Vraneši (Vrnjačka Banja)

**Vraneši** je naselje u Srbiji u opštini Vrnjačka Banja u Raškom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1418 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1529 stanovnika).

## Historija
Selo se prvi put pominje 1476. godine pod imenom Bjelopovci. Zabeleženo je u detaljnom popisu Smederevskog sandžaka, koji je obavljen po nalogu sultana Mehmeda II Osvajača. Tada je pripadalo nahiji Maglič. Pošto su posle pada Srpske despotovine 1459. godine Turci mnoga sela zatekli prazna oni su iz Hercegovine i Crne Gore naselili mnoge porodice srpskih stočara koje su nazivali Vlasi. Bjelopovci najverovatnije bili nenaseljeni u njima su Turci naselili Vlahe iz roda Vraneša. Tako su Bjelopovci postali centar vlaške knežine kojom je upravljao knez Vranješ. Za vreme tog popisa u selu je živelo oko 70-80 ljudi. Kako je prethodno stanovništvo izbeglo, a u selo su se doselili Vlasi iz roda Vraneša i selo je ubrzo promenilo ime u Vraneši, po imenu njihovog roda. U naredna dva turska popisa (detaljnom 1515. i zbirnom 1523. godine) selo nije zabeleženo ni kao Bjelopovci ni kao Vranci.

Najverovatnije je selo ostalo nenaseljeno zbog velikih ratnih pustošenja koja su zahvatila ovaj kraj u tom periodu. Najmasovnije iseljavanje srpskog stanovništva iz ovih krajeva bilo je 1480. godine kada su mađarska vojska i čete srpskih despota prodrle preko dunava duboko na jug, sve do Kruševca i Kraljeva. Smatra se da je u ovom periodu preko 200.000 Srba prebeglo preko Save i Dunava, tako da su mnoga sela u Podibru potpuno zapustela. Od sela koja danas pripadaju opštini Vrnjačka Banja zapustela su: Bjelopovci, Podunavci i Rsavci.

Selo se sledeći put pominje u poimeničnom popisu vlaha Smederevskog sandžaka, 1528. godine pod imenom Vranci. Tada se selo nalazilo u sastavu knežine vlaškog kneza Stojana. Sem Vraneša u sastav ove knežine ulazila su i sela: Vukušica, Podunavci, Vrba, Rsovci, Otroci, deo Novog Sela i Konarevo kod Kraljeva u kome je knez Stojan i živeo. U sastav knežine su ulazila i sela Homornjak i Zirovice, za koje danas ne postoje podaci gde su se tačno nalazila. Ukupan broj stanovnika Vrnjaca 1528. godine je iznosio oko 100. Stanovništvo Vrnjaca je imalo obavezu da kod Turaka vrši pomoćnu vojnu službu.

U dva naredna popisa Smederevskog sandžaka iz 1540. i 1574. godine o selu nema nikakvih podataka, tako da se može pretpostaviti da je selo bilo pusto. Prošlost Vraneša u 17. i 18. veku je gotovo nepoznata pošto nedostaju podaci o popisima iz tog perioda. Selo se nalazilo u Smederevskom sandžaku, prvo u nahiji čije je sedište bila tvrđava Maglič, a kasnije Požega i Čačak. Za vreme velikog austro—turskog rata od 1693. do 1699. godine Vraneši su prvi put bili oslobođeni od Turaka. Sredinom 1698. godine Srbi su digli ustanak i isterali Turke iz današnjeg Kruševca, a potom i Trstenika i Kraljeva. Tada su Vraneši prvi put oslobođeni od Turske vlasti. Međutim 1699. godine Austrougarska se povukla i Vraneši ponovo ulaze u sastav Otomanskog carstva.

Bitan period za Vraneše je i austro-turski rat od 1714—1718, kada je Austrougarska osvojila teritoriju između Drine, Zapadne Morave i Timoka. Tada je austijsko-turska granica bila nadomak Vraneša. U blizini seoskog atra Turci su sagradili dve vojničke karaule. Jednu na ušću Gračačke reke, a drugu u selu Vrba. Najverovatnije je tada u Kurilovu (današnji Gračac) živeo manji broj turskih vojnika i stalna straža prema Austriji.

## Demografija
U naselju Vraneši živi 1184 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 42,6 godina (41,5 kod muškaraca i 43,7 kod žena). U naselju ima 424 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,34.

Ovo naselje je u uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Sport
U Vranešima su aktivni fudbalski klub Borac, koji se takmiči u Okružnoj ligi Raškog okruga i odbojkaški klub Partizan 2012, koji se takmiči u Međuregionalnoj ligi Kraljevo.

## Povezano
* Maksim Savić
## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)