open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rašiduni

**Rašiduni** (arapski **الخلفاء الراشدون** transkr. **Hulefau-rašidun**, dosl. *Pravedne kalifi*) je termin koji se koristi u sunitskom islamu da označi četvericu kalifa koji su vladali nakon smrti Poslanika. To su (poredani po periodu vladavine):
* Abu Bekr
* Omer ibn el-Hattab
* Osman ibn Affan
* Alija ibn Ebu-Talib

Osim ovog termina, susrećemo i termin "Ispravni kalifi". Oni su zvani tako jer su bili model muslimanskih vođa po viđenju sunita. Svi pravedni kalifi su bili ashabi Muhammeda i njegovi rođaci. Kćeri Ebu-Bekra i Omera su bile udate za Muhammeda, a tri njegove kćerke su bile udane za Osmana i Aliju. Također spadaju u grupaciju od 10 ashaba za koje je Poslanik rekao da im je Allah (Bog) obećao Džennet (Raj) za vrijeme njihovog života.

Tokom vladavine ove četverice kalifa osvojene su brojne teritorije i kalifat je nekoliko puta povećan.

## Šijitski pogled

Šijitski islam smatra da su prva trojica uzurpirali vlast, po njima prvog ispravnog kalifa, Alije. Po Šiitskom shvatanju islama prvi kalif je trebao biti Alija, jer vjeruju da je Allah naredio Muhammedu da odabere Aliju za prvog kalifa.

## Manjinski pogledi

Neki uključuju i Hasana ibn Alija, sina Alije kao petog pravednog kalifa, dok neki čak i ne smatraju da je on uopće bio kalif u pravom smislu. Šijiti smatraju da je on drugi imam.

Po haridžijskom shvatanju, jedino Ebu-Bekr i Omer pripadaju *"pravednim kalifima"*.

## Povezano
* Kalifat
* Rašidunski Kalifat

## Vanjske veze

* Historija islamskog svijeta  Vidi poglavlje: Političari, državnici, kalifi, dinastije
* 01. 04. 2006. Uslovi koje treba ispunjavati kalif
* Šiitsko viđenje nasljednika Poslanika Muhammeda
Mansur al-Haladž

**Mansur al-Haladž** (857. – 922.) je bio perzijski mistik, pjesnik, pisac i sufijski učitelj. Pogubljen je zbog hereza od Abasida.

Haladž je bio poznat po svojim ekstatičnim izjavava, poput: "Ja sam Istina" (*anal-Hak*). U sufijskom načinu izražavanja, ovo može biti shvaćeno i kao objava sjedinjenja sa Bogom, koga su oni nazivali *Istinom*, ali ortodoksnom islamskom uhu to je bio najviši oblik bogohuljenja.

Izazvao je reakcije tadašnje javnosti svojim hvalospevom kuranskom Satani (Iblis) koji je odbio da se pokloni pred Adamom kada je Bog naredio svim svojim bićima da tako učine (2:28-34). Ovo odbijanje je sa njegove strane interpretirano više kao monoteistička vernost nego kao zla nepokornost.

Mansur al-Haladž je bio mučen i pogubljen u Bagdadu 26. 3. 922. godine, kako zbog svog ekstremnog religijskog stava, tako i zbog svojih političkih veza.

## Reference
LGBTQ prava u Mauritaniji

**[[LGBT]] osobe u [[Mauritanija|Mauritaniji]]** nemaju jednak položaj kao ostali građani i građanke. Istopolni odnosi su zabranjeni i, prema šerijatskom zakonu, kažnjivi smrću.

## Krivični zakon
U Mauritaniji se primenjuje šerijatsko pravo, te prama krivičnom zakonu, koji je stupio na snagu 1. januara, 1984. godine, istopolni odnosi su kažnjivi i to smrtnom kaznom javnim kamenovanjem za muškarce (prema članu 308), odnosno zatvorskom kaznom do 2 godine uz novčanu kaznu, za žene (prema članu 306.1).

## Vidi dalje
* Ljudska prava u Mauritaniji

## Reference
Mevlevije

**Mevlevije** (na turskom, *Mevlevi*, mn. *Mevleviler*; također *Mevlevilik*) su sljedbenici, derviši, Mevlevi tarikata, sufijskog reda koji je osnovao Mevlana Dželaludin Rumi.

Pripadnike ovog reda ponekad na zapadu nazivaju "vrteći derviši", jer se dio njihovog duhovnog ostvarivanja sastoji od plesa u kojem se oni okreću uz muziku frula, bubnjeva i melodije ilahija. Obučavanje derviša mevlevijskog reda obuhvata vježbe plesa u kojima derviš prva dva nožna prsta desnog stopala pričvrsti za pod, a zatim se okreće oko njih.

Ples je postao formalni dio mevlevijskog metoda s Rumijevim nasljednikom, njegovim sinom Veledom. Za vrijeme mevlevijskog plesa (sema), srvena se ovčija kožica stavlja na pod i simbolizira prisusvo Šemsi Tebrizija, misterioznog lika koji je zapalio Delaludina Rumija sviješću o Bogu. Ples traje oko sat vremena.

Mevlevijski je red bio zabranjen u Turskoj, kao i svi sufijski redovi za vrijeme početne sekularizacije države 1925. godine, ali im je kasnije dozvoljeno da se vrate u život Turske. Neke mevlevije izvodili su predstave svoje muzike i plesa na Zapadu.

## Vanjske veze
LGBTQ prava u Meksiku

**Položaj [[LGBT]] osoba u [[Meksiko|Meksiku]]** se popravlja poslednjih godina. Istopolni odnosi su pod uticajem intelektualnog nasleđa Francuske revolucije legalizovani 1871. godine usvajanjem Nepoleonovog krivičnog zakona nakon kratke Francuske okupacije Meksika (1862-67). Međutim, mogli su da se primenjuju zakoni o javnom moralu protiv gejeva i lezbejki.

Uticaj stranih i različitih lokalnih kultura, posebno progresivnih mesta, kao što je grad Meksiko, širi se državom i promene u odnosu prema LGBT osoba su vidljive. To se posebno može primetiti u metropolama kao što su Guadalajara, Monterrey i Tijuana, gde su obrazovanje, prisustvo stranaca i inostrane štampe veći. Promene, međutim, nisu brze, pa se sukobi mogu dešavati čak i u velikim gradovima. Tolerancija prema seksualnim različitostima je primetljiva u starim lokalnim društvima, kao što su Zapoteci i Maje. Od 1970-ih, pod uticajem LGBT pokreta iz Sjedinjenih Američkih Država i Tlatelolškog masakra, 1968, počeo je da se javlja veliki broj LGBT organizacija, čime se povećala vidljivost LGBT zajednice, koja je od 1979. godine počela da organizuje povorku ponosa u Meksiko Sitiju, a od 1996. i u Guadalajari.

Političke i zakonske pobede LGBT zajednice dolaze preko partije levog centra, Partije demokratske revolucije, kao i preko manjih partija levice, Radničke partije i Convergencia, a ponekad i preko partije desnog centra, Partido Revolucionario Institucional, koja je dugo na vlasti. Godine 2001. Ustav Meksika je zabranio diskriminaciju na osnovu seksualne orijentacije, a 2003. godine usvojen je zakon o zabrani diskriminacije. Meksiko Sity i Koauila su priznaje građanske zajednice, a grad Meksiko je 2010. godine priznao i istopolne brakove.

## Reference
Rabija od Basre

**Rabija al-Adevija** (arapski: رابعة العدوية القيسية *Rabia al-Adawiyya*) poznata kao **Rabija od Basre** (*Rabia al-Basri*; 717–801) je bila sufijska učiteljica i svetica iz 8. stoljeća.

Rabija je rođena oko 717. godine u gradu Basri, u Iraku. U rodnom gradu je provela najveći dio života, najprije kao čuvena sviračica na flauti, a potom kao duhovni učitelj. Život joj je bio obilježen molitvama, osamom, duhovnim pjesništvom i kontemplacijom. Rabija je podigla nasleđenu asketsku tradiciju do nove dimenzije kroz strastveni ljubavni misticizam. Ona je usvojila pojam ljubavi (ar. *jiubb*) kao najviši pojam svog mističkog iskustva i potrage za Istinom. Njena ljubav prema Bogu bila je apsolutna i ekskluzivna u odnosu na sve drugo, ne dopuštajući prostor niti za strah od pakla niti za želju za rajem niti za mržnju prema Satani. Dogmatska određenja Raja i Pakla Rabija je smatrala "zastorima" koji priječe pogled hodočasnika da gleda Boga živoga. Molitva Rabie al-Adawiyye bila je: "*O Bože, ako te obožavam iz straha od pakla, tada daj neka u paklu izgorim, ako te obožavam radi nade u raj, onda mi ga ne daj. No ako te obožavam zarad tebe samoga, ne ustegni od mene svoju vječnu krasotu!*" 

Ona sama nije ostavila pisanih dela. Za njen život se vezuju mnoge duhovne priče koje je ponekad teško razlučiti od legende. Njen uticaj je rastao kroz popularne i maštovite anegdote o njenom životu, koje su kružile i bile zapisivane. Tako npr, kad su Rabiju zvali da izađe iz svoje kuće i "posvedoči o čudima Božjeg stvaranja", njen odgovor je bio: "Uđi u kuću i pogledaj ih", tj. uđi u samo srce kontemplacije jednosti koja je iznad mnogostrukosti stvarnosti.

Rabija je umrla u dubokoj staristi u Basri 185/801 godine.

## Izvori

## Povezano

* Sufizam
Zheng Ji (dinastija Han)

**Zheng Ji** (, ? - 49. pne.) bio je kineski general rodom iz Shaoxinga u Zhejiangu. Služio je Zapadnoj dinastiji Han i postao poznat po uspjesima protiv Xiongnua, nakon kojih je 60. pne. imenovan za prvog Generalnog protektora Zapadnih oblasti.

## Reference

* Li, Bingquan and Zhao, Hongyan. "Handai Shouren Xiyu Duhu Zheng Ji" ("The First Protector General of the Western Regions Zheng Ji"). Chinese Literature and History. 2004.12. ISSN 1002-9869.

## Povezano
* Bitka kod Jushija
Halkedon

**Halkedon **ili** Kalcedon** (, grčki: Χαλκηδών) je bio drevni grad i luka u Bitiniji, na maloazijskoj obali Bospora, nasuprot Bizantiju, smješten južno od današnjeg Üsküdara. Naziv potiče od grčkog naziva Χαλκηδών (*Khalkedon*), koji je nastao od feničanskog 𐤊𐤐𐤓 𐤇𐤃𐤔 *hadiic kapr*; što znači "novi grad". Mineral po imenu kalcedon je ime dobio po ovom gradu.

Područje na kome se nalazio grad danas predstavlja distrikt Istanbula po imenu Kadıköy i u njemu se iznad zemlje ne mogu pronaći nijedna građevina ili njeni ostaci koji pripadaju antičkom periodu.

 
## Značajne osobe
* Bet (2. vijek pne.), grčki vajar
* Herofil (2. vijek pne.), grčki ljekar
* Trazimah (5. vijek pne.), grčki sofist
* Xenocrates (4. vijek pne.), grčki filozof
* Faleas iz Halkedona (4. vijek pne.), grčki državnik

## Izvori
Manije Acilije Glabrion

**Manije Acilije Glabrion** (*Manius Acilius Glabrio*) je ime koje je nosilo nekoliko znamenitih Rimljana:
* Manius Acilius Glabrio (konzul 191. pne.), rimski konzul 191. pne.
* Manius Acilius Glabrio (konzul 154. pne.), rimski konzul *suffectus* 154. pne..
* Manius Acilius M'. f. Glabrio (2. vijek pne.), plebejski tribun i tvorac zakona *lex Acilia de Repetundis*.
* Manius Acilius Glabrio (konzul 67. pne.), rimski konzul 67. pne.
* Manius Acilius Glabrio (rođen 81. pne.), pomoćnik Julija Cezara.
* Manius Acilius Glabrio (consul 91) rimski konzul 91. n.e., pogubljen po naredbi cara Domicijana.

## Povezano
* Acilia (gens)
67. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **67. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Pizona i Glabriona** (ili, rjeđe, **godina 687. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 67. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.



== Događaji ==

* [[Rimska Republika|Rimskom Republikom]] upravljaju [[konzul]]i [[Manius Acilius Glabrio|Manije Acilije Glabrion]] i [[Gaius Calpurnius Piso (konzul 67. pne.)|Gaj Kalpurnije Pizon]].
* Nakon što je glavna rimska luka [[Ostia Antica (arheološki lokalitet)|Ostija]] napadnuta i opljačkana od pirata, u Rimu je donesen *lex Gabinia* kojim je [[Pompej]]u na tri godine dana komanda nad svim rimskim snagama na [[Mediteran]]u i 50 milja od obale. Pompej koristi izvanredne ovlasti da bi podigao flotu od 500 [[galija (brod)|galija]] te dijeli Mediteran na 13 zona - šest na Zapadu i šest na Istoku - svaku sa svojim [[admiral]]om i flotnom eskadrom.
* U Rimu donesen *Lex Acilia Calpurnia* — zakon kojim je trajno svaka javna služba zapriječena osobi osuđenoj zbog izbornme korupcije.
* U Rimu donesen *Lex Roscia theatralis''.
* Hirkan II nakon smrti majke Salome Aleksandre preuzima prijestolje Judeje.
* Treći mitridatski rat: Pontski kralj Mitridat Veliki s obnovljenom vojskom ponovno zauzima rodni Pont te nastavlja ofenzivu na rimska područja u Maloj Aziji sve do Mramornog mora i Kizika, pri čemu je opsjednut rimski garnizon u Halkedonu.
* Pompej prilikom svoje anti-piratske kampanje zauzima Kilikiji i pacificira je, nudeći pomilovanje svim piratima koji polože oružje i pristanu se s porodicama naseliti u za tu svrhu posebno osnovanim poljoprivrednim kolonijama na području istočnog Mediterana.
* Treći mitridatski rat: Lucije Lukul na čelu rimskih snaga poduzima kontraofanzivu na Pont i zauzima niz gradova.
* Treći mitridatski rat: Koristeći svoje nove zakonske ovlasti i nezadovoljstvo u redovima Lukulovih vojnika Pompej od njega oduzima komandu nad svim rimskim snagama na Istoku, stekavši tako pravo na plijen iz svih Lukulovih pobjeda.
* decembar — Bitka kod Jushija u kojoj Vojska kineske dinastije Han pod Zheng Jiom odnosi pobjedu nad Xiongnuima.

## Rođenja
* Princeza Arsinoja IV od Egipta, kći Ptolemeja XII i vjerojatno Kleopatre V (ili 68. pne.) (u. 41. pne.)

## Smrti
* Saloma Aleksandra, kraljica Judeje (r. 139. pne.)
* Lucije Kornelije Sisena, rimski vojnik i historičar (r. cca. 120. pne.)
Bitka kod Jushija

**Bitka kod Jushija** se odigrala godine 67. pne. u Turpanskoj zavali između kineske vojske pod generalom Zheng Jijem i Xiongnu snaga pod kraljem Wuguijem. Završila je kineskom pobjedom, zahvaljujući kojoj su kineske snage zauzele Jushi, instalirale vazalnog vladara te uspostavile hegemoniju nad Xingjanogom koja će trajati nekoliko decenija, sve do pada dinastije Xin.

## Izvori
* Ban Gu et al., *Hanshu*. Beijing: Zhonghua Shuju, 1962. 
* Sima Guang, comp. *Zizhi Tongjian*. Beijing: Zhonghua Shuju, 1956.
Manije Acilije Glabrion (konzul 67. pr. n. e.)

**Manije Acilije Glabrion** (*Manius Acilius Glabrio*, sredina 1. vijeka pne.) bio je rimski političar iz doba kasne Republike. Godine 70. pne. je bio *[[pretor|praetor]] urbanus*, i kao takav predsjedao znamenitom suđenju Gaju Veru. Godine 67. pne. je izabran za konzula te je zajedno sa kolegom Gajem Kalpurnijem Pizonom donio zakon *[[Lex Acilia Calpurnia]]*, koji je teškim kaznama trebao iskorijeniti izbornu korupciju. Nakon smjenjivanja Lukula je dobio komandu nad rimskim snagama u Kilikiji, ali ih nije mogao kontrolirati, te ga je smijenio Pompej. Po povratku u Rim je sudjelovao u suđenju Katilininim zavjerenicima, zalažući se za njihovo pogubljenje. Što se poslije dogodilo s njim, nije poznato.

## Izvori
Lex Roscia theatralis

**Lex Roscia theatralis** je zakon donesen u Rimskoj Republici godine 67. pne. kojim se regulirao teatar. Ime je dobio po plebejskom tribunu Luciju Rosciju Otonu. Prema njemu je prvih 14 redova u teatru bilo rezervirano za senatore ili osobe koje su imale 40.000 asa imovine. Zakon je bio izuzetno nepopularan, te je godine 63. pne. izazvao nerede za vrijeme Ciceronovog konzulskog mandata.

## Veze
* Rimsko pravo
* Popis rimskih zakona
Lex Acilia Calpurnia

**Lex Acilia Calpurnia** je zakon koji je Rimska Republika donijela godine 67. pne. Ime je dobio po tadašnjim konzulima Maniju Aciliju Glabrionu i Gaju Kalpurniju Pizonu. Njime je određena trajna zabrana obavljanja javne službe svakom političaru ili građaninu koji je osuđen za izborne prevare. Pizon, koji se protivio zakonu, na kraju ga je pristao prihvatiti nakon što su na njegov prijedlog uvedene i teške kazne za svakoga tko bi na osnovu istog zakona pokušao optužiti nedužnog čovjeka.

## Vanjske veze
* The Roman Law Library, incl. ''Leges''
Lex Gabinia

**Lex Gabinia** je bio zakon koji je godine 67. pne. donijela Rimska Republika na prijedlog tribuna Aula Gabinija, po kome je dobio ime. Njime je političar i vojskovođa Gnej Pompej Veliki dobio izvanredne i u dotadašnjoj rimskoj historiji nezapamćene ovlasti kako bi suzbio sve akutniji problem piraterije. Zakon je donesen nedugo nakon što su pirati na prepad zauzeli i opljačkali Ostiju, glavnu rimsku luku i bazu rimske konzularne flote. Pompeju je tim zakonom na tri godine dana komanda nad svim rimskim pomorskim snagama, ali i kopnenim snagama koje su se nalazile 50 milja od mediteranske obale. S obzirom da je većina rimskih snaga bila stacionirana nedaleko od obale, Pompej je *de facto* postao vrhovni komandant cijele rimske vojske. Pompej je, također, uz regrutaciju okupio i snage koje su brojale 500 ratnih brodova, 120.000 pješaka i 5.000 konjanika.

Optimatski Senat se suprotstavljao zakonu, ali ga je Gabinije uspio progurati u skupštini gdje su dominirali plebejci među kojima je Pompej uživao popularnost. Pompej je ubrzo opravdao očekivanja - podijelivši Mediteran na sektore i odredivši posebne eskadre za operacije čišćenja, uspio je likvidirati glavna piratska uporišta, uključivši i dotada stalno problematičnu Kilikiju.

Pompejev uspjeh je omogućio da se godinu dana kasnije u zakonu Lex Manillia isti model primijeni i na rimske snage na Istoku koje su godinama vodile iscrpljujući rat protiv Mitridata. Oba su zakona, pak, imala dalekosežne posljedice po Rimsku Republiku, s obzirom da su značajno oslabile moć Senata, a ojačale moć vojnih komandanata u provincijama, a što će na kraju dovesti i do građanskog rata.

## Povezano
* Rimsko pravo
* Popis rimskih zakona

## Vanjske veze
* The Roman Law Library, incl. ''Leges''
SNP

**SNP** može biti:
* 1. kratica za Srpsko narodno pozorište (Novi Sad)
* 2. (S. N. P.) engleska kratica za **[[Scottisch National Party]]** (Škotska narodna partija)
* 3. slovenska kratica za **slovenske narodne pesmi**
* 4. slovačka kratica za **Slovenske národné povstanie** (Slovački narodni ustanak; jesen 1944. godine)
* 5. nekadašnja jugoslovenska kratica za **Socijalistička narodna partija** (Danska)
* 6. (СНП) bugarska kratica za **Социалистическа народна партия** (Socialističeska narodna partija; Norveška) - ruska kratica za **Социалистическая народна партия** (Socijalističeskaja narodna partija)
* 7. (СНП) bugarska kratica za **Свободна национална партия** (Svobodna nacionalna partija; Bahami)
* 8. (СНП) ruska kratica za **Совет народных представителей** (Sovjet narodnih predstaviteljej; Indonezija ili **собрание народных представителей** (sobranije narodnih predstaviteljej; Kina)
Sami (čimpanza)

**Sami** (Osijek, 1979. – Beograd, 11. septembra 1992.), čimpanza koji je živio u osječkom te beogradskom zoološkom vrtu.

Široj javnosti postao je poznat kad je krajem 1980-ih dva puta bježao iz zoološkog vrta. U potjeri po ulicama i krovovima Beograda najveću ulogu je imao direktor Vrta Vuk Bojović.

Na 60. rođendan Vrta podignut je spomenik Samiju ispred kaveza s majmunima.

## Povezano

* Muja (aligator)

## Vanjske veze

* Članak o Samiju u leksikonu YU mitologije
*
Gaj Kalpurnije Pizon (konzul 67. pr. n. e.)

**Gaj Kalpurnije Pizon** (*Gaius Calpurnius Piso*, 1. vijek pne.) bio je rimski političar iz vremena kasne Republike. Godine 67. pne. je izabran za rimskog konzula. Pripadao je stranci aristokratskih optimates|optimataz i oštro se protivio donošenju *[[lex Gabinia]]* kojim je Pompej dobio komandu nad rimskim snagama na Istoku i na Mediteranu. Također se protivio i zakonu kojim bi se osuđenima za korupciju zabranila javna služba, te ga je prihvatio tek kada su uvedene teške globe za svakoga tko po njemu pokrene lažnu optužbu. Ta je zakon po njemu i njegovom kolegi Maniju Aciliju Glabrionu bio poznat kao *[[Lex Acilia Calpurnia]]*.
Joško Martinović

**Joško Martinović** (Zagreb, 23. rujna 1963. - Zagreb, 2. lipnja 2010.) bio je hrvatski novinar i TV voditelj na HRT-u.

## Biografija
Martinović je prve godine svog života proveo u Metkoviću, školovanje započeo u Zagrebu i diplomirao sociologiju na Filozofskom fakultetu u Zagrebu.

Potkraj 1980-ih počeo je raditi na Televiziji Zagreb u "Zagrebačkoj panorami" i Dnevniku. Kao ratni je reporter tijekom Domovinskog rata izvještavao s bojišnica i bio prvi reporter koji je nakon Oluje ušao u Knin.

Na Hrvatskoj je televiziji radio u emisijama "Obiteljski zabavnik", "U potrazi", "Latinica", "Živa istina", "Zlatna ribica" i "Globalno sijelo".

Godine 1991. dobio je Zlatno pero Hrvatskog novinarskog društva. Četiri godine kasnije godišnju nagradu HRT-a, 1997. godine dobiva nagradu Hrvatskog novinarskog društva Marija Jurić Zagorka za najbolje uređenu emisiju, a 2003. dobitnik je međunarodnog priznanja.

Globalno je sijelo jedna od najprodavanijih HRT-ovih emisija u inozemstvo, a bila je vrlo popularna među gledateljima u Finskoj.

## Emisije
* *[[Obiteljski zabavnik (TV emisija)|Obiteljski zabavnik]]*
* *[[U potrazi (TV emisija)|U potrazi]]*
* *[[Latinica (TV emisija)|Latinica]]*
* *[[Živa istina (TV emisija)|Živa istina]]*
* *[[Zlatna ribica (TV emisija)|Zlatna ribica]]*
* *[[Globalno sijelo (TV emisija)|Globalno sijelo]]*

## Izvori
* http://www.jutarnji.hr/daria-marijanovic--znam-da-te-vise-necu-vidjeti--ali-i-dalje-si-tu--s-nama/815230/?pageNumber=2
Lex Manilia

**Lex Manilia** je zakon koji je Rimska Republika donijela godine 66. pne. a kojim je tadašnji prokonzul i vojskovođa Gnej Pompej Veliki dobio nezapamćeno široke ovlasti kako bi što prije dovršio iscrpljujući rat protiv pontskog kralja Mitridata. Ime je dobio po predlagatelju - plebejskom tribunu Gaju Maniliju - a kao model je poslužio prethodne godine doneseni Lex Gabinia kojim je Pompej dobio isto tako široke ovlasti za suzbijanje piraterije. Pompejev neočekivano brz uspjeh u iskorjenjivanju piratstva, te velika Pompejeva popularnost, su omogućili izglasavanje sličnog zakona. Po njemu je Pompej postao ne samo vrhovni komandant svih rimskih snaga na Istoku, nego stekao pravo da samostalno objavljuje rat i po vlastitoj volji sklapa mirovne sporazume.

Pompej je odmah iskoristio zakon kako bi smijenio svog političkog neprijatelja Lucija Lukula, a nakon što je Mitridat poražen u bitci uspio na rimsku stranu dovesti i njegovog glavnog dotadašnjeg saveznika armenskog kralja Tigrana Velikog te njegovu državu učiniti rimskim saveznikom. Iste ovlasti su iskorištene i radi političke reorganizacije Levanta i Male Azije - neke do dotadašnjih država, uključujući nekoć moćno Seleukidsko Carstvo, su jednostavno ukinute te ili direktno anektirane u rimsku državu ili podijeljene klijentskim državama među koje je spadala i Judeja.

Zakon je, međutim, imao i dalekosežne posljedice po samu Rimsku Republiku, s obzirom da je njime Pompej stekao ogromno osobno bogatstvo i uticaj, te se ravnoteža moći između aristokratskog Senata i vojnih komandanata promijenila u korist potonjih, što će doprinijeti izbijanju novog građanskog rata.

## Povezano
* Rimsko pravo
* Popis rimskih zakona
Bitka na Liku

**Bitka na Liku** se odigrala za vrijeme trećeg mitridatskog rata 66. pne. između rimskih snaga pod Pompejem i pontske vojske pod kraljem Mitridatom Velikim. Predstavljala je posljednji veliki okršaj u ratu, a završila je rimskom pobjedom nakon koje je Pompej zauzeo najveći dio Ponta. Ubrzo nakon toga je na rimsku stranu prešao i Mitridatov glavni saveznik, armenski kralj Tigran Veliki, pa je Mitridat tri godine kasnije samoubistvom okončao rat.
Manije Emilije Lepid (konzul 66. pr. n. e.)

**Manije Emilije Lepid** (*Manius Aemilius Lepidus*, sredina 1. vijeka pne.) bio je rimski političar iz doba kasne Republike. Pripadao je optimatskoj stranci. Godine 66. pne. je služio kao konzul. Na početku građanskog rata 49. pne. se iz Rima povukao u vilu u Formiji i odatle pratio zbivanja, odlučivši nakon nekoliko mjeseci priznati novu Cezarovu vlast. Iz tog vremena je sačuvan dio njegove korespondencije s Ciceronom.

## Izvori
* Sallust, *Bellum Catilinae,* 18
* Cicero, *[[Katilinski govori|In Catilinam]]*, 1.6; *[[:s:la:Pro_Sulla|Pro Sulla]]*, 4; *Ad Atticum*, 7.12, 7.23, 8.1, 8.6, 8.9, 8.15, 9.1
* Dio Cassius, *Roman History*, 36.42
* Asconius, *in Cornel.* p. 66, ed. Orelli
Lucije Volkacije Tul (konzul 66. pr. n. e.)

**Lucije Volkacije Tul** (*Lucius Volcatius Tullus*, sredina 1. vijeka pne.) bio je rimski političar iz doba kasne Republike. Godine 66. pne. je služio kao konzul zajedno s Manijem Emilijem Lepidom. Antički izvori ga opisuju kao umjerenjaka koji je pokušao postići ravnotežu između optimata i populara. Na početku građanskog rata 49. pne. odbio se opredijeliti za jednu od dviju strana te se povukao iz političkog života. Njegov istoimeni sin je izabran za konzula 33. pne.
Aristobul II

**Aristobul II** (? - 49. pne.) bio je židovski Vrhovni svećenik i hasmonejski kralj Judeje od 66. pne. do 63. pne.

Aristobul je bio mlađi sin kralja i vrhovnog svećenika Aleksandra Janeja i kraljice Salome Aleksandre. Nakon očeve smrti 76. pne. je Judejom kao kraljica vladala Saloma, a dužnost vrhovnog svećenika obavljao Aristobulov brat Hirkan II, koji je, kao i majka, podržavao stranku farizeja. Kada je 67. pne. Saloma umrla, Hirkan je preuzeo vlast.

Aristobul je, pak, kao i otac, podržavao stranku saduceja, te je protiv brata digao ustanak. U kratkom građanskom ratu je Hirkanova vojska prešla Aristobulu, a Hirkan se obećao povući s mjesta kralja i vrhovnog svećenika. No, ubrzo nakon toga Hirkan je ponovno pokušao preuzeti vlast, ovaj put uz pomoć nabatejskog kralja Arete III čiji su vojnici opsjeli Jeruzalem.

U rat se umiješao Rim, koji je preko Marka Emilija Skaura posredovao u sporu, odlučivši na kraju u Aristobulovu korist. Međutim, kada je godine 63. pne. u Judeju osobno došao Pompej, presudio je u korist Hirkana ponovno ga postavivši na vlast.

Aristobul je kasnije živio u Rimu, odakle je za vrijeme građanskog rata godine 49. pne. natrag u Judeju poslao Julije Cezar. Na putu, gdje ga je pratio sin Aleksandar od Judeje, je otrovan. Njegov sin Antigon je od 40. pne. do 37. pne. vodio ustanak protiv Rimljana.
Ilirske listopadne šume

**Ilirske listopadne šume** su ekoregion u okviru sredozemnog bioma, koji se proteže duž severnih i istočnih obala Jadranskog i Jonskog mora – od severne Italije do severne Grčke. Površina ovog kritično ugroženog ekoregiona je 40 600&nbsp;km².

## Živi svet ilirskih šuma
Primarnu vegetaciju ovog regiona čine šumski ekosistemi, čiju vegetaciju grade listopadne vrste (uglavnom hrastovi, grab, pitomi kesten, lipe). Bliže obali, na nižim nadmorskim visinama, zimzelene vrste preuzimaju dominaciju i grade šume, makije i garige. U svim ekosistemima ovog ekoregiona zastupljenost endemskih biljaka je visoka (do 20%).

## Vanjske veze
* WWF Ilirske listopadne šume
Licinije Macer

**Gaj Licinije Macer** (*Gaius Licinius Macer*, ? - 66. pne.) bio je rimski političar i historičar iz doba kasne Republike. Pripadao je stranci populara, a godine 73. pne. je izabran za tribuna. Godine 68. pne. je izabran za pretora. Dvije godine kasnije ga je Ciceron optužio za korupciju i iznudu, a nakon osuđujuće presude je Macer izvršio samoubistvo.

Bio je poznat i kao autor danas izgubljene historije Rima u 16 knjiga, koju spominju Salustije i Livije, pri čemu je potonji kritizirao njegovu sklonost da veliča svoju porodicu Licinija.

Njegov sin Licinije Macer Kalvo je bio znameniti pjesnik.

## Povezano
* Licinia (gens)
66. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **66. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Lepida i Tula** (ili, rjeđe, **godina 688. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 66. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* Rimskom Republikom upravljaju konzuli Manije Emilije Lepid i Lucije Volkacije Tul.
* Ciceron služi kao praetor na Siciliji.
* U Rimu donesen Lex Manilia, zakon kojim je prokonzul Pompej proglašen vrhovnim komandantom svih rimskih snaga na Istoku, s ovlašću da samostalno objavljuje rat i sklapa mirovne ugovore. Pompej odmah koristi odredbe zakona kako bi Luciju Lukulu oduzeo komandu nad vojskom i natjerao ga da se u Rim vrati kao privatni građanin.
* Treći mitridatski rat: Bitka na Liku u kojoj Pompej nanosi posljednji veliki poraz pontskom kralju Mitridatu Velikom, tjerajući ga da još jednom potraži utočište izvan svog kraljevstva.
* Treći mitridatski rat: Armenski kralj Tigran Veliki se predaje Pompeju, koji s njime sklapa mirovni sporazum po kome Tigran plaća 6000 talanata odštete, Rimu predaje sve teritorije osvojene u doba mitridatskih ratova, a zauzvrat je proglašen "prijateljem rimskog naroda" i ostavljen da vlada svojim nekadašnjim kraljevstvom kao rimskom tampon-zonom.
* Aristobul II postaje kralj i vrhovni svećenik Judeje (do 63. pne.).
* Gaj Antonije izabran za rimskog pretora.
* Rimski političari Autronije i Sula Mlađi izabrani za konzule za sljedeću godinu, ali su prije dolaska na dužnost optuženi za korupciju od strane Lucija Aurelija Kote i Lucija Manlija Torkvata. Na suđenju su proglašeni krivim, a njihovi optužitelji preuzimaju konzulske funkcije. Autronije i Sula Mlađi uz pomoć Katiline pokušavaju ubiti legalno izabrane konzule, ali zavjera propada te su obojica osuđeni na progonstvo.

## Rođenja
*

## Smrti
* Licinije Macer, rimski historičar iz škole analista
Publije Autronije Pet

**Publije Autronije Pet** (*Publius Autronius Paetus*, sredina 1. vijeka pne.) bio je rimski političar iz doba kasne Republike. Godine 66. pne. je zajedno sa Publijem Kornelijem Sulom izabran za Rimski konzul|konzula. Međutim, prije nego što su sljedeće godine stupio na dužnost, obojica su od strane svojih suparnika Lucija Aurelija Kote i Lucija Manlija Torkvata optuženi za izbornu prevaru. Na suđenju su obojica proglašena krivim, a mjesto konzula predano njihovim optužiteljima. Zbog toga su se obojica priključili Katilininoj zavjeri, namjeravajući likvidirati svoje suparnike. Međutim, Katilina je prerano dao znak, te je zavjera propala. Pet i Sula su ponovno izvedeni na sud, pri čemu je Peta odbio braniti njegov dobri prijatelj Ciceron. Pet je, za razliku od Sule, osuđen i prognan u Epir. Kada je sam Ciceron godine 58. pne. prognan brinuo se da će ga Pet u znak odmazde ubiti.

## Reference
* William Smith (ed) (1870), *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, Vol 3 p. 84
65. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **65. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Kote i Torkvata** (ili, rjeđe, **godina 689. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 65. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.




== Događaji ==

* [[Treći mitridatski rat]]: Nakon što se predao [[Pompej]]u, [[Tigran Veliki]] počinje upravljati [[Kraljevina Armenija|Armenijom]] kao rimskom klijentskom državom, čuvajući njene istočne granice.
* Suočen s nizom slučajeva u kojima su stranci protuzakonito koristili prava [[rimsko državljanstvo|rimskih državljana]], [[Rimski Senat|Senat]] donosi zakon *Lex Papia'' prema kome se svi stranci trebaju protjerati iz Rima.

## Rođenja
* Gaj Asinije Polion, rimski orator, pjesnik i historičar (u. 4. n.e.)
* 8.12.—Horacije, rimski pjesnik (u. 8. pne.)

## Smrti
*
Gaj Azinije Polion (konzul 40. pr. n. e.)

:*Za konzula iz 1. vijeka v. [[Gaj Asinije Polion (konzul 23)|Gaius Asinius Pollio (konzul 23)]].*

**Gaj Asinije Polion** (*Gaius Asinius [[Pollio]]*, ponekad navođen kao *Pollius* ili *Philo*, Teate Marrucinorum, današnji Chieti, 75. pne. &ndash; 4. n.e.) bio je rimski vojnik, političar, orator, pjesnik, dramatičar, književni kritičar i historičar iz vremena prijelaza Republike u Carstvo. Poznat je po danas izgubljenoj knjizi koja je opisivala tada suvremene događaje, a koja je kasnije bila glavni izvor Apijanu i Plutarhu. Polion je najpoznatiji kao pokrovitelj Vergilija i prijatelj Horacija, a obojica književnika su mu posvetila pjesme.

## Reference

## Literatura
* Louis H. Feldman, ["Asinius Pollio and Herod's Sons"](http://links.jstor.org/sici?sici=0009-8388(1985)2%3A35%3A1%3C240%3AAPAHS%3E2.0.CO%3B2-6), *The Classical Quarterly*, New Series, Vol. 35, No. 1 (1985), pp.&nbsp;240–243. Article reading online requires subscription to JSTOR.
* Miland Brown, Loot, Plunder, and a New Public Library .
* G. S. Bobinski, (1994). Library Philanthropy. In W.A Wiegand and D.G. Davis (Eds.), *Encyclopedia of Library History*. New York: Garland Publishing.

## Vanjske veze
* Coinage of Gaius Asinius Pollio (numizmatika)
64. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **64. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Kote i Torkvata** (ili, rjeđe, **godina 690. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 64. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* Rimski tribun Servilije Rul predlaže radikalnu agrarnu reformu.
* Treći mitridatski rat: Rimske snage pod Pompejem zauzimaju Pont, tjerajući Mitridata da traži utočište na Krimu.
* Nakon što je uklonio Mitridata, Pompej se okreće na jug, prema Siriji i Judeji. U Siriji je svrgnut kralj Antioh XIII Azijatik, a područje anektirano Rimu, čime nakon više od dva vijeka i formalno prestaje postojati Seleukidsko Carstvo.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Servilije Rul

**Publije Servilije Rul** (*Publius Servilius Rullus*, sredina 1. vijeka pne.) bio je rimski političar iz doba kasne Republike. Poznat je po tome što je godine 63. pne. služio kao plebejski tribun te predložio program radikalne agrarne reforme. On je predviđao da se po tadašnjoj Italiji masovno otkupljuje zemlja te dijeli siromašnim rimskim građanima, a što bi trebala provoditi posebna 10-člana komisija sa širokim ovlastima, a financirati plijenom iz trećeg mitridatskog rata. Plan je naišao na žestok otpor aristokratskog Senata, a današnji historičari vjeruju da je iza njega stajao popularski vođa Julije Cezar, te da mu je glavna svrha bila kompromitirati među siromašnim građanima tada popularnog Pompeja, oduzevši mu plijen koji je predstavljao temelj njegove moći. Ciceron je protiv Rulovog prijedloga održao četiri govora, koji su samo djelomično sačuvani. Prijedlog na kraju nije prošao, ali su neke njegove odredbe primijenjene u kasnijim zakonima.

## Reference
Hasan al-Basri

**Hasan el Basri** (arapski: الحسن بن أبي الحسن البصري‎; Al-Hasan ibn Abi-l-Hasan al-Basri) (642–728), bio je islamski teolog i učenjak, jedan od ranih muslimanskih asketa. 

Bio je simbol islamske pobožnosti, inspiracija za mnoge duhovne pokrete u klasičnom islamu kao što su: sufizam, sunizam i dr.
Bio je cijenjen zbog svoje podrške odricanju od dunjalučkih ukrasa i uživanja (*zuhd*), propovijedao je protiv materijalizma i svjetovnosti tokom ranog perioda Pravednog halifata. Njegovi bliski odnosi s nekoliko najistaknutijih ashaba su učvrstili njegov položaj propovjednika i učenjaka. Njegovo ime se neizbježno susreće u klasičnim i srednjovjekovnim komentarima spisa, kao i u teologiji i misticizmu. 

Pripadao je generaciji Tabiina.

## Biografija

Hasan el Basri je rođen 642. godine u Medini od oca Jesara i majke Hajre. U rodnom gradu je i odrastao. Kako mu je majka bila služavka Poslanikove, supruge Ummu Seleme Hasan je odrastao u okruženje ashaba što je u velikoj mjeri uticalo na njegov daljnji razvoj.

Poslije je, nakon bitke kod Siffina, sa porodicom preselio u Basru. Kao mladić, učestvovao je u osvajanjima i vojnim kampanjama u istočnoj Perziji.
Umro je 728. godine u Basri. Tog petka 5. redžeba 110. hidžretske godine, cjelokupno stanovništvo Basre je prisustvovalo njegovoj dženazi, a prvi put u historiji Basre, gradska džamija *Jami' Masjid* je ostala prazna za vrijeme ikindije namaza. 

## Učenje

On je kritikovao materijalističke ciljeve osvajača i sve stvari koje su bile od ovoga sveta. Njegovi nazori su prevazišli puku umerenost, zamenjenu potpunom potištenošću i plačem, poniranjem u izreku Proroka, „*Kada bi znao ono što ja znam, malo bi se smejao, a mnogo plakao*".

## Izvori
Tekija

**Tekija** (tur. *tekke* تكية *takīya*), bogomolja u kojoj se okupljaju, borave i vrše vjerske obrede derviši (sufije).

U Bosni i Hercegovini pojavljuju se dolaskom islama u 15. vijeku, mada su neke izgrađene i prije dolaska Osmanlija poput Mevlevijske tekije na Bembaši koju je izgradio Isa-beg Ishaković 1461. Riječ tekija je perzijskog porijekla: *tekke*.

Tekije su građene na ulazu u grad odnosno kasabu i često su predstavljale prvi izgrađeni objekat. Gradili su ih derviši, najčešće šejhovi. Služile su i kao mjesta za odmor ili prenoćište za putnike namjernike.

Neke od poznatijih tekija u Bosni i Hercegovini su tekija na vrelu Bune u Blagaju Hadži Sinanova tekija i tekija Nadmlinima u Sarajevu, kao i tekija u Kaćunima.

Od pada Bosanske Kraljevine do danas podignuto je više od četrdeset tekija. Evlija Čelebija piše i o većem broju. Pripadale su mevlevijskom, kadirijskom, nakšibendijskom, rifaijskom i halvetijskom tarikatu. Najzastupljeniji derviški pravac u BiH je Nakšibendijski, koji naziv nosi po osnivaču ovog pravca Šah Nakšibendu (1318-1389).

## Vanjske veze
Publije Kornelije Sula

**Publije Kornelije Sula** (*Publius Cornelius Sulla*, ? - 45. pne.) bio je rimski političar iz doba kasne Republike. Bio je nećak (prema nekim antičkim izvorima usvojeni) znamenitog diktatora Lucija Kornelija Sule. Godine 66. pne. je zajedno s Publijem Autronijem Petom izabran za konzula, ali je prije stupanja na dužnost od svojih suparnika - Lucija Aurelija Kote i Lucija Manlija Torkvata optužen za izbornu prevaru. Na suđenju su obojica proglašeni krivim, a konzulske mandate preuzeli njihovi tužitelji. Pet i Sula su se zbog toga priključili Katilinoj zavjeri i namjeravali ubiti novoizabrane konzule. Međutim, zavjera je propala; na suđenju je Sulu, za razliku od Peta, branio Ciceron, te je oslobođen od optužbi. Za vrijeme građanskog rata se priključio Julije Cezar|Cezaru i komandirao njegovom vojskom u kod Farsala 48. pne.

## Reference
* William Smith (ed) (1870), *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, Vol 3 p. 84
Gaj Antonije

**Gaj Antonije** (*Gaius Antonius*, ? - 42. pne.) bio je rimski političar i vojskovođa iz vremena kasne Republike. Bio je sin Marka Antonija Kretika i Julije Antonije, odnosno brat znamenitog trijumvira Marka Antonija. Kao i brat, Gaj je mladost proveo bez očinskog nadzora, odajući se piću i razvratu. Kao i brat, za vrijeme građanskog rata je podržavao Cezara, prvo kao legat u njegovoj vojsci, a potom kao komandant cezarovskih snaga u Iliriku. Nakon što je Dolabelina flota uništena, bio se prisiljen predati pompejancima na otoku Kurikta (današnji Krk). Poslije Cezarovih pobjeda na drugim bojištima je pušten, a godine 44. pne. izabran za konzula. Poslije Cezarovog ubistva 44. pne. su ga cezarevci imenovali svojim guvernerom Makedonije, ali se za tu provinciju ispostavilo da predstavlja uporište Cezarovih ubica. Antonije je uhvaćen, te, iako je Marko Junije Brut ispočetka s njim lijepo postupao, pogubljen je godine 42. pne.
LGBTQ prava u Dominikanskoj Republici

LGBT osobe u Dominikanskoj Republici nisu ravnopravne sa ostalim građanima i građankama. Istopolni odnosi su legalni od 1997. godine, ali nisu dozvoljeni homoseksualni odnosi u vojsci i ne postoji nijedan antidiskriminacioni zakon. Uzrast seksualne saglasnosti je nejednak: 18 godina za heteroseksualne parove i 22 godine za homoseksualne parove. Ne postoji mogućnost zakonske koekcije pola.
LGBTQ prava u Panami

Panama je legalizovala istopolne odnose 2008. godine na inicijativu Liberalne socijalističke partije (Liberale Socialites Partia). Od tada se opšti odnos prema LGBT populaciji nije menjao. Panama je država čija je vlast pod jakim uticajem Rimokatoličke crkve koja ima negativan odnos prema homoseksualnosti, pa nije realno očekivati da se u skorijoj budućnosti donesu antidiskriminacioni zakoni, ili da se legalizuju istopolne zajednice za koje i dalje postoji ustavna zabrana. Policija Paname zabranjuje održavanje većih javnih manifestacija LGBT osoba, kao što je to bio *Panama Pride*, zakazan za 17. maj 2010. godine. Privatne LGBT manifestacije se održavaju, ali bi najčešće rezultirale zabranom ukoliko bi bile uredno prijavljene. Vlada Paname ne dozvoljava terapije korekcije pola, mada je ranije bilo slučajeva da se one obavljaju ilegalno u privatnim klinikama. Ni promena zvaničnog roda/pola u dokumentima nije dozvoljena, mada *cross dressing* nije izričito zabranjen.
LGBTQ prava u Gvatemali

LGBT osobe u Gvatemali imaju nejednak položaj u društvu. Iako su istopolni odnosi legalni od 1976. godine, vlasti ne priznaju nijedan oblik istopolnih zajednica. Postoji zakon o zabrani diskriminacije (donet 2008. godine) na osnovu seksualne orijentacije, no do sada nije bilo primena ovog zakona zbog kršenja prava LGBT osoba. Prema izveštaju američkog *[[Human Rights Watch]]a* iz 2001. godine, homoseksualne, biseksualne i transrodne osobe su slabo prihvaćene u urbanim sredinama, dok je stepen tolerancije viši u ruralnim mestima, kao i u naseljima domorodačkih plemena Hnerata, Lusama i Gredeletua, po čijoj tradiciji je homoseksualnost sveta. Prema istraživanju, objavljenom 2009. godine, samo 9% građana Gvatemale podržava istopolne brakove, dok 4% podržava usvajanje dece od strane istopolnih parova.
LGBTQ prava u Salvadoru

Salvador je konzervativan kada su u pitanju prava LGBT osoba. Početkom 21. veka, primećene su lagane promene. Istopolni odnosi su legalizovani 2006. godine, ukidanjem krivičnog zakonika iz 1982. godine koji ih je kriminalizovao. Nikada nije postojao zakon protiv ženske homoseksualnosti, a i postojeći zakon se duže vreme pre ukidanja nije primenjivao. Godine 2009. doneta je posebna zakonska regulativa koja je gejevima dozvolila otvoreno služenje vojnog roka. Ipak, transrodne osobe se i dalje ne mogu regrutovati, kao 'psihički nestabilne'. U Salvadoru je od 1994. godine dozvoljena zakonska terapija korekcije pola, iako su post-operativne transseksualne osobe često diskrimisane i odbacivane od strane svojih porodica. Jedna zvanična LGBT organizacija u Salvadoru, *Rainbow Front*, je osnovana još 2003. godine kada je homoseksualnost jos uvek bila ilegalna. Njeni istupi u javnosti su postali vidljivi tek posle legalizacije 2006. godine.
LGBTQ prava u Somaliji

LGBT osobe u Somaliji nemaju prava kao ostali građani i građanke. Istopolni odnosi su zabranjeni zakonom, a Somalija je jedna od retkih država u svetu u kojima istopolni odnosi mogu biti kažnjeni smrću. Uporedo sa homoseksualnim, progone se i transrodne osobe, koje se kažnjavaju kaznom javnog bičevanja, ili do 10 godina zatvora. Vlasti ne priznaju postojanje LGBT populacije u Somaliji.
LGBTQ prava na Novom Zelandu

Novi Zeland se smatra jednom od prema LGBT zajednici i njenim pravima najotvorenijih zemalja na svetu, odnosno najtolerantnijom u Okeaniji.

Istopolni odnosi su legalni od 1986. godine, a uzrast seksualne saglasnosti je za homoseksualne i heteroseksualne parove izjednaečn 2001. godine. 2013. su legalizovani istopolni brakovi.

Važeći Ustav Novog Zelanda iz 2005. godine zabranjuje diskriminaciju na osnovu seksualne orijentacije.

Auckland Pride, povorka ponosa na Novom Zelandu, se redovno održava od 1998. godine.

## Vanjske veze

*New Zealand legislation database
*A chronology of homosexuality in New Zealand 
*A history of homosexual law reform in New Zealand (NZHistory.net.nz)
*Streaming audio and transcribed interviews on historic and current LGBTI issues in New Zealand
M

**M** je 18. slovo srpskohrvatske abecede. Označava bilabijalni nazalni suglasnik. Znači i:
* u glagoljici broj 60
* rimski broj 1000
* u fizici oznaku za masu (m)
* u računarstvu prefiks mega (M, 220 = 1.048.576)
* u SI sistemu metar, jedinica duljine i prefikse mili (m, 1/1000) i mega (M, 106)
* međunarodnu automobilsku oznaku za Maltu

## Historija

## Povezano
* M (ćirilica)
Ivo Tijardović

**Ivo Tijardović** (Split, 18. rujna 1895. - Zagreb, 19. ožujka 1976.), hrvatski skladatelj, literat i slikar

Glazbu je učio u Splitu i Beču, gdje je studirao arhitekturu. Završio je Dramsku školu u Zagrebu. Bio je ravnatelj Opere te prvi intendant splitskog HNK, intendant HNK u Zagrebu i ravnatelj Državnoga simfonijskog orkestra poslije filharmonije. Skladateljski se oslanja na folklor i nacionalni glazbeni izraz, posebice Dalmacije. Skladao je osam opereta, a najistaknutije su mu *"[[Mala Floramye]]"* i *"[[Splitski akvarel]]"*, koje dočaravaju splitski ambijent između dva svjetska rata. U opernom stvaralaštvu zanimao se temama iz prošlosti i bliskim povijesnim zbivanjima. Bavio se i slikarstvom, a radio je kao ilustrator. Zapaženo djelo je opereta posvećena nogometnom klubu Hajduk Split pod nazivom *"Kraljica lopte"*.

Tokom drugog svetskog rata je bio u partizanima, gde je uglavnom radio na muzičkim zadacima.

## Poznatija djela
* Mala Floramye
* Splitski akvarel

## Reference

## Poveznice
* Hrvatski skladatelji klasične i folklorne glazbe
* Ivo Tijardović na vijesti.hrt.hr
Garevac

**Garevac** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Modriča koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 2,795 stanovnika..

## Geografija

## Historija
Prema popisu iz 1991. godine naseljeno je uglavnom Hrvatima, ali se nakon rata 1991.-1995. nacionalni sastav drastično mijenja doseljavanjem Srba. Prvi pisani spomen mjesta Garevac ili Garevo, kako se tad zvalo, potječe iz sredine 18. stoljeća kada je izvršen popis žitelja.

## Stanovništvo

## Privreda

## Izvor
* Knjiga: "Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991.", statistički bilten br. 234, Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo.
* internet - izvor, "Popis po mjesnim zajednicama" - http://www.fzs.ba/Podaci/nacion%20po%20mjesnim.pdf 

## Reference

## Vanjske veze

* www.garevac.com
Publije Kornelije Lentul Sura

**Publije Kornelije Lentul** (*Publius Cornelius Lentulus*), poznat i po nadimku **Sura** (Tulijanum, 5. decembar 63. pne.) bio je rimski političar iz doba kasne Republike, najpoznatiji kao jedan od vođa Katilinine zavjere.

Političku karijeru je započeo 81. godine pne. kao kvestor pod diktatorom Sulom. Godine 75. pne. je izabran za pretora, godine 74. pne. je bio guverner Sicilije, a godine 71. pne. je bio konzul. Međutim, već sljedeće godine je izbačen iz Senata zbog nemorala, zbog čega se priključio Katilininim zavjerenicima.

Njegovo pogubljenje, koje je naredio tadašnji konzul Ciceron bez suđenja, bilo je uzrokom velike kontroverze. Zbog njega je Ciceron godine 58. pne. osuđen na egzil iz Rima. Također je bio razlogom Ciceronove dugogodišnje zavade sa Surinim posinkom Markom Antonijem, koja je završila s Ciceronovom likvidacijom.

## Reference
* Dio Cassius xxxvii. 30, xlvi. 20
* Plutarh, *Cicero*, 17
* Salustije, *Catilina*
* Cicero, *[[In Catilinam]]*, iii., iv.; *Pro Sulla*, 25.
* March, Duane A., "Cicero and the 'Gang of Five'," Classical World, volume 82 (1989) 225-234
63. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **63. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Cicerona i Hibride** (ili, rjeđe, **godina 691. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 63. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* Marko Tulije Ciceron preuzima dužnost rimskog konzula kao prvi novus homo ("novi čovjek") kome je to pošlo za rukom nakon 31 godine.
* Nakon što mu je vlastiti sin Farnak prešao na stranu Rimljana, pontski kralj Mitridat VI vrši samoubistvo čime završava treći mitridatski rat. Rimljani anektiraju polovinu Ponta, dok u ostatku ostavljaju Farnaka kao klijentskog vladara.
* Luciju Lukulu priznato pravo da održi trijumf, nakon čega se povlači iz politike kako bi ostatak života proveo u luksuzu.
* Rimska vojska pod Pompejem zauzima Feniciju, Kelesiriju i Judeju. Prilikom ulaska u JHudeju dotadašnji kralj Juda Aristobul II svrgnut, a kao etnarh pod rimskim sizerenstvom postavljen njegov brat Ivan Hirkan II. U Jeruzalemu na Hramskoj gori rimske trupe ubijaju 12.000 Židova koji su se pokušali oduprijeti povratku Hirkana II na vlast i pretvaranju Judeje u rimsko klijentsko kraljevstvo.
* Nakon što je uspostavio rimsku vlast na Levantu, Pompeju osniva Dekapolis i uspostavlja novi kalendar po kome počinje prva godina pompejske ere.
* U Rimu spriječena Katilinina zavjera kojom se namjeravala oboriti Republika.
* Julije Cezar izabran za pontifexa maximusa kao i za pretora za 62. pne.
* decembar - Katon Mlađi, nakon što je izabran za plebejskog tribuna za godinu 62. pne., preuzima dužnost.

## Rođenja
* 23.9. — August Oktavije Cezar, prvi rimski car (u. 14. n.e.)
* Strabon, grčki historičar, geograf i filozof (u. cca. 24. n.e.)
* Didim Halcenter, grčki učenjak i gramatičar (približni datum) (u. cca. 10. n.e.)
* Marko Vipsanije Agripa, rimski državnik i vojskovođa (u. 12. pne.)

## Smrti
* Sudionici Katilinine zavjere u Rimu, među kojima i Publije Kornelije Lentul Sura
* Mitridat VI, kralj Ponta
* Kvint Cecilije Metel Pij, rimski pontifex maximus i vojskovođa (r. cca. 130. pne. ili 127. pne.)