open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
104. lovačka divizija (Nemačka)

Ova divizija formirana je u aprilu 1941. od regruta 15. regrutnog talasa kao **704. posadna divizija**. S obzirom na njenu namenu, divizija je imala nekompletnu formaciju bez izviđačkog bataljona, sa redukovanim artiljerijskim i specijalističkim sastavima. Njeno transportovanje na teritoriju Srbije otpočelo je 15. maja 1941. Štab divizije bio je smešten u Nišu, a štabovi pukova u Kraljevu i Kosovskoj Mitrovici. Brojno stanje divizije 21. decembra 1941. je iznosilo: 170 oficira, 39 službenika, 981 podoficira i 6403 vojnika.

Zbog borbenih potreba divizija je tokom preformirana i formacijski popunjena ljudstvom i borbenom tehnikom do standardne formacije pešadijske divizije. Počev od 1. maja 1943. divizija zvanično menja naziv u **104. lovačku diviziju** (). Tada je imala oko 13.200 vojnika u sledećoj formaciji:

724. pešadijski puk734. pešadijski puk654 artiljerijski puk104. izviđački bataljon ()104. bataljon oklopnih lovaca ()104. inžinjerijski bataljon104. bataljon veze

Komandant divizije bio je general Hartvig fon Ludviger (). Nakon preformiranja **104. lovačka divizija** delovi divizije učestvovali su u operaciji "Švarc". Krajem juna 1943. divizija je prebačena na teritoriju Grčke, gde je ušla u sastav Armijske grupe "E".

U sastavu Armijske grupe "E" učestvovala je od septembra do decembra 1944. u probijanju njene glavnine od Makedonije preko Kosova i Metohije, jugozapadne Srbije i istočne Bosne do Sarajeva.

**104. lovačka divizija** učestvovala je u borbama za Travnik januara 1945. i vodila teške borbe u Podravini tokom marta, te u porečju Une i kod Karlovca aprila i maja 1945. godine. Zarobljena je od strane jedinica Jugoslovenske armije u Sloveniji maja 1945.

Komandant divizije general Ludviger osuđen je za ratne zločine i obešen u Beogradu 5. maja 1947.
Apače

**Apače** je naselje u slovenskoj Općini Apači. Apače se nalazi u pokrajini Štajerskoj i statističkoj regiji Pomurju. 

## Stanovništvo
Prema popisu stanovništva iz 2002. godine naselje je imalo 532 stanovnika.

## Izvor
Kulina

**Kulina** može da bude:

* Kule, deo utvrđenja
* Kulina (tvrđava), srednjovekovna tvrđava u blizini Aleksinca, Republika Srbija
* Kulina (Balajnac), arheološki lokalitet u blizini Merošine, Republika Srbija

ili

* Kulina (Aleksinac), naselje u opštini Aleksinac u Nišavskom okrugu, Republika Srbija
* Kulina (Vlasenica), naselje u opštini Vlasenica, Republika Srpska, BiH
* Kulina (Osmaci), naselje u opštini Osmaci, Republika Srpska, BiH
* Kulina (Derventa), naselje u opštini Derventa, Republika Srpska, BiH
* Kulina (Kalesija), naselje u opštini Kalesija, Federacija Bih, BiH

## Povezano
* Culina (Culina), indijansko pleme iz Brazila
Podgorje

**Podgorje** može značiti:

* Podgorje (župa)
* Podgorje (Velebit), predjel u Hrvatskoj

**Naselja u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]:**
* Podgorje (Gvozd), naselje u općini Gvozd
* Podgorje (Kaptol), naselje u općini Kaptol
* Podgorje (Orebić), naselje u općini Orebić
* Podgorje (Virovitica), gradsko naselje Virovitice

: ili:
* Podgorje Bednjansko, naselje u općini Bednja, Varaždinska županija
* Podgorje Bistričko, naselje u općini Marija Bistrica, Krapinsko-zagorska županija
* Podgorje Bračevačko, naselje u općini Drenje, Osječko-baranjska županija
* Podgorje Jamničko, naselje u općini Pisarovina, Zagrebačka županija
* Podgorje Krnjačko, naselje u općini Krnjak, Karlovačka županija

**Naselja u [[BiH]]:**
* Podgorje (Banovići, BiH), naselje u općini Banovići
* Podgorje (Bileća, BiH), naselje u općini Bileća
* Podgorje (Mostar, BiH), naselje u općini Mostar
* Podgorje (Višegrad, BiH), naselje u općini Višegrad

**Naselja u [[Slovenija|Sloveniji]]:**
* Podgorje (Apače, Slovenija), naselje u općini Apače
* Podgorje (Velenje, Slovenija), naselje u općini Velenje
Ponikve

**Ponikve** može značiti:

* ponikva, udubina u tlu karakretistična za krš

**Naselja u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]:**
* Ponikve (Bakar), gradsko naselje Bakra
* Ponikve (Ogulin), gradsko naselje Ogulina
* Ponikve (Ston), naselje kod Stona

**Naselja u [[BiH]]:**
* Ponikve (Čajniče, BiH), naselje u općini Čajniče
* Ponikve (Velika Kladuša, BiH), naselje u općini Velika Kladuša

**Naselja u [[Slovenija|Sloveniji]]:**

* Ponikve (Cerknica, Slovenija), naselje u općini Cerknica
* Ponikve (Brežice, Slovenija), naselje u općini Brežice
* Ponikve (Dobrepolje, Slovenija), naselje u općini Dobrepolje
* Ponikve (Sežana, Slovenija), naselje u općini Sežana
* Ponikve (Tolmin, Slovenija), naselje u općini Tolmin

Vidi i:
* Ponikva (razvrstavanje)
Kamenica (Teslić)

**Kamenica** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Teslić koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 1,667 stanovnika.

## Geografija

## Historija

## Stanovništvo

## Privreda

## Reference

## Vanjske veze
Josef Matl

**Jozef Matl** (njem. **Josef Matl**) (1897 Črnci, Austrija, danas Slovenija † 1974, Rottenmann, Austrija) je bio austrijski oficir, balkanolog i profesor slavistike na Univerzitetu u Gracu u Austriji, a tokom drugog svetskog rata i nemački obaveštajac u okupiranoj Jugoslaviji.

Kapetan Matl je smatran istaknutim Abverovim stručnjakom za pitanja Balkana. Zato je njegov uticaj na formiranje kursa okupatorske politike u Srbiji bio značajan. Zbog svog slovenskog porekla, i znanja srpsko-hrvatskog jezika, tokom drugog svetskog rata kapetan Matl je radio kao nemački vojni obaveštajac u Beogradu.

Posredovao je Mihailovićevom sastanku sa Nemcima u jesen 1941. godine.

## Biografija

Rodom je iz okruga Radkersburg, u austrijskoj Štajerskoj. Matl je do kraja prvog svetekog rata bio austrougarski oficir, a zatim profesor slavistike na Univerzitetu u Gracu. Radeći i u Institutu za slovensku filologiju pri Univerzitetu u Gracu, angažovao se i na formiranju posebnog jugoistočnog instituta. Posle anšlusa sarađivao je sa S2 odsekom u Gracu. Matl je bio u srodstvu za nekolicinom folksdojčerskih porodica u Sloveniji. Radi svoje naučne delatnosti, on je, i pre nego što je otpočeo svoju obaveštajnu karijeru, mnogo putovao po Jugoslaviji.

### Drugi svetski rat

Po izbijanju drugog svetskog rata je bio mobilisan u Vermaht i dodeljen na službu u Abver. U početku je pripadao Abverovoj ustanovi u Gracu koja je bila pod upravom Abvera iz Salcburga, a kasnije je dodeljen Abverovoj ustanovi u Beču. Posle okupacije Jugoslavije, Matl je postavljen za rukovodioca referata u prvom odeljenju Abverove ustanove u Beogradu. Šef odeljenja bio mu je major Laser, kome je bio dodeljen i kapetan Rihter, jedan od tvoraca "pete kolone" u Jugoslaviji.

Uz saglasnost Mihailovića, krajem oktobra ili početkom novembra 1941. godine Branislav Pantić je na Ravnu goru doveo Jozefa Matla. Cilj ove posete bio je da se ugovori sastanak, na koji bi došli predstavnici nemačkih okupatorskih vlasti, radi pregovora i sklapanja sporazuma sa Mihailovićem o zajedničkoj borbi protiv partizana. Nakon ovih pregovora usledio je sastanak u Divcima početkom novembra 1941.

Matl je nastavio da posreduje u pregovorima Vermahta sa četničkim vođama. Početkom marta 1942. sastao se sa majorom Jezdimirom Dangićem:

## Izvori

## Vanjske veze
* Slavist in balkanolog Josef Matl (1897–1974)  (slovenščina)
* Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića
Brusnik

**Brusnik** može biti:

Srbija:
* Brusnik (Vučitrn), naselje u opštini Vučitrn, KiM, Republika Srbija
* Brusnik (Zaječar), naselje grada Zaječara, Republika Srbija
* Brusnik (Ivanjica), naselje u opštini Ivanjica, Republika Srbija

Bosna i Hercegovina:
* Brusnik (Srbac), naselje u opštini Srbac, Republika Srpska, BiH

Republika Makedonija:
* Brusnik (Bitolj), naselje u opštini Bitolj, BJRM
* Brusnik (Negotino), naselje u opštini Negotino, BJRM

Hrvatska:
* Brusnik (Pakrac), naselje grada Pakraca, Hrvatska

ili

* Brusnik (planina), planina u Istočnoj Hercegovini kod Fatničkog polja
* Brusnik (ostrvo), ostrvo u Jadranskom moru
Rukometna reprezentacija Tunisa

**Rukometna reprezentacija Tunisa** predstavlja Tunis na međunarodnim rukometnim natjecanjima, a nalazi se pod ingerencijom Rukometnog saveza Tunisa.

Razvoj rukometa u Tunisu započeo je jop 1953. godine kada je osnovana rukometna liga, a 1957. je osnovan i savez, koji je 1962. godine primljen u IHF, čime je Tunis dobio priliku nastupa na međunarodnim natjecanjima. Na istim se premijerno pojavljuje 1967. godine, na svjetskom prvenstvu u Švedskoj gdje završava na 15. mjestu, ispred Kanade. Godine 1972. izborili su nastup na Olimpijskim igrama u Münchenu, gdje su završili na 16. mjestu. Iako su na Olimpijadi mogli nastupiti već 1976. u Montrealu, Tunis je odustao od natjecanja zbog kolektivnog bojkota većeg broja afričkih zemalja koje su protestirale protiv rasizma.

Godine 1974., u Tunisu je održano i prvo Afričko rukometno prvenstvo, na kojemu je domaćin i slavio. Taj če uspjeh ponoviti 1976. i 1979., da bi se od tada pa sve do 1992. Tunis našao u sjeni Alžira i Egipta, koji su dominirali afričkim rukometom. Nakon što je 1992. izgubio od Egipta u finalu, Tunis je 1994. osvojio zlato i započeo svoju dominaciju afričkim rukometom koja traje i danas, a obilježena je osvajanjem ukupnoi 9 naslova prvaka Afrike i jednim četvrtim mjestom na svjetskom prvenstvu (2005.).

Tuniski rukomet su kroz pola stoljeća povijesti obilježila četvorica igrača - bivši reprezentativni kapetan Heykel Mgannem, Sobhi Sioud (najviše nastupa), Wissem Hmam (najviše golova) i Issam Tej. U novijem razdoblju, reprezentaciju su uglavnom vodili stranci. Do lipnja 2008. izbornik je bio Sead Hasanefendić (kasniji izbornik Srbije), da bi ga zamijenio još jedan srpski trener, Zoran Živković. Živkovića je samo kratko zamijenio Tunižanin Sayed Ayari, kojeg je već 2009. zamijenio Francuz Alain Portes. Nakon Portesovog odlaska, reprezentaciju je kratko vodio Sead Hasanefendić, kojemu je to bio drugi put na klupi Tunisa, dok je aktualni izbornik Hafedh Zouabi.

## Poznati igrači

* Marouene Belhadje
* Walid Ben Amor
* Sahbi Ben Aziza
* Zouheïr Ben Messaoud
* Iteb Bouali
* Marouane Hadj Ahmed
* Aymen Hammed
* Haraket Hatem
* Slim Hédoui
* Maher Kraiem
* Ali Madi
* Mohamed Madi
* Mohamed Massaoudi
* Makram Missaoui
* Sobhi Saïed
* Riadh Sanaa 
* Mohamed Tajouri

## Nastupi na međunarodnim natjecanjima

## Aktualni sastav

Izbornik:  Hafedh Zouabi

## Vanjske veze
369. legionarska divizija

**369. legionarska divizija**, odnosno **369. (hrvatska) pješadijska divizija** (njem. *369. (Kroatische) Infanterie-Division*), poznata pod nadimkom „**Vražja divizija**“ () je bila jedinica Wehrmachta formirana od regruta iz Nezavisne države Hrvatske i nemačkog komandnog osoblja.

## Borbeni put

Formirana je tokom ljeta i jeseni 1942. na njemačkom vojnom poligonu u Štokerauu, u Austriji od regruta iz Nezavisne države Hrvatske i njemačkog komandnog i vojno-stručnog osoblja.

Naslijedila je tradiciju 369. legionarske pukovnije koja se borila kod Staljingrada. Uvedena je u borbu tokom januara 1943. na Baniji protiv Sedme banijske divizije u sklopu operacije „Vajs 1“.

Tokom operacija „Vajs 1“, „Vajs 2“ i „Švarc“ bila je podređena komandantu korpusa „Hrvatska“ generalu Litersu. Tokom bitke na Sutjesci, odnosno operacije „Švarc“ pretrpela je težak poraz u oblasti Balinovca i Jeleča od Prve proleterske divizije, kada je razbijena njena borbena grupa „Hene“.

Od avgusta 1943. potčinjena je Drugoj oklopnoj armiji, najpre neposredno, a od oktobra 1943. u sastavu 5. SS brdskog korpusa u istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Dalmaciji. Učestvovala je u brojnim operacijama protiv Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije.

Tokom ovih operacija trpela je značajne gubitke, tako da je, osim hrvatskom i nemačkim regrutima, tokom 1944. godine popunjena uvršćivanjem u svoj sastav italijanske fašističke legije „San Marko“ i nemačkog 19/999 kažnjeničkog bataljona iz Grčke. Težak poraz nanela joj je Prva dalmatinska brigada u borbi na Vukovom Klancu 22. oktobra 1944.

Nakon reorganizacije, raspoređena je u odbranu mostarskog regiona. Tokom Mostarske operacije u februaru 1945. potisnuta je iz Mostara i naneti su joj teški gubici. Svoj ratni put završila je 15. maja 1945. na austrijskoj granici bezuslovnom predajom jedinicama NOVJ.

## Ratni zločini
369. lovačka divizija počinila je brojne ratne zločine nad zarobljeenicima i civilima tokom Operacije Operacija Vajs I, Vajs II, u Sinjskoj krajini kad je ubijeno 1.695 civila, i na drugim mestima.

Komandant divizije general Fric Najdhold () februara 1947. u Beogradu za počinjene ratne zločine osuđen je na smrt vešanjem i pogubljen.

## Reference

## Literatura
* Franz Schraml: KRIEGSSCHAUPLATZ KROATIEN, Kurt Vowinckel Verlag, Neckargemünd 1962
* 369. Infanterie-Division (kroatische), Lexikon der Wehrmacht 

## Vanjske veze

* '''369. legionarska divizija''' - Axis History Factbook 
* '''Croatian Volunteers in the German Wehrmacht in WWII''' by Allen Milcic - feldgrau.com
Hans Hofmann

**Hans Hofmann** (21. mart 1880 – 17. februar 1966) bio je američki apstraktni ekspresionistički slikar rodom iz Njemačke.

Rođen je u Bavarskoj i odrastao je u Münchenu. U mladosti se podjednako zanimao za matematiku i prirodne nauke, kao i za umjetnost, za koju se formalno počeo školovati 1898. Godine 1904. je otišao u Pariz gdje se družio sa najpoznatijim tadašnjim umjetnicima. Prvu umjetničku školu je osnovao u Münchenu 1915. U SAD je emigrirao 1932. Tamo je godinama izlagao, ali i obrazovao druge slikare. Kao umjetnik je priznat tek 1950-ih.

## Vanjske veze
* Hanshofmann.net
* The Estate of Hans Hofmann
* Hans Hofmann Biography: Guggenheim Collection (New York) 
* Hans Hofmann Biography: Tate Collection (Tate Gallery, London) 
* Hans Hofmann Biography: PBS.org
* Information on Hans Hofmann: Askart.com
* PBS interactive pages on Hans Hofmann's "push/pull" theory
* Hans Hofmann papers at the Smithsonian Archives of American Art
* Hoffmann works from the collection at the San Francisco Museum of Modern Art.
Fernand Léger

**Fernan Leže** (), (*4. februar 1881. - †17. avgust 1955.), bio je francuski slikar, koji je pošao od kubizma, grafičar i keramičar.

## Mladost i školovanje

Rođen je u jednoj seljačkoj porodici. Posle mnogo godina rada (studij arhitekture u Kanu (Caenu)) kao arhitektonski crtač on je oko 1900. otišao u Pariz na Monmartr u četvrt gde su obitavali slikari i tu se nastanio. Posle vojske (1902. - 1903.) završio je studije na Ekol de Art Dekoratifs () i Akademiju Julian u Parizu. Pored toga radio je u jednom arhitektonskom birou kao retušer fotografija.

## Impresionistički i kubistički uticaji

Posle impresionističkih početaka on se zainteresovao i opredelio za okruženje kubizma i pod uticajem Sezana, Braka i Pikasa. Svoje radove izlaže u Galeriji Kanvajler kod trgovca umetninama takozvanog Daniela- Henri Kanvajlera koji je njega "otkrio" lično 1910. Posle rata 1914.- 1917. i njegovog ranjavanja počinje njegova "mehanička perioda" inspirisana ratnom mašinerijom. 1924. godine zamislio je i režirao "Mehanički balet" jedan nenarativan film sa fotografijom Mana Reja.

## Mehanistička faza

Tokom Drugog svetskog rata emigrirao je i živeo u SAD u Njujorku. Posle 1945. godine član je KP Francuske i bio je inspirisan svetom rada i gradskim životom. Slikao je fabrike, čelične konstrukcije- traverzne, željezničke pruge, figure radnika, sportista i natecatelja, šofera i akrobata a njegov dekorativni način izražavanja obdržava monumentalne forme i ritam modernog života. Tvorac je različitih zidnih dekoracija, mozaika, vitraža, tapiserija, keramika pozorišnih dekoracija za scene, plakata... Predstavlja industrijski pejzaž koji je stabilan i nije statičan zasnovan na čistim geometrijskim formama i predstavlja "mehaničku utopiju". Le Korbizijeove "mašine za stanovanje" odražavaju stavove Korbizjeovoga prisnog prijatelja Fernana Ležea sa kojim je sarađivao.

## Značaj umetnika

Na Bienalu u Sao Paolu dobio je 1955. nagradu za slikarstvo. Ubrzo zatim umro je u svome novouređenom ateljeu u Žif sir Ivet ( ) pored Pariza gde je i sahranjen na mesnom groblju. Posthumno su njegova dela izlagana na izložbi Dokumenta Kaselu.

## Literatura

# Enciklopedija Britanika, Narodna knjiga, Politika Beograd 2005, 
# Istorija umetnosti H.W. Jonson Beograd 1982. 
# PSN Československa akademia vied Praha 1962, 
# Enciklopedija Leksikografskog zavoda, Zagreb 1966. 5 Leksikon JLZ, Zagreb 1974. 
# Maxers Lexikon online

## Vanjske veze

* Artcyclopedia - Links to Léger's works
* Artchive - Biography and images of Léger's works
* Ballet Mecanique  - Watch Fernand Léger's Short Film
Umberto Boccioni

**Umberto Boccioni** (Reggio di Calabria, 19. listopada 1882. – Verona, 16. kolovoza 1916.), talijanski slikar i kipar.

Jedan je od inicijatora futurizma i njegov glavni teoretičar u slikarstvu. Uz Carla Carrà, Luigija Russola, Giacoma Ballu i Gina Severinija, supotpisnik je *Manifesta slikara futurista* (*Manifesto dei pittori futuristi*, 1910). Bio je antitradicionalist, njegove slike i kipovi izražavaju novu estetiku prostornog dinamizma, pokreta i brzine.

Motivi i teme njegovih radova su grad, stroj, kaos svakodnevice.

U svojim slikama koristio se komplementarnim bojama i izbjegavao ravne linije, isti motiv prikazivao je u susljednim točkama vremena, efektno sugerirajući njegovo kretanje u prostoru (npr. *Dinamizam biciklista*, *Dinamismo di un ciclista*, 1913).

Kao kipar, radio je u drvetu, željezu, staklu. Malobroje skulpture koje su danas preostale ilustriraju predmete u pokretu u interakciji s okolnim prostorom.

Kao sudionik 1. svjetskog rata, razuvjerio se u Marinettijev moto '"rat je jedina higijena svijeta'", te skovao glasovitu jednadžbu *rat=kukci+dosada*. Poginuo je na ratištu pokraj Verone.

## Slike
* *Crveni automobil* (*Automobile rossa*, 1904-1905)
* *Grad koji se uspinje* (*La città che sale*, 1910)
* *Snaga jedne ulice* (*Forze di una strada*, 1911)
* *Ulica ulazi u kuću* (*La strada entra nella casa*, 1911)
* Ciklus *Duševna stanja* (*Stati d'animo*, 1911-1912)
* *Elastičnost* (*Elasticità*, 1912) 
* *Dinamizam biciklista* (*Dinamismo di un ciclista, 1913) 
* *Dinamizam nogometaša* (*Dinamismo di un giocatore di calcio*, 1913) 

== Skulpture ==
* *Razvijanje boce u prostoru* (*Sviluppo di una bottiglia nello spazio*, 1913) 
* *Dinamizam konja u trku + kuće* (*Dinamismo di un cavallo in corsa + case'', 1914-1915)
George Bellows

**George Wesley Bellows** (12. august  ili 19. august 1882 - 8. januar 1925) bio je američki realistički slikar, poznat po odvažnom prikazivanju gradskog života u New Yorku.

Kao mladić je studirao na Državnom univerzitetu Ohioa gdje se istakao kao talentiran sportaš. Nakon što je ilustrirao studentski časopis, odlučio se baviti slikanjem te je otišao u New York studirati kod Roberta Henrija. Pridružio se Ashcan školi i s vremenom postao poznat. Slike su imale snažan socijalni angažman, a sam Bellows se izjašnjavao kao anarhist. Nakon ulaska SAD u prvi svjetski rat je, međutim, pravio propagandne slike. Kasnije je slikao poznate boksače. Umro je od peritonitisa.

## Izvori

## Vanjske veze

* Artcyclopedia list of works by George Bellows online
* An American Pulse: The Lithographs of George Bellows, San Diego Museum of Art 
* The Powerful Hand of George Bellows: Drawings from the Boston Public Library, exhibited at the Frick
* George Bellows Gallery at MuseumSyndicate 
* The Boston Public Library's George Wesley Bellows set on Flickr.com
* Bellows Papers, Amherst College Archives and Special Collections 
* [''The Barricade''](http://www.artsbma.org/collectionitemdetails?searchlayout=grid&showform=0&ordering=popular&searchphrase=exact&areas%5B0%5D=portfolio&searchartistname=George%20Wesley%20Bellows,%20United%20States,%20(1882-1925)&areas%5B%5D=portfolio&searchlayout=details&limit=1&start=0)  at the Birmingham Museum of Art
Aschan škola

**Eškan škola** (engleski *Ashcan School*, škola većih posuda za smeće) je grupa američkih slikara koja je 1908. izlagala svoja dela najpre pod nazivom „Osmorica“. Ovaj podrugljivi nadimak dobila je zbog prioritetnih motiva na svojim slikama koje su one bez ulepšavanja uzimali sa naličja života američkog velegrada i života najsiromašnijih slojeva stanovništva. Ova grupa osnovala je samostalni, američki pravac umetnosti iz kojeg se kasnije razvila *[[Američka scena|American Scene]]*. Najznačajniji predstavnici ove škole bili su: Robert Henri, Artur B. Dejvis, Ernest Lovson, Vilijam Glekens.
Edward Hopper

**Edvard Hoper** (, Najak, Njujork, 1882 — Njujork, 1967) je bio američki slikar i grafičar.

Nakon studija u Njujorku nastavio je da se usavršava u Evropi. Iako se u Parizu susretao sa radovima impresionista po povratku u SAD posvećuje se realizmu i postao je glavni predstavnik pravca *[[Američka scena|American Scene]]*. Interesovao se tematski pre svega za negativne strane života u američkim velegradovima (usamljeni ljudi u prevozu i restoranima kao i melanholija gradskih predgrađa). Stvarao je i tipične američke predstave pejzaža. Za njegovo delo karakteristični su scenski prikazi na kojima se čini da je izumro svaki život. Ljudske figure deluju kao da su ukočene. Takođe primetno je i jasno svetlo i izraženo oštre senke. Svojim realističnim načinom slikanja postao je jedan od preteča foto-realizma.

## Vanjske veze
Kola

**Kola** se može odnositi na:

*Automobil, motorno vozilo

ili:

*, narodni ples, množina su *kola*
*, narodni ples

geografija:

*Kola (Banja Luka), naselje grada Banje Luke, Republika Srpska, BiH
*Kola (Goražde), naselje u opštini Goražde, Federacija BiH, BiH
*Cola, Mantova, naselje u provinciji Mantova, Italija
*Cola, Reggio Emilia, naselje u provinciji Reggio Emilia, Italija
*Collat (Gornja Loara), naselje i opština u departmanu Gornja Loara, Francuska
*, grad u Rusiji
*, reka u Rusiji
*Kola (poluostrvo), poluostrvo u Rusiji

ostalo:

*
*Cola (piće)
**Coca-Cola

## Povezano
* Cola (razvrstavanje)
Američka scena

**Američko prizorsko slikarstvo** je naturalistički pravac u slikarstvu i umjetnosti u razdoblju između 1920-ih i 1940-ih u SAD-u. Ovo slikarstvo je znano i kao regionalizam.

## Historija

Nakon prvog svjetskog rata brojni umjetnici iz SAD-u su odbacili suvremene pravce koji su potekli sa međunarodne izložbe suvremene umjetnosti, poznate kao Armory Show, i europski utjecaja kao što je pariška škola (École de Paris).

Umjesto toga izabrali su akademistički realizam u prikazivanju američkih urbanih i ruralnih prizora.

Veći dio ovog slikarstva prikaziva umjetničko nacionalistički i romantistički svakodnevni američki život.

Za vrijeme 1930-ih su ovi umjetnici dokumentirali i prikazali američke gradove, gradiće i seoske krajobraze na načine koje se dotad nije vidjelo. Neki umjetnici su to napravili radi povratka u jednostavnija vremena, vremenski udaljena od industrijalizacije, dok su drugi tražili način za prikazati političku izjavu odnosno usmjerili su svoj rad revolucionarnim i radikalnim stvarima.

Poznati predstavnici su Thomas Hart Benton, Grant Wood, Reginald Marsh i Stuart Davis.

Primjer tog sliarstva je slika Granta Wooda *[[American Gothic]]*, iz 1930., izložena u Čikaškom umjetničkom institutu.

Radovi koji naglađavaju lokalne i malogradske teme se često zove "američki regionalizam", a oni koji prikazuju urbane prizore se često naziva "socijalnim realizmom".

## Povezano
* regionalizam (umjetnost)
* umjetnički nacionalizam

## Izvori
* Matthew Balgell: The American scene: American painting of the 1930's, Praeger, New York, 1974.,
Erich Heckel

**Erih Hekel** (, Debeln Saksonija, 1883 – Hemenhofen, Bodensko jezero, 1970) je bio nemački slikar i grafičar i jedan od predstavnika ekspresionizma. Nakon nazavršenih studija arhitekture, obrazovao se kao samouk slikar pri čemu su na njega značajno uticali Vinsent van Gog i fovisti. Godine 1905. zajedno sa kolegama sa studija osnovao je u Drezdenu grupu umetnika Most (nemački *Die Brücke*). U radovima iz ovog perioda nanosio je na platno svetle, intenzivne boje pastozno, uglavnom u uglastim oblicima (*[[Devojka koja leži slika Eriha Hekela|Devojka koja leži]]*, 1909). Kada se grupa razišla 1913. ublažio je intenzivni kolorit i davao prednost mrkozelenkastoj paleti boja (*[[Aktovi na plaži slika Eriha Hekela|Aktovi na plaži]]*, 1913). Strahote Prvog svetskog rata koje je kao vojnik saniteta video u Flandriji umetnički je obradio na litografijama i drvorezima. Dvadesetih godina 20. veka počeo je da se odvaja od ekspresionizma i da preuzima elemente Nove stvarnosti a slikarstvo pejzaža došlo je u centar njegovog interesovanja. Godine 1937. zabranjen je kao degeneričan. Od 1949. do 1955. predavao je na Akademiji u Karlsrueu. Njegovo pozno delo karakterišu harmonično-lirske mrtve prirode sa cvećem.
Drvorez (na pločama poprečnog preseka)

**Drvorez na pločama poprečnog preseka** (, ) je tehnika visoke štampe koju je krajem 18. veka razvio Tomas Bevik iz drvoreza. Nasuprot drvorezu na pločama uzdužnog preseka, kod ove vrste drvoreza se koristi drvena ploča izrezana poprečno u odnosu na pravac drvenog tkiva u koju se dletom urezuje motiv punktualno. Termin koji se koristi za obe tehnike drvoreza je i ksilografija (od  „drvo“ i  „pisati“). Kod drvorezana pločama poprečnog preseka, tvrdoća drveta dozvoljava veoma usitnjeni način rada sa finim gradacijama površinskih tonova i štampanje većeg broja otisaka nego što je slučaj kod drvoreza na pločama uzdužnog preseka. Zbog toga se ovoj vrsti drvoreza davala prednost prilikom ilustrovanja knjiga i časopisa. Naročit značaj stekao je drvopis u 19. veku kao način za reprodukovanje ulja na platnu.

## Literatura
# Markus Steigman/René Zey, *Lexikon der Modernen Kunst Tehniken und Stile*, Hamburg, 2002.

## Vanjske veze
* Wood Engravers Network
* Society of Wood Engravers
* Edukativna interaktivna prezentacija koja objašnjava principe grafičkih tehnika i proces izrade grafičkog lista (Muzej moderne umetnosti u Njujorku)
Max Beckmann

**Maks Bekman** (, *12. februar 1884, Lajpcig— † 27. decembar 1950, Njujork) bio je nemački slikar, grafičar i pisac. Zajedno sa Ernstom Ludvigom Kirhnerom smatra se najznačajnijim nemačkim slikarem 20. veka.

## Biografija

U svom životu, koji je trajao od kraja 19. do polovine 20. veka, Maks Bekman je bio svedok velikih evropskih i svetskih tragedija.

Posle obrazovanja u Umetničkoj školi u Vajmaru, karijeru je započeo u Berlinu.

Za vreme Prvog svetskog rata služio je kao bolničar i na istočnom i na zapadnom frontu (u Flandriji). Smatrao je da je ovaj rat nacionalna nesreća i jednom prilikom zapisao:

Tokom 1920. često je boravio u Baden-Badenu, banji i kockarskoj meki na jugu Nemačke, zajedno sa svojom drugom suprugom Kvapi. Do 1933. predavao je u Frankfurtu, dok mu nije bilo oduzeto mesto predavača. Umoran i depresivan, bio je zabrinut zbog uspona nacizma, što se vidi iz pisama supruzi.

Preselio se u Berlin, gde je slikao pejzaže Švarcvalda u oluji, sa počupanim drvećem i srušenim putevima. Kao posledica stavova Adolfa Hitlera o umetnosti, njegova umetnot je klasifikovana kao degenerisana, tako da je sa suprugom morao napustiti Nemačku i nastaniti se u Amsterdamu. Tu je doživeo period nesigurnosti i usamljenosti. U Holandiji je boravio tokom nacističke okupacije ove zemlje.

Posle rata naselio se u SAD, gde je živeo do smrti 1950.

## Delo

Bekmanovo delo je refleksija radikalnih promena u društvu i umetnosti vremena u kome je živeo. Njegove slike prikazuju teme od užasa rata do dekadencije glamura kulture kabarea u Vajmarskoj republici. Od tridesetih godina, njegovi radovi sadrže mitološke reference koje su često metafora za brutalnosti nacističkog režima. Bekman je bio veoma upućen u filozofiju i blizak misticizmu. Svojim delima pokušavao je da se bavi univerzalnim temama užasa, iskupljenja, večnosti i sudbine.

Za razliku od većine savremenika, Maks Bekman je odbacivao apstraktno slikarstvo. Divio se i inspirisao slikarima: Sezanom, Van Gogom, Rembrantom, Rubensom i slikarima rane severne Renesanse.

Stvorio je ličnu i autentičnu verziju modernizma, začinjenu mitologijom i fantazijom, slikajući portrete, pejzaže i mrtve prirode. Obnovio je srednjovekovnu tradiciju slikanja triptiha. Svoje triptihe je smatrao ogledalima modernog društva. Tokom celog života slikao je autoportrete, slično kao Rembrant ili Pikaso.

Slikarstvo Maksa Bekmana izmiče klasifikacijama, ali se najčešće svrstava u slikarstvo ekspresionizma.

## Vanjske veze
* Biografija Maksa Bekmana 
* Biografija u tabelarnom obliku 
* Život i dela
* Bekmanove slike u zbici Frider Burda
* Galerija slika
Walter J. Phillips

**Walter Joseph Phillips** (25. oktobar 1884 – 5. jul 1963) bio je kanadski slikar i drvorezac rodom iz Engleske, poznat kao jedan od najslavnijih kanadskih grafičara svog vremena i po popularizaciji drvoreza u japanskom stilu.

## Reference

* Walter J. Phillips Website 

## Literatura

* Boulet, Roger. Walter J. Phillips : the complete graphic works, Markham, Ontario : M. Bernard Loates, 1981. National Library of Canada, Amicus No. 2615183

## Vanjske veze
* Walter Phillips Gallery
* 
* Glenbow Museum's *Impress: Prints, Artists, and Ideas* website has high resolution images of Phillips works, his printmaking tools, as well as interviews with the artist  and an in-depth artist profile for educators 
* artistarchive.com—Listing of 250 Phillips' prints, many with images  
* Phillips watercolour sold for £48,000 in 2010
Vorticizam

**Vorticizam** () je jedan pravac u vajarstvu i uopšte avangardni pokret u engleskoj umetnosti u ranom 20. veku koji je paralelan sa francuskim kubizmom ili još bolje sa italijanskim futurizmom i bio je reakcija na impresionističku estetiku koji je želeo da izrazi moderni svet mašina i u svet umetnosti želi da uvede industrijske forme.

## Karakteristike

Istorijski značaj vortizma je značajan i dokazuje zalaganje za apstrakciju koja se javlja u Evropi u godinama 1910–1912. Persi Vindhem Lujs glava ličnost ovog pokreta išao je tako daleko da je uticao na kubiste. Pokret je trajao od 1912–1915. godine. Prvi svetski rat je onemogućio razvijanje njegovog programa i filozofije.

## Manifest vorticizma

Vorteks je bila tačka u kojoj energija bila na vrhuncu. U mehanici predstavlja najveći rezultat. Snažan, hladan, mehanički, statički- jesu osobine koje odlikuje vorticizam. Vorticizam stavlja u centar svojih pažnji svet mašina. Želimo samo da jednostavno proživljavamo ovaj svet i da osećamo kako u nama struju njegova energija.

## Umetnici (izbor)

* Persi Vindhem Lujs (Percy Wyndham Lewis)
* Jakob Epštajn (Jacob Epstein)
* Henri Gaudir- Brzeska (Henri Gaudier-Brzeska)
* Vilijam Roberts (slikar) (William Roberts)
* Doroti Šekspir (Dorothy Shakespeare)
* Edward Vadsvort (Edward Wadsworth)

## Literatura

* Novy život, č. 3-4 marec-april 2004 Novi Sad

## Vanjske veze

* ''Workshop'', a Vorticist painting circa 1914-5 by Wyndham Lewis
* www.vorticism.co.uk , information about Vorticism
* Ezra Pound: ''Vorticism''
* www.npg.org.uk/wyndhamlewis, Wyndham Lewis exhibition at the National Portrait Gallery, London. 3 July - 19 October 2008
Elie Nadelman

**Elie Nadelman** (20. februar 1882 - 28. decembar 1946) bio je američki kipar, crtač i sakupljač umjetnina rodom iz Poljske.

Rođen je u jevrejskoj porodici u Varšavi, a studirao je umjetnost u Münchenu, a potom Parizu, gdje se kretao u avangardnim krugovima. Nakon izbijanja prvog svjetskog rata je emigrirao u SAD. Tamo se 1920. oženio za bogatu nasljednicu Violu Flannery, uz čiju je pomoć stvorio zbirku Muzeja narodne umjetnosti u Riverdaleu 1925. Sve svoje bogatstvo je izgubio za vrijeme Velike depresije, a mnoga njegova djela su tada i uništena.

## Literatura
* Busch, Julia M., ''A Decade of Sculpture: the New Media in the 1960s''  (The Art Alliance Press: Philadelphia; Associated University Presses : London, 1974) 
* Haskell, Barbara, *Elie Nadelman: Sculptor of Modern Life*, Whitney Museum: New York, 2003. 
* Kirstein, Lincoln, *Elie Nadelman*, Eakins Press, 1973. 
* Spear, Athena Tacha, "Elie Nadelman's Early Heads (1905-1911)," *Allen Memorial Art Museum Bulletin,* XXVIII, 3, Spring 1971, pp.&nbsp;201–222.
* Spear, Athena Tacha, "The Multiple Styles of Elie Nadelman: Drawings and Figure Sculptures ca. 1905-12," *Allen Memorial Art Museum Bulletin,*XXXI, 1, 1973–74, pp.&nbsp;34–58.

## Djela
* *"Circus Women"* David H. Koch Theater (reproduction)
* *"Dancer"* (ca. 1920-1922) Jewish Museum (New York)
* *"Dancing Girl"* (1916–1918) Honolulu Museum of Art
* *"Ideal Head"* (ca. 1910) Honolulu Museum of Art
* *"Man in the Open Air"* (ca. 1915) MOMA, Museum of Modern Art, New York City
* *"Standing Nude"* (ca. 1908) Metropolitan Museum of Art
* *"Two Nudes"* David H. Koch Theater (reproduction)
* *"The Resting Stag"* (ca. 1915) Honolulu Museum of Art
* *"The Wounded Stag"* (ca. 1915) Honolulu Museum of Art

## Vanjske veze

* The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition; (paid archive) 6/7/2005
* The Frick
* Elie Nadelman: Classical Folk(2001)
* web gallery
* Entry at the-artists.org
Karl Schmidt-Rottluff

**Karl Šmit-Rotluf** (, Rotluf, Kemnic, 1884 – Berlin, 1976) je bio nemački slikar i grafičar jedan od glavnih predstavnika ekspresionizma. Godine 1905. u Drezdenu umetničku grupu Most.

## Biografija
Karl Šmit rođen je u mestu Rotluf kod Kemnica i od 1905. godine prozvao se Šmit- Rotluf. Sedmog juna 1905. godine osnovao je u Drezdenu umetničku grupu Most („-{*Die Brücke*}-“) sa studentima arhitekture Ernst Ludvig Kirhnerom, Fricom Blejem i Erihom Henkelom. Novembra iste godine organizovao je izložbu grupe u Lajpcigu.

U početku je Karl Šmit Rotluf bio pod uticajem impresionizma. Za motive je uzimao severonemačke i skandinavske pejzaže. Godine 1911. preselio se u Berlin. U to vreme su veliki prostor u njegovim delima zauzele geometrijske forme. Nacisti su 1937. godine konfiskovali 608 radova Šmit Rotlufa iz muzeja i označili ih kao degenerisanu umetnost (-{*Entarten Kunst*}-). Posle Drugog svetskog rata postao je 1947. profesor na Akademiji likovnih umetnosti u Berlinu. Posvetio se sa posebnim afinitetom motivima kao što su zimski pejzaži i, u kasnijoj fazi, akvarelima svetlih boja.

## Karakteristike

Pod uticajem dela Vinsenta van Goga, Emila Noldea i fovista odlikuje se njegovo slikarstvo (pre svega pejzaži, aktovi, portreti i druge figuralne slike) snažnim, neprelomljenim bojama bez direktne povezanosti sa predmetom, kao i jednostavnim uglastim oblicima. Tvrde ivice daju pečat njegovim drvorezima (sa pre svega religioznim temama), koje su sazdane na jakim crno-belim suprotnostima.
Meksički muralizam

**Meksički muralizam** je umjetnički pokret u Meksiku od 1920-ih do 1960-ih, koji je izlučio najvažniju generaciju meksičkih umjetnika i utjecao na zidno slikarstvo u svijetu. Povijesno se ističe svojim političkom angažiranošću, uglavnom marksizmom, ali i socijalnim temama, te kombinacijom narodne meksičke slikarske tradicije s modernim europskim stilovima.

Zajedno s Diegom Riverom, kojeg je upoznao u Parizu 1919. godine, David Alfaro Siqueiros je radio na inicijativi pod pokroviteljstvom meksičke vlade koja je povela borbu protiv nepismenosti i željela je obrazovati ljude kroz umjetnost na velikim javnim zidovima. Siquieros u svom *Pozivu američkim umjetnicima*, tiskanom 1921. u španjolskom časopisu *Vida Americana*, traži od umjetnika da obnove vezu s izvornom umjetnošću svojih zemalja te da prikazuju svakodnevne prizore života mjesnih ljudi.

Za najbolji način prijenosa informacija lako prepoznatljivim i shavtljivim prizorima je odabrano slikanje murala (zidnih slika) na zidovima javnih zgrada, dok je slikanje na platnu smatrano za "slikarstvo kulturne elite". Siqueiros je izjavio: "Ulice će biti naši muzeji".

Nakon atentata na generala Obregona i političkih promjena koje su uslijedile u Meksiku, nova vlada nije tolerirala dvosmislene političke poruke meksičkih muralista. Trojica velikih slikara (Rivera, Siquieros i Orozco) su morali napustiti državu. Za vrijeme Rooseveltovog *[[New Deal]]a* u SAD-u (1933.-40.) oni su slikali velike murale na zidovima u New Yorku, Detroitu i Kaliforniji, te su utjecali na mnoge umjetnike u SAD-u, ali i cijeloj Latinskoj Americi.

## Djela

Stilistički su meksički murali bili realistički prikazi sa simboličkim aluzijama, snažnog narativnog sadržaja i puni referenci ma suvremene umjentičke medije, poput filma, i pretkolumbovsku umjetničku tradiciju. U radu meksičkih muralista je bio očit utjecaj talijanskog freskoslikarstva s kojima su se izravno upoznali, ali i soc-realizma koji je tada paralelan, ali nikako identičan, umjetnički pravac u SSSR-u.

Pored tehnike freske (tempera na svježoj žbuci), muralisti su se iglavnom služili enkaustikom i akrilnim bojama.

Između 1923. i 1928. godine Rivera je radio na nizu golemih fresaka za Ministarstvo javnog obrazovanja na kojima je prikazao prizore iz života Meksikanaca. Bili su to prizori teđkog rada i kontrasta između bogatih i siromašnih, te prizori proslava i zabava. Poruke su bile artikulirane tako da su se mogle shvatiti na više razina i zato su se svidjele svim slojevima društva.


Datoteka:SEP In the Arsenal.JPG|Na muralu u Ministarstvu obrazovanja *U Arsenalu*, Rivera je u središte smjestio mladu Fridu Kahlo (1922.)

Datoteka:Hospicio_1.jpg|Orozco, *Izgarajući čovjek*, Hospicij Cabañas, Guadalajara (Jalisco), Meksiko (1939.)
Datoteka:Mural panoramico.JPG|Jorge González Camarena, *Prisutnost Latinske Amerike*, Likovna akademija, Concepción, Čile (1965.)
Datoteka:PolyforumSiqueiros05.jpg|Siqueiros, *Marš čovječanstva na zemlji prema svemiru*, multimedijski center *Polyforum Cultural Siqueiros*, Ciudad de Mexico (1971.)


## Znameniti umjetnici

## Izvori
Juan Gris

**Huan Gris** (), čije je pravo ime bilo Hose Viktorijano Gonsales (; 23. mart 1887 – 11. maj 1927.) je španski slikar i grafičar, značajan predstavnik kubizma koji je u toku svoga celoga života živeo i stvarao u Francuskoj u Parizu.

Rođen je kao trinaesto od četrnaestoro dece, i u prvim godinama života ga je njegov stric podučavao slikarskim tehnikama. 1902. godine započinje studije na umetničkoj školi u Madridu koju završava 1904, pod rukovodstvom slikara Hose Marija Karbonera. 1906. godine otišao je u Francusku gde se nastanio i ostao tamo do kraja svog života. U početku je bio vezan za ideje koje su se oformile oko Jugendstila. Zarađivao je pravljenjem ilustracija za novine i časopise.

1911. godine je upoznao Pabla Pikasa i Žorža Braka i obojica su ga pozvala da se vrati slikarstvu. Pikaso i Gris postaju prijatelji i slikaju često zajedno na Monmartru u Parizu. Uticali su jedan na drugoga i koncentrisali su se na analitički kubizam. Godine 1912. su se pojavila prva njihova kubistička dela. Godine 1912. je Gris naslikao čuvenu sliku - portret Pabla Pikasa. 1914. godine susreo je Anrija Matisa koji je njegovu tehniku učinio profinjenijom. Sa Brakom i Pikasom je radio slike u koje je ukomponovao novinsku hartiju i tapete - kolaže. Godine 1916. počeo je Gris svoju arhitektonsku fazu u kojoj je više pažnje poklanjao formama nego boji. U svom stilu je radio na delima koja su bila u stilu analitičkog a zatim i sintetičkog kubizma. Slikao je mrtve prirode prožete lirizmom i reminiscencijama na arapsko-španski ornament u mirno toniranoj paleti boja i bizarne figure sferičnih oblika (ciklus Arlekini i Pijeroti) radio je litografije i inscenacije za baletnu grupu Sergeja Dijadigljeva a pisao je i rasprave o slikarstvu.

Godine 1925. Gris se teško razboleo. Umro je 11. maja 1927. godine u Parizu.

## Galerija

Datoteka:Juan Gris - Portrait of Pablo Picasso - Google Art Project.jpg|*Portret Pikasa*, 1912.
Datoteka:Juan Gris - 1912 - Self-portrait.jpg|*Autoportret*, 1912.
Datoteka:Juan Gris - Violine und Glas - 1913.jpeg|*Violina i čaša*, 1913.
Datoteka:Juan Gris - Le livre.jpg|Knjiga, 1914-1915.


## Literatura
# Enciklopedija Leksikografičkog zavoda, Zagreb, 1966.
# Kniha o velkych zberatelich, Pierre Cabane, Praha 1971,
# Übar die Möglichkeiten der Malerei, Hamburg 1997.

## Vanjske veze

* Artcyclopedia - Links to Gris' works
* The Athenaeum  - Extensive list and images of Gris' works
* Web Museum - Biography and images of Gris' works
* OCR'd issues of Le Rire
* Juan Gris in Artfacts.Net   See actual exhibitions and related galleries and museums for Juan Gris
Aleksandar Arhipenko

**Oleksandr Porfirovič Arhipenko** (ukr. **Олександр Порфирович Архипенко**, eng. **Alexander Porfyrovych Archipenko**); (Ukrajina, Kijev, 30. ožujaka 1887. – SAD, New York, 25. veljače 1964.); je poznati ukrajinski i američki avantgardni umjetnik, kipar i grafički umjetnik. Ujedno ga se smatra jednim od prvih osnivača likovne discipline kubizma u skulpturi.

U razdoblju između 1902. i 1905. Arhipenko je završio Kijevsku umjetničku školu, nakon čega se profesionalno usavršavao pod okriljem kijevskog umjetnika S. Svjatoslavkog. Godine 1906. zajedno sa ukrajinskim umjetnikom Oleksandrom K. Bogomazovim održao je svoju prvu značajnu likovnu izložbu, nakon čega je održao i nekoliko izložbi u Moskvi.

Arhipenko je za života mnogo putovao po cijeloj Europi i potom SAD-u. Godine 1912. je imao prvu osobnu likovnu izložbu u hagenskom muzeju Folkwang, u Njemačkoj. Sljedeće dvije godine podučavao je umjetnost u Parizu, nakon čega je 1914. preselio u francusku Nicu. Godine 1921. je otvorio svoju osobnu Umjetničku školu u Berlinu.

Godine 1923. Arhipenko je preselio u SAD gdje je prihvatio američko državljanstvo i postao vrlo popularan ukrajinsko-američki umjetnik. Generalno je utjecao vrlo snažno na razvoj moderne umjetnosti, koja je uključivala i modernu američku i europsku arhitekturu i dizajn. Njegova djela su između ostalog obilježena i specifičnom umjetničkom dinamikom.

## Vanjske veze

* Umjetnička zaklada Arhipenko (eng.)
* Galerija slika Oleksandra Arhipenka (eng.)
* Biografija Oleksandra Arhipenka (eng.)
Jean Arp

**Hans Arp**, isto tako i **Žan Arp** (*16. septembar 1886.- †7. jun 1966) bio je nemački slikar, vajar i pesnik i poznat je kao saradnik u grupi dadaista i nadrealista i prvenstveno kao pristalica apstraktne umetnosti, kod koga su ishodišta bila u elementarnim prirodnim formama.

Hans Arp je rođen 1887. godine kao sin proizvođača cigareta u Strazburu koji je tada pripadao Nemačkoj i u sredini koja je bila nemačka i francuska sa poznavanjem oba jezika. U mladosti se interesovao za pesnike romantičare.

Od 1904.- 1908. studira slikarske umetnosti u Vajmaru i u Parizu na akademiji Julijan. Od 1909. godine je živeo u Švajcarskoj i pisao je pesme. 1912. godine susreće se sa slikarom Vasiljem Kandinskim u Minhenu i postaje član grupe Der blaue Rajter (, što znači plavi jahač). Te godine posećuje i Pola Klea i sledeće godine izdaje krokije figura povezanih sa njegovim radom u časopisu Der Šturm (, što znači napred). 1916. godine je sarađivao sa dadaistima u Cirihu a 1918.-1919. u Kelnu sa Maksom Ernstom. Od 1922. godine živi naizmenice u Cirihu i Parizu. Te godine se oženio sa Sofijom Tauber umetnicom sa kojom je radio velike kolaže geometrijskih isečeka uglavnom pod uticajem ove umetnice. 1926. godine se nastanio u Medounu nedaleko Pariza.

1943. godine mu je umrla žena. 1949. godine je putovao za SAD i od 1950.- 1959. godine projektovao je velike plastike za univerzitet u Harvardu i Karakasu, kao i za UNESCOvu zgradu u Parizu. 1952. putuje za Rim i Grčku gde radi plastike, postaje jako priznat i ugledan umetnik- kipar, tako da u svojoj radionici zapošljava i saradnike.

Umro je u Bazelu 1966. godine.

## Dela
* 1916. -ilustracije ka Huselbekovim "Phantastische Gebete"
* 1925. -"Umetnički izmi", sa El Lisickim 
* 1946. - zbirka pesama "Vazdušna prestonica"
* 1948. -monografija "On my way"
* 1952. -"Snovi i planovi" (ili "Snovii projekti")- pesnička zbirka
* 1953. -"Slovni sni i crne zvezde"
* 1953. -"Čupava srdca"

## Literatura
# PSN Akademia Československih vied, Praha 1966. 
# Hledaní tvarú, Igor Zhoř Praha 1967.
# Enciklopedija likovnih umjetnosti, L.Z. FNRJ, Zagreb 1959.
# Mala prosvetina enciklopedija, Beograd, 1959.

## Vanjske veze

* Hans Arp - Biografie 
* Arp Museum in Rolandseck
* Fondation Arp, Meudon, Frankreich 
* Künstlerporträt "weisst du schwarzt du"  von Dr. Richard Albrecht
Asocijacija teniskih profesionalaca

**Asocijacija [[tenis]]kih profesionalaca** (), skraćeno **ATP** (), je osnovana 1972. godine s ciljem da zaštiti prava i interese svjetskih tenisera. 1990. godine asocijacija je osnovala svjetsko takmičenje ***ATP tur[neja]*** () koje je 2009. preimenovano u ***ATP svetska turneja*** (). Glavno sjedište i uprava ATP-a je u Londonu, u Ujedinjenom Kraljevstvu. Njene podružnice nalaze se u Monaku (sjedište za Evropu), Ponte Vedra Beach u SAD-u (sjedište za Ameriku) i u Sydneyu u Australiji (sjedište za ostale dijelove svijeta).

Ekvivalent ATP-a u ženskom tenisu je VTA ().

## Uposlenici organizacije

Predsjednik ATP-a je Adam Helfant. Šefovi podružnica su:
* Andy Anson (Evropa)
* Mark Young (Amerika)
* Brad Drewett (internacionalna divizija: Afrika, Azija i Australija).

ATP ima dva odjeljenja: izvršni odbor i vijeće tenisera.

Izvršni odbor pored predsjednika čine stalni članovi Željko Franulović, Charlie Pasarell i Graham Pearce i nestalni članovi. Nestalne članove bira vijeće tenisera svake dvije godine. Sadašnji nestalni članovi su: predstavnik evropske divizije Ivan Ljubičić, američke divizije Justin Gimelstob i internacionalne divizije David Edges.

Vijeće tenisera čini 10 tenisera, i može utjecati i savjetovati predsjednika i odbor pri donošenju važnih odluka. Članovi vijeća tenisera su četiri najbolja u singl do 50 rankinga, dva između 51 i 100. rankinga, dva među prvih 100. tenisera u dubl kategoriji i dvojica izabranih predstavnika.

## ATP World Tour

ATP World Tour označava utrku u kojoj se teniseri bore za što veće mjesto na ATP ljestvici i za titulu najboljeg tenisera svijeta. U tu utrku se ubrajaju svi teniski turniri koji se organizuju pod zastavom ATP-a. 
To su turniri kategorija:
* Grand Slam 2000 (nije pod zastavom ATP-a, ali se bodovi računaju u utrci),
* ATP World Tour Masters 1000,
* ATP World Tour 500 serija,
* ATP World Tour 250 serija,
* ATP Challenger serija i
* ATP Futures serija turnira.

Više detalja pogledajte u slijedećoj tabeli:

* Nagradni fond turnira (iz 2010. godine) preračunat iz lokalne valute u USD po srednjem kursu

## Ranking

ATP svake sedmice objavljuje nove ranking pozicije. Tako se godišnje takmičenje ATP World Tour sastoji od 52 sedmice. Ovakva organizacija bodovanja tenisera, pomaže ATP-u kako bi utvrdio nosioce turnira i na kojim bi pozicijama igrali teniseri. Teniser koji završi utrku ATP World Tour na prvom mjestu na kraju sezone je svjetski teniser broj 1. Na samom kraju sezone, kada se završe svi veliki turniri, ATP organizuje takmičenje ATP World Tour Finals (ranije poznat kao Tennis Masters Cup). Na ovom prestižnom takmičenju učestvuje 8 najboljih tenisera, koji su od početka godine, do kraja sezone (odnosno do kraja ATP World Tour utrke), skupili najviše bodova.

Trenutni ranking nalazi se na stranici Tenis.

## Reference



## Vanjske veze

* Službena stranica