Marek Hłasko

**Marek Hłasko** (Varšava, 14. januar 1934 - Wiesbaden, 14. jun 1969) je bio poljski književnik, koji se smatra jednom od najznačajnijih ličnosti poljske književnosti u drugoj polovici 20. vijeka.

## Biografija

Hłaskov rani život su obilježili razvod roditelja, ali i Drugi svjetski rat zbog koga su on i majka godinama živjeli u siromaštvu i oskudici koje je značajno uticalo na njegov budući opus, kojim dominiraju socijalne teme i mračan, depresivni ton. Hłaskovo odrastanje u poratnoj Poljskoj je uticao nonkonformistički i buntovni karakter, te sklonost eskcesnom ponašanju, ali i skrivena sklonost depresiji. Mladost je proveo obavljajući slabo plaćeni posao vozača, a pisanjem se bavio u slobodno vrijeme, povremeno objavljujući članke u novinama.

Profesionalnu karijeru mu je omogućio prijatelj Stefan Los, koji ga je povezao sa Igorom Newerlyjem, uglednim i etabliranim književnikom poznatim po tome što je bio mentor mladih talenata. Uz Newerlyjevu pomoć je dobio stipendiju Poljskog književnog udruženja te 1957. objavio svoj prvi roman *[[Ósmy dzień tygodnia]]* koji je doživio ogroman uspjeh. Hłasko se brzo nametnuo kao velika književna zvijezda, ali i brzo izgradio imidž mladog buntovnika. Godine 1958. je prvi put otputovao u Pariz gdje je zbog sličnog odijevanja, ali i nonkonformističkog ponašanja proglašen "istočnoevropskim Jamesom Deanom", ali stekao zao glas zbog vandaliziranja kavana. Odbijanje poljskih vlasti da mu produže pasoš ga je potaklo da u Zapadnoj Njemačkoj 1959. godine zatraži politički azil, ali se nakon nekoliko godina lutanja po Francuskoj, Italiji i Izraelu nakratko vratio u domovinu. Godine 1962. je ponovno otišao u Zapadnu Njemačku gdje se oženio za glumicu Sonju Ziemann.

Sklonost ekscesima, koju je u znatnoj mjeri poticao i alkohol, ga je i u Zapadnoj Njemačkoj dovela u sukob sa zakonom, te je nekoliko mjeseci proveo na promatranju u psihijatrijskoj klinici. Godine 1965. se razveo sa suprugom, a potom je uz pomoć prijatelja Romana Polanskog odselio u Hollywood i tamo pokušao ostvariti karijeru scenarista.

U decembru 1968. se na jednoj od zabava potukao sa svojim dugogodišnjim prijateljem, kompozitorom Krzysztofom Komedom, koji je pri tome pao niz jarak i teško ozlijedio glavu, dobivši izliv krvi u mozak. Dok je Komeda ležao u bolnici, Hłasko je izjavio da "ako Komeda ide, idem i ja". Kada je Komeda u proljeće 1969. godine umro, Hłasko se vratio u Zapadnu Njemačku. Umro je u nerazjašnjenim okolnostima, odnosno od posljedica miješanja alkohola sa pilulama za spavanje; nije jasno da li je riječ o nesretnom slučaju ili samoubistvu.

## Djela

### Romani
* *[[Ósmy dzień tygodnia]]* (1957)
* *[[Następny do raju]]* (1958)
* *[[Cmentarze]]* (1958)
* *[[Wszyscy byli odwróceni]]* (1964)
* *[[Brudne czyny]]* (1964)
* *[[Drugie zabicie psa]]* (1965)
* *[[Nawrócony w Jaffie]]* (1966)
* *[[Sowa, córka piekarza]]* (1967)
* *[[Sonata marymoncka]]* (posthumno, 1982)
* *[[Palcie ryż każdego dnia]]* (posthumno, 1985)
* *[[Wilk (roman)|Wilk]]* (posthumno, 2015)

### Opowiadania
* *[[Wilk (opowiadanie)|Wilk]]* (fragment romana) (1954)
* *[[Szkoła (opowiadanie)|Szkoła]]* (fragment romana) (1954)
* *Złota jesień* (fragment romana) (1954)
* *Noc nad piękną rzeką* (fragment romana) (1954)
* *Głód* (fragment powieści) (1956)
* *[[Pierwszy krok w chmurach]]* (1956) – zbirka priča
** *[[Dom mojej matki]]*
** *[[Robotnicy]]*
** *Okno*
** *List*
** *[[Finis perfectus]]*
** *[[Dwaj mężczyźni na drodze]]*
** *[[Baza Sokołowska]]*
** *Żołnierz*
** *[[Kancik, czyli wszystko się zmieniło]]*
** *[[Pijany o dwunastej w południe]]*
** *[[Odlatujemy w niebo]]*
** *Pierwszy krok w chmurach*
** *[[Śliczna dziewczyna]]*
** *[[Najświętsze słowa naszego życia]]*
** *[[Lombard złudzeń]]*
** *[[Pętla (opowiadanie)|Pętla]]*
* *[[Planktony doktora X, czyli jeszcze jedna powiastka o samotności bohaterów]]* (1957)
* *[[Stacja (opowiadanie)|Stacja]]* (1962)
* *Opowiadania* (1963)
** *[[Amor nie przyszedł dziś wieczorem]]*
** *Namiętności*
** *Port pragnień*
** *Zbieg*
** *Krzyż*
** *[[Miesiąc Matki Boskiej]]*
** *[[Szukając gwiazd]]*
** *Powiedz im, kim byłem*
** *[[W dzień śmierci Jego]]*
* *[[Umarli są wśród nas]]* (posthumno, 1986)
* *[[Pamiętasz, Wanda?]]* (posthumno, 1986)
* *[[Trudna wiosna]]* (posthumno, 1986)
* *[[Brat czeka na końcu drogi]]* (posthumno, 1986)

### Memoari
* *[[Piękni dwudziestoletni]]* (1966)

### Zbirka eseja
* *[[Listy z Ameryki]]* (1967)

## Filmske ekranizacije
* *[[Koniec nocy]]* (1956, reż. Julian Dziedzina, Paweł Komorowski, Walentyna Uszycka)
* *[[Ósmy dzień tygodnia (film)|Ósmy dzień tygodnia]]* (1957, reż. A. Ford)
* *[[Pętla (film 1957)|Pętla]]* (1958, reż. W.J. Has)
* *[[Baza ludzi umarłych]]* (1958, reż. C. Petelski)
* *[[Sonata marymoncka (film)|Sonata marymoncka]]* (1987, reż. J.Ridan)
* *[[Śliczna dziewczyna]]* (1993)
* *[[Isprani]]* (1995, reż. Z. Ogresta)
* *Niebo nad fabryką* (2001, reż. P. Porczyński)

## Izvori

## Vanjske veze
* Strona o Marku Hłasce 
* Marek Hłasko w paryskiej KULTURZE 
* Krzysztof Komeda i Marek Hłasko
* Marek Hłasko  w bazie culture.pl
*