open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bodensko jezero

**Bodensko jezero** (njem. *Bodensee*, en. *Lake Constance*, fr. *Lac de Constance*), 70-tak km dugo i do 15 km široko jezero ledenjačkog podrijetla u južnom predalpskom području. Nalazi se na tromeđi Njemačke (319 km²), Švicarske (168 km²) i Austrije. Leži na 395 m.n.v., ukupne je površine 539 km² i najveće dubine 252 m.

Na sjeverozapadu se grana na Überlinger jezero s otokom Mainauom i Untersee (Donje jezero) s otokom Reichenauom. Istočni dio jezera se naziva Obersee (Gornje jezero). Jezerom protječe rijeka Rajna, bogato je ribom i važno u vodoopskrbi. Blagotvorni utjecaj jezera na podneblje omogućava uzgoj voća i vinove loze, posebice na sjevernoj obali. Bodensko jezero je važno turističko i rekreacijsko područje, preko kojeg se ljeti preveze više od milijun putnika i turista. Tragovi naseljenosti potječu od mlađeg kamenog doba. Ujedno je i najveće jezero u njemačkom govornom području.

* ***Pritoke:***
** Rajna, Bregenzer Ach, Argen, Radolfzeller Aach, Steinach, Schussen, Goldach, Dornbirner Ach

* ***Gradovi na obali:***
*  **[[Nemačka|Njemačka]]:** Radolfzell, Konstanz, Überlingen, Meersburg, Friedrichshafen, Lindau
*  **[[Austrija]]:** Bregenz
*  **[[Švajcarska|Švicarska]]:** Rorschach, Arbon, Romanshorn, Kreuzlingen

* ***Površina:*** 536 km² (od toga: Obersee: 473 km² Untersee 63 km²)
* ***Najveća dubina:*** 254 m
* ***Prosječna dubina:*** 90 m
* ***[[Nadmorska visina]]:*** 395,23 m
* ***Najveća dužina:*** 63 km
* ***Najveća širina:*** 14 km
* ***Dužina obale:*** 273 km, od toga:
*  **[[nemačka|u Njemačkoj]]:** 173 km (Baden-Württemberg: 155 km i Bavarska: 18 km)
*  **[[švajcarska|u Švicarskoj]]:** 72 km (Kanton Thurgau i Kanton St. Gallen)
*  **[[Austrija|u Austriji]]:** 28 km (Vorarlberg)

## Vanjske veze

* Bodensko jezero Online
* Informacije o brodskim linijama
Fedar

**Fajdar** - *Julius Phaedrus* (oko 30. pne. — 44. ne.), pisac basni, iz Trakije, Avgustov oslobođenik; rano došao u Italiju i naučio latinski i grčki; kasnije prognan.

## Dela
* *Fabulae Aesopiae* (Ezopove basne).
14. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **14. pne.** bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Krasa i Lentula** ili, rjeđe, **godina 740. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 14. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.



== Događaji ==

* Rimski vojskovođa [[Nero Claudius Drusus|Neron Klaudije Druz]] utvrđuje logor po imenu ***Augusta Vangionum***, od koga će nastati suvremeni grad [[Worms]].
* [[Caesar Augustus|August]] od drevnog grada [[Bejrut|Birot]] gradi [[kolonija (Rim)|koloniju]] po imenu ***Colonia Julia Augusta Felix Berytus**''.
* zima – U Berit se, kao dio garnizona koji čuva Siriju, naseljavaju legionari Legio X Fretensis.

## Rođenja
* Agripina Starija, kćer Marka Vipsanija Agripe i Julije Starije (približni datum) (u. 33. n.e.)
* Klaudija Pulhra, kćer Emilija Lepida Paula i Klaudije Marcele Mlađe (u. 26. n.e.)
* Ma Yuan, kineski general u službi dinastije Han (u. 49 n.e.)

## Smrti
*
Worms

**Worms** je grad u Njemačkoj, u saveznoj pokrajini Porajnju i Falačkoj. Leži na obalama rijeke Rajne. Krajem 2007. u gradu je živjelo 82.290 stanovnika.

Grad su osnovali Kelti i jedan je od najstarijih gradova u Nemačkoj. Oni su ga zvali *Borbetomagus*.

Vorms je čuven po tome što se često pominje u Pesmi o Nibelunzima i po svojoj katedrali. Katedrala je od 1981. na UNESKO listi Svetske baštine.

## Galerija

Datoteka:Wormser_Dom_Seitenansicht.jpg|Katedrala u Wormsu
Datoteka:Wormser_Wasserturm.jpg|Vodeni toranj
Datoteka:Nibelungenmuseum_Worms.jpg|Muzej Nibelunga
Datoteka:Worms Nibelungenbrücke 2005-05-27b.jpg|Most Nibelunga
Datoteka:Martinskirche Worms Portal.jpg|Crkva Sv. Martina
Datoteka:Jewish cemetery Worms.jpg|Židovsko groblje


## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Službena stranica  
* Povijest grada  
* Vodič i fotografije
Klaudija Pulhra

**Klaudija Pulhra** (Claudia Pulchra) je ime nekoliko rimskih plemkinja koje su pripadale porodici Klaudijevaca. To su:
* Claudia Pulchra, supruga Tiberija Grakha
* tri kćeri pretora Apija Klaudija Pulhera:
** Klaudija Prima
** Klaudija Sekunda
** Klodija
* kćeri konzula Apija Klaudija Pulhera:
** Klaudija Pulhra Starija (prva supruga Marka Junija Bruta);
** Klaudija Pulhra Mlađa (supruga Gneja Pompeja)

## Pranećaka Augusta
**Klaudija Pulhra** (*Claudia Pulchra*, *PIR<sup>2</sup>* C 1116, 14. pne. - 26. n.e.), kćer Klaudije Marcele Mlađe i Klaudija Pulhera. Bila je udana za Publija Kvinkcilija Vara. Bila je dobra prijateljica Agripine Starije. Iz Rima ju je dao protjerati Sejan.

## Vanjske veze
* An interpretation of her fate as resulting from the political conflict within the Julio-Claudian dynasty
Agripina Starija

**Vipsanija Agripina** (*Vipsania Agrippina*), poznatija kao **Agripina Starija** (*Agrippina Major*, klasični latinski: AGRIPPINA•GERMANICI, 14. pne. – 18. oktobar 33. n.e.) bila je rimska plemkinja iz Julijevsko-Klaudijevske dinastije, poznata kao unuka cara Augusta, te majka cara Kaligule i baka cara Nerona.

## Reference

### Antički izvori
* Suetonius, *De vita Casearum* - On the Life of the Caesars - *Augustus*, *Tiberius iii.52.3, 53* and *Caligula iv.23.1*
* Tacitus, Anali

### Sekundarni izvori
* Robin Seager, Tiberius, London (Eyre Methuen) 1972
*  (ed.), *Prosopographia Imperii Romani*, 3 vol., Berlin, 1897-1898. (PIR1)
* Microsoft Encarta Encyclopaedia 2002
* http://www.roman-emperors.org/aggiei.htm
Ma Yuan (dinastija Han)

:*Za ostale upotrebe, v. [[Ma Yuan]]*.
**Ma Yuan** (; ) (14. pne. – 49) bio je kineski general koji je služio Istočnoj dinastiji Han. Ma Teng i Ma Chao iz perioda Tri kraljevstva su bili njegovi potomci.

Pomogao je caru Guangwuu da ujedini carstvo te vodio pohode protiv Vijetnamaca, ugušivši pobunu Trưng Trắc (tradicionalni kineski: 徵側; Zheng Ce) i njene sestre Trưng Nhị (tradiocionalni kineski: 徵貳; Zheng Er)) te plemena Wulin (današnji istočni Guizhou i sjeverozapadni Hunan). Godine 49. se razbolio za vrijeme pohoda na današnji Hunan te umro. Prije toga je caru pomogao poraziti velmožu Wei Xiaoa (隗囂), koji je vladao područjem istočnog Gansua.
Biševo

**Biševo** ( tal. *Busi* ) je otok u Jadranskom moru nedaleko Visa, poznat po svojoj Modroj špilji, malom plavcu i pješčanim plažama. Površina mu iznosi oko 6 km2, a nalazi se 5&nbsp;km jugozapadno od gradića Komiže, s kojim je tijekom čitave godine povezan brodskom linijom (prugom).

Po popisu iz 2001. godine otok ima 19 stalnih stanovnika, od kojih je 8 starije od 65 godina. Još 1961. je na Biševu bilo 114 stanovnika ( prije Drugog svjetskog rata preko 200), koji su se preselili uglavnom u Komižu. Mnogi su i dalje ostali vezani za svoj otok na kojem obrađuju vinograde i maslinike, a ljeti uglavnom i borave na njemu.

## Reference

## Vanjske veze
Biševo (razvrstavanje)

**Biševo** može označavati:
* Biševo, hrvatski otok u Jadranskom moru nedaleko Visa
* Biševo (Rožaje), naselje u općini Rožaje, Crna Gora
13. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **13. pne.** bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Nerona i Vara** ili, rjeđe, **godina 741. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 13. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.





== Događaji ==

* [[Tiberije|Tiberije Klaudije Neron]] (budući car) i [[Publius Quinctilius Varus|Publije Kvinkcilije Var]] služe kao [[rimski konzul]]i. 
* Rimski vojskovođa [[Nero Claudius Drusus|Neron Klaudije Druz]] u Germaniji gradi utvrđeni [[castrum|logor]] *Monguntiacum'', od koga će nastati suvremeni grad Mainz.
* Druz je imenovan guvernerom Galije te mobilizira vojsku kako bi odbacio Germane na drugu stranu Rajne. Tokom pohoda prodire na Sjeverno more i plaća danak Frizijcima.
* Po narudžbi rimskog Senata se počinje graditi Ara Pacis Augustae ("Oltar Augustovog mira"), kojim se obilježava Augustov trijumfalni povratak iz Hispanije i Galije.

## Rođenja
* Druz Julije Cezar, sin Tiberija Klaudija Nerona i Vipsanije Agripine (u. 23. n.e.)
* Livila, kćer Nerona Klaudija Druza i Antonije Mlađe (u. 31. n.e.)

## Smrti
* Emilije Lepid Paul, član Rimskog Senata
* Marko Emilije Lepid, trijumvir (r. cca. 90. pne.)
Publije Kvintilije Var

**Publije Kvintilije Var** (*Publius Quinctilius Varus*, Cremona, 46. pne. - Germanija, 9. n.e.) bio je rimski političar i vojskovođa u službi cara Augusta, najpoznatiji po tome što je, boreći se protiv Germana i njihovog vođe Arminija, izgubio tri rimske legije i vlastiti život u bitci u Teutoburškoj šumi.

## Vanjske veze

* Varusbattle in Netherland
* Livius.org: Publius Quinctilius Varus
* Discussion on the meaning of the "VAR" countermark
Ara Pacis

****Ara Pacis** Augustae** (lat. Oltar veličanstvenog mira) je monumentalni oltar koji je napravljen po naredbi senata, od 13. pne. - 9. g., kako bi se proslavio Augustov pobjednički povratak iz Galije i Španjolske.

Na reljefima koji ispunjavaju cijelu površinu kvadratnog svetišta prikazana je carska obitelj sa simbolima vjerske pobožnosti i plodonosne zemljoradnje. Oltarni ukrasi naglašavaju Augustovu važnost u održavanju mira i blagostanja u Rimu, "Pax Romana" ili stogodišnji mir.

Ovaj zavjetni objekt najšire izražava carsku koncepciju portreta. Na licima iz **svečanog mimohoda** prevladava realistični naglasak bez insistiranja na pojedinostima, samo jednostavan ritam nabora koji su pokrenuti svečanim hodom.

## Poveznice
* Rim
* Umjetnost starog Rima
* Rimsko Carstvo

## Izvori

## Vanjske veze

* Samuel Ball Platner, ''Topografski rječnik starog Rima'': Ara Pacis (engleski).
*  Službena web stranica Ara Pacis muzeja na engleskom.
* Nekoliko stranica s fotografijama.
* Članak iz New York Times, 25. rujna 2006., "Nagovještaj modenrizma u starom Rimu", Nicolai Ouroussoff.
* ''Opis s Richardmeier.com'': Ara Pacis. 
* Ara Pacis Museum.com
Antonija Mlađa

**Antonija Mlađa** (*Antonia Minor* *PIR<sup>2</sup>* A 885), također poznata i kao **Antonija** (31. januar 36. pne. - septembar/oktobar 37. n.e.) bila je rimska plemkinja koja je pripadala Julijevsko-Klaudijevskoj dinastiji. Bila je kćer Marka Antonija i Oktavije Mlađe, odnosno nećaka prvog cara Augusta.

Godine 16. pne. se udala za Nerona Klaudija Druza kome će roditi troje djece - sina Germanika, kćer Livilu i budućeg cara Klaudija.

Antonija se pojavljuje kao jedan od likova u romanu *[[I, Claudius|Ja, Klaudije]]* Roberta Gravesa, a u po njemu snimljenoj TV-seriji ju je tumačila Margaret Tyzack.
Laguna

**Laguna** je plitko područje slane ili bočatne vode (voda koja u sebi sadrži više soli nego obična slatka voda, a manje soli nego što je ima morska voda; nastaje miješanjem morske i riječne vode) uz morsku obalu koje je u manjoj ili većoj mjeri zatvoreno. Obično je odijeljena od otvorenog mora sa niskim pješčanim ostrvima (lido) ili koralnim prevlakama. Lagune se obično nalaze uz niske pješčane morske obale, posebno na ušćima rijeka u more.

Lagunama se isto nazivaju i kanali između kopna i koralnih grebena, i vode u atolima (vrsta ostrva).

Poznate su lagune na obali Venecijanskog zaliva, Baltičkog mora, Crnog mora i Meksičkog zaliva.

Riječ laguna se počela koristiti u engleskom jeziku 1769. godine, i odnosila se na Venecijansku lagunu (porijeklo riječi je iz Latinskog jezika, lacuna - prazan prostor). U španskom jeziku riječ laguna se koristi za pojam jezera poput Laguna Catemaco (Bos. Jezero Catemaco).

## Primjeri laguna
* Venecijanska laguna
* Mar Menor
* Karavasta
* Laguna dos Patoz
Biševo (Rožaje)

**Biševo** je naselje u opštini Rožaje u Crnoj Gori. Prema popisu iz 2003. bilo je 380 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 437 stanovnika).

## Demografija
U naselju Biševo živi 259 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 29,0 godina (27,9 kod muškaraca i 30,3 kod žena). U naselju ima 69 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 5,51.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Bošnjacima (prema popisu iz 2003. godine).

## Reference

## Vanjske veze
* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Venecijanska laguna

**Venecijanska laguna** (talijanski: *Laguna Veneta*) je zatvoreni zaljev u venecijanskom zaljevu u Jadranskom moru u kojem se nalazi grad Venecija.

## Hidrografija
Venecijanska laguna proteže se od rijeke Sile na sjeveru do rijeke Brente na jugu, ima površinu od oko 550&nbsp;km ². Od toga je oko 8% tvrdo i suho tlo, u to je uključena i Venecija i mnoštvo manjih otočića. Oko 11% površine je trajno pokriveno otvorenim vodama, i kanalima, dok se oko 80% površine sastoji se od blatnih pličina i slatina. Laguna je najveća močvara u Sredozemlju.

Laguna je povezana s Jadranskim morem s tri ulaza: kod otoka Lido di Venezia (ulaz u Mestre i Veneciju), kod luke *Malamocco* i kod grada Chioggie. Laguna ima visoke oscilacije u razini vode, najekstremnije su za proljetnih plima poznatih kao *Acqua Alta* (talijanski: *visoka voda*), koje redovito poplave veći dio Venecije.

Venecijanska laguna je najveći ostatak jednog puno većeg sustava laguna i riječnih estuarija koji se je u doba Rima prostirao od Ravenne na jugu, do Trsta na sjeveru. U V st. i VI st. na otoke u laguni je zbog sigurnosti bježalo romanizirano stanovništvo sjeverne Italije, pred provalama barbarskih naroda. Kasnije su u zaštiti lagune, uspjeli stvoriti moćnu Mletačku republiku. 

Laguna je geološki nastala negdje oko 7 000. - 6 000. godina pne. godina, kada je naglo topljenje leda poplavilo ravne obale gornjeg Jadrana. Taloženje riječnih sedimenata nadoknadilo je potapanje obale, a uzduž čitave morske obale oko ušća rijeke Po svi zaljevi i lagune, postupno su dobili pješčane sprudove prema otvorenom moru.

Današnja laguna je rezultat velikih ljudskih intervencija. U 15. i 16. stoljeću, Mlečani su počeli sa velikim meliracionim radovima da spriječe pretvaranje lagune u močvaru, time su spriječili prirodnu evoluciju lagune. Crpljenje pitke vode za Venecijanski vodovod iz velikog podzemnog jezera slatke vode ispod Venecije od 19. stoljeća ubrzalo je potonuće grada Venecije u vode lagune.

## Upravna podjela
Teritorij Venecijanske lagune nalazi se gotovo u cijelosti unutar provincije Venecije i podijeljen je uglavnom između gradova: Venecija, Chioggia i Cavallino-Treporti , manji dijelovi pripadaju gradovima: Jesolo, Quarto d'Altino, Mira, Campagna Lupia. 
Nadležnost nad vodama u Laguni imaju Lučke kapetanije u Veneciji i Chioggi i Talijanski magistrat za vode.

## Otoci lagune
Izvorno mnogi otoci u laguni bili su močvarni, i nepogodni za ljudsko stanovanje, ali su postupno odvodnjom i kanaliziranjem voda, isušeni i kasnije naseljeni. Mnogi manji otoci u laguni su potpuno umjetni.

### Utvrđeni otoci
* Campalto
* Buel del Lovo 
* Tessera
* Carbonera 
* Campana o Podo
* Ex Poveglia
* Trezze
* Fisolo

### Nestali otoci
* Ammiana
* Costanziaco
* San Marco in Boccalama
* Vigilia

## Reference

## Vanjske veze

* Atlas lagune , 
* SIL - Sistema Informativo della Laguna di Venezia 
* Informacije o laguni  
* MILVA - Interaktivna karta Venecijanske lagune
Venecijanski zaljev

**Venecijanski zaljev** (talijanski: *Golfo di Venezia*) je zaljev u sjevernom dijelu Jadranskog mora, od delte rijeke Po (Italija) do obale Istre (Hrvatska), dug 95&nbsp;km, i dubok do 34 m; slanoća do 35 %.

Dijeli se na zapadni dio Venecijanskog zaljeva, u užem smislu Venecijanska laguna (*Laguna Veneta*), a na sjeveroistoku se nalazi Tršćanski zaljev.

U zaljev se ulijevaju rijeke Po, Adige, Piave, Brenta, Tagliamento, Soča (*Isonzo*) i Timava (*Reka*). Obala je slabo razvedena i pretežno niska i pješćana, uz koju se razvila turistička središta *Lido di lesolo*, Lido di Venezia, *Bibione*, *Lignano* i dr.

Zapadne obale zaljeva (sve do Trsta) okružuju močvare i lagune, a sjeveroistočna obala je strma (vapnenac). Na obalama se nalazi nekoliko važnih luka i gradova: Venecija, Trst, Pula, Rovinj.

Porast značenja Mletačke republike kao pomorske sile u srednjovjekovnom razdoblju pridonijelo je porastu važnosti zaljeva kao važne trgovačke rute.

Ekološki, to je jedan od najugroženijih dijelova Jadranskog mora jer rijeke Po i Adige sa sobom donose otpadne vode iz industrijski najrazvijenijeg dijela Italije.

## Vanjske veze

* Protupoplavni sustav u Veneciji
Zaliv

**Zaljev** ili **zaliv**, naziv za vodenu površinu koja prodire u kopno i njime je okružena s tri strane. Veličina zaljeva može biti od više metara, pa do više stotina kilometara širine ili pružanja u kopno, a u njemu mogu biti otoci, otočne skupine, poluotoci, otočići ili hridi.

Porijeklo zaljeva može biti promjena razine mora ili jezera, kretanje kontinentalnih ploča, spuštanje ledenjaka, utonuće estuarija. Zaljevi koji su nastali kao posljedica otapanja i spuštanja glečera prema moru nazivaju se fjordovi.

## Vanjske veze
Livila

:*Za istoimenu sestru cara [[Kaligula|Kaligule]] v. [[Julija Livila|Julia Livilla]].*

**Klaudija Livija Julija** (*Claudia) Livia Julia*, klasični latinski: LIVIA•IVLIA), poznatija po porodičnom nadimku **Livila** (*Livilla*, *"mala Livija"*, cca. 13. pne. – 31. n.e.) bila je rimska plemkinja rodom iz Julijevsko-Klaudijevske dinastije, najpoznatija po tome što je po nagovoru ljubavnika Sejana dala ubiti svog muža Druza Mlađeg.

## U popularnoj kulturi
U britanskoj TV-seriji The Caesars njen lik je tumačila Suzan Farmer. U BBC-jevoj seriji *[[I, Claudius (TV serija)|I, Claudius]]* njen lik je tumačila Patricia Quinn. U TV-seriji *[[A.D. (TV serija)|A.D.]]* njen lik je tumačila Susan Sarandon.

## Napomene
Druz Julije Cezar

**Neron Klaudije Druz** (*Nero Claudius Drusus*), kasnije poznat kao **Druz Julije Cezar** (*Drusus Julius Caesar*; 13. pne. - 14. septembar 23. n.e.) bio je rimski aristokrat i pripadnik Julijevsko-Klaudijevske dinastije. Bio je sin rimskog cara Tiberije i njegove prve supruge Vipsanije Agripine.

Godine 4. se oženio za svoju rođaku Livilu, s kojom je imao troje djece.

Antički izvori ga opisuju kao osobu prijeke naravi, koja je jednom prilikom došla u fizički sukob sa Sejanom, moćnim komandantom pretorijanaca. Sejan se uplašio da bi zbog toga mogao stradati kada Druz postane novi car. Zato je, prema navodima antičkih historičara, zaveo Livilu i nagovorio je da otruje muža. Livila je nakon Sejanovog pada zbog toga predana majci Antoniji koja ju je dala živu zazidati i izgladnjeti na smrt.

## Vanjske veze
Pravoslavlje i homoseksualnost

Pravoslavna crkva smatra da je seksualnost kako je mi poznajemo, deo sveta nakon pada. U pravoslavnoj teologiji i monaštvo i brak su putevi spasenja. Celibat je idealni put, oličen u monaštvu, dok je brak blagoslovena zajednica prave ljubavi između muškarca i žene. Homoseksualnost se smatra grehom. Neki članovi pravoslavnih crkava su uzeli aktivnu ulogu u promovisanju negativnih stavova prema gejevim i lezbejkama, a nekoliko visokih crkvenih predstavnika su oštro osudili homoseksualnost. Bivši poglavar Grčke crkve, arhiepiskop Kristodulos Atinski je opisao homoseksualnost kao "hendikep".

Pravoslavne crkve prihvataju osobe sa "homoseksualnim osećanjima", ali ih podstiču na prevazilaženje ovih osećanja i odbijaju pričest osobama koje žele da opravdaju svoje homoseksualno ponašanje.

Za razliku od vernika ostalih hrišćanskih denominacija, aktivizam je manje prisutan u pravoslavnim grupama. Godine 1980. u Los Angelesu je osnovana grupa Axios, koja okuplja LGBT pravoslavne vernike i vernice u SAD.

Premda postoji nekoliko izolovanih slučajeva blagosiljanja istopolnih zajednica, nijedna pravoslavna crkva ne priznaje istopolne zajednice.
Ukrina

**Ukrina** je reka u zapadnom dijelu Republike Srpske, BiH, desna pritoka reke Save, u koju se uliva 3 km severno od naselja Koraće, odnosno 10 km jugozapadno od Broda. Nastaje od Velike i Male Ukrine. Dužina toka Ukrine od izvora Velike Ukrine (Lukavac) je 119,3 km, a površina sliva 1.515,4 -{km}-².
Ola Salo

**Ola Salo** (rođen kao *Rolf *'Ola** Anders **Svensson**' 19. II. 1977. u Avesti, Švedska) švedski je rok-pjevač koji nastupa u švedskom *[[glam rock]]*-bendu The Ark.

Dana 10. III. 2007. Ola Salo i njegov bend pobijedili su na festivalu Melodifestivalen 2007. Na osnovu toga predstavljali su Švedsku na Pjesmi Eurovizije s pjesmom *"The Worrying Kind"* te osvojili 51 bod i 18. mjesto.

Salo se deklarirao kao biseksualac.

## Izvori
12. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **12. pne.** bila je redovna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Mesale i Kvirina** ili, rjeđe, **godina 742. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 12. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.





== Događaji ==

* [[Marcus Valerius Messalla Appianus|Marko Valerije Mesala Apijan]] i [[Quirinius|Publije Sulpicije Kvirinije]] služe kao [[rimski konzul]]i.
* [[Tiberije|Tiberije Klaudije Neron]] je poslan u [[Pannonia|Panoniju]] kako bi suzbio ustanak [[Dalmati|Dalmata]].
* Rimski [[rimska legija|garnizoni]] smješteni u današnjem [[Xanten]]u, [[Köln]]u i [[Mainz]]u radi pohoda preko [[Rajna|Rajni]].
* Prvo spominjanje grada *Argentoratum'', danas poznatog kao Strasbourg.
* Car August preuzima titulu Pontifex Maximus.
* Kralj Azes II umire, čime prestaje vladavina Indo-Skita, a koje će zamijeniti Kušani, jedno od pet Yuezhi plemena koje žive u Baktriji te prodrijeti u Indiju da stvore Kušansko Carstvo.
* Zamijećena Halleyeva kometa.

## Rođenja
* Marko Valerije Mesala Barbat, član rimskog Senata (u. cca. 20/21. n.e.)
* Marko Vipsanije Agripa Postum, sin Julije Starije i unuk cara Augusta (u. 14. n.e.)

## Smrti
* Marko Vipsanije Agripa, rimski vojskovođa i državnik (r. cca. 63. pne.)
* Propercije, rimski pjesnik (r. cca. 50–45. pne.)
Marko Valerije Mesala Apijan

**Marko Valerije Mesala Apijan** (Marcus Valerius Messala Appianus, ? - cca. 10. pne.) bio je rimski političar i velikodostojnik iz vremena ranog Carstva. O njegovom životu se zna vrlo malo, osim da je bio konzul godine 12. pne. te bio oženjen za Klaudiju Marcelu Mlađu, postavši na taj način članom carske porodice. U tom braku je imao kćer Klaudiju Pulhru i sina Marka Valerija Mesalu Barbata, oca carice Mesaline.

## Fusnote

## Literatura
* Syme, Ronald; *Augustan Aristocracy* (Oxford University Press, 1989)
Xanten

**Ksanten** () je grad u njemačkoj saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija. Jedno je od 12 opštinskih središta okruga Vezel. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 21.531 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 5170052, *[[NUTS]]* (DEA1F) i *[[UN/LOCODE|LOCODE]]* (DE XTE) kod.

## Geografski i demografski podaci

Ksanten se nalazi u saveznoj državi Severna Rajna-Vestfalija u okrugu Vezel. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 22 metra. Površina opštine iznosi 72,4&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 21.531 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 297 stanovnika/km².

## Međunarodna saradnja




## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine 
* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn  - Informacioni sistem gradova, opština i okruga.
Ksanten

Termin **Ksanten** ima više značenja.

* Ksanten (grad) u Nemačkoj
* Ksanten (molekul), heterociklično jedinjenje
Argentoratum

**Argentoratum** je bilo antičko naselje na Rajni od koga je nastao suvremeni grad Strasbourg. Iako se vjeruje da je postojao kao keltsko naselje, kao godina njegovog osnivanja se navodi 12. pne. kada je rimski vojskovođa Neron Klaudije Druz na njegovom mjestu osnovao vojni logor nazvavši ga Argentoratum. Vjeruje se da je pod rimskom vlašću bio uništavan i podizan šest puta. Godine 357. se kod njega vodila bitka kod Argentoratuma u kojoj je rimski car Julijan Apostata pobijedio Alemane. Početkom 5. vijeka Alemani su zauzeli današnji Alsace, i otada se Argentoratum spominje kao Stratisburgum.

## Vanjske veze

* www.argentoratum.com 
* Histoire de Strasbourg : quand Strasbourg était Argentorate 
* Argentorate, Strasbourg, by Jean-Jacques Hatt
Ateleta

**Ateleta** je italijanski gradić i općina od 1135 stanovnika u provinciji L'Aquili u Abruzzu.

## Geografija
Ateleta se nalazi na Apeninima, na nadmorskoj visini od 763 m.

## Vanjske veze

* Comune Ateleta
Azes II

**Azes II** (? - 12. pne.) bio je indo-skitski kralj koji je vladao u sjevernoj Indija|Indiji između 35. pne. i 12. pne. Nakon njegove smrti je vladavina Indo-Skita u sjeverozapadnoj Indiji prestala nakon što je iz Baktrije provalilo Yuezhi pleme poznato kao Kušani i osnovalo Kušansko Carstvo.

## Reference

* "The Shape of Ancient Thought. Comparative studies in Greek and Indian Philosophies" by Thomas McEvilley (Allworth Press and the School of Visual Arts, 2002) 
* "The Greeks in Bactria and India", W.W. Tarn, Cambridge University Press.
Kušanska Monarhija

**Kušansko Carstvo** je bila drevna država formirana na teritoriju antičke Baktrije na obalama Amu Darje, odnosno teritorijama današnjeg sjevernog Afganistana, te južnog Tadžikistana i Uzbekistana. U 1. i 2. vijeku su Kušani prodrli na sjeverni dio Indijskog podkontineta sve do Sakete i Sarnatha kraj Varanasija (Benares) gdje natpisi iz 127. n.e. spominju najpoznatijeg kušanskog vladara Kanišku.

Kušani su predstavljali jedan od ogranaka Yuezhi plemenskog saveza, te su održavali diplomatske kontakte s Rimom, Perzijom i Kinom dinastije Han. Iako su unutar njegovih granica napravljena brojna umjetnička i književna djela, jedini tekstovi o Kušanima potječu od drugih naroda koji su im bili suvremenici, pogotovo Kineza. Carstvo je oslabilo u 3. vijeku te palo pod vlast Sasanida i Gupta.

## Reference

## Vanjske veze

* Metropolitan Museum capsule history
* New documents help fix controversial Kushan dating
* Antique Indian Coins
* Brief Guide to Kushan History 
* Article on Kushana Art
* The CoinIndia Online Catalogue of Kushan Coins
Marko Valerije Mesala Barbat

**Marko Valerije Mesala Barbat** (*Marcus Valerius Messala Barbatus*, 12/11. pne. - 20/21. n.e.) bio je rimski političar i velikodostojnik iz vremena ranog Carstva. Bio je sin carskog konzula Marka Valerija Mesale Mesalina i Klaudije Marcele Mlađe. Godine 20. je služio kao konzul. Bio je oženjen za Domiciju Lepidu s kojom je imao dvoje djece - Marka Valerija Mesalu Korvina i buduću caricu Valeriju Mesalinu.

## Vanjske veze
* Slika statiue.
Vitorog

**Vitorog** je planina u Bosni i Hercegovini u entitetu Republika Srpska koja ulazi u sastav Dinarskog planinskog sistema. Nalazi se na području opštine Šipovo, na granici prema Federaciji BiH. Od Šipova udaljena je oko 30 -{km}-. Najviši vrh Vitoroga se nalazi na visini od 1906 -{m}-.

Na vrhu Vitoroga susreću se kontinentalna i sredozemna klima. Vrh Vitoroga je rakrsnica između opština Šipovo, Glamoč i Kupres. Ova planina sadrži veliko bogatstvo flore i faune (mrki medvjed, vuk i divlja svinja, kao i rijetke vrste ptica poput velikog tetrijeba). Na vrhu se nalazi podzemni objekat, koji je izgradila bivša Jugoslovenska narodna armija. Danas objekat koristi sportsko-planinarsko društvo "Vitorog" iz Šipova.

Skrivena u Vitorogu nalazi se Vaganska pećina.........
Đoko Vještica

**Đorđe - Đoko Vještica** (Otrić kod Gračaca, 9. V. 1939. - Beograd, 18. XI. 2008), srpski novinar.

## Novinska karijera
Novinarsku karijeru počeo je u listu "Borba". Od 1971. godine radio je u Studiju B i jedan je od osnivača te radio-stanice. Mnogi ga pamte kao urednika i voditelja radio-emisije "Beogradske razglednice".

## Nagrade
Dobitnik je mnogih nagrada i priznanja, među kojima i nagrada "Svetozar Marković", a 2005. godine Udruženje novinara Srbije dodijelilo mu je nagradu za životno delo.

Na inicijativu Đoke Vještice 1988. godine održan je prvi „Beogradski maraton“

## Izvori
* Sahranjen Đoko Vještica. "Večernje novosti", 21. novembar 2008. Pristupljeno 21.11.2008.
* Laku noć vam želi Đoko Vještica  "Politika", 22. novembar 2008. Pristupljeno 24.11.2008.
Agripa Postum

**Marko Vipsanije Postum Agripa** (*Marcus Vipsanius Postumus Agrippa*), također poznat i kao **Agripa Postum** ili **Postum Agripa** (26. januar 12. pne. - 20. august 14. n.e.) bio je rimski aristokrat iz vremena ranog Carstva i član Julijevsko-Klaudijevske dinastije.

Agripa se rodio kao treći sin rimskog državnika Agripe i Julije, kćeri-jedinice cara Augusta. Godine 17. pne. August je njegova dva starija brata - Lucija i Gaja - formalno usvojio i tako ih učinio svojim prezumptivnim nasljednicima. Postum nije usvojen, jer je August htio da se očuva loza njegovog prijatelja Agripe.

Međutim, kada su početkom 1. vijeka n.e. oba brata umrla, August je usvojio te tako prezumptivnim nasljednicima učinio Postuma i njegovog očuha Tiberija. Između njih dvojice je nastalo oštro suparništvo, pri čemu Postumu od pomoći nije bila od pomoći prijeka narav i sklonost nasilju o kojoj govore neki antički izvori.

Godine 9. Postum se našao upleten u zavjeru svoje sestre protiv Augusta pa je uhapšen i prognan na otok Planaziju, čime je Tiberije postao jedini nasljednik. Godine 14. je neposredno pred Augustovu smrt ili neposredno nakon nje pogubljen. Nikada nije utvrđeno tko je dao naređenje za pogubljenje, od koga se Tiberije javno distancirao.

Godine 16. se u Rimu pojavio rob po imenu Klement koji je za sebe tvrdio da je Postum. Prije nego što je uhvaćen i pogubljen stekao je veliki broj sljedbenika.

Postum je sa simpatijama prikazan u romanu *[[I, Claudius|Ja, Klaudije]]* Roberta Gravesa, koji, između ostalog, sugerira da se August u posljednji trenutak predomislio i htio rehabilitirati Postuma, ali ga je u tome spriječila zavjera Tiberija i Livije. Roman također sugerira da je Klement stvarno bio Postum. Taj detalj, međutim, nije ušao u scenarij istoimene TV-serije, gdje je njegov lik tumačio John Castle.

## Reference
11. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **11. pne.** je bila redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Tuberona i Maksima** ili, rjeđe, **godina 743. ''[[Ab urbe condita]]***. Oznaka 11. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.





== Događaji ==

* [[Quintus Aelius Tubero|Kvint Elije Tuberon]] i [[Paullus Fabius Maximus|Paul Fabije Maksim]] služe kao [[rimski konzul]]i.
* [[Bitka na rijeci Lupiji]] u kojoj [[Rimsko Carstvo|rimske]] snage pod [[Caesar Augustus|Augustovim]] posinkom [[Nero Claudius Drusus|Neronom Klaudijem Druzom]] odnose pobjedu nad [[Germanija|germanskim]] plemenima.
* Druz uz blizini [[Rajna|Rajne]] gradi [[castra|vojni logor]] *Castellum Bonna'' od koga će kasnije nastati kamena tvrđava.

## Rođenja
*

## Smrti
* Oktavija Mlađa, sestra rimskog cara Augusta (r. 69. pne.)
Kvint Elije Tuberon

**Kvint Elije Tuberon** (*Quintus Aelius Tubero*, kraj 1. vijeka pne.) bio je rimski političar i velikodostojnik iz vremena ranog Carstva. Godine 11. pne., za vrijeme vladavine prvog cara Augusta, služio je kao konzul.

Dio historičara vjeruje da je bio djed Elije Petine, druge supruge cara Klaudija, a preko usvajanja i pretorijanskog komandanta Sejana.
Paul Fabije Maksim

**Paul Fabije Maksim** (*Paullus Fabius Maximus*, cca. 45. pne. - iza 14. n.e.) bio je rimski političar i velikodostojnik iz vremena ranog Carstva, poznat kao bliski suradnik i prijatelj cara Augusta.

## Vanjske veze
* Tacitus, ''Annals'', Book 1, Chapter 5, English translation
* Coins of Paullus Fabius Maximus
Eino Leino

**Eino Leino** (pravo ime: **Armas Eino Leopold Lönnbohm**; Paltamo, 6. VII. 1878. - Tuusula, 10. I. 1926), finski književnik.

Bio je pjesnik, romanopisac i dramatičar. U baladama i poemama inspirirao se spjevom "Kalevala", a za drame je uzimao teme iz antike, Biblije, istočnih priča i suvremenog života.

Plodan je i kao prevodilac (Dante, Goethe, Racine...). U književnosti je romantičar, u politici liberal i nacionalist, a ubraja se u klasike finske književnosti. Majstor je dotjeranog i izražajnog jezika te je jedan od najvećih finskih pisaca.

## Djela (izbor)
* "Helkine pjesme", 
* "Zimska noć", 
* "Zvjezdani vrt", 
* "Slikovnica mojega života".
Bitka na rijeci Lupiji

**Bitka na rijeci Lupiji** (današnja Lippe) se odigrala godine 11. pne. između rimskih snaga pod Neronom Klaudijem Druzom na jednoj, i germanskog plemena Sikambri s druge strane. Završila je rimskom pobjedom, a nakon čega je dio zarobljenih Sikambra preseljen na lijevu obalu Rajne.

## Napomene
Germanija

**Germanija** (*Germania*) je latinski egzonim, odnosno naziv kojim su Rimljani označavali teritorije na kome su u antici živjela germanska plemena. Rimljani su ta područja dijelili na Malu Germaniju (*Germania Inferior*), zapadno od Rajne, koja je bila pod njihovom vlašću, i Veliku Germaniju (*Germania Magna*) istočno od Rajne, gdje su germanska plemena kao "barbari" živjeli izvan njihove kontrole. Naziv "Germanija" se s vremenom počeo koristiti za nešto uže područje, odnosno suvremenu državu Njemačku, a to dan-danas koristi nekoliko suvremenih jezika kao što su hebrejski (גרמניה), bugarski (*Германия*), italijanski (*Germania*), grčki (*Γερμανία*), rumunski (*Germania*), ruski (*Германия*), albanski (*Gjermania*) i armenski (Գերմանիա).
10. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **10. pne.** bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Maksima i Antonija** ili, rjeđe, **godina 744. ''[[Ab urbe condita]]**''. Oznaka 10. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

## Događaji
* Afrikan Fabije Maksim i Jul Antonije služe kao rimski konzuli.
* Rimski car August dovodi Obelisk Montecitorija iz Egipta u Rim kako bi služio kao gnomon sunčanog sata u Solarium Augusti (danas na Piazza Montecitorio).
* Rimljani grade most preko Rajne kraj današnjeg Bonna.
* Kraj današnjeg Speyera podignut rimski vojni logor.

## Rođenja
* 1.8. – Klaudije, rimski car (u. 54. n.e.)
* Agripa I, kralj Judeje (d. 44. n.e.)
* Marko Verije Flak, rimski gramatičar (u. 20. n.e.)
* Domicija Lepida, kćer Lucija Domicija Ahenobarba i Antonije Starije (u. 54. n.e.)

## Smrti
*
Afrikan Fabije Maksim

**Afrikan Fabije Maksim** (*Africanus Fabius Maximus*, kraj 1. vijeka pne. - početak 1. vijeka n.e.) bio je rimski velikodostojnik iz vremena ranog Carstva. Bio je mlađi sin konzula Kvinta Fabija Maksima i mlađi brat Paula Fabija Maksima. U vrijeme cara Augusta je služio kao konzul godine 10. pne. Poslije toga je služio kao prokonzul Afrike, gdje je izdano nekoliko kovanica s njegovim likom.

## Literatura
* Syme, Ronald; Augustan Aristocracy (Oxford University Press, 1989). ,
Obelisk Montecitorija

**Obelisk Montecitorija** (, također poznat kao **Solare**) je drevni egipatski obelisk od crvenog granita, izrađen u Heliopolisu za vrijeme vladavine faraona Psametiha II (595–589. pne.). U Rim ga je zajedno sa Flaminijskim obeliskom 10. pne. doveo rimski car August kako bi služio kao gnomon u Solarium Augusti. Danas se nalazi na Piazza Montecitorio. Visok je 21,79 m, odnosno 33,97 m (uključujući postolje).

## Izvori

* Franco Zagari, Piazza Montecitorio. Progetto di riqualificazione ambientale 1996-1998, (Camera dei Deputati e Comune di Roma), Roma 1998.
Piazza de Montecitorio

**Piazza di Monte Citorio** ili **Piazza Montecitorio** je trg (*piazza*) u Rimu. Ime je dobio po brdu Monte Citorio, jednom od manje poznatih brežuljaka Rima.

Na njemu se nalazik znameniti Obelisk Montecitorija kao Palazzo Montecitorio, zgrada koja danas služi kao sjedište Zastupničkog doma italijanskog Parlamenta.
Solarium Augusti

**Solarium Augusti** je bio sunčani sat u antičkom Rimu, poznat kao najveći sunčani sat antičkog svijeta. Godine 10. pne. ga je podigao car August, oostavivši 30 m visoki egipatski obelisk - danas poznat kao Obelisk Montecitorija - kao gnomon. Obelisk je bio postavljen na mramorno postolje, gdje su posebne brončane linije omogućavale očitavanje dijele dana ovisno o danu u kalendaru.

Plinije Stariji navodi kako je sat postao neprecizan još 40-ih godina n.e. Prema svjedočanstvima je ostao stajati sve do 7. vijeka, a nekoliko vijekova kasnije je srušen - zbog potresa, požara ili rata. Dijelovi sata su otkopani 1512. godine, a obelisk ponovno postavljen 1789. godine.

## Reference

## Vanjske veze
* Paul Zanker, "The Augustan Program of Cultural Renewal (part two) . The Solarium Augusti in the context of Augustan monuments.
* Project to construct a full-scale replica on the campus of the University of Oregon, Eugene
* "The Horologium of Augustus: a bibliography"
* ''Horologium of Augustus'', part of the Encyclopædia Romana by James Grout
Speyer

**Špajer** () je grad na jugoistoku nemačke savezne države Rajna-Palatinat u blizini reke Rajne. U njemu danas živi oko 50.000 stanovnika.

Grad su osnovali Rimljani oko 10. godine p.n.e, i po tome je Špejer jedan od najstarijih gradova u Nemačkoj. Oni su ga zvali *Noviomagus* ili *Civitas Nemetum*. Oko godine 600. germansko naselje na ovom mestu se zvalo Spira.

Špejer je drevni carski grad u kome je sagrađena impozantna romanička katedrala koja je jedan od najznačajnijih spomenika iz vremena Svetog rimskog carstva. U njoj je sahranjeno osam nemačkih kraljeva i careva. Od 1981. ona je na UNESKO listi Svetske baštine.

## Gradovi pobratimi

Speyer je zbratimljen sa:
*  Spalding, Ujedinjeno Kraljevstvo, od 1956.
*  Chartres, Francuska, od 1959.
*  Kursk, Rusija, od 1989.
*  Ravenna, Italija, od 1989.
*  Gniezno, Poland, od 1992.
*  Yavne, Izrael, od 1998.
*  Rusizi, Ruanda, od 2001.
*  Tønsberg, Norveška

* Katedrala u Špajeru

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanična prezentacija grada
* Istorija katedrale
Vojni logor

**Logor** je u vojnoj terminologiji objekat uređen za stanovanje i odmaranje jedinica van naseljenog mjesta. Organizuje se u miru radi izvođenja obuke, vježbi, manevara i slično, a iznimno i u ratu.

Jedinice koje logoruju smještaju se u šatore, barake, kolibe, zemunice, ponekad i zgrade. Logor je pogodniji za zaštitu i odmor od bivaka, ali je teži za obezbjeđenje.

Logori se mogu po funkciji podijeliti na stalne i privremene, zimske i ljetne, i druge načine.

Osim vojnih postoje i druge vrste logora. Vidjeti članke:
* Koncentracioni logor
* Zarobljenički logor
* Zbjeg
* Partizanski logor
* Castrum

## Vanjske veze

## Literatura
* Vojna enciklopedija, Beograd, 1973., knjiga peta, strana 118.
0-e pr. n. e.

**0-e pne.** se obično navode kao **posljednja decenija** 1. vijeka pne. i 1. milenijuma pne.. Međutim, kao i kod 0-tih, broj godina u 0-ima pne. nije uvijek jasno određen. Valja uzeti u obzir da ne postoji nulta godina (0) u proleptičkom gregorijanskom kalendaru ili julijanskom kalendaru. Zato godinu 1. pne. slijedi godina 1. n.e.

Godina 1. n.e. je prva godina ere Anno Domini odnosno Nove ere. Godine 525. (koja se tada nazivala godinom konzulstva Proba Mlađeg ili Flavija Proba), kršćanski monah po imenu Dionysius Exiguus je ustanovio da se inkarnacija Isusa dogodila prije 525 godina. Da li je Dionizije pod "inkarnacijom" smatrao Isusovo začeće ili rođenje, odnosno da li ga je smjestio u godinu 1. pne. i 1. n.e. je predmet rasprave među suvremenim učenjacima. U svakom slučaju, većina historičara smatra da je Isus rođen nekoliko godina kranije, za vrijeme ove dekade.

Ovaj članak pokriva period **9. pne. – 1. pne.**, odnosno posljednjih devet godina pred eru Anno Domini, a ne posljednjih deset godina.

## Događaji i trendovi
* 1. pne. - Ovidije piše *[[Ars Amatoria]]*.

## Rođenja
* Isus
* 1. pne. - Sv. Matija, jedan od dvanaest apostola.

## Smrti
## Reference
9. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **9. pne.** bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Druza i Krispina** ili, rjeđe, **godina 745. ''[[Ab urbe condita]]**''. Oznaka 9. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

## Događaji

* Panonija inkorporirana u Rimsko Carstvo kao dio Ilirije.
* Posvećen Ara Pacis ("Oltar Augustovog mira"), postavljen četiri godine ranije.
* Neron Klaudije Druz započinje pohodo protiv Markomana, ali ubrzo umire nakon pada s konja.
* Tiberije Klaudije Neron nastavlja pohod na Germaniju.

## Rođenja
* Car Ping od Hana, kineski car (u. 6. n.e.)
* Claudius Livius Fresius (u. 57. n.e.)

## Smrti
* Neron Klaudije Druz, rimski vojskovođa, sin carice Livije i posinak Augusta (r. 38. pne.)
Agripa I

:*Za ostale ličnosti s ovim imenom, v. [[Agrippa (razvrstavanje)]].*
**Agripa I** također poznat kao Agripa Veliki (10. pne. - 44 n.e.) bio je kralj Judeje pod rimskom vlašću. Bio je unuk Heroda Velikog, odnosno sin Aristobula IV i Berenike. Njegovo originalno ime je bilo **Marko Julije Agripa** (*Marcus Julius Agrippa*), a u Djelima apostolskim u Bibliji se za njega koristi ime kralj Herod, odnosno "Herod (Agripa)" (). Prema Flaviju Josipu je u svoje vrijeme bio poznat kao "Agripa Veliki".

## Reference u kulturi
* Herod Agripa je protagonist italijanske opere *L’Agrippa tetrarca di Gerusalemme* (1724) koju su napisali Giuseppe Maria Buini (muzika) i Claudio Nicola Stampa (libreto), a koja je prvi put izvedena u Teatro Ducale u Milanu 28. augusta 1724.
* Herod Agripa je jedan od važnih likova u *[[I, Claudius|Klaudije Bog]]*, romanu Roberta Gravesa, isto kao i u BBC-jevoj TV-adaptaciji *[[I, Claudius (TV serija)|Ja, Klaudije]]*, gdje njegov lik tumači James Faulkner. U tim djelima je prikazan kao Klaudijev dugogodišnji vjerni prijatelj.

## Reference

## Vanjske veze

* Jewish Encyclopedia: Agrippa I.
* Agrippa I, article in historical sourcebook by Mahlon H. Smith
* Sergey E. Rysev. Herod and Agrippa
Domicija Lepida Mlađa

**Domicija Lepida** (*Domitia Lepida*, *PIR<sup>2</sup>* D 180), također poznata kao **Domitia Lepida Mlađa** (*Domitia Lepida Minor*) ili jednostavno kao **Lepida** (cca. 10. pne. - 54) bila je rimska plemkinja iz vremena ranog Carstva, rodbinski povezana sa Julijevsko-Klaudijevskom dinastijom. Bila je kćer Lucija Domicija Ahenobarba i Antonije Starije. Antički izvori je opisuju kao ženu izuzetne ljepote, ali i s velikim bogatstvom i političkim uticajem.

Domicija se udavala tri puta. Prvi muž joj je bio Marko Valerije Mesala Barbat, s kojim je imala sina - Marka Valerije Mesalu Korvina i kćer Valeriju Mesalinu. Muž joj je umro oko godine 21. Tada se udala za Fausta Kornelija Sulu, potomka diktatora Sula|Sule s kojim je imala sina Fausta.

Kada je 41. Klaudije došao na vlast, Domicija se udala treći put - za Apija Junija Silana. Njen muž je, međutim, ubrzo nakon toga odbio udvaranja careve supruge i Domicijine kćeri Mesaline, te je lažno optužen za zavjeru i pogubljen. Taj je događaj doveo do trajne zavade između kćeri i majke. Kada je 48. propao Mesalinin pokušaj svrgavanja Klaudija, Domicija je bila uz Mesalinu u Lukulovim vrtovima i nastojala je nagovoriti da sebi oduzme život. Mesalina je nije poslušala, pa je umjesto toga ubijena od strane Klaudijevih pretorijanaca.

Domicija je poslije došla u sukob s Klaudijevom novom suprugom Agripinom Mlađom, koja ju je nedugo pred Klaudijevu smrt godine 54. optužila za čarobnjaštvo, a Klaudije na osnovu te optužbe dao pogubiti.

## Izvori
*  (ed.), *Prosopographia Imperii Romani*, 3 vol., Berlin, 1897-1898. (***PIR<sup>1</sup>***)
*  (edd.), *Prosopographia Imperii Romani saeculi I, II et III*, Berlin, 1933 - . (***PIR<sup>2</sup>***)
* Levick, Barbara, *Claudius*. Yale University Press, New Haven, 1990.
* Barrett, Anthony A., *Agrippina: Sex, Power and Politics in the Early Roman Empire.* Yale University Press, New Haven, 1996.
* Raepsaet-Charlier M.-Th., *Prosopographie des femmes de l'ordre sénatorial (Ier-IIe siècles),* 2 vol., Louvain, 1987, 285 ff.
Car Ping od Hana

**Car Ping** (9. pne. &ndash; 3. februar 6. n.e.) bio je kineski car iz dinastije Han koji je vladao od godine 1. pne. do godine 5. n.e. Nakon što je njegov prethodnik - car Ai - umro bez djece, prijestolje je pripalo njegovom rođaku, caru Pingu, koji je u tom trenutku bio devetogodišnje dijete. Wang Mang je imenovan kao njegov regent od strane Velike carice majke Wang. Nezadovoljan s diktatorskim načinom na koji njegov otac vodi regentstvo, Wangov sin Wang Yu (王宇) je skovao zavjeru s Pingovim rođacima iz klana Wei kako bi svrgnuli Wanga. Nakon što su otkriveni i pogubljeni, Wang je konsolidirao svoju vlast, prvo tako što je svoju kćer odredio kao suprugu mladom caru, a potom ga, navodno, dao otrovati kako bi spriječio njegovu kasniju osvetu za smrt rođaka. Kao nasljednika je Wang odredio njegovog rođaka, kasnije poznatog kao car Ruzi.

## Napomene

## Literatura
* Bielenstein, Hans. (1986). "Wang Mang, the Restoration of the Han Dynasty, and Later Han," in *The Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220*. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. .
8. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **8. pne.** bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Cenzorina i Gala** ili, rjeđe, **godina 746. ''[[Ab urbe condita]]**''. Oznaka 8. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

## Događaji

* Kralj Marbod postaje vladar germanskog plemena Markomana i započinje rat protiv Rimljana kako bi zaustavio njihov prodor u područje Bohemije (Češke).

## Rođenja
* Carica Wang (u. 23. n.e.)

## Smrti
* 27.11. – Horacije, rimski pjesnik (r. 65. pne.)
* Mecena, rimski političar i pokrovitelj umjetnosti (r. 70. pne.)
* Carica Xu, kineska carica
7. pr. n. e.

__NOTOC__
Godina **7. pne.** je bila redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Nerona i Pizona** ili, rjeđe, **godina 747. ''[[Ab urbe condita]]**''. Oznaka 8. pne. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

## Događaji

* Tiberius Claudius Nero i Gnaeus Calpurnius Piso služe kao rimski konzuli.

## Rođenja
* Isus - jedan od datuma prema tumačenju koje citira konjunkciju kraljevskih zvijezda Jupitera i Saturna u znaku Riba od maja do decembra.

## Smrti
* Car Cheng od Hana (r. 51. pne.)
* Supruga Zhao Hede, supruga kineskog cara Chenga
Konjunkcija (astronomija)

**Konjunkcija** je pojam koji se koristi u astrometriji (položajnoj astronomiji) i astrologiji, a označava pojavu kada dva nebeska tijela imaju približno jednak položaj, obično gledano sa Zemlje. Za dva planeta pored konjunkcije s jednakim rektascenzijama postoji i konjunkcija s jednakim ekliptičkim longitudama.

## Međusobni razmještaj planeta
Vidljivost planeta ovisi o njihovu položaju u Sunčevu sustavu prema Zemlji. **Donji** ili **unutarnji planeti** (koji su bliže Suncu od Zemlje) nalaze se u gornjoj konjukciji kada su na stazi točno suprotno, dalje, s druge strane Sunca, a u donjoj konjukciji kada su u smjeru Sunca, ali s njegove bliže strane. U vrijeme između dviju uzastopnih gornjih konjukcija (ili dviju uzastopnih donjih) ti planeti prolaze kroz sve faze, slično Mjesecu. No vrijeme kada ih možemo promatrati ograničeno je. Uvijek su blizu Sunca, s nevelikim kutnim otklonom (elongacijom). Najveća elongacija Merkura je 28°, a Venere 48°. Iz naših krajeva vide se ili ujutro prije izlaska Sunca ili uvečer poslije zalaska Sunca, a ne možemo ih vidjeti u ponoć.

**Gornji** ili **vanjski planeti** (oni koji su dalje od Sunca no što je Zemlja) mogu se naći u konjukciji, opoziciji i kvadraturi. Promatrati ih je najpogodnije u opoziciji jer je tada planet najbliži Zemlji. Javljaju se i posebno povoljne velike opozicije kada je planet zbog položaja na izduženoj stazi Zemlji najbliže. O kutu pod kojim se vidi tijelo planeta ovisi kako ćemo ih vidjeti i na njima razaznati detalje. Najveće kutne promjere postižu Venera i Jupiter, dok se ostali planeti vide mnogo manji. Planeti se svake godine ne vide u istim položajima. Stoga podatke o položajima moramo potražiti u godišnjacima i prirodoslovnim časopisima koji objavljuju skice trenutnih planetnih staza. Jednaki međusobni razmještaj planeta, Sunca i Zemlje ponavlja se u ritmu sinodičkih godina planeta.

## Reference

## Povezano
* Elongacija
* Opozicija
* Prividno gibanje planeta

## Vanjske veze
* Astronomska sekcija Fizikalnog društva Split - Stvarno i prividno gibanje planeta