open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fumed Oak

***Fumed Oak*** () je kratka drama britanskog književnika Noela Cowarda, koja je premijerno izvedena u Manchesteru 1935. godine i koja predstavljao dio ciklusa kratkih komada *[[Tonight at 8:30]]*. Protagonist je Henry Gow, frustrirani sredovječni trgovački putnik koji se sve teže nosi sa tri žene u svom životu - suprugom Doris, kćeri Elsie i punicom gđom Rockett.

Godine 1971. ju je RTV Ljubljana adaptirala u TV-dramu pod naslovom *[[Temni hrast]]*.

## References
*Castle, Charles. *Noël*, W. H. Allen, London, 1972.  
*Coward, Noël. *Plays: Three*, Eyre Methuen 1979, 
*Day, Barry.  ''Coward on Film'', Lanham, Md.: Scarecrow Press, 2005. 
*Hoare, Philip. *Noël Coward, A Biography*. Sinclair-Stevenson 1995. .
Temni hrast

***Temni hrast*** je jugoslavenska TV drama na slovenskom jeziku emitirana 1971. godine. Predstavlja adaptaciju istoimenog teatarskog komada britanskog pisca Noela Cowarda. Režirao ju je Janez Drozg.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Južna staza

***Južna staza*** () je jugoslovenski igrani film na makedonskom jeziku snimljen 1982. godine u režiji Steve Crvenkovskog po scenariju koji je Crvenkovski napisao zajedno sa Gojkom Škarićem. Po žanru je drama, a radnja prati živote tri para - mladića i devojke koji se mire nakon prekida, mladića i devojke koji se iznenada odluče venčati, kao i bračnog para koji se odluči razvesti.

## Uloge

Ostale uloge &nbsp;▼




## Vanjske veze
*
Sabina Ajrula

**Sabina Ajrula** (Skoplje, 17. april 1946) je makedonska filmska i pozorišna glumica.

## Filmografija

|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1960.-te&nbsp;&#9650;
|-
| 1969. || Vreme bez rata  || /
|-
| 1969. || Lukava udovica TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1970.-te&nbsp;&#9650;
|-
| 1970. || Vetar vo kutiče kibrit TV film || /
|-
| 1971. || Žeđ  || Nikolina
|-
| 1971. || Prijem TV film || /
|-
| 1973. || Dobra dolina TV film || /
|-
| 1975. || Jad  || /
|-
| 1977. || Ispravi se, Delfina  || /
|-
| 1978. || Beliot sid TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1980.-te&nbsp;&#9650;
|-
| 1980. || Vreme, vodi  || Kjuskoica
|-
| 1980. || Olovna brigada  || /
|-
| 1981. || Crveni konj  || /
|-
| 1982. || Južna staza  || /
|-
| 1982. || Ilinden TV serija || /
|-
| 1982. || Vreme na letala TV film || /
|-
| 1982. || Polnokno sonce Kratki film || /
|-
| 1982. || Jagne na ražen TV film || Sofija
|-
| 1983. || Zapisnik TV film || /
|-
| 1983. || Crveniot konj TV serija || /
|-
| 1984. || Les cavaliers de l'orage  || /
|-
| 1984. || Opasni trag  || /
|-
| 1985. || Na naš način TV serija || /
|-
| 1985. || Jazol  || /
|-
| 1986. || Solunski patrdii TV serija || Fatime
|-
| 1987. || Treto doba TV serija || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1990.-te&nbsp;&#9650;
|-
| 1991. || Tetoviranje  || /
|-
| 1991. || Makedonija može TV serija || /
|-
| 1992. || Vreme, život  || /
|-
| 1995. || Angeli na otpad  || Rabotnickata
|-
| 1998. || Salon Harmoni TV serija || Grozda
|-
| 1998. || Na Balkanot ne se pie čaj TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |2000.-te&nbsp;&#9650;
|-
| 2005. || Kontakt  || 
|-
| 2005. || Krčma na patot kon Evropa TV film || Sultanaa (kao Sabina Tozija)
|-
| 2007. || Senke  || Dr. Vera Perkova (kao Sabina Ajrula-Tozija)
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |2010.-te&nbsp;&#9650;
|-
| 2011. || Duh babe Ilonke  || Baba Ilonka
|-
| 2012. || Sulejman Veličanstveni TV serija || Afife Hatun
|-
| 2015. || Honey Night  || Cveta
|-
| 2013. || Materijal za audicija Kratki film || Silva
|}

## Vanjske veze
*
Jagne na ražen

***Jagne na ražen*** () je jugoslovenska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1982. godine. Režirao ju je Slavoljub Stefanović Ravasi, a scenario je napisao Bogomil Đuzel.

## Uloge

Ostale uloge &nbsp;▼




## Vanjske veze
*
Volter Miti of Lisice

***Volter Miti of Lisice*** je jugoslovenska TV komedija na makedonskom jeziku emitovana 1968. godine. Režirao ju je Branko Gapo koji je napisao i scenario.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Polnokno sonce

***Polnokno sonce*** () je jugoslovenski kratki igrani film na makedonskom jeziku snimljen 1982. godine u režiji i po scenariju Ljupčeta Bilbilovskog.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Bogomil Đuzel

**Bogomil Đuzel** je makedonski pesnik, esejista, dramski pisac i prevodilac. Rođen je 9. februara 1939. godine u Čačku, Srbija. Završio je studije na univerzitetu u Skoplju.

## Bibliografija
Poezija:
* Medovina, (1962.)
* Alhemijska ruža, (1963.)
* Mironosnici, (1965.)
* Odisej vo pekolot, (1969.)
* Bunar vo vremeto, (1972.)
* Trkalo na godinata, (1977.)
* Stvarnosta e sè, (1980.)
* Opsada, (1981.)
* Prazen prostor, (1982.)
* Mrak i mleko, (1986.)
* Rušejći go zidot, (1989.)
* Odbrani pesni, (1991.)
* Gol život, (1994.)
* Haos, (1998.)
* Ona, (2000.)
* Odbrana poezija (1962-2002.)

Eseji:
* Istorijata kako maštea, (1969.)

Proza:
* Kuća cel svet, (1975.)
* Mitostorii (tri drami), (1982.)
* Legendi, (1984.)

## Vanjske veze
*
Žorž Danden (TV drama)

***Žorž Danden*** je jugoslovenska crno-bela TV komediju na makedonskom jeziku emitovana 1970. godine. Režirao ju je Dimitar Hristov, a scenario je napisan po istoimenom Molijerovom pozorišnom komadu iz 1668. godine.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Guardamar del Segura

**Guardamar del Segura** skraćeno **Guardamar** je turistički grad od 11,569  stanovnika na istoku Španjolske, koji administrativno podpada pod
Autonomnu zajednicu Valenciju i Provinciju Alicante.

## Geografija

Guardamar del Segura leži na ušću rijeke Segura udaljen tridesetak kilometara jugozapadno od Alicantea.

## Historija
Guardamar je nastao kao fenička kolonija, za rimskih vremena bio je znan pod imenom **Herna**. Njegovo novo ime opisuje njegovu ulogu u historiji, a to je da je bio čuvar 
mora kod  Segure.
Tokom  1960-ih je izrastao u jedno od većih i popularnijih ljetovališta na rivijeri Costa Blanca.

## Pobratimski gradovi
*  Soissons, Francuska

## Reference
 
## Vanjske veze

* de Guardamar del Segura''
Kniga za Jov

***Kniga za Jov*** ) je jugoslovenska crno-bela TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1969. godine. Režirao ju je Ljubiša Georgijevski, a scenario je napisao Bogomil Đuzel.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Guadalentín

**Guadalentín** je rijeka na jugoistoku Španjolske duga 121 km, veća pritoka rijeke Segure.

## Karakteristike
Guadalentín izvire iz akomulacijskog jezera Puentes na obroncima  Betičkih Kordiljera nedaleko od Lorce.
Od tamo teče prema sjeveroistoku do ušća u rijeku Seguru kod grada Murcia.

Sliv rijeke velik je 3.300 km² i proteže se preko vrlo sušne Regije Murcia.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Río Guadalentín''
George Dandin

***George Dandin ou le Mari confondu*** () je komedija francuskog pisca Molierea premijerno izvedena 1668. u Versaillesu. Protagonist je muškarac koji se oženio za ženu koja pripada višoj društvenoj klasi od njegove, a što se odražava kroz njegovo nesnalaženje sa njenim hirovima.

## Vanjske veze
* Partition // des huit divertissemens // des vieux ballets // Lully, Jean-Baptiste (1632-1687).
Muva (TV drama)

***Muva*** je jugoslovenska TV komedija na makedonskom jeziku emitovana 1971. godine. Režirao ju je Ljubiša Georgijevski a scenario je napisao Petar Kostov.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Krum Stojanov

**Krum Stojanov** (Skoplje, 6. mart 1917 – Skoplje, decembar 1996) je bio jugoslovenski i makedonski filmski i pozorišni glumac.

## Filmografija

|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1950.-te
|-
| 1957. || Mali čovek  || Prodavac u zlatari
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1960.-te
|-
| 1961. || Mirno leto  || /
|-
| 1968. || Planina gneva  || /
|-
| 1969. || Vreme bez rata  || Pop Bone
|-
| 1969. || Kniga za Jov TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1970.-te
|-
| 1970. || Žorž Danden TV film || /
|-
| 1975. || Jad  || /
|-
| 1976. || Najduži put  || Andžija
|-
| 1977. || Najduži put TV serija  || Andžija
|-
| 1977. || Ispravi se, Delfina  || /
|-
| 1977. || Soslušuvanjeto na železničarot TV film || Cankov
|-
| 1979. || Naši godini TV serija || Majstor Gjore
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1980.-te
|-
| 1980. ||  Učitelot TV film || /
|-
| 1984. ||  Divo meso TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1990.-te
|-
| 1992. || Tvrdokorni TV serija || Dr. Angelaki Sakelaris
|}

## Vanjske veze
*
Paltoto

***Paltoto*** () je jugoslovenska crno-bela TV komedija na makedonskom jeziku emitovana 1972. godine. Režirao ju je Duško Naumovski a scenario je napisao Petar Kostov.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Petar Stojkovski

**Petar Stojkovski** (Bitola, 3. januar 1931 – Bitola, 15. jul 2010) je bio jugoslovenski i makedonski filmski i pozorišni glumac.

## Filmografija

|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1960.-te
|-
| 1968. || Planina gneva  || /
|-
| 1969. || Republika u plamenu  || /
|-
| 1969. || Volšebniot voz TV mini serija || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1970.-te
|-
| 1970. || Cena grada  || Hans
|-
| 1971. || Makedonski deo pakla  || /
|-
| 1971. || Muva TV film || /
|-
| 1972. || Paltoto TV film || /
|-
| 1975. || Prostodušna ljubov TV film || Tase (kao Petar Stojkovski-Babec)
|-
| 1977. || Itar Pejo TV serija || /
|-
| 1979. || Naši godini TV serija || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1980.-te
|-
| 1980. || Učitelot TV film || /
|-
| 1981. || Bulki kraj šinite TV serija || /
|-
| 1982. || Crveno, žolto, zeleno TV serija || /
|-
| 1982. || Ilinden TV serija || /
|-
| 1982. || Edno leto TV serija || /
|-
| 1984. || Junačko koleno TV serija || /
|}
      
## Vanjske veze
*
Nastan možebi posleden

***Nastan možebi posleden*** () je jugoslovenski crno-beli televizijski film snimljen na makedonskom jeziku 1972. godine u režiji Velje Ličenoskog a po scenariju Simona Drakula.

## Uloge

Ostale uloge ▼




## Vanjske veze
*
Simon Drakul

**Simon Drakul** (Lazaropolje, 24. septembar 1930) je makedonski pisac, istoričar, prevodilac, scenarista, dramaturg.

## Biografija

Rođen je 24. septembar 1930. godine u Lazaropolju. Umro je Skoplju 11. januara 1999. godine. Srednju školu završio je u Ohridu i Skoplju. Diplomirao je na filološkom Fakultetu u Skoplju. Doktor filozofskih nauka. Radio je u novinama "Mladi borac" i "Nova Makedonija", bio je urednik izdavačke kuće "Kočo Racin", kao i direktor Makedonskog narodnog teatra. Bio je naučni savetnik u Institutu za nacionalnu istoriju Makedonije. Bio je predsednik DPM. Član DPM od 1953. godine.

## Bibliografija
* Planine i rastojanja (1953)
* Šraf kao iz kabla (1956)
* I zvezde same padaju (1957)
* Bela doliba (1962)
* Pobuna (1980)
* Rakrsnica (1985)

## Filmografija
* Do pobede i dalje (1966)

## Vanjske veze

## Reference

## Vanjske veze
*
Dimitar Gešoski

**Dimitar Gešoski** (Prilep, 14. septembar 1928 — Skopje, 29. oktobar 1989) je bio jugoslovenski i makedonski filmski i pozorišni glumac.

## Biografija
Dimitar Gešoski je učestvovao u osnivanju prvog profesionalnog pozorišta u Prilepu 1950. godine. Profesionalnu karijeru nastavlja u Skoplju kao član „Makedonskog narodnog pozorišta” od 1958. do 1964. godine.  Osim toga bio je član prvog sastava Gradskog pozorišta u rodnom Prilepu i bio je jedan od njegovih najviše angažovanih, najambicioznijih i najtalentovanijih glumaca.

Poznatije uloge u predstavama
* „Kralj Bretajnove”, Ivan Cankar
* „Bez krivice krivac”, Nikolaj Ostrovski
* „Ujka Vanja”, Anton Čehov
* „Vejka na vetrot”, Kole Čašule
* „Zajednički stan”,  Dragutin Dobričanin

## Filmografija

|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1960.-te
|-
| 1965. || Dani iskušenja  || Todor Ivanov (kao Dimče Geševski)
|-
| 1967. || Memento  || /
|-
| 1967. || Makedonska krvava svadba  || /
|-
| 1968. || Planina gneva  || /
|-
| 1969. || Vreme bez rata  || /
|-
| 1969. || Seništa TV film || /
|-
| 1969. || Lukava udovica TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1970.-te
|-
| 1970. || Mrtva straža TV film || /
|-
| 1970. || Vujkoviot son TV film || /
|-
| 1972. || Pucanj  || /
|-
| 1972. || Nastan možebi posleden TV film || /
|-
| 1973. || Smilevskiot kongres TV film || Anastas Lozančev (kao Dimitar Gesoski)
|-
| 1975. || Volšebnoto samarče TV serija || /
|-
| 1975. || Svetecot od Slatina TV film || /
|-
| 1975. || Posledniot den na Mister Porfirij TV film || /
|-
| 1976. || Najduži put  || Somnitelec (kao Dimitar Gesoski)
|-
| 1975 1976. || Patot kon idninata TV serija || /
|-
| 1977. || Sakate li ušte edno parče torta TV film || 
|-
| 1977. || Najduži put TV serija  || Somnitelec
|-
| 1977. || Itar Pejo TV serija || Trajko
|-
| 1977. || Neli ti rekov TV film || /
|-
| 1979. || Kurirot na Goče Delcev TV serija || Tome
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1980.-te
|-
| 1980. || Učitelot TV film || /
|-
| 1980. || Olovna brigada  || /
|-
| 1981. || Crveni konj  || Peni
|-
| 1981. || Bulki kraj šinite TV serija || /
|-
| 1982. || Ilinden TV serija || /
|-
| 1982. || Tumba, tumba divina TV film || /
|-
| 1982. || Edno leto TV serija || /
|-
| 1984. || Junačko koleno TV serija || /
|-
| 1984. || Ne rekoh li ti  || /
|-
| 1984. || Komedijanti TV serija || Tatko na naivkata
|-
| 1985. || Trgovecot od Solun TV film || /
|-
| 1987. || Treto doba TV serija || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1990.-te
|-
| 1992. || Vreme, život  || /
|}

## Reference

## Vanjske veze
*
Dramski teatar Skoplje

**Dramski teatar Skopje** je teatarska kuća u Skopju koja djeluje od 1946. godine, kada je osnovana kao dječja i lutkarska sekcija tadašnjeg Makedonskog narodnog teatra. Samostalni status je dobio 1965.godine.

## Vanjske veze
* Официјално мрежно место
Inicijativa tri mora

**Inicijativa tri mora** neformalna je politička platforma inicijative zemalja zemalja istočne i srednje Europe (država članica EU) na potezu Baltik-Jadran-Crno more.

Područje Inicijative Jadran-Baltik-Crno more predstavlja 28% teritorija Unije i 22% njezina stanovništva, ali i samo oko 10% BDP-a. Inače izvozno orijentirane svoj će izvoz pospješiti izgradnjom učinkovitih prometnih koridora i modernom prometnom infrastrukturom.

## Ciljevi inicijative
Ciljevi Inicijative Jadran-Baltik-Crno more jest jačanje svekolike regionalne političke, ekonomske, infrastrukturne, energetske, sigurnosne suradnje. Izgradnjom LNG terminala na Krku, koji će se spojiti s već izgrađenim terminalom u Poljskoj, stvorit će se alternativa plinskoj osovini Moskva-Berlin na opskrbu prirodnim plinom. Izgradnja LNG terminala na Krku dovela bi do diverzifikacije opskrbe energentima predstavlja alternativu navedenom rusko-njemačkom monopolu.

Iniciativa predstavlja i povijesni "recidiv“ ideje "Međumorja“ koji su pred stotinjak godina ponajviše zastupali poljski maršal Józef Piłsudski i poljska inteligencija.

## Povezano
* Višegradska grupa
* Međumorje
* Nova Evropa
* Drugi hladni rat

## Izvori

## Vanjske veze
Nedela (TV drama)

***Nedela*** ()  je jugoslovenska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1973. godine u režiji Duška Naumovskog a po scenariju Taška Georgievskog.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Lorca, Španija

**Lorca** je grad i općina od 92,299 stanovnika na jugoistoku Španjolske, koji administrativno podpada pod
autonomnu zajednicu Murciju.

## Geografija
Lorca se prostire duž rijeke Guadalentín u polupustinjskom kraju, nalik na stepu, okruženom nazubljenim šiljcima planina. Od svog regionalnog administrativnog centra Murcije udaljena je 58 kilometara jugozapadno.

## Historija
Grad koji se prostire na obje obale rijeke, zvao se - **Ilurco** za rimskih vremena, a - **Lurka** za maurskih. Tokom srednjeg vijeka bio je mjesto brojnih bitaka između kršćanskih i maurskih snaga, sve dok ga nije 1243. konačno zauzeo kastiljski kralj Alfonso X. Nakon tog nastupio je period kad je postao snažna kršćanska utvrda.

Stari dio Lorce prostire se oko ruševina maurskog zamka. Novi dio grada koncentriran je duž ulice Corredera, uz koju se nižu kuće iz 18. vijeka sa grbovima na fasadama. Tu se nalazi i crkva Santa Maria Real de las Huertas, koja je navodno izgrađena na istom mjestu na kom je Alfonso X postavio svoj 
prvi šator prije nego što je zauzeo grad.

Lorca je poznata po neobičnom običaju prodaje godišnjih prava na vodu za navodnjavanje, koji se tradicionalno održava palači Alporchón. Oranice na terenu općine navodnjavaju se još od maurskih vremena, pa se pretpostavlja da je i taj običaj iz tih vremena.

Lorcu je 11. maj 2011. pogodila serija potresa, koji su iako relativno slabi, prvi magnitude - 4,5, a drugi 5,1, uz puno manjih, ipak izazvali veliku štetu, usmrtivši pritom najmanje osam i ranivši stotine građana.

## Privreda
Okolica grada je stočarski kraj, ali je naselje San Juan ratarski kraj poznat po žitaricama i voćarstvu. U predgrađu Santa Quiteria, održava se tradicionalni stočarski sajam, za razliku od tog predgrađe San Cristóbal je industrijska zona. Od industrije Lorca ima tvornice tekstila, keramike i kožnih artikala.

## Pobratimski gradovi

## Reference

## Vanjske veze

* ''Ayuntamiento de Lorca''
Zar i ti, Sotire?

***Zar i ti, Sotire?*** je jugoslovenskia TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1975. godine. Režirao ju je Dimitar Hristov a scenario je napisao Mile Popovski.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Vukan Dinevski

**Vukan Dinevski** (Gostivar, 22. april 1927 – Skopje, 27. septembar 2006) je bio jugoslovenski i makedonski filmski i pozorišni glumac.

## Filmografija

|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1950.-te
|-
| 1958. || Mis Ston  || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1960.-te
|-
| 1960. || Kota 905  || /
|-
| 1962. || Obračun  || Mirko (kao Vukan Dinevski)
|-
| 1963. || Desant na Drvar  || Ranjenik koji se panično boji aviona (kao Vukan Dinevski)
|-
| 1966. || Do pobede i dalje  || /
|-
| 1967. || Makedonska krvava svadba  || /
|-
| 1967. || Divljina TV film || /
|-
| 1968. || Brat doktora Homera  || /
|-
| 1968. || Vuk sa Prokletija  || /
|-
| 1968. || Ludiot i kalugericata TV film || /
|-
| 1969. || Republika u plamenu  || Sulejman Ali (kao Vukan Dinevski)
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1970.-te
|-
| 1970. || Cena grada  || Ivan
|-
| 1971. || Žeđ  || /
|-
| 1971. || Crno seme  || /
|-
| 1971. || Makedonski deo pakla  || Bugarski oficir(kao Vukan Dinevski)
|-
| 1972. || Vrtlog  TV film || Islednikot (kao Vukan Dinevski)
|-
| 1973. || Zalez zad ezerskata zemja TV serija || Vasilije 2
|-
| 1973. || Smilevskiot kongres TV film || Slavejko Arsov (kao Vukan Dinevski)
|-
| 1975. || Volšebnoto samarče TV serija || /
|-
| 1975. || Zar i ti, Sotire?  TV film || /
|-
| 1975. || Paradoksot na Diogen TV film || Obvinitelot (kao Vukan Dinevski)
|-
| 1976. || Vojvoda Spiro Crne TV film || /
|-
| 1977. || Doždovito sonce TV film || /
|-
| 1979. || Kurirot na Goce Delčev TV serija || Adži Sabri
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1980.-te
|-
| 1980. || Učitelot TV film || /
|-
| 1982. || Ilinden TV serija || Ajredin
|-
| 1983. || Zapisnik TV film || /
|-
| 1984. || Junačko koleno TV serija || /
|-
| 1984. || Komedijanti TV serija || Toma
|-
| 1985. || Na naš način TV serija || /
|-
| 1985. || Jazol  || Bugarski pukovnik(kao Vukan Dinevski)
|-
| 1986. || Sostojba pred infarkt TV film || /
|-
| 1986. || Kliment Ohridski TV film || Episkopot Georgios (kao Vukan Dinevski)
|-
| 1988. || Marika leta so avion TV film || /
|-
| 1989. || Cveke na karpata TV film || Doktorot
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1990.-te
|-
| 1988.-1993. || Eureka TV serija || Hipokrat
|-
| 1992. || Heraklea po vtorpat TV film || /
|}

## Vanjske veze
*
Srebrno jabolko

***Srebrno jabolko*** () je jugoslovenska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1975. godine. Režirao ju je Nikola Kole Angelovski a scenario je napisao Marko Čepenkov.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Prva večer

***Prva večer*** je jugoslovenska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1975. godine. Režirao ju je Dimitre Osmanli a scenario su napisali Vlado Malevski i Dimitre Osmanli.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Katina Ivanova

**Katina Ivanova** (Skoplje,  1951) je bila jugoslovenska i makedonska filmska i pozorišna glumica.

## Filmografija

|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1970.-te
|-
| 1973. || Dobra dolina TV film || /
|-
| 1975. || Prva večer TV film || /
|-
| 1975 1976. || Patot kon idninata TV serija || /
|-
| 1976. || Morava 76 TV mini serija || /
|-
| 1977. || Golemata soba TV film || /
|-
| 1977. || Neli ti rekov TV film || /
|-
| 1978. || Beliot sid TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1980.-te
|-
| 1980. || Vreme, vodi  || Korunoica
|-
| 1980. || Olovna brigada  || /
|-
| 1981. || Banović Strahinja  || Gospođa na dvoru Jug Bogdana
|-
| 1984. || Ne rekoh li ti  || /
|-
| 1986. || Kliment Ohridski TV film || /
|-
| 1987. || Trst via Skopje TV serija || /
|-
| 1987. || Haj-Faj  || /
|-
| 1988. || Vtora smena TV serija || Majkata na Nikolče
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1990.-te
|-
| 1993. || Svetlo sivo  || Slava (segment "Wonderful World")
|-
| 1995. || Vo svetot na bajkite TV serija || /
|-
| 1995. || Angeli na otpad  || Ruska
|-
| 1997. || Gypsy Magic  || Remzija
|-
| 1999. || Nase Maalo TV serija || Nergjuz
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |2000.-te
|-
| 2000. || Golemi i mali TV serija || Donka / Tetka Donka
|-
| 2001. || Pogrešno vreme TV serija || Jajcarkata
|-
| 2001. || Odmazda  || Aleksandar's Wife
|-
| 2002. || Država mrtvih  || Ristana Kranjc
|-
| 2006. || Most TV film || Sofka
|-
| 2009. || Narodni prikazni TV serija || /
|-
| 2009. || Bunilo TV film || Magdalena
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |2010.-te
|-
| 2010. || As If I Am Not There  || /
|-
| 2016. || Vistinska ljubov TV film || Ruža Pingo
|-
| 2017. || Iron Story Kratki film || Fatima
|}

## Vanjske veze
*
Aco Stefanovski

**Aco Stefanovski** (Bitolj, 10. decembar 1922 – Bitolj, 10. mart 1985) je bio jugoslovenski i makedonski filmski i pozorišni glumac.

## Filmografija

|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1950.-te
|-
| 1955. || Vučja noć  || /
|-
| 1958. || Mis Ston  || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1960.-te
|-
| 1967. || Makedonska krvava svadba  || /
|-
| 1968. || Planina gneva  || /
|-
| 1969. || Republika u plamenu  || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1970.-te
|-
| 1970. || Cena grada  || Profesorot
|-
| 1971. || Makedonski deo pakla  || /
|-
| 1972. || Tabakerata TV film || /
|-
| 1973. || Dobra dolina TV film || /
|-
| 1973. || Smilevskiot kongres TV film || /
|-
| 1974. || Sredba TV film || Tanas
|-
| 1975. || Volšebnoto samarče TV serija || /
|-
| 1975. || Jad  || /
|-
| 1977. || Golemata soba TV film || /
|-
| 1977. || Neli ti rekov TV film || /
|-
| 1977. || Maliot odred TV serija || /
|-
| 1978. || Zlatni godini TV film || /
|-
| 1979. || Naši godini TV serija || Šefot na policijata
|-
| 1979. || Žena od malter TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1980.-te
|-
| 1980. || Učitelot TV film || /
|-
| 1980. || Dvojka TV film || /
|-
| 1981. || Crveni konj  || /
|-
| 1981. || Bulki kraj šinite TV serija || /
|-
| 1981. || Stojče TV film || /
|-
| 1982. || Ilinden TV serija || /
|-
| 1982. || Vreme na letala TV film || /
|-
| 1983. || Zapisnik TV film || /
|-
| 1983. || Crveniot konj TV serija || /
|-
| 1984. || Junačko koleno TV serija || /
|-
| 1984. || Ne rekoh li ti  || /
|-
| 1985. || Na naš način TV serija || Bimbo
|}

## Vanjske veze
*
Tadeusz Różewicz

**Tadeusz Różewicz** (9. oktobar 1921. – 24. april 2014) bio je poljski književnik, poznat kao autor brojnih zbirki poezije, kao i dramama, za koje je dobio niz prestižnih nagrada. Różewicz je za vrijeme njemačke okupacije u Drugom svjetskom ratu služio kao pripadnik Armije Krajowe. Jedan brat mu je stradao od ruku Gestapoa. Drugi brat je bio istaknuti sineast Stanisław Różewicz.

## Vanjske veze

* 
* Instytut Książki ("Books Institute")  website on Różewicz 
* Tadeusz Różewicz  na Culture.pl
* Search results: Tadeusz Różewicz. Selection of articles. The Polish Book Institute 2013 
* Różewicz's page on La MaMa Archives Digital Collections
Kartoteka

**Kartoteka** predstavlja mehanički sistem za pohranu podataka koji se temelji na *kartonima*, odnosno komadima tvrdog papira koji sadrže podatke o nekom predmetu, osobi ili događaju, a koji su poredani po abecedi ili na neki drugi način u svrhu što lakšeg pronalaženje. Kartoteke su se tradicionalno koristile i još uvijek koriste u bibliotekama, ljekarskim ordinacijama, advokatskim kancelarijama ili policijskim službama i drugim organima državne uprave.

## Povezano
*Rolodex
*Indeks
Kartoteka (TV drama)

***Kartoteka*** je jugoslovenska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1975. godine. Predstavlja adaptaciju istoimene drame poljskog pisca Tadeuša Ruževiča. Režirao ju je Tadeuš Ringvilski.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Snežana Stameska

**Snežana Stameska** (Skoplje, 1. januar 1946 - Skoplje, 8. septembar 2024) bila je jugoslovenska i makedonska filmska i pozorišna glumica.

## Filmografija

|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1960.-te
|-
| 1968. || Vlasnici ključeva TV film || /
|-
| 1968. || Nešto temno i teško TV film || /
|-
| 1969. || Povratak iz raja TV film || Vanda
|-
| 1969. || Volšebniot voz TV mini serija || /
|-
| 1969. || Malva TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1970.-te
|-
| 1970. || Koktel za četvorica TV film || /
|-
| 1970. || Aleksandra TV film || /
|-
| 1971. || Žeđ  || Emica
|-
| 1973. || Zalez zad ezerskata zemja TV serija || Aska
|-
| 1973. || Kukla TV film || /
|-
| 1975. || Paradoksot na Diogen TV film || Inz. Borika Korda
|-
| 1975. || Kartoteka TV film || /
|-
| 1977. || Itar Pejo TV serija || Mitra
|-
| 1977. || Neli ti rekov TV film || /
|-
| 1979. || Žena od malter TV film || Stojna
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1980.-te
|-
| 1980. || Učitelot TV film || /
|-
| 1980. || Dvojka TV film || Cveta
|-
| 1983. || Koga tetin Klimente šetaše nad gradot TV film || Lenka
|-
| 1984. || Ne rekoh li ti  || /
|-
| 1984. || Komedijanti TV serija || Primadonata
|-
| 1984. || Beloto ciganče TV serija || Aza
|-
| 1984. || Divo meso TV film || /
|-
| 1985. || Na naš način TV serija || /
|-
| 1985. || Trgovac iz Soluna TV film || Sara (kao Snežana Stamevska)
|-
| 1986. || Solunski patrdii TV serija || Pandora
|-
| 1987. || Za troška sreka TV film || Rajna
|-
| 1987. || Picasso TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1990.-te
|-
| 1987 1990. || Trst via Skopje TV serija || Sina
|-
| 1992. || Sili vo vozduhot TV film || Mica
|-
| 1995. || Vo svetot na bajkite TV serija || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |2000.-te
|-
| 2000. || Veliki i mali TV serija || Marta
|-
| 2000. || Glas Kratki film || /
|-
| 2006. || Navi TV film || Navi
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |2010.-te
|-
| 2013. || Balkan nije mrtav  || Shop Assistant in a Hat Shop
|-
| 2014. || Do balčaka  || seljanka na stanici
|}

## Vanjske veze
*
Beli pamuk – crveno predivo

***Beli pamuk - crveno predivo*** je jugoslovenska TV komedija na makedonskom jeziku emitovana 1975. godine. Režirao ju je Branko Stavrev a scenario je napisao Petar Kostov.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Vapcarov (TV drama)

***Vapcarov*** je jugoslovenska biografska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1977. godine. Naslovni lik, koga tumači Darko Damevski je Nikola Jankov Vapcarov, bugarsko-makedonski pisac i komunistilčki aktivista.  Režirao ju je Duško Naumovski a scenario je napisao Slavko Dimevski.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Kartoteka (razvrstavanje)

Kartoteka može označavati:

*Kartoteka, sistem za pohranu podataka
*''Kartoteka'' (drama), djelo poljskog pisca Tadeusza Rozewicza
**''Kartoteka'' (TV drama), njena ekranizacija iz 1975. godine u produkciji RTV Skoplje
Kartoteka (drama)

***Kartoteka*** je drama poljskog književnika Tadeusza Różewicza, originalno objavljena 1960. godine u mjesečniku *[[Dialog (magazion)|Dialog]]* i premijerno izvedena 1961. godine u Varšavi. Glavni lik drame je Bohater (), bivši partizan iz doba Drugog svjetskog rata, a radnja, okvirno smještena u poratnu Poljsku se sastoji od nekoliko nepovezanih scena koji pokazuje kako je zbog ratnih strahota i trauma u potpunosti izgubio karakter i stav, te se sasvim različito odnosi prema različitim ljudima u različitim situacijama. Specifičnost drame je i u njenoj ne-linearnoj strukturi, odnosno scene nisu postavljene kronološki; drama također sadrži i segment koji pokazuje protagonista kao dijete u predratnom periodu.

*Kartoteka* je nekoliko puta bila ekranizirana na poljskoj televiziji, a 1975. je vlastitu verziju emitirala i RTV Skoplje.

## Povezano
*Teatar apsurda
Ljubav u kasabi

***Ljubav u kasabi*** je priča Ive Andrića objavljena 1923. godine. Radnja se događa u Višegradu, a narator u pismima opisuje tragičnu ljubav Ledenika, šumarskog inspektora rodom iz hrvatske plemićke porodice i Rifke, lokalne ljepotice iz jevrejske porodice. 

Godine 1977. je u produkciji RTV Skoplje adaptirana u televizijski film *[[Doždovito sonce]]*.

## Vanjske veze
*Profil priče na portalu Zadužbine Ive Andrića
Doždovito sonce

***Doždovito sonce*** ) je jugoslovenski televizijski film snimljen na makedonskom jeziku 1977.  godine u režiji Koleta Malinova. Predstavlja adaptaciju priče *[[Ljubav u kasabi]]* Ive Andrića. Radnja se događa u Višegradu za vrijeme austro-ugarske vlasti i prikazuje tragičnu ljubav šumarskog inspektora Ledenika (koga tumači Risto Šiškov i Rifke, lijepe kćeri sefardskog trgovca (čiji lik tumači Perica Martinović).

## Uloge

Ostale uloge ▼




## Vanjske veze
*
Nenad Milosavljević (glumac)

**Nenad Milosavljević** (Prilep, 29. decembar 1941) je  makedonski filmski i pozorišni glumac.

## Filmografija

|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1970.-te
|-
| 1970. || Detektivi TV serija || /
|-
| 1971. || Crno seme || Niko
|-
| 1972. || Istrel || /
|-
| 1973. || Ukleti smo, Irina || Meče
|-
| 1975. || Ilinka TV film || 
|-
| 1975. || Jad || /
|-
| 1975. || Patot kon idninata TV serija || /
|-
| 1975. || Paradoksot na Diogen TV film || Branitelot
|-
| 1976. || Najduži put || Krste (kao Nenad Milosavljevikj)
|-
| 1977. || Najduži put TV serija || Krste
|-
| 1977. || Ispravi se, Delfina || /
|-
| 1977. || Itar Pejo TV serija || /
|-
| 1977. || Golemata soba TV film || /
|-
| 1977. || Presuda || /
|-
| 1977. || Doždovito sonce TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1980.-te
|-
| 1980. || Vreme, vodi || Pop Trifile (kao Nenad Milosavljevikj)
|-
| 1980. || Dvojka TV film || Simon
|-
| 1981. || Bulki kraj šinite TV serija || /
|-
| 1982. || Ilinden TV serija || Pitu Guli
|-
| 1982. || Tumba, tumba divina TV film || /
|-
| 1983. || Zapisnik TV film || /
|-
| 1983. || Karađorđeva smrt TV film || /
|-
| 1985. || Na naš način TV serija || /
|-
| 1985. || Grb pozadi TV film || /
|-
| 1985. || Trgovecot od Solun TV film || /
|-
| 1986. || Kliment Ohridski TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1990.-te
|-
| 1991. || Do, re, mi TV serija || /
|-
| 1992. || Makedonski narodni prikazni TV serija || /
|-
| 1994 1997. || Makedonski narodni prikazni 2 TV serija || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |2000.-te
|-
| 2000. || Glas ||
|-
| 2006. || Navi TV film || Dedo Marko
|-
| 2007. || Crna Zora || Stitarac
|-
| 2007. || Dosie - K TV film || Kodosot Stole (kao Nenad Milosavljevikj)
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |2010.-te
|-
| 2010. || Makedonski narodni prikazni || Carot
|-
| 2016. || Oslobođenje Skoplja || Sveštenik
|-
| 2016. || Golden Five || Alavantie
|}

## Vanjske veze
*
Žena od malter

***Žena od malter*** je jugoslovenska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1979. godine. Režirao ju je Jane Petkovski a scenario su napisali Trajče Gavrilov i Vladimir Predić.

## Uloge

Ostale uloge ▼




## Vanjske veze
*
Soslušuvanjeto na železničarot

***Saslušanje na železnici*** () je jugoslovenska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1977. godine. Režirao ju je Slobodan Unkovski a scenario je napisao Goran Stefanovski.

## Uloge

Ostale uloge ▼




## Vanjske veze
*
Tome od benzinskata pumpa

***Tome od benziskata pumpa*** je jugoslovenski televizijski film snimljen na makedonskom jeziku 1979. godine u režiji Janeta Petkovskog po scenariju Gorana Stefanovskog.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Bratislav Dimitrov

**Bratislav Dimitrov** (Skopje, 22. mart 1952) je makedonski glumac, scenarista i televizijski reditelj.

## Filmografija

|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1970.-te
|-
| 1975. || Volšebnoto samarče TV serija || /
|-
| 1979. || Tomi od benziskata pumpa TV film || /
|- style="background: Lavender; text-align:center; "
| colspan="4" |1980.-te
|-
| 1981. || Crveni konj  || /
|-
| 1981. || Stojče TV film || Stojče
|-
| 1987. || Zvezdite na 42-ta TV film || Manev
|}

## Vanjske veze
*
Pruga na revolucijata

***Pruga na revolucijata*** je jugoslovenska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1980. godine. Režirao ju je Ljubiša Georgijevski.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Stojče (TV drama)

***Stojče*** je jugoslovenska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1981. godine. Režirao ga je Ljubiša Georgijevski a scenario je napisao Bratislav Dimitrov, koji takođe tumači naslovnu ulogu.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Ljubiša Georgievski

***Ljubiša Georgievski*** (, 30. maj 1937 - 6. decembar 2018) je bio makedonski političar, književnik, dramski pisac i televizijski režiser. 1994. godine se natjecao na izborima za predsjednika Makedonije.

## Izvori
Samotija

***Samotija*** je jugoslovenska TV drama na makedonskom jeziku emitovana 1981. godine. Režirao ga je Branko Gapo po sopstvenom scenariju koji se temeljio na delu Jordana Dobreskog.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Jōseki Gasan

**Gasan Jōseki** je bio japanski zen učitelj. Govorio je da se prosvetljenje postiže neprekidnom meditacijom:

Gazanov učitelj, Tekisui, je bio veoma strog, i u zen pričama je zabeleženo da ga je "katkad tukao".

## Reference
Sōtō

**Soto** je jedna od tri glavne zen škole japanskog budizma (uz rinzai i obaku). Ime sōtō proizlazi od imena mjesta u Kini gdje je živio Liang-chieh, kineski osnivač škole. Naglašava tiho prosvjetljenje koje se postiže sjedećom meditacijom.

## Historija

U Kini se soto škola razvila u IX. st., a u Japan je prenesena u XIII. stoljeću. U Kamakura periodu, zahvaljujući nastojanjima japanskih monaha Eisaja i Dogena, zen je iz Kine prenet u Japan. Tada su osnovane rinzai i soto zen škole, koje su osnovali Eisai (1141—1215) i Dogen (1200—1253). Ove dve škole inicijalno su bile discipline monaške meditacije, ali su kasnije ostvarile značajan uticaj na kulturu i umetnost Japana.

Soto škola je propovedala upotrebu zazena, meditacije koja se obavlja u sedećem položaju, a prema njihovom učenju prosvetljenje se spoznaje postepeno. Za razvoj soto-zena u vodeću budističku denominaciju u Japanu, zaslužan je Keizan Džokin (1268-1325). Keizan je stopio zen sa drugim ritualnim učenjima, kakva su indijski tantrizam, taoizam, i narodna religija.

## Izvori

## Literatura
* Enciklopedija živih religija, Nolit, Beograd. 2004. .
* Kembridžova ilustrovana istorija religije, Stylos, Novi Sad. 2006. .

## Povezano
* Zen
* Budizam u Japanu
Dōgen

**Dogen Zenđi** (1200 — 1253) je bio japanski filozof i učitelj zen budizma. Smatra se osnivačem soto ogranka u japanskom zen budizmu, sa središtem u hramu Eiheiđi u provinciji Ečizen. Sve budističke škole mu ukazuju poštovanje kao bodisatvi.

Dogen je budizam sveo na praktikovanje zazena, sedeće meditacije gde se tok sadržaja uma posmatra bez zaustavljanja na bilo kom pojedinačnom predmetu, sve dok se ne smiri i ne sabere, ne doživljavajući više nikakvo uplitanje. U ovom stanju je moguće doživeti probuđenje.

Dogen je 1236. godine podigao prvi zen hram u Japanu.
## Biografija

Dogen je bio plemenitog porekla, i ostao je siroče u svojoj sedmoj godini. Zaredio se 1213. godine, a otputovao u Kinu 1223. i tamo se posle dugog traganja prosvetlio pod vodstvom čuvenog učitelja č'ana Ju-činga (1162–1228). Vratio se u Japan 1227. godine. Pod njegovim rukovodstvom je 1236. podignut je prvi potpuno nezavisni zen manastir, Košohoringđi. Dogen je u njega privukao mnoge nadarene učenike, zajedno sa brojnim svetovnjacima, kako muškarcima tako i ženama.

## Učenje

Dogen je podučavao da suština čoveka i svih stvari leži u Budinoj prirodi, koja se ostvaruje pročišćavanjem ega, odstranjivanjem svih sebičnih želja i potpunim odricanjem od sopstva, iznad svega ukazujući prednost religioznoj praksi. Negovao je praksu zazena, uspravnog sedenja sa prekrštenim nogama u meditaciji. U zazenu je video ostvarenje čitavog zakona budizma, pošto je jedinstvo prakse i prosvetljenja ukorenjeno u Budinoj prirodi.

S filozofskog stanovišta, zastupao je monistički panteizam koji je izjednačavao pojavni svet sa Apsolutom, ne ostavljajući mesta transcendenciji. Dogen je uklonio beskrajne stupnjeve na putu do prosvetljenja pronašavši u zenu put savršenog jedinstva. Za razliku od mnogih drugih učitelja zena, Dogen je zagovarao predano čitanje sutri, dužno ukazivanje poštovanja svetim budističkim predmetima, a koanu je pridavao drugorazredni značaj. Osuđivao je sektašenje u budizmu i odbijao da prizna postojanje Soto sekte kao izdvojenog entiteta. Njegovo značajno delo je Šobogenzo, čije je savremeno izdanje objavljeno u Tokiju izmedu 1939—1943. godine.

## Reference

## Vanjske veze
*
Zazen

**Zazen** (kineski: zuo-čan) je sedeća meditacija koja se upražnjava u zen budizmu. Podrazumeva sjedenje prekriženih nogu u tišini i dubokoj kontemplaciji.

Ova praksa, pod nazivom dhyana, nastala je u Indiji i proširila se cijelim Istokom. Nastavila se stoljećima, i moderni sljedbenici zena još uvijek je se strogo drže. U ovom smislu zazen je prevladavajuća metoda duhovne discipline na Istoku, ali kad se koristi u svezi s koanom dobiva posebnu značajku i postaje monopol zena.

Izvodi se u određenom sedećem položaju, uz ravnomeran ritam disanja i u opuštenom i neaktivnom stanju duha. Um se jednostavno zadržava u sadašnjem trenutku, budan i svestan. Telo se drži uspravno, prekrštenih nogu, suspregnutog daha, dok je um oslobođen bilo kakvih prianjanja, želja, pojmova i sudova. Cilj zazena je dostizanje satorija.

Dogen je sveo budizam na praktikovanje zazena ili „sedeće meditacije“, gde se svesni tok sadržaja uma posmatra bez zaustavljanja na bilo kom pojedinačnom predmetu, sve dok se ne smiri i ne sabere, ne doživljavajući više nikakvo uplitanje. U ovom stanju je moguće doživeti probuđenje.

## Literatura
* Kembridžova ilustrovana istorija religije, Stylos, Novi Sad. 2006. .

## Izvori

## Povezano
* Zen
* Koan
* Satori

## Vanjske veze
* Instructions for Zen Meditation 
* Zazen instruction  by Shohaku Okumura
* How to Sit Zazen
Dhyāna

:*Ne mešati sa [[đnana]], što znači znanje.*

**Dhjana** (sanskrit: ध्यान *dhyāna*) ili **đhana** (pali: झान *jhāna*) označava motrenje, zagledanje, kontemplaciju, odnosno meditativnu zadubljenost koja se postiže intenzivnom koncentracijom na odredeni duhovni ili telesni predmet.

Đhâna u izvornom značenju jeste metoda redukcije fenomena svijesti, zajednička tradicionalnom sistemu yoga i Budinom metodu zahvata reduktivnim putem u čisti tok svijesti. Bitan je pojam u hinduizmu, đainizmu i budizmu. Ošo je opisuje kao "dublju pažnju usmerenu na sebe, koja uključuje opažaj tela, uma, čula i okoline, bez poistovećenja sa tim."

Ekvivalent u kineskom jeziku je č'an a u japanskom zen.

## Etimologija

Sanskritska reč *dhyāna* je nastala od indo-evropskog korena „*dheia*“, što znači gledati, videti. Originalno značenje reči bilo je razmotriti, sagledati, iako je već u Budino vreme dobila značenje meditativnog zadubljenja.

Prema D. T. Suzukiju, *dhyana* dolazi od korijena *dhi*, što znači "percipirati", "razmišljali o", "usmjeriti um na".

## U hinduizmu

Od vremena upanišada, indijski religijski pravci naglašavaju dhjanu i odnos učitelj-učenik.

U sistemu joge, dhjana kao pretposlednji član duhovne discipline prethodi stanju pune sabranosti (samadi). Kasniji budistički modeli pružaju oštrije specifikacije i skoro doslovno odgovaraju formulacijama u Patanđalijevevim jogasutrama. U svakom slučaju Patanđalijevo delo datira iz post-buddhističkog perioda.

## U đainizmu

Sistem meditativnog zadubljenja nosi u nekoliko đainskih tekstova naziv đhana. U oba slučaja ima četiri razine ili područja, s analognim obeležjima kao u budizmu.

## U budizmu

Buda je reč *đhana* koristio da označi stupnjeve koje prelazi um na putu od uobičajene prenatrpanosti do potpune jasnoće. Đhana, zagledanje, je jedno od sredstava postizanja nirvane putem kroćenja svesti i postizanja potpunog mira. Prvi korak u zagledanju je istrajna i redovna vežba do nivoa kada su pet prepreka napretku uma neutralisane. Buda je uočio četiri stupnja zagledanja.

## Literatura
* 
* Filozofijski rečnik, Matica hrvatska, Zagreb 1984.
* Enciklopedija živih religija, Nolit, Beograd. 2004. .
* 

## Izvori

## Povezano
* Zen
* Meditacija
* Kontemplacija
* Motrenje (budizam)

## Vanjske veze

* Čedomil Veljačić, Put meditativnog zadubljenja u đainizmu i buddhizmu
Javači na vetrot

***Javači na vetrot*** je jugoslovenska TV-drama na makedonskom jeziku emitovana 1982. godine. Režirao ju je Ljupčo Bilbilovski koji je napisao i scenario.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Svest (budizam)

**Svest** (sanskrit: *vijñāna*, pali: *viññāṇa*) je jedan od temeljnih pojmova u budizmu. Predstavlja čin registrovanja čulnih podražaja u trenutku dok se odigravaju.

Glavni spor u ranoj budističkoj filozofiji ticao se prirode realnosti, za koju je škola praznine tvrdila da je »praznina«, a škola svesti da je nepodeljena svest.

## Budino učenje

### Svest kao reakcija na čula

Prema Budinom učenju, svest ne postoji po sebi, već se javlja kao reakcija na čula.

Svest nastaje na osnovu svakog od šest čula (oko, uho, nos, jezik, telo i um), a za svoj predmet ima odgovarajuću pojavu (sliku, zvuk, miris, ukus, opipljivo ili misao). Slično osećajima i opažajima, svest je šestostruka, u odnosu na šest čula. Na primer, svest o viđenom (*cakkhu-viññana*) ima oko kao osnovu i sliku kao predmet. Svest o mišljenom (*mano-viññana*) ima um kao osnovu i misaonu pojavu (*[[dhamma]]*) kao svoj predmet.

Buda nastanak svesti na osnovu čula poredi sa nastankom vatre na osnovu goriva, kao i sa njenim nestankom kada goriva nestane:

Međutim, svest ne nastaje automatski na osnovu čula, već je neophodno i ticanje sa naše strane kao uslov:

Žeđ za bilo kojom od ovih šest vrsta svesti predstavlja smetnju umu:

Postoji i svest koja leži van uobičajenih činilaca svesnog bića, nazvana svest bez svojstava (*viññanam anidassanam*).

### Poistovećenje sa svešću

Buda je posebno ukazivao na opasnost zablude nekih filozofskih sistema koji svest smatraju trajnom suštinom, poput duše:

Nasuprot tome, on je ukazivao kako je svest izrazito prolazna i nestalna, te poistovećenje sa njom predstavlja teret i izvor patnje.

### Svest kao uzročnik sveta i patnje

Svest je jedna od karika u uslovnom nastajanju patnje. Preduslov za nastanak svesti su obrasci. Sa svešću kao uslovom, nastaje ime-oblik. Ukidanjem svesti, više ni voda, zemlja, vazduh i vatra nemaju svoj oslonac:

Ukidanje svesti je preduslov koji vodi nirvani:

### Neusmerena svest

Kada je asketa Kevaddha upitao Budu gde četiri elemen­ta nestaju bez ostatka, Buda mu je odgovorio da to pitanje treba postaviti na ovaj način: "*Gdje voda i zemlja, vatra i vazduh nemaju oslonca?*" Nakon čega mu odgovora da oni nestaju tamo gde "svijest nije usmjerena ni omeđena":

## Izvori

## Povezano
* Um (budizam)
* Uslovni nastanak
* Budistička terminologija
Žeđ (budizam)

**Tanha** ( *taṇhā*) ili **trsna** ( *tṛṣṇā*) je budistički pojam koji doslovno znači **žeđ**, a preneseno želju, žudnju, požudu.

Žudnja je snažan i istrajan poriv da se doživi ili poseduje nešto. Prema Budi, žudnja je jedan od dva uzroka patnje; drugi je neznanje.

Prema Budinom učenju, postoje tri vrste žeđi: žeđ za čulnim zadovoljstvima, žeđ za postojanjem i žeđ za nepostojanjem. Smatra se da je žeđ duboko usađena u ljudskoj prirodi i da donosi sve nedaće. Buda je govorio da ”patnja nastaje iz žeđi za zadovoljstvima, iz žeđi za postojanjem, iz zablude da se smrću sve okončava.”

Oslobođenje od ”žeđi” prvi je korak na putu oslobođenja.

## Budino učenje
### Žeđ kao uslov nastanka patnje

Prema Budinom učenju, žeđ je uslov nastanka ličnosti, sveta, a samim tim i patnje, što je izrečeno u četiri plemenite istine:

U Budinom sistemu, žeđ ima ulogu tvorca, odnosno "graditelja ovog zdanja", kog je uzalud tražio. Postoje različite vrste žeđi, za svako od šest čula. Na primer, žeđ za predmetima uma (*dhamma-taṇhā*): za raznim mislima, maštarijama, mentalnim slikama, idejama, sistemima, osećanjima, emotivnim stanjima i slično.

Iskorenjivanje, napuštanje, oslobođenje od žeđi, vodi prestanku ličnosti.

### Uklanjanje pomoću mudrosti

Prema Budinom učenju, žeđ je uslov nastanka i nestanka sveta:

Prema Budinim rečima, mudrost je kao oštrica noža, kojom uklanjamo opijenost i požudu između čula i predmeta:

## Literatura
* Čedomil Veljačić, Filozofija istočnih naroda 1, Zagreb, 1979.
* 

## Izvori

## Povezano
* Želja
* Uslovni nastanak
* Budistička terminologija
Svet (budizam)

**Svet** (sanskrit, pali: ***Loka***) u budizmu predstavlja područje nepostojanosti.

Buda je svetom nazivao sveukupnost čula i njihovih predmeta.

## Budino učenje

### Pojam sveta

Buda je eksplicitno definisao svet kao ništa:

U drugoj besedi, kada ga monah Samidi pita "*Šta je značenje sveta?*", on odgovara:

U nastavaku besede Buda pojašnjava šta nestaje, pa kaže: oko nestaje, viđeno nestaje, svest o viđenom nestaje, osećaji koji iz toga nastanu nestaju. Isto je i sam uhom, nosom, jezikom, telom, umom. Zato se to naziva svetom. (S.N. 35.82.9). On je svojim učenicima davao savet da posmatraju svet "kao penu, kao privid", jer onoga ko ga tako promatra, "ne vidi vladar smrti".

Iako se nije bavio tom temom, Buda je davao uzgredna geografska zapažanja. Rekao je da je Zemlja jedno od bezbrojnih tela u svemiru, nastalo i oblikovano silama prirode (D.III,84). Zemlju je označavao kao *ćakkavāḷa*, što znači "krug" ili "sfera". Govorio je da se ona održava na vodi, vodi na vazduhu, a vazduh na prostoru (D.II,107). Takođe je rekao da postoje četiri velika kontinenta, jer nije delio Evropu i Aziju (A.I,227; D.II,173).

### Nemisliva pitanja

Buda je nastanak sveta svrstavao među nemisliva pitanja, o kojima ne treba misliti, jer odvlače od prakse, otežavaju postizanje oslobođenja, pa čak mogu doneti ludilo onome ko se uporno njima bavi:

Međutim, teoretisanje o svetu smatrao je štetnim, jer odvlači pažnju sa stvari koje su zaista važne:

### Nastanak sveta

Prema Budinom učenju, šest čula su polje na kojem nastaje i prestaje čitav svet. Otuda, na pitanje koje je oduvek mučilo filozofe: *kako je nastao ovaj svet*, Buda odgovara:

U nastavku, Buda istu formulu ponavlja i za ostala čula.

### Kraj sveta

Međutim, Buda je tvrdio da se neće osloboditi patnje onaj ko ne dosegne kraj sveta, što se ne postiže putovanjem, već umirenjem:

Konačno, Buda opisuje prestanak sveta kao prestanak žeđi, u okviru formule uslovljenog nastanka:

## Tumačenja

Po budizmu, sve pojave u svemiru, tačnije u svetu pojedinog svesnog bića, manifestacije su njegovog uma. Sve stvari u svetu manifestacije su uma, te su iluzorne i prolazne, ali pojedinac u neznanju žudi za njima i grčevito ih se drži, što je osnovni uzrok patnje. Izlaz počiva u zamenjivanju neznanja probuđenjem.

## Literatura
* 
* 

## Izvori

## Povezano
* Šest čula
* Praznina
* Nepostojanost
* Nemislivo

## Vanjske veze

*  Loka Sutta: The World