Osnovna škola Johan Hajnrih Pestaloci

**Osnovna škola Johan Hajnrih Pestaloci** (makedonski - Општинско Основно Училиште „Јохан Хајнрих Песталоци“ - Скопје) nalazi se u Skoplju, glavnom gradu Sjeverne Makedonije. Podignuta je 1967-1969, kao jedan od simbola međunarodne solidarnosti za Skoplje, nakon razornog zemljotresa 1963. god. 

Glavni grad Sjeverne Makedonije doživio je katastrofu 26. jula 1963. godine. Skoplje je bilo pogođeno zemljotresom koji je oduzeo živote između 1000 i 2000 ljudi i uništio preko 65% zgrada. Ubrzo je započela obnova tokom koje je izgrađen veliki broj građevina i spomenika moderne arhitekture, u stilu brutalizma. Švajcarska vlada je donirala projektovanje, finansirati izgradnju i u velikoj mjeri opremiti osnovnu školu. Federacija, kantoni i privatni građani pomogli su u prikupljanju sredstava za izgradnju nove školske zgrade, dok je Grad Skoplje obezbijedio građevinsku parcelu koja se poklapala s lokacijom osnovne škole „Petar Petrović Njegoš“ – srušene u zemljotresu, i pokrio troškove koji su premašili prikupljeni iznos.

Iako je sama škola bila projektovana za manji broj učenika, u vrijeme otvaranja, pa i danas, škola ima približno 900 učenika, a u najprometnijim godinama svog rada i do 1500 učenika (u periodu od 1978. do 1988. godine škola je radila u tri smjene).
## Arhitektura
Projektovanje škole dodijeljeno je poznatom švajcarskom arhitekti Alfredu Rothu (1903-1998), a proces projektovanja započeo je već u proljeće 1964. godine. Ugovor je zvanično potpisan 9. septembra 1966. godine, dok je izgradnja započela 1967. godine, kao zajednički napor švajcarskog arhitekte i inženjera, lokalne građevinske kompanije „Beton“ i gradske uprave. Škola je dobila ime po poznatom švajcarskom pedagogu i reformatoru obrazovanja Johannu Heinrichu Pestalozziju (1746-1827) i zvanično je otvorena 12. januara 1969. godine.

Alfred Roth bio je arhitekta koji je već imao karijeru u oblasti moderne arhitekture. Imao je sklonosti ka funkcionalizmu u arhitekturi, što se najviše odražavalo u projektovanju školskih zgrada. Arhitekturu svojih škola zasnivao je na modernim principima obrazovanja i upravo je Pestalozzijeve principe uključio u svoju arhitekturu. 

U cilju zaštite škole od daljnjeg uništavanja, švajcarska ambasada u Skoplju podnijela je službeni zahtjev za studiju i projektnu dokumentaciju za rekonstrukciju škole. Studiju je izradio stručni tim sa Arhitektonskog fakulteta u Skoplju. Ovaj rad, koji se zasniva na rezultatima istraživanja, razradio je metodološki pristup kao osnovu za kasnije urađenu obnovu. 

### Opis
Osnovna škola „Johan Hajnrih Pestaloci“ u Skoplju je projektovana kao ansambl od nekoliko različitih, odvojenih segmenata, od kojih je svaki izveden i odgovara svojoj funkciji i specifičnim pedagoškim zahtjevima: trospratna zgrada za učionice, dvospratna zgrada za (posebne) laboratorije i učionice, zgrada za zajedničke prostorije sa centralnom aulom i fiskulturna sala. Glavne funkcionalne jedinice su povezane zatvorenim ili otvorenim hodnicima i natkrivenim trijemovima.

Zbog podjele programa na različite volumene, cjelokupna prostorna organizacija škole je asimetrična i dinamična. Slijedeći brutalističku premisu „arhitekture kao etike“, zgrada je restriktivna. Ideja se prenosi kroz ravne linije, čiste površine i estetiku korištenog materijala – uglavnom neomalterisanog armiranog betona s minimalno obojenim površinama na određenim mjestima (u žutoj, crvenoj i plavoj boji). Unutra su zidovi monokromatski, neutralno obojeni.

## Literatura
* 

## Izvori