open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leverkusen

**Leverkusen** je grad na jugu njemačke savezne države Sjeverna Rajna-Vestfalija. Nalazi se na desnoj obali rijeke Rajne, na mjestu gdje se u nju ulivaju rijeke Dhünn i Wupper. Južno od Leverkusena je grad Köln.
## Historija
Prve utvrde na mjestu današnjeg Leverkusena pojavile su se u 12. vijeku. Cijela regija je 1815. postala dio Pruske.

Apotekar Karl Leverkus podigao je 1862., tvornicu ultramarina na obali Rajne u mjestu Wiesdorf. On je prodao svoju tvornicu 1891. kompaniji Bayer AG, koja je 1912. tu premjestila svoje sjedište.
Leverkusen je osnovan 1930., kad su se ujedinila naselja; Wiesdorf, Schlebusch, Steinbüchel i Rheindorf, njima su se pridružili 1975. i gradovi Opladen (koji se spojio sa Lützenkirchenom još 1930), Hitdorf i Bergisch Neukirchen. Bergisch Neukirchen i Hitdorf dobili su status grada 1857., a Opladen 1858. Nekadašnja sela i gradovi koji su se ujedinili u Leverkusen danas samo gradski kvartovi.

Za vrijeme Drugog svjetskog rata, pogoni Bayera i grad su u tri navrata pretrpili velika avionska bombardiranja prvi put 22. augusta 1943. drugi put u noći 19/20 novembra 1943. i treći put u noći 10/11 decembra 1943.

Leverkusen je danas prvenstveno poznat po svojoj farmaceutskoj industriji, i po nogometnom klubu Bayer Leverkusen, u kojem su igrali i brojni hrvatski nogometaši Boris Živković, Niko Kovač, Robert Kovač, Jurica Vranješ i Zoran Mamić. Stadion Bayer Leverkusena, BayArena, ima kapacitet od 22 500 mjesta, i jedan je od najljepših stadiona u Njemačkoj. Poznat je i košarkaški klub Bayer Giants Leverkusen.

Znamenitosti grada su dvorac Morsbroich, vodotoranj visok 72 m, japanski vrt iz 1923., veliki park Neuland uz Rajnu i reklama za Bayer, za koju tvrde da je najveća na svijetu, teška 300 tona.

## Gradovi prijatelji

* , Oulu*(od 1968)*
* , Bracknell*(od 1975)*
* , Ljubljana*(od 1979)*
* , Nazareth Illit*(od 1980)*
* , Chinandega*(od 1986)*
* , Schwedt*(od 1989)*
* , Racibórz*(od 2002)*
* , Villeneuve d'Ascq*(od 2005)*

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Grad Leverkusen
Atakoti

**Atakoti** (, također poznati i kao *Atticoti*, *Atecotti*, *Ategutti* i sl.) su bili drevni narod koji je živio na Britanskom Otočju u drugoj polovici 4. vijeka. Poznati su prije svega po tome što su sudjelovali u Barbarskoj zavjeri, odnosno seriji pljačkaških pohoda koji su opustošili rimske teritorije u Britaniji 360-ih prije nego što ih je porazio grof Teodozije godine 368. O njima se ne zna gotovo ništa, osim da su poslije tih događaja služili kao rimske pomoćne trupe, a o čemu svjedoči *[[Notitia Dignitarum]]* i grob atakotskog vojnika u Iliriku datiran oko godine 400. Nakratko ih je u svojim spisima spomenuo i Jeronim opisavši ih kao kanibale sklone promiskuitetu. Kasnije su postali predmetom zanimanja historičara koji su ih pokušali dovesti u vezu sa suvremenim Ircima.

## Literatura
* Freeman, Philip (2002), 'Who Were the Atecotti?' in J.F. Nagy (ed.), *Identifying the "Celtic"* ([*Celtic Studies Association of North America Yearbook* 2] Dublin, 2002), 111-114.
* MacNeill, Eoin, "Early Irish Population Groups: their nomenclature, classification and chronology", in *Proceedings of the Royal Irish Academy (C) 29*. 1911. pp.&nbsp;59–114
Juqu Mengxun

**Juqu Mengxun** (沮渠蒙遜) (368–433) je bio princ, odnosno vladar kineske/Xiongnu države Sjeverni Liang. Pripadao je klanu Juqu i sa svojim rođakom Juqu Nanchengom (沮渠男成) je pomagao osnivaču države Duan Yeu koji se 397. odmetnuo od države Kasniji Liang. Godine 401. je Juqu Mengxun na prevaru potakao Duan Yea da pogubi Juqu Nanchenga pod lažnom optužbom, a onda to pogubljenje iskoristio kao izgovor za pobunu u kojoj je Duan Ye ubijen, a on sam došao na vlast. U decenijama koje su slijedile, uspio je očuvati nezavisnost svoje države iako je nominalno služio kao vazal države Kasniji Qin, kineske dinastije Jin i, na kraju, Xianbei dinastije Sjeverni Wei. Kineski historijski izvori ga opisuju kao sposobnog vladara koji je pred kraj vladavine postao okrutan i kapriciozan. Naslijedio ga je stariji brat Juqu Mujian. 

|- style="text-align: center;"

|-

|- style="text-align: center;"

|-

|-
368.

__NOTOC__
Godina **368.** (**[[rimske brojke|CCCLXVIII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Lupicina i Jovana** (ili, rjeđe, **godina 1121. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 368. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Rimski car Valentinijan I dolazi u današnji Trier odakle tuče Alemane duž rajnske granice. 
* Grad Nikeju pogađa potres.
* Grof Teodozije dolazi Britaniju gdje guši Barbarsku zavjeru protiv rimske vlasti.


## Rođenja
* Juqu Mengxun, princ države Sjeverni Liang

## Smrti
* Sv. Hilarij od Poitiersa, crkveni naučitelj

## Reference
Teodozije Stariji

**Flavije Tedozije** (, ? - 376), poznat i kao **Teodozije Stariji**, odnosno **Grof Teodozije** bio je rimski vojskovođa iz doba kasnog Carstva, poznat kao otac cara Teodozija I. Prema nekim izvorima, otac mu se zvao Honorije, a 330-ih ili 340-ih se oženio za suprugu Termaniju, koja mu je u gradu Kauka (današnja Coca u Španiji) rodila dvoje sinova - Teodozija i Honorija. Godine 368. Teodoziju je car Valentijan I dao čin *comesa*  i poslao u Britaniju da ukloni kaos izazvan *[[Barbarska zavjera|Barbarskom zavjerom]]*. Teodozije je uspješno pacificirao provinciju, a prilikom pohoda su zajedno sa njim bili mladi Teodozije i budući uzurpator Magnus Maksim. Valentijan mu je nakon toga dao čin *magister equitum praesentalis*, i na tom je mjestu 370. uspješno suzbio napad Alemana preko Rajne. Godine 373. je poslan u Mauretaniju gdje je ugušio ustanak uzurpatora Firma, ali je nedugo potom uhapšen, odveden u Kartaginu i pogubljen 376. Teodozije je, kao i većina pripadnika tadašnje rimske aristokracije, bio kršćanin, ali je kršten tek nedugo prije pogubljenja. Njegov sin Teodozije je pao u nemilost i bio prognan u Galeciju odakle će biti rehabilitiran poslije bitke kod Hadrianpolja 378.

## Reference

* A.H.M. Jones, et al. *Prosopgraphy of the Later Roman Empire*.
* Foundation for Medieval Genealogy: Count Flavius Theodosius the Elder
369.

__NOTOC__
Godina **369.** (**[[rimske brojke|CCCLXIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Lupicina i Jovana** (ili, rjeđe, **godina 1122. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 369. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Vizigotski vladar Atanarik se kod današnje Isaccee bori protiv rimskog cara Valensa.
* Perzijski kralj Šapur II okupira dotada pro-rimsku Armeniju.
* Trupe kineske dinastije Jin su poražene od strane trupa Xianbei države Raniji Yan.
* Država Goguryeo napada Baekje.
* Fritigern postaje kralj Vizigota
* Wulfila stvara gotski alfabet temeljen na slovima grčkog i latinskog pisma, kombiniranih sa tradicionalnim germanskim runama.


## Rođenja
* Huan Xuan, kineski vojskovođa i uzurpator

## Smrti

## Reference
Atanarih

**Atanarih** ili **Atanarik** () (umro 25. januara 381.) je bio vođa raznih vizigotskih plemena tokom dve decenije i vizigotski kralj tokom poslednje godine života, 381. godine. Po Isidoru Seviljskom vladao je Gotima 13 godina.

O Atanarihovom poreklu i ranoj karijeri ne znamo ništa. Izgleda da je njegov otac stekao veliki ugled u rimskoj vojnoj službi. Po retoru Temistiju, Konstantin Veliki je podigao statuu Atanarihovog oca u Carigradu. Sam Atanarih se u izvorima prvi put pominje u ratu koji je protiv Gota naseljenih severno od Dunava vodio rimski car Valens između 367. i 369. godine. Valens se u stvari umešao u sukob dvojice gotskih poglavara, Atanariha i Fritigerna koji su izgleda, svako za sebe, pokušavali da se nametnu za jedinstvenog vladara Gota. Uspeo je da izdejstvuje potpisivanje mira sa Rimljanima koji je bio povoljan po njegov narod.

Tokom Atanarihove kratke vladavine Vizigoti su se međusobno sukobili zbog verskih pitanja. Mnogi Vizigoti su prihvatili su hrišćanstvo tokom 3. i 4. veka, ali Atanarih je i dalje sledio staru pagansku germansku religiju. Fritigern je, u znak zahvalnosti za podršku koju mu je car pružio protiv Atanariha, primio arijansko hrišćanstvo, dok je Atanarih možda baš zbog toga postao progonitelj hrišćana.

Godine 376. Valens je dozvolio Fritigernovim pristalicama da pređu Dunav i da se nasele na rimskoj teritoriji, s ciljem da se zaustave Huni koji su upravo bili pregazili Ostrogote i sada su potiskivali Vizigote dalje na zapad, te su ovi morali da napuste Dakiju. Atanarihove pristalice su bile prepuštene na milost i nemilost Hunima, međutim, mnogi od njih su uspeli ipak da pređu reku sopstvenim snagama.

Nakon velike pobede nad Rimljanima u bici kod Hadrijanopolja 378. godine, Fritigern je zahvaljujući svojim ratnim uspesima prihvaćen za vladara većine Vizigota naseljenih na rimskoj teritoriji. Međutim, novi istočnorimski car Teodosije I je uspeo da preokrene ratnu sreću. Fritigern je izgleda umro oko 380. godine i Goti su sada prihvatili Atanariha za svog kralja. Početkom 381. Atanarih je postao prvi strani kralj koji je posetio novu rimsku prestonicu Konstantinopolj. Pregovarao je sa carem Teodosijem I, koji je Vizigotima ponudio status saveznika - "federata" (). Za razliku od ranijih vremena, varvarskim saveznicima je dozvoljeno da se nasele na rimskoj teritoriji i šalju Rimljanima vojne odrede pod zapovedništvom sopstvenih starešina. Nakon što je 11. januara sklopio mir, Atanarih je umro samo nekoliko nedelja kasnije 25. januara. Car mu je priredio svečani pogeb u Carigradu, a sporazum je poštovan do smrti Teodosija I 395. godine.

## Literatura
* *The Prosopography of the Later Roman Empire I*: A.D. 260-395, ed. A.H.M. Jones, J.R. Martindale and J.Morris, Cambridge 1971, str. 120.

## Vanjske veze
* Istorijska biblioteka:Atanarih
Fritigern

**Fritigern** (; ne zna se tačno kada je rođen, a umro je oko 380. godine) bio je vizigotski kralj između 369. i 380. godine. Zauzima značajno mesto među vođama varvarskih plemena koji su otpočeli proces koji je rezultirao padom Zapadnog rimskog carstva.

Pre 376. godine Fritigern je bio jedan od gotskoh poglavara severno od donjeg Dunava. Za prevlast nad glavninom gotske populacije sukobljavao se sa Atanarikom. Najzad, uz pomoć rimskog cara Valensa je porazio rivala i u znak zahvalnosti, po tradiciji sačuvanoj kod rimskih istoričara 5. veka (Sokrat Sholastik, Sozomen ...) primio je hrišćanstvo u njegovom arijanskom vidu.

Godine 376. Vizigoti, bežeći pred hunskom navalom, zatražili su dozvolu od Valensa da pređu Dunav i da se nasele na rimskoj teritoriji gde bi bili van domašaja Huna. Valens je Fritigernovim pristalicama dao dozvolu da se nasele u provinciji Meziji. Obećao im je da će biti tretirani kao rimski građani ako budu služili kao vojska Rimskom carstvu. Fritigern je od 376. godine sve teže vladao svojim narodom, zato što su i mnoge Atanarikove pristalice takođe uspele da pređu Dunav.

Godine 377, Vizigoti su tražili pomoć od cara zbog gladi koja je harala u to doba njihovim zemljama. Rimski namesnici, Lucipin i Maksimijan, ne samo da nisu pomogli, nego su doprineli stvaranju neprijateljskog stava Vizigota prema Rimljanima. Na kraju, došlo je do sukoba, i Fritigern je sa svojim ljudima za kratko vreme osvojio celu susednu provinciju, Trakiju, koja je bila mnogo bogatija od Mezije.

U prvim sukobima sa rimskom vojskom Fritigern je umalo izbegao smrt kod Marcijanopolja na Dunavu 377. godine. Kriza se nastavila do 378. i 9. avgusta Fritigern se osvetio za poraz koji su Rimljani naneli njegovom narodu u bici kod Niša () 109 godina ranije, potukavši do nogu rimske trupe u bici kod Hadrijanopolja. Po Amijanu Marcelinu, Fritigern je već u periodu pre bitke bio jedan od najuticajnijih među gotskim poglavarima.

Pobeda kod Hadrijanoppolja je stavila pod vizigotsku kontrolu veći deo Balkanskog poluostrva, uključujući i Grčku. Samo male oblasti, kao Atina i Konstantinopolj, spasli su se od pljačke, delimično zahvaljujući tome što Fratigernova vojska nije imala odgovarajuća oruđa, ali i veštine, potrebna za opsade gradova.

Fritigern se u izvorima pominje poslednji put u događajima nakon stupanja na presto novog istočnorimskog cara Teodosija I (januar 379.). Borbe između Rimljana i Gota su vođeni sa promenljivom srećom, ali je tokom 381. Teodosije izgleda prisilio varvare da se nasele u Trakiji. Fritigern je najverovatnije umro pre 381. pošto se kao najuticajniji gotski vladar, koji je 11. januara 382. skopio mir sa carem, spominje njegov stari rival Atanarik.

## Literatura
* *The Prosopography of the Later Roman Empire I*: A.D. 260-395, ed. A.H.M. Jones, J.R. Martindale and J.Morris, Cambridge 1971, str. 374.
Isaccea

**Isaccea** (fonetski:iˈsak.t͡ʃe̯a; , ) je gradić u Rumunjskoj, smješten u Dobrduži na desnoj obali Dunava 35&nbsp;km sjeverozapadno od Tulcee, a koji administrativno pripada Okrugu Tulcea. Prema popis iz 2002. godine je imao 5374 stanovnika.

Grad je bio naseljen hiljadama godina i predstavlja jednog od rijetkih mjesta na donjem toku Dunava koje se relativno lako mogu prijeći, te tako predstavlja strateški važan spoj Balkana sa stepama Ukrajine i Rusije. S obzirom da je Dunav dugo vremena bio granica Rimskog, a potom Bizantskog Carstva, bio je česta meta raznoraznih "barbarskih" naroda sa sjevera, postavši tipični granični grad, odnosno poprište brojnih oružanih sukoba od antike do 20. vijeka.

## Vanjske veze

* Isaccea: Službeni site
* Noviodunum Archaeological Project  Archaeological project being run on the outskirts of the town.
* STRATEG. Defensive strategies and cross border policies. Integration of the Lower Danube area in the Roman civilization
Rune

**Runske abecede** (*futhark* ili *fuþark*) su nizovi povezanih abeceda koje koriste slova poznata kao **rune**, koje su prije koristili germanski jezici, najviše u Skandinaviji i Britanskim otocima. Runska abeceda postoji u nekoliko verzije, naprimijer: najstarije rune iz Švedske, Danske i Germanije, mlađi Futhark (Skandinavska verzija), Futhorc (Anglo-saksonska verzija), srednjovjekovan Futhark i suvremen Futhark.

## Najstarije rune

## Skandinavske rune

## Anglosaksonske rune

## Rune amajlije

Datoteka:00__wyrd_rune.gif|wyrd
Datoteka:01_f_feoh_rune.png|f_feoh
Datoteka:02 u ur rune.png|u_ur
Datoteka:03 th thorn rune.png|th_thorn
Datoteka:04 a ansur rune.png|a_ansur
Datoteka:05 r rad rune.png|r_rad
|k_ken
Datoteka:07 g geofu rune.png|g_geofu
Datoteka:08 w wynn rune.png|w_wynn
Datoteka:09 h hagall rune.png|h_hagall
Datoteka:10 n nied rune.png|n_nied
Datoteka:11_i_is_rune.png|i_is
Datoteka:12_j_jara_rune.png|j_jara
Datoteka:13_y_yr_rune.png|y_yr
Datoteka:14_p_peroth_rune.png|p_peroth
Datoteka:15_z_eolh_rune.png|z_eolh
Datoteka:16_s_sowelu_rune.png|s_sowelu
Datoteka:17_t_tir_rune.png|t_tir
Datoteka:18_b_beorc_rune.png|b_beorc
Datoteka:19_e_eoh_rune.png|e_eoh
Datoteka:20_m_man_rune.png|m_man
Datoteka:21_l_lagu_rune.png|l_lagu
Datoteka:22_ing_ing_rune.png|ing_ing
Datoteka:23_o_othel_rune.png|o_othel
Datoteka:24_d_daeg_rune.png|d_daeg


## Vanjske veze

* Rune 
* "Omniglotove" stranice o runama
* Razvoj drevnog germanskog pisma
* "Uvod u vizinonarsko pismo Severnog Sveta"
(titus.uni-frankfurt.de, slika Negau šlema) 
* Enkoding
** Code2000  Unikodni font Džejmsa Kase
** Friskfonter 1.0 - Zbirka runskih i gotskog fonta (besplatna)
** Unikodni raspored (PDF)
* Divinacija
** Značenje runa 
** Indeks runa
Gotsko pismo

**Gotsko pismo**, ponekad nazivan **gotska abeceda** ili **gotski alfabet** je alfabetsko pismo koje je u 4. vijeku izumio gotski kršćanski svećenik Wulfila kako bi olakšao prijevod Novog zavjeta na gotski jezik.

Gotsko pismo u suštini predstavlja uncijalni oblik grčkog alfabeta, kome je Wulfila dodao latinsko slovo F i dva runska slova, a kako bi ga što lakše prilagodio gotskom jeziku. Koristilo se od oko 350. do 600.

Ne smije se miješati za mnogo poznatijom gotičkim pismom (gotica) razvijenim u srednjovjekovnoj Njemačkoj.

## Reference

## Vanjske veze

* Omniglot's Gothic writing page
* ''Pater Noster'' and ''Ave Maria'' in Gothic
* JavaScript Gothic transliterator 
* Unicode code chart for Gothic
* WAZU JAPAN's Gallery of Gothic Unicode Fonts
* Dr. Pfeffer's Gothic Unicode Fonts
Huan Xuan

**Huan Xuan** (桓玄) (369–404), kurtoazno ime **Jingdao** (敬道), nadimak **Lingbao** (靈寶), formalno **Car Wudao od Chua** (楚武悼帝), bio je kineski gospodar rata iz vremena dinastije Jin, poznat po tome što je nakratko svrgnuo cara Ana i proglasio vlastitu državu Chu 403. Huan je bio sin znamenitog vojskovođe Huan Wena. Ubrzo nakon dolaska na vlast ga je 404. porazio i uzbio general Liu Yu, koji je nakon toga vratio cara Ana na vlast i vladao kao regent.

## Reference
370-e

**370-e** su decenija koja je počela 1. januara 370. i završila 31. decembra 379.

## Događaji i trendovi

* 370 - Država Raniji Qin osvaja državu Raniji Yan, postavši najmoćnijom državom Sjeverne Kine.
* 373 - 375 - Huni prodiru u područje između Volge i Dona, otjeravši odatle Ostrogote prema zapadu; tradicionalni početak Velike seobe naroda.
* 378 - Bitka kod Hadrijanopolja u kojoj Goti uništavaju rimsku vojsku, postavši prvi "barbarski" narod koji je oružjem izborio pravo da se trajno naseli na području Carstva.

## Reference
Isusove parabole

**Isusove parabole** (**poređenja** ili **prispodobe**) su kratke alegorijske priče kojima je Isus primerima iz svakodnevnog života prenosio duhovne pouke. Isusove parabole (priče) i aforizmi (izreke) su decenijama kružile od usta do usta pre nego što su zapisane i uključene u jevanđelja, te predstavljaju najraniju hrišćansku tradiciju o Isusu. Isusove alegorične priče se smatraju najautentičnijim delom predanja.

Parabole (heb. מָשָׁל *mashal*) su bile uobičajen način izražavanja za Stari zavet i jevrejsku duhovnu tradiciju uopšte. I sam Isus se obilato koristio tim načinom izražavanja. U Novom zavjetu imao oko 40 Isusovih alegorijskih priča i one se uglavnom nalaze u tri sinoptička jevanđelja, po Mateju, Marku i Luki. U Evanđelju po Jovanu nema parabola, ili ih ima veoma malo.

Iako je u razgovorima sa sveštenicima i svojim učenicima upotrebljavao i apstrakne teološke izraze, Isus je seoskom stanovništvu Palestine govorio u slikama iz njihove svakodnevnice. Kada su ga učenici pitali zašto narodu govori u poređenjima, Isus je odgovorio: "*Vama je dano da znate tajne carstva Božjeg, a onima napolju sve u pričama biva*" (Marko 4:11). Jer oni "*gledajući ne vide i slušajući ne čuju niti razumeju*" (Matej 13:11-13). Stoga je Isus u razgovoru sa običnim narodom koristio poređenja kao metod podučavanja.

Poređenja su slikoviti govor razumljiv tadašnjem vremenu. Isus govori obično u prezentu o stvarima koje se u prirodi i životu ljudi redovno događaju, imaju vanvremensko značenje. On ukazuje na zajedničke veze između svakodnevnice i duhovne stvarnosti Kraljevstva Božjeg. Kao što se pastir raduje pronađenoj ovci, tako se Bog raduje zbog jednog pokajanog grešnika.

Snaga parabole je u reagovanju slušatelja. U parabolama se pojavljuju neočekivani trenuci različiti od uobičajene ljudske logike npr. u priči o radnicima u vinogradu. Mnoge priče završavaju pitanjem i dopuštaju slušatelju, da sam odluči koji će put odabrati. Isus želi, da se slušatelji prepoznaju u poređenjima, da prepoznaju što ne valja u njihovom životu i da zauzmu novi, drugačiji stav od dosadašnjeg.

Neke priče pozivaju na budnost, na očekivanje Božjeg Kraljevstva. Takve su npr. priča o deset devojaka i priča o stražaru. Mnoge su priče kritike sveštenika i bogataša, u prilog odbačenih i prezrenih ljudi iz nižih slojeva. Takve su na primer: priča o fariseju i cariniku, priča o bogatoj budali, priča o bogatašu i ubogom Lazaru itd.

## Izvori

## Povezano
* Istorijski Isus
* Isusove izreke
* *[[Amore e rabbia]]*

## Vanjske veze

* List of biblical parables 
* Another list, slightly different and only of the synoptic Gospels
* Jewish Encyclopedia: Parable
* Catholic Encyclopedia: Parable
* PBS: Frontline: From Jesus to Christ: The Parables
* Parables of Jesus at WikiChristian
878.

__NOTOC__
Godina **878.** (**[[rimske brojke|DCCCXLXXVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. 

## Događaji

* 16. 4. - U pismu pape Jovana VIII bugarskom vladaru Borisu I prvi put pomenuto slovensko ime Beograda.
* između 6. 5. i 12. 5. &ndash; Bitka kod Ethanduna (najvjerojatnije kod Edingtona u Somersetu ili Edingtona u Wiltshireu): Alfred Veliki, kralj Wessexa, nanosi porazi Dancima iz Danelaga pod kraljem Guthrumom.
* 21. 5. &ndash; Bizantsko-arapski ratovi: Nakon osmomjesečne opsade Aglabidi iz Ifrikije zauzimaju Sirakuzu.
* Sporazum u Wedmoreu dijeli Englesku između Anglosaksonaca i Danaca.
* Alfonso III od Leona preotima Coimbru od muslimanskih Omejada.
* Rhodri, prvi kralj Walesa koji je stekao nadimak "Veliki", ubijen u bitci.
* Eochu MacRunn i Girig MacDungal zajedno nasljeđuju piktskog (škotskog) kralja Aeda.
* Povučena ekskomunikacija budućeg pape Formoza.


## Rođenja

## Smrti

* Aedh MacRunn, kralj Škota i Pikta
* Rhodri Mawr, kralj Walesa

## Reference
Darko Glavan

**Darko Glavan** (Rijeka, 29. VI. 1951. – Varaždin, 12. VII. 2009.), jugoslavenski, hrvatski povjesničar umjetnosti i glazbeni kritičar.

## Biografija
Rođen je u Rijeci gdje je pohađao osnovnu i srednju školu. Diplomirao je na Odsjeku povijesti umjetnosti i komparativne književnosti na Filozofskom fakultetu u Zagrebu, gdje je 1989. - 1993. predavao na Odsjeku muzeologije.

Od 1978. godine (s kraćim prekidom 1995. - 2003.) radi kao kustos u Muzeju Mimara i kasnije kao voditelj odnosa s javnošću. Autor je desetak međunarodnih i stotinjak nacionalnih izložbi s područja slikarstva, stripa, fotografije i grafičkog dizajna. Njegov interes na području likovne umjetnosti bili su novi mediji i masovna kultura, osobito strip, plakat i dizajn (naročito u početku profesionalne karijere).

Kao muzičkii kritičar počeo je raditi još kao student, od 1972. u Vjesnikovoj kući kada objavljuje svoje prve rock kritike.

## Djela
* *Punk*, Dečje novine, Gornji Milanovac, 1980.
* *Ništa mudro*, suautor Dražen Vrdoljak, Zagreb, 1981.
* *The Rolling Stonnes - Rock'n'Roll Babilon*, suautor Hrvoje Horvat, Šareni dućan, Koprivnica, 1998., 
* *Sve je lako kad si mlad*, suautor Hrvoje Horvat, Minerva, Europa press holding, Zagreb, 2000., 
* *Milan Trenc: retrospektiva: strip, ilustracija, film*, Galerija Klovićevi dvori, Zagreb, 2005., 

## Izvori
Priča o bacanju mreže

**Priča o bacanju mreže** je jedna od Isusovih alegorijskih priča, koja govori o hvatanju riba i odvajanju dobrih od loših.

Zabeležena u kanonskom jevanđelju po Mateju i nekanonskom jevanđelju po Tomi. Dok je Tome data samo parabola, kod Mateja sledi i tumačenje koje se odnosi na konačni sud. Kod Mateja, ova alegorijska priča je sedma i poslednja u nizu koji počinje pričom o sejaču.

Priča o bacanju mreže je po naravoučeniju slična priči o kukolju, koja takođe govori o odvajanju dobrih od loših na sudnjem danu.

## Priča
### Po Mateju

Jevanđelje po Mateju prenosi sledeće Isusove reči:

### Po Tomi

Jevanđelje po Tomi prenosi sledeće Isusove reči:

## Tumačenja

Slično kao i priča o kukolju, data ranije kod Mateja, i ova priča se odnosi na sudnji dan. 
Realna podloga za ovu alegorijsku priču je razdvajanje jestivih od nejestivih riba uhvaćenih u mreži. Kod Mateja se kaže da će "anđeli doći i odvojiti zle od pravednih" na sličan način.

Jovan Zlatousti piše o ovoj paraboli:

A gde se ovo razlikuje od priče o kukolju? Jer tamo su takođe jedni spaseni, a drugi propali; ali tamo, zbog izbora zlih učenja, i oni pre toga opet, zbog ne obraćanja pažnje na njegove reči, ali ovi zbog nevaljalstva života.

## Izvori

## Povezano

* Isusovo učenje
Oksirinh

**Oksirinh** (starogrč. Ὀξύρρυγχος - „riba oštrog nosa“, , danas *Al Bahnasa*) je istorijski grad u Egiptu koji je danas značajno arheološko nalazište. Iako se ovde kontinuirano radilo na iskopavanjima tokom celog 20. veka, i dalje je Oksirinh značajan izvor papirusa iz helenističkog, rimskog i vizantijskog doba (tzv. Oksirinhijski papirusi). Među gomilama fragmenata istorijskih i birokratskih zapisa nalaze se i delovi danas nepoznatih dela grčkih pisaca i ranih hrišćanskih tekstova.

Oksirinhus se nalazi oko 160 kilometara jugozapadno od Kaira i 11 kilometara severozapadno od Bani Mansara na Josifovom kanalu. Grad je dobio na značaju nakon što ga je osvojio Aleksandar Veliki 332. godine pne. Osvajač je gradu dao ime Oksirinhus (grčki: grad ribe špicastog nosa). Smatra se da se ovo ime odnosilo na vrstu Mormyrus oxyrhynchos koja je u Egiptu poštovana kao sveta vrsta ribe.

U helenističko doba Oksirinhus je bio prosperitetan grad, treći po veličini u Egiptu. Posle pojave hrišćanstva u Egiptu postao je poznat po velikom broju crkava i manastira. Godine 641. Egipat je pokorilo carstvo arabijskih kalifa. Vremenom, grad više nije održavao svoj sistem kanala, tako da je opao po značaju.

Više od hiljadu godina stanovnici Oksirinhusa su izbacivali đubre van grada. Činjenica da poplave Nila nisu mogle da dopru do Ohirinhusa je srećna okolnost zahvaljujući kojoj vode nisu odnosile smeće. Kada su se kanali isušili nivo voda nikad više nije dostigao pređašnji nivo. U oblasti Oksirinhusa praktično nema padavina tako da je pesak prekrio hiljadugodišnji otpad. Skoro hiljadu godina on je ostao na suvom, sterilnom i zaboravljenom mestu.

Iskopavanja u Oksirinhusu su počela 1896. Prvi arheolozi na ovom lokalitetu su bili Bernar Grenfel i Artur Hant sa Univerziteta u Oksfordu.

## Vanjske veze

* Projekat Oksirinhus Univerziteta u Oksfordu 
* Oksirinhus onlajn
* Arheološko nalazište sa digitalnom rekonstrukcijom pozorišta
Priča o biseru

**Priča o biseru** je jedna od Isusovih kratkih alegorijskih priča, koja veliku vrednost nebeskog carstva poredi sa biserom.

Zabeležena je u kanonskom jevanđelju po Mateju i nekanonskom jevanđelju po Tomi. Ove dve verzije se donekle razlikuju. Kod Mateja priča o biseru neposredno sledi priču o skrivenom blagu, koja je slične tematike.

## Priča
### Po Mateju

Jevanđelje po Mateju navodi sledeće Isusove reči:

### Po Tomi

Jevanđelje po Tomi navodi sledeće Isusove reči:

## Tumačenja

Ova parabola se uobičajeno tumači kao ilustracija velike vrednosti nebeskog carstva (biseri su u to vreme imali znatno veću vrednost nego danas), i tako ima zajedničku tematiku sa pričom o zakopanom blagu.

Dragoceni biser je "posao života" za trgovca u priči. Međutim, njegova trgovina je podrazumevala odricanje od sve ostale robe. Stoga oni koji ne veruju u carstvo nebesko dovoljno da celu svoju budućnost polože na to su nedostojni carstva.
U apokrifnim Delima Petra i dvanaestorice apostola, pronađenim zajedno sa Tominim jevanđeljem u biblioteci Nag Hamadi, postoji priča o putujućem trgovcu biserima za kojeg se na kraju otkriva da je Isus.

## Izvori
Dragan Jurišić

**Dragan Jurišić** (1953 – 13.2. 2008), poznat po nadimku Gaga, bio je srpski pjevač poznat kao vokalist *[[Vojvođanski bluz bend|Vojvođanskog bluz benda]]*.

## Vanjske veze
* [Intervju [Radio-televizija Srbije|RTSu] 1995.] na Youtubeu
Melkor

**Melkor** (kasnije **Morgot**) je u univerzumu Gospodara prstenova bio najmoćniji od Ainura (kasnije nazvani Valari). Ainuri su sile koje su oblikovale svet iz Gospodara Prstenova, takozvanu Eu, ili Ardu. Ainure je stvorio Eru, Jedini, koji se na vilenjačkom jeziku zove i Iluvatar. Njima je data moć da, stvarajući glavnu pesmu kroz četiri teme, oblikuju i stvore gorepomenuti svet. Ove četiri teme se zovu i muzika Ainura, koje je i drugo ime za univerzum Gospodara Prstenova. Kako su Ainuri pevali, tako se stvarala vizija sveta koji je kasnije Iluvatar stvorio, a oni ga oblikovali.

Melkor je stvoren kao najmoćniji Ainur. Po moći mu je jedino Manve bio sličan. Melkorov udeo u temama je bio najveći. Iako je muzika Ainura zamišljena kao zajedničko delo, on je hteo da u tom delu bude glavni, i vođa drugim Ainurima.

"Ali sad je Iluvatar sedeo i slušao, i dugo mu se to činjaše dobro, jer u muzici ne beše mana. Ali dok se tema razbijala, dođe u srce Melkoru da uplete sadržaje svoje zamisli koje ne behu u skladu s temom Iluvatara; jer je nastojao da u njoj uveća moć i slavu udela njemu dodeljenog"

Ime Morgot, dodelio je Melkoru, Feanor, jedan od vilenjaka zbog ubistva njegovog oca Finvea i kradje silmarila.Morgot u prevodu znači mračni gospodar.

Morgot je mnoga bića zaveo i iskvario služeći se lažima i darovima. On je vilenjake koje bi zatočio, okrutno mučio dok na kraju nije dobio potpuno novu rasu, užasnih, iskvarenih slugu - orke. Mnogi Majari su bili privučeni njegovim sjajem pre njegovog spuštanja u tamu i otuđenja od drugih Ainura. Balrozi su bili neki od njih medju kojima je najpoznatiji bio Gothomog. Najodaniji sluga i zamenik bio mu je Sauron ili Gortaur Surovi, takođe Majar, koji se pominje kao glavni negativni lik u "Gospodaru prstenova."Preko njega je naneo mnogo nepravde narodima sredje zemlje.Ipak Morgot je u prvom dobu sunca(doba posle unistenja dva drveta),rasprsio veliki deo svoje moci na svoje sluge, tako da je Sauronova snaga sa prstenom moci bila skoro jednaka kao Morgotova.U jednom trenutku je skoro unistio svaki otpor u smrtnim zemljama i njegov trijumf bio bi potpun,da zajednicke snage valara,majara i noldora nisu udarile na njegovu mocnu utvrdu Agband i tu slomili njegovu silu.Vecina Balroga bila je pobijena,kao i zmajeva posle pada Ankaligona crnoga(najveci krilati zmaj koji je ikada postojao),dok su orci i ostala stvorenja bila desetkovana.Iako je molio za milost,milost mu nije bila data ,te je svezan sa lancima kojih se niko,pa cak ni vala nije mogao osloboditi i bacen kroz *vrata noci*(praznunu van krugova sveta).Tako su svi odahnuli od *mracnog gospodara* ,jer niko u okviru Arde,nije imao moc da slomi ta vrata ,pa cak ni svi valari zajedno.Morgot ipak nije bio porazen,jer su mu se moci u praznine nezamislivo uvecavale zbog najveceg dara koji je dobio od Erua ,a to je da stalno raste u moci zbog cega i dobi ime Melkor(*He who arises in might*).
Priča o bludnom sinu

**Priča o bludnom sinu** (poznata i kao *priča o izgubljenom sinu*), je jedna od najpoznatijih Isusovih priča. Priča govori o mlađem sinu koji od oca uzima svoj deo imanja, i nakon što sve potroši živeći raspusno, dolazi kući kajući se.

Priča je zabeležena samo u kanonskom jevanđelju po Luki (15:11-32), gde joj prethode dve priče slične tematike: priča o izgubljenoj ovci i priča o izgubljenom novčiću.

## Priča

Jevanđelje po Luki prenosi sledeću Isusovu priču:

## Tumačenja

Priča o izgubljenom sinu je poslednja od tri priče o gubitku i iskupljenju (nalazi se nakon priče o izgubljenoj ovci i priče o izgubljenom novčiću), koje Isus pripoveda nakon što ga sveštenici optužuju za druženje sa „grešnicima“. Isus ovim pričama dočarava koliko se Bog raduje svakom pokajanom grešniku.

Zahtev mlađeg sina za svojim nasledstvom, dok je otac još živ, predstavlja drskost, gotovo isto kao da želi da mu je otac mrtav. Međutim, nakon što dobije svoj deo, on niže neuspeh za neuspehom, te završava radeći ponižavajući posao u svinjcu, zavideći svinjama na njihovoj hrani. Po povratku doma, otac ga dočekuje sa velikodušnošću daleko većom no što je imao prava očekivati. Nasuprot tome, stariji sin razmišlja u pojmovima „zakona, zasluge i nagrade“, pre nego „ljubavi i milosti“, što može predstavljati sveštenike fariseje, koji kritikuju Isusa. Očeva radost zbog povratka zabludelog sina alegorijski predstavlja Božju ljubav i neograničenu milost Božju.

Kao i u mnogim drugim Isusovim pričama, osoba za koju se najmanje očekivalo zadobija milost. Priča se završava pomalo neizvesno, ne otkrivajući da li im se i uvređeni stariji sin na kraju pridružio u veselju.

## Izvori

## Povezano

* Isusovo učenje
Priča o bogatašu i ubogom Lazaru

**Priča o bogatašu i ubogom Lazaru** je jedna od Isusovih priča iz Novog zaveta.

U priči, siroti Lazar umire i njega anđeli odnose u naručje Abrahamovo. A bogataš, koji nije mario za Lazara dospeva u pakao. Priča je zabeležena samo u jevanđelju po Luki (16:19-31).
 
## Priča

Jevanđelje po Luki daje sledeću Isusovu priču:

## Tumačenja

Ime Lazar potiče od hebrejskog *Elazar* (heb: אלעזר, *Elʿāzār*), što znači "Bog mi je pomoć". Na latinskom jeziku se bogataš kaže *dives*, pa se u mnogim evropskim jezicima to tretira kao lično ime bogataša iz priče. Opis Abrahamovog okrilja je tradicionalno jevrejsko verovanje koje se nalazi i u legendama rabina. Abraham se prema Bibliji smatra praocem Jevreja, pa odatle izraz: „vratiti se u okrilje Abrahamovo“ znači umreti.

Priča o bogatašu i Lazaru je jedinstvena za jevanđelje po Luki i pretpostavlja se da ne potiče iz zajedničkog izvora Q. Priča je bila veoma popularna u srednjem veku i smatrana je istinitom, a ne parabolom. Lazar iz priče je postao sveti Lazar, zaštitnik gubavaca. Danas neki smatraju da ova priča govori o istinitom događaju, dok drugi smatraju da je samo još jedna od Isusovih parabola. U prilog istinitosti se navodi da Isus daje ime čoveka, za razliku od drugih parabola gde se jednostavno kaže „neki čovek“. Oni koji smatraju da je u pitanju samo parabola ističu brojne sličnosti sa drugim parabolama, kao što su preokret sreće, upotreba antiteze, i sl.

Ova priča, poput mnogih drugih Isusovih priča, govori o ophođenju prema poslednjem u društvu. Prema Fromu, ona izražava mržnju prema vlastima – bogatima, učenima i moćnima. Bogataš je bezosećajan za potrebe siromaha, i njegovo evenutalno poštovanje zakona ne može biti nadoknada za nedostatak milosrđa. Isus neprestano ponavlja da je božje carstvo unutar duše a ne u zakonu, nasuprot farisejskom poimanju. Uobičajeno hrišćansko tumačenje poslednje rečenice („*ako ne slušaju Mojsija i proroke, neće ih pridobiti ni onaj ko vaskrsne iz mrtvih*“) se uslavnom odnosi na Hristovo vaskrsenje.

## Izvori

## Povezano

* Isusove parabole
Nag Hamadi

**Nag Hamadi** (arapski: نجع حمادى/*Naj' Ḥammādī*) je grad od 56,899 stanovnika u sredini Egipta u Muhafazi Kena.

## Geografija

*Nag Hamadi* se nalazi u Gornjem Egiptu, na zapadnoj obali Nila, udaljen šesdesetak km zapadno od svog administrativnog centra Kene.

## Historija

U antici se zvalo **Henoboskion** ( - "mesto gde guske pasu") i bilo je poznato po manastiru koji je podigao Pahomije Veliki.

### Biblioteka Nag Hamadi

Mesto je postalo međunarodno poznato kada je decembra 1945. godine u njemu pronađena zbirka ranohrišćanskih i gnostičkih spisa na koptskom jeziku iz 4. veka, poznata kao biblioteka Nag Hamadi.

### Masakr u Nag Hamadiju
Nag Hamadi je ponovo dospeo u žižu svetske javnosti januara 2010. godine kada je u napadu muslimanskih ekstremista na koptske vernike ispred crkve ubijeno desetak ljudi.

## Privreda
Nag Hamadi je poznat po velikoj tvornici aluminija, koja je najveći industrijski kompleks na Bliskom Istoku. Poznat je i po  šećerani koja radi od kraja 19. vijeka.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Najʿ Ḥammādī, Egypt''
Priča o bogatoj budali

**Priča o bogatoj budali** (ili *priča o bezumnom bogatašu*) je poznata Isusova priča koja govori o bezumnosti prijanjanja uz materijalno bogatstvo.

Priča se nalazi u kanonskom jevanđelju po Luki (12:13-21) i u nekanonskom jevanđelju po Tomi (izreka 63). Kod Luke odmah u nastavku sledi pouka „*[[ne brinite se za život]]*.“

Ovu priču su prikazivali mnogi umetnici, između ostalih Rembrant, Džejms Tiso, Jan Luyken i David Teniers the Younger.

## Priča
### Po Luki

U jevanđelju po Luki zabeležena je Isusova priča zajedno sa zgodom koja joj prethodi::

### Po Tomi

Jevanđelje po Tomi prenosi samo Isusovu priču:

## Tumačenja

Bogati seljak u ovoj pripoveci je predstavljen negativno, kao primer pohlepe. Izgradnjom većeg ambara je izbegao korišćenje obradive zemlju za skladištenje, na taj način uvećavajući prinos i omogućujući sebi da čeka rast cene pre prodaje. Sveti Avgustin objašnjava da je seljak „nameravao da ispuni svoju dušu prekomernim i nepotrebnim trbuhougađanjem i bio je ohol ne obazirući se na sve one prazne trbuhe sirotih. On nije shvatao da su trbusi siromaha mnogo sigurnije skladište nego njegovi ambari.“ Arland Hultgren smatra da priča o bogatoj budali „*pruža primer kakav neko ne treba biti. Osoba čiji je identitet vezan svojinom, položajem i uspesima — i gonjen njihovim sticanjem — može lako završiti nesvesna poziva Boga i potrebe bližnjeg*".

Bezumnost bogataša posebno leži u činjenici da bogatstvo ne može jamčiti budućnost - sudnji dan je došao brže nego što je očekivao.

## Izvori

## Povezano

* Isusovo učenje
Priča o deset devojaka

**Priča o deset devojaka** (ili *priča o deset devica*, *priča o mudrim i ludim devicama*) je jedna od poznatih Isusovih alegorijskih priča, zabeležena u kanonskom jevanđelju po Mateju.

Parabola govori o deset devojaka (možda deveruše) koje sa lampama ili bakljama čekaju na dolazak mladoženje, koji se očekuje tokom noći. Pet devojaka su mudre i ponele su dovoljno goriva za lampe. Pet su glupe i nisu. Mladoženja kasni, i glupim devojkama ponestane goriva u lampama. Kad mladoženja stigne, pet devojaka koje su bile spremne za njegov dolazak su nagrađene, a pet koje nisu spremne su isključene. Parabola ima eshatološku temu: biti spreman za sudnji dan. Sličan svršetak i slično naravoučenije ima i priča o stražaru.

Priča o deset devica je bila jedna od najpopularnijih parabola u srednjem veku, sa ogromnim uticajem na gotičku umetnost, skulpturu i arhitekturu nemačkih i francuskih katedrala.

## Priča

Jevanđelje po Mateju prenosi sledeće Isusove reči:

## Tumačenja

Ovu parabolu Isus daje kao jedan u nizu odgovora na pitanje njegovih učenika: "*Kaži nam kad će to biti? I kakav je znak tvog dolaska i kraja veka?*" (Matej, 24:3) Ostale parabole u ovom nizu su priča o cvetanju smokve i priča o stražaru. Sve one govore o neophodnosti da se uvek bude spreman jer je neizvestan čas dolaska Gospoda, odnosno drugi Hristov dolazak.

U ovoj paraboli, Hrist je predstavljen kao mladoženja, nadovezujući se na starozavetni prikaz Boga kao mladoženje (Jeremija 2:2 i drugde). Ričard Tomas Frans smatra da se ova priča „posebno obraća onima u crkvi, koji ne treba da pretpostavljaju da je njihova budućnost bezuslovno osigurana."

Spenser Kimbal objašnjava zašto mudre devojke nisu podelile gorivo, navodeći da nije u pitanju sebičnost ili neljubaznost, već da „vrsta goriva potrebna da osvetli put“ nije deljiva. On razjašnjava da se poslušnost, smiren um, ispravan život i vera ne mogu deliti, već svako mora steći „tu vrstu goriva“ za sebe.

## Izvori

## Povezano

* Isusovo učenje
Kršćanska eshatologija

**Hrišćanska eshatologija** (gr.το έσχατον - poslednji, konačni) je hrišćansko učenje o budućim događajima (spasenju i uspostavljanju Carstva Božijeg ili večnoga života) koje će se zbiti na svršetku istorije, kada će Hristos doći da sudi živima i mrtvima (Ef. 1,20-23; 1. Sol. 5,1-11). Mnogi hrišćani žive s čvrstom eshatološkom nadom u buduće spasenje.

Eshatologiju ne treba mešati sa "krajem sveta" niti je treba ograničiti na opisivanje događaja koji prate drugi Hristov dolazak: vaskrsenje mrtvih, strašni sud, raj i pakao. Pojam eshatologija obuhvata novi poredak postojanja, stanje krajnjeg preobraženja, koje je predmet molitve i hrišćanske nade: "Da dođe Carstvo Tvoje" (Mt. 6, 10), ali koje je već i sada ovde prisutno i koje se sukobljava sa sadašnjom realnošću: "Carstvo Božijeje unutra u vama" (Lk. 17,21).

Tokom istorije pravili su se razni proračuni u vezi sa Drugim dolaskom. Npr. po Irineju i Ipolitu, istorija sveta trajaće 6000 godina i završiće se sedmim milenijumom pod Hristovim Carstvom (Ps. 89,4; Jevr. 4,4). Ipak, prema Bibliji, Η Δευτέρα Παρουσία će biti veliko iznenađenje, jer "o danu tome i o času niko ne zna, ni anđeli na nebesima, do Otac moj sam" (Mt. 24,36).

## Povezano
* Eshatologija
* Carstvo Božije
Mladoženja

**Mladoženja** je osoba muškog pola koja će se upravo venčati, ili koja se upravo venčala. 
Osoba ženskog pola sa kojom se venčava se zove mlada ili nevesta.

## Povezano
* Venčanje
* Udaja
* Ženidba
* Svadba
* Veridba
* Miraz
Priča o drvetu i plodovima

**Parabola o drvetu i plodovima** je Isusova alegorijska priča o tome kako proveriti osobu, odnosno kako razlikovati dobre ljude od loših. Isusovo je poređenje da kao što drvo prepoznajemo po plodu tako i ljude možemo prepoznati po njihovim plodovima.

Slične besede o drvetu i plodovima se nalaze na više mesta u kanonskim jevanđeljima po Mateju i Luki, kao i nekanonskom evanđelju po Tomi. Isusova kritika je uglavnom uperena protiv "lažnih proroka" i licemera, odnosno tadašnjih verskih vođa, sveštenika i fariseja (vidi "teško vama licemeri").

Samo u jednoj, od svih zabeleženih verzija ove priče, stoji da se "neplodno drvo seče se i u vatru baca”, što do danas izaziva veoma različita tumačenja.

## Priča
### Evanđelje po Mateju

Kod Mateja se Isusovo poređenje o drvetu i plodovima nalazi na dva mesta. Prva verzija priče nalazi se u sedmom poglavlju:

Druga verzija priče se nalazi u dvanaestom poglavlju:

### Evanđelje po Luki

Luka prenosi sledeću priču o drvetu i plodovima:

### Evanđelje po Tomi

Kod Tome se izreka o plodovima takođe pominje na dva mesta, prvo u 43. pasusu:

a potom i dva pasusa niže:

### Otkrivenje po Petru

Gnostičko otkrivenje po Petru se poziva na Isusovu priču o plodovima:

U nastavku kaže:

## Tumačenja

### Protiv verskih vođa

Isus koristi slike veoma poznate njegovim slušaocima. Određeno trnje zaista rađa bobice koje podsećaju na grožđe. A čkalj je cvet, koji bar iz daljine, može ličiti na smokvu. Kada se ta sličnost pogleda pažljivo, ona je u stvari lažna. Isus sličan test postavlja i raznim veroučiteljima i lažnim prorocima - da li žive u skladu sa moralnom istinom i imaju ispravan karakter?

### Protiv kaluđera

Temišvarski episkop Georgije Popović je oko 1750. godine tumačio ovu parabolu („*Poznajte drvo od ploda njegova ... neplodno drvo seče se i na vatru meće*”) protiv neženjenih, neradnih i prosjačnih srpskih kaluđera, koje treba ukinuti, a "na manastirske posede familije naseliti, a manastire u škole, u bolnice i u vaspitališta sirote narodne dece preobratiti."

### Protiv homoseksualaca

Uoči neodržane beogradske povorke ponosa 2009. godine, mitropolit Amfilohije Radović je upotrebio izmenjenu parabolu o drvetu i plodovima radi protivljenja pravima homoseksualaca, nazvavši homoseksualnu ljubav jalovom i rekavši da „drvo koje ploda ne rađa siječe se i u oganj baca“. Ovu izjavu, koja je kasnije prihvaćena kao zvanični stav SPC, osudilo je više nevladinih organizacija, a neki pravnici su u tome pronašli elemente krivičnog dela govora mržnje, zbog čega su neke organizacije za ljudska prava najavile tužbu.

## Izvori

## Povezano
* Isusove priče
* Isusove izreke
* Teško vama licemeri
Priča o dva dužnika

**Priča o dva dužnika** (ili *priča o grešnici*) je jedna od poznatih Isusovih priča, zabeležena u novozavetnom jevanđelju po Luki (7:36-50). Priča govori o dva dužnika koji behu dužni jednom čoveku, jedan mnogo više novca od drugog. Kad im je zajmodavac oprostio dugove, veći dužnik ga je više zavoleo.

Isus kroz priču objašnjava zašto ga grešnica, koja mu je oprala noge, ljubila ga i pomazala, više voli od njegovog domaćina sveštenika, koji mu nije dao vodu za noge niti ga je ljubio i pomazao.

## Priča

Evanđelje po Luki prenosi da je farisejski sveštenik Simon pozvao Isusa u goste, nakon čega je za njim došla žena u gradu poznata kao grešnica. Dok je Isus sedeo za stolom ona je sedela kod njegovih nogu i plakala „i stade prati noge njegove suzama, i kosom od svoje glave otiraše, i celivaše noge njegove, i mazaše mirom” (7:38). Njegov domaćin reče u sebi: “Da je on prorok, znao bi ko i kakva ga se žena dotiče: jer je grešnica”, a Isus mu u odgovor ispriča sledeću priču:

## Tumačenja

Izgleda da ova Isusova priča nije napad na fariseje, već je pre pokušaj da poduči sveštenika Simona da vidi ženu njegovim očima. Opis žene nagoveštava da je ona poznata prostitutka, iako neki osporavaju takav zaključak. Ako je prostitutka, njeno prisustvo kalja farisejevu ritualnu čistotu. Džoel Grin napominje da je bilo lako odbaciti takvu osobu kao nemoralnu, nečistu i izopačenu, ne uzimajući u obzir društvenu realnost žene koja je možda prisiljena na to materijalnim stanjem ili je prodata u seksualno ropstvo. Potvrđujući ženi oproštenje, za koje se pretpostavlja da joj je Isus dao prilikom prethodnog susreta, Isus poziva Simona da uvidi njen novi identitet i „prigrli je u zajednicu Božjih ljudi“.

Džon Kalvin iz Isusovih reči („*Stoga ti kažem, oprošteni su joj mnogi gresi, jer je imala mnogo ljubavi; kome se malo prašta, malo ljubi*“.) zaključuje da ljubav nije cilj praštanja već dokaz. Isto kao i kod dva dužnika, dug nije oprošten zbog dužničke ljubavi, već je velika ljubav usledila zbog oprosta duga. Kalvin objašnjava da sveštenik misli da je žena grešnica ali treba uvideti da nije grešnica, u skladu sa činjenicom da su joj gresi oprošteni. Njena ljubav je dokaz da je stekla oprost, izraz zahvalnosti za primljenu dobrobit. Ljubav je argument *[[a posteriori]]*, koji dokazuje pomoću ihoda. Isus joj jasno kaže na osnovu čega je stekla oprost rečima: „*[[Vera]] tvoja spasla te!*“ Dakle, verom stičemo oproštenje, a ljubavlju iskazujemo zahvalnost i svedočimo o milosti Božjoj, zaključuje Kalvin.

Ambrozije Milanski, međutim, navodeći isti Isusov citat („*Zato kažem ti: opraštaju joj se gresi mnogi, jer je veliku ljubav imala*.“), tvrdi da je ljubav uslov oproštenja.

Ove razlike u tumačenju prisutne su i u različitim prevodima biblijskog teksta:

## Izvori

## Povezano

* Isusove parabole
Eshatologija

**Eshatologija** je poimanje suštinske prirode postojanja u terminima njegovog cilja ili krajnje svrhe. Eshatologija predstavlja jedan od elemenata u praktično svim religijskim i filozofskim sistemima mišljenja. U isto vreme, ovaj pojam sadrži i izvesnu dvosmislenost: on se može odnositi na oblast apsolutnog (filozofsku „osnovu egzistencije") ili na događaje koji ukazuju na cilj istorijskog procesa. U prvom slučaju, eshatologija se iskazuje kao niz reinkarnacija koje svoj vrhunac dostižu utapanjem u samo biće (hinduizam).

U drugom slučaju, eshatologija je povezana s jednim istorijskim procesom koji obuhvata čovečanstvo ili čak ceo stvoreni svet (judaizam i hrišćanstvo). Osnovne teme u jevrejskoj i hrišćanskoj eshatologiji su smrt, vaskrsenje, strašni sud, raj i pakao, itd. Eshatologija je teološki koncept i treba je razlikovati od prognoziranja budućnosti zasnovanog na zakonima naučne uzročnosti. Takvim prognozama se bavi futurologija.

## Povezano
* Hrišćanska eshatologija
Sudnji dan

**Sudnji dan** ili **strašni sud** u eshatološkim religijama predstavlja verovanje u poslednji i konačni sud koji će na kraju istorije biti izveden nad ljudima, tako da razdvoji pravedne od grešnih, nakon čega će pravedni zadobiti večni život kao nagradu a grešni konačnu smrt kao kaznu.

Hrišćani veruju da će Isus Hrist suditi svim narodima, kada dođe u slavi i svi sveti anđeli sa njim (Matej 25:31). U hrišćanstvu je učenje o sveopštem vaskrsenju, jedno od osnovnih dogmi. Između ostalog, ono je sastavni deo Nikejsko-carigradskog Simvola Vere sačuvanog od Hristovih apostola.
Publikani

**Publikani** (, jednina: *publicanus*) su bilia agenti, odnosno trgovci, dobavljači i financijski posrednici za rimsku državu. Ispočetka im je dužnost bila nabavljanje opreme i hrane za rimske legije u stranim državama, ali su kasnije preuzeli i druge poslove, poput prikupljanja carine, nadgledanja javnih radova. Od 1. vijeka pne. najznačajnija djelatnost im je bila prikupljanje poreza po provincijama.

U okupiranoj Judeji u vreme Isusa, publikani su bili prezreni Jevreji koji su sarađivali sa Rimskim carstvom. U tom smislu se pominju u priči o fariseju i cariniku. Neki od najpoznatijih hrišćana publikana su bili apostol Matej i Zahej.

## Izvori