Yukon (rijeka)

**Yukon** (čitaj **Jukon**) je najveća rijeka Aljaske koja izvire u sjeverozapadnoj Kanadi u Yukonu, duga 3 190&nbsp;km.

*Rijeka Yukon* bila je poprište legendarne potrage za zlatom krajem 19. vijeka, o kojoj je puno pisao Jack London u svojim romanima.
## Geografija
Tok *Yukona* je generalno u smjeru istok - zapad, sa lukom prema sjeveru u srednjem dijelu.
*Yukon* sa svojim pritocima ima porječje od oko 850 000 km²  okruženo visokim planinama. Taj veliki prostor, veći od Turske, sve do sredine 19. vijeka nastanjivali su isključivo sjevernoamerički Indijanci, tek tad su se pojavili prvi evropski trgovci krznom i tragači za vrijednim rudama (među njima i Rusi čija je tad Aljaska bila). Otkriće zlata u Klondikeu - 1896. izazvalo je zlatnu groznicu nalik na onu u Kaliforniji, tad su nastala brojna naselje tragača za zlatom i sva mitologija vezana uz njih i običaje života na granici.

Glavne pritoke *Yukona* sa sjeveroistoka su rijeke; Teslin, Big Salmon, Pelly, Stewart, Klondike, Porcupine i Koyukuk, a sa jugoistoka su to rijeke; Takhini, White i Tanana.

Najudaljenija pritoka *Yukona* je rijeka McNeil koja izvire u Masivu Pelly na jugu kanadskog Yukona i teče do jezera Teslin iz kog izvire rijeka Teslin. Ipak najviše voda *Yukonu*, donose jezera Atlin i Tagish na granici Britanske Kolumbije i Yukona, pa se Tagish računa kao izvor *Yukona*, jer se tek rijeka koja se izlijeva iz njega zove *Yukon* (u tom slučaju *Yukon* ima samo 2 554&nbsp;km). Oko 80&nbsp;km, nizvodno od jezera *Yukon* se probija kroz uski kameni kanjon Miles, gdje su nekada bili slavni *Slapovi Whitehorse*, nesavladiva prepreka za tragače zlata u eri zlatne groznice. Oni su danas potopljeni, od kad je izgrađena hidroelektrana kod grada Whitehorsa.

Nešto niže od Whitehorsa *Yukon* ima prirodno proširenje Jezero Laberge. Sjevernije od jezera rijeka teče kroz široku, pretežno ravnu dolinu, po kojoj lijeno krivuda. Tu joj obale nisu visoke, pa se rijeka razliva u brojne kanale, s brojnim pješčanim otočićima. Kod naselja Selkirk u *Yukon* uvire sa sjevera velika pritoka rijeka Pelly koja donosi puno voda. Odmah nakon Pellya uviru i velike pritoke White i Stewart. Tako da kod grada Dawsona *Yukon* ima prosječni protok od 2 095 m², ali to oscilira od visokog vodostaja u junu, do niskog u martu, kad je rijeka zaleđena.

Kod Dawsona u rijeku uvire slavna zlatonosna mala rijeka Klondike opjevana u mnogim romanima, po kojoj su tragači za zlatom ispirali njen šljunak preko 100 godina.

Nizvodno od Dawsona kotlina rijeke se sužava, tu *Yukon* teče pored planina visokih preko 1 200 m, ali je samo korito rijeke na 300 m, nakon tog rijeka ulazi u Aljasku i prima rijeku Porcupine. Od tud rijeka skreće prema jugozapadu i teče nekih 240&nbsp;km preko široke, ravne doline razlijevajući se u brojne rukavce između kojih su brojni otoci. Veliki dio te doline danas je rezervat prirode - *Yukon Flats National Wildlife Refuge*. Na kraju doline rijeka se probija kroz uski kanjon.

Od ušća rijeke Tanana, najveće južne pritoke u Aljasci, rijeka teče u kotlini od 90 metara nadmorske visine. Na Tanani leži Fairbanks, najveći grad u porječju Yukona. Oko 280&nbsp;km nizvodno od ušća Tanane, rijeka prima svoju posljednju veliku pritoku - Koyukuk, koja je usmjerava prema jugu, iako joj je tu korito na samo 36 m / nm udaljena svega 160&nbsp;km, od mora, rijeka teče i nadalje na jug obilazeći planine koje joj priječe put do mora.

Kad se napokon približi Beringovom moru, zavija oštro prema sjeveru i ističe u Zaljevu Norton sa deltom širokom 65&nbsp;km. Većina njenih rukavaca je plitka, ali je sjeveroistočni - *Apoon Pass*, bio dovoljno dubok za nekadašnje riječne brodove.
## Ekonomsko značenje rijeke
Na *Yukonu* je izgrađeno malo hidroelektrana, iako rijeka ima veliki hidropotencijal, ali se one ne grade zbog male potražnje (malo stanovnika). Osim dviju relativno malih hidroelektrana u Whitehorsu uz dvije manje na pritokama u kanadskom Yukonu.
## Reference

## Vanjske veze
* ''Yukon River'' na portalu Encyclopædia Britannica