucijom, krijumčarenjem oružja, švercom, piratsvo u muzici i filmovima, pornografiji, trgovanje sa zemljama pod embargom i ostalim zabranjenim radnjama.

Organizovani kriminal je uspješan u eksploataciji tržišta i potražnje koja postoji u nekoj zemlji i koja se ne mogu zadovoljiti zbog restriktivnih zakona i regulacijama koje trenutno postoje. Organizovani kriminal zanima se za ona tržišta u kojima je profit enorman u odnosu na ulaganja, i radi zaštite tržišta i poslovanja kriminalne organizacije pribjegavaju nezakonitim postupcima: krađom, otmicom, lišavanje života, ucjenom, mitom, itd.

## Povezano
* Korupcija
Siebel Systems

**Siebel** je ime brenda Oracle Corporationa. Siebel Systems, Inc. je godine 1993. osnovao Thomas Siebel, a tvrtka se bavila dizajnom, razvojem, marketingom i podrškom CRM aplikacija.

Siebel systems je u oktobru 2003. preuzeo kompaniju Keith Raffela  UpShot (konkurenta kompanije salesforce.com).

Dana 12. 9. 2005 je objavljeno kako je Oracle Corporation pristao kupiti Siebel Systems za 5,8 milijardi dolara.

## Napomene


## Vanjske veze
* Oracle business unit also pointed to by http://www.siebel.com/
* Yahoo! - Obsolete Siebel Systems, Inc. Company Profile
Moralni imperativ

**Moralni imperativ** je, u filozofiji, unutrašnje čovekovo načelo prema kojem on određuje svoje postupke. Osvnovne postulate moralnog imperativa nalazimo već kod Platona, koji je "najviše Dobro" izvodio iz svojih ontoloških postavki. On to "najviše Dobro" nigde jednoznačno ne definiše, ali kaže da je "pravičnost dati svakome ono što mu pripada" (*Resp*, 332c) te ustvrđuje da postoji jedan moralni zakon koji važi za sve pojedince i države.

Moralni imperativ razvio se u jednu vrstu kategoričkog imperativa kako ga je definisao Immanuel Kant: "Postupaj samo prema onom načelu za koje ujedno možeš hteti da postane opštim zakonom". To znači da čovek svojom slobodnom voljom mora usklađivati svoje delovanje na taj način da njegove lične etičke pobude, to jest njegova načela, uvek i u svakoj prilici mogu postati opštim zakonom čovečanstva. Kant je, dakle, ovaj imperativ smatrao produktom delovanja uma: odbacivanje ovog opšteg moralnog načela bilo bi suprotno čistom umu. Kasniji mislioci smatrali su da moralni imperativ proizlazi iz savesti, kao božanski glas koji govori kroz ljudski duh. Prema tome, načela savesti su jednostavno ispravna i ne treba da ih dalje objašnjavati.
Bitka kod Artemizija

**Bitka kod Artemizija** (480. pne.) je bila trodnevna pomorska bitka koja se odigrala 480. pne. kod rta Artemizij (uz otok Eubeju), a vođena je između udruženih grčkih polisa i Kserksove Perzijske Monarhije tokom Grčko-perzijskih ratova. Istovremeno se odigravala i kopnena bitka kod Termopila.

Udružena grčka flota iz većine polisa sa juga krenula je u susret Perzijancima kod rta Artemizij. Predvodili su ih Atenjanin Temistoklo i Spartanac Euribijad. Grčki plan je bio spriječiti perzijsku mornaricu u kretanju prema jugu, budući da su Perzijanci istovremeno napredovali na kopnu i moru, a kopnena vojska ovisila je o zalihama na mornarici. Strategija koju je predložio Temistoklo bila je ratovanje u uskim morskim prolazima između Eubeje i kopna, jer u takvim „uskim grlima“ brojčana nadmoć perzijske flote ne bi došla do izražaja.

Perzijanci su poslali dio od oko 200 brodova južno od Eubeje. Time su htjeli zatvoriti Grcima prolaz i uhvatiti ih u klopku. Grci su pak od doušnika saznali za plan i poslali svoju flotu ususret perzijskoj. Iako su bili brojčano slabiji Grci su u prvom obračunu pobijedili, za što su glavni razlog bili pojačani kljunovi na grčkim brodovima. Grci su navodno uništili ili zarobili 30 perzijskih brodova, dok su se ostali povukli ali su nastavili kružiti oko Eubeje. Međutim, iste noći zahvatila ih je velika oluja i nanijela im velike gubitke.

Sutradan je Grcima iz Atene stiglo pojačanje od još 53 broda pa su Grci na prepad uništili nekoliko perzijskih brodova u izviđanju. Trećeg dana, navodno 11. 8., došlo je do velike i odlučujuće bitke. Prema Herodotu, grčke snage uoči 333 brodova, a perzijske oko 500 brodova. Perzijanci su pokušali iskoristiti brojčanu prednost u brodovima i napravili borbenu formaciju u obliku polukruga. Cilj je bio onemogućiti grke na povlačenje. Grci su zauzeli obrambeni formaciju, također polukrug. U bitci pobjeđuje Perzijska Monarhija, a pola atenske mornarice je uništeno. Nakon toga Grci su saznali o porazu Leonide I. u bitci kod Termopila pa se grčka flota povukla na jug.

Gubici iz ove trodnevne bitke nisu poznati. Ipak, Grci su trećeg dana imali poprilične gubitke, no s obzirom kako nisu imali toliku pričuvnu flotu kao Perzijanci, morali su se povući bez obzira na ishod bitke kod Termopila.

## Veze
* Grčko-perzijski ratovi
* Perzijska Monarhija
* Atena (polis)
* Artemizija I od Karije
* Temistoklo

## Reference

## Vanjske veze
* Bitka kod Artemizija 480. pne. - arhiva fotografija (Livius.org)
* Reed Classics, extracts from Herodotus Book Eight 
* Artemisium
Bovansko jezero

**Bovansko jezero** je jezero koje se nalazi na Sokobanjskoj Moravici kod Bovna između Sokobanje i Aleksinca. Jezero je veštačka akumulacija nastala gradnjom brane 1978. godine u sistemu regulacije sliva Morave i hidrocentrale „Đerdap“ sa zadatkom da zadrži nanose brdskih i planinskih reka, a istovremeno da akumulira velike količine vode.

## Geografija
Jezero je udaljeno oko 20&nbsp;km od Aleksinca, a 12&nbsp;km od Sokobanje i nalazi se na regionalnom putu Aleksinac-Sokobanja-Knjaževac.

## Osobina
Jezero je dugo 8&nbsp;km, najveća širina mu je 500 m, a dubina 50 m. Preko postrojenja za prečišćavanje vode Bovansko jezero vodom snabdeva grad Aleksinac.

## Galerija

Datoteka:Bovansko_jezero_2.jpg|Bovansko jezero
Datoteka:Bovansko_jezero_3.jpg|Vikendice
Datoteka:Bovansko_jezero_4.jpg|Odbojka na pesku

Datoteka:Bovansko jezero 008.JPG|Bovansko jezero - mrestilište
Datoteka:Bovan Lake.JPG|Bovansko jezero
Datoteka:Bovansko jezero zimi.JPG|Bovansko jezero zimi


## Vanjske veze
Bitka kod Sirakuze

**Bitka kod Sirakuze** se može odnositi na:
* prva i druga bitka kod Sirakuze 415. i 414. pne., u kojoj su se Atenjani borili protiv Sirakužana i Spartanaca.
* Bitka kod Sirakuze godine 387. pne. koja se dogodila tokom kartaginske invazije Sicilije.
* Opsada Sirakuze godine 212. pne., koja je uslijedila nakon štos e Sirakuza pobunila protiv Rimljana, a Rimljani poslali vojsku na čelu s Marcelom.
Bitka kod Sibote

**Bitka kod Sibote** odvijala se 433. pne. između Korkire (Krf) i Korinta. Bitka je dovela do Peloponeskog rata. 

Korkira je bila stara korintska kolonija, koja više nije želela da ostane pod Korintom. Korkira je po mornarici bila druga po jačini u celoj Grčkoj. Udružila se sa Atinom, dok je Korint bio saveznik Sparte. Atina je poslala 10 brodova kao pomoć Korkiri, ali sa uputstvom da se upotrebe samo u slučaju iskrcavanja korintskih snaga. Korint je sakupio 150 brodova pod komandom Ksenoklida.

Korkira je skupila 110 brodova i odabrali su ostrvo Sibota kao svoju bazu. Kad su korintski brodovi stigli, Korkirani su formirali liniju, sa Atinjanima na desno. U korintskoj liniji nalazili su se Megarani na desno, Korinćani na levo, a ostali saveznici u sredini.
Obe strane su imale na brodovima hoplite sa strelcima. 

Umesto da brodovima napadaju i pokušaju tako potopiti protivnički brod, obe strane su nastojale da skoče na protivnički brod i da vode kopneni rat na moru. Atinski brodovi u početku nisu ušli u bitku, jer se Korinćani nisu još nastojali iskrcati.

Dvadeset Korkirinih brodova je uništilo Korintsko desno krilo i ganjalo je Korinćane do obale i logora, kojega su zapalili.
Korintsko levo krilo je bilo uspešnije, pa su se Atinjani uključili u bitku.
Međutim Korinćani pobeđuju. Plove kraj svih potopljenih neprijateljskih brodova i ubijaju mnoge i zarobljavaju 1250 vojnika.

Korkirani i Atinjani beže natrag da brane ostrvo. Kad su se Korinćani približili Korkiri, došlo je 20 atinskih brodova pod komandom Glaukona. Korinćani se povlače. Sledećeg dana Atinjani prete Korinćanima da ne pokušaju iskrcavanje. Korinćani se povlače.

Obe strane su tvrdile da su pobedile. Ubrzo posle bitke usledila je bitka kod Potideje, što je dovelo do formalne objave rata sa Spartom.

## Povezano
* Peloponeski rat
## Vanjske veze
* članak o bici kod Sibote
Bitka kod Potideje

**Bitka kod Potideje** odvijala se 432. pne. između Atine i kombinovane armije Korinta, Potideje i saveznika.

Bitka je završila atinskom pobedom. Zajedno sa bitkom kod Sibote predstavlja katalizator Peloponeskog rata.

## Atinski zahtev

Potideja je bila korintska kolonija na poluostrvu Halkidiki. Bila je član Delskog saveza i plaćala je danak Atini.

Atina se bojala da će se Potideja pobuniti pod uticajem Korinta ili Makedonije. Posle bitke kod Sibote Atina zahteva da Potideja sruši deo zidina, da protera korintskog ambasadora i da pošalje taoce u Atinu.

## Pregovori pod pretnjom
Atina je skupila flotu od 30 brodova i 1000 hoplita pod komandom Arhestrata. Tu vojsku je Atina bila namenila bici protiv Perdika u Makedoniji. Potideja je poslala ambasadore u Atinu i Spartu. Kad su propali pregovori u Atini, Sparta je obećala pomoć. Korint šalje 1600 hoplita i 400 lako naoružanih pod komandom Aristeja.
Kao odgovor na sve to Atina šalje dodatnih 2.000 hoplita i 40 dodatnih brodova pod komandom Kalija.

## Atinjani pobeđuju
U bici Aristejevo krilo korintskih trupa pobeđuje deo Atinjana, a na ostalim delovima bojišta Atinjani pobeđuju. Aristej se vraća duž obale do Potideje, nastojeći izbeći glavninu atinskih snaga. Rezervne snage od Potideje su takođe poražene. Korinćani i Potidijanci su izgubili 300 vojnika, a Atinjani 150.

## Duga i skupa opsada
Atinjani ostaju van Potideje neko vreme, pa dobijaju pojačanje od 1.600 hoplita. Obe strane grade zidove. Atinjani uspevaju da blokiraju Potideju morskom blokadom. Tokom blokade predstavnici Atine i Sparte se sastaju i proglašava se rat.

Opsada je mnogo koštala, pa Atinjani nisu bili baš sretni. Alkibijad i Sokrat su bili kao vojnici u toj bici, a Sokrat je Alkibijadu spasio život.
## Povezano
* Peloponeski rat
## Vanjske veze
* članak o bici kod Potideje
Bitka kod Halkide

**Bitka kod Halkide** odvijala se 429. pne. između Atine i Halkide sa saveznicima.

Atinjani pod Ksenofonovim vođstvom su krenuli u Trakiju da napadnu Halkidu, tokom početka Peloponeskog rata.
Uništili su useve van Spartula i počeli su pregovore sa pro-atinskim frakcijama u Halkidi. Protu-atinske frakcije su tražile pomoć Olinta.

Zajednička armija Halkide, Spartule i Olinta bori se protiv Atinjana. Hopliti su poraženi i vraćaju se u Spartulu. Konjanici s druge strane pobeđuju Atinjane.
Kad im je stiglo pojačanje, započinju drugi napad na Atinjane. Atinjani beže u panici. Gube generale i preko 430 ljudi.

## Veze
* Peloponeski rat
Bitka kod Naupakta

**Bitka kod Naupakta** odvijala se 429. pne. u ranoj fazi Peloponeskog rata. Bila je to bitka između atinske flote i kombinirane flote Sparte i Korinta.

## Značaj Naupakta

Ambrakija i Kaonija su molile Spartu da osvoji Akarnaniju, što bi omogućilo Sparti da napadne Naupakt, atinsku pomorsku bazu u Korintskom zalivu.
Spartanski general Kned je sa flotom i 1.000 hoplita udarao po Akarnaniji, a za to vreme je atinska flota pod komandom Formiona čekala u Korintskom zalivu u slučaju napada na Naupakt. Kned je bio poražen u Akarnaniji, a korintska flota je kasnila.

## Malobrojniji Atinjani napadaju korintski konvoj

Korinćani su imali 47 brodova, ali nisu se usuđivali da napadnu Formija, iako je imao samo 20 brodova. Korinćani su bili zaduženi za snabdevanje Kneda i njegovih trupa.
Veći korintski brodovi su štitili brodove za snabdevanje, praveći krug oko njih. Atinjani su napravili liniju i neprekidno su plovili kraj Korintskih brodova, prisiljavajući korintske brodove da plove u kompaktnoj formaciji. Kad su korintski brodovi napravili krivi manevar, atinska flota pod komandom Formija je napala. Atinjani su zarobili 12 brodova, potopili još više, a ostalima dopustili da pobegnu.

## Spartanci uveravaju Korinćane da će dobiti bitku jer ih ima više
Formio je nastavio da sledi korintske brodove. Korintskim brodovima su se pridružili spartanski. Atina šalje 20 dodatnih brodova, ali kasne blizu Krita.
Prve sedmice posle bitke Peloponežani okupljaju flotu od 77 brodova usidrenu na ulazu u zaliv, nasuprot atinskim brodovima. Korinćani nisu želili još jednu bitku, a Spartanci su ih smatrali kukavicama, jer je atinskih brodova bilo daleko manje. Kned i Bradid su uveravali Peloponežane da su jednostavno nepripremljeni i da će sigurno dobiti drugu bitku, jer se bore na svom terenu, imaju daleko više brodova opreme i hoplita.

Ni Atinjani se nisu želili boriti, jer ih je bilo daleko manje. Ali Formio je verovao da su Atinjani najiskusniji na moru i da zato mogu pobediti daleko brojnijeg neprijatelja.

## Bitka
Peloponežani su želeli da navuku atinske brodove u najuži deo zaliva, a Formio je želio da se bori kod Naupakta. Peloponežani formiraju 4 reda, sa 20 brodova na desnom krilu koji se prave da idu za Naupakt, što je bio trik, koji je naveo Formija da se pokrene da ih zaustavi. Devet atinskih brodova je uhvaćeno ili uništeno, a preostalih 11 je pobeglo. Deset brodova je otišlo u Naupakt, a jedanaesti je koristio trgovački brod kao mesto za sakrivanje. Kad je taj brod naglo potopio peloponeški brod pod komandom Timokrata, neiskusni Peloponežani se uplašiše i počeše bežati, a 11 atinskih brodova ih je napalo i potopilo 6, a ostale ganjalo po zalivu. Kad je stiglo atinsko pojačanje od 20 brodova, Peloponežani su se potpuno povukli.

## Povezano
* Peloponeski rat
Bitka kod Tanagre (426. pr. n. e.)

**Bitka kod Tanagre** odvijala se 426. pne. između Atine i Tanagre. To je bila jedna od bitaka Peloponeskog rata.

Ostrvo Melos je odbilo da se pridruži Delskom savezu, čak i pod pritiskom. Godine 426. pne. Atina šalje na ostrvo Melos flotu od 60 brodova i 2.000 hoplita, pod komandom Nikija. Atinjani ne zauzimaju ostrvo, nego se iskrcavaju u Beotiji. Hopliti su krenuli prema Tanagri, gde su se spojili sa glavnom atinskom armijom koja je došla iz Atine pod komandom Hiponika i Eurimedona. Harali su okolnim seoskim područjem, a sledećeg dana pobeđuju savez Tanagre i Tebe.

## Povezano
* Peloponeski rat
Bitka kod Amfipolja

**Bitka kod Amfipolja** odigrala se 422. pne. između Atine i Sparte. To je bila jedna od bitaka Peloponeskog rata. 
Sparta je 424. pne. zauzela Amfipolj sa mnogim rudnicima srebra u okolini. To je bio težak financijski udar za Atinu. Sve to dovodi do bitke u kojoj Spartanci pobeđuju. Posle bitke ni Sparta ni Atina ne žele nastavak rata pa se sklapa Nikijin mir 421. pne.

## Osvajanje Amfipolja 424/423. pne.
U približno isto vreme kad se dešavala bitka kod Delija zime 424/423. pne. spartanski general Brasida opseda Amfipolj.
Amfipolj je atinska kolonija u Trakiji na reci Strumi. Grad je branio atinski general Eukle, koji je molio Tukidida da žto pre stigne u pomoć.

Da bi osvojio grad pre nego što stigne Tukidid, Brasida velikodušno obećava svima koji ostanu, da im neće dirnuti imovinu, a onima koji hoće da odu nudi slobodan prolaz. Amfipolj se tako predao iako se atinski general Eukle tome protivio. Tukidid je stigao u obližnju luku istog dana kad se grad predao. Tukididu prilaze oni koji su napustili grad. S druge strane Brasid pravi savezništva sa tračkim gradovima, a i sa Perdikom iz Makedonije.
Atinjani su se bojali da će njihovi drugi saveznici u tom području brzo kapitulirati, ako im Brasida ponudi povoljne mirovne uvete.
Tukidida smatraju odgovornim za pad Amfipolja, iako se on žalio da nije mogao stići na vreme. Pozvan je u Atinu, gde su mu sudili i proterali ga.

## Primirje 423. pne
Posle pada Amfipolja Atina i Sparta potpisuju primirje. Atina se nadala da može utvrditi još više gradova kao pripremu za buduće napade od strane Brasida. Spartanci su se nadali da će Atina konačno da im vrati zarobljenike iz bitke kod Sfakterije 424. pne.. Prema primirju svaka strana ostaje ondje gde jest i primirje je trebalo trajati godinu dana.
Tokom pregovora o primirju Brasida zauzima jedan grad i odbio je da ga vrati kad mu je stigla vest o primirju. Kleon je poslao vojsku da to mesto vrate iako je bilo primirje.

## Bitka 422. pne.
Kada je prošlo primirje 422. pne., Kleon je stigao u Trakiju sa 30 brodova, 1200 hoplita, 300 konjanika i drugim trupama od atinskih saveznika. Ponovo je zauzeo Toronu i Skion. 
Brasida je imao 2.000 hoplita, 300 konjanika te neke trupe u Amfipolju. Brasida nije bio siguran da može pobediti, pa se vratio u Amfipolj. Kleon je krenuo prema Amfipolju, pripremajući se za bitku. Pošto Brasida nije izašao, Kleon se vraća. U tom trenutku Brasida izlazi iz Anfipolja i napada dezorganiziranu atinsku vojsku. Tokom te trke Brasida biva smrtno ranjen. Kleon je takođe ubijen u bici. Cela atinska vojska je pobegla a 600 je ubijeno putem. Samo 8 druge strane je ubijeno u bici.

## Posledice
Brasida je sahranjen u Amfipolju, a Amfipoljani ga poštuju kao osnivača grada. Posle bitke i Atini i Sparti je bilo dosta rata, pa potpisuju Nikijin mir 421. pne. .

## Povezano
* Peloponeski rat
## Reference
Bitka kod Sime

**Bitka kod Sime** odigrala se 411. pne. između Sparte i Atine na ostrvu Sima u jugoistočnom Egeju. To je bila jedna od bitaka Peloponeskog rata. 
## Uvod
Kada se 413. pne. u Kariji pobunio Amorg, sin persijskog cara Darija II, Atina je pomagala pobunu. Darije II zato odlučuje da pomaže Spartu protiv Atine. Sparta je napravila savez sa Persijom. Sporazum sa Persijom je napravio Terimen, a Spartansku flotu je preuzeo Astioh. 
Astioh je krenuo sa spartanskom flotom prema Knidu da bi dobio 27 opremljenih persijskih brodova za bitku protiv Atine. Atinska flota je bila stacionirana na Samu pod komandom Harmina. Atinjani su bili obavešteni o kretanju spartanske flote i pripremili su se da ih presretnu kod Sime.

## Bitka

Tokom bitke je bila oluja sa veoma slabom vidljivošću, tako da su mnogi spartanski brodovi bili odvojeni od glavnine flote. Atinski komadant Harmin se borio sa 20 brodova protiv spartanskog levog krila, kojega je jedino i vidio pri oluji. Pri tome potapa 3 broda.

Onda stiže ostatak spartanske flote i opkoljava Atinjane. Harmin se povlači na Halikarnas kad je izgubio 6 brodova. Ostatak atinske flote dolazi sa Samosa i plovi prema Knidu, ali nijedna strana više ne ulazi u okršaj.

## Povezano
* Peloponeski rat
Bitka kod Kinoseme

**Bitka kod Kinoseme** je pomorska bitka između Atine i Sparte, a odigrala se na Helespontu 411. pne.. To je bila jedna od bitaka Peloponeskog rata.

U to vreme u Atini se desio oligarhijski prevrat. Atinska flota sa Samosa je bila protiv tog oligarhijskog prevrata.

Peloponeska flota pod vodstvom Sparte bila je stacionirana u Miletu i čekala je feinčansku flotu, koja je bila zadržana od strane Alkibijada, što Spartanci nisu znali. Spartanski general Mindar isplovljava sa 73 broda prema Hiosu, što navodi Atinjane da se pokrenu sa 55 brodova sa Samosa.

Atinjanima se kasnije priključuju dodatni brodovi, tako da ih ima 76. I Spartancima se priključuju dodatni brodova, pa imaju 86 brodova.

Atinski brodovi su zaplovili prema Helespontu, kad su saznali za kretanje peloponeške flote. Kod flote Peloponežana Sirakužani su bili na levom krilu, a spartanski brodovi na desnom krilu. Kod Atinske formacije Trasil je komandovao levom, a Trasibul desnom stranom. Pokušavali su jedni druge da zakrile, tako da su dosta rastegli svoje linije.

U početku su Spartanci uspeli proći kroz centar atinske linije, ali Trasibul je uspeo reorganizirati pozicije atinskih brodova i počeo je goniti Spartanske brodove, koji su sad bili van formacije. Spartanski brodovi su se povukli, a onda su to učinili i sirakuški. Atinjani su uhvatili 21 brod. Ostali su pobegli. Atinjani su izgubili 15 brodova.
Atinska pobeda je pomogla svrgavanju oligarhije u Atini.

## Povezano
* Peloponeski rat
Bitka kod Olpeje

**Bitka kod Olpeje** odigrala se 426. pne. između Atine i Sparte. To je bila jedna od bitaka Peloponeskog rata, u kojoj Atina pobeđuje.
## Atina i Sparta uvučeni u lokalni sukob

Godine 426. pne. 3.000 hoplita iz Ambrakije napali su deo Akarnanije i okupirali su utvrđenu Olpeju. Akarnanija traži pomoć od 20 atinskih brodova i od atinskog generala Demostena . Ambrakija traži pomoć od Euriloha iz Sparte, koji prolazi neprimetno kraj Akarnanaca.

General Demosten dolazi u zaliv ispod Olpeje sa brodovima, 200 hoplita i 60 strelaca. Pridružio se armiji Akarnanije. Ambrakija i Peloponežani su imali više vojske, pa Demosten odlučuje da postavi zasedu sa 400 hoplita iz Akarnanije.

Demosten postavlja na desno krilo Atinjane i trupe iz Mesene, a u centru i na levom krilu trupe iz Akarnanije. 
Euriloh je na levom krilu svoje armije direktno suočen Demostenu.

## Spartanci poraženi
Kad je počela bitka Euriloh je poluokružio Demostena i pretilo je da ga potpuno okruži. Onda su hopliti iz Akarnanije postavljeni kao zaseda ušli u bitku. Ubijaju Euriloha i izazivaju paniku kod levog krila tj. Spartanaca.

Nasuprot tome, s desne strane vojska iz Ambrakije pobeđuje levo krilo od Akarnanije, ganjajući ih do Argosa. Međutim ostatak trupa iz Akarnanije dolazi da pomogne i pobeđuje trupe iz Ambrakije.
Demosten je izgubio 300 ljudi.

Kad je Euriloh ubijen, komandu je preuzeo Menedaj. Menedaj pokušava da sklopi mir sa Demostenom. Demosten dopušta da samo vođe pobegnu. Ipak Menedaj sa trupama pokušava beg. On uspeva da pobegne, a 200 vojnika iz Ambrakije je ubijeno prilikom bega.
## Demostenova varka
U međuvremenu iz Ambrakije je dolazila druga vojska, koja nije znala za poraz od prethodnog dana. Demosten se pretvara da je on drugi deo njihove armije i iznenađuje ih preko noći ubijajući većinu. Drugi su pobegli, ali je veliki deo kasnije uhvaćen. Ambrakija je izgubila oko 1.000 vojnika tokom 2 dana.

Demosten je sad mogao lako zauzeti Ambrakiju. On to ne čini, nego se sklapa 100-godišnji mir.

## Povezano
* Peloponeski rat
Bitka kod Kizika

**Bitka kod Kizika** je pomorska bitka između Atine i Sparte u kojoj je 410. pne. atinska flota potpuno uništila spartansku flotu. To je bila jedna od bitaka Peloponeskog rata. Pobeda u toj bici omogućila je Atini da povrati veliki broj gradova oko Helesponta. Uoči poraza Spartanci su ponudili mir, što je Atina odbila.

## Uvod

Posle atinske pobede kod Abida 411. pne. spartanski admiral Mindar zahteva pojačanja od Sparte, a sa persijskim satrapom je radio na novoj ofanzivi. Atina je međutim ostala bez novca za vođenje rata. Tako u proleće 410. pne. Mindar gradi flotu od 80 brodova i uz pomoć persijskih trupa opsedaju i zauzimaju Kizik.

Atinska flota se povlači sa Helesponta prema Kardiji, da bi izbegli okršaj sa ojačalom spartanskom flotom. Alkibijad, Teramen i Trazibul traže novac da bi obnovili flotu i uspevaju ponovo stvoriti flotu od 86 brodova. Ta flota sa kopnenom vojskom kreće prema Helespontu, da se sukobe sa Spartancima.

## Bitka
Atinska flota je ušla u Helespont noću da ne bi bilo prebrojano koliko imaju brodova. Iskrcali su se blizu Kizika. Zatim su podelili flotu. Alkibijad je krenuo prvi napred sa 20 brodova, a Teramen i Trazibul su se prikradali odotraga. Spartanski admiral Mindar je ugledao samo Alkibijadov deo, pa je smatrao da su Atinjani mnogo inferiorniji. Krenuo je prema Alkibijadu. Alkibijadovi brodovi su se razbežali, a Mindar je krenuo za njima.

Kad je Mindar odmakao dovoljno daleko od luke u Kiziku, Alkibijad je okrenuo brodove prema Mindaru, a Teramen i Trazibul su zauzeli poziciju da odseku odstupnicu Mindaru.
Mindar je upao u zamku, pa kreće prema jednoj plaži južno od grada, gde se nalazio persijski satrap Farnabaz sa vojskom.
Tokom bega spartanski brodovi su pretrpili gubitke, ali dolaze do obale.

Alkibijadova vojska dolazi do spartanskih brodova na obali i počela ih povlačiti kukama. Persijska mnogo brojnija vojska ulazi u bitku i uspeva da otera Atinjane prema moru. Trasibul i Teramen ulaze u bitku i atinska vojska pobeđuje Spartance i Persijance.
Uhvaćeni su svi spartanski brodovi. Mindar je ubijen. Spartanski saveznici su zapalili svoje brodove pri povlačenju.

## Posledice
Posle dramatične pobede Atina kontroliše celi Helespont. Sledećeg dana ulaze u Kizik, koji se predao bez borbe.
Demoralizirana Sparta traži mir, ali Atina odbija. Pobeda pridonosi padu oligarhije u Atini.

Atina je međutim bila u velikim financijskim teškoćama. Zbog toga Atina nije bila u stanju da ofanzivno iskoristi pobede na bojnom polju i proširi dovoljno teritorije.
Sparta sa druge strane dobija financijsku pomoć Persije , pa iznova gradi flotu i ponovo kreće na pohode protiv Atine.
Atina će posle ovoga uspeti još jednom da pobedi u bici kod Arginuskih ostrva. Ali poraz u bici kod Egospotama 405. pne. označiti će brzi kraj rata.

Iako je uništila celu spartansku flotu u bici kod Kizika, Atina nije uspela da ostvari dugoročnu prednost. Bitka je samo poslužila da odgodi ishod rata.

## Povezano
* Peloponeski rat
Bitka kod Arginuskih ostrva

**Bitka kod Arginuskih ostrva ** je bitka između Atine i Sparte, koja se odigrala 406. pne.. To je bila jedna od bitaka Peloponeskog rata. 
## Sparta blokira Atinjane na Lezbosu

Spartanci pod komandom Kalikratida blokirali su na ostrvu Lezbos Atinjane pod komandom Konona. Atina šalje u pomoć 155 brodova sa nedovoljno veštom posadom. U Atini je bilo ostalo jako malo veštih veslača, tako da su na brodove ukrcali oslobođene robove. Pošto nije bilo mornaričkih oficira na raspolaganju flotom je komandovalo 8 generala.
Kalikratida sa 120 brodova presreće atinsku flotu.

## Početni raspored
Pošto su znali da se suočavaju sa iskusnim spartanskim posadama, Atinjani odlučuju da primene novu strategiju. Umesto tradicionalne jedne linije brodova, Atinski centar se sastojao od dve linije, sa širim razmacima među brodovima.
Brodovi iz druge linije time su mogli štititi bokove brodova prve linije. Nesigurni kako da se bore protv te formacije, Spartanci se nisu usudili da napadnu atinski centar.

## Bitka
Detalji bitke nisu jasni, ali kako je bitka trajala, dolazila je do izražaja supriornost u broju Atinjana na krilima,pa su se spartanski bokovi počeli savijati. Prisustvo očuvanog centra omogućilo je da se dalje sabije spartanska formacija. Konačno Spartanci beže, gubeći 70 brodova. Atinjani su izgubili 25 brodova. Kalikratida je ubijen u bici.
## Posledice
Posle bitke Atinjani su pretrpili gubitke. Zbog oluje nakon bitke nisu mogli da spasu mnogo mornara sa potopljenih brodova.
Po povratku u Atinu smenili su oficire jer nisu spasili mornare sa potopljenih brodova. Šestoricu su pogubili, a među njima je bio i Perikleov sin. Neki su pobegli, pa im se sudilo u odsustvu. Izostanak talentovanih komadanata se osetio sledeće godine u bici kod Egospotama.

## Povezano
* Peloponeski rat
Regal-Beloit

**Regal-Beloit Corporation** je jedan od najvećih proizvođača električnih motora u svijetu. Njegov GE ECM brend nemazanog DC električnog mora se danas može naći u skoro svim primjercima višekbrzinske HVAC opreme u domaćinstvima SAD, a njegovi brendovi mnotora GE Commercial Motors, Leeson i Marathon se koriste u industrijskom sektoru.

Ima sjedište u gradu Beloit u Wisconsinu i spada u indkes Fortune 1000. Njena proizvodan, prodajna i uslužna postrojenja se nalaze u SAD, Kanadi, Meksiku, Evropi i Aziji.

## Vanjske veze
* Službena stranica .
Bitka kod Mikale

**Bitka kod Mikale** bila je jedna od dvije velike bitke kojima je okončana perzijska kontrola Grčke tokom Grčko-perzijskih ratova. Bitka se odvijala 27. 8. 479. pne. na padinama planine Mikala suprotno od Samosa na kopnu Jonije. Bitka kod Mikale rezultirala je razaranjem glavnih perzijskih snaga u Joniji i uništenjem perzijske mediteranske flote. Istog dana je bila bitka kod Plateje, gdje su Grci također pobijedili. Perzijska vojska je bila prisiljena da napusti evropsku Grčku i Joniju čime je na pola vijeka završen period perzijske vladavine.

## Uvod
U proljeće 479. pne. razni jonski gradovi su se pobunili protiv njihovih perzijskih vladara. Perzijanci su bili jači i pretilo je slamanje pobune, pa pobunjenici traže pomoć od zapadnih Grka. Sastali su se predstavnici nekoliko jonskih gradova u Ateni sa predstavnicima Sparte i Atene. Komadant perzijskih snaga u Grčkoj Mardonije prijeti Atenjanima ako ne ostanu neutralni. Atena i Sparta odbijaju i pripremaju se za rat. Kad su Mardonijeve snage došle do Atene, građani Atene su se povukli do Salamine. Mardonije je mislio da će se Atenjani predati, pa je postavio kriterije predaje. Atenjani su odbili da se predaju.

Sparta je pripremala za rat sa 5000 svojih vojnika i 35.000 vojnika od saveznika. U posjetu im je došla delegacija sa Samosa tražeći pomoć.
Pokrenuta je grčka flota od 110 brodova sa Dela pod komandom Spartanca Leotihida.

## Bitka
Perzijanci odlučuju da se sukobe sa Grcima na kopnu. Otplovili su do obližnjeg poluotoka Mikale istočno od grada i formirali su zid od svojih brodova. Kada je stigla grčka flota i našla prazan Samos smatrali su da su Perzijanci pobegli izbjegavajući bitku. Grci nalaze Perzijance na obali sa već oformljenom bojnim rasporedom. Leotihid je pozvao sve Grke sa Samosa da se ne bore u perzijskoj vojsci i da tokom bitke izdaju Perzijance. Perzijanci su onda razoružali vojnike Grke sa Samosa, a njihove neprijatelje Grke sa Mileta su postavili da čuvaju odstupnicu, puteve prema pozadini.

Grci su se iskrcali sa brodova i spremili se za bitku. Spartanci su bili na desnom krilu, a Atenjani na lijevom. Atenjani su prvi krenuli sami u bitku. Nakon kratke bitke Perzijanci su bili prisiljeni da se povuku u tvrđavu, koju su prethodno pripremili. Atenjani su zauzeli i tvrđavu. Preživeli Perzijanci su bježali, a Grci sa Mileta koji su im trebali čuvati odstupnicu su se također okrenuli protiv njih, tako da je malo Perzijanaca došlo do Sarda.

Kada su stigli Spartanci perzijski logor je bio opljačkan, a brodovi na plaži uništeni.

## Rezultat
Spartanci su predlagali Atenjanima da evakuiraju jonske Grke i dovedu ih u Grčku, jer su smatrali da nije vrijedno truda stalno braniti jonske Grke kad god su napadnuti. Atenjani nisu htjeli da tako gube svoje kolonije i prihvataju jonske gradove u savez protiv Perzije.

Kad su porazili Perzijance, Spartanci su se vratili kući, a jonski gradovi su ušli u savez sa Atenom formirajući Delski savez. Atenjani počinju pokazivati sve veću nezavisnost od Sparte, što će kasnije dovesti do Peloponeskog rata.

## Veze
* Grčko-perzijski ratovi
* Bitka kod Plateje
Strategija (razvrstavanje)

**Strategija** je naziv koji se u najširem smislu kako bi se opisao nečiji dugoročni plan odnosno povezane aktivnosti usmjerene ostvarivanju jednog točno određenog cilja. Ime dolazi iz grč. i doslovno znači "vođenje vojske" (*stratos*=vojska, *agein*=voditi, *strategos*=vojskovođa).

Ispočetka se strategija prvenstveno odnosila na granu ratne vještine koja se danas zove vojna strategija. Međutim, s vremenom je ta riječ ušla u upotrebu kako bi opisivala slične pojmove u politici, ekonomiji i sportu pa tako postoje:

* politička strategija
* ekonomska strategija
* poslovna strategija
* sportska strategija, odnosno strategija u raznim igrama.

Pojam strategija na prostoru bivše Jugoslavije također predstavlja kolokvijalni izraz za stratešku računalnu igru. 

Uz pojam strategije je vezan i pojam taktike.
Strategija

**Strategija** ili **vojna strategija** je naziv za granu ratne vještine koja u svom najširem smislu sadrži planiranje i vođenje rata. Ime joj dolazi od grčke riječi *[[strategos]]*, a u drevna vremena se smatrala "vještinom generala". Strategija se bavi planiranjem i vođenjem ratnih kampanja ili pohoda, pokretom i aktivnostima snaga, te pokušajima prevare neprijatelja. 

Strategija je kao moderna vojna nauka nastala u spisima Carla von Clausewitza, koji ju definirao kao "korištenje bitaka kako bi se postigao kraj rata." Vojna strategija se često smješta u trojstvo "vještina" ili "nauka" koje čine vođenje rata; ostale su **[[vojna taktika|taktika]]**, odnosno vođenje pojedinačnih bitaka, odnosno **[[logistika]]** ili održavanje vojski.
Bitka kod Salamine na Kipru

**Bitka kod Salamine na Kipru (450. pne.)** bila je pomorska bitka koja se paralelno sa kopnenom bitkom vodila nedaleko od obale grada Salamine na Kipru, u vrijeme grčko-perzijskih ratova. Sukobljene strane bile su Perzijska Monarhija čija se flota sastojala od feničkih i kilikijskih brodova, te Delski savez odnosno mornarica grčkih polisa predvođena Atenjanima.

## Pozadina

Godine 454. pne. Delski savez predvođen Atenom izgubio je veći dio flote u neuspješnom pokušaju pomaganja egipatske pobune protiv Perzijske Monarhije. Tokom iduće tri godine Atenjani su također neuspješno pokušali zauzeti grad Farsalu u Tesaliji, kao i Sikion te Oiniad, koji su bili saveznici Peloponeskog saveza predvođenog Spartom. Godine 451. pne. Atenjani i Spartanci su dogovorili petogodišnje primirje.

## Bitka

Nakon što je primirje skopljeno, Kimon se našao u prilici da nastavi rat protiv Perzijanaca. Sakupio je 200 savezničkih trirema i otplovio je prema Kipru, odakle je poslao 60 brodova u Egipat kako bi pomogao princu Amirteju koji se borio protiv Perzijanaca u Delti Nila. Ostatak mornarice Kimon je poveo u potporu kiparskim polisima koji su podigli ustanak, te je postavio opsadu oko grada Kitiona koji je bio perzijsko uporište.

Prilikom opsade Kimon pogiba, pa grčku mornaricu preuzima Anaksikrat koji je mjesec dana tajio Kimonovu smrt. Anaksikrat se odlučio povući, no prilikom bijega upustio se u sukob sa perzijskom flotom kod grada Salamine na istočnom Kipru. Unatoč taktičkoj grčkoj pobjedi, njihova flota prisiljena je na povlačenje zajedno sa mornaricom koja je pomagala Egipćane.

## Povezano
* Grčko-perzijski ratovi

## Izvori

## Vanjske veze
* Kimon (Heritage-history.com)
* Kipar, perzijsko doba (enciklopedija Britannica)
Kriminal bijelog ovratnika

**Kriminal bijelog ovratnika** je izraz koji u najširem smislu označava kriminalne akte osoba koja pripadaju srednjim i višim slojevima nekog društva. Ime je dobio po engleskom izrazu *white-collar* (*bijeli ovratnik*) koji, pogotovo u SAD, označava radnu snagu koja se bavi uglavnom intelektualnim radom, pa stoga zauzima više položaje u preduzećima, ima bolje plate, te veći ugled i položaj u društvu od klasične radničke klase (*blue-collar*) koja se bavi uglavnom fizičkim radom.

U užem smislu izraz kriminal bijelog ovratnika označava kriminalne akte, odnosno krivična djela koja su specifična za osobe tog društvenog statusa, a to su u pravilu djela financijskog kriminala kao što su prevare, podmićivanja, pronevjere, krivotvorenje, utaja poreza, insajdersko trgovanje vrijednosnim papirima i sl.

Kriminal bijelog ovratnika se često od ostalih vrsta kriminala razlikuje i po tome što obično ne izaziva veliku pažnju javnosti, ali ni policijskih, odnosno pravosudnih organa države. Razlozi za to su u činjenici da su počinitelji tih djela obično ne samo dobro situirani, nego i povezani s vodećim predstavnicima vlasti, odnosno vrhunski školovani odnosno stručno osposobljeni da dugo vremena kriju postojanje svojih zločina.

Drugi važan razlog je u tome što kriminal bijelog ovratnika u pravilu ne sadrži elemente nasilja, pa ga stoga ni javnost ni država ne shvaćaju kao ozbiljnu prijetnju.

S druge strane, dio ekonomista, sociologa i kriminologa drži da je kriminal bijelog ovratnika daleko opasniji po društvo od drugih vrsta kriminala jer je u stanju ozbiljno potkopati financijsku sigurnost države i širokim slojevima stanovništva učiniti daleko više štete nego pojedinačni akti nasilja i drugog "običnog" kriminala.

## Vanjske veze
*Ante Vranović Ministarstvo pravosuđa svjesno štiti pravosudnu mafiju, u: Pravosudna i policijska mafija (zbornik radova), urednik Darko Petričić magistar politologije, Zagreb, 2016., str. 60.-86

## Povezano

* Kriminal plavog ovratnika
Kriminal plavog ovratnika

**Kriminal plavog ovratnika** je izraz koji se u najširem smislu odnosi na kriminalne akte koji čine osobe nižeg društvenog statusa. Naziv potječe od engleskog izraza **blue-collar** (plavi ovratnik), koji je u SAD sinonim za tradicionalnu radničku klasu, odnosno osobe koje za život zaražuju fizičkim radom i u pravilu su slabijeg materijalnog i društvenog statusa od *bijelih ovratnika* (*white-collar*), odnosno stručnjaka koji pripadaju srednjoj i višoj klasi. Izraz kriminal plavog ovratnika se stoga ponekad definira i kao svojevrsna suprotnost izrazu kriminal bijelog ovratnika.

Kriminal plavog ovratnika se odlikuje daleko većom učestalošću, daleko većom količinom nasilja, kao i daleko većom stopom otkrivanja u odnosu na kriminal bijelog ovratnika.

Veća učestalost se najčešće objašnjava time da su zbog slabijeg materijalnog statusa osobe iz nižih društvenih slojeva imaju daleko više motiva činiti kriminalna djela, od kojih se najveći dio odnosi na imovinske delikte među kojima je najčešća krađa.

Osobe iz nižih slojeva su također u nastojanju da ilegalno pribave materijalna dobra sklonije sve prepreke tom cilju uklanjati na najbrži mogući način, odnosno primjenjivati nasilje, koje se odražava u provalama, razbojničkim napadima, oružanim pljačkama, kao i nasiljem usmjerenim na slamanje otpora žrtava tih djela, odnosno spriječavanja njihovog svjedočenja pri čemu se vrše djela prijetnje, teške tjelesne ozljede ili ubistva.

S obzirom da je postojanje takvih zločina u pravilu teško ili nemoguće prikriti, kriminal plavog ovratnika daleko češće na sebe skreće pozornost javnosti, odnosno reakciju državnih organa, što doprinosi daleko češćem otkrivanju njihovih počinitelja. Kriminalci plavog ovratnika također u pravilu nemaju financijska sredstva kojima bi mogli osigurati kvalitetnu pravnu pomoć te izbjeći krivične sankcije.
Kartel

**Karteli** su oblik sporazumnog udruživanja istorodnih tvrtki konkurenata koje time (udruživanjem u kartel) postaju monopol. Veći profit ostvaruju diktiranjem uvjeta prodaje, monopolskim cijenama i drugim pogodnostima, a ne smanjenjem troškova i racionalizacijom, kako čine koncerni.

Članice kartela su potpuno samostalne i neovisne u svom poslovanju, ali su obvezne poštovati odredbe sporazuma o kartelu za cijelo vrijeme postojanja kartela. Da bi mogao djelovati u skladu s ciljevima udruživanja, kartel treba imati najveći udio u proizvodnji, potrošnji, trgovini ili drugoj djelatnosti ili grani u kojoj se osniva. U protivnome, djelovanje kartela na tržištu ne bi bilo djelotvorno niti bi njegovo osnivanje bilo opravdano jer bi konkurentne tvrtke koje nisu u kartelu mogle ometati ili sprečavati njegovo djelovanje.

Osnovni cilj kartela je uklanjanje međusobne konkurencije i stvaranje uvjeta za monopolski položaj i monopolsko ponašanje, a može se ostvariti, u načelu, na dva načina:
* Vlastitim razvojem i
* Potpisivanjem sporazuma o kartelu

S obzirom na područja prostiranja i djelovanja, karteli mogu biti nacionalni i međunarodni.
Trust

**Trustovi** nastaju povezivanjem većeg broja istorodnih tvrtki. S obzirom na trajnost veza, trustovi imaju obilježja koncerna, a članice trusta - tvrtke iz jedne djelatnosti (npr. čeličane, talionice, valjaonice), horizontalni trust, sve se više udružuju s tvrtkama koje se u proizvodnom lancu ispred ili iza sektora kojim se bavi trust. Tako se stvaraju tvrtke, vertikalni trustovi, koji u svom segmentu imaju sve segmente, npr. od kopanja ili proizvodnje rude do kovina i njihove prerade u gotove proizvode (npr. boksit, glinica, aluminij, proizvodi od aluminija).