Šarplaninski partizanski odred

**Šarplaninski narodnooslobodilački partizanski (NOP) odred** je bio partizanska jedinica u sastavu Narodnooslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije tokom Drugog svetskog rata na teritoriji Kosova i Metohije, Srbija.

## Istorijat
Formiran je 3. novembra 1942. kod mesta zvanog Kaluđerski kamen (na Šar-planini). Zbog stalnih potera bugarskih okupacionih jedinica i policije, i nastupajuće zime, Odred je sredinom decembra 1942. privremeno rasformiran, a deo ljudstva prebacio se u rejon Uroševca i sa nešto boraca iz Makedonije formiran je 6. januara 1943. Karadački NOP odred, koji je dejstvovao na području Skopske Crne Gore. Od ljudstva tog Odreda i mobilizacijom novih boraca, naročito iz sela u Siriniću (predeo 15 km jugozapadno. od Uroševca) i Sredačkoj, 18. marta 1943. ponovno je obnovljen Odred; u njegov sastav ušao je 9. maj 1943. i NOP odred Emin Duraku. Postojanje i delovanje Odreda na Šar-planini i Skopskoj Crnoj Gori bilo je od velikog značaja za dalji razvoj oslobodilačkog pokreta u toj oblasti. Bez oslonca na druge jedinice NOV i POJ, i upućen samo na baze u Sredačkoj i Sirinićkoj župi, Odred se teško održavao, te je Oblasni komitet KPJ za Kosovo i Metohiju poslao iz Odreda sa Šar—planine jednu grupu za Malesiju, a drugu za Skopsku Crnu Goru radi prihvatanja novog ljudstva. Maja meseca u Odred je stupilo oko 90 metohijskih radnika, koji su bili na radu u Albaniji. Odred je krajem juna vodio borbu protiv albanske milicije u rejonu Opolja (12 km južno od Prizrena), a 7. jula u blizini sela Sevca (jugozapadno od Štrpca) napao je italijansku karaulu. Jula i avgusta je dejstvovao na području Tetova, kad je u njegove redove stupilo više boraca iz Makedonije. Krajem septembra 1943. Odred je podeljen na tri dela: jedna grupa ostala je na Šar—planini gde su se u to vreme zadržavali Glavni štab i Oblasni komitet KPJ za Kosovo i Metohiju; druga grupa upućena je preko Karadaka za Kozjak planinu (kod Kumanova), a glavnina je preduzela marš iz sela Vratnice (19 km sevenoistočno od Tetova), preko grebena Šar-planine, planine Koritnika, albanske teritorije (Ljume, Luma i Peškopije) ka Debru, gde je 22. oktobra 1943. ušla u sastav tada formiranog Kosovsko-metohijskog NOPO, dok se grupa partizana iz glavnine Odreda vratila s engleskom misijom za Šar—planinu (koja je zatim otišla na kumanovski teren). Na severnim padinama Šar—planine ponovno je 6. novembra 1943. formiran Odred od ostavljene grupe boraca, novopridošlog ljudstva i oko 40 Crvenoarmejaca koji su pobegli iz nemačkog logora u Uroševcu. Posle borbi kod sela Vejca (9 km severozapadno od Tetova), Jažinca (10 km jugozapadno od Kačanika), Gornjeg Sela i Gornjeg Ljubinja (u Sredskoj) i kod sela Manastirice (10 km jugoistočno od Prizrena), u drugoj polovini novembra 1943, protiv balističkih, bugarskih i nemačkih poternih odreda, Odred je ponovno razbijen, pa se po grupama povukao u Sirinić i u rejon Uroševca. U proleće 1944. Odred je po četvrti put obnovljen i dejstvuje na Šar-planini do kraja septembra 1944, kad je njegovo ljudstvo ušlo u sastav 8. preševske i 12. bujanovačke brigade.

## Vidi još
* Kosovo i Metohija u Narodnooslobodilačkoj borbi
* Katarina Patrnogić
* Meto Bajraktari
* Petar Brajović

## Reference