open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Death Valley Days

***Death Valley Days*** () je američka vestern televizijska antologija koja se originalno emitirala od 1952. do 1970. godine. Nastala je na temelju istoimene radio serije koja se bila emitirala od 1930. do 1945. Sastojala se od 25-minutnih epizoda koje su rekonstruirale neke od najpoznatijih događaja iz historije Divljeg zapada. Svaku od njih bi prethodno predstavio voditelj - "Stari rendžer", koga je tumačio Stanley Andrews. Godine 1963. su producenti odlučili taj posao povjeriti mlađem glumcu, te je izbor za sezonu 1964/65. pao na Ronalda Reagana, kome je to bio posljednji glumački angažman u karijeri. Nakon što se Reagan odlučio baviti politikom, voditeljem je postao Robert Taylor, prije nego što ga je zamijenio Dale Robertson.

## Vanjske veze

* ''Death Valley Days'' Official Website
* 
* ''Death Valley Days'', free downloads at the Internet Archive
I've Got a Secret

***I've Got a Secret*** () je američka TV-igra koja se originalno prikazivala na programu mreže CBS od 1952. do 1967. godine. Predstavljala je svojevrsni spin-off popularne TV-emisije *[[What's My Line?]]*. U njoj je posebna komisija specijalnih gostiju kroz jednostavna pitanja nastojala pogoditi neku veliku i neobičnu tajnu nekog od natjecatelja. *I've Got a Secret* je postigla veliku popularnost, te se pod licencom snimala i prikazivala u Australiji i Japanu. Nakon što je obustavljeno snimanje originalne serije, u još nekoliko izdanja se pojavila izvan distribucije i na kablovskim mrežama.

## Vanjske veze

* 
* I've Got a Secret —profile of the show from the Museum of Radio and TV
* Goodson-Todman Big 4 Guide —an episode guide to all of the major Goodson-Todman panel shows, including IGAS.
* Oxygen's I've Got a Secret —website for the 2000 version of IGAS, hosted by Stephanie Miller.
* Carsey-Werner's official website about the "Unsold" IGAS '92 pilot 
* Secret Word is 'Cosby':Comedian Puts 'Bet' on Show's Quick Success
* Eleven minute interview with Betsy Palmer , panelist on I've Got a Secret for 10 years (1957–1967).
* [Aviation preservationist [Cole Palen]'s appearance on I've Got A Secret]  in April 1965
* Australian version of ''I've Got a Secret'' at IMDb
Babuna

**Babuna** može biti:

* Babuna (reka), reka u Republici Makedoniji, 
* Babuna (planina), planina u Republici Makedoniji,
* Banuna (predeo), predeo u Republici Makedoniji,
* Babuna (Veles), selo u opštini Veles, Republika Makedonija,

ili:

* FK Babuna, fudbalski klub iz naselja Martolci, Republika Makedonija
Hockey Night in Canada

***Hockey Night in Canada*** () (često skraćena kao ***Hockey Night*** ili ***HNIC***) je brend koji se koristi za kanadske televizijske emisije posvećene Nacionalnoj hokejaškoj ligi. Dok se naslov koristi za sve utakmice NHL-a na CBC Television (bez obzira na vrijeme dana), *Hockey Night in Canada* se prvenstveno koristi za emisije subotom navečer, a što je praksa koja potiče iz 1931. godine kada su se one počele prenositi na radio-mreži CNR Radio, a što su nastavile njene nasljednice, odnosno preuzela televizija 1952. godine. Ispočetka se prenosila samo jedna utakmica tjedna, ali moderna inkarnacija emisije prenosi dvostruku utakmicu tjednu, obično u terminu od 19:00 do 22:00 u Istočnoj vremenskoj zoni. Emisija sadrži brojne priloge tokom pauza između trećina (kao što je *Coach's Corner* Dona Cherryja), kao i neposredno prije i poslije utakmica.

Brend *Hockey Night in Canada* je eksluzivno koristio CBC Sports sve do kraja sezone 2013/14. Od sezone 2014/15 će ga subotom navečer koristiti Rogers Communications, odnosno prikazivati na vlastitim mrežama City i Sportsnet, kao i na CBC Television; Rogers je osigurao eksluzivna multimedijska prava na utakmice NHL-a sa početkom 2014-15, dok će pod-licence za utakmice subotom navečer i doigravanje imati CBC i frankofonska mreža TVA.

*Hockey Night in Canada* je 1954. godine, koristeći Kinescope, bila prva TV-emisija u kojoj se koristila ponovljena snimka (), prije svega za prikaz golova, a što će kasnije postati uobičajena praksa prilikom prijenosa sportskih događaja.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* Foster's Shadow: The On-Air Meltdown of Bill Hewitt
* Interview with 1950s ''Hockey Night in Canada'' Spokesman Murray Westgate, September 2011
* 
* Museum of Broadcast Communications 
* ''Hockey Night in Canada'' theme's official website
George Reeves

**George Reeves** (5. januar 1914 - 16. jun 1959) bio je američki glumac najpoznatiji po tumačenju uloge Supermana u popularnoj TV-seriji *[[Adventures of Superman (TV serija)|Adventures of Superman]]*, kao i po tome da je na samom vrhuncu popularnosti život okončao u nerazjašnjenim okolnostima.

Reeves je odrastao u Los Angelesu, a glumom se počeo povremeno baviti u srednjoj školi, da bi je kao karijeru odabrao nakon što se majka zabrinula da bi boks, kojim se također bavio, mogao trajno upropastiti njegov markantni fizički izgled. S vremenom je počeo dobijati angažmane u hollywoodskim filmovima, među kojima se najviše ističe uloga jednog od dvojice blizanaca Tarletona u *[[Gone with the Wind (film)|Gone with the Wind]]*. Za vrijeme Drugog svjetskog rata je služio u zabavljačkim jedinicama američke vojske, a poslije nastupao u B-filmovima i sporednim ulogama. Neko vrijeme je napustio Hollywood i nastupao u New Yorku na televiziji prije nego što je 1951. godine nastupom u B-filmu *[[Superman and the Mole Men]]* osigurao ulogu u TV-seriji, koja se počela emitirati 1952. godine. Reevesovu karijeru je tokom posljednjih godina značajno obilježila i ljubavna veza sa Toni Mannix, suprugom Eddieja Mannixa, šefa studija Metro-Goldwyn-Mayer. Nedugo nakon što ju je prekinuo i zaručio se za Leonore Lemmon, tokom noćne zabave u svom domu je pronađen mrtav. Iako je istraga losanđeleske policije smrt pripisala samoubistvu pištoljem, tokom decenija su se razvile brojne alternativne teorije zavjere, ali i urbane legende o Supermanovom prokletstvu.

Reevesova karijera i smrt su godine 2006. bili predmetom igranog filma *[[Hollywoodland]]*, gdje je njegov lik tumačio Ben Affleck.

## Filmografija

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* 
* 
*
Adventures of Superman (televizijska serija)

***Adventures of Superman*** () je bila američka televizijska serija koja se originalno prikazivala od 1952. do 1958. godine, poznata kao prva televizijska adaptacija stripova o Supermanu.

Naslovni protagonist, čiji je lik tumačio George Reeves, bio je Kal-El, humanoidni vanzemaljac sa uništene planete Kripton, koji se pod krinkom Clarka Kenta, reportera lista Daily Planet, borio protiv gangstera, ludih naučnika, meteora i drugih opasnosti koje su prijetile fiktivnom gradu Metropolisu. Kent je imao partnericu Lois Lane, koju je prvo tumačila Phyliss Coates, a potom Noel Neill.

Serija je nastala nakon što je prethodne godine u B-produkciji snimljen *[[Superman and the Mole Men]]*, prvi cjelovečernji film o Supermanu, a u kome su glavne uloge imali Reeves i Coates, i koji je kasnije prikazan kao dvodijelna epizoda. Prva sezona je snimljena još 1951. godine, ali nije prikazana sve dok kao sponzor nije uskočio Kellogg's i tako osigurao njenu distribuciju i nastavak snimanja. Snimanje se odvijalo u studiju RKO Forty Acres, kao i u lokacijama u i oko Los Angelesa, koji je "glumio" Metropolis. Pri tome su se koristila iskustva dotadašnjih filmskih serijala, kao i izuzetno niski budžet (oko 15.000 US$ po epizodi). Usprkos toga, *Adventures of Superman* se odlikovao prilično inventivnim i za tadašnje standarde relativno dobrim specijalnim efektima, te je Reeves postao velika televizijska zvijezda.

Prvih nekoliko sezona je snimljeno u crno-bijeloj tehnici, a prva sezona se, između ostalog, odlikovala prilično mračnim i nasilnim sadržajima, odnosno tonom bliskim film noiru. Od 1955. se, pak, počela snimati u boji, iako će je kao takvu gledatelji vidjeti tek tokom reprize 1965. godine. Tada je došlo i do promjene sadržaja, prilikom koga je ublaženo ili eliminirano nasilje, te naglasak stavljen na humor i sadržaje koji su se smatrali najširoj, odnosno dječjoj publici. Za seriju je, pak, bilo karakteristično i to da se, osim u glavnim likovima, nije oslanjala na "mitologiju" stripa, pa tako u njoj nikada nisu nastupili Supermanovi stalni protivnici kao što je Lex Luthor.

Iznenadna smrt Jacka Hamiltona, koji je bio tumačio lik novinskog urednika Perryja Whitea, je dovela do odgode snimanja epizoda predviđenih za sezonu 1958/59. Planove da se serija ponovno pokrene za sljedeću sezonu je pak konačno zaustavila Reevesova nerazjašnjena smrt u junu 1959. godine. Zbog nje se često upravo TV-serija *Adventures of Superman* navodi u urbanim legendama o Supermanovom prokletsvu.

Snimanje serije je djelomično prikazano u igranom filmu *[[Hollywoodland]]*, snimljenom 2006. godine.

## Vanjske veze
* Adventures of Superman at Bygonetv 
* Episode Guide at Superman Homepage
* Adventures Continue", Website about TV series and George Reeves' career
* 
* "Stamp Day for Superman" episode at the Internet Archive
American Bandstand

***American Bandstand*** je američka zabavno-muzička TV emisija koja se redovno i kontinuirano emitirala na različitim TV-stanicama i mrežama od 1952. do 1989. godine, i koja je tokom decenija uživala status neslužbene institucije u industriji američke pop muzike.

Nastala je u septembru 1952. u Philadelphiji pod imenom *Bandstand*, kao dio programa gradske televizije WFIL-TV. Sadržaj su joj na samom početku činili kratki muzički filmovi (preteče današnjih videospotova) da bi 7. oktobra dobila svoj stalni i prepoznatljivi format - pjesme Top 40 na koje u studiju plešu okupljeni tinejdžeri, s povremenim nastupima izvođača (u pravilu na play back). Godine 1956. je voditeljem postao Dick Clark, čija će popularnost potaknuti nacionalnu mrežu ABC da je pod naslovom *American Bandstand* preuzme kao dio svog programa. Zahvaljujući seriji je Dick Clark postao jedan od američkih medijskih mogula, a Bandstand je potaknuo snimanje sličnih emisija kao što su *[[Soul Train]]* i *[[Top of the Pops]]*. Popularnost *American Bandstanda* je tek 1980-ih nagrizao uspjeh novostvorenog kanala MTV i novi videospotovi koji su formulu TV-emisije u studiju učinili zastarjelom.

## Vanjske veze

* 
* The Museum of Broadcast Communications – ''American Bandstand''
Hollywoodland

***Hollywoodland*** je američki igrani film snimljen 2006. u režiji Allena Coultera. Po žanru predstavlja kombinaciju drame, kriminalističkog i biografskog filma, a scenario se temelji na stvarnim događajima. Fiktivni protagonist, koga tumači Adrien Brody, je losanđeleski privatni detektiv koji krajem 1950-ih i početkom 1960-ih odlučuje razriješiti misteriju vezanu uz nasilnu smrt Georgea Reevesa, glumca koji je stekao popularnost tumačeći lik Supermana u uspješnoj uspješnoj TV-seriji. Radnja kroz flashbackove prikazuje kako Reeves (čiji lik tumači Ben Affleck) postaje zvijezda dijelom zahvaljujući ljubavnoj vezi sa Toni Mannix (čiji lik tumači Diane Lane) nekoliko godina starijom ženom, čiji je suprug Eddie Mannix (koga glumi Bob Hoskins) uticajni šef studija MGM.

*Hollywoodland* se u originalu trebao zvati *Truth, Justice, and the American Way* (što je bio Supermanov neslužbeni moto), ali su producenti od toga odustali nakon pravnih komplikacija vezanih uz studio Warner Bros., koji je nositelj autorskih prava na Supermana i koji je smatrao da bi taj film mogao naškoditi njegovom ambicioznom projektu *[[Superman Returns]]*. Film se odlikovao niskim budžetom, kao i određenim odstupanjima od historijskih činjenica; s druge strane je pitanje o pravim okolnostima i uzroku Reevesove smrti ostavio otvorenim. Affleck je za ulogu Reevesa dobio Kup Volpi na venecijanskoj Mostri.

## Uloge
* Adrien Brody ... Louis Simo
* Diane Lane ... Toni Mannix
* Ben Affleck ... George Reeves
* Bob Hoskins ... Eddie Mannix
* Robin Tunney ... Leonore Lemmon
* Kathleen Robertson ... Carol Van Ronkel
* Lois Smith ... Helen Bessolo
* Larry Cedar ... Chester Sinclair
* Caroline Dhavernas ... Kit Holliday
* Kevin Hare ... Robert Condon
* Molly Parker ... Laurie Simo
* Zach Mills ... Evan Simo
* Neil Crone ... Chuck
* Gareth Williams ... Del
* Dash Mihok ... Det. nar. Jack Paterson
* Veronica Watt ... Rita Hayworth
* Joe Spano ... Howard Strickling
* Jeffrey DeMunn ... Art Weissman

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
* 
* The Straight Dope  on Reeves's death
Lista IC objekata

Spisak IC objekata:

* Spisak IC objekata (1-1000)
* Spisak IC objekata (1001-2000)
* Spisak IC objekata (2001-3000)
* Spisak IC objekata (3001-4000)
* Spisak IC objekata (4001-5000)
* Spisak IC objekata (5001-5386)

## Povezano
* Spisak NGC objekata

## Vanjske veze
* The New General Catalogue Online - A website maintained by the NGC/IC Project.
* List of NGC objects @ SEDS 
* List of NGC objects @ The Electronic Sky
Predsjednik Slovenije

**Predsjednik Slovenije** () je državni poglavar Republike Slovenije. Položaj je uspostavljen 23. decembra 1991. kada je Narodna skupština donijela novi ustav nakon odvajanja Slovenije od Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Predsednik Republike Slovenije je dio izvršne vlasti. On je odabran na neposrednim izborima od strane građana Slovenije sa izbornim pravom i bira se svake pete godine.

Prema Slovenskom ustavu, predsjednik je najviši predstavnik države. U praksi, položaj je uglavnom ceremonijalan. Predsjednik može imenovati visoke dužnosnike poput čelnika Centralne Banke Slovenije, ali njih mora potvrditi parlament. Između ostalog, predsjednik je i vrhovni zapovjednik Slovenskih oružanih snaga. Ured predsjednika je Predsjednička palača u Ljubljani.

Predsjednik se bira izravno općim pravom glasa odraslih na mandat od pet godina. Bilo koji slovenski punoljetan državljanin (stariji od osamnaest godina) može se kandidirati za predsjednika, ali može obnašati dužnost samo dva mandata. Predsjednik nema zakonski zajamčen imunitet i može biti opozvan.

Trenutni predsednik Slovenije je Nataša Pirc Musar, izabrana 2022. godine.

## Historija
Funkcija predsjednika Slovenije postoji od 1974. kada je ustanovljena u novom Ustavu tadašnje Socijalističke Republike Slovenije pod imenom „Predsjednik Predsjedništva Socijalističke Republike Slovenije” (slovenski: *Predsednik Predsedstva Socialistične republike Slovenije*).

Novi Ustav 1991. godine je ukinuo ovu funkciju i zamijenio je s funkcijom pod nazivom „Predsjednik Republike Slovenije” (). Prvi predsjednički izbori su održani 6. decembra 1992. godine. Dobio ih je socijaldemokrat Milan Kučan (63,9 %) protiv demokršćana Ivana Bizjaka (21,1 %).

### Popis Predsjednika predsjedništva SR Slovenije
Popis Predsjednika Predsjedništva **[[Socijalistička Republika Slovenija|Socijalističke Republike Slovenije]]** od 1974. do decembra 1991.:

### Popis Predsjednika R. Slovenije
Popis Predsjednika **[[Republika Slovenija|Republike Slovenije]]** 1991. do danas:

## Povezano
* Politika Slovenije
* Ustav Republike Slovenije
* Predsednici Vlade Slovenije
* Vlada Republike Slovenije
* Vlade Socijalističke Republike Slovenije
* Predsjednička palača u Ljubljani

## Vanjske veze
* Službena stranica predsjednika Republike Slovenije
Toni Mannix

**Toni Mannix** (19. februar 1906 – 2. septembar 1983) bila je američka glumica i plesačica. Rođena je u porodici jevrejskog dekoratera i frankokanadske domaćice. Na početku karijere je nastupala u broadwayskim revijama *[[Ziegfeld Follies]]*, a potom u ranim zvučnim filmovima. Godine 1936. je nastupila u biografskom mjuziklu *[[Great Ziegfeld]]*. Ubrzo nakon toga je upoznala Eddieja Mannixa, jednog od direktora studija MGM, koji će kasnije postati jedan od najmoćnijih ljudi u Hollywoodu. Postala mu je ljubavnica, a 1951. godine se za njega vjenčala. Ubrzo nakon toga je započela vanbračnu vezu sa nekoliko godina mlađim glumcem Georgeom Reevesom; prema navodima Reevesovih kolega Noel Neill i Jacka Larsona muž joj je dao pristanak da održava vezu. Godine 1958. je Reeves sa njom prekinuo vezu kako bi se zaručio za pripadnicu otmjenog društva po imenu Leonore Lemmon; godinu dana kasnije je smrtno stradao u incidentu koji je službeno proglašen samoubistvom. Godinama kasnije su brojni hollywoodski historičari iznosili teorije zavjere kako je Eddie Mannix preko svojih veza sa losanđeleskim podzemljem dao likvidirati Reevesa. U svakom slučaju, Mannix je bila teško pogođena Reevesovom smrću i navodno mu je dala sagraditi oltar u vlastitoj kući. Sa mužem je ostala do njegove smrti 1963. godine, a ostatak života provela povučena iz javnosti. Umrla je od posljedica Alzheimerove bolesti.

Toni Mannix se pojavljuje kao lik u biografskom filmu *[[Hollywoodland]]*, gdje ju je tumačila Diane Lane.

## Izvori

## Vanjske veze
* 
*
Emirat Dirija

**Emirat Dirija** () ili **Prva saudijska država** () osnovana je 1744. kada su imam Muhamed ibn Abdul Vahab i princ Muhamed ibn Saud u gradu Diriji sklopili vjersko-politički sporazum s ciljem homogenizacije tribalizirane Arabije i širenja arabijskog salafizma (vahabizma). Isprva su ovladali regijom Nadžd u centralnoj Arabiji, a kroz sljedeće dekade zauzeli su velika područja od Levanta do Perzijskog zaljeva. Širenje prema zapadu odnosno Meki i Medini na prijelazu iz 18. u 19. vijek iniciralo je rat s Osmanskim Carstvom što između 1811. i 1818. dovodi do sloma prve saudijske države, priključivanjem njenih zapadnih teritorija Egipatskom ajaletu, te zarobljavanjem i pogubljenjem njenog zadnjeg vladara Abdulaha ibn Sauda u Istanbulu. Usprkos tome, dinastija Saud se od 1818. uspjela ponovo nametnuti kao glavna sila u centralnoj i istočnoj Arabiji što dovodi do osnutka Druge saudijske države (Emirata Nadžd).

## Vladari
Prva saudijska država imala je ukupno četiri vladara s titulom imama:
* Muhamed ibn Saud (vl. )
* Abdul-Aziz ibn Muhamed (vl. )
* Saud ibn Abdul-Aziz ibn Muhamed (vl. )
* Abdulah ibn Saud (vl. )

## Povezano
* Historija Saudijske Arabije

## Literatura

*
Luster

**Luster** je vrsta lampe koja se kači na plafonu, pa se često može naći i pod nazivom plafonska lampa. Osnovna namena lustera je sabiranje većeg broja svetslosnih izvora.

## Historija

U početku su to bile sveće pa se i danas u crkvama mogu pronaći lusteri na kojima se nalazi veliki broj sveća. Ovakvi lusteri su bile osnovne karkateristike balskih dvorana u svim poznatim palatama širom Evrope. To su bili najčešće viseći lusteri za izuzetno bogatom dekoracijom. Ukrašavani su pre svega raznim vrstama kristala pa čak i dragim kamenjem. Osnova lustera je često pozlaćivana.
Međutim, prelaskom na električne sijalice nije bio neophodan veliki broj sijalica pa je osnovna namena izgubljena, ali je ostao kao veoma važan detalj enterijera. Sa pronalaskom električne sijalice često se oko same sijalice stavljaju kugle od obojenog stakla kako bi povećao disperziju svetlosti ali i umanjio sam osvetljaj sijalice. Koriste se i kugle u boji kako bi se postizali odgovarajući dekorativni efekti. Pored visećih lustera sve češće su u upotrebi plafonjerke. Kod njih je svetlosni izvor za razliku od visećih lustera neposredno uz sam plafon. I one često imaju omotač od belog ili blago obojenog stakla ili plastike.

## Zanimljivost
Najveći luster na svetu nalazi se u novoj džamiji u Abu Dabiju, i ukrašen je Svarovski kristalima .

## Galerija


File:GreenRoomChandelier.JPG|Luster u jednoj od soba Bele kuće
File:Contemporary Crystal Chandelier Philazlighting.jpg|Moderni luster

File:Dom Uphagena - 221.JPG|Klasičniji luster
File:VandA Rotunda.jpg|Luster u muzeju u Londonu


## Navodi
Raci

**Raizen, Raitzen, Rascier** su istorijski nemački eksonimi koji se koristi kao oznaka za srpsko stanovništvo Habsburška uprava.

## Historija
Njemački pojam Ra(t)zen može značiti i "Ratten" i nesvjesno stvara udruživanje u fonetskoj upotrebi od strane izvornih govornika, izgovara se kao "Raizen", a zatim izaziva sinonimno šarmantan u njemačku prilogu "reizend"; u drugoj rečenici kontekst to znači *nešto je iritantno*. Sve mađarske varijante "Rác" i "Racz" odnose se na istorijsku regiju Rascia, koja leži na srpskom Raški okrug. Latinske oznake su bile, na primer ljudi "Genti Rascianae" i srpsko stanovništvo "Populum Servianum".

U 14. veku počelo je kontinuirano naseljavanje izbeglog srpskog naroda iz Osmanskog carstva u Kraljevinu Mađarsku. Tokom vladavine Sigismunda, Matija Korvin, regent Sibinjanin Janko, i posebno pod Leopold Ignaz Joseph Balthasar Felician Habsburg-a zajednice su osnovane u naseljima poput Buda, Pešta, Komárom, Esztergom, Szentendre i Arad. Tokom Habsburško-turskih ratova, hiljade pravoslavnih Srba pobjeglo je iz Osmanskog carstva na sjever. Leopolda Habsburška dopustio je zajednici "Rascier" da se naseli i osigurao slobodu religije. Arsenije Crnojević bio je prvi pravoslavni mitropolit sa sedištem u Sentandreji od 1691. do 1706. godine.

Danas još uvijek postoje neka mađarska mjesta čija imena počinju s prefiksom "Rác" i daju naznake njegove prošlosti, na primjer Rácalmás, Ráckeresztúr i Ráckeve. Staro nemačko ime "Raitzenstadt" za Novi Sad odnosilo se na tu manjinu Habsburškog carstva. U prvom okrugu Budimpešte, četvrt Tabán nazvana je "Raizenstadt" zbog visokog srpskog i slovenskog udela stanovnika, deo bečke četvrt "Magdalenengrund" u današnjim četvrtima "Margareten" i "Mariahilf" ranije je bio poznat kao Pacovištala "Razenstadel".

Kvart Taban je mjesto porijekla oca Isidore Sekulića.

Mađarsko prezime "Rácz" ili "Racs" istorijski se odnosi na grupu ljudi i takođe na važne pojedince poput Teodor Janković-Mirijevski, Georgije Magarašević ili Dositej Obradović, poslednje, ali nikako najmanje: emigrant Vuk Karadžić i mnogi drugi.
Eddie Mannix

**Joseph Edgar Allen John Mannix** alias **Edgar J. "Eddie" Mannix** (25. februar 1891 – 30. august 1963) bio je američki poslovni čovjek, poznat kao jedan od najmoćnijih ljudi u Hollywoodu sredinom 20. vijeka.

Karijeru je započeo kao izbacivač, a potom blagajnik u zabavnom parku, a nakon čega se zaposlio u distribuciji filmova za studio koji će kasnije postati poznat kao Metro-Goldwyn-Mayer. S vremenom je napredovao do mjesta generalnog direktora i potpredsjednika kompanije. 

Mannix se 1930-ih upoznao sa plesačicom Toni Mannix koja mu je postala ljubavnica, a 1951. i supruga. Nedugo potom je započela ljubavnu vezu s nekoliko godina mlađim glumcem George Reeves koji će postati slavan tumačeći lik Supermana u popularnoj TV-seriji. Iako postoje navodi da je Mannix dao blagoslov svojoj supruzi da održava vanbračnu vezu, kasnije je postao predmetom špekulacija i teorija zavjere nakon što je u junu 1959. godine Reeves smrtno stradao u incidentu koji je službeno proglašen samoubistvom. Prema njima je Mannix iskoristio svoje veze u losanđeleskom podzemlju da likvidira Reevesa, odnosno veze sa policijom da cijeli slučaj zataška. U svakom slučaju su Toni i Eddie Mannix ostali zajedno sve do Eddiejeve smrti. Njegov pogreb je bio veliki događaj u Hollywoodu, a tom prilikom su James Stewart i Robert Taylor nosili njegov lijes. 

Pojavljuje se kao lik u filmu *[[Hollywoodland]]*, gdje ga je tumačio Bob Hoskins. Fiktivna verzija Mannixa, koju je tumačio Josh Brolin, se pojavljuje u filmu *[[Hail, Caesar!]]*.

## Vanjske veze
*
Baranjska županija (Kraljevina Ugarska)

**Baranjska županija** (, , , ) je bila županija, odnosno upravna jedinica srednjovekovne Kraljevine Ugarske (11-16. vek), habzburške Kraljevine Ugarske (između 17. i 20. veka), a potom i pokrajine Banat, Bačka i Baranja u Kraljevstvu Srba, Hrvata i Slovenaca (1918-1921. godine). Upravno sedište županije bio je grad Pečuj (danas u sastavu Mađarske). Veći deo teritorije ove županije je danas u okviru Mađarske, dok je manji deo u okviru Hrvatske.

## Geografija
U vreme Austrougarske, Baranjska županija se graničila sa županijama Šomođ, Tolna, Bačko-bodroškom i Virovitičkom (ova poslednja je bila u sastavu Hrvatske-Slavonije). Županija se nalazila u regiji Baranja, duž reka Dunav i Drava. 1910. godine je površina županije iznosila 5.176&nbsp;km².

## Historija
Županija je formirana u 11. veku kao jedna od županija Ugarske i prvobitno je obuhvatala područja sa obe strane reke Drave (današnju Baranju i deo današnje Slavonije). Nakon osmanskog osvajanja u 16. veku, županija prestaje da postoji, a ovde se formira Mohački sandžak, administrativna jedinica Osmanskog carstva.

Krajem 17. veka, ovo područje postaje deo Habzburške monarhije, a Baranjska županija se obnavlja u okviru Habzburške Ugarske. Nova županija je, međutim, za razliku od srednjovekovne, obuhvatala samo područja na levoj obali Drave.

Raspadom Habzburške monarhije (Austrougarske) 1918. godine, ovo područje ulazi u sastav pokrajine Banat, Bačka i Baranja, koja je bila deo Kraljevine Srbije, a potom i Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca. Baranjska županija je bila jedna od administrativnih jedinica Banata, Bačke i Baranje 1918-1921. godine.

Trijanonskim sporazumom iz 1920. godine, predviđena je podela Baranje i Bačke između Kraljevstva SHS i Mađarske. Zbog nezadovoljstva ovom odlukom, deo stanovništva u delovima Baranje i Bačke koji su trebali da pripadnu Mađarskoj proglasio je 1921. godine kratkotrajnu Baranjsko-bajsku republiku. Nakon propasti ove republike, veći deo Baranje ušao je u sastav Mađarske gde je organizovan kao Baranjska županija. Manji, južni deo Baranje, koji je ostao u sastavu Kraljevstva SHS uključen je u sastav nove Bačko-baranjske županije.

Jugoslovenski deo Baranje je 1941. godine okupirala Mađarska, koja ga je uključila u svoju Baranjsku županiju. Ova županija je između 1941. i 1944. godine ponovo imala granice kao u doba Austrougarske. Nakon Drugog svetskog rata, jugoslovenski deo Baranje je najpre uključen u sastav autonomne Vojvodine, a potom u sastav Hrvatske, jedne od republika nove socijalističke Jugoslavije.

## Demografija
Govorni jezici, 1910. godine:
* mađarski = 199.659 (56,6%)
* nemački = 112.297 (31,9%)
* srpski = 13.048 (3,7%)
* hrvatski = 10.159 (2,9%)

Religija, 1910. godine:
* Katolici = 272.866 (77,4%)
* Kalvinisti = 41.201 (11,7%)
* Luterani = 14.617 (4,2%)
* Pravoslavni = 14.114 (4,0%)
* Jevreji = 8.828 (2,5%)

## Upravna podela
Početkom 20. veka, upravna podela Baranjske županije bila je sledeća:

## Vanjske veze
Bačko-baranjska županija

**Bačko-baranjska županija** je bila županija, odnosno upravna jedinica pokrajine Banat, Bačka i Baranja u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca 1921-1922. godine. Nekadašnji prostor ove županije danas je podeljen između severne Srbije (veći deo) i istočne Hrvatske (manji deo). Upravno sedište županije bio je grad Novi Sad (danas u sastavu Srbije i autonomne pokrajine Vojvodine). Prema popisu iz 1921. godine, županija je imala 784.569 stanovnika.

## Geografija
Bačko-baranjska županija bila je smeštena u severoistočnom delu Kraljevine SHS i obuhvatala je geografske regije Bačku i Baranju. Na istoku joj je granica bila reka Tisa, na jugu i jugozapadu Dunav, a na zapadu Drava. Severna granica nije bila prirodna, već je određena državnom granicom prema Mađarskoj.

Susedne administrativne jedinice bile su Torontalsko-tamiška županija na istoku (u Banatu, takođe deo pokrajine Banat, Bačka i Baranja), Sremska županija na jugu (u Sremu) i Virovitička županija na zapadu (u Slavoniji).

## Historija
Bačko-baranjska županija formirana je od delova ranijih županija, Bačko-bodroške i Baranjske, koje su pre 1918. godine bile administrativne jedinice Kraljevine Ugarske u Austrougarskoj, a nakon 1918. administrativne jedinice pokrajine Banat, Bačka i Baranja u Kraljevstvu Srba, Hrvata i Slovenaca.

Trijanonskim sporazumom iz 1920. godine, bila je predviđena podela Bačko-bodroške i Baranjske županije između Kraljevstva SHS i Mađarske, a od delova ovih županija koji su ostali u sastavu Kraljevstva SHS formirana je nova Bačko-baranjska županija. Predaja severnih delova Bačke i Baranje Mađarskoj izvršena je tek 1921. godine i to ne direktno, već je u vreme povlačenja vojske Kraljevine SHS, na tim područjima formirana kratkotrajna Srpsko-mađarska republika Baranja-Baja, koju su mađarske trupe likvidirale.

Novom administrativnom podelom Kraljevine SHS 1922. godine, umesto dotadašnjih okruga i županija formirane su oblasti, a teritorija nekadašnje Bačko-baranjske županije je podeljena između Bačke i Beogradske oblasti.

## Stanovništvo

Prema popisu iz 1921. godine, županija je imala 784.569 stanovnika od čega:
* 277.636 Mađara
* 262.202 Srba i Hrvata
* 190.049 Nemaca
* 31.071 Čehoslovaka
* 11.040 Rusina
* 4.993 Slovenaca
* 3.116 Rusa
* 1.633 Rumuna i Cincara

Na lokalnom nivou, Srbi i Hrvati su činili dominantno stanovništvo u srezovima Žabalj i Titel, kao i u gradovima Novi Sad, Sombor i Subotica, Nemci su činili dominantno stanovništvo u srezovima Apatin, Darda, Kula, Odžaci, Sombor i Stara Palanka, Mađari su činili dominantno stanovništvo u srezovima Topola, Senta, Stari Bečej i Batina, kao i u gradu Senta, dok su Slovaci činili dominantno stanovništvo u srezu Novi Sad.

Po veroispovesti bilo je 1921. godine:
* 484.381 Rimokatolika
* 166.698 Pravoslavnih
* 105.524 Evangelista
* 14.427 Jevreja
* 12.218 Grkokatolika

## Upravna podela

Upravna podela Bačko-baranjske županije bila je sledeća:

## Reference

## Literatura
* Istorijski atlas, Geokarta, Beograd, 1999.

## Povezano
* Banat, Bačka i Baranja
* Bačka
* Baranja
* Bačko-bodroška županija
* Baranjska županija
* Torontalsko-tamiška županija
* Torontalska županija
* Tamiška županija
Leonore Lemmon

**Leonore Lemmon** (11. maj 1923 - 30. decembar 1989) bila je američka pripadnica otmjenog društva, poznata po izuzetno burnom privatnom životu. Rodila se kao kćer broadwayskog teatarskog menadžera i zbog sklonosti razuzdanim zabavama postala popularna u café društvu; s druge strane je postala jedina žena izbačena iz elitnog njujorškog Stork Cluba zbog izazivanja tučnjave. Lemmon je dva puta bila u kratkotrajnim brakovima, prije nego što se 1958. zaručila za Georgea Reevesa, hollywoodskog glumca koji je uživao stekao slavu lik Supermana u popularnoj seriji. Reeves je zbog nje ostavio Toni Mannix, suprugu moćnog hollywoodskog producenta Eddieja Mannixa. Rano ujutro 19. juna 1959. su Reeves i ona priredili zabavu za prijatelje u svojoj kući; na njoj je Reeves smrtno stradao od pištoljskog hica, a što je kasnija istraga proglasila samoubistvom, a kasniji historičari učinili predmetom raznih špekulacija i teorija zavjere. Lemmon je bez uspjeha pokušala na sudu ishoditi dio Reevesove ostavine. Poslije toga se povukla u New York, gdje je posljednje godine provela mučena alkoholom izazvanom demencijom.

Pojavljuje se kao lik u filmu *[[Hollywoodland]]*, gdje ju je tumačila Robin Tunney.

## Reference

## Literatura
* Kashner, Sam and Schoenberger, Nancy *Hollywood Kryptonite*, St. Martin's, 1996,
Torontalsko-tamiška županija

**Torontalsko-tamiška županija** (ili **Banatska županija**) je bila županija, odnosno upravna jedinica pokrajine Banat, Bačka i Baranja u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca 1919-1922. godine. Nekadašnji prostor ove županije danas je u sastavu Srbije i podeljen je između AP Vojvodine (veći deo) i Grada Beograda (manji deo). Upravno sedište županije bio je grad Veliki Bečkerek (danas u sastavu Srbije i autonomne pokrajine Vojvodine). Prema popisu iz 1921. godine, županija je imala 561.958 stanovnika.

## Geografija
Torontalsko-tamiška županija bila je smeštena u severoistočnom delu Kraljevine SHS i obuhvatala je geografsku regiju Banat. Na zapadu joj je granica bila reka Tisa, a na jugu Dunav. Istočna, severoistočna i severna granica nisu bile prirodne, već su određene državnom granicom prema Rumuniji i Mađarskoj.

Susedne administrativne jedinice bile su Bačko-baranjska županija (u Bačkoj i Baranji, takođe deo pokrajine Banat, Bačka i Baranja) i Sremska županija (u Sremu) na zapadu, kao i Požarevački okrug, Smederevski okrug i Beogradski okrug na jugu.

## Historija
Torontalsko-tamiška županija formirana je od delova ranijih županija, Torontalske i Tamiške, koje su pre 1918. godine bile administrativne jedinice Kraljevine Ugarske u Austrougarskoj, a nakon 1918. administrativne jedinice pokrajine Banat, Bačka i Baranja u Kraljevstvu Srba, Hrvata i Slovenaca.

1919. godine, izvršeno je razgraničenje Kraljevstva SHS sa Rumunijom, čime su područja Torontalske i Tamiške županije podeljena između ove dve države, a od delova ovih županija koji su ostali u sastavu Kraljevstva SHS formirana je nova Torontalsko-tamiška županija.

Novom administrativnom podelom Kraljevine SHS 1922. godine, umesto dotadašnjih okruga i županija formirane su oblasti, a teritorija nekadašnje Torontalsko-tamiške županije je podeljena između Beogradske i Podunavske oblasti.

## Stanovništvo

Prema popisu iz 1921. godine, županija je imala 561.958 stanovnika od čega:
* 240.213 Srba i Hrvata
* 126.530 Nemaca
* 98.471 Mađara
* 67.897 Rumuna i Cincara
* 17.595 Čehoslovaka
* 2.321 Rusa
* 2.112 Slovenaca

Na lokalnom nivou, Srbi i Hrvati su činili dominantno stanovništvo u srezovima Velika Kikinda, Turski Bečej, Veliki Bečkerek, Kovačica, Alibunar, Bela Crkva i Kovin, kao i u gradovima Velika Kikinda, Veliki Bečkerek i Pančevo, Nemci su činili dominantno stanovništvo u srezovima Pančevo, Zičifalva i Itebej, kao i u gradovima Vršac i Bela Crkva, Mađari su činili dominantno stanovništvo u srezu Turska Kanjiža, dok su Rumuni činili dominantno stanovništvo u srezovima Vršac i Žombolj.

Po veroispovesti bilo je 1921. godine:
* 306.414 Pravoslavnih
* 209.370 Rimokatolika
* 39.226 Evangelista
* 4.642 Jevreja

## Upravna podela

Upravna podela Torontalsko-tamiške županije bila je sledeća:

## Reference

## Literatura
* Istorijski atlas, Geokarta, Beograd, 1999.

## Povezano
* Banat, Bačka i Baranja
* Banat
* Torontalska županija
* Tamiška županija
* Bačko-baranjska županija
* Bačko-bodroška županija
* Baranjska županija
Sabor u Baji

**Sabor u Baji** ili **Zbor u Baji** je bio narodno-crkveni sabor (po drugom mišljenju - zbor) Srba u Habzburškoj monarhiji, održan u Baji januara 1694. godine. 

Sazvao ga je mitropolit Arsenije Čarnojević, a u vezi sa predlozima austrijskih vlasti da se Srbi iz Gornje Ugarske presele na jugoistočne granice. Srbi su na ovom saboru izneli zahtev da im se za naseljavanje dodeli posebna teritorija, koju je Arsenije Čarnojević u molbi caru Jozefu Prvom definisao kao "Slavoniju, Malu Vlašku, Srem, polje Kumansko, distrikat između Drave i Save sve do reke Ilove i granice Hrvatske, polje Đulinsko, distrikat Aradski sve do Jenove, te Halmađ između reke Moriša i Crnog Križa".

Zatraženo je da se Srbi na to područje nasele kompaktno, kao vojnici, sa dobijenim narodnim privilegijama, a pod upravom patrijarha, podvojvode i ostalih svojih poglavara, priznajući samo vrhovnu vlast cara Leopolda. Ovaj srpski zahtev je naišao na žestok otpor i carskih i ugarskih vlasti, a i katoličke crkve.

Otpisom Dvorskog ratnog saveta od 31. maja 1694, ne odobrava se molba iz Baje nego se Srbi upućuju da se nasele između donjeg Dunava i Tise (u Banatu). Nakon Karlovačkog mira iz 1699. godine, na osnovu kojeg je Banat ostao u sastavu Osmanskog carstva, Srbi su naseljeni na nove habzburške granice sa Osmanskim carstvom, oko Dunava, Tise i Moriša. Od tih srpskih naseobina su potom formirane Potiska i Pomoriška vojna granica. 

## Literatura
* Čedomir Antić, Dosije Autonomna Pokrajina Vojvodina, Beograd, 2014.
* Dimitrije Boarov, Politička istorija Vojvodine, Novi Sad, 2001.
* J. H. Šviker, Politička istorija Srba u Ugarskoj, Novi Sad - Beograd, 1998.
* Čedomir Popov - Jelena Popov, Autonomija Vojvodine - srpsko pitanje, Sremski Karlovci, 2000.
* Dejan Mikavica, Srpska Vojvodina u Habsburškoj monarhiji 1690-1920, Novi Sad, 2005.
* Slavko Gavrilović, O Srbima Habzburške monarhije, Beograd, 2010.
* Drago Njegovan, Prisajedinjenje Vojvodine Srbiji, Novi Sad, 2004.
Emirat Nadžd

**Emirat Nadžd** () ili **Druga saudijska država** () osnovana je 1819. kada je Turki ibn Abdulah iz dinastije Saud uspješno obnovio vlast u centralnoj i istočnoj Arabiji, godinu dana nakon kraha Prve saudijske države pred invazijom Osmanskog Carstva. Historiju Druge saudijske države obilježila su osvajanja i religijski fanatizam nižeg inteziteta u odnosu na prvu državu, kao i porodični sukobi unutar kuće al-Saud koji će dovesti do učestalih smjena vladara i konačno novog kraha. Emirat Nadžd uspješno je centraliziran 1824. kada Turki osmansko-egipatskim snagama preotima Rijad i proglašava ga prijestolnicom. Učestali sporovi sa susjednim Emiratom al-Rašid (na sjeverozapadu) i njegovim vladarima iz grada Haila okončani su bitkom kod Mulajde 1891. kada dinastija al-Saud doživljava poraz, a njihova država se raspada. Nove vojne pohode poražena dinastija će pokrenuti devet godina kasnije što će konačno 1932. rezultirati proglašenjem treće saudijske države odnosno moderne Kraljevine Saudijske Arabije.

## Vladari
* Turki ibn Abdulah (vl. , prvi put)
* Turki ibn Abdulah (vl. , drugi put)
* Mušari ibn Abdul Rahman (vl.  kao uzurpator)
* Faisal ibn Turki (vl. , prvi put)
* Halid ibn Saud (vl. )
* Abdulah ibn Tunajan (vl. )
* Faisal ibn Turki (vl. , drugi put)
* Abdulah ibn Faisal (vl. , prvi put)
* Saud ibn Faisal (vl. , prvi put)
* Abdulah ibn Faisal (vl. , drugi put)
* Saud ibn Faisal (vl. , drugi put)
* Abdul Rahman ibn Faisal (vl. , prvi put)
* Abdulah ibn Faisal (vl. , treći put)
* Abdul Rahman ibn Faisal (vl. , drugi put)

## Povezano
* Historija Saudijske Arabije

## Literatura

*
Ljubljanski stari grad

**Ljubljanski stari grad** je bivša tvrđava smještena na brijegu usred Ljubljane. U srednjem vijeku bio je sjedište obitelji Spanheim. Vojvoda je između 1220. i 1243. povezao tvrđavu s naseljenim mjestom Ljubljana.

U 14. stoljeću, kada je Ljubljana postala sjedište države Kranjske, u tvrđavi su se nalazili stanovi državnih dostojanstvenika te rezidencija cara za slučaju njegova dolaska ondje.
Tvrđava je oštećena u turskim ratovima u 15. stoljeću, nakon čega je obnovljena. Nadograđen je rezidencijalni dio i kapela sv. Jurja. Od 17. stoljeća poglavar seli u grad te tvrđava pomalo propada pa je u 19. stoljeću ondje smješteni državni zatvor za Kranjsku i Korušku.

Godine 1845.-1848. sagrađen je toranj sa satom. Tijekom 20. stoljeća tvrđava doživljava brojne nove promjene. Posljednja velika obnova rađena je sedamdesetih godina 20. stoljeća kada je tvrđava prenamijenjena za kulturne namjene.

## Literatura
* Andrej Hrausky, Janez Koželj, *Arhitekturni vodnik po Ljubljani*, Ljubljana 2002, str. 21.
Euklidska udaljenost

**Euklidska udaljenost** je najkraći razmak između dvije tačke u jednom prostoru. U jednoj ravni je, primjera radi, definisana po Pitagorinoj teoremi
## Definicija
Euklidova udaljenost između tačaka p i q je dužina segmenta prave koja ih povezuje \overline{\mathbf{p}\mathbf{q}}.

U Kartezijevim koordinatama, ako su p = (p_1, p_2, ..., p_n) i q = (q_1, q_2, ..., q_n) dvije tačke  Euklidskog n-prostora, onda je udaljenost (d) od P do Q ili od  Q do P data pomoću  Pitagorine formule:

\begin{align}\mathrm{d}(\mathbf{p},\mathbf{q}) = \mathrm{d}(\mathbf{q},\mathbf{p}) & = \sqrt{(q_1-p_1)^2 + (q_2-p_2)^2 + \cdots + (q_n-p_n)^2} \\[8pt]
& = \sqrt{\sum_{i=1}^n (q_i-p_i)^2}.\end{align}

Položaj tačke u Euklidskom n-prostoru je vektor, tj. p i q su Euklidski vektori. Euklidova norma ili Euklidska udaljenosti su dužine vektora:
: \left\| \mathbf{p} \right\| = \sqrt{p_1^2+p_2^2+\cdots +p_n^2} = \sqrt{\mathbf{p}\cdot\mathbf{p}} ,

Vektor se može opisati kao orjentisana duž  u Euklidskom prostoru. Ako uzmemo u obzir da je njegova dužina od početka do kraja te duži, postaje jasno da je Euklidska norma vektora  poseban slučaj Euklidove udaljenosti:

:\mathbf{q} - \mathbf{p} = (q_1-p_1, q_2-p_2, \cdots, q_n-p_n)

U trodimenzionalnom prostoru (n = 3) Euklidska udaljenost između p i q je
 
 \left\| \mathbf{q} - \mathbf{p} \right\| = \sqrt{(\mathbf{q}-\mathbf{p})\cdot(\mathbf{q}-\mathbf{p})} .

ili
: \left\| \mathbf{q} - \mathbf{p} \right\| = \sqrt{ \left\| \mathbf{p} \right\|^2 + \left\| \mathbf{q} \right\| ^2 - 2 \mathbf{p}\cdot\mathbf{q}} .
## Jednodimenzionalna udaljenost
u jednodimziomalnom prostoru udaljenost između dvije tačke na realnoj pravoj je apsolutna vrijednost njihove numeričke razlike. Ako su X i Y dvije tačke prave udaljenost između nih je
:\sqrt{(x-y)^2} = |x-y|.
## Dvodimenzionalna udaljenost
Udaljenost dvije tačke (x, y) kod jednog pravouglog trougla:

Dužina horizontalne linije je kateta: x =  x_1-x_2 \,.  

Dužina vertikalne linije je kateta:   y =  y_1-y_2 \,.  

Prema tome udaljenost je hipotenuza:       \sqrt{x^{2}+y^{2}} = \sqrt{(x_1-x_2)^{2}+(y_1-y_2)^{2}}\,.  

Pojam udaljenosti, koji se upotrebljava u svakodnevnici, odnosi se upravo na Euklidsku udaljenost.

Ako su tačke date u polarnim koordinatama onda

:\sqrt{r_1^2 + r_2^2 - 2 r_1 r_2 \cos(\theta_1 - \theta_2)}.
## Trodimenzionalna udaljenost
U trodimenzionalnom prostoru, udaljenost je
:d(p, q) = \sqrt{(p_1 - q_1)^2 + (p_2 - q_2)^2+(p_3 - q_3)^2}
## n - domenzionalna udaljenost
U n - dimenzionalnom prostoru, udaljenost je
:d(p, q) = \sqrt{(p_1- q_1)^2 + (p_2 - q_2)^2+\cdots+(p_i - q_i)^2+\cdots+(p_n - q_n)^2}.
## Kvadrat Euklidske udaljenosti
Kvadrat Euklidske udaljenosti je
:d^2(p, q) = (p_1 - q_1)^2 + (p_2 - q_2)^2+\cdots+(p_i - q_i)^2+\cdots+(p_n - q_n)^2.
## Izvor
Cluster Analysis /March 2, 2011.
## Reference
Marijanska svetišta

**Marijansko svetište** je svetište posvećeno Blaženoj Djevici Mariji.

Marijanska svetišta dio su kulture i prakse nekih kršćanskih crkava - uglavnom Rimokatoličke crkve. Svetišta posvećena Gospi obično obilježavaju ukazanje ili čudo, koje se pripisuje Blaženoj Djevici Mariji. Ponekad je marijansko svetište nastalo, zbog jake marijanske pobožnosti kroz povijest nekog kraja. Takva mjesta često su odredišta hodočašća.

Neka od najvećih svetišta, nastala su, zbog Marijinih ukazanja na udaljenim brežuljcima, koji su bili gotovo nepoznati prije ukazanja (Lourdes, Međugorje i dr.) Više je puta, Gospa osobno zamolila one kojima se ukazala, da se sagradi crkva na mjestu ukazanja.

Broj hodočasnika, koji posjećuju neka od tih svetišta svake godine vrlo je velik. Npr. Lourdes s populacijom od oko 15,000 ljudi, prima oko 5,000.000 hodočasnika svake godine, a unutar Francuske samo Pariz ima više hotelskih soba od Lourdesa. Više od milijun hodočasnika posjećuje svetište Crne Madone u Kapeli milosti u Altöttingu, u Njemačkoj svake godine, gdje se već više od 500 godina pripisuju čuda zagovorom Djevici Mariji u tom svetištu.

## Poznata svetišta

Poznatija svetišta Majke Božje u Hrvatskoj su:
* Svetište Majke Božje Lučičke, Lipovac
* svetište Majke Božje Bistričke, Marija Bistrica
* svetište Majke Božje Trsatske
* svetište Majke Božje Goričke
* svetište Majke Božje Loretske Zadar-Arbanasi
* svetište Majke Božje Sinjske
* svetište Majke Božje Aljmaške
* Crkva Majke Božje Remetske
* Svetište Majke Božje Jeruzalemske u Trškom Vrhu
* Sv. Marija Snježna u Belcu 
* Svetište Majke Božje od Kamenitih vrata
* svetište Majke Božje Molvanske
* svetište Gospe Maslinske,Zadar-Balafuža
* svetište Gospe Vrpoljačke
* svetište Majke Božje Kloštarske, Slavonski Kobaš 
* svetište Gospe Osječke na Tvrđi u Osijeku
* svetište Gospe od Zdravlja u Splitu
* svetište Gospe od Pojišana u Splitu
* svetište Gospe Voćinske
* svetište Gospe od Milosrđa na Lapadu
* svetište Gospe od Krasna u Lici
* svetište Gospe od Plača u šibenskoj katedrali
* svetište Gospe od Staroga grada u Pagu 

U Hrvata izvan Hrvatske su značajna još ova marijanska svetišta:

* svetište Gospe Olovske
* svetište Gospe Letničke u Letnici na Kosovu
* svetište Gospe od Kondžila u Komušini, Bosna
* svetište Gospe na Bunariću
* svetište Crne Gospe u Subotici
* svetište Gospe Tekijske

Poznatija svetišta Majke Božje u svijetu su:

* Svetište Majke Božje u Lourdesu
* Svetište Majke Božje u Fatimi
* Svetište Majke Božje u Međugorju
* Svetišta Majke Božje u Czestochowi
* Svetišta Majke Božje u Loretu
* Svetišta Majke Božje u Guadalupe
* Svetište Majke Božje u Olovu

## Povezano
* 
* 

## Povezano
* Velika Gospa
* Mala Gospa

## Izvori

## Vanjske veze
* Crkva u svijetu 33 (1998), br. 3 Nedjeljko A. Ančić: Prikaz knjige Ante Katalinića - Marija - velika nada Hrvata
Zagreb Zapadni kolodovor

**Zagreb Zapadni kolodvor** je željeznički kolodvor u Zagrebu. Kompleks Zapadnog kolodvora izgrađen je u sklopu izgradnje pruge na relaciji između Zidanog Mosta, Zagreba i Siska i riječne luke Galdovo. Pruga je za promet bila otvorena 1. listopada 1862. godine. U razdoblju između 1862. i 1892. bio je središnji zagrebački kolodvor, do izgradnje današnjeg Glavnog kolodvora. Prijamna kolodvorska zgrada do danas je gotovo u cijelosti zadržala svoju izvornu vizuru, slijedom čega je 1986. zaštićena kao kulturno dobro.

Gradnju kolodvora, kao i čitave pruge preuzelo je temeljem koncesijskog ugovora Carsko i kraljevsko društvo Južnih željeznica (Društvo južnih željeznica), prema kojem je kolodvor dobio prvotni naziv - Južni kolodvor (Agram Südbahnhof). U vrijeme izgradnje kolodvora probijena je i kolodvorska cesta (danas Ulica Republike Austrije), a bio je organiziran i prijevoz konjskim omnibusom od hotela u Ilici do kolodvora.

1. siječnja 1924. godine uslijed vlasničke promjene nad željezničkim prugama i njihovim podržavljivanju, kolodvor je dobio novo ime - Zagreb Sava. To ime zadržao je do 1943. kada dobiva današnji naziv.

Zgrada je obnovljena krajem rujna 2007.

## Pruge
* Željeznička pruga *([[Dobova]]) – državna granica – [[Savski Marof]] – [[Zagreb Glavni kolodvor]]*, dio Koridor RH1 (X. paneuropski koridor)

## Izvori

* Helena Bunijavac, ''Zagreb Zapadni kolodvor'', časopis Zagreb moj grad, broj 7/2007.
Hvarska kultura

**Hvarska kultura** (3900. - 3300. pne.) javlja se na istočnoj obali Jadrana i djelomično nasljeđuje danilsku. Prvobitno je otkrivena na Hvaru - Grapčeva špilja (prikaz lađe s jedrom), ali ima je i po cijeloj obali. Naselja su na otvorenom no proširena te ljudi intenzivno nastanjuju špilje. Pravi razvoj hvarske kulture (klasična) odvija se na srednjodalmatinskom području - Korčula, Hvar, Pelješac. Od oblika se ističu niske, široke zaobljene zdjele s prstenastim vratom te jajoliki lonac s koničnim vratom bez raskoši, ali djeluju dostojanstvenije od danilske.

## Izvori
* Prapovijest. Zagreb 1998.
Srpsko-Mađarska Republika Baranja-Baja

**Baranjsko-Bajska Srpsko-Mađarska Republika** (mađarski **Baranya-Bajai Szerb-Magyar Köztársaság** [ˈbɒrɒɲɒ ˈbɒjɒi ˈsɛrb ˈmɒɟɒr ˈkøztaːrʃɒʃaːg]), samoproglašena država osnovana u Pečuju 14. avgusta 1921. Njenu teritoriju su činili severni delovi geografskih regija Baranje i Bačke.

## Historija

Posle vojnog poraza Austrougarske u oktobru 1918, teritorija Baranje i Bačke je bila pod kontrolom vojske Kraljevine Srbije i pod administrativnom upravom vojvođanskih Srba, koji su 25. novembra 1918. proglasili prisajedinjenje ovih područja Kraljevini Srbiji i formirali autonomni region pod nazivom Banat, Bačka i Baranja. 1. decembra 1918. ovaj region (kao deo Kraljevine Srbije) ulazi u sastav Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca.

Posle poraza Mađarske Sovjetske Republike na čelu sa Belom Kunom u leto 1919. mnogi komunistički disidenti iz Budimpešte, bežeći od „belog terora“ admirala Mikloša Hortija, emigrirali su u Baranju, gde im je gradonačelnik Pečuja, Bela Linder, pružio utočište.

Mirovna konferencija u Parizu dodelila je severne delove Baranje i Bačke Hortijevoj Mađarskoj. Ova odluka izazvala je generalni štrajk i masovne demonstracije u Pečuju, a protesti su kulminirali velikom narodnom skupštinom 14. avgusta 1921, na kojoj je pred 30.000 ljudi slikar Petar Dobrović predložio osnivanje nezavisne republike koju bi činili delovi Baranje i severni delovi Bačke oko Baje. Njegov predlog je prihvaćen, a Petar Dobrović je postao predsednik Izvršnog komiteta nove republike.

Vlasti nove republike nisu, međutim, uspele da dobiju međunarodno priznanje svoje nezavisnosti, pa su posle povlačenja vojske Kraljevine SHS, koja je štitila republiku, Hortijeve snage ušle u Pečuj i okončale Srpsko-mađarsku republiku.

Teritorija kratkotrajne republike (14-21. avgust 1921.) je još 1920. godine po Trijanonskom sporazumu dodeljena Hortijevoj Mađarskoj, dok su južni delovi Bačke i Baranje ostali u sastavu Kraljevstva SHS. Međutim, vojna i civilna uprava Kraljevstva SHS nije se povukla iz severne Baranje i Bačke sve do 1921. Danas su ovi severni delovi Baranje i Bačke u sastavu Mađarske.

## Stanovništvo

Većinu stanovništva republike činili su Mađari, a u njoj je bilo i Srba, Hrvata, Šokaca, Bunjevaca, Nemaca, Jevreja, i drugih.
## Predsednik
Predsednik Izvršnog komiteta (14—21. avgust 1921), odnosno Predsednik Republike bio je Srbin Petar Dobrović (1890—1942).

## Povezano
* Murska Republika

## Izvori i reference
* Dimitrije Boarov, Politička istorija Vojvodine, Novi Sad, 2001.

## Vanjske veze

* WorldStatesmen - Mađarska
* Mapa 
* Zaboravljena srpsko-mađarska republika, Srpske narodne novine (Budimpešta)