Bela Srbija

**Bela Srbija** ili **Bojka** ( [*Boiki*] – Bojki), je bila oblast u Evropi koja je prema navodima vizantijskog cara Konstantina Porfirogenita (913–959) u spisu *„[[De administrando imperio|O upravljanju Carstvom]]“* () bila prapostojbina Srba iz koje su oni krenuli na Balkansko poluostrvo. O položaju Bele Srbije postoje različite teorije. Jedna od ovih teorija Belu Srbiju smešta na područje današnje istočne Nemačke, gde je istorijski potvrđeno postojanje srpske kneževine i kraljevine između 7. i 10. veka, na području koje danas naseljavaju Lužički Srbi.

## Položaj Bele Srbije

Porfirogenit u svom delu kaže: *„Srbi vode poreklo od nekrštenih Srba, nazvanih i *'Beli**, naseljenih sa one strane Turske (Mađarske), u kraju koji se kod njih naziva **Bojki** (Bojka), gde im je u susedstvu i Franačka, isto kao i velika Hrvatska (jug današnje Poljske i Šleska), ona nekrštena, koja se naziva i **Bela*'. Tamo su dakle ovi Srbi od davnine nastanjeni“*.

Sam termin *Bojka* ali i njen tačan položaj do danas nisu razrešeni i na snazi su tri pretpostavke koje je smeštaju:
* zapadno od *Bele Hrvatske* na prostor severne Češke i Lužice
* istočno od *Bele Hrvatske* na prostor istočnog Zakarpatja odnosno na severozapad današnje Ukrajine
* na područje današnje Poljske (gornji tok Visle i Odre)

### Položaj Bele Hrvatske

Prema navodima Porfirogenita u istom delu, *Bela Hrvatska* se takođe nalazi iza *Turske* (Mađarske), graniči se sa *Belom Srbijom*, nalazi se pored Franačke, a njeni stanovnici su u sukobu sa Bavarcima i Pečenezima. Smeštanje iza Mađarske, locira *Belu Hrvatsku* u Zakarpatje, dok je sukobi sa Bavarcima i blizina Franačke smeštaju na prostor današnje Češke, ali problem nastaje u pominjanju napada Pečenega na nju, pošto su oni boravili u istočnom Zakarpatju.

Pored Porfirogenitovog spisa, još nekoliko dokumenata iz srednjeg veka pominju *Belu Hrvatsku* i na osnovu njih se ona može smestiti u gornji tok Visle oko Krakova. Na osnovu ovoga, Ferjančić u svojim komentarima Porfirogenitovog dela u prilog toj tezi navodi i da je jedino ta oblast u Porfirogenitovo doba bila nekrštena na zapadnoslovenskom području. On pored toga navodi da je sam car kada je pominjao napade Pečenega, verovatno pojam *Bele Hrvatske* proširio na celokupnu prvobitnu Češku državu pod Boleslavom I (929–967) koji je oko 940. godine ovladao Krakovskom oblašću, dok se pisanje Porfirogenitovog dela smešta oko 949. godine. Na taj način se položaj *Bele Hrvatske* jasno lokalizuje u gornji tok Visle oko današnjeg Krakova, čime se stvara jasno polazište za određivanje položaja *Bele Srbije*.

## Značenje termina Bojka
Sam termin *Bojki* odnosno *Bojka* koji pominje car u svom delu nije do danas definitivno razrešen, iako je na snazi nekoliko različitih tumačenja koja idu u prilog jednoj ili drugoj tezi o položaju *Bele Srbije*.

U prilog zapadnoj tezi idu izvođenja termina *Bojka* od:
* skraćenog i iskvarenog oblika *-{Bojohemum}-*, što je srednjovekovni naziv za današnju Češku (*[[Češka (Bohemija)|Bohemska]]*)
U prilog istočnoj tezi, idu izvođenja termina *Bojka* od:
* rusinskog plemena *Bojki*, koje je živelo u Istočnoj Galiciji

## Vladari
Prema Porfirogenitu, Srbi su u Beloj Srbiji imali vladara, čija su dva sina nasledila od oca vlast nad Srbijom, a jedan od njih, preuzevši polovinu naroda, preselio se na Balkan. Prema nekim mišljenjima, ova dva brata su bili sinovi kneza Dervana.

## Sumnje u Porfirigenitova kazivanja
Jedan broj naučnika u 19. i 20. veku je odbacivao Porfirogenitove navode o seobi Srba i Hrvata kao izmišljotine. Među ove naučnike su spadali Ernst Dimler, Franjo Rački, Vatroslav Jagić, Konstantin Jireček i Džon Bjuri. Prema njihovim teorijama, seoba Srba i Hrvata nije usledila kao poseban talas, kako priča Porfirogenit, već su se oni naselili zajedno sa ostalim Južnim Slovenima, koji su stigli na Balkan u doba Avarske dominacije.

Dimler drži da su se Srbi i Hrvati nasilno naselili zajedno sa drugim Južnim Slovenima, a da je priča o njihovom doseljenju zvanična teorija, po kojoj se svi narodi dospeli na teritoriju Vizantijskog carstva, silom ili milom, tu nalaze carevom voljom. Dok je Dimler dopuštao da je seoba Hrvata i Srba usledila kao poseban talas seobe Slovena na Balkan, Jagić je osporavao i taj podatak, navodeći argument da su srpsko-hrvatska narečja činila celinu sa ostalim južnoslovenskim narečjima oko njih. Po Jagiću, car je čuo nešto o Hrvatima i Srbima iza Karpata, o Hrvatima oko Krakova i u Češkoj i za polapske Srbe, pa je na osnovu sličnosti tih imena zaključio da dalmatinski Srbi i Hrvati vode poreklo od severozapadnih Srba i Hrvata, te je izmislio njihove prapostojbine Belu Hrvatsku i Srbiju iz kojih su se oni tobože doselili.

Jireček je smatrao da su Srbi i Hrvati u vekovima pre seobe mogli stanovati iza Karpata, ali i on drži da su se u doba seobe nalazili među Avarima u Panoniji i da su bili Jugosloveni. Dok se o Beloj Hrvatskoj mogu naći podaci i u drugim izvorima 9. i 10. veka, o Beloj Srbiji nema drugih podataka sem u Porfirogenitovom spisu.

Ova učenjačka škola, koja bi se mogla nazvati Dimlerovom, osporava i da su Srbi ikada stanovali u Makedoniji i da ime grada Servija potiče od Srba. U drugu ruku, ovi naučnici ne mogu da objasne odakle potiče toponim Servija u Makedoniji. Oni takođe osporavaju Porfirogenitov podatak da su Srbi još od doseljenja zaposeli ceo jugozapadni deo provincije Dalmacije, već smatraju da su se Srbi isprva nastanili u brdskoj Srbiji ili Raškoj, a da je srpsko ime kasnije rašireno nad okolnim slovenskim plemenima tokom rasta raške države.

Među branioce Porfirogenita spadaju Vjekoslav Klaić, Natko Nodilo, Niko Županič i Ljudmil Hauptman.

## Galerija

Datoteka:Migration of serbs04 01.png|mini|300p|Seoba Srba na Balkan u 7. veku, prema mišljenju o položaju Bele Srbije u Lužici i Polablju
Datoteka:Migration of serbs03 01.png|mini|300p|Seoba Srba na Balkan u 7. veku, prema mišljenju o položaju Bele Srbije u današnjoj zapadnoj Ukrajini
Datoteka:Dervan.png|mini|300p|Dervanova Srbija, 7. vek; jedna od mogućih lokacija Bele Srbije


## Povezano
* Dervanova Srbija
* Hipoteze o nejužnoslovenskom poreklu Srba
* Doseljavanje Srba na Balkansko poluostrvo

## Reference

## Literatura
* 
* 
* Jan Brankačk, Lužički Srbi u srednjem veku - osnovne linije za njihovu istoriju od VI do XII veka
* 
* The An nals of St. Ber tin (839) and Chacanus of the Rhos
* ANNALES VEDASTINI
* Medieval Sourcebook: Annals of Xanten, 845-853

### Primarni izvori
* Konstantin Porfirogenit, *„[[De administrando imperio|O upravljanju Carstvom]]“* (glava 32.)

### Naučni radovi
* (Božidar Ferjančić), *„Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije -{II}-“*, (fototipsko izdanje originala iz 1959) Beograd. 
* *„Seoba Srba i Hrvata na Balkan“*, Narodna enciklopedija srpsko-hrvatsko-slovenačka, članak napisao Dragutin Anastasijević.