open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Utamaro o meguru gonin no onna

***Utamaro i njegovih peta žena*** ili ***Pet žena oko Utamaroa*** (*Utamaro o meguru gonin no onna*) je japanski crno-bijeli film snimljen 1946. godine u režiji Kenjija Mizoguchija, poznat kao prvi Mizoguchijev film napravljen nakon Drugog svjetskog rata, odnosno pod režimom američke okupacije.

Radnja se događa u 18. vijeku, kada mladi samuraj (čiji lik tumači Kotaro Bando) bude razbješnjen tvrdnjom kako su drvorezi u stilu *[[ukiyo-e]]* superiorni službenoj dvorskog umjetnosti, te odluči njegovog predstavnika, slavnog umjetnika Kitagawu Utamaroa (čiji lik tumači Minosuke Bando) izazvati na dvoboj. Umjetnik, koji većinu vremena provodi u bordelima, samuraja izazove na dvoboj slikanjem.

*Utamaro* je bio jedan od rijetkih filmova historijske ili *[[jidai geki]]* tematike čije je snimanje dozvolila tadašnja američka vlast, smatrajući ih previše povezanim sa u nedavnim ratom kompromitiranim japanskim militarizmom. Kasniji kritičari su, pak, Mizoguchijev film, koji se ističe scenom u kojoj Utamaro slika na leđima gejše, smatrali svojevrsnom Mizoguchijevom autobiografijom, s obzirom da su i on i Utamaro imali prilične sličnosti u biografijama (sklonost prikazu "problematičnih" slojeva društva, portretiranju žena i problema sa cenzurom).

## Izvori


## Vanjske veze
* Utamaro and his Five Women, by Freda Freiberg at Senses of Cinema
*
Die Mörder sind unter uns

***Die Mörders sind unter uns*** () je njemački igrani film snimljen 1946. u režiji Wolfganga Staudtea, poznat kao prvo poslijeratno ostvarenje njemačke kinematografije.

Film je snimljen u studijima Deutsche Film-Aktiengesellschaft (DEFA), kompanije koje su u Berlinu u proljeće iste godine osnovale sovjetske okupacijske vlasti. Osim studija su se kao lokacija koristile ruševine u ratu devastiranog Berlina, potaknuvši tako žanr poznat kao Trümmerfilm (Film ruševina) koji će biti karakterističan za Njemačku u prvim poratnim godinama. Film je imao originalni naslov *Der Mann den ich töten werde* (Čovjek koga ću ubiti), ali je, slično kao i neki dijelovi radnje, promijenjen po nalogu sovjetskih vlasti, koje su se, nastojeći sebe promovirati kao predstavnika reda i zakona, protivile vigilantizmu na područjima Njemačke pod svojom kontrolom.

Iako je imao veliki uspjeh u Njemačkoj i dobio povoljne kritike, zbog hladnog rata i podjele Njemačke godinama nije bio dostupan u zapadnom dijelu, gdje je na televiziji prikazan tek 1971. godine.

## Radnja

Berlin 1945. godine. Mlada fotografkinja Susanne Wallner (Hildegard Knef) vraća se u grad iz koncentracijskog logora, ali u njezin stan uselio je novi stanar. Kirurg Hans Mertens (Ernst Wilhelm Borchert), koji se također nedavno vratio iz rata, pokušava alkoholom prikriti vlastite ratne traume. Počinju živjeti zajedno i uz Susanninu pomoć dr. Mertens polako dolazi k sebi. Liječnik susreće svog bivšeg nacističkog zapovjednika Ferdinanda Brücknera (Arno Paulsen), sada beskrupuloznog poduzetnika koji ne osjeća grižnju savjesti zbog počinjenih ratnih zločina. Mertens želi osvetiti masakar kojeg je Brückner naredio tri godine prije, te ga na Božić 1945. odluči osobno ubiti. U posljednji trenutak Susanne ga uspijeva odgovoriti od nauma i uvjerava ga da se ratni zločinac mora izvesti pred sud.

## Uloge
* Hildegard Knef: Susanne Wallner 
* Elly Burgmer: majka bolesnog djeteta 
* Erna Sellmer: Elise Brückner 
* Hilde Adolphi: Daisy 
* Marlise Ludwig: Sonja 
* Ursula Krieg: Carola Schulz 
* Arno Paulsen: Ferdinand Brückner 
* Ernst Wilhelm Borchert: Dr. Hans Mertens 
* Robert Forsch: Gospodin Mondschein 
* Albert Johannes: Bartolomaeus Timm 
* Wolfgang Dohnberg: Fritz Knochenhauer 
* Ernst Stahl-Nachbaur: liječnik

## Zanimljivosti
Hildegard Knef je kao i lik Susanne Wallner iz filma provela određeno vrijeme u koncentracijskom logoru.

## Vanjske veze
* Njemački filmovi: "Die Mörders sind unter uns" / "The Murderers Are Among Us" (eng.) 
* Original 1946 posters on Ostfilm.de.
* DVD Review on warinfilm.com 
*
2. dodjela Zlatnog globusa

**2. dodjela "Zlatnog globusa"**

održana januara 1945.


Najbolji film: 
** Idući svojim putem **


**2. dodjela "Zlatnog globusa"**, za filmska ostvarenja u 1944. godini, održana je krajem januara 1945. godine u hotelu 
Beverly Hills Hotel u organizaciji Udruženja holivudskih stranih novinara u Los Angelesu. Dodijeljeno je ukupno 6 Zlatnih globusa u šest kategorija: najbolji film, najbolji režiser, najbolji glumac, najbolja glumica, najbolji sporedni glumac i najbolja sporedna glumica.

## Dobitnici
### Najbolji film
***[[Idući svojim putem]]*** u režiji Lea McCareya;

### Najbolji glumac
***[[Alexander Knox]]*** - Wilson;

### Najbolja glumica
***[[Ingrid Bergman]]*** - Plinsko svjetlo;

### Najbolji režiser
***[[Leo McCarey]]*** - Idući svojim putem;

### Najbolji sporedni glumac
***[[Barry Fitzgerald]]*** - Idući svojim putem;

### Najbolja sporedna glumica
***[[Agnes Moorehead]]*** - Gospođa Parkington;

## Reference

## Vanjske veze
* Službena stranica HFPA 
* Zlatni globus 1945.
C19H23ClN2

Molekulska formula **C<sub>19</sub>H<sub>23</sub>ClN<sub>2</sub>** se može odnositi na:

* Klomipramin
* Homohlorciklizin
Antidiuretik

**Antidiuretik** je agens ili lek koji pomaže kontrolu balansa telesne vode putem umanjenja urinacije. On ima suprotni dejstvo u odnosu na diuretike.

## Upotreba
Antidiuretici su lekovi umanjuju zapreminu urina, posebno kod insipidnog dijabetesa (DI) koji je njihova primarna indikacija.

## Primeri
Antidiuretici se dele u:
# Antidiuretske hormon: ADH/Vazopresin, Desmopresin, Lipresin, Terlipresin
# Razne: Hlorpropamid, Karbamazepin

## Povezano
* Diuretik

## Literatura
Hladni krov

**Hladni krov** ili **ventilirani krov** je naziv za vrstu krovne konstrukcije koja koristeći najosnovnije zakone fizike omogućuje neprekinuto strujanje zraka u sloju između crijepa i krovne konstrukcije. Ovom stalnom izmjenom zraka odvodi se vodena para iz objekta i smanjuje temperatura zraka koja od zagrijavanja crijepa može poprimiti iznose i do 70 ºC, čime se bitno povećava učinak toplinske izolacije i postižu mnogo ugodniji uvjeti života u potkrovlju. 

Prosječna količina vodene pare koja se dnevno stvara u četveročlanom domaćinstvu iznosi preko 12 kg - sam boravak ljudi, kupanje, kuhanje, pranje i sušenje rublja, te biljke, veliki su izvori vlage koja u sve kvalitetnije izoliranim objektima teško pronalazi izlaz prema van. Sitne molekule vodene pare difuzijom će naći svoj put kroz zidove i strop te će, ukoliko pritom naiđu na hladni i paronepropusni materijal, doći do kondenzacije i taloženja vode u izolaciji i drvenoj konstrukciji krovišta. Iz tog razloga krovovi, pogotovo oni sa uređenim stambenim potkrovljem, moraju biti ventilirani. 

Za hladni krov izuzetno je važno da vanjska boja krova bude što svijetlija, kako bi se dobar dio Sunčeve svjetlosti reflektirao. Tamni krovovi mogu biti za sunčanih dana i preko 20&nbsp;°C topliji od svijetlijih. 

## Kako je izvodi hladan krov
Uz gotove elemente krovne opreme specijalno namjenjene ventiliranju krovišta koje danas nude najveći proizvođači pokrova, hladan krov nameće se sam od sebe kao najlogičnije i za vlasnika uvijek najpovoljnije rješenje.

Postavljeni rogovi prekrivaju se paropropusnom folijom koja uz to i dodatno štiti potkrovlje svojom vodonepropusnošću. Najkvalitetnije izvedbe folija se zbog svojih svojstava mogu postaviti i na daščanu oplatu ili izravno na rogove i toplinsku izolaciju. Visoke tehničke vrijednosti koje postižu takve folije kako po pitanju difuzije vodene pare, vodonepropusnosti, mehaničke otpornosti i ostalog jamac su zdravog i sigurnog krova, a zbog jednostavne manipulacije olakšava se posao krovopokrivačima. Tzv. kontraletve, dimenzija 5 x 5 cm postavljaju se preko folije uzdužno po rogovima i po njima se vrši uobičajeno letvanje za polaganje crijepa. 

Elementi krovne opreme omogućuju ulazak i izlazak zraka u sloj za prozračivanje (crijep zračnik, traka zračnik), a elementi za suhu izvedbu sljemena osiguravaju dodatno prozračivanje ovog dijela krovne konstrukcije koji se tradicionalno postavljao u mort ili maltu. Na taj se način upotrebom krovne opreme za ventiliranje krovišta vrlo jednostavno i brzo može izgradili hladni krov i time fizikalne zakone, koji su do tada bili naš neprijatelj okrenuli u svoju korist, a stanaru omogućili ugodan boravak. 

## Izvori
Dewarova posuda

**Dewarova posuda** ili **vakuumska boca** služi za pohranjivanje tekućina toplijih ili hladnijih od temperature okoliša. Sastoji se od dviju boca smještenih jedna u drugoj, s vakuumom između njih. Vakuum sprječava prijenos topline, a zbog bolje učinkovitosti unutrašnja boca još je i posrebrena, kako bi se smanjio prijenos topline toplinskim zračenjem. U Dewarovoj posudi može su čuvati i tekući zrak. Obična **termos-boca** je prilagođena Dewarova posuda. Ime je dobila po svom izumitelju škotskom kemičaru i fizičaru Jamesu Dewaru. Dewar je svoju posudu izumio 1892., kako bi mu pomogla u istraživanju tekućih plinova.

No sama načela korištenja zrakopraznog prostora kao izolatora potječu još iz godine 1643., kada se talijanski fizičar Evangelista Torricelli proslavio pronalaskom živinog barometra, prethodnika svih toplomjera. Upravo se tada pojavio i problem održavanja jednom postignutog vakuuma, kao i upotrebe prikladnih materijala za izradu stijenki naprava koje su koristile vakuum. Nakon bezbrojnih uzaludnih pokušaja, pravo je rješenje pronađeno nakon gotovo 250 godina. Naime, James Dewar je 1892. uspješno konstruirao posudu s dvostrukim staklenim stijenkama između kojih se nalazio zrakoprazan prostor. Da bi spriječio daljnji prijenos topline zračenjem, Dewar je odlučio unutrašnju stijenku prevući srebrom. Tako načinjenu termos-bocu znanstvenici su koristili za održavanje cjepiva i seruma na postojanoj temperature, ali i za prenošenje rijetkih tropskih riba.

Dewarove laboratorijske posude proizvodile su se u Berlinu, kod profesionalnog puhača stakla Reinholda Burgera. On je odmah shvatio komercijalnu vrijednost tog izuma, pa je odmah odlučio načiniti manju, kućnu verziju dotada ogromnih Dewarovih posuda. Osim toga, Burger je svoje termosice zaštitio i vanjskim metalnim omotačem, koji je štitio krhke staklene stijenke od pucanja. Burger je svoj izum zaštitio patentom 1903. i nazvao bocu imenom *thermos*, prema grčkoj riječi za toplinu. Nekoliko godina kasnije, termos-boca očarala je američkog poslovnog čovjeka Williama Walkera. On je ubrzo ponudio termos-bocu američkom tržištu i za samo tri mjeseca doživio nevjerojatan uspjeh, jer je njemački proizvod jednako oduševio domaćice, izletnike i lovce diljem SAD. Neki smatraju da je uspjehu termos-boce pridonijela i činjenica da se njome u Bijeloj kući koristio američki predsjednik William Howard Taft. Edmund Hillary nosio je termos-bocu na Mount Everest, a braća Wright letjela su s njom čak i u cepelinu. 

## Izvori

* Burger, R., US patent 872795, "Double walled vessel with a space for a vacuum between the walls", December 3, 1907.
Wildpoldsried

**Wildpoldsried** je mjesto i općina u okrugu Oberallgäu, u Bavarskoj (Njemačka). Prvi zapisi o Wildpoldsriedu potječu još iz 1392., prilikom prodaje obližnjeg dvorca. Trenutno mjesto ima 2531 stanovnika.

## Geografski i demografski podaci

Vildpoldsrid se nalazi u saveznoj državi Bavarska u okrugu Oberalgoj. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 724 metra. Površina opštine iznosi 21,4 -{km²}-. U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.553 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 120 stanovnika/-{km²}-.

## Međunarodna saradnja



 
## Izvori obnovljive energije u Wildpoldsriedu
Zelena inicijativa Wildpoldsrieda je započeta 1997., kada je selo odlučilo izgraditi nove industrije, s tim da je cijela incijativa ostala na lokalnoj razini, te joj je cilj bio ne napraviti dug. Tokom zadnjih 14 godina selo je devet općinskih zgrada opremilo sunčevim toplovodnim kolektorima, izgradilo je četiri uređaja za proizvodnju bioplina (peti se upravo gradi) i postavilo je sedam vjetroagregata, s tim da će još dva postaviti naknadno. Uz to u selu čak 190 kuća ima sunčeve toplovodne kolektore, ima i tri male hidroelektrane, ekološku kontrolu poplava i prirodni sustav kanalizacije.

Svi ti sustavi omogućili su Wildpoldsriedu, koji ima samo 2531 stanovnika ,da proizvede 321% više električne energije nego što im je potrebno, te da godišnje zarađuje 4 milijuna eura prodajom energije državnoj mreži. Zeleni ciljevi su tamo bili tako uspješni da su napravili i WIR-2020 (Wildpoldsriedov Inovativno Vodstvo), kojim pozivaju građane da naprave svoj dio u očuvanju okoliša i da stvore zelene poslove na lokalnom prostoru.

Wildpoldsried je osvojio mnoge njemačke i međunarodne nagrade, koje se bave obnovljivim izvorima energije, te imaju i organizirane turističke obilaske, kojima pokazuju drugim odborima sela kako da sami postignu slične rezultate. Od nesreće u Fukushimi, gradonačelnik Wildpoldsrieda je imao i međunarodne pozive, te je bio i u Rusiji i Rumunjskoj, gdje je predstavljao uspjehe Wildpoldsrieda.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština
Brankovo kolo

**Brankovo kolo** je list za zabavu, pouku i književnost. Izlazio je u Sremskim Karlovcima od 18. jula 1895. do 30. juna 1914. godine.
Do kraja 1911. objavljivan je jedanput nedeljno na 16 stranica, a otada 1. i 15. u mesecu na 32 stranice.

Pokrenuo ga je i od 1895. do početka 1907. bio vlasnik i urednik, odnosno glavni urednik Paja Marković Adamov. Urednici su još bili M Budisavljević, D. J. Ilić, Dušan Kotur koji je bio od 1913, pa do kraja izlaženja bio vlasnik i odgovorni urednik.

U dvadest godina izlaženja list je uspeo da okupi književnike i kulturne radnike iz Kraljevine Srbije i Austrougarske.
Bio je dobro uređivan, sa raznovrsnim i dobrim prilozima iz domaćih i stranih književnosti, te je uživao ugled jednog od naših najboljih književnih listova.

## Manifestacija
U Sremskim Karlovcima se tradicionalno održava pesnička manifestacija „Brankovo kolo“. Godine 2011. je održano 40, jubilarno „Brankovo kolo“.

## Reference

## Izvori
* Radio-televizija Republike Srpske: Reportaža: Pjesnička manifestacija 40. Brankovo kolo, 17.09.2011.
Karotenoid

**Karotenoidi** su, kao i fikobilini, pomoćni fotosintetički pigmenti koji upijaju svetlost koju hlorofil ne prima, menjaju joj talasnu dužinu i usmeravaju je nakon toga na hlorofil. Vrste su karotin i ksantofil.

## Izvori

## Vanjske veze

* Carotenoid Terpenoids
* Carotenoids as Flavor and Fragrance Precursors
* Carotenoid gene in aphids 
* International Carotenoid Society
*
Želudačna kiselina

**Želudačna kiselina** je probavna tečnost, koja se formira u želucu. On ims pH od 1.5 do 3.5 i sastoji se od hlorovodonične kiseline (HCl) (oko 0.5%), i velikih količina kalijum hlorida (KCl) i natrijum hlorida (NaCl). Ova kiselina ima ključnu ulogu u varenju proteina. Ona aktivira digestivne enzime i denaturiše preteine iz hrane tako da digestivni enzimi mogu da razlože njihove lance aminokiselina.

Želudačnu kiselinu proizvode ćelije kojima je obložen želudac. One su spregnute sa sistemima za povećanu proizvodnju kiseline po potrebi. Druge ćelije u želucu proizvode bikarbonate, koji su osnova pufera koji osigurava da sredina ne postane suviše kisela. Te ćelije takođe proizvode mukus. On formira viskoznu fizičku barijeru kojom se sprečavaju oštećenja želuca kiselinom. Ćelije na početku tankog creva, u duodenumu, proizvode dodatne velike količine bikarbonata kojim se potpuno neutrališe želudačna kiselina koja se prenosi dalje u digestivni trakt.

Prisustvo želudačne kiseline u želucu i njene funkcije u varenju je prvi karakterisao američki vojni hirurg Vilijam Beaumont oko 1830..

## Povezano
* Želudac
* Varenje

## Reference

## Vanjske veze
* Mehanizam sekrecije kiseline 
* Principi gastroenterologije 
*
Nezasićena mast

**Nezasićena mast** je mast ili masna kiselina koja ima ber jednu dvostruku vez unutar lanca masne kiseline. Masni molekul je mononezasićen ako sadrži jednu dvostruku vezu, i polinezasićen ako sadrži više od dve dvostruke veze. Kad se formiraju dvostruke veze, atomi vodonika se eliminišu. Zasićena mast nema dvostrukih veza. Ona ima maksimalni broj vodonika vezanih za ugljenike, i stoga je "zasićena" atomima vodonika. U ćelijskom metabolizmu, molekuli nezasićene masti sadrže nešto manje energije (i.e., manje kalorija) nego ekvivalentne količine zasićene masti. Što je veći stepen nezasićenosti u masnoj kiselini (i.e., što je veći broj dvostrukih veza), to je ona podložnija lipidnoj peroksidaciji. Antioksidansi mogu da zaštite nezasićene masti od lipidne peroksidacije

## Hemija i ishrana
Dvostruke veze mogu da budu bilo ''cis'' ili ''trans'' izomer, u zavisnosti od geometrije veze. U *cis* konformaciji, atomi vodonika su na istoj strani dvostruke veze, dok su kod *trans* konformacije, na suprotnim stranama. Zasićene masti su popularne među proizvođačima hrane jer su u manjoj meri podložne užegljavanju, i generalno su čvršče na sobnoj temperaturi od *nezasićenih* masti. Nezasićeni lanci imaju nižu tačku topljenja, i stoga povećavaju fluidnost ćelijskih membrana.

## Reference
Digestivni enzim

**Digestivni enzimi** su oni enzimi koji se nalaze u organima za varenje i koji funkcionišu kao biološki katalizatori da pokrenu proces razgrađivanja hrane, tako da važne hranljive materije budu dobro apsorbovane i iskorišćene. Sva hrana sadrži hranljive materije i ima određene nutritivne vrednosti, međutim, dok enzimi ne počnu proces varenja, hranljive materije su „zaključane“ i nisu dostupne da ih telo apsorbuje. Na primer, vlakna i vitamini u žitaricama nisu korisna dok digestivni enzimi ne otpočnu proces i oslobode hranljive materije. Slično tome, meso ili riba ne isporučuju proteine neophodne za rast i razvoj dok proteazni enzimi ne svare proteine.

Delovanje enzima u organizmu je veoma važno za celokupno zdravlje. Pravo i potpuno varenje je neophodno za održavanje dobrog zdravlja jer bez varenja, hranljive materije koje se unesu neće biti adekvatno apsorbovane. Digestivni enzimi takođe igraju glavnu ulogu u želudačno-crevnom zdravlju jer mogu da imaju veliki efekat u rešavanju najčešće prepoznatljivih želudačno-crevnih smetnji, uključujući crevnu iritaciju, loše varenje, lošu apsorbciju, veliku crevnu propustljivost, alergije i osetljivosti na hranu. Kliničko iskustvo sa upotrebom digestivnih enzima je pokazalo da ova stanja mogu biti potpomognuta upotrebom enzima sa širokim spektrom upotrebe.

Digestivni enzimi u organizmu:
* potpomažu digestivnu funkciju
* omogućavaju bolju apsorpciju hranljivih materija iz hrane
* održavaju čistoću creva, sprečavaju nastanak gasova, konstipacije i sl.
* pozitivno utiču na zdravlje organizma uopšte

Ljudsko telo prirodno proizvodi enzime za varenje; ipak, sledeće situacije dovode do nedostatka neophodnih enzima:
* Nedostatak hranljivih sastojaka negativno utiče na enzime;
* Proizvodnja enzima može opasti sa godinama;
* Kuvanje namirnica (na temperaturama višim od 40&nbsp;°C) uništava prirodne enzime koji deluju u koordinaciji sa digestivnim enzimima. Da bi se unosila adekvatna količina digestivnih enzima, neophodno je svakodnevno konzumiranje svežih namirnica, posebno voća i povrća.
* Stres može da potroši enzime;
* Bolesti mogu da spreče proizvodnju enzima;
* Povrede mogu da poremete nivo enzima.

## Reference
Endotelin

**Endotelini** su proteini koji koji sužavaju krvne sudove i povišavaju krvni pritisak. Njihov uticaj je normalno u balansu da drugim mehanizmima. Ukoliko dođe do njihovog prekomernog izražavanja, oni doprinose visokom krvnom pritisku (hipertenzija) i bolesti srca.

Endotelini sadrže 21 aminokiselinu. Njih prvenstveno proizvodi endotel. Oni su vazokonstrikujući peptidi koji imaju ključnu ulogu u vaskularnoj homeostazi. Budući da su međi najjačim poznatim vazokonstriktorima, pokazano je da endotelini mogu da budu uzročnici vaskularnih oboljenja nekoliko organskih sistema, što obuhvata srce, opštu cirkulaciju i mozak.

## Izoforme i distribucija po organima

Poznate su tri izoforme (ET-1, -2, -3) sa različitim regionima izražavanja, i dva ključna tipa receptora, ET<sub>A</sub> i ET<sub>B</sub>.
* ETA receptori su nađeni u glatkim mišićnim tkivima krvnih sudova. Vezivanje endotelina za ETA uvećava vazokonstrikciju (kontrakciju zidova krvnih sudova) i zadržavanja natrijuma, što dovodi do povišenja krvnog pritiska.
* ETB je prvenstveno lociran na endotelnim ćelijama koje pokrivaju unutrašnjost krvnih sudova. Kad se endotelin veže za ETB receptore, dolazi do oslobađanja azot oksida (endotelni faktor relaksacije), natriureze i diureze (proizvodnje i eliminacije urina), i mehanizama koji snižavaju krvni pritisak.
* Oba tipa ET receptora su nađena u nervnom sistemu, gde posreduju neurotransmisiju i vaskularne funkcije.

### Mozak i nervi

Receptori za endotelin su široko izraženi u telu. Oni su prisutni u krvnim sudovima i ćelijama mozga, horoidnom pleksusu i perifernim nervima. Kad je primenjen direktno na mozak pacova u pikomolarnim količinama kao eksperimentalni model moždanog udara, endotelin-1 uzrokuje snažnu metaboličku stimulaciju i epileptičke napade sa znatnim sniženjem dotoka krvi do tih moždanih regiona. Oba efekta su posredovana kalcijumskim kanalima.

## Literatura

## Vanjske veze
*
Autakoid

**Autakoidi** su biološki faktori koji deluju kao lokalni hormoni, imaju kratkotrajno dejstvo, deluju u blizini mesta sinteze, i ne prenose se krvotokom. Autakoidi su primarno karakterisani po njihovom dejstvu na glatke mišiće. U pogledu vaskularnih glatkih mišića, oni mogu da budu vazokonstriktori i vazodilatatori.

Vazodilatorski autakoidi mogu da budu oslobođeni tokom fizičkog vežbanja. Njihov glavi efekat se može videti na koži. Oni omogućavaju gubitak toplote.

Reč autakoidi potiče od  - sam i Acos - olakšanje, i.e. lek. Oni su lokalni hormoni i stoga imaju parakrini efekat. Predstavnici autakoida su: eikosanoidi, angiotenzin, neurotenzin, NO (azot-monoksid), kinini, histamin, serotonin, endotelini, itd.

## Reference
Adrenokortikotropni hormon

**Adrenokortikotropni hormon** (*ACTH*),takođe poznat kao *kortikotropin*, *adrenokortikotrofski hormon*, je peptidni hormon koga proizvodi i izlučuje prednja hipofiza. On je komponenta hipotalamusno-hipofizno-adrenalne osovine i čisto se proizvodi u odgovoru na biološki stres (zajedno sa kortikotropin-oslobađajućim hormonom iz hipotalamusa). Njegovi principalni efekti su povišenje produkcije i oslobađanje kortikosteroida i, kao što proizilazi is njegovog imena, kortizola iz kore nadbubrežne žlijezde.

## Struktura
ACTH se sastoji od 39 aminokiselina, prvih 13 od kojih (brojeći od N-terminusa) može da bude odsečeno čime se formira α-melanocit-stimulišući hormon (α-MSH). (Ta zajednička struktura je odgovorna za eksesivno potamnjena kožu kod Adisonove bolesti.) Nakon kratkog vremenskog perioda, ACTH biva presečen u α-MSH i CLIP, peptid sa nepoznatim dejstvom kod ljudi.

Humani ACTH ima molekulsku težinu od 4,540 Da.

## Funkcija

ACTH deluje putem stimulacije ACTH receptora na ćelijskoj površini, koji su locirani prvenstveno na adrenokortikoidnim ćelijama kore nadbubrežne žlezde. To dovodi do sinteze i otpuštanja gluko- i mineralo-kortikosteroida i androgenih steroida. ACTH receptor je sedam transmembranski G protein-spregnuti receptor. Nakon vezivanja liganda, receptor podleže konformacionim promenama koje stimulišu enzim adenilat ciklazu, što dovodi do povišenja nivoa intracelularnog cAMP i naknadne aktivacije proteinske kinaze A. Ovo ultimativno rezultuje u simulaciji steroidogeneze.

## Literatura
Calum Worthy

**Calum Worthy** (28. januar 1991 -) je kanadski televizijski glumac, najpoznatiji po ulozi Deza u omladinskoj TV-seriji *[[Austin & Ally]]* koja se emituje preko Dizni kanala.

## Filmografija

## Izvori

## Vanjske veze
*
Antitiroidni lek

**Antitiroidni agens** je hormonski antagonist koji deluje na tiroidne hormone.

Najzastupljeniji predstavnici antitiroidnih lekova sa karbimazol (UK), metimazol (SAD), i propiltiouracil/PTU. U manjoj meri je zastupljen kalijum perhlorat.

## Mehaniza dejstva
Mehanizam dejstva nije u potpunosti razjašnjen. Smatra se da antitiroidi inhiraju jodinaciju tirozilnih ostataka tiroglobulina, i da do toga dolazi inhibicijom tiroperoksidazom katalizovanih oksidacionih reakcija, tako što deluju kao supstrati potencijalnog kompleksa peroksidaza-jod. Osim toga propiltiouracil može da redukuje dejodinaciju T4 u T3 u perifernim tkivima.

## Nuspojave
Najopasnija nuspojava je agranulocitoza. To je idiosinkratična reakcija koja nestaje po prestanku upotrebe leka. Do nje dolazi u 0,2 do 0,3% slučajeva pacijenata tretiranih antitiroidnim lekovima. Druge nuspojave su granulocitopenija (koja je zavisna od doze) i aplastična anemija, i za propiltiouracil jako i brzo zatajenje jetre.

## Reference

## Povezano
* H03B kod antitiroidnih preparata

## Vanjske veze
*
Tiroidni hormon

**Tiroidni hormoni**, trijodotironin (*T<sub>3</sub>*) i tiroksin (**T<sub>4</sub>**), su na tirozinu bazirani hormoni koje proizvodi štitasta žlezda. Oni su prvenstveno odgovorni za regulaciju metabolizma. Jod je neophodan za proizvodnju T3 i T4. Nedostatak joda dovodi do njihove umanjene produkcije, uvećanja tiroidnog tkiva i dolazi do pojave bolesti poznate kao gušavost. Glavni oblik tiroidnog hormona u krvi je tiroksin (T4), koji ima duži poluživot od T3. Odnos T4 i T3 oslobođenih u krvi je oko 20 na 1. T4 se konvertuje do aktivnog T3 (tri do četiri puta potentnijeg od T4) u ćelijama putem dejodinacije (5'-jodinaze). Daljom dekarboksilacijom i dejodinacijom se formiraju jodotironamin (**T<sub>1</sub>a**) i tironamin (**T<sub>0</sub>a**).

## Cirkulacija i transport
### Transport u plazmi
Najveći deo tiroidnog hormona koji cirkuliše u krvi je vezan za transportne proteine. Samo veoma mala frakcija cirkulišućeg hormona je slobodna (nevezana) i biološki aktivna, te stoga merenje koncentracije slobodnog tiroidnog hormona ima veliku dijagnostičku vrednost.

### Membranski transport
Tiroidni hormoni ne mogu da prolaze kroz ćelijske membrane putem pasivnog transporta poput drugih lipofilnih supstanci. Jod u *o*-poziciji pojačava kiselost fenolne OH-grupe, proizvodeći negativno naelektrisanje pri fiziološkom *p*H. Međutim, najmanje 10 različitih aktivnih, zavisnih od energije i genetički regulisanih jodotironinskih transportera je identifikovano kod ljudi. Oni osiguravaju viši nivo intracelularnog tiroidnog hormona od nivoa u krvi.

### Intracelularni transport
Malo se zna o intraćelijskoj kinetici tiroidnih hormona. Nedavno je pokazano da kristalin CRYM vezuje 3,5,3′-trijodotironin in vivo.

## Reference

## Povezano
* Hormon
* Štitasta žlezda
* Tireostimulišući hormon

## Vanjske veze

* Find TH response elements in DNA sequences 
* Triiodothyronine bound to proteins 
* Thyroxine bound to proteins
Acetilholinski receptor

**Acetilholinski receptor** (*AChR*) je integralni membranski protein koji odgovara na vezivanje neurotransmitera acetilholina.

## Klasifikacija
Poput drugih transmembranskih receptora, acetilholinski receptori su klasifikovani na osnovu njihove farmakologije, ili na osnovu njihovog relativnog afiniteta i senzitivnosti ka različitim molekulima. Mada svi acetilholinski receptori, po definiciji, odgovaraju na acetilholin, oni isto tako odgovaraju na druge molekule.

* nikotinski acetilholinski receptori (*nAChR*, takođe poznati kao "jonotropni" acetilholinski receptori) specifično odgovaraju na nikotin 
* muskarinski acetilholinski receptori (*mAChR*, takođe poznati kao "metabotropni" acetilholinski receptori) specifično odgovaraju na muskarin.

Nikotinski i muskarinski receptori su dve glavne klase „holinergičkih“ receptora.

## Receptorski tipovi
Molekularno biološka istraživanja su utvrdila da nikotinski i muskarinski receptori pripadaju distinktnim proteinskim superfamilijama.

### nAChR

nAChR receptori su ligand-kontrolisani jonski kanali, koji se poput drugih članova „cys-petlja“ superfamilije ligand-kontolisanih jonskih kanala sastoje od pet proteinskih podjedinica simetrično uređenih poput letvi bureta. Podjedinična kompozicija podjedinica je znatno varira od tkiva do tkivima. Svaka podjedinica sadrži četiri regiona koja prolaze kroz membranu is sastoje se od 20 aminokiselina. Region II je formira poru.

### mAChR

mAChR receptori nisu jonski kanali. Oni pripadaju superfamiliji G-protein-spregnutih receptora koji aktiviraju jonske kanale putem kaskade sekundarnih glasnika.

## Reference

## Vanjske veze

* Acetilholinski receptor
*
Taksonomski rang

**Taksonomski rang** u biološkoj klasifikaciji je nivo (relativna pozicija) u taksonomskoj hijerariji. Primeri taksonomskog ranga su vrsta, rod, familija, i klasa. Svaki rang uključuje u sebi više manje opštih kategorija. Rang *vrste*, i specifikacija *roda* kojim vrsta pripada su *osnovni*, što znači da možda nije neophodno da se navedu drugi rangovi *Međunarodni kodeks zoološke nomenklature* definiše rang kao:

Nivo, za nomenklaturne svrhe, taksona u taksonomskoj hijerarhiji (npr. sve familije koje su za nomenklaturne svrhe u istom rangu, koji se nalazi između superfamilije i potpotfamilije,

## Povezano
* Kladistika
* Međunarodni kodeks zoološke nomenklature

## Reference

## Literatura

* 
* Brummitt, R.K., and C.E. Powell. 1992. *Authors of Plant Names*. Royal Botanic Gardens, Kew. 
* Carroll, Robert L., 1988. *Vertebrate Paleontology and Evolution*. New York: W.H. Freeman & Co. 
* Gaffney, Eugene S., and Peter A. Meylan. 1988. "A phylogeny of turtles". In M.J. Benton (ed.), *The Phylogeny and Classification of the Tetrapods, Volume 1: Amphibians, Reptiles, Birds*, 157–219. Oxford: Clarendon Press.
* International Association for Plant Taxonomy. 2000. *International Code of Botanical Nomenclature (Saint Louis Code)*, Electronic version. Retrieved on 2007-07-21.
* International Association for Plant Taxonomy. 2006. *International Code of Botanical Nomenclature (Vienna Code)*, Electronic version. Retrieved on 2010-08-19.I http://ibot.sav.sk/icbn/main.htm
* Haris Abba Kabara. *Karmos hand book for botanical names*.
* Lambert, David. 1990. *Dinosaur Data Book*. Oxford: Facts On File & British Museum (Natural History). 
* McKenna, Malcolm C., and Susan K. Bell (editors). 1997. *Classification of Mammals Above the Species Level*. New York: Columbia University Press. 
* Milner, Andrew. 1988. "The relationships and origin of living amphibians". In M.J. Benton (ed.), *The Phylogeny and Classification of the Tetrapods, Volume 1: Amphibians, Reptiles, Birds*, 59–102. Oxford: Clarendon Press.
* Novacek, Michael J. 1986. "The skull of leptictid insectivorans and the higher-level classification of eutherian mammals". *Bulletin of the American Museum of Natural History* **183**: 1–112.
* Sereno, Paul C. 1986. "Phylogeny of the bird-hipped dinosaurs (Order Ornithischia)". *National Geographic Research* **2**: 234–56.
* Willis, K.J., and J.C. McElwain. 2002. *The Evolution of Plants*. Oxford University Press. 
*
Mirta

**Mirta** je ime za više vrsta zimzelenih grmolikih biljaka iz porodice Myrtaceae.

Najviše vrsta mirti raste po Južnoj Americi, a pojedinih vrsti ima i po Australiji i Novom Zelandu. Prave mirte imaju centralnu glavnu žilu uvijek s donje strane, paralelnu sa rubom lista.

Mirte su tipična biljka mediteranske makije.
## Karakteristike

Najrasprostranjenija od svih vrsti mirti, je aromatična obična mirta (latinski: *Myrtus communis*) porijeklom iz Mediterana i Bliskog istoka, koja je danas rasprostranjena sve do južne Engleske i toplijih dijelova Sjeverne Amerike. Za antičkih vremena Grci i Rimljani, su je držali kao simbol božice ljubavi Afrodite (Venere), i od njenih su grana i listova pleli vijence i druge ukrase.

Mirte mogu narasti do visine od 5 metra. To su biljke mesnatih, sjajnih pararelnih listova, protkanih brojnim malim, prozračnim žilicama punim uljnatih sokova. Imaju po jedan bijeli cvjet, dužine oko 1,8 cm, na kratkoj peteljci. Plod je prošaran brojnim purpurno-crnim bobičastim sjemenkama. Eterično ulje - mirtol kojeg ima dosta po svim djelovima biljke, nekad je bilo na cijeni kao antiseptik i tonik.

Šarolike žuto-crne i crno-bijele sorte običnih mirti uzgajaju se kao ukrasne biljke. Ostale poznate vrste mirti su voskovnica, evropska voskovnica, lagerstremija, šišmirnolisna kalmija, australska gumena mirta, pahuljasta rodomirta i planinski lovor koji raste po Oregonu i Kaliforniji.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Myrtle'' na portalu Encyclopædia Britannica
Kinin (peptid)

**Kinini** su grupa strukturno srodnih polipeptida iz autakoidne familije.

Kinini su deo kinin-kalikreinskog sistema.

U botanici, biljni hormoni citokinini su ranije bili nazivani kininima, ali je ime promenjeno da bi se izbegla zabuna.

## Reference

## Literatura
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* 
* Sistem formiranja kinina
Aminošećer

**Aminošećer** sadrži aminogrupu umesto hidroksilne grupe. Derivati amina koji sadrže šećere, kao što su N-acetilglukozamin i sijalinska kiselina, smatraju se aminošećerima mada formalno ne sadrže amin.

*[[Aminoglikozid]]i* su klasa antimikrobnih jedinjenja koja inhibiraju sintezu bakterijskih proteina. Ta jedinjenja su konjugati aminošećera i aminociklitola.

Primeri aminošećera:
* ''N''-Acetilglukozamin
* Galaktozamin
* Glukozamin
* Sijalinska kiselina

## Literatura

## Vanjske veze
*
Sijalinska kiselina

**Sijalinska kiselina** je opšti termin za *N*- ili *O*-supstituisane derivate neuraminske kiseline, monosaharida čija osnova sadrži devet ugljenika. Ovaj termin se isto tako koristi kao ime najraprostranjenijeg člana ove grupe, N-acetilneuraminske kiseline (Neu5Ac ili NANA). Sijalinska kiselina je široko zastupljena u žitotinjskim tkivima i u manjoj meri kod drugih vrsta, uglavnom u obliku glikoproteina i gangliozida. Amino grupa obično nosi bilo acetil ili glikolil grupu, mada je i niz drugih modifikacija poznat. Hidroksilni supstituenti mogu znatno da variraju; acetil, laktil, metil, sulfat, i fosfatne grupe su nađene.

:
: 
## Structure
Numerisanje strukture sijalinske kiseline počinje od karboksilatnog ugljenika i nastavlja se oko lanca. Konfiguracija koja stavlja ugljeni hidrat u aksijalnu poziciju je alfa-anomer.

## Biosinteza
U bakterijskim sistemima, sijalinske kiseline se biosintetišu posredstvom enzima aldolaza. Taj enzim koristi derivate manoze kao supstrate, i umeće tri ugljenika iz piruvata u rezultirajuću strukturu sijalinske kiseline. Ti enzimi mogu da se koriste za hemoenzimatsku sintezu derivata sijalinske kiseline.
:

## Povezano
* Sijalidoza
* Sijaloglikoprotein
* Sijaliltransferaza

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
* Sialic acid in evolution
Šećerna kiselina

**Šećerne kiseline** su monosaharidi sa karboksilnom grupom.

Glavne klase šećernih kiselina su:
* Aldonske kiseline, kod kojih je aldehidna funkcionalna grupa aldoze oksidovana
* Aldulozonske kiseline, kod kojih je prva hidroksilna grupa 2-ketoza oksidovana čime se kreira α-ketokiselina.
* Uronske kiseline, u kojima je terminalna hidroksilna grupa aldoze ili ketoze oksidovana
* Aldarne kiseline, kod kojih su oba kraja aldoze oksidovana

## Primeri

Primeri šećernih kiselina:
* Aldonske kiseline
** Glicerinska kiselina (3C)
** Ksilonska kiselina (5C)
** Glukoniska kiselina (6C)
** Askorbinska kiselina (6C, unsaturated lactone)
* Aldulozonske kiselina
** Neuraminska kiselina (5-amino-3,5-dideoski-D-''glicero''-D-''galakto''-non-2-ulozonsla kiselina)
** Ketodeoksioktulozonska kiselina (KDO ili 3-deoksi-D-''mano''-okt-2-ulozonska kiselina)
* Uronske kiseline
** Glukuronska kiselina (6C)
** Galakturonska kiselina (6C)
** Iduronska kiselina (6C)
* Aldarne kiselina
** Tartarna kiselina (4C)
** *meso*-Galaktarna kiselina (Mucinska kiselina) (6C)
** D-Glukarinska kiselina (Saharinska kiselina) (6C)

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
*
Karboksilat

**Karboksilat** je so ili estar karboksilne kiseline.
*Karboksilatne soli* imaju opštu formulu M(RCOO)n, gde je M metal i n je 1,2,... *Karboksilatni esteri* imaju opštu formulu RCOOR'. R i R' su organske grupe; R'≠H.

**Karboksilatni jon** je konjugovana baza karboksilne kiseline, RCOO−. On je jon sa negativnim naelektrisanjem.

## Primeri
* Formatni jon, HCOO−
* Acetatni jon, CH3COO−
* Laktatni jon, CH3CH(OH)COO−
* Oksalatni jon, (COO)22-
* Citratni jon, C3H5O(COO)33-

## Reference
Oksalat

**Oksalat** (IUPAC: *etandioat*), je dianjon sa formulom C2O42&minus;. Zapisuje se i kao (COO)22&minus;. Oksalatom se često skraćeno nazivaju njegove soli, npr. dinatrijum oksalat, (Na+)2C2O42&minus;, i estri oksalne kiseline (kao što je dimetil oksalat, (CH3)2C2O4. Oksalat može da formira koordinaciona jedinjenja.

Mnogi metalni joni formiraju nerastvorne precipitate sa oksalatom. Prominentni primer je kalcijum oksalat, koji je primarni sastojak kamena na bubregu.

## Odnos sa oksalnom kiselinom
Disocijacija protona oksalne kiseline se odvija u stepenastom maniru slično drugim poliprotičnim kiselinama. Gubitkom jednog protona proizvodi se monovalentni hidrogenoksalatni anjon HC2O4&minus;. So ovog anjona se ponekad naziva *kiseli oksalat*, *monobazni oksalat*, ili *hidrogen oksalat*. Konstanta ravnoteže (''K''<sub>a</sub>) gubitka prvog protona je 5.37×10-2 (p*K*a = 1.27). Gubitak drugog protona, kojim se formira oksolatni jon ima konstantu disocijacije od 5.25×10-5 (p*K*a = 4.28). Iz ovih vrednosti sledi da u rastvorima sa neutralnim pH vrednostima nema oksalne kiseline, i da postoje samo tragovi hidrogen oksalata. U literature se često ne pravi razlika između H2C2O4, HC2O4- i C2O42-, i kolektivno se nazivaju oksalnom kiselinom.

## Reference
Julije Deutsch

**Julije Deutsch** (Geppersdorf, Austrijsko Carstvo, 29. 9. 1859 - Zagreb, 9. 6. 1922), zagrebački arhitekt.

## Biografija
Julije Deutsch je rođen u židovskoj obitelji 29. 9. 1859 u mjestu Geppersdorfu kraj Opave (*danas dio [[Češka Republika|Češke Republike]]*) za vrijeme Austrijskog Carstva. Studirao je arhitekturu na Visokoj tehničkoj školi u Beču pod Heinrichom von Ferstelom i Karlom Königom. Nakon diplome 1882 godine, preselio se u Pariz gdje je odrađivao dodatnu praksu. 1888 godine Julije se preselio u Zagreb. S preporukom Hermanna Helmera zaposlio se u u atelijeru arhitekta Kune Waidmanna. 1889 Julije je sa Leom Hönigsbergom otvorio Biro Hönigsberg & Deutsch. Biro Hönigsberg & Deutsch je bio vodeći zagrebački arhitektonski atelijer na prijelazu iz 19. u 20. stoljeće. Biro je realizirao čitav niz značajnih ostvarenja u duhu kasnog historicizma i secesije. U atelijeru su radili mnogi suradnici među kojima i nekoliko vodećih arhitekata s početka 20. stoljeća poput Vjekoslava Bastla, Otta Goldscheidera i Ivana Štefana. Nakon smrti Lea Hönigsberga, 1911 godine, vodstvo biroa je preuzeo Julije. Julije Deutsch je umro u Zagrebu 9. 6. 1922 godine. Pokopan je u obiteljskoj grobnici na židovskom dijelu groblja Mirogoj. Nakon njegove smrti biro je naslijedio njegov sin Pavao Deutsch. 1923 godine Pavao Deutsch se udružio s arhitektom Aleksandrom Freudenreichom u Biro Freudenreich & Deutsch.

## Reference

## Literatura
* 
*
Hemiacetal

**Hemiacetali** i **hemiketali** su jedinjenja koja su izvedena iz aldehida i ketona respektivno. Grčka reč *hèmi* znači *pola*. Ta jedinjenja se formiraju formalnom adicijom alkohola na karbonilnu grupu.

Kad je alkoholna grupa zamenjena drugom alkoksi grupom, formiraju se acetal ili ketal, respektivno.

## Formula i formiranje

Opšta formula hemiacetala R1R2C(OH)OR, gde su R1 ili R2 često vodonik, dok R (vezana za O) nije vodonik.

Dok u IUPAC definiciji hemiacetalni R1 ili R2 mogu da budu vodonik, u hemiketalima ni jedna od R-grupa nije H. Hemiketali se smatraju hemiacetalima kod kojih R-grupe nisu H, tako da su potklasa hemiacetala.

## Reference

## Povezano
* Laktol
* Acetal
* Ketal
Acetal

**Acetal** je molekul sa dva atoma kiseonika vezana jednostrukim vezama za isti atom ugljenika.

U tradicionalnoj upotrebi se razlikuju **ketali** od acetala (dok ketal ima dve R grupe vezane preko ugljenika i formalno je izveden iz ketona, acetal ima jednu ili obe R grupe kao vodonik i formalno je izveden iz aldehida). IUPAC terminologija klasifikuje ketale kao podskup acetala.

Do formiranja acetala dolazi kad hidroksilna grupa hemiacetal postane protonisana i odvoji se kao voda. Nastali karbokatjon zatim brzo napada molekul alkohola. Gubitkom protona vezanog alkohola formira se acetal.
:
:

## Primeri
* Dimetoksimetan, rastvarač
* Dioksolan
* Metaldehid
* Paraldehid
* 1,3,5-Trioksan

## Reference
Alkoksi grupa

U hemiji, **alkoksi** grupa je alkilna grupa (ugljovodonični lanac) jednostruko vezana za kiseonik, stoga: R—O. Opseg alkoksi grupa je veoma velik. Najjednostavnija među njima je metoksi (CH3O—). Etoksi grupa (CH3CH2O—) je prisutna na primer u organskom jedinjenju fenetol, C6H5OCH2CH3, koje je takođe poznato kao etoksi benzen. Srodne alkoksi grupama su **ariloksi** grupe, koje imaju arilnu grupu jednostruko vezanu za kiseonik, kao što je na primer fenoksi grupa (C6H5O—).

Alkoksi ili ariloksi grupa vezana za alkil ili aril (R1—O—R2) je etar. Ako je vezana za H, jedinjenje je alkohol. Alkoksid (RO&ndash;) je jonska ili sona forma grupe. To je derivat alkohola u kome je proton zamenjen metalom, tipično natrijumom.

## Reference
Glikozidna veza

U hemiji, **glikozidna veza** je tip kovalentne veze koja spaja molekul ugljenog hidrata (šećera) drugom grupom, koja može da bude drugi ugljeni hidrat.

Glikozidna veza se formira između hemiacetalne grupe saharida (ili molekula izvedenog iz saharida) i hidroksilne grupe nekog organskog jedinjenja kao što je alkohol. Ako grupa vezana za ugljeno hidratni ostatak nije drugi saharid, jedinjenje se naziva aglikon. Ako je ona drugi saharid, ona se naziva redukujućim krajem strukture. To je relativna nomenklatura u kojoj je redukujući kraj di- ili polisaharida zadnji anomerni ugljenik strukture, a terminalni kraj je na suprotnoj strani.

U literaturi, veza između amino grupe ili druge grupe koja sadrži azot i šećera se često naziva glikozidnom vezom (mada to nije u skladu sa IUPAC-om). Na primer, veza šećerne baze u nukleozidu se naziva glikozidnom vezom. Supstanca koja sadrži glikozidnu vezu je glikozid.

## S-, N-, C-, i O-glikozidne veze

Glikozidne veze gore opisanog tipa su poznate kao **O-glikozidne veze**, jer glikozidni ugljenik vezuje glikozid i aglikon, ili redukujući kraj šećera. Po analogiji, se mogu takođe razmatrati **S-glokozidne veze** (kojima se formiraju **tioglikozidi**), gde je kiseonik glikozidne veze zamenjen atomom sumpora. Na isti način, **N-glikozidne veze**, imaju kiseonik glikozidne veze zamenjen azotom. Supstance koje sadrže N-glikozidne veze su isto tako poznate kao glikozilamini; termin "N-glikozid" se smatra neadekvatnim po IUPAC-i te se ne preporučuje njegova primena. **C-glikozil** veze imaju glikozidni kiseonik zamenjen ugljenikom. Sve te modifikovane glikozidne veze imaju različite sklonosti ka hidrolizi, i u slučaju C-glikozilnih struktura, one su tipično otporne na hidrolizu.

## Reference

## Vanjske veze
* Definition of glycosides, from the IUPAC Compendium of Chemical Terminology, the "Gold Book"
* Varki A *et al.* ''Essentials of Glycobiology.''
Citrat

**Citrati** su soli limunske kiseline.

## Važniji citrati
* Gvožđe(II) citrat - upotrebljava se kao lek protiv malokrvnosti. Dobija se otapanjem gvožđa u limunskoj kiselini.
* Natrijum citrat - upotrebljava se kao zamena za kuhinjsku so. Dobija se otapanjem natrijuma u limunskoj kiselini ili reakcijom sode bikarbone i limunske kiseline.
* Kalijum citrat- Nastaje otapanjem kalijuma u limunskoj kiselini ili neutralizacijom kalijum hidroksida sa limunskom kiselinom.
* Kalcijum citrat nastaje otapanjem kalcijuma u limunskoj kiselini ili neutralizacijom kalcijum hidroksida sa limunskom kiselinom.

## Reference

## Literatura

* 

## Vanjske veze
Laktol

U organskoj hemiji, **laktol** je ciklični ekvivalent hemiacetala ili hemiketala. Jedinjenje se formira intramolekularnom nukleofilnom adicijom hidroksilne grupe na karbonilnu grupu aldehida ili ketona.

Laktol se često nalazi u ravnotežnoj smeši sa odgovarajućim hidroksi aldehidom. Položaj ravnoteže može da bude na jednoj ili drugoj stani, u zavisnosti od veličine prstena i drugih konformacionih efekata.
:

Laktolna funkcionalna grupa je prevalentna u prirodi kao komponenta aldoznih šećera.

## Hemijska reaktivnost
Laktoli mogu da učestvuju u mnoštvu različitih hemijskih reakcija, među kojima su:
* Oksidacija, čime se formiraju laktoni
* Reakcija sa alkoholima, da se formiraju acetali
** Reakcija šećera sa alkoholima ili drugim nukleofilima dovodi do formiranja glikozida
* Redukcija (deoksigenacija), čime se formiraju ciklični etri

## Reference
Glikozilamin

**Glikozilamini** su klasa biohemijskih jedinjenja koja se sastoje od amina vezanog β-N-glikozidnom vezom za ugljeni hidrat, čime se formira ciklični hemiaminalna etarska veza (α-aminoetar).

Primeri takvih jedinjenja su nukleozidi poput adenozina.

## Literatura

* 
*
Aminal

**Aminal** (*aminoacetal*) je funkcionalna grupa ili tip hemijskog jedinjenja koje ima dve amino grupe vezane za isti atom ugljenika: -C(NR2)(NR2)-. R može da bude vodonik ili alkil grupa.

Aminal i hemiaminalne grupe su srodne hemiacetalima i acetalima sa azotom zamenjenim kiseonikom. Aminali se na primer sreću u Fišerovoj sintezi indola.

## Hemiaminalni etri

**Hemiaminalni [[etar|etri]]** se takođe ponekad nazivaju aminalima, mada to nije preporučeno po IUPAC-u. Oni imaju sledeće strukture: R‴-C(NR'2)(OR")-R⁗. Glikozilamini su primeri cikličnih hemiaminalnih etara.

## Literatura

* 
* 

## Povezano
* Hemiaminal
Monoklonalno antitelo

**Monoklonalna antitela** (*mAb* ili *moAb*) su monospecifična antitela koja su međusobno identična, jer su napravljena iz identičnih imunskih ćelija koje su klonovi jedne ćelije roditelja. To je u kontrastu sa poliklonalnim antitelima, koja se formiraju iz nekoliko različitih imunskih ćelija. Monoklonalna antitela imaju monovalentni afinitet, u smislu da se vezuju za isti epitop.

Za skoro svaku supstancu je moguće proizvesti monoklonalna antitela koja se specifično vezuju za nju. Ona se zatim mogu koristiti za detekciju ili prečišćavanje te supstance. Monoklonalna antitela su postala važno oruđe u biohemiji, molekularnoj biologiji i medicimi. Kad se korite kao lekovi, njihova imena se završavaju sa sufiksom *-mab*.

## Otkriće
Ideju „magičnog metka“ je prvi predložio Paul Erlih, koji je početkom 20. veka postulirao da ako bi se moglo napraviti jedinjenje koje se selektivno vezuje za organizam koji uzrokuje bolest, onda bi se toksin za taj organizam mogao isporučiti zajedno sa agensom selektivnosti. On i Ilja Iljič Mečnikov su dobili Nobelovu nagradu za fiziologiju i medicinu 1908. za taj rad, koji je doveo do razvoja efektivnog tretmana za sifilis do 1910.

Tokom 1970-tih, B-ćelijski kancer multipla mijeloma je bio poznat, kao i da sve kancerozne B-ćelije proizvode jedan tip antitela (paraprotein). To je korišćeno za izučavanje strukture antitela, ali još uvek nije bilo moguće da se proizvedu indetična antitela koja su specifična za dati antigen.

Produkcija monoklonalnih antitela koristeći hibridne ćelija čoveka i miša je opisana 1973, i dalje razvijena tokom narednih godina. Ključna ideja je bila da se spoje linije mijeloma ćelija koje su izgubile sposobnost da izlučuju antitela sa zdravim B-ćelijama koje proizvode antitela. Uspešnom izolacijom stopljenih ćelija je formirano veoma korisno oruđe za dalje istraživanje antitela.

Greg Vinter i njegov tim su 1988. razvili tehniku za humanizaciju monoklonalnih antitela, čime su uklonjene neželjene reacije koje su mnoga antitela uzrokovala kod dela pacijenata.

## Reference

## Povezano
* Mimetici antitela
* Imunotoksini
* Poliklonalna antitela

## Vanjske veze
* Monoclonal Antibodies Animation  (Flash Required)
* Monoclonal Antibodies , from John W. Kimball's online biology textbook
* 
* Antibodypedia, open-access virtual repository publishing data and commentary on any antibodies available to the scientific community.