open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cine Princesa

**Kino Princeza** () je bio poznati socijalni centar u napuštenoj zgradi bioskopa u centru Barselone, Španija.

Nalazio se u ulici Vija Lajetana (), jednoj od najvećih avenija u Barseloni, svega 200 metara od najveće policijske stanice, blizu svih većih banaka i trga Sant Đaume () na kom se nalaze zgrade katalonske i gradske vlade. Stari bioskop je bio prazan 12 godina, pre nego što je skvotiran 10. marta 1996. Veoma je brzo renoviran, i u njemu su počele da se odvijaju razne aktivnosti: koncerti, pozorište, filmske projekcije, tribine i izložbe. Društveni centar je ubrzo stekao popularnost u susedstvu, kao i veliki medijski interes. Tu su se održavale i velike dobrotvorne žurke za prikupljanje pomoći zapatistima.

U julu je stigao nalog za iseljenjem i usledilo je tri meseca demonstracija, festivali solidarnosti, sa mnogim poznatim izvođačima. Rasprava o tome je stigla i do katalonske skupštine. I pored svega, 28. oktobra je stiglo 30 policijskih marica, 2 helikoptera i preko 200 teško naoružanih specijalaca. Oko četrdeset skvotera se zabarikadiralo unutra i gađalo policiju, a kada su policajci stigli do njih, pretukli su ih, vređali, uhapsili ih sve i odveli ih u policijsku stanicu, gde je nasilje nastavljeno. Omladina iz kraja se ubrzo okupila, i njih oko 2000 je otišlo pred policijsku stanicu da zahteva puštanje 48 uhapšenih. Uveče su se demonstracije raširile po centru grada, policijska kola su paljena i uništavana, a borbe su trajale do ranih jutarnjih časova.

Prinudno iseljenje socijalnog centra Kino Princeza 1996. je bila prekretnica u razvoju skvoterskog pokreta u Barseloni i od tada je pokret sve jači. Posle ovog nasilnog gašenja jednog bioskopa, masovni mediji su počeli da govore o skvoterima. Veliki broj građana koji su videli scene policijskog nasilja na medijima, počeli su da podržavaju pokret. Vlada je postigla upravo suprotan efekat – hteli su da ugase pokret, ali su ga ojačali. Godine 1997. skvotovi počinju da niču kao pečurke posle kiše u Barseloni. Ipak, četvoro uhapšenih skvotera je dobilo ukupnu zatvorsku kaznu od 8 godina.

Dana 28. oktobra 2006. je uličnim manifestacijama u Barseloni obeležena desetogodišnjica iseljenja ovog socijalnog centra.

## Povezano
* Skvoterski pokret u Španiji

## Vanjske veze
* Cine Princesa ukratko 
* Cine Princesa slike 
* Obeležavanje desetogodišnjice iseljenja
Veganstvo

**Veganstvo** je način ishrane i življenja koji izbegava bilo kakvu okrutnost nad životinjama, poput iskorišćavanje njih i njihovih proizvoda za hranu, odeću i druge svrhe. Veganska ishrana se zasniva na žitaricama, mahunarkama, voću i povrću. Vegani i veganke ne jedu meso, ribu, morske plodove, jaja, mleko, mlečne proizvode, med niti nose stvari od krzna, vune, kostiju, kože, korala, bisera niti bilo kojih drugih materijala životinjskog porekla. Mnogi vegani takođe izbegavaju proizvode testirane na životinjama. Za razliku od vegetarijanca čija je ishrana bez ubijanja, veganska ishrana je kako bez ubijanja, tako i bez iskorištavanja životinja. Veganstvo se razlikuje od vegetarijanstva jer svedeno u potpunosti na biljnu ishranu.

Reč vegan je nastala 1940. kao skraćenica od reči vegetarijanac, u vegetarijanskom društvu u Engleskoj, koji su na taj način hteli razlikovati one članove koji su u potpunosti odbacili proizvode životinjskog porekla.

Ljudi postaju vegani iz mnoštva razloga, uključujući etičku brigu za životinje i prirodnu okolinu, kao i neke ličnije, vezane za zdravlje, duhovnost i veru. Što se etičkih principa tiče, veganska ishrana sprečava masovni uzgoj i sistematsko klanje velikog broja životinja. Što se zdravlja tiče, važno je istaći da proizvodi od mesa, jaja i mleka sadrže visok nivo holesterola i masnoća koje uzrokuju velike štete ljudskom zdravlju. I na kraju, sa ekološkog aspekta, mesna industrija podstiče ozbiljno zagađenja vazduha, zemlje i vode, doprinosi eksploataciji i krčenju šuma i velikih zemljinih površina za uzgoj biljnih kultura namenjenih prehrani velikog broja uzgajanih životinja.

Vegani tvrde da veganska ishrana može u potpunosti zadovoljiti potrebe organizma, pa čak i profesionalnih sportista. To dokazuje već dugi niz godina aktivna Veganska bilderska grupa, koja opovrgava klasičan stereotip o veganima kao o mršavim i neuhranjenim ljudima.

Iako je to u teoriji izvodljivo, u stvarnosti je mnogo teže živeti 100% život bez okrutnosti. Iskorištavanje životinja je prisutno u mnogim sferama, a ne samo vezano za ishranu. Mnogo je takvih primera poput gela, lepka, gume ili foto-filma koji sadrže životinjske sastojke. Na zapadu se sve češće pojavljuju etikete na pojedinim proizvodima sa natpisom “cruelty free” (bez okrutnosti) što znači da nisu testirani na životinjama i nisu životinjskog porekla.

## Vanjske veze

* Veganizam.com 
* Vegan.org
* Vegan Society (UK)
* Vegani bodibilderi 
* People for the Ethical Treatment of Animals
* Oslobođenje životinja iz Hrvatske
The Boys in the Band

***The Boys in the Band*** je američki film zasnovan na istoimenoj off-broardwayskoj predstavi. Mart Crowley je preradio svoju predstavu za film. Film je režirao William Friedkin, a glumačku ekipu su činili isti glumci koji su glumili u prvoj postavci predstave.

## Radnja

Radnja filma smeštena je u stan na Upper East Sideu, na Manhattanu, gde šestorica Haroldovih najbližih prijatelja priređuju rođendansku proslavu za Harolda (Leonard Frey). Jedan od poklona je mladi "Kauboj" (Robert La Tourneaux), lep ali jasno neinteligentan hasler. Prijatelji koji priređuju proslavu su: Michael (Kenneth Nelson) u čijem stanu se priređuje proslava; Donald (Frederick Combs), koji se napustio grad kako bi se oslobodio gej načina života; Bernard (Reuben Greene), Afro-Amerikanac koji je i dalje zaljubljen u bogatog belog momka za čiju porodicu su on i njegova majka radili; Emory (Cliff Gorman), kao i par, Larry (Keith Prentice) i Hank (Laurence Luckinbill), koji imaju problem u vezi po pitanju monogamije. U neočekivanu posetu dolazi Michaelov prijatelj Alan (Peter White), koji je navodno heteroseksualan i koji, jako uznemiren, želi da razgovara o nečemu sa Michaelom.

Tokom proslave njihov humor postaje sve okrutniji i kulminira u igri u kojoj svako mora da pozove telefonom osobu koju je zaista voleo. U toku Alanovog razgovora, Michael veruje da se Alan konačno outovao, ali se ispostavlja da je telefonirao svojoj ženi. Publika, kao ni Michael, nikada ne sazna o čemu je Adam želeo da razgovara sa Michaelom, ostavljajući mogućnost da je želeo da prizna da je gej.

## Kritike

U vreme kada je film izašao kritike su bile obazrivo pozitivne. *[[The Los Angeles Times]]* ga je hvalio kao "nesumnjivu prekretnicu", ali je, ironično, odbio da objavi reklamu za film. Danas je film slavljen kao prvi mainsteam američki film koji je gej likove stavio u prvi plan i prikazao ih van negativnog konteksta, uobičajenog za to vreme. Na sajtu Rotten Tomatoes film je ocenjen kao 100% svež.

U dokumentarnom filmu *[[The Celluloid Closet]]* scenarista Mart Crowley ističe da je u vreme kada je ovaj film sniman homoseksualnost još uvek bila klasifikovana kao mentalna bolest i da su postojali zakoni koji su kažnjavali gejeve.

## Vanjske veze

*
Adam & Steve

***Adam & Steve*** je gej romantična komedija iz 2005. godine u režiji Craiga Chestera, koji je ujedno i pisao scenario i imao glavnu ulogu. U drugoj naslovnoj ulozi pojavljuje se Malcolm Gets (*[[Caroline in the City]]*).

## Radnja

Tokom 80-ih Steve (Malcolm Gets) je Dazzle Dancer, koji je imao užasan one night stand sa Adamom (Craig Chester), koji je u "gotik fazonu". Te noći Adam je prvi put probao kokain i kasnije razvio zavisnost. Petnaestak godina kasnije njih dvojica se ponovo sreću i zaljubljuju se jedan u drugog, ali se ne prepoznaju. Adam je u programu za odvikavanje, a Steve je psihijatar. Kada Steve shvata da je Adam onaj "goth" dečak pred kojim je imao neprijatno iskustvo, raskida sa njim. Adam, međutim, nije voljan da odustane od njega.

## Uloge
* Craig Chester - Adam Bernstein
* Malcolm Gets - Steve Hicks
* Parker Posey - Rhonda
* Chris Kattan - Michael
* Kristen Schaal - Ruth
* Julie Hagerty - Sherry
* Paul Sand - Norm
* Noah Segan - Twink
* Sally Kirkland - Mary
* Jackie Beat - Herself
* Mario Diaz - Orlando
* Lisa Frederickson - Fiona
* Sandy Martin - Biker Chick
* Michael Panes - Lou
* Jennifer Echols - Triage Nurse
* Jack Guzman - Security Guard
* Maxine Prescott - Elderly Lady
* The Dazzle Dancers - The Dazzle Dancers

## Kritike
Roger Ebert je film osenio samo sa 2 zvezdice. U kritikci kaže da postoji priča na kojoj bi se mogao izgraditi film, kao i da ima komičnih ideja, ali da je režija veoma loša.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* Adam & Steve review
Okultizam

**Okultizam** (lat. *occultus* - skriveno, tajno) odnosi se na *skriveno znanje ili [[agnosticizam|agnostičko znanje]]*
Okultna znanja su ona znanja koja su morala ostati skrivena i nisu se smela širiti iznad određenih krugova. Okultizam danas predstavlja učenje duboke umne filizofije i realnosti koja se širi izvan današnje normale, tj. opipljive fizičke logike. Poznato je da se nekada praktikovao unutar krugova Slobodnih zidara i templara.

Termin *okultno* se koristi u etiketiranju raznih magijskih organizacija ili redova, kao i vežbi i učenja koja su one propovedale. Ovaj se termin širi i obuhvata brojnu literaturu i spiritualnu filizofiju čiji je vrhunac videlo doba renesanse.
Aškelon

**Aškelon** (; Tiberijski hebrejski **ʾAšqəlôn**; , također عسقلان ; latinski: Ascalon; akadski: Isqalluna) je grad u zapadnom Negevu, u Južnom distriktu Izraela, s oko 117.000 stanovnika. U blizini suvremenog Aškelona su ostaci drevne luke Aškelon, koja se razvijala od Bronačnog doba pod nizom vladara uključujući Kanaance, Filistejce, Babilonce, Feničane, Rimljane, muslimane i križare. Konačno su je uništili Mameluci krajem 13. vijeka. Suvremeni izraelski grad je osnovan nakon prvog izraelsko-arapskog rata 1948. godine na mjestu arapskog gradića al-Majdal.

## Gradovi-pobratimi
*  Aix-en-Provence, Francuska
*  Kutaisi, Gruzija
*  Côte Saint-Luc (Quebec), Kanada
*  Xingyang, Kina
*  Berlin-Weißensee, Njemačka
*  Sopot, Poljska
*  Portland (Oregon), SAD
*  Baltimore (Maryland), SAD
*  Entebbe, Uganda

## Vanjske veze

* City of Ashkelon web site  (hebrejski)
** The city English page  
* Ashkelon Marina
* ''National Geographic'' January 2001, "Ashkelon, ancient city of the sea"
* University of Chicago site on ancient Ashkelon 
* Ashkelon travel home page 
* Pictures of Ashqelon
Okruzi Izraela

**[[Izrael]]** je podijeljen na šest glavnih **okruga** (hebrejski: *mehozot*, **מחוזות**; jednina: *mehoz*) i petnaest pod-okruga (hebrejski: *nafot*) (**נפות**; jednina: *nafa*). Svaki od pod-okruga je podijeljen na prirodne regije, njih ukupno 50.

## Okrug Jeruzalem
Okrug Jeruzalem (*Mehoz Yerushalayim*)

Glavni grad okruga: Jeruzalem

## Sjeverni okrug
Sjeverni okrug (*Mehoz HaTzafon*)

Glavni grad okruga: Nazaret

Pod-okruzi:
* Zefat 
* Kinneret 
* Yizre'el 
* Akko
* Golan*

&nbsp;*- UN nije priznao kao izraelski teritorij

## Okrug Haifa
Okrug Haifa (*Mehoz Hefa*)

Glavni grad okruga: Haifa

Pod-okruzi:
* Haifa
* Hadera

## Središnji okrug
Središnji okrug (*Mehoz HaMerkaz*)

Glavni grad okruga: Ramla

Pod-okruzi:
* Sharon
* Petah Tiqwa
* Ramla
* Rehovot

## Okrug Tel Aviv
Okrug Tel Aviv (*Mehoz Tel-Aviv*)

Glavni grad okruga: Tel Aviv

## Južni okrug
Južni okrug (*Mehoz HaDarom*)

Glavni grad okruga: Be'er Sheva

Pod-okruzi:
* Ashqelon
* Be'er Sheva

## Okrug Judeja i Samarija*
Okrug Judeja i Samarija (*Mehoz Yehuda VeShomron*)*

Najveći grad: Ma’ale Adummim
 
&nbsp;* UN nije priznao kao izraelski teritorij, kao niti većina zemalja

## Povezano
* Izrael
* Popis gradova u Izraelu
Tul Hostilije

**Tul Hostilije** (*Tullus Hostilius*) (673. pne. - 642. pne.) je treći legendarni rimski kralj, koji je naslijedio na prijestolu Numu Pompilija.

Tul je bio ratoborni kralj. Vodio je uspješni rat protiv plemena Alba, Fidena i Veja i prvi je proširio rimski teritorij iza zidina grada Rima. Bio je predstavnik naroda **Lucera** koji su zajedno sa **Ticijima** i **Ramnima** činini rimsko stonovništvo (*populus Romanus)*. Tul je porazio Albe i brdo Alba Longa pripojio gradu Rimu. 

Legenda kaže da je Tul bio toliko zaokupljen vođenjem ratova da je potpuno zanemario božju službu, ali se vjeruje da je vjerovao u boga Jupitera, kome se i molio za snagu i pomoć. 

U Tulovo vrijeme u Rimu je izgrađena i Curia Hostilia, zgrada rimskog Senata.
Kralj Xi od Zhoua

**Kralj Xi od Zhoua** (umro 677. pne.) (kin.. 周釐王 zhōu xī wáng) bio je šesnaesti po redu vladar kineske dinastije Zhou i četvrti po redu vladar Istočnog Zhoua. 

## Osobna informacija

  
    Porodično ime
    Ji (姬 jī) na kineskom
  
    Osobno ime
    Huqi (胡齊 hú qí) na kineskom
  
    Ime ere
    nema
  
    Otac
    Kralj Zhuang od Zhoua
  
    Majka
    nepoznata
  
    Supruga
    nepoznata
  
    Djeca
    Kralj Hui od Zhoua
  
    Dužina vladavine
    681. pne.-677. pne.
  
  Grob
    nepoznat
  
    Hramsko ime
    nepoznato
  
    Kurtoazno ime
    nepoznato
  
    Posthumno ime
    Xi 釐 (pinyin Xī), doslovno: "sretni"
Kralj Rima

**Kralj Rima** (latinski: *rex, regis*) bio je glavni magistrat Rimskog Kraljevstva. Kraljevi, s izuzetkom Romula koji je to postao samim osnivanjem grada, su svi bili izabrani od naroda da služe doživotno, a nijedan do prijestolja nije došao oružanom silom. Iako nije bilo nasljednog principa kod prva četiri monarha, s petim kraljem Tarkvinijem Priskom, kraljevsko nasljedstvo se ustanovljavalo kroz ženski dio porodice umrlog kralja. Zbog toga su drevni historičari tvrdili da je kralj bio izabran temeljem svojih vrlina, a ne porijeklom.

## Popis rimskih kraljeva
Alba Longa

**Alba Longa** (u italijanskim izvorima ponekad navođena kao ***Albalonga***) bio je drevni grad u Laciju u centralnoj Italiji, jugoistočno od Rima u Albanskim brdima. Poznat je kao grad-osnivač i vođa Latinskog saveza, uništen je od strane Rima sredinom 7. vijeka pne.

## Reference
* Livy, Ab urbe condita (History of Rome), Book I
* Richard Stillwell, ed. ''Princeton Encyclopedia of Classical Sites'', 1976: "Alba Longa (Castel Gandolfo), Latium, Italy"

### Napomene


## Vanjske veze
* Albano
* Alba Longa
Kralj Hui od Zhoua

*Za kralja Huia koji je proglašen za nasljednika [[Kralj Nan od Zhoua|kralja Nana od Zhoua]] v. [[Kralj Hui od Istočnog Zhoua]]* 

**Kralj Hui od Zhoua**, kin. **周惠王**, py. **zhōu hùi wáng**, wg. **Kralj Hui od Choua** bio je sedamnaesti po redu vladar dinastije Zhou i peti vladar Istočnog Zhoua. 

## Osobne informacije

  
    Porodično ime
    Ji (姬 jī) na kineskom
  
    Osobno ime
    Lang (閬 làng) na kineskom
  
    Ime ere
    nema
  
    Otac
    Kralj Zhuang od Zhoua
  
    Majka
    nepoznata
  
    Supruga
    nepoznata
  
    Djeca
    Kralj Xiang od Zhoua
  
    Dužina vladavine
    676. pne.-652. pne.
  
  Grob
    nepoznat
  
    Hramsko ime
    nepoznato
  
    Kurtoazno ime
    nepoznato
  
    Posthumno ime
    Hui 惠 (pinyin hùi), doslovno: "blagonakloni"
Mecije Fufecije

**Metije Fufecije** (latinski: **Mettius Fufetius**) je bio kralj drevnog latinskog grada Alba Longa. Na tom je mjestu naslijedio Gaja Kluilija.

Tit Livije navodi kako je Metije bio u savezu s Rimom, ali je krišom potakao Fidence da napadnu Rimljane. Kada je došlo do bitke između Rimljana i Fidenaca, Metije nije došao u pomoć Rimljanima, nego je s vojskom s obližnjeg brda promatrao bitku nastojeći da se pridruži pobjedniku.

Kada su Rimljani pod kraljem Tulom Hostilijem ipak pobijedili, Fufecije je uhvaćen, a Hostilije ga je odlučio okrutno kazniti za izdaju. Rekavši kako je Fufecije rastrgnut između vjernosti prema dva grada, naredio je da mu se svaka ruka veže za jednu od dvokolica i tako rastrgne. Nakon toga se sudbina Fufecija navodila svim rimskim saveznicima kao upozorenje da im uvijek budu vjerni.

Tu je legendu nešto kasnije Vergilije spomenuo u svojoj *[[Eneida|Enedi]]*.

## Izvori
* Livy Book One.
677. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Asarhadon vodi asirsku vojsku protiv pobunjenih arapskih plemena i napreduje sve do Potoka Egipta.

## Rođenja

## Smrti

## Izvori
676. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Zhou Hui Wang postaje vladar kineske dinastije Zhou.

## Rođenja

## Smrti

## Izvori
675. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Asarhadon počinje ponovnu izgradnju Babilona (kasniji datum).
* Milećani po drugi put naseljavaju Kizik.

## Rođenja

## Smrti

## Reference
674. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Asarhadon guši pobunu u Aškelonu, a koju je podržavao Taharka, kralj Egipta. U znak odmazde Asirci napadaju Egipat, ali ih Taharka uspijeva zaustaviti.

## Rođenja

## Smrti

## Izvori
673. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Tul Hostilije postaje treći kralj Rima.

## Rođenja

## Smrti
* Numa Pompilije, drugi kralj Rima, nasljednik Romula

## Reference
679. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Vladari Cipra priznaju asirskog kralja Esarhadona kao svog sizerena.

## Rođenja

## Smrti

## Izvori
Gaj Kluilije

**Gaj Kluilije** (latinski: *Gaius Cluilius*) bio je kralj drevnog latinskog grada Alba Longa u doba rimskog kralja Tula Hostilija sredinom 7. vijeka pne.. 

Rimska tradicija, na koju se poziva Tit Livije, navodi kako su Rim i Alba Longa bili najljući suparnici za dominaciju nad Lacijom, odnosno kako su jedni drugima u doba vladavine Hostilija i Kluilija počeli učestalo krasti stoku i urode. Ratoborni Hostilije je vidio priliku da proširi Rim te je namjerno isprovocirao rat s Alba Longom.

Albalonžani su opsjeli Rim i oko grada iskopali veliki jarak koji se zvao Kluilijev rov. Međutim, u samoj opsadi je Kluilije poginuo, što je Hostilije protumačio kao znak naklonosti bogova te poduzeo uspješan ispad iz opsjednutog Rima te napao Alba Longu. Kluilija je zamijenio Mecije Fufecije, koji je kasnije postao posljednji kralj Alba Longe. 
 
## Izvori
* Roman history By Titus Livius, book 1 and 2
* Plutarch: Lives of the noble Grecians and Romans
672. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Esarhadon svog sina Asurbanipala određuje za nasljednika u Asiriji, a Šamaššumukina u Babiloniji.

## Rođenja

## Smrti

## Izvori
660-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* 669. pne. — Ashurbanipal nasljeđuje svog oca Esarhaddona kao kralj Asirije.
* 668. pne. — Ashurbanipal počinje vladati.
* 668. pne. — Shamash-shum-ukin, sin Esarhaddonov, postaje kraljem Babilona.
* 668. pne. — Egipat diže ustanak protiv Asirije.
* 668. pne. — Procjena: Niniva, glavni grad Asirije postaje najveći grad na svijetu, preuzevši primat od Tebe u Egiptu.http://geography.about.com/library/weekly/aa011201a.htm 
* 667. pne. — Bizantij osnovan od strane megarskih kolonista na čelu s Byzasom. (tradicionalni datum)
* 667. pne. — Asirci osvajaju Egipat.
* 664. pne. — Prva pomorska bitka u grčkoj pisanoj historiji, između Korinta i Korkire.
* 664. pne. — Ashurbanipal osvaja i pustoši Tebu.
* 664. pne. — Psametih I nasljeđuje Nehoa I kao kralj Donjeg Egipta.
* 664. pne. — Taharqa imenuje svog nećaka Tantamanija kao nasljednika u Gornjem Egiptu.
* 663. pne. — Ashurbanipal osvojio Drevni Egipat.
* 11.2. 660. pne. — Tradicionalni datum osnivanja Japana od strane cara Jimmua.
* 660. pne. — Prvo poznato korištenje demotskog pisma.
* 660. pne. — Psametih I istjeruje Asirce iz Egipta.
* 660. pne. — Mitsko osnivanje japanske carske porodice.

## Značajne osobe
* 668. pne. — Smrt Esarhaddona, kralja Asirije; početak vladavine Ashurbanipala
* 664. pne. — Smrt Nehoa I, kralja Egipta
* 663. pne. — Smrt Taharqe, kralja Egipta
* 660. pne. — Vladavina Jimmua, prvog cara Japana, počinje.
Brighton

**Brighton** () je poznato morsko kupalište i grad, a od 1997. i Unitarna jedinica od 229,700 stanovnika, na jugu Engleske.

## Geografija

Brighton leži u Grofoviji East Sussex, duž obale La Mancha, udaljen 82 km južno od Londona.

Brighton se na sjeveru prostire po strmim vapnenačkim obrocima South Downsa, sa zapada se stapa sa boroughom Hove, sa kojim od 2001. ujedinjen u jedinstveni grad Brighton and Hove. Na istoku se nalazi barijera od pješčenjačkih klifova.

Počevši od 1930. duž obale između Black Rocka i Saltdeana podignuti su brojni lukobrani, i marina kod Black Rocka.

## Historija

Brighton je kroz mnogo vijekova bio malo ribarsko sela. Njegov razvoj počeo je 1754., kad se doselio doktor Richard Russell, autor brojnih članaka o prednostima morske vode na ljudsko zdravlje, i otvorio svoju praksu, koja je uključivala kupanje u moru. 
Tako je započela moda odlaska u Brighton radi kupanja. Njegovoj popularnosti doprinjeli su i brojni posjeti Princa od Walesa (kasnijeg princa regenta, a zatim i kralja George IV, koji ga je prvi put obišao 1783. 

Njegovo snažno pokroviteljstvo nad Brightonom koje je trajalo gotovo neprekidno do 1827., vidi se i danas od kraljevskih trgova do uređenih promenada uz more.
Najupečatljivi pečat ostavio je u svojoj ljetnoj rezidenciji - Kraljevski paviljon, historicističkoj palači građenoj po uzoru na Taj Mahal, ali sa enterijerima u kineskom stilu. 

U njemu se danas nalazi muzej i umjetnička galerija, dok se njegova nekadašnja štala (Dome), koristi za koncerte i kongrese.

Njegova tajna žena Maria Fitzherbert , pokopana je u rimokatoličkoj crkvi sv. Ivana.

Viktorijanski Brighton još brže je rastao nakon dovršetka željezničke pruge 1841. koja ga povezala s Londonom.

## Znamenitosti, transport, obrazovanje

Stara ribarska luka, sa svojim kućama od crnog  kremena, danas je poznata po antikvarijatima. Grad danas ima više od 11 km dugu promenadu uz more, koja teče iznad šljunčane plaže.

Brighton je kao prvi u Britaniji 1883. izgradio duž obale elektrificiranu željezničku prugu, koja još i danas prevozi turiste u otvorenim vagonima.

Grad ima Kraljevski teatar, hipodrom u South Downsu s pogledom na more, akvarij i brojna sportska i golf igrališta.

Aerodrom se nalazi u nedalekom Shoreham-by-Sea, a Univerzitet Sussex osnovan 1961. u selu Falmer.

## Privreda

Pored turizma Brighton ima i industrijskih pogona, koji proizvode svakojaku robu od uredskih strojeva do tabli sa imenima ulica.

Grad ima i puno bolnica, sanatorija i lječilišta, a najveća je Kraljevska bolnica grofovije Sussex.

## Pobratimski gradovi

* Dieppe, Francuska
* Reykjanesbær, Island

## Reference

## Vanjske veze

* Brighton and Hove City Council
671. pr. n. e.

__NOTOC__

## Događaji
* Asarhadon ponovno napada Egipat, osvaja Memfis kao i brojne članove egipatske kraljevske porodice.

## Rođenja

## Smrti

## Izvori
Divlje naselje

**Divlje naselje** je kolokvijalni izraz za svako naselje koje se sastoji od kuća i srodnih građevinskih objekata koji su podignuti na protupravni način - bilo protupravnim zauzimanjem tuđeg zemljišta na kome se ti objekti grade, bilo izgradnjom objekata bez potrebnih upravnih dozvola. Za ovo potonje se ponekad koristi izraz divlja gradnja.

Stanovnici divljih naselja su u pravilu pripadnici najsiromašnijih slojeva nekog društva, koji nemaju financijska sredstva da sebi osiguraju redovni smještaj. Kuće i drugi objekti u divljim naselja se stoga često grade od najjeftinijeg materijala - karton, plastika, platno - te nisu priključeni na vodovod, kanalizaciju, elektroenergetsku i telefonsku mrežu. Takva se naselja grade bez ikakvog urbanističkog plana, odnosno brige o sigurnosti.

Uvjeti života u takvim naseljima su teški - nedostatak higijene njihove stanovnike čini sklonim infekcijama, a međusobna blizina kuća i materijal od kojih su sagrađeni ih čini izuzetno ranjivim na požare, olujne vjetrove, poplave, potrese i druge prirodne katastrofe.

Divlja naselja su također poznata po izuzetno visokim stopama kriminala, narkomanije i drugih oblika društvene patologije.

Divlja naselja su u današnjem svijetu karakteristična za zemlje Trećeg svijeta, a mnoga su nastala u uvjetima nagle urbanizacije kada su mase siromašnog seoskog stanovništva migrirale u gradove, koji ih nisu mogli apsorbirati kroz redovni smještaj.

Svaka od država ima svoja karakteristična divlja naselja, od kojih su možda najpoznatije favele u Brazilu.

## Vanjske veze

* Slate article about an economist proposing New Orleans to be reconstructed with shanties
* Website for a large movement of shanty town residents in South Africa
* Extreme Rich-Poor divides on Deputy-dog.com
* Cities Alliance
Stambeno pravo (udruženje)

**Stambeno pravo** (fr. *Droit Au Logement*, skraćeno **DAL**) je udruženje nastalo 1990. u Parizu i cilj im je ostvarivanje prava na krov nad glavom za najugroženije delove stanovništva (loše skućenih i beskućnika) i pronalaženje prikladnog smeštaja za njih.

U maju 1990. je 48 domaćinstava, pretežno porodica sa decom, izbačeno iz dve skvotirane zgrade u 20. distriktu Pariza. Uz podršku lokalnih aktivista, familije su organizovale kampovanje koje je trajalo četiri meseca. Zahvaljujući mobilizaciji mnogih udruženja, sindikata i nekih levičarskih partija, izborili su se za smeštaj svih porodica. Tako je udruženje nastalo.

Od tada je udruženje više puta uspevalo kampanjama, pritiscima, bespravnim useljenjima, kampovanjem na ulici i demonstracijama, da “natera” vlast da pruži smeštaj hiljadama ljudi, emigrantima, francuskim familijama, beskućnicima, itd.

Neke akcije, poput zauzimanja ulice u pariskom distriktu Sen Žermen 1994. godine, su bile dosta spektakultarne i dobro propraćene od strane medija.

Stambeno pravo je pravni koncept prema kome svaka osoba ima pravo na pristojan smeštaj. U Francuskoj je ovo pravo garantovano zakonom iz maja 1990.

## Vanjske veze
* Droit Au Logement
Besplatna radnja

**Besplatna radnja** (eng. free shop ili give away shop) je mesto poklanjanja i razmene starih stvari. Funkcioniše tako što ljudi koji imaju viška starih stvari donose stvari u besplatnu radnju umesto da ih bace u kontejner. Način na koji besplatna radnja “posluje” je suprotan novčanoj ekonomiji, jer je u njoj novac bezvredan a sve u radnji je besplatno. Radnja, teoretski, može postojati sve dok jedni u nju donose stvari koje će se poklanjati, a drugi dolaze da ih uzmu. 

Ideja o besplatnim radnjama se rodila u zemljama severne Evrope (Holandija, Nemačka) krajem 1990-ih, kada u mnogim zemljama dolazi do smanjenja količine novca koji država izdvaja za najugroženije slojeve stanovništva. Pokretači besplatne radnje dolaze do zaključka da, iako se zemlja ekonomski razvija, raste i broj ljudi koji ne uspevavaju da zadovolje svoje najosnovnije potrebe. Njihova ideja vodilja je bila “*da svog suseda ne gledaju kao konkurenta, već da pokušaju da pronađu načine komuniciranja u društvu koji se ne zasnivaju na profitu.*” Besplatne radnje najčešće funkcionišu u okviru skvotova, jer ne donose profit i vode ih volonteri tako da ne mogu plaćati zakup poslovnog prostora. 

Prva besplatna radnja, “Weggeefwinkel” je otvorena u Lajdenu, u Holandiji od anarhističkog EuroDusnie kolektiva pod sloganom: "*Sreća nije na prodaju*". Namera im je bila suprotstaviti se dominaciji novčane ekonomije na lokalnom, gradskom nivou. Njihova višegodišnja iskustva pokazuju da ljudi u Holandiji više donose stvari nego što ih uzimaju, tako da nastaju problemi sa skladištenjem. Tu se može naći sve, od “igle do lokomotive”, od ispravne tehnike, gramofona, knjiga, polovnih računara, do obuće, odeće, nameštaja itd. 

Slogan pokreta besplatnih radnji je vremenom postao: "Ima dovoljno za svačije potrebe, ali ne i za svačiju pohlepu", što su izvorno reči Mahatme Gandija. 

U Beogradu je postojala besplatna radnja koju su vodili Stani pani kolektiv i koja se nalazila u prostorijama nekadašnjeg beogradskog skvota KUDRUC. 

Širom sveta, uključujući i Srbiju, se svake godine održava Dan bez kupovine, gde se na glavnom gradskom trgu organizuje akcija poklanjanja i razmene starih stvari. 

Još jedna inicijativa bliska pokretu besplatnih radnji je Frisajkl mreža (eng. Freecycle - igra reči besplatno i reciklaža), koja je nastala u Arizoni sa svrhom da poveže one koji imaju viška stvari koje im ne trebaju i one kojima trebaju neke stvari. Dogovaraju se uglavnom preko mejling listi a lokalna frisajkl mreža postoji i kod nas. 

## Vanjske veze

*  Spisak besplatnih radnji u Nemačkoj
*  Spisak besplatnih radnji u Holandiji 
*  Globalni projekat besplatne ekonomije 
*  Stani pani kolektiv iz Beograda 
*  Freecycle mreža
Leiden

**Lajden** (, ranije *Leyden*, ) je grad u holandskoj provinciji Južna Holandija.

Grad ima oko 117.000 stanovnika, 254.000 sa predgrađima. Nalazi se na reci Staroj Rajni blizu Haga i Harlema.

U Lajdenu se nalazi najstariji Univerzitet u Holandiji, osnovan 1575.

## Historija
Na mestu današnjeg Lajdena postojala je rimska tvrđava u 4. vijeku. Gradu Lajdenu se pripisuje rimsko ime *Lugdunum Batavorum*, mada je ono pripadalo današnjem gradu Katwijku.

Godine 860., pominje se naselje Leiton (*Leithon*) koje je preteča današnjeg grada. Gradske privilegije Lajden je dobio 1266.

Lajden je naročito prosperirao u 16. i 17. veku. Grad je bio poznat po proizvodnji tkanina i štamparstvu.

Godine 1572., Lajden se priključio holandskoj pobuni protiv španske vlasti. Pod španskom opsadom je bio do oktobra 1574. Opsada je probijena tako što su brane razvaljene, tle poplavljeno, pa su brodovi sa zalihama doplovili do grada. Kao nagradu za herojski otpor, Viljem I Oranski je osnovao Univerzitet u Lajdenu.

Godine 1606. u Lajdenu je rođen čuveni slikar Rembrandt van Rijn.

Tokom 17. veka, grad je napredovao zahvaljujući dolasku izbeglica iz Flandrije. Iako je izgubio trećinu od 15.000 stanovnika tokom opsade 1574., 1622. imao je 45.000 stanovnika, i blizu 70.000 oko 1670. Tokom Zlatnog doba Holandije, Lajden je bio drugi grad Holandije, posle Amsterdama.

Kasnije, Lajden je stagnirao usled opadanja značaja tekstilne industrije. Broj stanovnika je pao na 30.000 1811., a 1904. bio je 56.044.

Holandski ustav je napisao Johan Rudolf Torbeke aprila 1848. u Lajdenu.

Danas je Lajden značajan kao istorijski i univerzitetski grad.

## Slike grada

Datoteka:Leiden-Windmill-DeValk.JPG|Mlin *De Valk*
Datoteka:LeidenOudeRijn.jpg|Stara Rajna
Datoteka:Leiden_City_Hall.jpg|Gradska većnica
Datoteka:Leiden-Sterrewacht-2013-a.jpg |Gradski kanal i stara opservatorija


## Vanjske veze

* Internet prezentacija grada (hol, en)
* City Of Leiden 
* Kultura u Lajdenu  (hol)
* Prirodnoistorijski muzej (hol, en)
* Univerzitet u Lajdenu (hol, en)
* Slike grada
Dan bez kupovine

**Dan bez kupovine** se 28. novembra svake godine neformalno obeležava u mnogim zemljama širom sveta. Obeležavanje se najčešće sastoji iz javnih akcija poklanjanja i razmene starih stvari, što se obično dešava na centralnom gradskom trgu ili u velikim gradskim parkovima. Akcija se najavljuje nekoliko dana ranije da bi ljudi bili obavešteni da ponesu stare stvari toga dana sa sobom. U nekim gradovima se akcija sastoji pretežno od protesta protiv kupovine i konzumerizma.

Organizovanjem Dana bez kupovine, aktivisti skreću pažnju javnosti na *potrebu ukidanja tržišne logike po kojoj je cilj svake aktivnosti profit* i pokušavaju da stvore alternative kapitalističkom načinu razmišljanja da "ne možeš ništa dobiti besplatno". Takođe, pokušavaju da ukinu otuđenosti života u velikom gradu i ponovo osvoje trgove i ulice kao legitimno mesto okupljanja, javnog delovanja, druženja i zabave.

U Beogradu se Dan bez kupovine obeležava već godinama na Trgu republike, najčešće u organizaciji Stani pani kolektiva. Javnost, po pravilu, pozitivno prihvata ovakve akcije i toga dana na Trgu možete videti veliki broj ljudi najrazličitijih uzrasta i profila kako pronalaze neku sitnicu da obraduju sebe i svoje bližnje.

## Povezano
* Besplatna radnja

## Vanjske veze

* Međunarodni Dan bez kupovine 
* Dan bez kupovine u UK 
* Dan bez kupovine u Poljskoj 
* Dan bez kupovine u Nemačkoj 
* Dan bez kupovine u Beogradu 
* Dan bez kupovine na sajtu Adbustersa
Savremena umetnost

Pod **savremenom umetnošću**, pre svega pod slikarstvom, podrazumevamo, umetnost koju stvaraju savremenici i onu umetnost koja se percipira od strane savremenikâ i kako ne postoji čvrsti okvir za *savremeno*, tako ne postoji pravilo za njenu prisutnost i vremensku ograničenost.

Slična zanačenja u ovom kontekstu imaju i pojam aktuelne umetnosti i engleski pojam contemporary art.

Ovaj pojam se upoterebljava da bi se izbegao izraz moderna umetnost. U svakodnevnom govoru pod pojmom *moderno*, pa i *pomodno* podrazumevamo ono što se trenutno većini ljudi može dopasti, a što može da se zameni izrazom *savremeno*. Ovi izrazi predstavljaju ono što donosi vreme u kojem živimo. Stručno, u kontekstu umetnosti i istorije umetnosti izraz *modèrna* spaja se sa određenom epohom u istoriji umetnosti, ali bez vremenskog zaključenja. Posebno u pojmu *[[postmodèrna]]* više se ne javlja zanačenje *primereno vremenu*.

Pod pojmom savremene umetnosti i savremenosti ne podrazumeva se neki određeni umetnički stil koji bi imao određene karakteristike, trajanje i koji se spaja sa formom u umetnosti ili pak određenim tehnikama. Savremena umetnost može biti slikarstvo koje se odomaćilo u poslednjim godinama ili decenijama, ali pod tim pojmom možemo podrazumevati i video-umetnost, konceptualnu umetnost ili kompjutersku umetnost. Savremena umetnost nije obeležje samo nekog umetničkog dela već i teško razgraničivog kulturnog i ekonomskog sistema u umetničkoj proizvodnji koji su orjentisani na preduzetništvo i umetničko tržište. Mnogi muzeji i umetničke galerije danas predstavljaju umetnička izložbena mesta za savremenu umetnost. Što se tiče pojmova savremene i aktuelne umetnosti, aktuelno ne znači delo koje je nastalo juče — ono mora da ima današnji značaj.

## Neka od kretanja u istoriji savremene umetnosti

### Šezdesete godine dvadesetog veka
* Apstraktni ekspresionizam
* Umetnost in jezik
* Kompjuterska umetnost
* Konceptualna umetnost
* Fluksus
* Hepening
* Кобра 1948.
* Liričke apstrakcije
* Minimalizam
* Neodadaizam
* Op umetnost(Optička umetnost)
* Performans
* Pop art
* Postminimalizam
* Vašingtonska kolor škola

### Sedamdesete godine dvadesetog veka
* Umetnost povera
* Bodi art
* Umetničke knjige
* Feministička umetnost
* Lend-art
* Umetnička instalacija
* Fotorealizam
* Postminimalizam
* Video umetnost

### Osamdesete godine dvadesetog veka
* Demo-scena
* Elektronska umetnost
* Živa umetnost
* Mejl-art
* Postmoderna
* Neokonceptualna umetnost
* Umetnost video-instalacija

### Devedesete godine dvadesetog veka
* Umetnost informacija
* Internet umetnost
* Mladi britanski umetnici
### Prva decenija dvadeset prvog veka
* Pluralizam
* Softverska umetnost
* Zvučna umetnost
* Ulična umetnost
* Umetnost video igara
* Immagine & poesia

## Vanjske veze

* Studio International - Journal of contemporary art, design and architecture
* Tate gallery
Pacov

**Pacov** ili **Štakor** (*Rattus*), rod mišolikih glodara srednje veličine (iznad 12 cm) i mase (do 500 g). Ovaj rod sadrži pedesetak vrsta poteklih sa teritorija Azije, a čiji je areal rasprostranjenja Stari svet. Dve najpoznatije, makar što se značaja za čovekove populacije tiče, su:
* putnički, crni (Rattus rattus)
* mrki, norveški (Rattus norvegicus)

Pacovi često žive na staništima blizu ljudskih naselja, ili u naseljima i domovima ljudi, usled obilja hrane. Šteta koju ponekad čine ljudskim zalihama hrane su primarni uzrok nazivanja pacova štetočinama i povod brojnih deratizacija. Podatak da je izazivač (crne) kuge bakterija *Yersinia pestis*, koja živi u buvama parazitima crnog pacova, i da pacovi mogu biti prenosioci još nekoliko ljudskih parazita, čini pacove i higijenskim problemom stanovništva, posebno u velikim gradovima. I pored generalno prisutnog negativnog stava o pacovima, brojni su ljudi koji ih uzgajaju kao kućne ljubimce.

## Vrste
Vrste roda *Rattus* 

## Ostali projekti
Deponija

**Deponija** predstavlja mesto, lokalitet, za odlaganje otpadnih materijala. Na deponiji nekada može da se vrši selekcija i reciklaža otpada. 

Obično se u današnje vreme vrši kategorizacija (klasifikacija) otpada prema tipu otpada koji se na njima odlaže. Deponije mogu biti savremeno inženjerski osmišljene i pripremljene tako da se iskorišćavaju tečni produkti ili gas putem raspadanja organskog otpada. Savremene deponije generalno moraju imati minimalno jedan pokrivni sloj, koji se sastoji od nabijene gline sa minimalnom potrebnom debljinom za maksimalnu hidrauličnu prepreku.

Deponije uglavnom grade lokalne samouprave. U skorije vreme na deponijama postoje mašine za sabijanje otpada da bi uštedele prostor. Kada se deponija ispuni đubretom često se zatrpava slojem zemlje.

Deponija više nije samo mesto za odlaganje otpada. Danas, deponija predstavlja i centar za upravljanje otpadom kao sekundarnom sirovinom.
Deponije mogu biti: sanitarne i nesanitarne.
Deponija (razvrstavanje)

**Deponija** može biti: 
* Deponija, mesto za skladištenje otpada
* Deponija (Beograd), bivše naselje u Beogradu
* Deponija (Novi Sad), naselje u Novom Sadu
Deponija (Beograd)

**Deponija** je bivše urbano, nepropisno naselje u Beogradu. Nalazilo se u opštini Palilula, ispod Pančevačkog mosta, blizu desne obale Dunava.

Bivši položaj naselja: zapadno od Ada Huja, istočno Viline Vode i severno Bogoslovija.

Deponija je bio sirotinjski deo grada sa lošim higijenskim uslovima. Naseljavanje je počelo tokom 1970-ih godina. Procenjuje se da je naselje imalo između 900 i 2.000 stanovnika. Mnogi od njih bili su Romi koji su se naselili posle kosovskog rata 1999.

Sredinom 2011. požar u naselju je oštetio konstrukciju Pančevačkog mosta, tako da je naselje raseljeno. Stanovnicima je obezbeđen smeštaj u opštini Obrenovac.

## Reference
Recikliranje

**Recikliranje** je izdvajanje materijala iz otpada i njegovo ponovno korišćenje. Uključuje sakupljanje, izdvajanje, preradu i izradu novih proizvoda iz iskorištenih stvari ili materijala. Veoma je važno najprije odvojiti otpad prema vrstama otpadaka. Mnoge otpadne materije se mogu ponovo iskoristiti ako su odvojeno sakupljene.

U recikliranje spada sve što može ponovo da se iskoristi, a da se ne baci. U svetu postoje centri za reciklažu koji iskorišćavaju materijal od starih stvari da bi napravili nove, dok kod nas takvih centara jos nema. Postoje retki centri Papir servisa gde možete da odnesete stari papir i u zamenu za njega da dobijete sitan novac. U Srbiji takođe ne postoji centar za recikliranje stakla i godišnje se baci se na stotine hiljade flaša, iako bi staklo moglo ponovo da se koristi.

Ipak, reciklaža se može upražnjavati u svakodnevnom životu, nezavisno od toga da li postoje centri za reciklažu. Npr. poklanjanje stvari koje se ne koriste je oblik reciklaže. To je mnogo bolje i korisnije nego da se sva ta odeća baci. Takođe, pravljenje komposta od organskih ostataka je još jedan dobar primer recikliranja. Bez uvođenja reciklaže u svakodnevni život nemoguće je zamisliti bilo kakav celovit sistem upravljanja otpadom.

Neke materije, poput stiropora, nisu biorazgradive i ne mogu se reciklirati ali se umesto njih mogu pronaći ekološke zamene.

## Povezano
* Freecycle

## Vanjske veze

* Reciklaža 
* Šta sve možete napraviti od starih stvari
* Kako možete iskoristiti stvari za koje ste mislili da su smeće
* Skupljači papira (tekst iz Vremena)
* Upravljanje otpadom (tekst iz Ekonomista) 
* Nadživeće nas plastika (tekst iz Glasa javnosti)
Otrov

**Otrovima** se smatraju tvari prirodnog ili sintetskog podrijetla i proizvodi dobiveni od njih, koji uneseni u organizam ili u dodiru s njim mogu ugroziti zdravlje i život organizma ili štetno djelovati na okoliš.

Otrov može da bude u čvrstom, tečnom ili gasovitom agregatnom stanju.

Veoma je teško utvrditi da li neka supstancija predstavlja otrov ili ne jer se za skoro svaku supstanciju može odrediti smrtonosna doza (čak i korišćenje vode u prevelikim količinama, posebno kišnice ili destilovane vode, može da dovede do bolesti nedostatka natrijuma u krvi). Sa druge strane neki otrovi u određenoj količini imaju lekovito dejstvo.

Znanstvena disciplina koja se bavi otrovima i njihovim supstancama naziva se toksikologija. U vezi s otrovima često se spominje i pojam ksenobiotik. Ksenobiotik je svaka tvar koju nalazimo unutar organizma, a koja se obično ne proizvodi unutar organizma niti se očekuje da će unutar njega biti prisutna. Ekotoksikologija je znanost koja proučava direktni ili indirektni učinak ksenobiotika na ekosistem, na sve živuće organizme i njihovu organizaciju, odnos prema neživoj tvari, međusobne odnose i odnos prema čovjeku (J. M. Juany, 1979.).

Prema načinu djelovanja dijele se na:
* kancerogene (izazivaju rak),
* mutagene (uzrokuju nasljednja genetska oštećenja),
* teratogene (uzrokuju oštećenje ploda).

Prema stupnju otrovnosti razvrstavaju se u tri skupine:
* vrlo jaki otrovi (T+),
* otrovi (T),
* štetne tvari (Xn).

## Povezano
* toksičnost
* toksikologija
* hemijsko oružje.
Toksičnost

**Toksičnost** je osobina hemijskih jedinjenja koja na neposredan način uzrokuje trovanje ljudi i životinja koji su dato jedinjenje uneli u organizam pojevši, udahnuvši ga ili apsorbujući ga preko kože.

Po pravilu skoro sva hemijska jedinjenja su toksična ukoliko se unose u prekomernoj količini. Čak i unošenje velike količine destilovane vode ostavlja štetne posledice na organizam koje se javljaju u budućnosti. Takođe su skoro svi sintetički lekovi štetni ukoliko se unose u većim količinama.

Da bi se količinski ocenila i upoređivala toksičnost hemijskih jedinjenja, napravljena je specijalna skala sa skraćenicom LD (od engleskog *Lethal dose* - smrtonosna doza). Najčešće se sreće verzija ove skale LD50 - koja označava takvu dozu, od koje je umrlo 50 od 100 testiranih pacova. Druga skala, koja se koristi kod gasovitih supstancija , je smrtonosna koncentracija u vazduhu koji se udiše , i označava se skraćenicom LC.

Od najpoznatijih otrova arsenik ima LD50 = 20&nbsp;mg/kg, a cijanovodonik
ima LD50 = 1,5 mg/kg.

Nauka koja se bavi proučavanjem toksičnosti je toksikologija
## Povezano
* toksikologija
* otrov
Dim

**Dim** je veliki broj malih čestica čvrste ili tečne supstance (aerosoli) rasutih u vazduhu, koje su nastale nekompletnim sagorevanjem materije. Obično je nepoželjan kod goriva i požara, ali može takođe biti poželjan prilikom zaprašivanja pesticidima, komunikacije dimnim signalima, odbrane (dimna zavesa) ili inhalacije prilikom aktivnog pušenja, konzumacije raznih narkotičnih sredstava itd.

Udisanje **dima** je glavni razlog smrti žrtava požara u zatvorenom prostoru. Dim usmrćuje kombinacijom oštećenja nanesenih visokom temperaturom, trovanja, i nadraživanjem pluća uzrokovanim ugljen-monoksidom (CO), cijanidovom kiselinom (HCN) i ostalim štetnim supstancama.

## Povezano
* Vatra
* Vatrogasac
* Detektor dima
* Dimna bomba
* Dimna zavesa
* Pepeo
* Smog
Pesticidi

Pod **pesticidima** podrazumevamo proizvode hemijskog ili biološkog porekla koji su namenjeni zaštiti ekonomski značajnih biljaka i životinja od korova, bolesti, štetnih insekata, grinja i drugih štetnih organizama. Pod štetnošću se podrazumeva ekonomska šteta ljudskoj poljoprivredi i industriji - smanjenje prinosa ili količine/kvaliteta dobijene hrane. Štetnost nije biološka, niti ekološka osobina organizama. Svako korišćenje pesticida sa sobom nosi negativne posledice na ekosistem u kome se primenjuje i okolne ekosisteme. Smanjenje upotrebe pesticida je jedan od temelja održive poljoprivrede i ideja održivog razvoja.
        
## Podela prema nameni

# Akaricidi – sredstva za suzbijanje štetnih grinja
# Fungicidi – sredstva za suzbijanje gljiva 
# Herbicidi – sredstva za suzbijanje korova
# Insekticidi – sredstva za suzbijanje štetnih insekata
# Limacidi – sredstva za suzbijanje puževa
# Nematocidi – sredstva za suzbijanje štetnih nematoda
# Rodenticidi – sredstva za suzbijanje štetnih glodara
# Repelenti – sredstava za odbijanje divljači
# Regulatori rasta – sredstva za regulaciju rasta biljaka
# Okvašivači – sredstva za poboljšanje kvašljivosti i lepljivosti

## Rukovanje pesticidima

Imajući u vidu da su pesticidi sredstva čijom nepravilnom primenom lako dolazi do štetnih posledica po čoveka i po njegovu okolinu potrebno je znati kako se njima pravilno rukuje. Pre
svake upotrebe potrebno je je biti pravilno zaštićen, odnosno nositi zaštitno odelo, zaštitne rukavice, zaštitnu masku/polumasku i zaštitne naočare. Sredstva pripremati u za to posebno namenjenoj prostoriji, zaštićenoj od vetra naročito kada su u pitanju praškasti preparati. Ukoliko je potrebno mešati sredstvo upotrebljavamo posude koje se koriste samo za pesticide. Isto se odnosi i na menzure ili druge merne posude. Nakon upotrebe svu aparaturu / prskalice i posude / treba dobro isprati.

## Mere opreza

Tokom tretiranja ne sme se jesti, piti i pušiti. Ne vršiti tretiranje po izuzetno toplom i vetrovitom vremenu, paziti na zanošenje na susedne kulture, vrtove i parkove (u urbanim sredinama), itd. Po završenom tretiranju prskalicu oprati mlakom vodom, skinuti zaštitno odelo i ostalu zaštitnu opremu te se umiti mlakom vodom. 

## Skladištenje sredstava

Sredstva se čuvaju u originalnoj i dobro zatvoreoj ambalaži, u dobro zaključanoj, suvoj i provetrenoj prostoriji, udaljeno od izvora vatre, izvan dohvata dece i neupućenih osoba, odvojeno od hrane, pića i stočne hrane.
Praznu ambalažu uništiti na način propisan „Pravilnikon o vrstama ambalaže za pesticide i đubriva i o uništavanju pesticida i đubriva" objavljenom u Službenom glasniku SRJ br. 35/99. Prazna ambalaža se ispere najmanje tri puta i ta tečnost se doda tečnosti za prskanje, a zatim se izbuši kako bi se učinila neupotrebljivom. Takva ambalaža se skuplja na određeno i osigurano mesto u posebne kontejnere.
Korov

**Korov** je biljka koja samoniklo raste tamo gde je čovek ne želi, odnosno u agroekosistemima.

## Značaj korova
Korov je nepoželjan jer gajenim, odnosno kulturnim biljkama oduzima prostor, vodu, minerale iz đubriva, pa i svetlost. Ipak, neke korovske biljke mogu biti veoma dekorativne, neretko lekovite, pa čak i jestive. Bez obzira na to, čovek se trudi da ih odstrani iz agroekosistema.

## Suzbijanje korova
Uglavnom se protiv korova primenjuju takozvane agrotehničke mere, ali i hemijske. Ove prve podrazumevaju mehaničko uklanjanje korova, čupanjem ili okopavanjem između useva kako bi se onemogućio rast korova. Hemijske mere se sprovode brže i sa manje napora, ali njihovim primenjivanjem postoji rizik od zagađivanja prirode i po ljudsko zdravlje. Hemijska sredstva koja se koriste protiv korova nazivaju se herbicidi.

## Primeri korova

Datoteka:Taraxacum sect Ruderalia 020.jpg|Maslačak se teško iskorenjuje jer njegovo seme raznosi i najmanji vetar.
Datoteka:20050716-004-thistle.jpg|Palamida je glavočika čiji cvetovi mogu biti različitih boja.
Datoteka:Polygonum persicaria bgiu.jpg|Lisac ili vodeni biber se teško iskorenjuje sa obradivog zemljišta.
IMage:Agrostemma githago674466017.jpg|Kukolj koji je ušao i u poslovicu kako bi dočarao loše ljude među dobrima, zapravo je biljka lepog cveta iz porodice karanfila.


## Literatura
* Grupa autora. 1982. Ilustrovana enciklopedija Priroda. Vuk Karadžić. Beograd.
* Petković, B. Marin, P. & Boža, P. 1995. Praktikum iz sistematike viših biljaka. Nauka. Beograd.

## Vanjske veze

* Mediteranski korovi uz Jadran: vrste i vegetacija