open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bitka kod Helgeåe

**Bitka kod Helgeåe** (; ) bila je pomorska bitka koja se 1025/26. odigrala pred švedskom obalom između dansko-engleske flote Knuta Velikog na jednoj, te združene norveško-švedske flote pod kraljevima Olafom II i Anundom Jakobom na drugoj strani. Povod su bili zajednički norveško-švedski napadi na baltičku obalu Danske, kojima se nastojalo iskoristiti Knutova odutnost, odnosno zauzetost u Engleskoj. Knut je, međutim, organizirao kaznenu ekspediciju, mobilizirajući pomorske snage oba svoja kraljevstva, te postigavši veliku nadmoć, napao saveznike kod ušća rijeke čije se ime navodi kao *Helgeå*. Danskom je flotom komandirao Ulf Jarl.

Šveđani i Norvežani su Knuta nastojali poraziti tako što su na ušću rijeke podigli veliku branu od treseta i drva, iz koje su pustili vodu upravo u trenutku Knutovog napada. Prema zapisima kronika, nastao je potop u kome je stradalo mnogo Danaca i Engleza. Usprkos tome, Knut je u bitci ostvario pobjedu, sebi prisvojivši švedske oblasti oko Jezera Mälaren gdje je počeo kovati vlastiti novac u Sigtuni.

Usprkos toga, *[[Anglosaksonska kronika]]* navodi da su pobjedu u njoj odnijeli Šveđani.

## Reference

## Literatura
* Rosborn, Sven *Den skånska historien* (Vikingarna. Malmö: 2004)
Rajčica

**Rajčica** ili **paradajz** (*Solanum lycopersicum [[Carolus Linnaeus|L.]]*) je jednogodišnja voćna biljka koja je bliži srodnik krumpiru, jer pripada porodici pomoćnica (*Solanaceae*). Naziva se još pomidor, paradajz, paradižnik, zlatna jabuka, tomat, jabučica. Rajčica se tradicionalno svrstava u povrće, no iz perspektive botaničara smatra se voćem.

## Opis biljke

paradajz naraste otprilike 20 centimetara, listovi su rascijepani, listići dugoljasti. Žuti cvjetovi skupljeni su u grozdove, plodovi su u početku zeleni, a sazrijevanjem poprimaju tamno - crvenu boju. Današnjim uzgojem dobilo se sorte rajčica raznih oblika i boja.

## Povijest i rasprostranjenost
Rajčica potječe iz Južne Amerike, a u Europi ju je prvi opisao liječnik i botaničar Mattioli 1554. godine.

## Ljekovito djelovanje
Ljekovito djelovanje nalazi se prije svega u plodovima, koji su bogati vitaminom C, karotinom, vitaminom B1, a ima i vitamina E. Uz vitamine u plodovima su sadržane i značajne količine mangana, željeza i bakra.
Sok od rajčice snižava krvni tlak, a povisuje izlučivanje želučanih i crijevnih probavnih sokova, olakšava probavu.

Preporučuje se u dijetama oboljelih od reumatičnih oboljenja, gihta, te srčanih i bubrežnih bolesti.

Oprez je potreban radi alkaloida solanina, prirodnog pesticida/fungicida, koji je i za ljude otrovan. Solanin je prisutan i u drugim pomoćnicama, a posebno u krumpiru.

## Vanjske veze

* Nutritivna vrijednost rajčice
Pietro Barbolano

**Pietro Barbolano**, također poznat i kao **Pietro Barbo Centranigo** (? - iza 1032) bio je 28. po redu dužd Venecije, koji je vladao od 1026. do 1032.

Bio je rodom iz mjesta Eraclea u blizini Venecije. Za dužda je izabran nakon što je njegov prethodnik Ottone Orseolo svrgnut i prognan u Carigrad. Barbolano, međutim, nije imao diplomatske vještine, ali ni dinastijske veze koje su bili stvorili duždevi iz porodice Orseolo. Vodeći evropski vladari su svrgavanje Orseola shvatili kao napad na sebe same, te su Veneciju kaznili ukidanjem dotadašnjih trgovačkih povlastica. To je uključivalo kako Bizant pod carem Konstantinom VIII, tako i Sveto Rimsko Carstvo, od čijeg je cara Konrada II Barbolano bez uspjeha pokušao ishoditi trgovačke povlastice iz vremena Otona III. Najteže posljedice je, pak, izazvala reakcija mađarskog kralja Stjepana I kome je Ottone Orseolo bio zet; on je organizirao kaznenu ekspediciju protiv mletačkih posjeda u Dalmaciji. Sve to je protiv Barbolana okrenulo venecijanski narod i plemiće, koji je odlučio poslati poziv Odoneu da se vrati. Barbolano je nakon toga abdicirao; nakon kraćeg interregnuma, izazvanog Odoneovom smrću u egzilu i pokušajem njegovog rođaka Domenica da preuzme vlast, novim duždem je postao Domenico Flabanico.

## Literatura
* Rendina, Claudio. (2003). *I Dogi.* Storia e segreti. 2.ed. Rome.
Erl

**Erl** () je plemićki naslov. Nastao je u Engleskoj nakon osvajanja danskog kralja Knuta Velikog, prema tradicionalnom skandinavskom jarlu.

Ekvivalent je naslovu grofa, a dolazi nakon naslova markiza. Naslov je označavao guvernere *[[shire]]a* ili grofovija.

Od 19. stoljeća taj je naslov isključivo počasni i ne nosi nikakvu dužnost. Danas su earlovi članovi perstva Ujedinjenog Kraljevstva. Ne postoji ženski ekvivalent earla u engleskom jeziku, nego žene dobivaju naslov grofice (eng. *countess*) ("kontese").
Ariberto da Intimiano

**Ariberto iz Intimiana** () ili **Ariberto od Milana** (Intimiano, cca. 970 - Milano, 16. januar 1045) bio je nadbiskup Milana od 1018. do smrti, poznat kao jedna od najuticajnijih ličnosti Italije, ali i po svojoj ratobornosti.

U junu 1025. je otputovao u Koblenz kako bi pružio podršku novoizabranom njemačkom kralju Konradu II, osnivaču Salijske dinastije. U zamjenu za crkvene privilegije je pristao Konrada okruniti Željeznom krunom Lombardije, odnosno učiniti kraljem Italije, iako su je lokalni plemići obećali Eudesu II od Bloisa. To je učinio 26. marta 1026. u Milanu, s obzirom da je u Paviji, tradicionalnoj prijestolnici langobardskih kraljeva Italije, još uvijek trajao ustanak. Godinu dana kasnije je otputovao u Rim te bio prisutan kada je 26. marta papa Ivan XIX okrunio Konrada za svetog rimskog cara. Na crkvenom sinodu je uspio ishoditi da milanska nadbiskupija ima prednost nad ravenskom. Potom je 1032. sudjelovao u vojnom pohodu koji je Konrad pokrenuo na Kraljevinu Arles, nastojeći osigurati nasljedstvo nakon smrti Rudolfa III od Burgundije.

Međutim, godine 1036/37. je došao u sukob sa Konradovim sinom Heinrichom III, nakon što je mladi car odbio podržati nadbiskupa u sporu sa *[[valvassore]]ima*, odnosno nižim plemstvom Sjeverne Italije. Tokom spora je Ariberto optužen da je provodio nasilje nad svojim vazalima i podanicima, kao i da je na silu otimao zemlju i imovinu ravenskom nadbiskupu. Car je zahtijevao da se Aribertu sudi; on je to odbio, držeći da je kao crkveni velmoža jednak caru. Kada je uhapšen, u Milanu je izbio ustanak, a Ariberto je iskoristio priliku da pobjegne. Heinrich nije moga pokoriti pobunjeni grad, pa je Ariberta odlučio ukloniti diplomatskim putem. Tako ga je papa Benedikt IX ekskomunicirao. Međutim, 1040. se u Ingelheimu pomirio sa carem, te je posljednje godine stolovanja proveo u miru.

## Izvori
Špinat

**Špinat** ili **spanać** (Eng. *spinach*) je povrće sa zelenim listovima. Uzgaja se zimi i ljeti, pa govorimo o dvjema vrstama špinata - zimskom i ljetnom.

- *Zimski* ili *obični špinat* ima oblik rozete, a prema sorti lišće mu je veće ili manje, zaobljena ili šiljasta vrha. Neke sorte imaju sočnije listove zelene boje, neke imaju tanje listove, a boja im je svjetlija. Prilikom prodaje s rozetom, korijen mora biti odrezan izvan vanjske krune lišća. beru se samo veći listovi.

- *Ljetni špinat* ima debelo, mesnato, trokutasto lišće, koje je sočnije od lišća običnog špinata, ali je sivozelene boje. Ta vrsta špinata ima razgranatu stabljiku koja se s granama u promjeru otprilike 1,5 m prostire po tlu. Beru se samo listovi

## Nutritivna vrijednost

Špinat ima dosta željeza, ali i ''oksalne kiseline''. Oksalna kiselina veže kalcij i čini ga neupotrebljivim za ljudski organizam. Prema novijim istraživanjima, špinat se ne preporuča kao česta hrana mlađim osobama i djeci, ali je izvrsna hrana za starije ljude.
Kod kuhanja špinata prvu vodu treba baciti. U njoj ima nitrata, koji se pod utjecajem bakterija pretvaraju u nitrite, stoga se kuhani špinat ne smije ostavljati za drugi obrok.

Špinat sadži sljedeće vitamine: vitamin A, vitamin C, vitamin E, vitamin K, magnezij, folna kiselina, betain, željezo, vitamin B2, kalcij, kalij, vitamin B6, vitamin B9, protein, fosfor, cink, niacin, selenij i omega-3 masne kiseline.

## Upotreba u kulinarstvu
Da bi se uklonilo djelovanje oksalne kiseline, špinat je porisno pripremati kao varivo sa zaprškom od brašna i s mlijekom. Špinat se može jesti kuhan i preliven uljem te sirov kao salata jer je bogat vitaminom C.
Vrlo je tražen smrznuti špinat koji je prije zamrzavanja opran, usitnjen, blanširan, a zatim pakovan u manje ili veće vrećice.

## Vanjske veze
* Nutritivna vrijednost špinata
Rotten Tomatoes

**Rotten Tomatoes** je website posvećen recenzijama, informacijama i vijestima o filmu, te sadrži arhivu filmskih kritika. Naslov je parafraza klišeja u kojem gledatelji bacaju rajčice na loše izvedbe. Stoga su "svježe rajčice" (najmanje 60 % pozitivnih recenzija) simbol za dobre filmove, a "pokvarene rajčice" (ispod 60 %) za slabe. Poduzeće je u vlasništvu Flixstera, koje je pak u vlasništvu Warner Bros. poduzeća od svibnja 2011.

Od 2007., glavni je urednik Matt Atchity. Poneke kritike websiteu usmjerene su zbog favoriziranja gotovo isključivo američkih kritičara, a ne i kritičara iz drugih dijelova svijeta.
## Vanjske veze
* , uključuje popis kritičara koje Rotten Tomatoes priznaje te Rotten Tomatoes forume
7. banijska udarna brigada

**Sedma banijska narodnooslobodilačka udarna brigada „[[Vasilj Gaćeša]]“** (također **Sedma brigada NOV Hrvatske**) formirana je 2. septembra 1942. godine u Moslavini, od boraca Trećeg, Petog i Udranog bataljona Banijskog partizanskog odreda. Na dan formiranja imala je je oko 850 boraca, naoružanih sa 554 puške, 19 puškomitraljeza i dva mitraljeza. 

Od 22. novembra 1942. godine do kraja rata nalazila se u sastavu Sedme banijske udarne divizije. Septembra 1943. godine brigada je preimenovana i nosila je naziv - **Prva brigada Sedme banijske udarne divizije**. 

Prvi komandant brigade bio je Nikola Maraković Nina, narodni heroj, a politički komesar Đuro Čizmek.

Brigada je nosila naziv „Vasilj Gaćeša“, u znak sećanja na Vasilija Vasilja Gaćešu, komandanta Banijsog partizanskog odreda i narodnog heroja, koji je poginuo 29. aprila 1942. godine u borbi protiv ustaša. Početkom januara 1944. godine brigada je proglašena „udarnom“. 

Za svoje zasluge tokom Narodnooslobodilačkog rata odlikovana je Ordenom zasluga za narod i Ordenom bratstva i jedinstva. Povodom petnaestogodišnjice bitke na Sutjesci, juna 1958. godine, odlikovana je i Ordenom narodnog heroja. 

## Borbeni put Sedme banijske brigade

* Napad NOVJ na Majur decembra 1942.

## Narodni heroji Sedme banijske brigade
Šesnaest boraca Sedme banijske udarne brigade proglašeno je za narodne heroje Jugoslavije:

# **[[Đuro Bakrač]]**, zamenik komandanta brigade
# **[[Velimir Đurić]]**, komandant brigade
# **[[Ante Banina]]**, komandant brigade
# **[[Persa Bosanac]]**, desetar Prve čete Drugog bataljona 
# **[[Živko Bronzić]]**, komandant Prvog udarnog bataljona 
# **[[Dimitrije Vojvodić Zeko]]**, komandant brigade
# **[[Stjepan Debeljak Bil]]**, rukovodilac Politodela
# **[[Dragoslav Đorđević Goša]]**, rukovodilac Politodela
# **[[Mate Jerković]]**, komandant Drugog bataljona
# **[[Petar Kalanja]]**, član Štaba brigade
# **[[Milanka Kljajić]]**, komandir voda
# **[[Uroš Krunić]]**, politički komesar brigade
# **[[Nikola Maraković Nina]]**, prvi komandant brigade
# **[[Rade Milojević]]**, zamenik komandanta brigade
# **[[Miloš Suzić]]**, komandant brigade
# **[[Ilija Španović]]**, komandant Prvog udarnog batljona

## Literatura

* **[[Vojna enciklopedija]]** (knjiga druga). Beograd 1971. godina
* **[[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]**. „Mladost“ Beograd, 1975. godina
Gojlo

**Gojlo** je naselje u Republici Hrvatskoj, u sastavu Grada Kutina, Sisačko-moslavačka županija. Do 1948. zvalo se **Gojilo**.

## Geografija
Gojlo je smješteno na jugoistočnim padinama Moslavačke gore, u mikroregiji Moslavine Središnje Hrvatske, 7&nbsp;km sjeveroistočno od Kutine. Nalazi se na križištu županijske ceste Ž3213 (Gojlo - Piljenice) te lokalnih cesta L33071 (Kutina - Mišinka - Ž3213) i L37139 (Malo Vukovje - Gojlo).

## Historija
Vidi: Napad na Gojlo 1942.

## Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine, naselje je imalo 449 stanovnika te 167 obiteljskih kućanstava.


:**Napomena: **Na popisima stanovništva iskazuje se od 1890. Do 1948. iskazivano pod imenom Gojilo. Do 1931. označavano kao dio naselja. Sadrži podatke za bivše naselje Gojlo Kutinsko od 1890. do 1961.

### Nacionalni sastav

## Reference

* Feldbauer: ''Leksikon naselja Hrvatske''
Tostig Godwinson

**Tostig Godwinson** (cca. 1025 - 25. septembar 1066) bio je anglosaksonski earl Northumbrije, odnosno brat Harolda Godwinsona, posljednjeg anglosaksonskog kralja Engleske.

Bio je treći po redu sin earla Godwina od Wessexa i Gythe Thorkelsdottir, kćeri vikinškog poglavice Thorgila Spraklinga. Godine 1051. se oženio za Judith, kćer flandrijskog grofa Balduina IV, preko koje je postao rodbinski povezan sa Williamom Osvajačem. Iste godine je zajedno sa ocem prognan iz Engleske, ali se 1052. vratio. Tri godine kasnije, nakon smrti earla Siwarda, imenovan je za earla Northumbrije.

Tostig se tokom svoje vladavine iskazao brutalnošću prema svojim podanicima, te je dao pogubiti pripadnike lokalnog plemstva. Često je bio odsutan, preferirajući boravak na jugu, odnosno dvoru kralja Edwarda Ispovjednika kome je bio blizak prijatelj. Njegova nepopularnost je, s druge strane, učinila teškim regrutiranje trupa za borbu protiv Škota koji su sve učestalije napadali sjeverne granice. 1063. je dodatno nezadovoljstvo izazvalo nametanje poreza kojima se financirao engleski pohod na Wales. U njemu je Tostig sudjelovao zajedno sa svojim bratom Haroldom; obojica su komandirali dijelom kraljevske vojske.

3. oktobra 1065. su jorkširski *[[thegn]]ovi* digli ustanak, zauzeli York, pobili Tostigove službenike, a Tostiga proglasili "odmetnikom". Za novog earla je pozvan Morcar, brat earla Edwina od Mercije. Pobunjenici su potom marširali na jug kako bi od kralja dobili pristanak za svoj postupak. Dočekao ih je Harold, koji je brzo shvatio da Tostig, a samim time ni kralj, neće moći vratiti vlast nad Northumbrijom. Umjesto toga je sazvano kraljevsko vijeće u Oxfordu na kome je 28. oktobra Harold nagovorio da prihvati zahtjeve pobunjenika. Tostig se, međutim, s time nije htio pomiriti, pa je zbog toga u novembru prognan. Među braćom je tako nastao nepremostivi jaz koji će imati dramatične posljedice po historiju Engleske.

Tostig se prvo sklonio u Flandriju kod svog šurjaka Balduina, te čak ponudio savez Williamu, tada normandijskom vojvodi, koji je 1066. objavio kako namjerava osvojiti englesko prijestolje. U međuvremenu je sa svojim pristašama vršio napade na južnu englesku obalu, a potom se iskrcao u Northumbriji, gdje su ga međutim porazili Edwin i Morcar. Napušten od svog ljudstva, pobjegao je na sjever kod škotskog kralja Malcolma III gdje je proveo ljeto.

Odatle je, pak, stupio u kontakt s norveškim kraljem Haraldom Hardradom, kome je obećao kako će mu pružiti podršku prilikom invazije Engleske. Nordijske sage navode kako je doplovio u Norvešku i ostavio dubok dojam opisujući lakoću s kojom će Englezi biti poraženi. Harald mu je pristao pomoći i organizirao invaziju. Haraldove i Tostigove trupe su se iskrcale na obali rijeke Humber te porazile Edwina i Mocmara u bitci kod Fulforda 20. septembra. Međutim, samo pet dana kasnije je na invazijske snage udarila glavnina engleske vojske te je došlo do bitke kod Stamford Bridgea u kojoj su Norvežani poraženi, a Harald i Tostig poginuli.

Njegova dva sina su kasnije prognana u Norvešku.

## Vanjske veze
* England's Lost Battle - Fulford 1066
Stari Lec

**Stari Lec** je naselje u Srbiji u opštini Plandište u Južnobanatskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1094 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1031 stanovnika).
## Historija
U toku istorije, Stari Lec menja svoje ime nekoliko puta naziv mesta.
* Godine:
* 1333. - Luas
* 1338. - Löcs ( Leć )
* 1838. - mađ Baráchháza
* 1891. - mađ Ó-Lécz 
* 1919. - Stari Letc
Ime ovog naselja je od srpske reči “leće“ (nem Linse -sr sočivo ) Za vreme Turaka Leć je opustošen, pa se pominje kao stara pustara u pančevačkom dištriktu Ludvig Barač jedan od zakupaca staroleckog poljskog dobra 1838. godine na jednom delu pustare naselili su Bugare, koji su svoju novu koloniju nazvali po osnivaču Baráchháza. Ova naseoba je imala 1839.god. 426 stanovnika, ali je ovaj broj do 1848. spao na 272 stanovnika.Tokom 19. veka, Mađari, Nemci, Slovaci i nastanio se u selu. 4.maja 1889. god. otvorena je železnička stanica. A 1891. dobila je naseobina poštu i novu školu.

**Populacija kroz istoriju** .



**Godina**
1869
1880.
1890.
1900.
1910.
1921.


'''Stanovnika'''
559
362
451
553
1.145
1.011


'''Srba'''
-
?
?
?
?
138



'''Rumuna'''
-
?
?
?
?
?


'''Nemaca'''
-
?
?
?
?
290


'''Mađara'''
-
?
?
?
?
426




## Demografija
U naselju Stari Lec živi 1019 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 48,5 godina (47,0 kod muškaraca i 50,3 kod žena). U naselju ima 205 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,51.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

## Reference

## Literatura
* Izvor Monografija Podunavske oblasti 1812-1927 sastavio Dr, Vladimir Margan biv. Predsednik Oblasnog odbora Komesar Oblasne Samouprave, objavljeno 1927„Napredak Pančevo,,
* Istorijiski preglad Podunavske Oblasti Banatski deo napisao: Feliks Mileker bibliotekar i kustos gradske biblioteke i muzeja u Vršcu 1928.
* Letopis Opština u južnom Banatu: *Banatska mesta i običaji* Marina M.(Beč 1999). Letopis period 1812 – 2009 g. Sastavio od Pisanih tragova, Letopisa, po predanju o Banatskih mesta i običaji nastanak sela ko su bili Dosenjenici čime se bavili meštani.

## Vanjske veze

* Mali dvorac u Starom Lecu
* Veliki dvorac u Starom Lecu
* Dvorac Kapetanovo
### Mape i planovi
* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Petrolej

**Petrolej** (kerozin) takođe poznat kao parafin je jako zapaljiva ugljovodonična tečnost. Naziv mu potiče od Grčke reči -{*keros*}- što znači vosak.

Kerozin (petrolej) se najviše koristi kao gorivo za vazduhoplovna vozila kao što su avioni, rakete i druge vrste letjelica. Njegova temperatura sagorevanja je slična kao kod dizela, tačka mržnjenja im je ispod -{-60&nbsp;°C}-. Kerozin je bistra providna tečnost gustine od -{0,78 do 0,85 gr/cm3}- pri stalnoj temperaturi od -{20&nbsp;°C}-.

Dobija se frakcionom destilacijom nafte na temperaturi od -{150&nbsp;°C}- do -{270&nbsp;°C}- može da unutar svoje hemijske formule ima od 6 do 16 ugljenikovih atoma unutar jednog molekula.

## Literatura
Moslavina

**Moslavina** je mikroregija u Hrvatskoj. Sam naziv Moslavina potječe iz vremena Hrvatskog kraljevstva, odnosno gorja Mons Claudius, danas poznatog kao Moslavačka gora. Nalazi se na prijelazu iz središnje Hrvatske u Slavoniju. 
Upravnom podjelom podjeljena je u tri županije:
* Zapadna Moslavina u Zagrebačkoj županiji,
* Središnja Moslavina u Sisačko-moslavačkoj i 
* Istočna Moslavina u Bjelovarsko-bilogorskoj.

Najveće mjesto, prometno, gospodarsko i trgovačko središte je grad Kutina. Važnija središta Moslavine još su i gradovi, Čazma, Garešnica, Popovača i Ivanić-Grad u zapadnoj Moslavini. Na području Moslavine nalaze se značajni izvori nafte i plina, dio parka prirode Lonjsko polje. Jaki obrtnički centri, dva gospodarska diva "Petrokemija" (tvornica gnojiva,koja ima oko 3500 zaposlenika) i "Selk" (elektronska industrija,koja ima oko 1500 zaposlenika) nalaze se u gradu Kutini. U Garešnici se nalazi i poznata Ciglana "Finag" kao i tvornica rublja "Modea". Moslavina ima i razvijeno vinogradarstvo, poljoprivredu, špediciju te je povezana s ostatkom zemlje i Europom autocestom i glavnim željezničkim pravcem, koji spaja srednju Europu s Bliskim istokom.

U Voloderu je sjedište bivše Televizije Moslavina, današnje NeT TV.

## Stanovništvo
* U širem smislu na prostoru Moslavine živi blizu sto tisuća stanovnika što ukazuje na gusto naseljenu regiju. Nacionalni sastav je poprilično homogen sa preko 90% Hrvata i 10 % ostalih (Srbi, Česi, Rusini, Mađari,Romi).

## Vanjske veze
* Muzej Moslavine
* Fotografije Moslavine 
* Turizam Moslavine 
* KUD Moslavina
* Moslavina-info
Krešo Rakić

**Krešo Rakić** (1919 — 1941), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija

Rođen je 1919. godine u Metkoviću. Osnovnu školu i dva razreda gimnazije završio je u rodnom gradu, nakon čega se 1932. godine njegova obitelj preselila u Zagreb, gdje je završio treći i četvrti razred gimnazije. Godine 1936., upisao je Srednju tehničku školu (građevinski smjer), koju je zbog bolesti završio tek u proljeće 1941. godine. Godine 1936., bio je primljen za člana Saveza komunističke omladine Jugoslavije. Bio je osnivač kulturno-umjetničkog društva „Tehničar“. Tada je postao i član Komunističke partije Jugoslavije.

Poslije ulaska njemačkog okupatora u Zagreb i proglašenja Nezavisne Države Hrvatske 1941., Krešo je već krajem svibnja bio jedan od organizatora demonstracija srednjoškolaca protiv ustaške nacionalističke politike. Bio je i jedan od pokretača i organizatora raspačavanja letaka po školama i pisanja antifašističkih parola po Zagrebu. Ubrzo je postao rukovoditelj udarne grupe, te organizator i izvršitelj nekoliko diverzantskih akcija po Zagrebu. Sredinom srpnja, sudjelovao je u organiziranju bijega grupe interniraca iz logora Kerestinec. Istog mjeseca, on i njegova grupa zapalili su stadion u Maksimiru, čiji je materijal bio predviđen za izgradnju logora. Sudjelovao je, početkom kolovoza, u akciji kod Botaničkog vrta, kada je udarna grupa bombama napala 28 ustaša. U rujnu je bio jedan od napadača na njemački autobus s vojnicima u Zvonimirovoj ulici. Pored planiranja i izvođenja diverzantskih akcija, radio je i na upućivanju novih boraca iz Zagreba u partizane.

Prilikom jednog sastanka, 22. studenog 1941., na uglu Kvaternikova trga i Heinzelove ulice, bio je uhićen sa još četvoricom drugova i odveden u policijsku postaju. Nakon ulaska u policijsku zgradu, izvukao je bombu iz džepa i pokušao je aktivirati, ali su ga policajci oborili na pod i spriječili. Poslije toga je sljedećih dana bio izložen brutalnom mučenju i batinanju, ali ništa nije priznao. Početkom prosinca, zajedno sa sedamnaestoricom drugova bio je odveden na stratište kod Rakova Potoka u blizini Zagreba, gdje su svi strijeljani.

Ukazom Prezidija Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 23. srpnja 1952. godine, proglašen je za narodnog heroja.

## Reference

## Literatura

* *[[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]*. „Partizanska knjiga“ Ljubljana, „Narodna knjiga“ Beograd, „Pobjeda“ Titograd, 1982. godina.
Akcija stadion

**Akcija stadion** je jugoslovenski film iz 1977. godine. Režirao ga je Dušan Vukotić, a scenario su pisali Slavko Goldštajn i Dušan Vukotić.

Film govori o diverzantskoj akciji paljenja stadiona u Zagrebu 1941. godine.

## Uloge

 sporedna uloga

## Vanjske veze
*
Allegheny (rijeka)

**Allegheny** (engleski: *Allegheny River*) je rijeka u Sjedinjenim Američkim Državama duga 516&nbsp;km , koja zajedno sa Rijekom Monongahela formira Rijeku Ohio kod Pittsburgha.
## Geografija
*Allegheny* izvire brdima Potter countya na sjeveru Pennsylvanije odakle teče dobrih 130&nbsp;km prema sjeveru, zatim ulazi u državu New York gdje ima veliko akomulaciono jezero. Od njega okreće na jugozapad, i teče oko 190&nbsp;km, meandrirajući do Pittsburgha gdje se spaja sa Rijekom Monongahela i formira Rijeku Ohio.

*Allegheny* ima porječje veliko oko 30 300 km², to je plodna gusto naseljena dolina.

*Allegheny* je bio važan plovni put za splavaranje sve do pojave željeznice u 19. vijeku. Ali se je riječni promet obnovio od kad je između 1903. - 1938. izgrađeno par ustava, tako da je rijeka plovna do East Bradya.
## Reference

## Vanjske veze
* ''Allegheny River'' na portalu Encyclopædia Britannica
Vicko Antić

**Vicko Antić** (1912 – 1999) je bio španski borac, učesnik Narodnooslobodilačke borbe, general-pukovnik JNA, društveno-politički radnik SFRJ i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođen je 2. oktobra 1912. godine u Selcu kod Crikvenice. Posle završenog drugog razreda građanske škole, otac ga je zaposlio za zidara. U Beogradu je izučio bravarski zanat i završio tri razreda zanatske škole. U Beogradu je ostao do 1933. godine, kada je otišao u vojsku. Posle vojske, vratio se u rodno mesto, gde je pomagao radu mesne knjižnice i čitaonice.

### Španski građanski rat
Po početku građanskog rata u Španiji, Vicko i njegovi drugovi odlučili su da se prebace u Španiju. Doznali su da se vrše prijave za odlazak na seču šuma u Francuskoj, pa su potpisali ugovor. Avgusta 1937. godine, otputovali su u Francusku i preko Pirineja se prebacili u Španiju. Tamo je bio borac 129. internacionalne brigade. Ubrzo je dobio čin narednika. Krajem 1937, postao je član Komunističke partije Jugoslavije (KPJ).

Nakon pada Republike, borci Internacionalnih brigada prebacili su se u Francusku, gde su ih vlasti smestile u logore. Antić je bio u logorima „Sen Siprijen“, „Žir“ i „Aržele“.

### Narodnooslobodilačka borba
U NOBu je od 1941.. U toku rata imao je nekoliko komandnih funkcija. Bio je komandant Psunjskog NOPO-a, 12. slavonske (proleterske) brigade, 28 i 13. divizije i 1. divizije KNOJ-a.

### Posleratna karijera
Posle rata bio je načelnik Komande tenkovskih i motorizovanih jedinica JNA, načelnik štaba armije, zamenik komandanta za pozadinu Jugoslovenskog ratnog vazduhoplovstva i protivvazdušne odbrane i potpredsednik SUBNOR-a Jugoslavije.

Završio je Vojnu akademiju „Mihail Vasiljevič Frunze“ u SSSR-u i Školu operatike Više vojne akademije JNA.

## Litertura

* *[[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]*. „Mladost“, Beograd 1975. godina.
* *[[Enciklopedija Jugoslavije]]* „JLZ“ Zagreb 1980, tom 1. str.155.
Produženje trajanja tona

Da bi se u muzici produžila notna vrednost koristi se:
* Tačka: produžava trajanje note ili pauze za polovinu njene vrednosti 
* Luk ili *ligatura* : mali luk koji spaja istoimene note i produžava trajanje tona 
* Korona ili *fermata* : znak za slobodno produženje trajanja note ili pauze  ili ovako .

## Izvori

## Povezano
* R. Lazić - V. Peričić, ''Osnovi teorije muzike''.
Monongahela (rijeka)

**Monongahela** (engleski: *Monongahela River*) koju često zovu samo **Mon** je rijeka u Sjedinjenim Američkim Državama duga 206&nbsp;km , koja zajedno sa Rijekom Allegheny formira Rijeku Ohio kod Pittsburgha.
## Geografija
*Monongahela* se formira spajanjem rijeka Tygart i West Fork u Marion Countyju na sjeveru West Virginije odakle rijeka teče prema sjeveru, zatim ulazi u državu Pennsylvaniju gdje se kod grada Pittsburgha spaja sa Rijekom Allegheny i formira Rijeku Ohio.

*Monongahela* je plovna nekoh 170&nbsp;km  od ušća, njene brdske pritoke iskorištene su za hidroelektrane.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Monongahela River'' na portalu Encyclopædia Britannica
Tennessee (rijeka)

**Tennessee** (engleski: *Tennessee River*) je rijeka u Sjedinjenim Američkim Državama duga 1 426&nbsp;km , najveća pritoka Rijeke Ohio.
## Geografija
*Tennessee* se formira spajanjem rijeka Holston i French Broad istočno od grada Knoxville u Tennesseeju odakle rijeka teče prema jugu, do grada Chattanooga. Odatle skreće prema zapadu preko Visoravni Cumberland i ulazi u državu Alabamu gdje teče do granice sa Mississippijom. Zatim pravi veliki zavoj prema sjeveru i vraća se u Tennessee i teče pravilno prema sjeveru i kroz Kentucky da se grada Paducaha ulije u Rijeku Ohio.

## Historija rijeke Tennessee
*Rijeka Tennessee* bila je poprište velikih ratnih operacija za Američkog građanskog rata.

*Tennessee * ima porječje veliko oko 105 960 km², to je plodna gusto naseljena dolina, koja je postala slavna 1933. kad se u njoj počeo provoditi New Deal, osnivanjem Uprave doline Tennesee (Tennessee Valley Authority - TVA).

Na *Rijeci Tennessee* i njenim pritocima su u svrhu njene regulacije i dobijanja elektične energije, izgrađene serije brana i akomulacionih jezera; Kentucky (1944.); Pickwick Landing (1938.), Wilson (1925.), Wheeler (1936.), Guntersville (1939.), Hales Bar (1913.), Chickamauga (1940.), Watts Bar (1942.), Fort Loudoun (1943.).

## Ime
Rijeka je nekad zvala Cherokee, današnje ime dobila je po nazivu naselja Cherokee indijanaca - *Tanasi*.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Tennessee River'' na portalu Encyclopædia Britannica
Korona (muzika)

Reč **korona** ili **fermata** (, it. *fermare*, što znači *zaustaviti*) jeste znak za slobodno produženje trajanja note ili pauze (najčešće za njenu polovinu).

*Korona* se piše iznad ili ispod note ili pauze i to:
# na kraju kompozicije,
# na kraju nekog dela kompozicije,
# na kraju fraze,
# na mestu gde melodija dostiže svoj vrhunac,
# nad taktnom crtom - sugeriše kratak prekid izvođenja kompozicije, kao na primer:

## Povezano
* Produženje trajanja tona
## Izvori
Aerodrom Iranšaher

**Aerodrom Iranšaher** (IATA kod: **IHR**, ICAO kod: **OIZI**) smješten je u blizini grada Iranšahera u jugoistočnom dijelu Irana odnosno pokrajini Sistan i Balučistan. Nalazi se na nadmorskoj visini od 622 m. Aerodrom ima jednu asfaltiranu uzletno-sletnu stazu dužine 2350 m, a koristi se za domaće letove. Vodeći avioprijevoznik koji nudi redovne letove na ovom aerodromu je Mahan Air.

## Vanjske veze
*  DAFIF, World Aero Data: OIZI
*  DAFIF, Great Circle Mapper: IHR
Nacionalni park Gobustan

**Nacionalni park Gobustan** ili **Gobustanski petroglifi** (azerski jezik: *Qobustan qoruğu*) je nacionalni park u blizini naseja Gobustan, 64 km jugozapadno od Azerbejdžanske prijestolnice Bakua. Nacionalni park zauzima jugoistočni obronak planine kojom završava Kavkaz, prije zapadne obale Kaspijskog jezera, većinom u dolini rijeke Džejrankečmaz, između rijeka Pirsgat i Sumgait. 

Ovo područje je prepuno dubokih klanaca (azerski: gobu) po kojima je i dobilo ime. Ostale znamenitosti su blatni vulkani (400 njih što je više od pola u svijetu), plinsko kamenje, fosili, i velike odlomljene vapnenačke stijene koje tvore oko 20 velikih i malih špilja i prirodnih zaklona. Na tim stijenama je 1930. godine pronađen veliki broj petroglifa (oko 6,000) iz paleolita i neolita koji svjedoče o 40,000 godina prapovijesne umjetnosti na kamenu. Oni uglavnom prikazuju lov, ribolov, floru i faunu okolice, te način života koji se očuvao od prapovijesti do srednjeg vijeka. Zbog toga su 2007. godine upisani na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Aziji.   

Na zaštićenom području od 537 hektara nalaze se i ostaci naseljenih špilja, naselja i grobnica koje su nastale poslije posljednjeg Ledenog doba. Jedinstveni su i megalitski spomenici poznati kao "Gaval-daš kamenje" koje se sastoji od velike kamene ploče plinskog kamena, na 3 kamena potpornja, koja proizvodi neobičan zvuk kada se udari kamenom. Plinsko kamenje je nastalo kombinacijom jedinstvene klime, te izvora plina i nafte koji se mogu pronaći samo na ovom mjestu.

Nacionalni park postoji još od 1966. godine i uključuje šire područje planina Bojukdaš, Kičikdaš, Džingirdag i brdo Jazili u blizini Kaspijskog jezera.

God. 1948. azerbejdžanski arheolog Išak Džaferzade je pored prapovijesnih petroglifa pronašao i starorimski natpis na latinskom koji je najistočniji rimski artefakt ikada pronađen.

Danas je Gobustan najpopularniji nacionalni park u Azerbejdžanu i velika turistička atrakcija.


Datoteka:Gobustan Azerbaijan 02.jpg|Panorama Gobustana s Kaspijskim jezerom
Datoteka:Qobustan.jpg|Stijene Gobustana
Datoteka:Gobustan State Reserve 04.png|Blatni vulkani Gobustana
Datoteka:Qobustan inscription.jpg|Rimski natpis
Datoteka:Aserbaidschan 1987 024.jpg|Petroglif silueta


## Povezano
* Stari grad (Baku)

## Izvori

## Vanjske veze

* Gobustan na Window2Baku  Posjećeno 15. ožujka 2011.
* Qobustan petroglyphs
* Museum under open sky
Nelson (rijeka)

**Nelson** (engleski: *Nelson River*) je rijeka u Kanadi duga 644&nbsp;km , koja zajedno sa Rijekom Saskatchewan formira plovni put dug 2 575&nbsp;km koji se proteže do kanadskih Stjenovitih planina na zapad.
## Geografija
*Nelson* izvire iz Jezera Winnipeg u kanadskoj provinciji Manitobi odatle teče prema sjeveroistoku do svog uvira u Hudsonov zaljev. 

*Rijeka Nelson* ima porječje veliko oko 1 150 000 km², na rijeci su podignute dvije velike hidoelektrane *Kelsey*, oko 240&nbsp;km nizvodno od Jezera Winnipeg i nešto niže još jedna kod *Slapova Kettle*.

Duž rijeke ide i trasa željezničke pruge prema Hudsonovom zaljevu.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Nelson River'' na portalu Encyclopædia Britannica
1027.

__NOTOC__
Godina **1027.** (**[[rimske brojke|MXXVI]]**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru.

## Događaji
* 26. 3. &ndash; Papa Ivan XIX kruni njemačkog kralja Konrada II za svetog rimskog cara. 
* 14. 5. &ndash; Henri I okrunjen za kralja Francuske u katedrali u Reimsu.
* 16. 8. &ndash; Nakon očeve smrti Bagrat IV postaje kralj Gruzije, preuzevši prijestolje koje će držati do smrti 1072.
* Objavljena *[[Knjiga iscjeljivanja]]* (arapski: کتاب الشفاء *Kitab Al-Shifaʾ*, latinski: *Sufficientia*), velika naučna i filozofska enciklopedija koju je napisao perzijski polimat Avicena (Abū ʿAlī ibn Sīnā).
* Prva godina prvog *rabqunga* (60-godišnjeg ciklusa) u tibetanskom kalendaru.
* U Japanu počinje građanski rat.
* Prema zapisima u *Song Shiju*, Yan Su, inženjer u službi dinastije Song ponovno pronalazi Dvokolice koje pokazuju na jug, mehanički kompas prvi put izdrađen u 3. vijeku.
* Ealdred postaje opat Tavistocka u Engleskoj, (približni datum)

## Rođenja
* Kralj William I od Engleske (u. 1087)
* Ernst, markgrof Austrije (u. 1075)
* Abbad III al-Mu'tamid, abadidski kralj Seville

## Smrti
* 16. 8. &ndash; Kralj Giorgi I od Gruzije (r. 998)

## Reference
Rana islamska filozofija

**Rana [[islamska filozofija]]** ili **klasična islamska filozofija** je izraz koji se koristi za period u razvoju islamske filozofije koji je započeo u 2. vijeku po Hidžri, odnosno na početku 9. vijeka nove ere, te trajao do 6. vijeka po hidžri, odnosno kraja 12. vijeka. On korespondira s periodom koji se naziva islamsko zlatno doba, odnosno kada su, između ostalog, dostignuća islamske filozofije i nauke imale značajan uticaj na razvoj tih oblasti u kasnijim periodima, odnosno drugim dijelovima svijeta. Tradicionalno se uzima da je prvi predstavnik rane islamske filozofije al-Kindi u 9. vijeku, a da je period završio sa Averroesom (Ibn Rushd) na kraju 12. vijeku. Sa njegovom smrću je obilježen završetak specifičnog pravca islamske filozofije poznatog kao *[[peripatetici|peripatetička arapska škola]]*, a filozofska aktivnost je počela zamirati u zapadnim dijelovima tadašnjeg islamskog svijeta, posebno u islamskoj Španiji i Sjevernoj Africi, iako se daleko dulje održala u istočnim zemljama kao što su Perzija i Indiji gdje su nastavile djelovati filozofske škole kao avicenizam, iluminacionistička filozofija, mistička filozofija i transcendentna teozofija.

Neka od značajnih dostignuća ranih muslimanskih filozofa su uključivala razvoj skritne nauke citiranja, isnada ili "podržavanja"; razvoj metode otvorenog istraživanja u svrhu osporavanja navoda, idžtihad, koji se koristi za odgovaranje na razne vrste pitanja (iako se uglavnom koristio za ona etičke prirode); spremnost za prihvaćanje i izazivanje autoriteta unutar istog procesa; shvaćanje da su nauka i filozofija podređene moralu, te da se moralni izbori moraju učiniti prije nego što se ispitaju obje oblaste; razdvajanje teologije (kalam) i prava (šerijat) u ranom abasidskom periodu, koje se ponekad navodi kao preteča sekularizma; razdvajanje religije od filozofije, što se također smatra početkom sekularne misli; početak procesa naučne recenzije; rane ideje o evoluciji; počeci filozofije nauke; uvođenje temporalne modalne i induktivne logike; počeci socijalne filozofije, uključujući prve teorije o društvenoj koheziji i društvenim sukobima; počeci filozofije histprije; razvoj filozofskog romana te preteče koncepta empirizma i tabule rase; razlikovanje bitka i egzistencije.

Saadia Gaon, David ben Merwan al-Mukkamas, Majmonid i Toma Akvinski su bili samo neki od mislilaca koji su inspiraciju pronašli u mutalizitskim djelima, posebno u avicenizmu i averoizmu, te se često navodi kako je renesansa te korištenje empiričke metode bila barem djelomično inspirirana arapskim prijevodima originalnih grčkih, hebrejskih, perzijskih i egipatskih djela na latinski za vrijeme renesanse 12. vijeka, odnosno za vrijeme Reconquiste 1492.

## Izvori

## Literatura
*
Jefferson (rijeka)

**Jefferson** (engleski: *Jefferson River*) je rijeka u Sjedinjenim Američkim Državama duga 362&nbsp;km , koja zajedno sa Rijekom Madison formira Rijeku Missouri kod mjesta Three Forks.
## Geografija
*Jefferson* je najzapadnija pritoka Rijeke Missouri koja izvire na obroncima Masiva Gravelly pored Nacionalnog parka Yellowstone i američke vododjelnice u Stjenovitim planinama u Montani. Tu se rijeka zove Red Rock odakle teče dobrih 110&nbsp;km prema zapadu, do mjesta Dillon. 

Odatle se rijeka zove Beaverhead i teče prema istoku nekih 110&nbsp;km gdje kod mjesta Twin Bridges, prima pritoke Big Hole i Ruby, tek odatle se zove *Jefferson* po imenu predsjednika Sjedinjenih Američkih Država Thomasa Jeffersona. Odatle teče meandrirajući oko 134&nbsp;km prema sjeveru do mjesta Three Forks gdje se spaja sa Rijekom Madison i formira Rijeku Missouri.
Missouri svega 1&nbsp;km nizvodno prima i svoju veliku pritoku rijeku Gallatin.

*Rijeka Jefferson* ima sliv velik oko 24 688 km².
## Povezano
* Missouri
* Mississippi
* Lista najdužih rijeka na svijetu
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Jefferson River'' na portalu Encyclopædia Britannica
Tavistock, Devon

**Tavistock** je grad, odnosno tradicionalno trgovište (market town) u engleskoj grofoviji West Devon. Smješten je na rijeci Tavy po kojoj je dobio ime. Prema popisu iz 2001. je imao 11.018 stanovnika. Historija mu datira od najkasnije 961. kada je osnovan samostan Tavistock Abbey, čije se ruševine nalaze u središtu grada. Njegov najpoznatiji stanovnik je znameniti moreplovac Sir Francis Drake.

## Gradovi-pobratimi
Grad održava pobratimske veze s gradovima Pontivy u Francuskoj, te od 1958. sa Celleom u Njemačkoj.

## Povezano
* Tavistock Canal
* South Devon and Tavistock Railway

## Izvori

## Vanjske veze

* Local government
* Tavistock information from Devon County Council 
* Local Information 
*
Ealdred (biskup)

**Ealdred** (ili **Aldred**; ? - 11. septembar 1069) bio je engleski (anglosaksonski) svećenik koji je služio kao opat Tavistocka, biskup Worcestera, te, konačno nadbiskup Yorka, na kom je položaju bio od 1060. do smrti.

Bio je u rodu s nizom istaknutih crkvenih ličnosti svog vremena. Nakon što je služio kao monah u Winchesteru, godine 1027. je imenovan opatom samostana Tavistock Abbey. Godine 1046. je imenovan za biskupa Worcestera. Pored crkvenih, vršio je i diplomatske dužnosti za engleskog kralja Edwarda Ispovjednika, a također i komandirao kraljevskim trupama. Na jednoj od diplomatskih misija je pokušao princa Edwarda Izgnanika dovesti iz Mađarske u Englesku, kako bi osigurao nasljednika kralju koji nije imao djece.

Godine 1058. je otišao nha hodočašće u Jeruzalem, postavši prvi biskup iz Engleske koji je to učinio. Kao administrator herefordske biskupije je bio upetljan u borbe s Velšanima; tada je dva puta poražen u nastojanju da zaustavi pljačkaške napade; oni su prestali nakon što je sklopio sporazum sa velškim vladarom Gruffydd ap Llywelynom.

Godine 1060. Ealdred je izabran za nadbiskupa Yorka, ali je imao poteškoća prilikom dobivanja papske potvrde; ono je došlo tek nakon obećanja da neće istovremeno vršiti dužnosti u Yorku i Worcesteru. Tada je osigurao izbor Wulfstana za svog nasljednika u Worcesteru. Kao nadbiskup se istakao izgradnjom i dogradnjom crkava, te sazivanjem sinoda na kome su objavljena pravila svećeničke službe. 

Neki izvori navode da je upravo Ealdred okrunio Harolda Godwinsona za kralja Engleske nakon smrti Edwarda Ispovjednika 1066. Ealdred je Harolda podržavao do njegove pogibije u bitci kod Hastingsa, nakon čega je nakratko podržavao Edgara Aethelinga prije nego što se na kraju priklonio pobjedničkom normandijskom vojvodi Williamu Osvajaču, koga je službeno okrunuo za engleskog kralja na Božić 1066. William, međutim, nije imao povjerenja u Ealdreda i većinu drugih anglosaksonskih velmoža; zato ga je Ealdred morao pratiti na povratku u Normandiju 1067, ali se uspio vratiti u York do svoje smrtio 1069. 

## Izvori

## Literatura
*
Bagrat IV od Gruzije

**Bagrat IV** () (1018 – 24. novembar 1072) bio je kralj Gruzije iz dinastije Bagrationi, koji je vladao od 1027. do smrti.

Bio je sin kralja Giorgija I i Marijam od Vaspurakana, a od 1022. do 1025. je bio talac na bizantskom dvoru u Carigradu. Oca je formalno naslijedio nakon njegove smrti 1027. ali je prvih godina kao regent vladala njegova majka. Njegovu dugu vladavinu su obilježila nastojanja da učvrsti političko jedinstvo Gruzije, pri čemu je nailazio na žestok otpor lokalnih velmoža, a posebno suparničkog klana Liparitida. Također je nastojao sačuvati nezavisnost od Bizanta, ali se istovremeno morao nositi i sa sve jačim napadima Turaka Seldžuka pod Alp Arslanom.

## Izvori
1028.

__NOTOC__
Godina **1028.** (**[[rimske brojke|MXXVIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru.

## Događaji
* 14. 4. &ndash; Heinrich III, sin rimsko-njemačkog cara Konrada II, izabran za kralja Nijemaca.
* Kralj Sancho III od Navarre osvaja Kastilju.
* Dansko-engleski kralj Knut nakon ustanka lokalnih plemića i protjerivanja Olafa II, postaje novi kralj Norveške
* 12. 11. &ndash; Umirući car Konstantin VIII od Bizanta udaje svoju kćer Zoe za odabranog nasljednika Romana Argir.
* 15. 11. &ndash; Roman Argir postaje istočnorimski car pod imenom Roman III.

## Rođenja

## Smrti
* 5. 5. &ndash; Alfonso V, kralj Leóna i Galicije
* 15. 11. &ndash; Car Konstantin VIII od Bizanta (r. 960)
* Fujiwara no Michinaga, japanski regent (r. 966)

## Reference
Abad III

**Abad III** (*Muhammad Ibn Abbad Al Mutamid*, rođen 1040. godine, umro 1095.) je bio mavarski kralj u Sevilji iz dinastije Abadida. Vladao je od 1069. do 1091. godine. Na vlast je došao posle svoga oca Abada II. Abad III je bio veliki špansko-arapski pesnik. Upravljao je provincijom Algvare i vladao je Gvadalkivirom. Za vreme svoje vladavine uredio je grad Sevilju. Bio je zaštitnik i pokrovitelj muslimanskih pesnika. Pretrpeo je poraz u borbi sa marokanskim sultanom, posle čega je prognan u Maroko gde je i umro. Abad III je poslednji vladar iz dinastije Abadida. Deada Abada III je Abad I - osnivač dinastije Abadida.

## Povezano
* Abadidi

## Literatura
* *[[Mala enciklopedija prosveta]] - Opšta Enciklopedija (A-Lj). Izdavačko preduzeće „Prosveta“, Beograd 1959.*

## Reference

## Vanjske veze
Ernst od Austrije

**Ernest Hrabri** (1027 – 10. jun 1075) bio je Babenberg markgrof Austrije iz kuće Babenberg, koji je vladao od 1055. do smrti. Rodio se kao sin markgrofa Adalberta i Frozze Orseolo. Nakon što je naslijedio oca, širio je teritoriju Austrije, organizirajući kolonizaciju Waldviertela uz pomoć *[[ministerijal]]a* - künringerskih vitezova. Za vrijeme spora o investituri je stao na stranu cara Heinricha IV i vodio borbe protiv Saksonaca. Poginuo je u Prvoj bitci kod Langesalze. Bio je oženjen za Adelaide od Eilenburga (1040 – 26. januar 1071) i Swanhilde od Ungarnmarka. Naslijedio ga je sin Leopold.

## Izvori
* *The Royal Ancestry Bible, Royal Ancestors of 300 Colonial American Families Vol. 3* (chart 2180) by Michel L. Call
Saskatchewan (rijeka)

**Saskatchewan** (engleski: *Saskatchewan River*) je rijeka u Kanadi duga 550 (ili 1 939&nbsp;km  ako se računa njen najudaljeniji izvor Rijeka Bow u Albarti).

*Saskatchewan* zajedno sa Rijekom Nelson formira plovni put dug 2 575&nbsp;km koji se proteže od Hudsonovog zaljeva do kanadskih 
Stjenovitih planina na zapad. 
## Geografija
*Rijeka Saskatchewan* nastaje spajanjem rijeka Sjeverni Saskatchewan (1 287&nbsp;km) i Južni Saskatchewan (1 392&nbsp;km) 40&nbsp;km istočno od grada Prince Albert u kanadskoj provinciji Saskatchewan odatle teče 550&nbsp;km prema sjeveroistoku do svog uvira u Jezero Winnipeg.

*Rijeka Saskatchewan* ima porječje veliko oko 383 000 km², koje se proteže preko tri kanadske provincije Alberta, Saskatchewan i Manitoba. To je uglavnom prerijski kraj, koji je danas najveća kanadska žitnica. U prošlosti su traperi koristili *Saskatchewan* i njegove pritoke kao plovni put, da se prebace do šuma dalekog zapada u potrazi za krznašima. Danas se rijeka koristi kao energetski izvor, pa su na njoj podignute brojne hidoelektrane od kojih je najveća *Gardine*, sa svojim akomulacionim jezerom Diefenbaker, južno od grada Saskatoon (provincija Saskatchewan).
## Ime i historija otkrića
*Saskatchewan* na jeziku indijanaca Kri, znači **Brza rijeka**. Prvi Evropljanin koji je istažio njen tok bio je engleski trgovac krznima - Henry Kelsey 1690.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Saskatchewan River'' na portalu Encyclopædia Britannica
Winnipeg (jezero)

**Winnipeg** je veliko jezero na jugu Kanade u provinciji Manitoba, izvor rijeke Nelson.
## Geografija
*Jezero Winnipeg* nalazi se na jugu kanadske provincije Manitoba blizu granice sa Ontariom. Ono je ostatak prahistorijskog glacijalnog jezera Agassiz.*Jezero Winnipeg* dugo je oko 425&nbsp;km i zauzima površinu od 24 387 km², ali je uglavnom plitko, prosječna dubina iznosi 15 m, dok je najveća dubina 217 m. Jezero prima vode od tri glavne pritoke, rijeka; Saskatchewan, Winnipeg i Red, a njegove vode ističu rijekom Rijekom Nelson u Hudsonov zaljev.

Po *Winnipegu* ima nekoliko otoka, od kojih se po veličini se izdvajaju otoci Hecla, Deer i Black, na kojima je danas smješten Provincijski park Hecla, na površini od 862 km².

Zapadne obale jezera su uglavnom prekrivene gustim šumama, dok su južne obale poznate po pješčanim plažama. Jezero Vinipeg je bogato ribom koju lovi flota iz najvećeg naselja na njegovim obalama Gimli. Ono je i rekreaciona zona obližnjeg velikog grada Winnipeg, koji je udaljen 64&nbsp;km južnije.
## Ime
*Winnipeg* na jeziku indijanaca Kri, znači **Blatna (mutna) voda**.
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Winnipeg Lake'' na portalu Encyclopædia Britannica
Prince Albert, Saskatchewan

**Prince Albert** je grad u kanadskoj provinciji Saskatchewan od 35 129 stanovnika.
## Historija
Naselje *Prince Albert* osnovao je 1866. velečasni James Nisbet kao prezbiterijansku misionarsku stanicu, pored trgovine krznom, koja je osnovana puno ranije - 1776. Naselje je dobilo ime po mužu kraljice Viktorije princu Albertu. Naselje se razvilo 1900-ih kao centar drvno -prerađivačke industrije.
## Geografija
Grad leži na obali rijeke Sjeverni Saskatchewan, koja se odmah ispod grada (40&nbsp;km) spaja sa rijekom Južni Saskatchewan i formira rijeku Saskatchewan. *Prince Albert* je udaljen 142&nbsp;km sjeveroistočno od grada Saskatoon. 
## Privreda
Grad *Prince Albert* je centar rudarskog kraja u kom se kopa zlato i uran i eksploatira enormno šumsko bogatstvo sjeverne Kanade. U gradu postoji tvornica papira i celuloze, i tvornica ambalaže. 
## Izvori

## Vanjske veze
* ''Prince Albert'' na portalu Encyclopædia Britannica
Saskatoon

**Saskatoon** je najveći grad u kanadskoj provinciji Saskatchewan od 222 189 stanovnika.
## Historija
Naselje *Saskatoon* osnovano je 1883. sa namjerom da postane glavni grad buduće kolonije, ali to nikad nije postao. Velik poticaj razvoju grada bio je dolazak željeznice iz grada Regina 1890 koji leži 259&nbsp;km jugoistočno, od tad je grad naglo skočio brojem stanovnika, i razvio se kao trgovačko kulturni centar tog dijela Kanade.
## Geografija
Grad leži na obali rijeke Južni Saskatchewan.
Velika Hidroelektrana *Gardine*, sa svojim akomulacionim jezerom Diefenbaker, leži 100&nbsp;km južno od grada.
## Privreda, kultura i transport
*Saskatoon* je centar rudarskog kraja u kom se kopa potaša i uran ali i crpu velike količine nafte i plina.
U gradu postoji velika rafinerija nafte, ali i brojne druge tvornice kemijske, metalne, tekstilne i prehrambene industrije.

*Saskatoon* ima univerzitet koji je osnovan 1907. i velik broj koledža i brojne istraživalačke institucije. Grad ima simfonijski orkestar, brojne galerije i druge kulturne institucije.

Grad ima međunarodni aerodrom *John E. Diefenbaker International Airport*  (IATA kod: YXE, ICAO kod: CYXE)

## Značajne osobe
*Lynne Yelich

## Reference

## Vanjske veze
* ''Saskatoon'' na portalu Encyclopædia Britannica