open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cajamarca (departman)

**Cajamarca** (španjolski: *Departamento de Cajamarca*) je jedan od 24 departmana na koji je Peru podjeljen.

## Karakteristike

Smješten na sjeverozapadu zemlje, na sjeveru graniči sa Ekvadorom, na istoku sa Departmanom Amazonas, na jugu sa Departmanom La Libertad i na zapadu sa departmanima Lambayeque i Piura.

Cajamarca ima površinu od 33,318 km², na kojoj živi 1,453,711 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Cajamarca koji ima 191,935 a kao aglomeracija 223,900 stanovnika

Departman je administrativno podjeljen na 13 provincija to su; Cajabamba (83,167), Cajamarca (388,170), Celendín (83,916), Chota (151,714), Contumazá (29,357), Cutervo (123,948),, Hualgayoc (83,913), Jaén (203,724), San Ignacio (145,770), San Marcos (51,678), San Miguel (47,114), San Pablo (22,638) i Santa Cruz (38,602) i 127 distrikta.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobierno Regional Cajamarca'' (službene stranice)
Cajamarca

**Cajamarca** je grad od 191,935 i aglomeracija 223,900 stanovnika na sjeveru Perua u Departmanu Cajamarca u kom je administrativni centar.

## Geografija
Grad se prostire u kotlini rječice Mashcon u Andama na nadmorskoj visini od 2,750 m
Od glavnog grada Lime udaljen je 858 km.

U neposrednoj okolici ima brojnih termalnih izvora koji se koriste još od Pretkolumbovskih vremena.

## Historija

Taj drevni grad Inka, bio je mjesto gje je 1532. godine konkvistador Francisco Pizarro zarobio, i držao u zatočeništvu dok mu se ne isplati otkupnina posljednjeg vladara Carsva Inka Atahualpu, kog je nakraju prevario i dao pogubiti.

Nakon te epizode tavorio je kao skromno naselje sve do kraja 18. vijeka, kad je u okolici kod Hualgayoca otkriveno srebro. 
Tako je postao prvi grad u Peruu koji je imao kovnicu, koja je iskovane srebrnjake slala u Španjolsku.
Zbog porasle važnosti je 1802., dobio status grada.

Nakon proglašenja nezavisnost 1821.- Cajamarca je postala jedan od najvažnijih gradova sjevernog Perua.
Iz tog prosperitetnog perioda ostalo je nekoliko reprezentativnih građevina, kao što je katedrala i crkva San Francisco Belén.

Cajamarca je od 1962. univerzitetski grad, tad je osnovan *Universidad Nacional de Cajamarca*.

## Privreda i transport

Još i danas se privreda bazira na rudarstvu (bakar, zlato), tekstilnoj i industriji kože i obuće. U nešto manjoj mjeri na poljoprivredi i turizmu.

Grad je povezan dobrim cestama sa ostatkom države, a ima i aerodrom *Armando Revoredo Iglesias* (ICAO: **SPJR**, IATA: **CJA**), sjeverno od centra grada.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Cajamarca'' (službene stranice)
Santiago (Marañón)

**Santiago** (španjolski: *Rio Santiago*) je rijeka na jugu Ekvadora i sjeveru Perua, lijeva pritoka rijeke Marañón duga 285 km.

Rijeka je svoje današnje ime *Santiago* dobila 1557., od španjolskog konkvistadora Juana de Salinasa, dotad su je domorodački indijanci zvali *Kanús* što je značilo rijeka kanua.

## Hidrologija
Santiago se formira sutokom rijeka Namangoza (lijeva) i Zamora (desna) u ekvadorskoj Provinciji Morona-Santiago. Od tamo usprva teče prema istoku u dužini od 55&nbsp;km. Kad primi pritoku Yaupi sa sjevera, skreće prema jugu i ulazi u Peru u kom gotovo pravolinjski teče 230 km do ušća u rijeku Marañón na početku kanjona Manseriche, kod sela Borja.

Rijeka ima porječje od 31,552 km² koje se prostire po ekvadorskoj Provinciji Morona-Santiago i Peruanskom departmanu Amazonas i prosječni protok od 1,532 m³/s.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Rio Santiago'' (na portalu Mapcarta)
Korean Broadcasting System

**Korean Broadcasting System** (**KBS**) je južnokorejska radio i televizijska mreža osnovana 1927. godine. Sjedište joj je u Seulu.

## Televizijske mreže
### Zemaljski
* KBS1
* KBS2
* KBS UHD
* KBS NEWS D

### Kabel
* KBS N Life
* KBS Drama 
* KBS N Sports
* KBS Joy
* KBS Kids
* KBS W
* KBS World (međunarodna usluga)

## Radio mreže
* KBS Radio 1 (AM/FM)
* KBS Radio 2 (AM/FM)
* KBS Radio 3 (AM/FM)
* KBS 1FM (FM)
* KBS 2FM (89.1&nbsp;MHz Cool FM)
* KBS Hanminjok Radio

## Izvori

## Vanjske veze
*
Šariška Poruba

**Šariška Poruba** () je naseljeno mjesto u okrugu Prešov, u Prešovskom kraju, Slovačka Republika.

## Stanovništvo

Prema podacima o broju stanovnika iz . godine naselje je imalo  stanovnika.

### Etnički sastav

### Religija

## Reference

## Vanjske veze
* 
*  
* Naselja okruga Prešov
Franko Vidović

**Franko Vidović** (Šibenik, 13. studenog 1967), hrvatski političar, višegodišnji član SDP-a.

## Biografija
Rođen u Šibeniku u 1967., studirao je na Prometnom fakultetu u Zagrebu. Studije je prekinuo da bi sudjelovao u ratu u Hrvatskoj, i nakon kraja sukoba je diplomirao (1995). Dodijeljena mu je Spomenica Domovinskog rata i Medalja Oluja. Od 2009. bio je zamjenik gradonačelnika Grada Šibenika Ante Županovića. U Saboru je bio zastupnik SDP-a od 2016. do 2020.

## Reference
Eozin (keramika)

**Eozin** je vrsta keramičke glazure, koja predmetima nakon pečenja daje metalanm irizirajuću sjaj sedefastog prelijevanja u duginim bojama. Ta glazura je postojala još u 16. stoljeću u talijanskom gradu Gubbiju, ali je njezina tajna receptura zaboravljena. 

Nakon dugog proučavanja njezina kemijskog sastava, recepturu je 1893. iznova otkrio budimpeštanski profesor kemijskih znanosti Vince Warth, a tehnologiju izrade te živopisne i vrlo otporne glazure (koja se stoga ponekad koristila i na arhitektonskoj keramici) dalje je uspješno razvijao Vilmos Zsolnay. 

Prvi eozini bili su crvenkastog tona, koji im je i dao naziv po grčkoj riječi „eos“ tj. zora, te u početku nisu imali metalni sjaj. Zsolnay je kasnije postigao punu skalu boja s čudesnim efektom irizacije tj. igre boja i prelijevanja tonova, koja je osobito odgovarala poetičnom, virtuoznom i svečanom tonu senzibilitetu tada dominantnog stila secesije, te su je koristili mnogi istaknuti umjetnici onog vremena, koje je angažirala Zsolnayeva tvrtka.

U početku se primjenjivala na predmetima od porculanske fajanse, a kasnije i od porculana.
Tvornica Zsolnay zahvaljujući toj inovaciji, kao i otkriću pirogranita, konstantno širi proizvodnju i postaje najveća tvrtka Austro-Ugarske.

## Literatura
Ferenc Romváry: Keramika Zsolnay, u: Keramika Zsolnay, katalog izložbe, Zagreb, 1989., str. 16-22
Cetinjski oktoih

**Oktoih** (na crnogor. ćiril. **Октоих**) je prva crnogorska tiskana knjiga, također i prva tiskana ćirilična knjiga među Južnim Slavenima, objavljena 4. januara 1494. u Štampariji Crnojevića na Cetinju.

## Arheografski opis

Tiskan u dva dijela, njegov prvi svezak sadrži pjesme koje se pjevaju na prva četiri tona oktoiške ljestvice, a pjesme za preostala četiri tona uključene su u drugi svezak. Dva sveska se zovu Oktoih prvog glasa (*Oktoih prvoglasnik*) i Oktoih petog glasa (*Oktoih petoglasnik*). Stoga knjiga se naziva po književno-liturgijskoj vrsti *Oktoih* ili *Osmoglasnik* (grč. Ὀκτώηχος), što je bogoslužbena knjiga u pravoslavnoj tradiciji, odnosno zbornik pjesama posvećenih Kristovom vaskrsenju, te sadrži promljenjljive dijelove bogosluženja tijekom nedjeljnoga ciklusa za niz od osam nedjelja. Najstariji u povijesti tiskani *Oktoih* je onaj iz Crnojevića tiskare koji je uknjižen koncem 1493. na Cetinju (*Obod*) za doba crnogorskog vladara Đurađa Crnojevića.

Riječ je o *oktoihu prvoglasniku* (I-IV glas), dimenzija 254 x 186 mm i obima 269 listova (538 strana). Tiskan je na papiru u dijve boje (crna i crvena), u stilu renesanse. Ukrašen je inicijalima i zastavicama, na naslovnoj strani zastavica sa ukomponovanim grbom Crnojevića i inicijalom P. Tekst je ilustriran i ima ornamente u tehnici ksenografije. Štampanje i ukrašavanje *Oktoiha* prvoglasnika izvelo je sedam monaha pod budnim okom jeromonaha Makarija u Obodskoj štampariji. Štamparija je poznata kao Štamparija Crnojevića, prva srpska i južnoslovenska ćirilična štamparija i prva državna štamparija u svijetu. *Oktoih* je štampan u relativno velikom broju, od čega je do danas sačuvano 105 primjeraka. To ukazuje želju izdavača da knjiga bude distribuirana i u okolne krajeve. Inicijator štampanja *Oktoiha* – što se vidi iz kolofona – je Ivanov sin Đurađ koji se na čelu Zete našao posle smrti svog oca. U predgovoru *Oktoiha prvoglasnika* stoji:

U predgovoru i kolofonu *Oktoiha prvoglasnika* Đurađ govori ustima svog štampara i rukodjelnika Makarija, da ga i na štampanje te knjige nagoni ljubav prema crkvi i tuga zbog velike pustoši koju su Turci naneli, pored ostalog, upravo manastirskim, crkvenim bibliotekama.

Crna Gora je ostala bez knjiga i Đurađ Crnojević koristi pronalazak štampe da taj nedostatak u posljednjem času državne samostalnosti bar donekle otkloni. Pored Cetinjskog *oktoiha prvoglasnika* na Cetinju je u isto vreme štampan i Cetinjski *oktoih petoglasnik* (V-VIII glas), koji je sačuvan u svega nekoliko nepotpunih primjeraka. Štamparija Crnojevića je također tiskala i druge crkvene knjige: *Molitvenik* (*Trebnik* ili *Euhologij*) i *Četvorojevanđelje*.

## Povezano
* Crnogorska književnost
* Historija štamparstva

## Napomene

## Reference

## Bibliografija
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
*  iz knjige: Кратка историја Митрополије Црногорско-приморске, 1219-1999.
Galič

**Galič** se može odnositi na:

* Galič (Ukrajina), grad u Ukrajini, u Ivano-Frankivskoj oblasti (po njemu je nazvana Galicija)
* , selo u Ukrajini, u Ternopiljskoj oblasti
* , grad u Rusiji, u Kostromskoj oblasti
* , tvrđava u Srbiji, na Kosovu i Metohiji
* , slovenačko prezime

## Povezano
* Halič, razvrstavanje
* , južnoslovensko prezime
Volin

**Volin** se može odnositi na:

* Wolin (otok)
* Wolin (grad)
* Wollin (Fläming)
* Volin, South Dakota
* Vsevolod Ejhenbaum Volin
Moche (rijeka)

**Moche** (španjolski: *Rio Moche*) je rijeka na jugozapadu Perua, duga 102 km.

## Hidrologija
Moche izvire u planinama Anda. kod Quiruvilce na nadmoskoj visini od 3,988 metara: Isprva teče prema sjeveroistoku nakon tog zavija i teče prema jugozapadu do ušća u Pacifik itočno od grada Trujilla.

Rijeka ima porječje od 2,078 km² koje se prostire po Departmanu La Libertad.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Rio Moche'' (na portalu Mapcarta)
La Libertad (departman, Peru)

**La Libertad** (španjolski: *Departamento de La Libertad*) je jedan od 24 departmana na koji je Peru podjeljen.

## Karakteristike

Smješten na sjeverozapadu zemlje, na sjeveru graniči sa departmanima Lambayeque, Cajamarca i Amazonas, na istoku sa Departmanom San Martín, na jugoistoku sa Departmanom Huánuco, na jugu sa Departmanom Áncash i na zapadu sa Pacifikom.

La Libertad je nacionalni lider u proizvodnji zlata i izvozu poljoprivrednih proizvoda. Poznat je po dva lokaliteta koje je UNESCO uvrstio na Listu svjetske baštine; Nacionalni park Río Abiseo (1983.) i Chan Chan (1986.)

La Libertad je svojom površinom od 25,500 km² tek 16 peruanski departman, ali je brojem stanovnika kojih ima 2,016,771 na drugom mjestu.

Administrativni centar departmana je grad Trujillo koji ima 328,517 stanovnika.

Departman je administrativno podjeljen na 12 provincija to su;  Ascope (123,480), Bolívar (15,982), Chepén (86,411), Gran Chimú (28,290), Julcán (30,987), Otuzco (85,091), Pacasmayo (112,970), Pataz (85,092), Sánchez Carrión (168,670), Santiago de Chuco (55,868), Trujillo (1,118,724) i Virú (105,206) i 83 distrikta.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobierno Regional La Libertad'' (službene stranice)
Trujillo (Peru)

**Trujillo** je grad od 328,517 i aglomeracija od 986,800 stanovnika na zapadu Perua u Departmanu La Libertad u kom je administrativni centar .

## Geografija

Trujillo se prostire po obalnoj ravnici rijeke Moche, zapadno od njena ušća u Pacifik, udaljen je 552 km sjeverozapadno od glavnog grada Lime, a od luke Salaverry 12&nbsp;km.sjeverno.

Na zapadnoj periferiji nalazi se arheološko nalazište Chan Chan iz Pretkolumbovskih vremena koje je 1986. uvršteno na UNESCO-vu Listu svjetske baštine.

## Historija

Trujillo je bio drugi najstariji španjolski grad u Peruu, kog je osnovao 1534. konkvistador Diego de Almagro, mjesto kome je već sljedeće godine Francisco Pizarro dodjelio status grada, i nazvao ga po svom rodnom Trujillu iz Španjolske.

Teško je razoren za potresa 1612.

Naglo je narastao tokom 19. vijeka, kad su zbog velike potražnje za šećerom, došli brojni strani investitori i osnovali plantaže šećerne trske, pa je ubrzo postao jedan od najvećih gradova u Peruu (momentalno treći).

Trujillo je danas grad sa nekoliko univerziteta, između ostalih i Nacionalnog osnovanog 1824.

## Znamenitosti
Pored aheološkog nalazišta, najveća znamenitost je barokna katedrala na centralnom trgu.

## Privreda i transport

Pored tradicionalnih šećerana i pivovara Trujillo je danas grad kemijske, tekstilne, kožarske i prehrambene industrije.

On je i popularna turistička destinacija, jer se u njegovoj neposrednoj okolici, duž pacifičke obale nižu ljetovališta
U navodnjavanoj dolini rijeke Moche uzgaja se šećerna trska,riža i šparoge.

Kako se nalazi na trasi Panameričkog autoputa, a ima željeznicu i luku Salaverry, dobro je povezan sa svim važnijim gradovima u zemlji.
Pored tog ima i Internacionalni aerodrom *Carlos Martinez De Pinillos* (ICAO: **SPRU**, IATA: **TRU**), zapadno od centra grada, koji je treći po prometu u zemlji.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Trujillo'' (službene stranice) 
Trujillo (Perú)
Chan Chan

**Chan Chan** je arheološko nalazište u Peruu, ostatak najvećeg pretkolumbovskoj grada u Južnoj Americi, nekadašnje prijestolnice kraljevstva Chimú (oko 1100. - 1470.)

Nalazište je 1986. uvršteno na UNESCO-vu Listu svjetske baštine.

## Karakteristike

Nalazi se na zapadnoj periferiji grada Trujilla u dolini rijeke Moche pored Pacifika, udaljen 480 km sjeverno od glavnog grada Lime.

Kraljevstvo Chimú sa prijestolnicom u Chan Chanu je dva vijeka bilo najmoćnija država u Peruu. Pokleknulo je pod naletom Inka na svom vrhuncu između 1465.-1470.

Ruševine Chan Chana, koje se prostiru gotovo 36 km², u prilično su dobrom stanju jer u tom kraju pada vrlo malo kiše.
Monumentalna zona od oko 6 km² u centru, ostatak od nekadašnjih 20 km², sastoji se od 9 velikih pravokutnika (citadela ili palača) omeđenih visokim masivnim zidovima od adobe opeke, ožbukani glinom i najčešće dekorirani reljefnim arabeskama. 
Unutar tih jedinica, nalaze se hramovi, stanovi, skladišta, raspoređeni oko otvorenih prostora, zajedno sa cisternama i nekropolama.

Oko tih devet pravokutnika nalazilo se 32 manjih i četiri sektora namjenjenih zanatlijama (tkalcima, stolarima , kovačima). 
Većina stanovnika, zanatlije i ratari - živjeli su u tim skromnijm kvartovima. 
Planiranje tog golemog grada reflektira strogu političku i socijalnu stratifikaciju, koja se vidi podjelom grada na devet citadela za aristokraciju i skromne kvartove za ostale.

Grad se snabdjevao vodom kanalom dugim oko 80 km do Rijeke Moche, a i prostrane oranice sjeverno, istočno i zapadno od grada navodnjavane su zamršenim sistemom kanala.

Kao nasljednici Civilizacije Moche, Chimuji su govorili izumrli jezik Yuncan, ali nisu razvili nikakvo pismo, tako da se ono što se zna o njihovoj tradiciji i mitologiji dolazi od španjolskih pisaca, nakon što su konkvistadori zauzeli taj kraj oko 1532.

## Reference

## Vanjske veze

*''Chan Chan, archaeological site, Peru'' (na portalu Encyclopaedia Britannica)
Popovo (razvrstavanje)

**Popovo** može biti:

## Bugarska
* Popovo, grad i sedište istoimene opštine u Trgoviškoj oblasti, Bugarska
* Opština Popovo, opština u Trgoviškoj oblasti, Bugarska

## Kosovo
* Popovo (Podujevo), naselje u općini Podujeva

## Slovenija
* Popovo (Tržič, Slovenija), naselje u opštini Tržič, Slovenija

## Bosna i Hercegovina
* Popovo (regija), regija u Hercegovini, Bosna i Hercegovina
* Popovo (župa), srednjovekovna bosanska župa
Lista vladara Crne Gore

## Spisak vladara

## Povezano

* Historija Crne Gore
* Lista humskih vladara

## Napomene

## Reference

## Literatura
* Konstantin Porfirogenit, *[[De administrando imperio]]* (oko 950.)
* Jovan Skilica, *Kratka istorija* (11. vijek)
* *[[Ljetopis popa Dukljanina]]* (12. vijek)

## Vanjske veze
*
Quiruvilca

**Quiruvilca** je grad od 5,634 stanovnika, administrativni centar vlastitog okruga od 13,703 stan. na zapadu Perua u Departmanu La Libertad.

## Karakteristike

Quiruvilca se nalazi u planinama Anda na nadmorskoj visini od 4,008 metara, udaljena 130 km 
sjeveroistočno od svog administrativnog centra Trujilla.

Na terenu okruga izvire rijeka Moche.

Quiruvilca je nastala krajem 18. vijeka kao rudarsko naselje uz rudnik bakra i zlata. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Quiruvilca'' (službene stranice)
Holandske vodoodbrambene linije

**Nizozemske vodootporne linije** predstavljaju odbranbeni sistem izgrađen radi zaštite Nizozemske primjenom principa privremenog plavljenja zemljišta. Proteže se na preko 200 km duž ivice administrativnog i ekonomskog središta Nizozemske. Satoji se od:
* Nova nizozemska vodoodbranbena linija i
* Odbranbena linija Amsterdama (nizozemski jezik - *Stelling van Amsterdam*).

Sistem se sastoji od mreže utvrđenja, nasipa, brana, crpnih stanica, kanala i poldera za poplave. Razvijen je zahvaljujući posebnom znanju o hidrauličkom inženjerstvu za potrebe odbrane.

## Svjetska baština
Nizozemske vodootporne linije uvrštene su 1996. i 2021. god na listu UNESCO-ove svjetske baštine. 

### Odbrambena linija Amsterdama
Zakon o izgradnji Odbrambene linije Amsterdama donesen je 1874. godine, nekoliko godina nakon ujedinjenja Njemačke. Izgrađena je od 1880. do 1920. godine i u svoje vrijeme je bila vrhunac fortifikacijske arhitekture i planiranja. 

Duga je 135 &nbsp;km, oblika prstena oko Amsterdama. Ima 42 utvrđenja koja su udaljene 10-15 kilometara od centra grada, u području nizija koje se u slučaju rata mogu lako potopiti. Poplava (vodena crta) bi ispunila područje dubinom oko 30 &nbsp;centimetara, premalo da bi čamci mogli preći. Sve zgrade u krugu od 1 kilometra od linije morale su biti napravljene od drveta kako bi mogle biti spaljene i uklonjene. 

Vrlo brzo nakon Prvog svjetskog rata, zbog izuma aviona i tenkova, većina ovih tvrđava je zastarjela a da nikada nisu korištene. Održavane su za vojne potrebe sve do 1963. godine. Mnoge od tvrđava su sada pod kontrolom gradskih vijeća zaduđenih za okolinu. Mogu se posjetiti, a ulaz je besplatan na Dan spomenika, drugu subotu u septembru.

## Izvori
Munhwa Broadcasting Corporation

**Munhwa Broadcasting Corporation** (**MBC**) je južnokorejska radio i televizijska mreža osnovana 1961. godine. Sjedište joj je u Seulu.

## Televizijske mreže
### Zemaljski
* MBC TV

### Kabel
;Trenutno
* MBC Drama
* MBC Sports+
* MBC Every 1
* MBC M
* MBC On

;Prijašnji
* MBCGame 
* MBC Life 
* MBC QueeN 
* MBC Sports+ 2

## Radio mreže
* MBC Standard FM
* MBC FM4U
* Channel M

## Izvori

## Vanjske veze
*
Seoul Broadcasting System

**Seoul Broadcasting System** (**SBS**) je južnokorejska radio i televizijska mreža osnovana 1990. godine. Sjedište joj je u Seulu.

## Televizijske mreže
### Zemaljski
* SBS TV

### Kabel
* SBS Plus
* SBS Golf
* SBS funE
* SBS Sports
* SBS Biz
* SBS F!L
* SBS F!L UHD
* SBS M
* KiZmom

## Radio mreže
* SBS Love FM
* SBS Power FM
* SBS V-Radio

## Izvori

## Vanjske veze
*
Odrast

**Kritika rasta** (od njemačkog:Wachstumskritik) ili **odrast** (od engleskog: Degrowth) je krovni izraz za nekoliko koncepata koji kritiziraju društveni, politički i korporativni cilj ekonomskog rasta. Dovodi u pitanje smislenost i poželjnost gospodarskog rasta te izvedivost 'zelenog' rasta.

Jedna od teza kritike rasta je tvrdnja da iznad određene razine povećanje bruto proizvoda više nije svrsishodno za postizanje ciljeva poput prosperiteta ili socijalne pravde. Osim toga, negativni učinci poput veće potrošnje prirodnih resursa i uništavanja okoliša značili bi prekoračenje planetarnih granica. U nekim se zemljama pokret za odrast pojavio kao društveni pokret. Kritika rasta izražena je iz vrlo različitih perspektiva i razlikuje se ovisno o regiji i političkoj orijentaciji.

## Reference
San Martín (departman)

**San Martín** (španjolski: *Departamento de San Martín*) je jedan od 24 departmana na koji je Peru podjeljen.

## Karakteristike

Smješten na sjeveru zemlje, na sjeveru graniči sa Departmanom Amazonas, na sjeveru i sjeveroistoku sa Departmanom Loreto, na jugu sa Departmanom Huánuco i na zapadu sa Departmanom La Libertad.

San Martín je svojom površinom od 51,253 km² 7 peruanski departman, a brojem stanovnika kojih ima 899, 648 - 8 najmanje naseljen.

Administrativni centar departmana je grad Moyobamba koji ima 52,465 stanovnika

Departman je administrativno podjeljen na 10 provincija to su; Bellavista (60,893), El Dorado (42,983), Huallaga (30,097), Lamas (88,637), Mariscal Cáceres (73,193), Moyobamba (133,631), Picota (44,039), Rioja (131,651), San Martín (218,074), Tocache (76,450) i 78 distrikta

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobierno Regional San Martín'' (službene stranice)
Salaverry

**Salaverry** je lučki grad od 14,100 stanovnika, administrativni centar vlastitog okruga od 22,717 stan na zapadu Perua u Departmanu La Libertad.

## Karakteristike

Salaverry se prostire pored malog pacifičkog zaljeva, udaljen je 14 km jugoistočno od svog administrativnog centra Trujilla.

Izrastao je 1960-ih nakon što britanska kompanija modernizirala luku da može prihvatiti velike brodove. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Salaverry'' (službene stranice)
Vladimir Kontić

**Vladimir Bato Kontić** (Nikšić, 26. maj 1970 – 25. april 1990) bio je crnogorski šahovski majstor koji je ostvario izuzetne rezultate u svojoj kratkoj, ali bogatoj šahovskoj karijeri. Po riječima šahovskog hroničara, Maksima Lutovca, Kontić je bio najdarovitiji igrač kojeg je Crna Gora uz Božidara Ivanovića imala. 	
	
Kontić je u svojoj šahovskoj karijeri osvojio sve značajne turnire jugoslovenskog pionirskog i omladinskog šaha, te konkurentno zakoračio na pozornicu evropske i svjetske šahovske scene. U periodu od 1986. do 1988. osvojio je četiri značajna (*Grend-slem*) turnira što nije pošlo za rukom jugoslovenskim šahovskim asovima, ni prije ni poslije toga: zaredom je osvojio titule omladinskog prvaka Crne Gore, Srbije i Jugoslavije i ubjedljivo trijumfovao na saveznom turniru majstorskih kandidata.
	
Osvojio je titule pionirskog prvaka Crne Gore (1984. i 1985.) i pionirskog prvaka Jugoslavije (1985.). Godine 1986. postaje omladinski prvak Crne Gore i u omladinskoj konkurenciji, dok godine 1988. postaje omladinski prvak Srbije i omladinski prvak Jugoslavije te osvaja titulu nacionalnog šahovskog majstora.	
	
Kontić je takođe ostvario značajne rezultate na međunarodnim takmičenjima. Na kadetskom prvenstvu Evrope u Šarlevilu (Francuska) 1986. osvojio je četvrto mjesto, dok je na kadetskom prvenstvu svijeta u Rio Galjegosu (Argentina) 1987. zauzeo šesto mjesto. Posebno se ističe njegov trijumf na brzopoteznom turniru omladinskog šampionata Evrope (1988.) u Arnhemu (Holandija) gdje je nadmašio mnoge vrhunske šahiste, uključujući i engleskog velemajstora Majkla Adamsa (kasnije, četvrtorangiranog šahistu planete).	
	
Vladimir Bato Kontić bio je omladinski klupski prvak Jugoslavije sa ŠK Radnički (1988.) Takođe je predvodio omladinsku reprezentaciju Jugoslavije koja je osvojila zlatnu medalju na Ekipnom omladinskom prvenstvu Balkana (Kaštel Stari, Hrvatska, 1988). 	
	
U znak poštovanja prema njegovom naslijeđu, u Nikšiću su organizovana tri velemajstorska memorijalna turnira posvećena Vladimiru Kontiću, i to 1991, 2000. i 2021. godine. ŠK Radnički je takođe 2019. organizovao memorijalni turnir u čast svog nekadašnjeg igrača. Najpoznatiji crnogorski šahovski hroničar, Maksim Lutovac, napisao je knjigu o njemu pod nazivom *Balada o Vladimiru*.
	
## Literatura
* Maksim Lutovac, *Balada o Vladimiru*, Podgorica, 2000.  
	
## Vanjske veze
* Vječiti sjaj zvijezde
* Virtuoz za tablom - Vladimir Bato Kontić
* Aplauz za legende: Bato Kontić, vitez na bojnom polju	
	
## Reference
Opservatorija Jodrell Bank

**Opservatorija Jodrell bank** je jedna od vodećih svjetskih radioastronomskih opservatorija. Nalazi se u ruralnom području bez radio smetnji, u mjestu Lower Withington, Cheshire, sjeverozapadna Engleska.

Opservatoriju je 1945. godine osnovao Bernard Lovell, radio astronom sa Univerziteta u Manchesteru. S inženjerom Charlesom Husbandom dizajnirao je radio teleskop, koji je nazvan po njemu. Tokom gradnje korišteni su dijelovi mehanike skinuti s britanskih borbenih brodova HMS Royal Sovereign i HMS Revenge. Dovršen 1957. godine, Lovellov teleskop bio je najveći svjetski radio-teleskop. Postao je poznat otkrivanjem rakete nosača satelita Sputnjik 1 u orbiti. Teleskop se smatrao prestižnim objektom britanske nauke.

Imala je značajan naučni utjecaj u područjima kao što su proučavanje meteora i mjeseca, otkrivanje kvazara, razvoj kvantne optike i praćenje svemirskih tijela. Ovaj tehnološki kompleks ilustrira prelaz iz tradicionalne optičke astronomije u radio-astronomiju (1940-ih do 1960-ih), što je dovelo do radikalnih promjena u razumijevanju svemira.

## Svjetska baština
Opservatorija, koja još uvijek radi, posjeduje nekoliko radio teleskopa i radnih zgrada, inženjerske objekte i upravnu zgradu. Glavni teleskop  je Lovell teleskop, koji je treći najveći upravljački radio-teleskop na svijetu. U opservatoriji postoje još tri aktivna teleskopa; Mark II. i radio teleskopi s tanjurima promjera 13 x 7 m.

Osim općih radio-astronomskih promatranja, zvjezdarnica služi i za praćenje međuplanetarnih svemirskih letjelica, a koristi se u kontekstu projekta SETI za traženje radio signala izvanzemaljskih civilizacija.

Opservatorija ima centar za posjetioce, Centar za otkrivanje Jodrell Banka, koji nudi razgledavanje zvjezdarnice. Jodrell banka Centar za posjetitelje i arboretum su u civilnoj župi Lower Withington, a Lovell teleskop i zvjezdarnice su u Goostrey civilnoj župi, u blizini naselja Goostrey i Holmes Chapel, Cheshire. Do opservatorije se dolazi autoputom A535.

Opservatorija Jodrell bank uvrštena je 2019. god na listu UNESCO-ove svjetske baštine. 
## Izvori
Područje škriljca u sjeverozapadnom Walesu

**Područje škriljca sjeverozapadnog Velsu** proteže se od vrha planine Snowdon do morske obale. Industrija škriljca u Velsu je grana velške privrede, čiji počeci sežu u vrijeme rimske vladavine na tim područjima, kada je počela njegova upotreba za izgradnju krovova tvrđave u Segontiumu (sada Carnarvon).

Početkom osamnaestog stoljeća, proizvodnja se počela brzo razvijati sve do kraja 19. stoljeća. Poljoprivredni krajolik preoblikovan je u industrijski centar za proizvodnju tokom Industrijska revolucija (1780-1914). Najvažnija središta bila su: 
* kamenolom Penrhyn u blizini Bedesde,  
* kamenolom Dinorvig u blizini Llanberisa, dva najveća kamenoloma škriljca na svijetu 
* kamenolom i naslage doline Nantle u blizini grada Blainay Festiniog, gdje je škriljac vađen i u podzemnim rudnicima,  
* rudnik Okely u Blaignay Festiniogu bio je najveći rudnik škriljca na svijetu. 

Koristio se uglavnom za krovove, ali su proizvedene i debele ploče koje su korištene za izradu raznih drugih predmeta, uključujući podove, radne površine i nadgrobne spomenike.

Izvađeni škriljevac zatim je prevezen na leđima konja ili u kolicima u luke, odakle su slani u Englesku, Irsku, a ponekad i Francusku. Nakon što je britanska vlada ukinula porez na naftni škriljac 1831. godine, započela je brza ekspanzija ove industrije, što je također bilo posljedica izgradnje uskotračnih željeznica za prevoz u luke. 

Godine 1898. izvađeno je pola milijuna tona škriljca. Nakon brojnih i dugotrajnih štrajkova od 1903. do 1960. godine, ova je industrija počela opadati. Nakon izbijanja Prvog svjetskog rata, mnogi radnici bili su prisiljeni ići na front. Velika ekonomska kriza tridesetih godina 20-og vijeka i Drugi svjetski rat doveli su do zatvaranja mnogih malih kamenoloma, a većina velikih zatvorena je šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog stoljeća zbog široke upotrebe drugih materijala, prvenstveno keramičkih pločica. U Walesu se i danas kopa škriljac, ali u mnogo manjem opsegu.

## Svjetska baština
Područje škriljca u Velsu uvršteno je 2021. god na listu UNESCO-ove svjetske baštine. 
## Izvori
Huánuco (departman)

**Huánuco** (španjolski: *Departamento de Huánuco*) je jedan od 24 departmana na koji je Peru podjeljen.

## Karakteristike

Smješten u sredini zemlje, na sjeveru graniči sa departmanima La Libertad i San Martínom, sa sjevera i istoka sa departmanima Loreto i Ucayali, na jugu sa Departmanom Pasco i sa zapada sa Departmanom Áncash.

Huánuco je svojom površinom od 36,849 km² 11 peruanski departman, a brojem stanovnika kojih ima 760,267 - 19.

Administrativni centar departmana je grad Huánuco koji ima 87,661 stanovnika.

Departman je administrativno podjeljen na 11 provincija to su; Ambo (53,247), Dos de Mayo (32,427), Huacaybamba (16,372), Huamalíes (52,095), Huánuco (315,799), Lauricocha (17,114), Leoncio Prado (138,275), Marañón (29,160), Pachitea (50,086), Puerto Inca (36,987) i Yarowilca (18,705) i 85 distrikta.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobierno Regional Huánuco'' (službene stranice)
Moyobamba

**Moyobamba** je grad od 52,465 stanovnika, na sjeveru zemlje u Departmanu San Martín u kom je administrativni centar.

## Geografija
Grad se prostire u dolini rijeke Mayo, na nadmorskoj visini od 860 m, udaljen 1,074 km sjeverozapadno od glavnog grada Lime.

## Historija

To je drugi najstariji španjolski grad istočno od Anda, osnovan na mjestu starijeg naselja Inka i nazvan **Santiago de los Valles de Moyobamba** (Sveti Jakov iz doline Moyobamba).

Njegovo današnje ime - Moyobamba potječe od kečuanske riječi - *mayupampa*, što znači kružna ravnica.

O datumu kad je osnovan, još i danas se vode polemike. Jedni tvrde da ga je osnovao konkvistador Alonso de Alvarado 1539., po drugima to je bio njegov pomoćnik poručnik *Juan Pérez de Guevara* u 25. jula 1540.

Grad je teško razoren za potresa 1746. godine, i obnovljen na istom mjestu.
Kao važno trgovište za Vicekraljevstva Peru, dobio je status grada 1857.

## Privreda i transport
Današnja Moyobamba je trgovačko-industrijski centar agrarnog kraja u kom se uzgaja pamuk, šećerna trska, duhan, koka i riža. 
Od industrijskih pogona ima vinarije, destilirerije i manufrakture slamnatih šešira.

Pored grada ima nešto termalnih izvora, rudnika zlata i nalazišta nafte.

Sa ostalim gradovima u zemlji povezan je magistralnom cestom PE-5N

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Moyobamba'' (službene stranice)
Mayo (rijeka)

**Mayo** (španjolski: *Rio Mayo*) je rijeka na sjeveru Perua, duga oko 300 km lijeva pritoka rijeke Huallage.

## Hidrologija
Mayo izvire u planinama Anda na granici Departmana Amazonas i Departmana San Martín na nadmoskoj visini od nekih 1,850 metara.

Od tamo teče prema jugoistoku preko široke doline Alto Mayo. Protiče sjevernim predgrađem grada Moyobamba i nastavlja do ušća u Huallagu južno od sela Juan Guerra.

Rijeka ima porječje od 9,020 km² koje se prostire po departmanima San Martín i Amazonas.

Najveće pritoke rijeke su; Yuracyacu, Tonchima, Negro i Indoche.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Mayo River'' (na portalu Mapcarta) 
* ''Alto Mayo''
Pasco (departman)

**Pasco** (španjolski: *Departamento de Pasco*) je jedan od 24 departmana na koji je Peru podjeljen.

## Karakteristike

Smješten u sredini zemlje, na sjeveru graniči sa Departmanom Huánuco, na istoku sa Departmanom Ucayali, na jugu sa Departmanom Junín i sa zapada sa Provincijom Lima.

Pasco ima površinu od 25,320 km² (po tom je 17 peruanski departman), na kojoj živi 271,904 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Cerro de Pasco koji ima 27,388 stanovnika.

Departman je administrativno podjeljen na 3 provincije to su; Daniel Alcides Carrión (46,179), Oxapampa (100,561) i Pasco (125,164) i 29 distrikta.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobierno Regional Pasco'' (službene stranice)
Cerro de Pasco

**Cerro de Pasco** zvan i *Chaupimarca* je grad od 27,388 stanovnika. i aglomeracija 61,800 stanovnika u sredini Perua u Departmanu Pasco u kom je administrativni centar.

## Karakteristike
Cerro de Pasco se prostire u planinama Anda na nadmorskoj visini od 4,338 metara, po tom je jedan od najviših gradova na svijetu., 
Od glavnog grada Lime sa kojim je povezan željeznicom i cestom 3N udaljen je 257 km sjeveroiistočno.

Poznat je kao *Rudarska prijestolnica Perua*, zbog nalazišta srebra, bakra, cinka i olova.

## Historija
Njegove rudnike zlata i srebra koristili su još Inke, a nakon njih i španjolski kolonisti, koji su ga formalno osnovali 27. novembra 1578. pod imenom - *Ciudad Real de Minas*.
Bogata nalazišta srebra otkrivena 1630. godine, omogućila su mu da je puna dva vijeka bio glavni snabdjevač srebra na svijetu.

Tokom 1970-ih je 2 km sjevernije podignut novi grad *San Juan de Pampa*.

Cerro de Pasco je i danas rudarski grad, u kom se iskapa bakar, olovo, cink i i bizmut.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Cerro de Pasco'' (službene stranice)
Puno (departman)

**Puno** (španjolski: *Departamento de Puno*) je jedan od 24 departmana na koji je Peru podjeljen.

## Karakteristike

Smješten na jugoistoku zemlje, sa sjevera graniči sa Departmanom Madre de Dios, na istoku sa Bolivijom, na jugozapadu sa departmanima Tacna i Moquegua i sa zapada sa departmanima Arequipa i Cuzco.

Puno ima površinu od 71,999 km² (po tom je 5 peruanski departman), na kojoj živi 1,238,000 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Puno koji ima 128,195 stanovnika.

Departman je administrativno podjeljen na 13 provincije to su; Azángaro (112,149), Carabaya (78,873), Chucuito (88,112), El Collao (66,287), Huancané (58,957), Lampa (42,549), Melgar (69,693), Moho (19,190), Puno (230,219), San Antonio de Putina (34,734), Sandia (56,088), San Román (344,030) i Yunguyo (37,116) i 110 distrikta.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobierno Regional Puno'' (službene stranice)
Pucallpa

**Pucallpa** znan i kao  *Calleria* je grad od 155,993 i aglomeracija od 380,000 stanovnika, na istoku zemlje u Departmanu Ucayali u kom je administrativni centar.

## Geografija
Grad se prostire u tropskoj amazonskoj ravnici u velikom meandru rijeke Ucayali, na nadmorskoj visini 
od 154 m, udaljen 729 km sjeverozapadno od glavnog grada Lime.

## Historija

Rijetko domorodačko stanovništvo toga kraja bili su Xipibi koji su taj kraj zvali- *May Yushin* (Zemlja demona ili Zemlja đavola), vjerojatno zbog stalnih plemenskih 
ratova.

Kad su prvi katolički misionari stigli u taj kraj, mjesto su nazvali *Pucallpa*, po kečuanskoj riječi za *crvenu zemlju*.

Porječje rijeke Ucayali postalo je interesantno 1833., kad je zavladala jagma za kaučukom, tad su se u potrazi za njim naselili brojni Mestici na teren današnjeg grada.
Danas se osnivačima grada smatraju Peruanac Eduardo Del Águila Tello i Brazilci Agustín Cáuper Videira i Antonio Maya de Brito, koji su osnovali svoje farme i 
podigli kuće za sebe i svoje radnike i stvorili nukleus iz kog je izrastao današnji grad.

Od kad je 1943. osnovana Provincija Coronel Portillo u tadašnjem Departmanu Loreto- Pucallpa je odabrana za administrativni centar.
Nakon tog je u junu 1982 osnovan Departman Ucayali, pa je Pucallpa postala i njegov administrativni centar i izrasla u drugi po veličini grad u peruanskoj Amazoniji.

Današnja Pucallpa je pogranični grad, koji ima vrlo lošu komunalnu infrastrukturu, kuće  bez kanalizacije i puno cesta bez asfalta.
Brojne misionarske zajednice imaju sjedište u Pucallpi i njenoj okolici, kao i organizacije koje za cilj imaju kolonizaciju toga kraja.

## Privreda i transport
Pucallpa je lokalni trgovački centar za poljoprivredne proizvode iz neposredne okolice. 
Najveći industrijski pogon je rafinerija nafte nalazi se na kraju naftovoda dugog 76 km od naftnih polja Ganso Azul.  
Pored tog ima dosta pilana i rafinerija ružinog ulja.

Sve do 1945. Pucallpa je bila prilično izolirana, tad je dovršena cesta do Lime duga 846&nbsp;km. 
Danas se do Pucallpe može doći magistralnom cestom 18C, ali i brodovima do 3000 tona iz Iquitosa nizvodno na Amazoni. 
Pored tog ima i Internacionalni aerodrom *David Abenzur Rengifo* ICAO: **SPCL**, IATA: **PCL**) sa dnevnim linijama za Limu i ostale gradove Južne Amerike.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Coronel Portillo'' (službene stranice)
Teréz Zsolnay

**Teréz Zsolnay** ud. Mattyasovzky (21. svibnja 1854. - 16. svibnja 1944.) je bila mađarska primijenjena umjetnica u mediju keramike koja je radila za Tvornicu keramike Zsolnay, utemeljenu od njezina oca Vilmosa u Pečuhu, 1868.

Uz svoju mlađu sestru Juliju i Armina Kleina, bila je najznačajniji umjetnik te tvornice u doba njezina naglog rasta i svjetskog uspjeha koncem 19. i početkom 20. st.

## Biografija
Teréz je svoj likovni izraz temeljila na mađarskim narodnim motivima, te je u tu svrhu skupila kolekciju narodne umjetnosti koja je brojala više od 10.000 predmeta. U svojim memoarima spominje i da je uz skupljanje narodnog blaga iz okolice Pečuha, imala prilike proučiti i najtipičnije motive ostalih dijelova Mađarske, zahvaljujući susretljivosti tadašnjeg direktora Mađarskog narodnog muzeja, koji joj je stavio na raspolaganje mnoštvo predmeta.

Uz to je pozorno pratila tokove suvremene primijenjene umjetnosti o čem svjedoče njezini memoari u kojima spominje spise Jakoba von Falkea, direktora Muzeja primjenjene umjetnosti u Beču, koji se oslanjao na ideje Gottfrieda Sempera.

Štoviše, zajedno sa sestrom Juliom u Beču je posjetila tada slavnog slikara i primijenjenog umjetnika Hansa Makarta u njegovom atelieru.

Među izvorima je koristila i knjigu Josta Ammana s 122 drvoreza ženske odjeće, izdanu 1586. godine.

Njezin suprug Jakab Mattyasovzky je bio geolog koji je obilazio Mađarsku, te je bio od velike pomoći svojem tastu Vilmosu u pronalaženju najvrsnijih ležišta gline potrebne za izradu fine keramike.

Život je u velikoj mjeri posvetila obitelji, a u svojoj 70. godini je počela pisati memoarsku Povijest tvornice Zsolnay koju je pisala 20 godina, na gotovo 2500 stranica teksta na njemačkom jeziku. Povijest je napisala za svoju obitelj i stoga dijelom svjesno subjektivno, no unatoč tome, djelo je zbog njegove iznimne vrijednosti na mađarski prevela njezina kći Margit Mattcaovszky Zsolnay, te ga je izdala renomirana izdavačka kuća Corvina 1974. godine.

U svojoj 76. godini sastavila je katalog pečata tvornice Zsolnay korištenih od početka proizvodnje sve do tog vremena.

Već je imala preko 70 godina kada se ponovno uključila u rad tvornice, oslikavajući na vazama egipatske, figuralne i geometrijske motive (tzv. *[[Tutankamon]]ov niz*).

Pokopana je, zajedno s ostalim članovima svoje obitelji u obiteljskom mauzoleju u Pečuhu.

## Literatura
*Hars 1989a – Eva Hars: Dokumentacija o djelatnosti tvornice Zsolnay, u: Keramika Zsolnay, katalog izložbe, Zagreb, 1989., str. 115-116
*Hars 1989b – Eva Hars: Signature umjetnika i zaštitni znakovi tvornice Zsolnay, u: Keramika Zsolnay, katalog izložbe, Zagreb, 1989., str. 118-126
*Romváry 1989 - Ferenc Romváry: Keramika Zsolnay, u: Keramika Zsolnay, katalog izložbe, Zagreb, 1989., str. 16-22
*Kovács 1989 - Orsolya Kovács: Ármin Klein, umjetnik - projektant tvornice Zsolnay (1855 - 1883), u: Keramika Zsolnay, katalog izložbe, Zagreb, 1989., str. 33-37

## Vanjske veze
*Cvjetovi koji vječno cvatu – Izbor iz ostavštine sestara Tereze i Julie Zsolnay

## Napomene
Huánuco

**Huánuco** je grad od 87,661 i aglomeracija 214,800 stanovnika u sredini Perua u Departmanu Huánuco u kom je administrativni centar.

## Karakteristike
Huánuco se prostire u planinama Anda u kotlini rijeke Huallage na nadmorskoj visini od 1,880 metara, udaljen 360 km sjeverozapadno od glavnog grada Lime

## Historija
Huánuco je osnovao 1539. španjolski konkvistador i istraživač Gómez de Alvarado pod imenom **León de Los Caballeros de Huánuco** (Lav gospode iz Huánuca), na mjestu regionalnog centra Inka, koji je danas poznat kao Huánuco Pampa ili *Huánuco Viejo* (Stari Huánuco). Zbog neprijateljstva Indijanaca, kasnije je premješten 80 km istočnije na današnju lokaciju. 

Za kolonijalnog Vicekraljevstva Peru postao je značajan misionarski centar. Njegovi građani su od prvih dana uključili u Borbu za nezavisnost Latinske Amerike.

Od 1964. kad je osnovan Nacionalni univerzitet Hermilio Valdizán, je i grad studenata. 

## Privreda, znamenitosti i transport
Današnji Huánuco trgovački centar agrarnog kraja u kom se uzgaja šećerna trska, pamuk, kava, kakao i voće. 
Od industrije ima predionice pamuka i šećerane.

Iz svojih kolonijalnih vremena ima dvije crkve; San Cristóbal i San Francisco, a nedaleko od grada nalazi se arheološko nalazište iz predkolumbovskih vremena - Kotosh.

Sa ostalim gradovima u zemlji povezan je magistralnom cestom 3Na ima i aerodrom *David Figueroa Fernandini* (ICAO: **SPNC**, IATA: **HUU**), sjeveroistočno od centra grada.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Huánuco'' (službene stranice)
Ucayali (departman)

**Ucayali** (španjolski: *Departamento de Ucayali*) je jedan od 24 departmana na koji je Peru podjeljen.

## Karakteristike

Smješten na istoku zemlje u amazonskoj ravnici, na sjeveru graniči sa Departmanom Loreto, na istoku sa Brazilom, na jugu sa departmanima Madre de Dios i Cuzco, na jugozapadu sa Departmanom Junín i na zapadu sa departmanima Pasco i Huánuco.

Ucayali ima površinu od 102,411 km² (po tom je 6 u zemlji), na kojoj živi 589,110 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Pucallpa koji ima 155,993 stanovnika.

Departman je administrativno podjeljen na 4 provincije to su; Atalaya (61,049), Coronel Portillo (447,733), Padre Abad (77,044) i Purús (3,284) i 19 distrikta.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobierno Regional Ucayali'' (službene stranice)
Puno

**Puno** je grad od 128,195 i aglomeracija od 137,800 stanovnika, na jugoistoku zemlje u Departmanu Puno u kom je administrativni centar.

## Geografija
Grad leži na zapadnoj obali Jezera Titicaca u hladnom Altiplanu na nadmorskoj visini od 3,826 m., udaljen 294 km sjeveroistočno od Arequipe i 387&nbsp;km od Cusca.

## Historija

Prije dolaska prvih španjolskih kolonista u 16. vijeku - Puno je bio skromno selo domorodačkih Ajmara.
To je i ostao sve do 1657. kad je tadašnji podkralj Vicekraljevstva Peru Pedro Antonio Fernández de Castro, premjestio luku iz San Luisa de Alba u Puno.

Nakon tog ga je 4. novembra 1668. proglasio prijestolnicom Provincije Paucarcolla, tad mu je promjenjeno i ime iz *San Juan Bautista de Puno* u *San Carlos de Puno*, u čast kralja Carlosa II.

Puno je bio poprište indijanskog ustanka kog je poveo Túpac Katari 1781. U vrijeme Borbi za nezavisnost Latinske Amerike Puno je bio važna veza između ustanika iz Perua i Argentine.

Nakon nezavisnosti 1821. Puno je bio poprište bitaka između Perua i Bolivije, koja je okupirala]] peruanske teritorije do Tacne i Moquegue, sve do potpisivanja mirovnog ugovora 1847.

Krajem 19. vijeka njegova luka imala je veliki promet parobrodima koji su prevozili rude i putnike iz Bolivije, a nadalje željeznicom do Arice u Čileu.
Od kad je 1854. dekretom osnovan Departman Puno o je njegov administrativni centar.

Od 1885. je univerzitetski grad, kad je osnovan Nacionalni tehnički univerzitet Altiplano.

Kako je zadržao svoj kolonijalni izgled, naročito u brojnim crkvama i katedrali podignutoj 1754., a uz to u okolici ima dolmena iz 
pretkolumbovskih vremena, danas je poznata turistička destinacija.

Puno je ekonomski i transportni centar južnih peruanskih Anda poznat po trgovini vunom ljama i alpaka. 
On je i danas vrlo prometna luka, sa dnevnim brodskim linijama prema bolivijskoj luci Guaqui i brojnim manjim mjestima duž najvišeg plovnog jezera Ticicaca.

Puno je posljednja stanica željezničkih pruga iz Cuzca i Arequipe, koje se spajaju u Juliaci, cestama je povezan sa ostalim većim gradovima u zemlji, a služi se i Internacionalnim aerodromom *Inca Manco Capac* (ICAO: **SPJL**, IATA: **JUL**) u 40&nbsp;km udaljenoj Juliaci.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Puno'' (službene stranice)
Madre de Dios (departman)

**Madre de Dios** (španjolski: *Departamento de Madre de Dios*) je jedan od 24 departmana na koji je Peru podjeljen.

## Karakteristike

Smješten na jugoistoku zemlje u amazonskoj prašumi, sa sjevera graniči sa Departmanom Ucayali i Brazilom, sa  istoka sa Bolivijom, na jugu sa 
Departmanom Puno i sa zapada sa Departmanom Cuzco.

Madre de Dios ima površinu od 85,301 km² (po tom je 3 peruanski departman), na kojoj živi 173,811 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Puerto Maldonado koji ima 93,900 stanovnika.

Departman je administrativno podjeljen na 3 provincije to su; Manu (21,118), Tahuamanu (12,479) i Tambopata (140,214) i 11 distrikta.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobierno Regional Madre de Dios'' (službene stranice)
Puerto Maldonado

**Puerto Maldonado** znan i kao *Tambopata*, je lučki grad od 87,080 i aglomeracija 93,900 stanovnika na jugoistoku Perua u Departmanu Madre de Dios u kom je administrativni centar.

## Karakteristike
Puerto Maldonado se nalazi u amazonskoj prašumi, na ušću rijeke Tambopate u rijeku Madre de Dios, udaljen 261 km od Cuzca sa kojim je povezan cestom 30C.

## Historija

Puerto Maldonado je osnovan u julu 1902., ime je dobio po istraživaču Faustinu Maldonadu koji je u 18. vijeku prvi doplovio do ušća Tambopate u Madre de Dios, i urezao svoje ime u deblo ogromnog stabla. Taj datum je proglašen službenim tek 1985.

Današnji Puerto Maldonado je administrativno-trgovački centar poljoprivrednog kraja u kom se uzgaja brazilski orah, kaučuk, riža, šećerna trska, manioka i druge tropske kulture.
Poznat je po zlatonosnoj rijeci Tambopati u kojoj još puno ljudi ispire taj skupi metal.

Najveći dio lokalnog prometa odvija se brodovima a udaljeniji Internacionalnim aerodromom *Padre Aldamiz* (ICAO: **SPTU**, IATA: **PEM**) sa dnevnim linijama za Limu i ostale gradove Južne Amerike.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Tambopata'' (službene stranice)
Tambopata (provincija)

**Tambopata** (španjolski: *Provincia de Tambopata*) je jedna od 3 provincije peruanskog Departmana Madre de Dios.

## Karakteristike

Provincija se nalazi na jugoistoku zemlje u slivu Amazone, njena površina iznosi 36,268 km², a u njoj živi 140,214 stanovnika.

Administrativni centar provincije je grad Puerto Maldonado koji ima 87,080

Provincija je administrativno podjeljena na 4 distrikta to su; Inambari (15,132), Laberinto (6,518), Las Piedras (18,553) i Tambopata (100,011)

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Municipalidad Provincial de Tambopata'' (službene stranice)
Ayacucho (departman)

**Ayacucho** (španjolski: *Departamento de Ayacucho*) je jedan od 24 departmana na koji je Peru podjeljen.

## Karakteristike

Smješten u centru zemlje u planinama Anda, sa sjevera graniči sa Departmanom Junín, sa sjeveroistoka sa Departmanom Cuzco, na istoku sa Departmanom Apurímac, sa juga sa Departmanom Arequipa i sa zapada sa Departmanom Huancavelica.

Ayacucho ima površinu od 43,815 km² (po tom je 8 peruanski departman), na kojoj živi 668,213 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Ayacucho koji ima 99,148 stanovnika.

Departman je administrativno podjeljen na 11 provincija to su; Cangallo (32,482), Huamanga (317,801), Huanca Sancos (8,341), Huanta (97,205), La Mar (75,277), Lucanas (51,838), Parinacochas (29,139), Páucar del Sara Sara (9,909), Sucre (9,292), Víctor Fajardo (19,866) i Vilcashuamán (17,063) i 124 distrikta.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobierno Regional Ayacucho'' (službene stranice)
Tambopata

**Tambopata** (španjolski: *Río Tambopata*) je rijeka na jugoistoku Perua, duga 398 km desna pritoka rijeke Madre de Dios.

## Hidrologija
Tambopata izvire u planinama Anda u masivu Cordillera Carabaya na nadmorskoj visini od 4,750 metara u Departmanu Puno. Od tamo teče prema sjeverozapadu, u svom gornjem toku formira granicu između Bolivije i Perua. Kad primi pritoku Caramu (Malinowski) korito joj se širi do 200 metara i počinje meandrirati. Na ušću u Madre de Dios kod grada Puerto Maldonado korito joj je široko 200 metara.

Rijeka ima porječje od 13,280 km² koje se prostire po departmanima Puno (56%) i Madre de Dios (44%). Maksimalni zabilježeni protok je 2,313 m³/s, a prosječni 0,827 m³/s.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Río Tambopata'' (na portalu Mapcarta)