Publije Kornelije Dolabela (konzul 10)

**Publije Kornelije Dolabela** (*Publius Cornelius Dolabella*, druga polovica 1. vijeka pne. - prva polovica 1. vijeka n.e.) bio je rimski velikodostojnik iz vremena ranog Carstva. Bio je unuk istoimenog konzula. Godine 10. je pod Augustom služio kao Rimski konzul|konzul i zajedno s kolegom Gajem Junijem Silanom dao obnoviti slavoluk koji je po njemu dobio ime (današnja Porta Caelimontana). Poslije je služio kao guverner u Iliriku i Africi.

## Namjesnik provincije Dalmacije
Njegova uprava je padala u vrijeme, kada se konačno prelomio stari način života oličen u praistorijskim i protoistorijskim tradicijama i tekovinama. Sedam godina uprave P. Kornelija Dolabele pripada najranijem periodu istorijskog doba na zapadnom dijelu Balkanskog poluostrva (današnja Hrvatska, Bosna i Hercegovina i Crna Gora), kada je mirnim putem stvorena struktura po uzoru na  tekovine razvijenih civilizacija, kao podloga razvitka ne samo u antičkom dobu nego i u kasnijim istorijskim epohama. 

Dolabella je namjesnik Gornjeg Ilirika (kasnije Dalmacije) postao kada je završen Veliki ilirski ustanak od 6. do 9. god., koji je donio razaranja i pustošenja te ljudske i materijalne gubitke. Na svoje namjesničko mjesto stupio je  prije smrti Cezar Augusta 19. VIII 14. god. Pošto je Oktavijan brzo umro, Dolabela je bio Tiberijev carski legat. Svoju namjesničku dužnost u Dalmaciji Dolabela je završio 20. god. Nakon toga je bio prokonzul senatske provincije Afrike 23. i 24. god, gdje je uspješno priveo kraju rat sa numidskim i mauritanskim plemenima. 
### Gradnja cesta
Prva i osnovna dužnost koju je Dolabella sebi postavio u zadatak jeste izgradnja cestovne mreže kojom bi se povezalo primorje sa kontinentalnom unutrašnjošću. Zahvaljujući epigrafskim spomenicima (1. i 2. solinski natpis), u kombinaciji sa literarnim vrelima, može se dati okvirna istorijska slika druge decenije I st. značenju Dolabelline djelatnosti kojom su udareni temelji višestoljetne antičke i rimske Dalmacije, odnosno većeg dijela Zapadnog Balkana.

Oba solinska natpisa svjedoče o izgradnji pet rimskih cesta u vrijeme Dolabeline uprave, koje su izlazile iz provincijske prijestolnice Salone:
# Prema granici ilirske provincije, dužine 167 rimskih milja (245-250 km).
# Via Gabiniana prema Andetriumu, nepoznate dužine. 
# Prema dezitijatskom kastelu [He...], dužine 156 rimskih milja (229-234 km)
# Prema rijeci Bathinus, koja dijeli Breuke i možda Oserijate (ili neki drugi ilirski narod), dužine 158 rimskih milja (232-237 km). 
# Prema dicionskoj planini Ulcira kod današnjeg Bosanskog Grahova, dužine 77, 5 rimskih milja (113-116 km).

#### Razgraničenja teritorija

Gradnju cesta pratila je i izrada katastarskih karata koje su služile za određivanje granica između pojedinih gradskih i seoskih oblasti (međašni natpisi i forma Dolabelliana).

Time je rimska vlast, određujući tačne međe pojedinih zajednica koje imaju prava raspolaganja određenim teritorijem, utvrđivala područja pravne odgovornosti upravnih i samoupravnih tijela i dužnosnika, te postavila okvire obuhvatnog katastra. Ovo drugo imalo je posebno značenje: time se  poticalo domorodačko stanovništvo da prihvati rimski sistem vlasništva nad zemljom, što je presudan korak u procesu napuštanja domaćih tradicija i običaja - proces (romanizacije).

## Literatura
* Bengt E. Thomasson, *Fasti Africani. Senatorische und ritterliche Ämter in den römischen Provinzen Nordafrikas von Augustus bis Diokletian*. Paul Aströms Förlag, Stockholm 1996, , S. 30, P 23.
* Prosopographia Imperii Romani, PIR ², C 1348
* Steven H. Rutledge, Imperial inquisitions. Prosecutors and informants from Tiberius to Domitian, Routledge London, 2001, , S. 216–218
## Izvori