open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alan Rosenberg

**Alan Rosenberg** (4. oktobar 1950 -) je američki kazališni i filmski glumac. Od 2005. do 2009. je bio predsjednik Screen Actors Guild, vodećeg sindikata filmskih glumaca.

Rosenberg je rođen u gradu Passaic u državi New Jersey u židovskoj porodici. Njegov brat Mark se 1960-ih istakao kao politički aktivist, a kasnije i kao filmski producent. Njegov bliski rođak je muzičar Donald Fagen.

Rosenberg je publici najpoznatiji po ulozi advokata Elija Levinsona u pravosudnim serijama *[[Civil Wars (TV serija)|Civil Wars]]* i *[[L.A. Law]]*, potom kao Ira Woodbine u sitcomu *[[Cybill]]* te kao Alvin Masterson u TV-seriji *[[The Guardian (TV serija)|The Guardian]]*.

Godine 1984. Rosenberg je na snimanju filma *[[Ryan's Hope]]* upoznao glumicu Marg Helgenberger, s njom počeo izlaziti 1986. da bi se oženio 1989. U tom je braku dobio sina Hugha Howarda Rosenberga (21.10. 1990 - ). Zajedno sa suprugom je nastupio u popularnoj TV-seriji **, tumačeći lik pokvarenog advokata Adama Novaka u epizodama *[[Weeping Willows (CSI)|Weeping Willows]]* i *[[Leaving Las Vegas (CSI)|Leaving Las Vegas]]*. Godine 2008. su Rosenberg i Helgenberger objavili rastavu.

## Reference

## Vanjske veze

* 
*
The Mentalist

***The Mentalist*** je američka dramska TV-serija koja se od 2008. emitira na programu mreže CBS. Naslovni protagonist je Patrick Jane (čiji lik tumači Simon Baker), mentalist koga je kao nezavisnog stručnjaka angažirao fiktivni Kalifornijski istražni biro (CBI) kako bi pomagao pri složenim istragama ubistava i drugih teških zločina.

Od 2009. se serija u Hrvatskoj emitira na programu RTL Televizije pod nazivom ***Mentalist***.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Episode recaps at CBS.com
Mentalizam

**Mentalizam** je izraz kojim se opisuju razne vještine i trikovi kojom njihovi izvođači - **mentalisti** - publici stvaraju dojam da su obdareni parapsihološkim ili nadnaravnim moćima kao što su telepatija ili proricanje.

## Vanjske veze
* Audio clips of Kreskin and Dunninger in performance 
* Mentalist in An Encyclopedia of Claims, Frauds, and Hoaxes of the Occult and Supernatural
* PSYCRETS British Society of Mystery Entertainers 
* Al Koran on the Ed Sullivan Show & other video clips 
* Mentalist in An Encyclopedia of Claims, Frauds, and Hoaxes of the Occult and Supernatural

;Mentalističke organizacije
* Psychic Entertainers Association.
* PSYCRETS The British Society of Mystery Entertainers 

;Mentalističke konvencije
* MINDvention is an annual convention of mentalists.
* Tabula Mentis  A twice yearly event sponsored by PSYCRETS
Narodna odbrana

**Narodna odbrana** je bila srpska nacionalistička teroristička organizacija koja je osnovana 1908. godine u Beogradu, Kraljevini Srbiji, u doba Aneksijske krize, u cilju pripajanja Bosne i Hercegovine Kraljevini Srbiji. Ova organizacija je iz Kraljevine Srbije u Bosnu slala četničke odrede, radi borbe protiv Austro-Ugarske. Za vreme Balkanskih ratova preko ove organizacije su regrutovani dobrovoljci za borbu u Makedoniji.

## Ideologija
1911. godine pamflet pod nazivom *Narodna odbrana Izdanje Središnog odbora Narodne odbrane*, usresređen na šest glavnih tačaka:

# Podizanje, inspirativanje i jačanje nacionalnih osećanja. 
# Prijavljivanje i regrutacija dobrovoljaca.
# Stavaranje jedinica dobrovoljaca i njihovo pripremanje za oružani sukob.
# Prikupljanje dobrovoljnih priloga, uključujući novac i druge stvari neophodne za ostvarenje svojih zadataka. 
# Organizacija, oprema i obuka specijalnih revolucionarnih grupa (Komita), namenjeno za posebne i nezavisne vojne akcije.
# Razvijanje aktivnosti za odbranu srpskog naroda u svim drugim pravcima.

Centralni komitet Narodne odbrane nalazio se u Beogradu.

## Delovanje

U jesen 1912. balkanskim ratom je Makedonija podeljena između susednih država Srbije (Vardarska Makedonija), Bugarske (Pirinska Makedonija) i Grčke (Egejska Makedonija). Nakon zauzimanja vardarske Makedonije, vršen je pritisak na makedonsko slovensko stanovništvo da se izjašnjavaju kao Srbi. Oni koji su to odbijali su premlaćivani i mučeni. Prema Izveštaju međunarodne komisije o Balkanskim ratovima, pripadnici Narodne odbrane su počinili teške ratne zločine nad civilnim stanovništvom. U Skoplju se nalazio centralni komitet "narodne odbrane", a skopsko stanovništvo je njihovu centralu nazivalo "crna kuća", po zlokobnoj tajnoj organizaciji "Crna ruka" koja je stajala iza njih. U "crnu kuću" su nelojalni pojedinci odvođeni i premlaćivani.

Nakon Sarajevskog atentata i početka prvog rata, u Austro-Ugarskoj su primijenjene vrlo oštre mjere protiv Narodne odbrane, Mlade Bosne i sličnih organizacija. Na najglasovitijem od tih procesa, na suđenju ljudima iz pokreta "Narodne odbrane" održanom u Banjoj Luci 1916. godine, optuženo je 156 osoba, od kojih ih je 16 osudeno na smrt a 86 na robiju.

## Članovi Narodne odbrane
* Božidar Janković, predsednik;
* Ljubomir Jovanović, potpredsednik;
* Milorad Pavlović;
* Mladen Stojanović;
* Aca Stojanović;
* Ljubomir Davidović, aktivan član i jedno vreme predsednik Narodne odbrane;
* Branislav Nušić, član;
* Živojin Rafajlović, član;
* Milan Vasić, sekretar;
* Milan Pribićević, sekretar;
* Živojin Dačić;
* Luka Ćelović;
* Velimir Karić, sekretar;
* Milan Glišić;
* Vojislav Marinković;
* V. N. Vulović
* Vojislav Tankosić;

## Reference

## Povezano
* Ujedinjenje ili smrt
* Crna ruka
* Mlada Bosna

## Vanjske veze
* Narodna Odbrana (WWI Document Archive)
* Sajt Narodne odbrane u Americi
Erica Leerhsen

**Erica Leerhsen** (14. februar 1976 -) je američka glumica, najpoznatija po nastupima u horor filmovima kao što su *[[Book of Shadows: Blair Witch 2]]*, *[[The Texas Chainsaw Massacre (film)|The Texas Chainsaw Massacre]]* i *[[Wrong Turn 2: Dead End]]*, zbog kojih je stekla reputaciju jedne od suvremenih kraljica vriska. Također je poznata i po ulozi u TV-seriji *[[The Guardian (TV serija)|The Guardian]]*.

## Filmografija
### Films

### Televizijski nastupi

## Reference

## Vanjske veze

* 
* 
* Erica-Leerhsen.com 
* Erica Leerhsen's Realm 
* Erica Leerhsen at Rotten Tomatoes 
* Erica Leerhsen at StarPulse  
* Erica Leerhsen at Yahoo! Movies
Mađari u Hrvatskoj

**Mađari u Hrvatskoj** (mađarski: *Horvátországi magyarok*) su jedna od nacionalnih manjina u Republici Hrvatskoj.

## Geografska distribucija
Prema popisu stanovništva iz 2001. godine u Hrvatskoj živi 16.595 Mađara, od toga 59% u Osječko–baranjskoj županiji, većinom u Baranji.

Male zajednice Mađara postoje i u drugim dijelovima Hrvatske pa ih tako ima na Bilogori. Prema istom popisu stanovništva na području cijele Bjelovarsko-bilogorske županije živjelo je 1.188 Mađara u 102 naselja .

Postoje dvije značajnije organizacije koje okupljaju hrvatske Mađare: Demokratska zajednica Mađara Hrvatske i Savez mađarskih udruga.

## Kultura
Mađari u Hrvatskoj djeluju u većem broju KUD-ova, kulturnih i drugih društava:
* Društvo mađarskih novinara u Hrvatskoj (DMNH), Zmajevac
* Društvo mađarskih znanstvenika i umjetnika u Hrvatskoj (DMZUH), Zagreb
* Društvo mađarskih znanstvenika i umjetnika u Hrvatskoj (DMZUH) - Podružnica u Osijeku (DMZUH-PO), Osijek

Od kulturnih manifestacija u Hrvatskoj se od 1999. održavaju Dani Mađara u Osijeku u organizaciji Mađarskog kulturnog društva ''Népkör'', zatim od 2000. Smotra mađarskih pjevačkih zborova Hrvatske u organizaciji Saveza mađarskih udruga i druge.

## Politika
Status Mađara u Hrvatskoj reguliran je i kroz bilateralni sporazum Republike Hrvatske i Republike Mađarske o zaštiti manjina.

Po hrvatskim zakonima predviđeno je da mađarska manjina ima jednog zastupnika u Hrvatskom saboru. Trenutno je to Deneš Šoja iz Kneževih Vinograda.

## Reference

## Vanjske veze
* Statut Vijeća mađarske nacionalne manjine Osječko-baranjske županije (pdf)
* HRT Mađari u Hrvatskoj
* Mađarska kulturna udruga Baross 
* HRT  Znanstveno-stručni skup "Mađari u Hrvatskoj jučer i danas"
Šiptar

***Šiptar*** je slovenizovani oblik albanskog etnonima *Shqiptar* (fonetski: Šćiptar) ili *Shqipëtar* (fonetski: Šćipetar), kojim Albanci sami sebe nazivaju. Zbog negativne konotacije, termin *Šiptar* smatra se uvredljivim u srpskohrvatskom, makedonskom i drugim južnoslovenskim jezicima.

Naziv *Šiptari* počeo se upotrebljavati tokom Drugog svetskog rata u Jugoslaviji umesto ranijih termina *Arbanasi* i ''Arnauti''. Isto tako se upotrebljavao izraz *Šiperija* (albanski: *Shqipëria/Shqipëri*) ili *Šipnija* (albanski: *Shqipnia/Shqipni*) umesto pojma *Arbanija*. Uvođenjem imena *Šiptari* htelo se istaći jedinstvo albanskog naroda Jugoslavije i Albanije. Međutim, suprotno prvobitnim namerama, izraz je regionalizovan i poslužio je za razlikovanje pripadnika albanske narodnosti u Jugoslaviji od Albanaca u Albaniji. S vremenom je termin stekao negativnu konotaciju. U Jugoslaviji je od 1968. prestala upotreba naziva *Šiptari*, a termin *Albanci* uveden je kao jedinstveno nacionalno ime.

U Srbiji, termin *Šiptar* danas koriste nacionalistički autori.

Godine 2009. u Republici Makedoniji izbila je kontroverza nakon što je Makedonska akademija nauka i umetnosti (MANU) izdala enciklopediju u kojoj se Albanci nazivaju *Šiptarima*.

## Povezano
* Albanofobija

## Napomene

## Reference
227. pr. n. e.

Godina **227. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Flaka i Regula** (ili, rjeđe, **godina 527. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 227. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__

## Događaji

* Spartanski kralj Kleomen III nameće niz društvenih i ekonomskih reformi u Sparti - dugovi siromašnih građana su poništeni, raspodijeljena je zemlja za 4000 građana, te ponovno uvedena obavezna obuka omladine za rat. Kleomen ubija četiri od pet efora, te potom ukida tu instituciju, isto kao i oligarhijsku Geruziju, uvevši umjesto njih patronomoi - savjet šest starješina. Osamdeset protivnika reformi su protjerani, dok Kleomenov brat Euklida preuzima mjesto drugog kralja, koje je prije držao ubijeni Arhidam V.
* Prvi ilirski rat završava kada ilirska kraljica Teuta s Rimljanima sklapa mirovni sporazum kojim je njena vlast ograničena na područje oko Skadra, ilirskim ratnim brodovima zabranjena plovidba područjima južno od Lješa, a Iliriji nametnito plaćanje danka Rimu.
* Makedonski regent Antigon III ženi Ftiju, udovicu kralja Demetrija II i tako formalno s prijestolja ruši malodobnog kralja Filipa V.
* Odmetnuti seleukidski princ Antioh Hijeraks pokušava u Siriji dići još jednu pobunu protiv svog brata i kralja Seleuka II, ali ne uspijeva te je prisiljen otići u izgnanstvo u Trakiju. 
* Kleomen III tuče Ahajce pod Aratom kod planine Likej i Ladokeje kraj Megalopolisa.
* Rimska Republika proglašava Sardiniju i Korziku jedinstvenom provincijom. Istovremeno je uvedeno godišnje biranje dvojice pretora koji će autokratski upravljati tom provincijom i Sicilijom. Prvim pretorom (guvernerom) Sicilije postaje Gaj Flaminije Nepot.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Geruzija

**Gerusija** ili **Geruzija (veće staraca)**  je naziv je naziv za senat ili najviše tijelo vlasti u antičkoj Sparti, koje je uveo legendarni zakonodavac Likurg. Činilo ga je 28 muškaraca starijih od 60 godina, a koji su u mladosti prošli kroz agogu - sistem vojne obuke. Dva člana su bili kraljevi Sparte. U teoriji je svaki građanin mogao biti članom Geruzije, ali je u praksi članstvo bilo ograničeno na aristokracija|aristokratske porodice, najčešće rodbinski povezane s Agijadima i Euripontidima - dvije kraljevske dinastije.

Geruzija je imala zadatak pripremati zakonske prijedloge za opću skupštinu (*Apella*), ali i stavljati veto na u Apelli izglasane zakone i druge odluke.

## Izvori
* Cartledge, Paul. *The Spartans: The World of the Warrior-Heroes of Ancient Greece*. 2003. Vintage Books.
Euklida

**Euklida** je bio spartanski kralj od 227. pne. do 221. pne. Bio je brat Kleomena III, euripontidskog kralja Sparte. Na prijestolje je došao nakon što je ubijen Arhidam V, posljednji agijadski kralj. Euklida je poginuo boreći se protiv Makedonaca u bitci kod Selasije.
Lješ

**Lješ** ili **Leže** (, , ) je grad u sjeverozapadnoj Albaniji sa 3135 stanovnika (1965. godine).

Nalazi se na lijevoj obali Drima oko 9 kilometara od ušća Drima u Jadransko more. Područje je teško prohodno, močvarno i slabo naseljeno. Lješ je značajna raskrsnica automobilskih puteva za Drač, Tiranu, Skadar i Šenđini. Od Lješa je Drim nizvodno plovan za manje brodove, a na obali mora je luka Šenđini.

## Historija
Grad je osnovao Dionizije iz Sirakuze 385. godine pne., i tad je zvan Lis (gr. *Lissos*, lat. *Lissus*).

U Prvom balkanskom ratu, Lješ 18. novembra 1912. zauzimaju dijelovi srpske Drinske II divizije i Šumadijsko-albanskog odreda, zajedno sa Durmitorskom i Kolašinskom brigadom đenerala Janka Vukotića, nadajući se da će pripasti Srbiji ili Crnoj Gori nakon rata. No, 20. marta 1913. godine Konferencija ambasadora Velikih sila u Londonu je odlučila da Lježe ostaje Albaniji.

Preko Lješa zimi 1915.-1916. prelazi veći dio srpske vojske pri povlačenju preko Albanije, tokom Prvog svjetskog rata.

## Povezano
* Albanska golgota
* Solunski front

## Literatura
* Vojna enciklopedija, Beograd, 1973., knjiga peta, strana 163.

## Vanjske veze

* Municipality of Lezha
* Lezha Online(1) 
* Lezha Online(2) 
* Lezha Travel & Touri  
* timetables of lezha
Simon Baker

**Simon Baker** (rođen kao **Simon Baker-Denny**, također poznat kao **Simon Denny**; 30. jul 1969 -) je australijski filmski i televizijski glumac, najpoznatiji po naslovnim ulogama u američkim TV-serijama *[[The Guardian (TV serija)|The Guardian]]* i *[[The Mentalist]]*.

## Filmografija

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* Simon Baker - Australian Film Commission
* Simon Baker interview - ''The Guardian''
* Simon Baker - ''The Guardian''
* Simon Baker interview - ''Land of the Dead'' website
* Simon Baker milestones
Ujedinjena Makedonija

**Ujedinjena Makedonija** () ili **Velika Makedonija** (*Голема Македонија*), je iredentistička ideja koja ima za cilj ujedinjenje geografske oblasti Makedonije. Pristalice ove ideje veruju da je istorijski region Makedonije nepravedno podeljen sporazumom balkanskih saveznika u Bukureštu 1913.

Ovaj koncept je u svom izvornom obliku nastao krajem 19. veka, kao platforma autonomne Makedonije za koju se borila Unutrašnja makedonska revolucionarna organizacija. Početkom 20. veka se koristi u kontekstu balkanske socijalističke federacije.

Pod ujedinjenom Makedonije se podrazumeva ujedinjenje sledećih oblasti:
* Vardarska Makedonija, odnosno Republika Makedonija.
* Egejska Makedonija u Grčkoj.
* Pirinska Makedonija u Bugarskoj.

Spominje su takođe i sledeće manje oblasti:
* Mala Prespa u jugoistočnoj Albaniji.
* Manastir Prohor Pčinjski na jugu Srbije.
* Gora na jugu Kosova.

Koncept "Ujedinjene Makedonije" se može naći u zvaničnim izvorima Republike Makedonije, školskim udžbenicima i drugim vladinim publikacijama.

## Izvori

## Povezano
* Borba za Makedoniju
Nezavisna radnička partija Jugoslavije

**Nezavisna radnička partija Jugoslavije** (**NRPJ**) je bila politička partija u Kraljevini Jugoslavije, koja je postojala od 1923. do 1924. godine. Ova partija predstavljala je legalan obik rada, tada ilegalne, Komunističke partije Jugoslavije (KPJ).

## Hronologija

Osnivačka konferencija NRPJ održana je u Beogradu 13. i 14. januara 1923. godine. Na konferenciji je bio usvojen Program i Statut partije, koji se u mnogome nije razlikovao od Programa i Statuta KPJ, donešenog na Vukovarskom kongresu, 1920. godine. Rukovodstvo NRPJ je bilo u rukama desne frakcije KPJ, čiji je vođa bio Sima Marković. NRPJ je imala i svoj legalni organ „Radnik“, koji je zamenio „Radničke novine“, a avgusta 1923. godine pokrenut je i teoretski časopis „Borba“.

Odluke Treće zemaljske konferencije KPJ, održane decembra 1923. godine u Beogradu, saopštene su partijskom članstvu putem lista „Radnik“, organa NRPJ, a na osnivu njih je u NRPJ sproveden referendum i velika većina članova ih je usvojila. Na ovom referendumu izabrano je i novo rukovodstvo NRPJ, na čelu sa Trišom Kaclerovićem.

Partija je učestvovala na izborima 1923. godine i osvojila samo 18.000 glasova. Jula 1924. godine vlast je donela odluku o zabrani partijski organa „Radnika“ i „Borbe“, ubrzo posle toga je donesena i odluka o zabrani partije.

## Literatura
* **Mala enciklopedija Prosveta**, Beograd 1959. godine
Modern Family

***Modern Family*** je američki sitkom snimljen jednom kamerom u maniru pseudo-dokumentarca. Kreatori serije su Christopher Lloyd i Steven Levitan u produkciji Fox Television Studios. Serija prati živote porodica Jaya Pritchetta (Ed O'Neill), njegove kćerke Claire Dunphy (Julie Bowen) i njegovog sina, Mitchella Pritchetta (Jesse Tyler Ferguson). Dok je Claire domaćica u tradicionalnoj porodici, Jay je oženjen znatno mlađom Latinom i živi zajedno sa njenim dvanaestogodišnjim sinom, a Mitchell i njegov partner odgajaju svoju bebu koju su usvojili iz Vijetnama. Serija se premijerno prikazuje na ABC-u u SAD od septembra 2009. i do sada nije prikazivana na srpsko-hrvatskom govornom području. Seriju od početka prate veoma pozitivne kritike.
Januara 2010. je najavljeno da će se snimati druga sezona.

## Likovi

Radnja serije prati tri međusobno povezane porodice: porodicu Jaya Pritchetta, njegovog gej sina Mitchella Pritchetta i kćerke Claire Dunphy.

## Radnja

Neke epizode počinju scenom u kojoj neki od članova praćenih porodica odgovaraju na postavljeno pitanje. Ovo daje uvod u celu epizodu koja onda prati događaje kroz koje sve tri porodice prolaze tog dana. Epizode se, recimo, fokusiraju na pitanje uloge oca, na odnos dece i roditelja i sl. Epizode se obično završavaju nad-snimljenim glasom jednog od likova, koji daje svoje mišljenje kao ponuđeni odgovor.

Neke epizode ne prate ovu formu, već prate događaj u kome učestvuju svi članovi ove tri porodice, kao što je praćenje utakmice u epizodi *Coal Digger* ili proslava rođendana u *Fizbo*.

## Kritike
Prva sezona je dobila veoma pozitivne kritike. Na Metacritic-u ima skor 86 od 100. *Entertainment Weekly* je dao A-, ocenivši da je "odmah prepoznatljivo da se radi o najboljoj seriji ove jeseni…" *Time* ju je ovenio kao "najsmešniju novu porodičnu komediju godine". Serija je upoređivana sa serijom *[[Soap (TV serija)|Soap]]* iz 1970-ih, kao i sa *[[Arrested Development]]*. Zbog pseudodokumentarnog stila upoređivana je i sa *[[The Office]]* i *[[Parks and Recreation]]*.

## Nominacije i nagrade
Serija je nominovana za više nagrada, između ostalih za: Zlatni globus, Sreen Actors Guild Award, Writers Guild of America Award, Emmy Awards.

## Reference

## Vanjske veze

* 
*
Strojarski tehničar

**Strojarski [[tehničar]]** je osoba srednje stručne spreme (SSS) sa završenom četverogodišnjom strojarskom srednjom školom.

Upoznat je sa strojarskom proizvodnom opremom, može vršiti razradu konstrukcijske i proizvodne dokumentacije i proizvodnog procesa te, unutar pogona, nadgledati proizvodnju.
Fonem

**fonem** ili **fonema** (grč. φώνημα: govor, glas), najmanja jezična jedinica koja sama po sebi nema značenje premda u govornom lancu unosi razlikovnu vrijednost. Fonemi nisu sami fizički segmenti , već njihove apstrakcije. Fonemi se obično beleže unutar kosih crta (npr. ).

Fonem može uključivati donekle različite zvukove ili alofone. Npr. u engleskom se *p* u rečima *pin* i *spin* različito izgovara.

Uobičajeni test, da ustanovimo da li dva alofona pripadaju istom fonemu, je traženje minimalnog para: reči koje se razlikuju samo za jedan fonem kojeg proučavamo.

Glavna razlikovna obeležja ili distinktivna obeležja fonema su:
* zvučnost, bezvučnost;
* mekoća, tvrdoća;
* artikulacione osobine.

Alofon je varijanta redukovane foneme ili glasa u čijoj artikulaciji nisu izražena sva svojstva u dovoljnoj meri.

Glas može da ima inicijalnu poziciju ako je na početku reči, medijalnu ako je u sredini i finalnu ako je na kraju reči.

Obično je finalna pozicija nepovoljnija od inicijalne a medijalna pozicija zavisi od susednog glasa tj od fonološkog okruženja glasa (misli se na suglasnik). Npr. fonema n u reci banka ima nepovoljnu poziciju u odnosu na istu fonemu u odnosu na reci Dana.

U reči banka *n* ima velarni karakter (artikulacija je pomerena ka velarnom nepcu zbog glasa koji sledi - K), a u reči Dana ima čist nazalni karakter. Zvučni suglasnici delimično gube zvučnost kada se nađu na kraju reči, taj proces se zove obezvučenje ili desonorizacija.

## Povezano

* fon
* fonetika
* fonologija
* jezikoslovlje

## Vanjske veze
Kameiros

**Kameiros** (Κάμειρος) je naziv nekadašnjeg grada na grčkom otoku Rodos, smještenom na poluotoku na sjeverozapadnoj obali otoka. Predstavljao je središte poljoprivrede na otoku, odnosno jedan od tri polisa na otoku. Kameiros danas predstavlja općinu koja se pruža u unutrašnjost otoka, sa sjedištem u Soroniju (1236 st.). Ostala mjesta su Apóllona (997), Fánai (895), Sálakos (597) i Kalavárda (512). Općina je po popisu iz 2001. godine imala 5.145 stanovnika, i površinu od 211,825&nbsp;km², treću po veličini na Rodosu (iza Južnog Rodosa i Attavyrosa).

Drevni grad su osnovali dorski kolonisti, a temelji hrama datiraju od 8. vijeka pne. Godine 226. pne. grad je potpuno uništen u velikom potresu. Nakon toga je obnovljen, da bi opet bio uništen u potresu 142. pne.

Drevnu akropolu su iskapali arheolozi Alfred Biliotti i Auguste Salzmann između 1852. i 1864. Godine 1928. je Italijanska arheološka škola započela sistematsko iskopavanje ruševina koje je nastavljeno do kraja drugog svjetskog rata.

## Značajne osobe
* Pizandar (7. vijek pne.), epski pjesnik

## Vanjske veze

* Official website   
* Archaeological Site of Kamiros  on the Hellenic Ministry of Culture Website

## Reference
Sagunt

**Sagunt** (španski *Sagunto*; latinski *Saguntum*), nekadašnji **Morvedre** (španski: *Murviedro*) je drevni grad u istočnoj Španiji, u suvremenom distriktu Camp de Morvedre u provinciji Valencia. Smješten je na brdu cca. 30&nbsp;km sjeverno od Valencije, u blizini Coste del Azahar na Mediteranu.

## Literatura
* 

## Vanjske veze

* Sagunt, a virtual trip
* Sagunto: City of Ruins
Mitar Pešikan

**Mitar Pešikan** (Trešnjevo kod Cetinja, 8. novembar 1927 – 8. jul 1996, Beograd) srpski filolog i lingvist, redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti. 
Bavio se onomastikom, dijalektologijom, leksikografijom i drugim oblastima jezičke nauke. Glavni je pisac Pravopisa srpskoga jezika (Matica srpska, 1993), koji se smatra i njegovim životnim delom. Bio je dugogodišnji upravnik Instituta za jezik SANU, posle smrti Mihaila Stevanovića i predsednik Uređivačkog odbora Rečnika srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika (Beograd, 1959– ), od XI do XVI knjige.
Dopisni član Srpske akademije nauka i umetnosti od 1985., redovni od 1994.
Dobitnik nagrade RTS za kulturu govora (1994) i nagrade Vukove zadužbine (1994).

Od 2018. godine biblioteka u Lovćencu ponela je ime "Mitar Pešikan". Svečano predstavljanje legata akademika Mitra Pešikana i otvaranje Biblioteke pod novim imenom održano je 9. decembra 2018. godine.
Ebro

**Ebro** je velika rijeka na sjeveroistoku Španjolske duga 930 km, ona je druga po dužini nakon Taja i druga po količini vode nakon Doura na Iberijskom poluotoku.

## Karakteristike

Sve do 1987. se mislilo da Ebro izvire kod sela Fontibra na 880 metara nadmorske visine u Španjolskoj autonomnoj zajednici Kantabriji.
Tad su izvršena istraživanja koje je proveo španjolski geološko-rudarski institut, pa je ustanovljeno da je pravi izvor rijeka ponornica **Hijar** koja izvire dvadesetak km zapadnije na obroncima planine Tresmares u Kantabrijskom gorju na nadmorskoj visini 1,880 
m.

Ebro od tamo teče gotovo pravolinijski prema jugoistoku preko teritorija španjolskih autonomnih zajednica Navarra, Kastilja i Leon, La Rioja, Aragon do Katalonije, gdje nešto južnije od grada Tarragone formira veliku deltu.

Vlada Katalonije je 1983.  20% površine Delte Ebra (odnosno 7.802 hektara močvare) proglasila *[[Prirodni rezervat|Rezervatom prirode]] Delta del Ebro*.
Na preostalih 80% površine delte prostiru se naselja i oranice, naročito rižina polja koja zauzimaju preko 21.000 hektara.

Sliv rijeke ima površinu od 85.362 km² i proteže se najvećim dijelom po Španjolskoj - 98,8% ili 84.414 km², 0,58% po Francuskoj i 0,52% u 
Andori.
## Reference

## Vanjske veze

* ''¡¡¡Ríos de España!!! ''
Potres na Rodosu 226. pr. n. e.

**Potres na [[Rodos]]u [[226. pne.]]** se smatra jednim od najznamenitijih u pisanoj historiji, s obzirom da je tokom njega srušen slavni Kolos sa Rodosa, jedno od Sedam čuda svijeta.

U vrijeme potresa Rodos je bila jedna od najvažnijih i najbogatijih luka na Mediteranu, odnosno grad-država koji je uspio očuvati svoju samostalnost usprkos stalnih sukoba s Makedonijom i drugim helenističkih država. Kolos je bio sagrađen oko 250. pne. kako bi se proslavilo uspješno odbijanje makedonske opsade. 

Potres se zbio 227. ili 226. pne. U njemu je potpuno razoren Kameiros, jedan od tri polisa na otoku. Kolos koji je srušen je izazvao toliko poštovanje da je egipatski kralj Ptolemej III ponudio da ga podigne o vlastitom trošku. Građani Rodosa su, međutim, to odbili, navevši kao razlog proročanstvo prema kome se Kolos više ne smije podignuti. Njegovi ostaci su nekoliko vijekova ostali u luci Rodosa sve dok ih Arapi godine 654. prodali židovskim trgovcima u Edesi.

## Reference
225. pr. n. e.

Godina **225. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Papa i Regula** (ili, rjeđe, **godina 529. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 225. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__

## Događaji

* Savez cisalpinskih galskih plemena (Taurini, Taurisces, Insubri, Lingonci, Salasses, Agones i Boji), pojačan prekoalpskim plemenima kao što su Gesati (Gaesati), započinje veliki pohod na Italija. Izbjegavši rimske snage kod Ariminuma, Gali prelaze Apenine i ulaze u Etruriju koju podvrgavaju pljački.
* U Kini Država Qin osvaja i anektira državu Wei.
* Seleukidski vladar Seleuk III započinje pohod s ciljem osvajanja Pergama u Anadoliji. Njegov vojskovođa Andromah je, međutim, poražen i zarobljen od pergamskog kralja Atala I.
* U nastojanju da zaustave galsku invaziju, Rimljani sklapaju savez sa Venetima, Patavinima i Cenomanima - tradicionalnim neprijateljima Insubra - stvorivši od njih veliku savezničku vojsku. Te snage se stavljaju pod komandu konzula Lucija Emilija Papa i Gaja Atilija Regula. U bitci kod Fesule (kraj Montepulciana) Rimljani usprkos teških gubitaka uspjevaju napadačku vojsku natjerati prema obali Toskane.

## Rođenja
*

## Smrti
*
226. pr. n. e.

Godina **226. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Mesale i Fulona** (ili, rjeđe, **godina 528. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 226. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__

## Događaji

* Na Rodosu veliki potres uništava grad Kameiros te ruši Kolos sa Rodosa.
* Trgovci iz grčke kolonije Masilija, preplašeni kartaginskom ekspanzijom u Španiji (uključujući i španske rudnike srebra), mole Rim za pomoć. Rimljani sklapaju savez s gradom-državom Sagunt južno od rijeke Ebro.
* Antioh Hijeraks, odmetnuti brat seleukidskog kralja Seleuka II uspjeva pobjeći iz zatočeništva uz Trakiji u planine gdje pokušava skupiti novu vojsku, ali ga pri tome ubija grupa Galaćana.
* Velika grupa Gala prelazi Alpe i kreće na jug, ugrozivši rimske teritorije.
* Spartanski kralj Kleomen III osvaja Mantineju i tuče snage Ahajskog saveza pod Artaom iz Sikiona kod Hekatombeja, kraj Dimea u sjeveroistočnoj Elidi.
* Rimljani šalju izaslanstvo kartaginskom vojskovođi Hazdrubalu i sklapaju sporazum kojim je Kartaginjanima zabranjeno ratovati sjeverno od rijeke Ebro, dok južno od te rijeke mogu slobodno ratovati, bez obzira što su time ugroženi interesi Masilije
* Seleuk II umire nakon što je pao s konja, te ga nasljeđuje najstariji sin Seleuk III Soter. U trenutku smrti Seleukovo kraljevstvo se prostire od obala Egejskog mora do granice s Indijom, te sadrži južnu Anadoliju, Mezopotamiju, Perziju i sjevernu Siriju. Kraljevstvo, koje na okupu drži najamnička vojska i lojalnost gradova koje je sto godina ranije osnovao Aleksandar Veliki, je oslabljeno stalnim pobunama na istoku kao i međusobnim sukobima unutar vladarske kuće.

## Rođenja
*

## Smrti
* Seleuk II Kalinik, vladar Seleukidskog kraljevstva od 246. pne.
* Antioh Hijeraks, mlađi brat Seleuka II, koji se s njim borio za prevlast nad Bliskim Istokom (r. cca. 263. pne.)
Dime (Grčka)

**Dime** (Dyme) je bio drevni grčki grad u Ahaji, poznat kao najzapadniji član Ahajskog saveza. Prvi znameniti građanin bio je Ebota, za koga se govorilo da je prvi Ahajac koji je pobijedio na Olimpijskim igrama.https://archive.today/20121129032507/www.ancientlibrary.com/smith-bio/2347.html. Zbog toga je slavljen, ali je istovremeno druge time prokleo.

Grad je poznat i kao mjesto nekoliko bitaka u antičko doba. Tukidid navodi da se tamo u Peloponeskom ratu vodila velika pomorska bitka https://web.archive.org/web/20060827075441/http://etext.library.adelaide.edu.au/t/thucydides/crawley/chapter8.html odnosno da je poražena flota tamo pronašla utočište.

U blizini Dimea je 226. pne. vođena bitka u kojoj su Spartanci pod kraljem Kleomenom III porazili Ahajski savez pod Aratom iz Sikiona.

Grad su, prema jednim izvorima, uništili Rimljani zbog njegovog savezništva s Makedoncima za vrijeme prvog makedonskog rata. Prema drugim izvorima, uništen je za vrijeme narodne pobune.

## Vanjske veze
* A description from Greek Travel Pages
Dimitrije Mita Cenić

**Dimitrije - Mita Cenić** (1851–1888) je bio srpski socijalista iz 19. veka.

Učio je bogosloviju u Beogradu, a zatim je otišao u Rusiju sa namerom da studira medicinu. Tamo je ostao vrlo kratko, da bi se zatim obreo u Francuskoj sa istom namerom. Pripadao je pokretu Svetozara Markovića, ali je još za njegova života zauzeo ekstremnije stanovište. Bio je pod snažnim uticajem Ogista Blankija (*Louis-Auguste Blanqui*) i u neposrednim vezama sa ruskom tajnom revolucionarnom organizacijom "Narodna volja". Njegov list Radnik postao je svojevrsna tribina te organizacije. 

Zbog sumnje da je pokušao da izvrši atentat na kneza Milana za vreme njegovog boravka u Parizu 1873. godine, bio je uhapšen i vraćen u Srbiju. Godine 1875. osuđen je na osam godina robije u teškim okovima. Iz zatvora je izašao 1880. Po izlasku iz tamnice je objavio uspomene: *Ispod zemlje ili moja tamnovanja* (Beograd 1881). 

Izdavao je listove: Radnik, Borba, Istina, Čas. Sarađivao je i u Novom beogradskom dnevniku.
Filharmonija Evrope

**Filharmonija Evrope** (*Europa Philharmonie*) je evropski simfonijski orkestar sastavljen od muzicara iz evropske unije i ostalih zemalja sveta koji su evropu pronasli kao novi dom. Baza orkestra se nalazi u Baden-Virtembergu, Nemačka.
Organizator medjunarodnih aktivnosti je Muzicko udruzenje Filharmonije evrope. Sef dirigent i osnivac orkestra je Rajnahrd Zehafer (*Reinhard Seehafer*).
Jezgro orkestra predstavlja tzv Muzicki savet, sastavljen od muzicara, clanova orkestra, koji poput ambasadora svojih zemalja unose u Filharmoniju evrope umetnicki duh bogat razlicitoscu i visenacionalnim iskustvom. 

## Historija
Ideja o osnivanju jednog evropskog orkestra potekla je 1996. od dirigenta prof. Volf-Diter Ludviga *(Wolf-Dieter Ludwig)* i sef dirigenta Rajnharda Zehafera u jeku slabljenja gvozdenih granica medju evropskim drzavama. U pocetku je to bila Omladinska Evropska Filharmonija *(Junge Europa Philharmonie)* a 1998 svoj pravi naziv Europa Philharmonie daje dirigent Ferry Tomaszyk. Temelj novog evropskog razumevanja ozvanicen je koncertom novog evropskog orkestra 1996 u Görlizt-u koji je uzivo prenosila tv stanica 3sat. Sef dirigent Reinhard Seehafer dirigovao je Malerovu "sinfoniju uskrsnuca".
U periodu 1998-2007 ansambl je imao sediste u pokrajini Saksonija-Analt u dvorcu Hundisburg, jednom od najznacajnijih baroknih dvoraca severne Nemačke. Od 2008 je sediste orkestra premesteno u pokrajinu Baden-Virtemberg.
Filharmonija Evrope predstavlja tolerantnu i ujedinjenu evropu u malom te je zbog toga zdusno podrzana od nemackog i poljskog predsednika, predsednika nemackog parlamenta i bivseg ministra spoljnih poslova Hans-Ditriha Gensera (*Hans-Dietrich Genscher*), svetski poznatih dirigenata poput prof. Kurt Mazura (*Kurt Masur*) itd.

## Svetske koncertne aktivnosti
* Povodom 30 godina od uspostavljanja diplomatskih odnosa Nemačke i Kine orkestar je 2002 gostovao u Pekingu, Sangaju i 5 drugih kineskih metropola
* Glavni grad Jemena Sana'a ugostio je 2004. Filharmoniju Evrope kao prvi klasicno-simfonijski orkestar koji je nastupio u toj drazavi uz prisustvo nemackog predsednika Wolfgang Thierse-a i jemenskog ministra kulture i turizma Khalid Al-Rewaishan-a te 5.000 odusevljenih posetilaca a sve u sklopu manifestacije "Sanna-glavni grad kulture arabskog sveta". U nastavku turneje orkestar je nastupio jos i u Abu-Dabiju, Ajmanu i sultanatu Omanu gde je izveden tradicionalni novogodisnji koncert.
* 2004 je povodom prijema Kipra u Evropsku Uniju orkestar odrzao koncert u glavnom gradu Nikoziji uz direktan tv prenos.
* Povodom 60 god. od zavrsetka II svetskog rata je orkestar kao ambasador nemacke odrzao turneju u spomen zrtvama po grckim mestima koja su pretrpela razaranja od Kefalonije i Atine pa do Krita.
* 2005 u Antaliji, Turska, orkestar je posle izvodjenja bozicnjeg gala koncerta odlikovan za izuzetne zasluge u kulturnom priznavanju i zblizavanju medju narodima.

## Vanjske veze
* Filharmonija Evrope Službena stranica
Cisalpinska Galija

**Cisalpinska** ili **Cisalpska Galija** (, doslovno: "Prialpska Galija") je drevni rimski naziv za geografsku oblast, kasnije rimsku provinciju čije se područje nalazilo u dolini reke Po, u severnom delu današnje Italije. Rimljani su je nazvali tako jer se nalazila sa ove strane Alpa, nasuprot Transalpskoj Galiji (sa one strane Alpa).

Njena teritorija otprilike odgovara teritorijama koje čine današnju Severnu Italiju. Granice su bile na zapadu Alpi, na severu Alpi i jezera u njihovom podnožju, na istoku teritorija Trsta, na jugu Rubikon i Arno i ligurski Apenini.

Sedište provincije bio je grad Mutina (današnja Modena). Ponekad se delila na *Pripoansku Galiju* (Gallia Transpadana) ili Zapoansku Galiju (Gallia Transpadana) - odnosno dva područja koje je delila reka Po. Takođe je bila poznata kao **Gallia Togata** (doslovno: *Galija u togi*) čime se označavao visok stepen "civilizovanosti", odnosno romanizacije u odnosu druge delove Galije.

Godine 42. pne. ju je car Oktavijan August, kao dio programa *italizacije* za Drugog trijumvirata administrativno pripojio Italiji.
Taurini

**Taurini** su bili drevno keltsko-ligurijsko pleme koje je u 1. milenijumu pne. živjelo u Cisalpinskoj Galiji. Postojbina im je bila u gornjem toku rijeke Po, na području današnjeg Pijemonta. Njihovi dugogodišnji neprijatelji su bili pleme Insubra. Zbog toga ih je za vrijeme drugog punskog rata 217. pne. napao Hanibal, koji je s Insubrima bio sklopio savez. Nakon toga se Taurini više ne spominju, iako je 27. pne. Oktavijan August na području današnjeg Pijemonta osnovao koloniju *Castra Taurinorum*, kasnije nazvanu *Julia Augusta Taurinorum*, koja je danas poznata kao Torino.
Insubri

**Insubri** () je naziv za keltski narod koji je u 1. milenijumu pne. živio na području današnje Lombardije. Iako su u 3. vijeku pne. imali potpuno keltski karakter, dio historičara vjeruje kako su nastali miješanjem keltskih doseljenika s ligurskim i italskim starosjediocima. Insubri su poznati po tome što su osnovali naselje zvano *Mediolanum*, danas poznato kao Milano. 

Insubri su godine 225. pne. sudjelovali u velikom galskom pohodu na Italiju koga su Rimljani razbili u bitci kod Telamona. Dvije godine kasnije Rimljani su, zajedno sa svojim cenomanskim saveznicima, osvojili Acerrae, glavno uporište Insubra, a potom ih porazili u bitci kod Klastidijuma. Godine 221. pne. su Rimljani osvojili Mediolanum, nakon čega su Insubri prihvatili njihovu vlast.

U drugom punskom ratu Insubri su godine 218. pne. postali Hanibalovi saveznici. Rimljani su, međutim, postepeno skršili njihov otpor, tako da su godine 194. pne. dobijaju *saveznički* status. Nakon toga je romanizacija Insubra išla relativno brzo. Godine 89. pne. su se po statusu izjednačili s Latinima, a 49. pne. dobili puno rimsko državljanstvo. 

Danas se po Insubrima naziva oblast zvana Insubrija, kao i insubrijski jezik, jedan od dijalekata lombardijskog.
Lingonci

**Lingonci** () su bili keltsko pleme čija je postojbina bila u Galiji, na području izvora rijeke Seine i Marne. Prvi put se u historiji javljaju oko 400. pne. kada je dio Lingonaca, zajedno sa Senoncima, prešao Alpe kako bi se naselio u današnjoj Italiji. Mnogi historičari vjeruju kako je taj dio Lingonaca sudjelovao u Brenovom pohodu na Rim, te dijelio sudbinu drugih plemena u Cisalpinskoj Galiji.

Lingonci koji su ostali u svojoj postojbini su, pak, prosperirali zahvaljujući tome što se njihovo područje nalazilo na ključnoj trgovačkoj ruti između sjeverozapadne Evrope i Mediterana. Podigli su naselje zvano *Andematunnum* (današnji Langres), koje je brzo postalo izuzetno razvijeno i bogato središte Galije. S obzirom da je veliki dio lingonskog prosperiteta ovisio o trgovini s Rimom, postali su prirodni saveznici, što je Julije Cezar dobro iskoristio za vrijeme svog pohoda na Galiju, koristeći njihovu teritoriju kao logističku bazu, odnosno kao izvor ljudstva. Otada lojalnost Lingonaca prema Rimu nikada nije dolazila u pitanje, osim za vrijeme Godine četiri cara 69. kada je vojni komandant Julije Sabin, rodom Lingonac, podigao pobunu s ciljem da u Galiji stvori novo, zasebno carstvo. Pobuna je, međutim, brzo ugušena, a Lingonci su se pobjedničkim legijama cara Vespazijana predali bez otpora. U 2. vijeku Lingonci su već bili toliko romanizirani da je od njih ostalo samo ime *Langones* za grad Langres.

## Vanjske veze
* Livius.org: Lingones 
* Livius.org: Lingones in the Batavian revolt 
* Second Cohort of Lingones in Roman Britain 
*  Lingones in Italy
Gesati

**Gesati** (, ) su bili drevni galski ratnici u 3. vijeku pne. Antički izvori navode kako su živjeli, odnosno prvi put se pojavili u dolini rijeke Rhone u današnjoj južnoj Francuskoj. Historičari smatraju da nisu bili zasebno pleme nego grupa najamnika, a za što se kao sličnost njihovog imena sa staroirskom riječi *gaiscedach* što znači "prvak" ili "naoružana osoba", i dolazi od riječi *gáe* za "koplje".

Godine 225. pne. su Gesate, koje su vodili poglavice po imenu Konkolitan i Aneroest, unajmili keltska plemena Insubri i Boji kako bi im pomogli u velikom pohodu na Italiju i Rim, odnosno otjerali Rimljane iz Picenuma i drugih bivših keltskih područja u Italiji. Polibije navodi kako su Gesati, za razliku od drugih Gala, imali običaj u borbu ići goli, dijelom kako bi pokazivanjem svojih mišićavih tijela i vlastitom ludom hrabrošću zastrašili i demoralizirali protivnike, a dijelom zato što nisu htjeli da s odjećom zapinju o grane i grmlje. S druge strane, ta je taktika u pravilu bila nedjelotvorna protiv discipliniranih rimskih legija. Iako su ispočetka imali uspjeha, godine 225. pne. je Gesate, kao i ostatak galske vojske, konzul Lucije Emilije Pap razbio u bitci kod Telamona, pri čemu je Konkolitan zarobljen, a Anroest nakon bijega izvršio samoubistvo. Godine 222. pne. Gali su ponovno unajmili Gesate protiv Rimljana, što je dovelo do bitke kod Klastidijuma gdje ih je porazila rimska konjica. Nakon toga Gesati nestaju iz historijskih zapisa.

## Reference
Veneti

**Veneti** je naziv za nekoliko različitih antičkih naroda:

* Veneti (Galija), galsko pleme koje je živjelo na području današnje Bretanje u Francuskoj;
* Jadranski Veneti ili Venedi, koji su živjeli u današnjoj sjeveroistočnoj Italiji, a po kojima ime nosi današnja Venecija;
* Vistulski ili Baltički Veneti, drevni narod koji je u rimsko doba živio u dolini rijeke Visle, odnosno obali Baltičkog mora.
Jadranski Veneti

**Veneti** (također poznati kao ***heneti*** na latinskom i ***ενετοί*** ***[enetoi]*** na grčkom) su bili drevni narod koji je nastanjivao sjeveroistok današnje Italije, odnosno područje koje odgovara današnjoj regiji Veneto.

Drevni Veneti su govorili venetski, izumrli indoevropski jezik koji je poznat na temelju oko 300 kratkih zapisa koji datiraju od 6. do 1. vijeka pne. Venetski je, po svemu sudeći, imao određene sličnosti s latinskim i drugim italskim jezicima, ali i s germanskim i keltskim. Venetski se ne smije miješati s venecijanskim, suvremenim romanskim jezikom kokim se govori u oblasti.

U Italiji se za taj narod koristi izraz **Paleoveneti** kako bi ih se razlikovali od suvremenih stanovnika regije Veneto, za koje se na italijanskom koristi izraz *Veneti*.  Uglavnom se smatra kako nisu u srodstvu s galskim Venetima, odnosno keltskom plemenu koje je živjelo na obali Atlantika.

Neka od plemena za koje se navodi da pripadaju Ilirima, kao Karni, Histri i Liburni, su bili u srodstvu s Venetima.

## Izvori

### Primarni izvori
* Polibije - ii.17.4-6, 18.1-3; ii.23.1-3; ii.24.7-8
* Xenophon - Anabaza, (known as Anabasis III in the Loeb Classical Library edition), I.viii.5; V.ii.22, iv.13, v.12, 22, vi.3, 6; VI.i.1, 6, 11, 13, 14, 15. 

## Eksterni iuzvori
* Studije o Venetima  Dr. Loredana Calzavara-Capuis 
* Venetski zapisi Adolfo Zavaroni .

## Povezano
* Veneti (razvrstavanje)
* Veneti (Gaul)
* Reitia
Cenomani (Cisalpinska Galija)

**Cenomani** (grčki:  je naziv za keltsko, odnosno galsko pleme koje je krajem 1. milenijuma pne. živjelo na području Cisalpinske Galije, odnosno današnje Sjeverne Italije, između rijeka Ada i Adige. Kao i u nekim drugim slučajevima (Senonci, Lingonci), istovjetnost njihovog imena s galskim plemenima koje je Julije Cezar sreo u transalpskoj Galiji u 1. vijeku pne. je dovela do niza špekulacija o eventualnom srodstvu. Antički izvori sugeriraju da su Cenomani bili među galskim plemenima koja su oko 400. pne. prešla Alpe i doselila se na sjever Italije, protjerujući domoroce i Etrurce. Za razliku od većine tih plemena, Cenomani su postali prijatelji i saveznici Rimljana. Godine 225. pne. su za vrijeme velikog galskog pohoda na Italiju zajedno sa svojim susjedima Venetima skupili vojsku od 20.000 ljudi, napali Insubre te tako pomogli Rimljanima da izvojuju važnu pobjedu u bitci kod Telamona. Cenomani su ostali vjerni Rimljanima čak i za vrijeme drugi punski rat|drugog punskog rata kada se jedan njihov kontingent borio protiv Hanibala u bitci kod Trebije. Godine 200. pne. su se, pak, priključili velikom galskom ustanku protiv Rimljana, ali su se 197. pne. predali Gaju Korneliju Cetegu. Otada traje njihova postepena romanizacija, tako da 49. pne. dobivaju rimsko državljanstvo.

## Izvori
Bitka kod Fesule (225. pr. n. e.)

**Bitka kod Fesule** se godine 225. pne. odigrala između rimske vojske na jednoj te saveza keltskih (galskih) plemena Cisalpinske Galije na drugoj strani. Završila je taktički neodlučno, uz velike gubitke rimske vojske, ali su Gali nakon nje odustali od daljeg prodora na jug prema Rimu.

Galsku vojsku su oko 225. pne. okupili Insubri s namjerom da keltskim plemenima povrate u Centralnoj Italiji koja su u prethodnim decenijama bili osvojili Rimljani. U tu su svrhu okupili veliki savez, te unajmili gesatske plaćenike iz Galije. Rimljani su, svjesni opasnosti, regrutirali sve svoje saveznike - Samnite, Umbrijce, Etrurce i Kampanijce - te tako stvorili vojsku od 70.000 ljudi. Njen najveći dio je pod konzulom Lucius Aemilius Papus|Lucijem Emilijem Papom postavljen na istok s ciljem da brani Ariminum, dok je ostatak raspoređen po garnizonima. Sa Sardinije je, pak, povučena vojska pod Gajem Atilijem Regulom. Gali su, međutim, uspjeli izmanevrirati Papovu vojsku te neometani prijeći Apenine i tako prodrijeti u Etruriju. Tamo su pljačkali i pustošili dok im se nije suprotstavila na brzinu skupljena vojska pod komandom jednog pretora. Došlo je do žestokog okršaja u kome su Rimljani pretrpili velike gubitke, ali su Gali odlučili da ne nastave pohod na jug, te su se okrenuli na zapad, prema obali Toskane. To je Rimljanima omogućilo da im nešto kasnije nanesu odlučni poraz u bitci kod Telamona.
Bitka kod Fesule (razvrstavanje)

**Bitka kod Fesule** (, suvremeni Fiesole) se može odnositi na:
* Bitka kod Fesule (225. pne.);
* Bitka kod Fesule (405).
Lucije Emilije Pap

**Lucije Emilije Pap** (*Lucius Aemilius Papus*, 3. vijek pne.) bio je rimski političar i vojskovođa, poznat po velikoj pobjedi nad Galima u bitci kod Telamona. 

Pripadao je rodu Emilijevaca, odnosno njegovoj grani koja je poticala od plebejskih usvojenika, poznatoj po nadimku *Papus*. Bio je sin bivšeg konzula Kvinta Emilija Papa. Godine 225. pne. je izabran za konzula zajedno s Gajem Atilijem Regulom. Iste su godine plemena Cisalpinske Galije - Insubri, Boji i Taurini - potpomognuti gesatskim najamnicima - pokrenuli veliki pohod na Rim. Pap je u to vrijeme sa svojom vojskom bio stacioniran kraj Ariminuma. Njega su Gali uspjeli izmanevrirati i neometani preko Apenina prijeći u današnju Toskanu koju su pustošili sve do taktički neodlučne bitke kod Fesule, nakon koje su se odlučili povući na sjever. Pap ih je, međutim, odlučio uhvatiti u klopku, prešavši na zapad i prepriječivši im put na sjever. To je dovelo do bitke kod Telamona u kojoj je galska vojska, pritisnuta s juga Regulovim pojačanjima, uništena. Pap je nakon toga pokrenuo kaznene ekspedicije na teritorije Boja na sjeveru, za što je nagrađen trijumfom.

Godine 220. pne. je izabran za cenzora, a godine 216. pne. je bio jedan od tri trijumvira zadužen za poboljšanje rimskih financija iscrpljenih drugim punskim ratom.
Marko Junije Pera

**Marko Junije Pera** (*Marcus Junius Pera*, 3. vijek pne.) bio je rimski političar iz perioda drugog punskog rata. Godine 230. pne. je bio konzul, a godine 225. pne. je služio kao cenzor zajedno s Gajem Klaudijem Centom. Godine 216. pne. je u vrijeme Hanibalovog pohoda na Italiju, neposredno nakon katastrofe kod Bitka kod Kane|Kane, imenovan diktatorom. Nastojeći popuniti redove rimske vojske, naoružao je ne samo robove nego i osuđene kriminalce. Istovremeno je za diktatora bio imenovan i Marko Fabije Buteon, a što je bio jedini slučaj u historiji Republike da su istovremeno služila dva diktatora. Buteon je, međutim, imenovan isključivo kako bi obavio određene ustavnopravne formalnosti, te je to dvovlašće brzo prestalo.

## Izvori
* Livije, ''Ab Urbe Condita'', XXII.lvii i XXIII.xxiii.
Marko Atilije Regul (konzul 227. pr. n. e.)

**Marko Atilije Regul** (*Marcus Atilius M.f. M.n. Regulus*, 3. vijek pne.) bio je rimski političar, dva puta izabran za konzula. Pripadao je uglednoj porodici - istoimeni djed mu je 294. pne. bio konzul, isto kao i istoimeni, i zlosretniji otac, poznat kao žrtva prvog punskog rata. Stric Gaj mu je bio konzul dva puta, dok je brat Gaj izabran za konzula te poginuo u bitci kod Telamona.

Marko Atilije Regul je sam konzulom prvi put postao 227. pne. Drugi put je za konzula izabran za vrijeme drugog punskog rata 217. pne. kao *suffect*, nakon što je njegov prethodnik Gaj Flaminije poginuo u bitci kod Trazimenskog jezera. Regul je sljedeće godine, iako mu je istekao mandat, pristao da zajedno sa svojim kolegom Gnejem Servilijem Geminom prati nove konzule Gaja Terencija Varona i Lucija Emilija Paula u bitci protiv Hanibala. Bolest ga je, međutim, prisilila da se vrati u Rim, te je tako izbjegao katastrofu kod Kane. Regul je nakon toga 214. pne. izabran za cenzora, ali je prisiljen napustiti dužnost kada mu je kolega poginuo u bitci.

## Izvori
* Livy, ''History of Rome'', Rev. Canon Roberts (translator), Ernest Rhys (Ed.); (1905) London: J. M. Dent & Sons, Ltd.
Marko Valerije Mesala (konzul 226. pr. n. e.)

**Marko Valerije Mesala** (*Marcus Valerius Messalla*) bio je rimski političar, izabran za konzula godine 226. pne. Neki historičari pretpostavljaju kako je bio sin Manija Valerija Maksima Korvina Mesale. Njegov mandat je obilježen nastojanjem da se mobilizira ljudstvo italijanskih gradova i pokrajina kako bi se pod rimskim vodstvom suprotstavilo predstojećem velikom pohodu galskih plemena na Italiju. (Zonar, viii. 19 ; Oros. iv. 13; Fasti; comp. Polyb. ii. 23.)

## Izvori