Mašinsko doba

**Mašinsko doba** je era koja obuhvata početak do sredine 20. vijeka, a ponekad i kraj 19. vijeka. Približno datiranje bi bilo od 1880. do 1945. godine. Smatra se da je dostiglo vrhunac u periodu između Prvog i Drugog svjetskog rata i preklapa se sa kasnim dijelom Druge industrijske revolucije (koja je završila oko 1914. godine početkom Prvog svjetskog rata) i nastavlja se i nakon nje do 1945. godine, kraja Drugog svjetskog rata. Četrdesete godine 20. vijeka obilježilo je početak atomskog doba, u kojem je moderna fizika doživjela nove primjene poput atomske bombe, prvih računara, i tranzistora. Digitalna revolucija okončala je intelektualni model mašinskog doba zasnovan na mehaničkoj tehnologiji i najavila novi, složeniji model visoke tehnologije. Digitalno doba nazvano je Drugim mašinskim dobom, sa svojim povećanim fokusom na mašine koje obavljaju mentalne zadatke.

## Univerzalna hronologija

ImageSize = width:800 height:88
PlotArea = width:720 height:55 left:65 bottom:20
AlignBars = justify
Colors = 
    id:time value:rgb(0.7,0.7,1) # 
    id:period value:rgb(1,0.7,0.5) # 
    id:age value:rgb(0.95,0.85,0.5) # 
    id:era value:rgb(1,0.85,0.5) # 
    id:eon value:rgb(1,0.85,0.7) # 
    id:filler value:gray(0.8) # background bar
    id:black value:black

Period     = from:1880 till:1950
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1880 
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1880

PlotData =
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:11 shift:(0,-5)

  bar:Decenije color:era 
  from:1880 till:1890 text:1880-e
  from:1890 till:1900 text:Vesele devedesete 
  from:1900 till:1910 text:1900-e 
  from:1910 till:1920 text:1910-e 
  from:1920 till:1930 text:Burne dvadesete 
  from:1930 till:1940 text:Velika depresija 
  from:1940 till:1950 text:1940-e
  bar:Pokreti color:era 
  from:1880 till:1915 shift:(10,5) text:Druga industrijska revolucija
  from:1880 till:1895 text:Pozlaćeno doba
  from:1895 till:1925 text:Razvojno doba
  from:1895 till:1940 shift:(0,-10) text:Liberalizam
  from:1915 till:1920 shift:(-5,5) text:Prvi svjetski rat
  from:1925 till:1940 shift:(25,5) text:New Deal
  from:1925 till:1940 shift:(-25,-5) text:Nacionalsocijalizam
  from:1940 till:1950 shift:(-25,5) text:Drugi svjetski rat 
  from:1945 till:1950 color:filler text:Hladni rat 
  bar:&emsp; color:era 
  from:1880  till:1950 text:Mašinsko doba
  from:1945  till:1950 color:filler text:Atomsko doba



## Razvoji

Artefakti mašinskog doba uključuju:
* Klipne parne mašine zamijenjene plinskim turbinama, motorima s unutrašnjim sagorijevanjem i elektromotorima
* Elektrifikaciju zasnovana na velikim hidroelektranama, termoelektranama i distributivnim sistemima
* Masovna proizvodnja robe velikih količina na pokretnim montažnim trakama, posebno automobila
* Ogromne proizvodne mašine, posebno za proizvodnju i obradu metala, kao što su valjaonice čelika, izrada komponenti mostova i prese za karoserije automobila
* Moćnu opremu za zemljane radove
* Čelične zgrade velikih visina (*[[neboder]]e*)
* Radio i fonografska tehnologija
* Brze štamparske mašine, koje omogućavaju proizvodnju jeftinih novina i časopisa za masovno tržište
* Jeftini uređaji za masovno tržište koji koriste elektromotore sa delimičnom snagom, kao što su usisivači i mašine za pranje veša
* Brza i udobna putovanja na velike udaljenosti željeznicom, automobilima i avionima
* Razvoj i upotreba modernih ratnih mašina kao što su tenkovi, avioni, podmornice i moderni bojni brodovi
* Pojednostavljenje dizajna automobila i vozova, pod uticajem dizajna aviona

## Društveni utjecaj
* Uspon masovnog oglašavanja i konzumerizma
* Nacionalno brendiranje i distribucija robe, zamjena lokalnih umjetnosti i zanata
* Nacionalno kulturno izjednačavanje zbog izloženosti filmovima i mrežnom emitiranju
* Masovno proizvedena vladina propaganda putem štampe, zvuka i filmova
* Zamjena kvalificiranih zanata niskokvalifikovanom radnom snagom
* Rast jakih korporacija kroz njihovu sposobnost iskorištavanja ekonomije obima u nabavci, proizvodnji i distribuciji materijala i opreme
* Korporativna radna eksploatacija dovodi do stvaranja jakih sindikata kao protutežne sile
* Aristokracija s ponderiranim pravom glasa ili pravom glasa samo za muškarce zamijenjena je demokratijom s općim pravom glasa, paralelno s jednopartijskim državama
* Feminizam prvog vala
* Povećano ekonomsko planiranje, uključujući petogodišnje planove, javne radove i povremenu ratnu ekonomiju, uključujući regrutaciju i racioniranje širom zemlje

## Utjecaj na okolinu
* Eksploatacija prirodnih resursa bez obzira na ekološke posljedice; nastavak praksi iz 19. vijeka, ali u većim razmjerima.
* Ispuštanje sintetičkih boja, umjetnih aroma i toksičnih materijala u potrošnju bez testiranja na štetne učinke po zdravlje.
* Uspon nafte kao strateškog resursa.

## Međunarodni odnosi
* Sukobi između nacija u vezi s pristupom izvorima energije (posebno nafti) i materijalnim resursima (posebno željezu i raznim metalima s kojima je legirana) potrebnim za osiguranje nacionalne samodovoljnosti. Takvi sukobi doprinijeli su dvama razornim svjetskim ratovima.
* Vrhunac novog imperijalizma i početak dekolonizacije

## Umjetnost i arhitektura

Smatra se da je strojno doba utjecalo na:
* Distopijske filmove, uključujući *[[Modern Times|Moderna vremena]]* Charlieja Chaplina i *[[Metropolis]]* Fritza Langa
* Streamline Moderne - dizajn uređaja i arhitektura
* Bauhaus
* Steampunk
* Dieselpunk
* Moderna umjetnost
** Kubizam
** Art Deco
** Futurizam
** Muzika

## Povezano
* Druga industrijska revolucija

## Reference