Lička basa

**Basa**, poznata i kao **lička basa** ili **petrovačka basa** je autohtona vrsta mekog belog sira, koja se tradicionalno priprema u Lici i delovima Bosanske Krajine. Najčešće se upotrebljava kao sirni namaz. Uz tvrdi sirac, smatra se specijalitetom ovih krajeva.

## Podela

Basa se tradicionalno deli na tri vrste:

* *posna basa*, napravljena od obranog mleka;
* *(standardna) basa*, napravljena od obranog i punomasnog mleka;
* *basa pomješa*, napravljena od mešavine standardne base i skorupa.

## Proizvodnja

Južnim delovima Bosanske Krajine dominiraju planinski krajevi sa kraškim poljima i planinskim visoravnima, čime su prirodni uslovi za poljoprivredu ovog područja orijentisali ka stočarstvu. Međutim i pored toga, ovde nije došlo do masovne proizvodnje mljiječnih proizvoda kao robe koja bi se prodala na tržištu, tako da se proizvodnja base zasniva na primitivnoj proizvodnji za sopstvene potrebe domaćinstva.

Hrvatski list "Mljekarstvo" u članku iz 1962. posvećenom proizvodnji sireva u južnim delovima Bosanske Krajine navodi: "*U jednom dijelu ovih krajeva ukorjenjeno je shvatanje da mlječni prizvodi nisu tržišna roba, jer pripadaju u dijelokrug domaćica (maja)*. *Ovakva shvatanja uzrokuju da se mlječni proizvodi izrađuju na stari i primitivan način, a to pridonosi velikoj šarolikosti proizvoda uz siromašan asortiman.*".

Analiza uzoraka base sa područja Like, koju je 1983. izvršila dr Ljerka Kršev pokazala je da je industrijska proizvodnja base za široko tržište moguća uz korićenje standardne mlekarske opreme.

U današnjem vremenu, komercijalna proizvodnja base u Ličko-senjskoj županiji se odvija uglavnom u okviru malih seoskih gazdinstava. U Bosanskoj Krajini proizvodnja je zastupljena u okolini Bosanskog Petrovca, u manjem broju je zastupljena i kod nekih proizvođača u Vojvodini.

Opština Petrovac-Drinić je kao strategiju razvoja opštine (2011-2016) navela stvaranje uslova za brendiranje base.

## Priprema
Uglavnom se priprema od kravljeg, a ređe od kozijeg i ovčijeg mleka.

Proizvodnja sira se mahom odvija u kućnoj radinosti, i način pripreme može varirati kako od mesta do mesta, tako i od domaćinstva do domaćinstva. Varijacije u pripremi se ne zaustavljaju samo pri tehnologiji izrade, već i kod sirovina koje se koriste prilikom izrade.

### Receptura
Prema terenskim istraživanjima sprovedenim 1974. u okolini Vrhovine i Otočca, receptura za pripremu ličke base je bila sledeća:

# *Sveže pomuženo [[mleko]] se procedi kroz čistu gazu, a zatim se kuva 15 minuta na laganoj vatri.*

# *Šerpa se sklanja sa šporeta dok se temperatura mleka ne spusti na 45 stepeni.*

# *Nakon toga, uklanja se [[Kajmak|skorup]] sa površine.*

# *Mleko se preliva u posudu koja se obično koristi za sirenje base, i dodaje mu se kiselo mleko od prethodnog dana. Odnos je 1/2 supene kašike [[Kiselo mleko|kiselog mleka]] na 1 litar mleka.*

# *Mleko se dobro promeša, a zatim lonac poklopi i prekrije čistom krpom i ostavi na toplom mestu (pored šporeta).*

# *Nakon 4-5 sati, dolazi do zgrušavanja mleka, nakon čega se ono premešta u hladnu prostoriju kako bi se ohladilo.*

# *Ohlađeno mleko se prebacuje u čistu [[lan]]enu krpu, kroz koju se cedi surutka narednih 18 sati.*

# *Dobijeni meki sir se meša sa skorupom i soli po želji, nakon čega se dodaci dobro promešaju sa dobijenim sirom.*

## Hemijski sastav

## Popularna kultura
U selu Smoljana u opštini Bosanski Petrovac se tradicionalno održava manifestacija posvećena ovom siru pod nazivom *Dani* *base i krompira*.

Dragan Torbica, izmišljeni lik iz TV serije ''Državni posao'', veliki je ljubitelj ove hrane i često se u toj seriji spominje u kontekstu krajiškoga specijaliteta.

## Izvori