open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
CRAL-TRIO domen

**CRAL-TRIO domen** je proteinski strukturni domen koji vezuje male lipofilne molekule. Taj domen je dobio ime po ćelijskom proteinu koji vezuje retinaldehid (CRALBP) i TRIO faktoru razmene guanina.

CRALB protein nosi 11-cis-retinol ili 11-cis-retinaldehid. On posreduje interakciju retinoida sa enzimima vizuelnog ciklusa. TRIO učestvuje u koordinaciji aktinskog remodelovanja, koje je neophodno za ćelijsku migraciju i rast.

Drugi članovi familije su alfa-tokoferolni transfer protein i fosfatidilinozitol-transfer protein (Sec14). Oni transportuju supstrate (alfa-tokoferol i fosfatidilinozitol ili fosfatidilholin, respektivno) između raznih intraćelijskih membrana. Familija takođe obuhvata guanin nukleotidni faktor razmene koji može da funkcioniše kao efektor RAC1 malog G-proteina.

N-terminalni domen kvaščanog ECM25 proteina sadrži CRAL-TRIO domen.

## Struktura
Sec14 protein je bio prvi CRAL-TRIO domen čija struktura je određena. Struktura sadrži nekoliko alfa heliksa kao i beta ravan koja se sastoji od 6 lanaca. Lanci 2, 3, 4 i 5 formiraju paralelnu beta ravan, dok su lanci 1 i 6 antiparalelni. Struktura takoše ima hidrofobno mesto vezivanja lipida.

## Ljudski proteini koji sadrže ovaj domen
C20orf121; MOSPD2; PTPN9; RLBP1; RLBP1L1; RLBP1L2; SEC14L1; SEC14L2; SEC14L3; SEC14L4; TTPA;

## Reference

## Vanjske veze
*  - Calculated spatial positions of CRAL-TRIO domains in membrane
TRIO (gen)

**Protein trofunkcionog domena** () je protein koji je kod ljudi kodiran *TRIO* genom.

## Interakcije
TRIO (gen) formira interakcije sa filaminom i RHOA.

## Reference

## Literatura
310 heliks

**3<sub>10</sub> heliks** je tip sekundarne strukture prisutne (retko) u proteinima.

## Struktura

Aminokiseline u 310-heliksu su raspoređene u obliku desnoruke heliksne strukture. Svaka aminokiselina odgovara zaokretu heliksa od 120° (i.e., tri ostatka po zaokretu), translaciji od 2.0 Å (= 0.2&nbsp;nm) duž heliksne ose, i ima 10 atoma u prstenu formiranom uspostavljanjem vodonične veze. N-H grupa aminokiseline formira vodoničnu vezu sa C&nbsp;=&nbsp;O grupom aminokiseline koja je *tri* ostatka ispred nje. Ovo ponavljajuće *i*&nbsp;+&nbsp;3&nbsp;→&nbsp;*i* vodonično vezivanje **definiše** 310-heliks. Slične strukture su α-heliks (*i*&nbsp;+&nbsp;4&nbsp;→&nbsp;*i* vodonično vezivanje) i π-heliks *i*&nbsp;+&nbsp;5&nbsp;→&nbsp;*i* vodonično vezivanje).

Ostaci u 310-heliksima tipično poprimaju (φ, ψ) diedralne uglove od oko (−49°,&nbsp;−26°). Diedralni uglovi su takvi da je zbir ψ diedralnog ugla jednog ostatka i φ diedralnog ugla susednog ostatka oko −75°. U poređenju s tim, zbir diedralnih uglova kod α-heliksa je oko −105°, dok je kod π-heliks oko −125°.

Opšta formula za rotacioni ugao Ω po ostatku polipeptidnog heliksa sa *trans* izomerima je

:
3 \cos \Omega = 1 - 4 \cos^{2} \left(\frac{\varphi + \psi}{2} \right).


## Literatura

* Pauling L, Corey RB and Branson HR. (1951) "The Structure of Proteins: Two Hydrogen-Bonded Helical Configurations of the Polypeptide Chain", *Proc. Nat. Acad. Sci. Wash.*, **37**, 205. 

## Povezano
* Alfa heliks
* Pi heliks
* Sekundarna struktura
Pedas

**Pedas** () bilo je ime nekoliko mesta i ličnosti u grčkoj mitologiji, koje se pojavljuju u vezi s trojanskim ratom u Homerovoj ''Ilijadi.

## Ličnosti

* Trojanski ratnik, sin najade Abarbareje i smrtnika Bukoliona, brat blizanac Ezepov. Obojicu je u trojanskom ratu usmrtio Eurijal, sin Mecistejev.
* Jedan od Ahilejevih konja, koga je u bici greškom usmrtio Sarpedon dok se borio protiv Patrokla.

## Mesta

* Grad Pedas u Troadi ili u njenoj okolini, u kome su živeli Lelezi. U trojanskom ratu ovim je Pedasom vladao kralj Altes, a razorio ga je Ahilej.
* Pedas u Meseniji, koji se nalazio na moru i bio bogat vinogradima. Bio je među gradovima koji su obećani Ahileju ako se ovaj vrati u borbu na strani Ahejaca.
* Pedas u Kariji.
Beta ukosnica

**Beta ukosnica** (*beta-traka*, *beta-beta jedinica*) je jednostavni proteinski strukturni motiv koji se sastoji od dva beta lanca i koji nalikuje na ukosnicu. Ovaj motiv se sastoji od dva lanca koja su susedna u primarnoj strukturi, orijentisana u antiparalelnim smerovima (N-terminus jednog lanca je susedan sa C-terminusom drugog) i povezana kratkom petljom sa dve do pet aminokiselina. Beta ukosnica se javlja u izolaciji ili kao deo serije vodonično vezanih lanaca koje kolektivno formiraju beta ravan.

NMR istraživaja su pokazala da se beta ukosnice mogu formirati iz izolovanih kratkh peptida u vodenim rastvorima, iz čega proizilazi da ukosnice mogu da budu mesta nukleacije tokom savijanja proteina.

## Reference
Altes

**Altes** (), u grčkoj mitologiji, bio je kralj Lelega, koji je vladao u Pedasu, legendarnom gradu koji se nalazio u Troadi ili u njenoj okolini. 

Prema Homerovoj *[[Ilijada|Ilijadi]]*, Altes je bio otac Laotoje, jedne od mnogih žena (ili ljubavnica) trojanskog kralja Prijama. U nekim drugim antičkim izvorima Altes se navodi o kao otac Argonauta Ankeja iz Samosa, možda zato što je ovaj Ankej takođe bio poreklom Leleg. Antički mitografi ne kažu ništa o Altesovim roditeljima ili precima.

## Reference
Pi heliks

**Pi heliks** (*π-heliks*) je tip sekundarne strukture proteina. π-heliksi su prisutni u oko 15% poznatih struktura. Smatra se da su evoluciona adaptacija formirana umetanjem jedne aminokiseline u α-heliks. Pošto su takva umetanja veoma destabilišuća, do formiranja π-heliksa obično ne dolazi, osim ako to pruža funkcionalnu prednost proteinu. π-heliksi su stoga tipično prisutni u blizini funkcionalnih mesta proteina.

## Reference

## Povezano
* Alfa heliks
* 3<sub>10</sub> heliks
* Sekundarna struktura
Ramačandranov dijagram

**Ramačandranov dijagram** (*Ramačandranov grafikon*, *[φ,ψ] grafikon*), koji su originalno (1963.) razvili G. N. Ramačandran, C. Ramakrišnan, and V. Sasisekharan, je način vizuelizacije diedralnih uglova ψ naspram φ aminokiselinskih ostataka proteinske strukture. Slika levo ilustruje definiciju φ i ψ diedralnih uglova osnove lanca (φ i φ' po Ramačandranu). Ugao ω peptidne veze je normano 180°, pošto parcijalni karakter dvostruke veze drži peptid u ravni. Slika gore desno prikazuje dozvoljene φ,ψ konformacione regione osnove lanca po Ramačandranu et al. iz 1963. i 1968, koristeći proračune trvdih sfera: pun radijus je prikazan punim linijama, redukovani radijus isprekidanim, i relaksirani tau (N-Calfa-C) ugao tačkastim linijama. Pošto su vrednosti diedralnih uglova cirkularne i 0° je isto što i 360°, ivice Ramačandranovog dijagrama se „obmotavaju“, leva strana sa desnom, i dno sa vrhom. Na primer, mala traka dozvoljenih vrednosti duž donjeg levog ugla grafikona je nastavak velikog regiona gore levo.

## Reference

## Literatura
* , available on-line at Anatax
* 

## Vanjske veze

* DynoPlot in PyMOL wiki
* Link to Ramachandran Plot Map of alpha-helix and beta-sheet locations 
* Link to Ramachandran plot calculated from protein structures determined by X-ray crystallography compared to the original Ramachan.
* ''Proteopedia'' Ramachandran Plot
Heliks-zavoj-heliks

U proteinima, **heliks-zavoj-heliks** (*HTH*) je glavni strukturni motiv sa sposobnošću vezivanja za DNK. On se sastoji od dva α heliksa spojena kratkim lancom aminokiselina. Prisutan je u mnogim proteinima koji regulišu ekspresiju gena. On se razlikuje od domena heliks-petlja-heliks.

## Otkriće
Otkriće heliks-zavoj-heliks motiva je bilo bazirano na sličnostima između nekoliko gena koji koriraju transkripcione regulatorne proteine iz bakteriofaga lambda i *[[Escherichia coli]]*: Cro, CAP, i λ represor, za koje je najđeno da imaju zajedničku 20-25 aminokiselina dugu sekvencu koja omogućava DNK prepoznavanje.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Povezano
* Domen vezivanja DNK
* Sekundarna struktura proteina
* Cinkov prst

## Vanjske veze
* Heliks-zavoj-heliks
* PDB 1LMB 
* Cro/C1-type HTH domen
HTH

Termin **HTH** ima više značenja.

* Heliks-zavoj-heliks (), glavni strukturni motiv sa sposobnošću vezivanja za DNK
* Highway to Hell (album)
EF ruka

**EF ruka** je heliks-zavoj-heliks strukturni domen prisutan u velikom broju familija proteina koji vezuju kalcijum. Motiv EF ruke sadrži heliks-zavoj-heliks topologiju, slično raširenom palcu i kažiprstu ljudske ruke, u kome su Ca2+ joni koordinirani sa ligandima unutar petlje. On se sastoji od dva alfa heliksa pozicionirana otprilike normalno jedan na drugi i povezana kratkom petljom (često 12 aminokiselina dugom) koja obično vezuje jone kalcijuma. Ime ovog motifa potiče iz tradicionalne nomenklature koja se koristi za opisivanje proteina parvalbumina, koji sadrži tri takva motiva, i koji verovatno učestvuje u relaksaciji mišića putem svog vezivanja kalcijuma. Motivi EF ruke se takođe javljaju u svakom strukturnom domenu signalnog proteina kalmodulina i u mišićnom proteinu troponin-C.

### Primeri
Ljudski proteini koji sadrže ovaj domena su:

* ACTN1; ACTN2; ACTN3; ACTN4; APBA2BP; AYTL1; AYTL2
* C14orf143; CABP1; CABP2; CABP3; CABP4; CABP5; CABP7; CALB1; CALB2; CALM2; CALM3; CALML3; CALML4; CALML5; CALML6; CALN1; CALU; CAPN1; CAPN11; CAPN2; CAPN3; CAPN9; CAPNS1; CAPNS2; CAPS; CAPS2; CAPSL; CBARA1; CETN1; CETN2; CETN3; CHP; CHP2; CIB1; CIB2; CIB3; CIB4; CRNN
* DGKA; DGKB; DGKG; DST; DUOX1; DUOX2 
* EFCAB1; EFCAB2; EFCAB4A; EFCAB4B; EFCAB6; EFCBP1; EFCBP2; EFHA1; EFHA2; EFHB; EFHC1; EFHD1; EFHD2; EPS15; EPS15L1
* FKBP10; FKBP14; FKBP7; FKBP9; FKBP9L; FREQ; FSTL1; FSTL5
* GCA; GPD2; GUCA1A; GUCA1B; GUCA1C
* hipokalcin; HPCAL1; HPCAL4; HZGJ
* IFPS; ITSN1; ITSN2; KCNIP1; KCNIP2; KCNIP3; KCNIP4; KIAA1799
* LCP1
* MACF1; MRLC2; MRLC3; MST133; MYL1; MYL2; MYL5; MYL6B; MYL7; MYL9; MYLC2PL; MYLPF
* NCALD; NIN; NKD1; NKD2; NLP; NOX5; NUCB1; NUCB2
* OCM
* PDCD6; PEF1; PKD2; PLCD1; PLCD4; PLCH1; PLCH2; PLS1; PLS3; PP1187; PPEF1; PPEF2; PPP3R1; PPP3R2; PRKCSH; PVALB
* RAB11FIP3; RASEF; RASGRP; RASGRP1; RASGRP2; RASGRP3; RCN1; RCN2; RCN3; RCV1; RCVRN; REPS1; RHBDL3; RHOT1; RHOT2; RPTN; RYR2; RYR3
* S100A1; S100A11; S100A12; S100A6; S100A8; S100A9; S100B; S100G; S100Z; SCAMC-2; SCGN; SCN5A; SDF4; SLC25A12; SLC25A13; SLC25A23; SLC25A24; SLC25A25; SPATA21; SPTA1; SPTAN1; SRI
* TBC1D9; TBC1D9B; TCHH; TESC; TNNC1; TNNC2
* USP32
* VSNL1
* ZZEF1

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* 
* 
* 
*
Sve alfa proteini

**Sve-α proteini** su klasa strukturnih domena kod kojih se sekundarna struktura sastoji isključivo od α-heliksa, sa mogućim izuzetkom od nekoliko izolovanih β-ravni na periferiji.

Uobičajeni primeri su bromodomen, globinski motiv i homeodomenski motiv.

## Povezano
* SCOP baza podataka
* CATH baza podataka
* FSSP baza podataka

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
* Sve alfa proteini u SCOP-u
Bromodomen

**Bromodomen** je proteinski domen koji prepoznaje acetilisane lizinske ostatke kao što su oni na N-terminalnim krajevima histona. Ovo prepoznavanje je često prerekvizit za protein-histon asocijaciju i hromatinsko remodelovanje. Ovaj domen poprima sve-α proteinski nabor, svežanj četiri alfa heliksa.

## Otkriće
Bromodomen je identifikovao kao novi strukturni motiv Džon Tamkun sa saradnicima u tokin studiranja *brm* gena. Oni su ukazali na sličnost sekvence sa genima koji učestvuju u transkripcionoj aktivaciji.

## Povezano
* Hromodomen

## Literatura
Alfa ravan

**Alfa ravan** (*alfa naborana ravan* ili *polarna naborana ravan*) je hipotetička sekundarna struktura proteina, koji su predložili Lajnus Poling i Robert Kori 1951. Patern vodoničnog vezivanja u alfa ravni je sličan sa paternom beta ravni, ali je orijentacija karbonilnih i amino grupa u peptidnim jedinicama osobena; sve karbonilne grupe se orijentisane u istom smeru, i sve amino grupe u suprotnom smeru ravni. Stoga alfa ravan poseduje inherentno razdvajanje elektrostatičkog naelektrisanja, pri čemu jedna ivica ravni izlaže negativno naelektrisane karbonilne grupe, a suprotna ivica pozitivno naelektrisane amino grupe. Za razliku od alfa heliksa i beta ravni, za konfiguraciju alfa ravni nije neophodno da svi aminokiselinski ostaci leže unutar istog regiona diedralnih uglova; umesto toga, alfa ravan sadrži ostatke sa naizmeničnim diedralnim uglovima tradicionalnih desnorukih (αR) i levorukih (αL) heliksinih regiona Ramačandranovog prostora.

Mada se alfa ravan veoma retko sreće u prirodnim proteinskim strukturama, postoje spekulacije po kojima ona učestvuje u amiloidnoj bolesti. Primenom molekulsko dinamičkih simulacija je utvrđeno da je alfa ravan jedna od stabilnih formi amiloidogenih proteina. Ona je takođe nađena među kristalografskim strukturama dezajniranih peptida.

## Reference
Beta izbočina

**Beta izbočina** je lokalizovani poremećaj regularnog vodoničnog vezivanja beta ravni, obično uzrokovan umetanja ostatka sa heliksnim diedralnim uglom u jedan ili oba H-vezana β-lanca.

## Tipovi
β-izbočine mogu da budu grupisane na osnovu njihove poremećaja (broja ostataka umetnutih u svaki lanac), po tome da li su poremećeni β-lanci paralelni ili antiparalelni, i po njihovim diedralnim uglovima (koji kontrolišu položaj bočnih lanaca).

## Literatura

* 
* 
*
Hromodomen

**Hromodomen** (*<u>hr</u>omatin <u>o</u>rganizacioni <u>mo</u>difikar*) je proteinski strukturni domen od oko 40-50 aminokiselinskih ostataka koji se često sreće kod proteina koji učestvuju u remodelovanju i manipulaciji hromatina. Domen je visoko konzerviran kod biljki i životinja, i zastupljen je u velikom broju različitih proteina mnogih genoma. Neki geni koji sadrže hromodomen imaju višestruke alternativno splajsne izoforme, neke od kojih potpuno izostavljaju hromodomen. Kod sisara, proteini koji sadrže hromodomen su odgovorni za aspekte regulacije gena vezane za hromatin remodelovanje i formiranje heterohromatinskih regiona. Proteini koji sadrže hromodomen takođe vezuju metilisane histone i javljaju se u kompleksu RNK-indukovanog transkripcionog ućutkivanja.

## Povezano
* Bromodomen

## Literatura

## Vanjske veze
* Remodelovanje hromatina
Polzela (općina)

**Općina Polzela** (slovenski: *Občina Polzela*) je jedna od **212** slovenskih općina od 5.995 stanovnika., administrativni centar općine je grad Polzela.
## Geografija
Općina Polzela prostire se u sredini Slovenije, pored Celja u slivu rijeke Savinje na površini od 34 km², na kojoj leži 8 naselja.
na južnom rubu 
## Naselja Općine Polzela
Andraž nad Polzelo, Breg pri Polzeli, Dobrič, Ločica ob Savinji, Orova vas, Podvin pri Polzeli, **[[Polzela]]**, Založe

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Polzela
Polzela

**Polzela** (njemački: *Heilenstein*) je grad u Sloveniji od 2.367 stanovnika, on je i administrativni centar Občina Polzela.
## Geografija
Polzela leži 17 km istočno od Celja, duž potoka Podvinska struga u dolini rijeke Savinje.
## Historija i znamenitosti
Srednjovijekovna historija Polzele vezana je uz njene burgove, strateški značajniji Komenda izgrađen je na brdu usred mjesta, on se prvi put spominje 1170. pod imenom Hallenstein. Od druge polovice 13. vijeka postao je posjed savinjskog župnika Hartwiga, a od 1323. Malteškog viteškeg reda, u čijem je posjedu bio sve do 1780. kasnije su se sve ubrzanije redali brojni vlasnici, ali je isto tako i burg sve brže propadao.

Drugi burg Schönegg, ležao je na brdu na sjevernom rubu naselja, on se prvi put spominje 1288. kao posjed Celjskih grofova. Njega su Celjani porušili 1439. nakon kratkotrajnog sukoba sa Habsburgovcima. Nakon tog je u drugoj polovici 15. vijeka podignut današnji dvorac Schönegg / Šenek. On je često mjenjao vlasnike i oblik, najveće preinake imao je sredinom 18. vijeka, kad je barokiziran i sredinom 19. vijeka, kad su mu tadašnji vlasnici Pongratzi, dali definitivni oblik dogradnjom dvaju bočnih krila i uređenjem parka oko njega.

Polzela ima i vrlo staru crkvu sv. Marjete koja je podignuta 1255. kao romanička građevina sa gotičkim zvonikom. Ona je radikalno dograđena i pregrađena u 18. vijeku, zajedno sa zvonikom koji je povišen.

Ipak samo mjesto bilo je zapravo selo sve do kraja 19. vijeka i dolaska željeznice - 1891. Već iduće - 1892. izgrađena je prva tvornica mjernih uređaja, a nakon tog 1916. i kožara. Tvornica čarapa po kojoj je Polzela i danas poznata osnovana je 1927., a nakon Drugog svjetskog rata i tvornica namještaja Garant - 1948. Tako da je Polzela sve donedavno slovila kao mali industriijski centar
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Polzela
Steropa

**Steropa** (, od στεροπή = "munja") bilo je ime nekoliko žena u grčkoj mitologiji:

* Steropa (ili Asteropa), jedna od Plejada i supruga Enomajevaa (ili, pak, majka Enomaja, koga je rodila Aresu).
* Steropa, kći Pleurona i Ksantipe.
* Steropa, kći Portaona i Eurite ili Laotoje, za koju se ponegde tvrdi i da je bila majka Sirena, koje je rodila Aheloju.
* Steropa, kći Kefeja, mitskog kralja Tegeje, koja je od Herakla dobila uvojak Meduzine kose da štiti njen rodni grad, zbog čega je njen otac s Heraklom sklopio prijateljstvo.
* Steropa, kći Akasta i Astidamija ili Hipolite.
* Steropa, kći Helija i supruga Euripilova.
* Steropa, jedna od Menada
* Steropa, jedan od Helijevih konja.

## Reference

## Vanjske veze
* Sterope, ''Greek Myth Index''
Prebold (općina)

**Općina Prebold** (slovenski: *Občina Prebold*) je jedna od **212** slovenskih općina od 5.052 stanovnika., administrativni centar općine je gradić Prebold.
## Geografija
Općina Prebold prostire se u sredini Slovenije, zapadno od Celja po dolini rijeke Savinje i njene pritoke Bolske, na površini od 40.6 km², na kojoj leži 8 naselja. 
## Naselja Općine Prebold
Dolenja vas, Kaplja vas, Latkova vas, Marija Reka, Matke, **[[Prebold]]**, Sveti Lovrenc, Šešče pri Preboldu

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Prebold
Prebold

**Prebold** (njemački: *Pragwald*) je gradić u Sloveniji od 1.781 stanovnika, on je i administrativni centar Občine Prebold.
## Geografija
Prebold leži udaljen oko 15 km istočno od Celja, u dolini riječice Bolske, pritoke Savinje.
## Historija i znamenitosti
Prebold je kao naselje izrastao tokom srednjeg vijeka ispod burga po kojem je dobio i ime, on se isprva zvao *Prewaldt*, a nakon tog *Pragwald*. To naselje se prvi put spominje 1392. kao sjedište župe.

Za razvoj Prebolda bila je značajna - 1842. kada je izgrađena tekstilna tvornica i predionica, koju je osnovao trščanski trgovac Gustav Adolf Uhlich. Ona je bila glavni poslodavac u gradu tokom 19. vijeka i nakon Drugog svjetskog rata, praktički sve do kraja milenija.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Prebold
Racemizacija

U hemiji, **racemizacija** se odnosi na konvertovanje jedne enantiomerno čiste materije (u kojoj je samo jedan enantiomer prisutan) u smešu gde postoji više od jednog enantiomera. Ako racemizacija proizvede smešu u kojoj su enantiomeri prisutni u jednakim količinama, nastali materijal je racemiski, ili racemat.

## Stereohemija
Hiralni molekuli imaju dve forme (u svakoj tački asimetrije) koje se razlikuju u njihovim optičkim karakteristikama. *Levorotatorna forma* (*(−)-forma*) rotora ravan polarizacije zraka svetlosti na levo, dok *dekstrorotatorna* forma (*(+)-forma*) rotira ravan polarizacije svetlosti na desno. Ove dve forme, koje se ne mogu superimpozirati rotacijom u trodimenzionom prostoru, su *[[enantiomer]]i*.
  
## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 

## Povezano
* Racemska modifikacija
Stratonika (mitologija)

**Stratonika** (, od στρατός = "vojska" i νίκη = "pobeda") ime je četiri žene u grčkoj mitologiji:

* **Stratonika**, jedna od pedeset kćeri Tespija i Megamede. Ova Stratonika je Heraklu rodila sina, Atroma.

* **Stratonika**, kći Pleurona i Ksantipe.

* **Stratonika**, majka Eurita, kojega je rodila Melaneju.

* **Stratonika**, majka Pemandra, osnivača Tanagre, kojega je rodila Heresilaju. Ovu Stratoniku oteo je Ahilej.

## Reference
Ankej

**Ankej** () je bilo ime dvojice heroja u grčkoj mitologiji. Obojicu je usmrtio ubod veprovih kljova. Antički izvori često ih mešaju.

## Ankej iz Arkadije
Ankej, sin arkadskog kralja Likurga, bio je jedan od Argonauta, a učestvovao je i u lovu na kalidonskog vepra, u kome je i izgubio život. U pohod je krenuo obučen u medveđu kožu i naoružan sekirom s dve oštrice (*[[labrys]]* / λάβρυς). Bio je jedan od onoh koji se rugao Atalanti, jedinoj ženi koja je učestvovala u kalidonskom lovu. Hvalio se svojom snagom i ubojitom sekirom, ali ga je vepar zubima ranio u slabine i umro je u velikim mukama. Supruga mu se zvala Jotida, a majka mu je bila Kleofila ili Eurinoma, prema jednom izvoru, odnosno Antinoja, prema drugom. Ankejev sin Agapenor predvodio je arkadsku vojsku u trojanskom ratu.

## Ankej sa Samosa
Ankej je vladao Lelezima na ostrvu Samosu i takođe je bio među Argonautima, pri čemu je bio posebno vičan kormilarenju, pa je nakon smrti krmanoša Tifija zauzeo njegovo mesto. Ovaj Ankej bio je sin Posejdona i Astipaleje te brat Euripilov. Prema drugoj verziji, njegov je otac bio leleški kralj Altes, što se dobro slaže s Ankejevom vladavinom nad Lelezima na Samosu. Prema Pausaniji, Asije sa Samosa (7. ili 6. vek pne.) pevao je u jednom (danas izgubljenom) epu o tome kako je Ankej uzeo za ženu Samiju, kćer rečnog boga Meandra, koja mu je rodila Perilaja, Enuda, Sama, Alitersa i kćer Partenopu, majku Likomedovu.

Najpoznatija priča koja se vezuje za ovog Ankeja jeste ova. Kad je Ankej jednom sadio vinovu lozu, jedan prorok mu je proreklo da nikad neće okusiti vino koje će od te loze poteći. Ankej se onda pridružio pohodu Argonauta i sretno se vratio kući, a tad je vinova loza već bila zrela i vino već pripremljeno. Ankej je pozvao onog proroka, prineo čašu vina svojim ustima i upravo hteo da ga proba. Narugao se proroku, koji mu je tad rekao: "Dug je put od čaše do usta" (πολλὰ μεταξύ κύλικός τε καὶ χειλέων ἄκρων). Pre no što je Ankej otpio gutljaj vina, digla se uzbuna da neki divlji vepar hara vinogradom; čuvši to, Ankej je ispustio čašu i pošao u polje da vidi o čemu se radi: vrlo brzo vepar ga je usmrtio svojim rogovima.

## ''Ilijada''
U Homerovoj *[[Ilijada|Ilijadi]]* Nestor spominje da je u mladosti pobedio u rvanju nekog Ankeja iz Pleurona.

## Reference

## Vanjske veze
* ''Theioi Project - Poseidon and Astypalaia''
Karbamilacija

**Karbamilacija** se javlja kad izocijanska kiselina (HCNO) reaguje sa amino terminusom proteinskih ostataka poput lizina. To je jedna od čestih veštačkih proteinskih modifikacija, koja se može prepoznati izoelektričnim fokusiranjem. Faktor rizika da dođe do ove reakcije je ureja koja postoji u rastvoru i koja je u ravnoteži sa amonijum cijanatom. Izocijanska kiselina je cijanatna forma koja reaguje sa amino grupama proteina. Da bi došlo do karbamilacije aminokiselinske grupe proteinskih bočnih lanaca lizina, arginina moraju da budu deprotonisane, do čega obično dolazi pri alkalnom pH. Karbamilacija proteina se odvija na sobnoj temperaturi u rastvoru ureje, kad izocijanska kiselina može slobodno da reaguje sa proteinom.
:H-N=C=0 (izocijanska kiselina) + H2N~ (amino terminus proteina) → H2N-C-HN~ (karbamilisani protein)
   
Karbamilacija izocijanskom kiselinom je nepoželjna za naknadne korake proteinske karakterizacije, jer dolazi do blokiranja amino terminusa proteina, čime se onemogućava sekvenciranje. Vezivanje izocijanska kiseline za bočne lance lizina i arginina čini protein nepodesnim za mnoge tipove enzimskog varenja. Karbamilacija isto tako otežava interpretaciju maseno spektroskopskih rezultata i proizvodi neočekivana retenciona vremena tokom hromatografskog razdvajanja. Karbamilacija proteina in vivo je zapažena u više stanja bolesti.

## Reference
Deamidacija

**Deamidacija** je hemijska reakcija u kojoj se amidna funkcionalna grupa odstranjuje iz organskog jedinjenja. U biohemiji je ova reakcija važna u degradaciji proteina, jer oštećuje bočne lance koji sadrže amide, asparagin i glutamin.

U biohemijskoj reakciji deamidacije, bočni lanac asparagina napada susednu peptidnu grupu formirajući simetrični sukcinimidni intermedijer. Simetrija intermedijera rezultuje u dva produkta hidrolize, bilo aspartat ili izoaspartat, koji je beta aminokiselina. Ovaj proces se smatra deamidacijom jer se amid asparaginskog bočnog lanca zamenjuje karboksilatnom grupom. Slična reakcija se može javiti sa aspartatnim bočnim lancom, proizvodeći parcijalnu konverziju do izoaspartata.

## Literatura

* Clarke S. (1987) "Propensity for spontaneous succinimide formation from aspartyl and asparaginyl residues in cellular proteins", *Int. J., Peptide Protein Res.*, **30**, 808-821. 
* Stephenson RC and Clarke S. (1989) "Succinimide Formation from Aspartyl and Asparaginyl Peptides as a Model for the Spontaneous Degradation of Proteins", *J. Biol. Chem.*, **264**, 6164-6170. 
* Robinson NE, Robinson AB. Molecular Clocks: Deamidation of Asparaginyl and Glutaminyl Residues in Peptides and Proteins. Althouse Press: Cave Junction, Ore. 

## Povezano
* Peptidna veza
* Posttranslaciona modifikacija
Poliglutamilacija

**Poliglutamilacija** je forma reverzibilne posttranslacione modifikacije glutamatnih ostataka koja je zapažena na primer kod alfa i beta tubulina, nukleozomnih strukturnih proteina NAP1 i NAP2. γ-karboksilna grupa glutamata može da formira vezu sličnu peptidnoj sa amino grupom slobodnog glutamata čija α-karboksilna grupa može zatim da bude produžena u pologlutamatni lanac. Glutamilacija se izvodi enzimom glutamilaza, a suprotna reakcija deglutamilazom.
 
Poliglutamilacija sa dužinom lanca od aminokiselina se javlja na pojedinim glutamatima blizo C terminusa većine glavnih formi tubulina. Ti ostaci, mada direktno ne učestvuju u vezivanju, uzrokuju konformaciona pomeranja koja regulišu vezivanje za mikrotubule vezanih proteina (MAP i Tau) i motora.

## Reference

## Vanjske veze
* The role of tubulin polymodifications in microtubule functions
Poliglicilacija

**Poliglicilacija** je forma posttranslacione modifikacije karboksilnog terminalnog regiona glutamatnog ostatka tubulina u pojedinim mikrotubulama (e.g., aksonemalnim). Originalno je otkrivena u paramecijumskom rodu trepljara, i kasnije je pokazano da je isto tako prisutna u neuronima sisara.

## Reference

## Povezano
* Poliglutamilacija
Papučica

**Papučica** ili **paramecijum** () jedan je od najpoznatijih rodova trepljara. Ćelijska membrana daje stalan oblik ćeliji papučice. Kreće se pomoću treplji. Disanje se vrši celom površinom tela. Ima dve kontraktilne vakuole (za izbacivanje vode) i dva jedra – veliko i malo.

Hrani se sitnim česticama (alge, bakterije i sl). Ima ćelijska usta od kojih vodi ćelijsko ždrelo, na kraju koga se obrazuje hranljiva vakuola. Ona vrši proces varenja hrane. Svareni deo hrane odlazi u citoplazmu paramecijuma, a nesvareni ostaci se izbacuju na određenom mestu na telu (ćelijski analni otvor).

Papučica se razmnožava i polno i bespolno. Najčešće se razmnožava bespolno, poprečnom deobom, a može da se razmnožava i polno, tako što se dva paramecijuma približe jedan drugom, između njih se stvori citoplazmatični mostić i oni preko njega izmenjuju delove malih jedara.

Kada naiđu nepovoljni uslovi, papučica obrazuje cistu oko sebe. Dok je unutar ciste, ona se ne hrani i ne razmnožava. Kada prođu nepovoljni uslovi, ona se oslobađa ciste i nastavlja normalan život.

## Vanjske veze
Citostom

**Citostom** () ili **ćelijska usta** su deo ćelije pojedinih protista (protozoa) specijalizovan za fagocitozu (unošenje hrane). Oblik citostoma je nalik brazdi, pukotini ili levku na površini ćelije. Citostom se sastoji od dela ćelijske membrane, poduprtog sa unutrašnje strane odgovarajućim citoskeletnim strukturama, mikrotubulama. Hranljive materije koje se zahvate citostomom bivaju okružene membranom, i putuju dublje u citoplazmu u vidu vakuola/fagozoma.

Citostom je karakteristika ćelija malog broja grupa protista – nalazi se kod trepljara (Ciliopora), Bicosoecida, kao i pojedinih pripadnika grupe Excavata.
SUMO protein

**SUMO** proteini () su familija malih proteina koji su kovalentno vezani za pojedine proteine u ćelijama čime modifikuju njihovu funkciju. Sumoilacija je posttranslaciona modifikacija koja učestvuje u raznim ćelijskim procesima, kao što je jedreno-citosolni transport, transkripciona regulacija, apoptoza, proteinska stabilnost, respons na stres, i progresija kroz ćelijski ciklus.

SUMO proteini su slični sa ubikvitinom, i sumoilacijom rukovodi enzimska kaskada koja je analogna sa ubikvitinacijom. Za razliku od ubikvitinacije, SUMO se ne koristi za obeležavanje proteina za degradaciju. Krajnji oblik SUMO proteina se formira kad se zadnje četiri aminokiseline sa C-terminusa odvoje, čime se omogučava formiranje izopeptidne veze između C-terminalnog glicinskog ostatka SUMO proteina i akceptorskog lizina na ciljnom proteinu.

## Reference

## Literatura
* 
* 
* 
* 
*  Download PDF 

## Povezano
* Ubikvitin

## Vanjske veze
* LifeSensors' SUMO-based Protein and Peptide Expression Systems 
* Proteins Expressed With SUMO
* Boston Biochem overview of SUMO reagents and the SUMOylation Cycle
Citrulinacija

**Citrulinacija** (*deiminacija*) je termin koji se koristi za posttranslacionu modifikaciju aminokiseline arginina unutar proteina u aminokiselinu citrulin. Ova reakcija, se izvodi posredstvom enzima koji se nazivaju peptidilargininske deiminaze (PAD). Citrulinacija proteina se razlikuje od formiranja slobodne aminokiseline citrulina unutar ciklusa ureje ili kao nusproizvoda enzima iz familije sintaza azot oksida.

Konverzija arginina u citrulin ima važne posledice za strukturu i funkciju proteina, pošto je arginin pozitivno naelektrisan na neutralnom pH, dok citrulin nije naelektrisan. Njome se povećava hidrofobnost proteina, što dovodi do promena u proteinskom savijanju.

Proteini koji normalno sadrže citrulinske ostatke su MBP, filagrin, i nekoliko histonskih proteina, dok drugi proteini, kao što su fibrin i vimentin, mogu da budu citrulinisani tokom ćelijske smrti i zapaljenja tkiva. Fibrin i fibrinogen su verovatno najčešće mesta argininske deiminacije unutar reumatoidnih zglobova. Test za prisustvo antitela za citrulinisane proteine je veoma specifičan (88-96%) za reumatoidni artritis, što je slično senzitivnosti testa za reumatoidni faktor (70-78%), i promenljiv je i pre kliničkog početka bolesti.

U reakciji pretvaranja arginina u citrulin, jedan od terminalnih atoma azota argininskog bočnog lanca se zamenjuje kiseonikom. Reakcija koristi jedan molekul vode i proizvodi amonijak kao sporedni proizvod:

## Reference
CD70

**CD70**, ili *Klaster diferencijacije 70*, je ligand za CD27. CD27, je član receptorske familije faktora nekroze tumora (TNF). CD70 vezivanje za CD27, indukuje T-ćelijsku kostimulaciju i B-ćelijsku aktivaciju. CD27 je izražen u neaktiviranim T i B ćelijama, dok je CD70 izražen u aktiviranim T i B ćelijama. Koristeći transfektirane glodarske pre-B-ćelijske linije koje izražavaju ljudski CD27 ili CD70, bilo je pokazano da CD70 povećava IgG produkciju.

## Povezano
* Klasteri diferencijacije

## Reference

## Vanjske veze
*
Asijaloglikoprotein

**Asijaloglikoproteini** su glikoproteini kod kojih su krajnji ostaci sijalinske kiseline uklonjeni. Izlaganje ostataka galaktoze dovodi do brzog uklanjanja glikoproteina iz circulacije putem hepatocitnih asijaloglikoproteinskih receptora na Kupferovim ćelijama.

## Reference

## Vanjske veze
*
Asijaloglikoproteinski receptor

**Asijaloglikoproteinski receptori** su prototipna klasa receptora koja konstitutivno ulazi u ćelije preko kaveola i isporučuje ligand u intracelularne kompartmane. Osim što su model receptorom posredovane endocitoze, prisustvo tih receptora na hepatocitima pruža za membranu vezana aktivna mesta za međućelijske interakcije. Asijaloglikoproteinski receptori omogućavaju selektivnu isporuku hemoterapeutskih agenasa i stranih gena. Oni su takođe implicirani kao mesta koja posreduju unos virusa hepatitis B.

Asijaloglikoproteinski receptori su lektini koji vezuju asijaloglikoproteine, glikoproteine sa kojih je uklonjena sijalinska kiselina, čime je otvoren pristup galaktoznom ostatku. Ovi receptori izraženi na ćelijama jetre, uklaljanju ciljne glikoproteine iz cirkulacije.

## Reference

## Vanjske veze
*
4-1BB ligand

**4-1BB ligand** je tip 2 (njegov N-terminus je unutar ćelije) transmembranski glikoprotein iz TNF superfamilije. On je izražen na aktiviranim T limfocitima. On je homologan sa TNF-alpha, TNF-beta, i ligandima za CD40 i CD27. Na osnovu njegove homologije sa drugim članovima TNF ligand proteinske superfamilije, ovaj protein se takođe naziva TNFSF9 (*TNF ligand superfamilija, član 9*). Ovaj protein je isto tako poznat kao CD137 ligand. Ljudski 4-1BB ligand je 36 % aminokiselinski identičan sa analognim proteinom glodara. Njegov gen se nalazi na hromozomu 19 (19p13.3).

## Povezano
* CD137

## Literatura

## Vanjske veze
*
Faktor stimulacije kolonije

**Faktori stimulacije kolonije** (CSF) su sekretivni glikoproteinu koji se vezuju za receptore na površini hemopoetskih stem ćelija i time aktiviraju intracelularni signalni put koji može da prouzrokuje ćelijsku proliferaciju i diferencijaciju u specifične tipove krvnih ćelija (najčešće bela krvna zrnca).

CSF proteini mogu biti egzogeno sintetizovani i administrirani. Takve molekule je moguće kasnije detektovati, jer oni za razliku od endogenih CSF molekula ne podležu ekvivalentnom setu posttranslacionih modifikacija.

## Etimologija
Ime proteina, *faktori stimulacije kolonija* potiče od metoda kojim su oni bili otkriveni.

Hemopoetske stem ćelije su bile kultivisane na takozvanom polu-čvrstom matriksu koji sprečava ćelije da se kreću, tako da ako jedna ćelija počne da se umnožava, sve ćelije izvedene iz nje ostaju oko mesta u matriksu gde je prva ćelija originalno bila locirana. Te grupe ćelija se nazivaju kolonijama. Na taj način moguće je dodavanjem različitih supstanci u kulture hemopoetskih stem ćelija da se studira uticaj tih materijal na razvoj kolonija.

Supstance za koje je nađeno da stimulišu formiranje kolonija makrofaga, na primer, su nazvane makrofagni faktori stimulacije kolonije, za granulocite, granulocit makrofagni faktori stimulacije kolonije, itd.

## Mehanizam
Faktori stimulacije kolonije su rastvorni proteini koji prenose parakrine, endokrine ili autokrine signale.

## Primeri
Faktori stimulacije kolonije su:
*  - makrofagni faktor stimulacije kolonije
*  - Granulocit makrofagni faktori stimulacije kolonije (dodatni nazivi su: GM-CSF i sargramostim)
*  - Granulocit faktori stimulacije kolonije (oni su takođe poznati kao G-CSF i filgrastim)
* Sintetički - Promegapoietin

## Klinička upotreba
* Stimulacija kičmene moždine
* Mobilizacija stem ćelija

## Reference

## Vanjske veze
*
Doking (molekulski)

U polju molekulskog modelovanja, **doking** je metod kojim se predviđa preferirana orijentacija jednog molekula u drugom kad su vezani jedan za drugi da formiraju stabilni kompleks. Poznavanje preferentne orijentacije može da bude korisno u predviđanju jačine asocijacije ili afiniteta vezivanja između dva molekula koristeći na primer funkcije vrednovanja.

Asocijacije između biološki relevantnih molekula kao što su proteini, nukleinske kiseline, ugljeni hidrati, i lipidi imaju centralnu ulogu u prenosu signala. Relativna orijentacija dva interagujuća molekula može da utiče na tip proizvedenog signala (e.g., agonizam vs antagonizam). Doking je koristan u predviđanju jačine i tipa proizvedenog signala.

Doking se često koristi za predviđanje orijentacije vezivanja malih molekula (kandidata lekova) u njihovim proteinskim metama da bi predvideo afinitet i aktivnost malog molekula. Doking ima važnu ulogu u racionalnom dizajnu lekova.

## Definicija problema
Na molekulski doking se može gledati kao na problem „*ključa i brave*“, gde je cilj procesa nalaženje korektne relativne orijenacije *ključa* koji će „otvoriti“ *bravu*. Protein se može smatrati „bravom“, a ligand „ključem“. Molekulski doking se može definisati kao problem optimizacije, kojom se dobija najbolja orijentacija liganda vezanog za dati protein. Pošto su ligand i protein fleksibilni, analogija „*ruke u rukavici*“ je verovatno podesnija od *ključa i brave*. Tokom procesa ligand i protein podešavaju svoje konformacije da bi postigli sveukupno najbolje uklapanje. Takav tip konformacionog podešavanja kojim se ostvaruje vezivanje se naziva *indukovano pristajanje*.

Fokus molekulskog dokinga je da računarski simulira proces molekulskog prepoznavanja. Cilj je postizanje optimizovane konformacije proteina i liganda relativno na orijentaciju između proteina i liganda, tako da se slobodna energija sveukupnog sistema minimizuje.

## Pristupi
Dva pristupa se posebno popularna u programima za molekulski doking. Jedan pristup koristi tehniku uklapanja koja opisuje protein i ligand kao komplementarne površine. Drugi pristup simulara proces dokinga u kome se energije liganda-protein interakcije izračunavaju. Oba pristupa imaju znatne prednosti i ograničenja.

## Reference

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* AutoDock and MGLTools
Mukoprotein

**Mukoprotein** je glikoprotein koji se prvenstveno sastoji od mukopolisaharida. On je prisutan u sinovijalnom fluidu u kolenima.

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Matične ćelije hematopoeze

U **matične ćelije hematopoeze** spadaju ćelije *nepoznate* morfoligije i *prepoznate* matične ćelije. Ova podela se zasniva na činjenici da je postojanje neprepoznatih matičnih ćelija pokazano indirektnim zapažanjima, a da nije utvrđen tačan izgled i građa tih ćelija, dok prepoznate matične ćelije imaju pojedine odlike koje ih jasno karakterišu kao ćelije određene loze.

U neprepoznate matične ćelije spadaju:
#	Pluripotentne matične ćelije od kojih mogu da nastanu ćelije svih krvnih loza
#	Matične ćelije determinisane samo za nekoliko ćelijskih loza
#	Unipotentne matične ćelije determinisane samo za jednu određenu lozu.

Smatra se da su neprepoznate metične ćelije međusobno morfološki slične limfocitu. 
U determinisane matične ćelije spadaju:
#	Mijeloblast
#	Proeritroblast
#	Promegakarioblast
#	Monoblast
#	Limfoblast

Prepoznate matične ćelije ne vrše samoobnovu (autoreplikaciju), jer mitozama daju ograničen broj zrelijih ćelija, tako da bi prekinule hematopoezu. Održavanje hematopoeze omogućava sposobnost pluripotentnih matičnih ćelija da se pored diferencijacije u zrelije ćelije, samoobnavljaju mitozama koje daju po dve pluripotentne ćelije. Tu osobinu imaju u nešto manjoj meri i ostale determinisane (nešto zrelije) neprepoznate matične ćelije. Sposobnost samoobnove matičnih ćelija se postepeno smanjuje, kako se povećeva njihova diferencijacija.

## Reference

## Vanjske veze
* Fact sheet about blood stem cells on EuroStemCell
* 
*
Tiroglobulin

**Tiroglobulin** (Tg) je 660 kDa, dimerini protein koji se u potpunosti formira u štitnoj žlezdi. Tiroglobulin formiraju folikularne ćelije štitne žlezde.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Thyroglobulin
Ankirini

**Ankirini** su familija adapterskih proteina koja posreduje pričvršćivanje integralnih membranskih proteina na spektrin-aktin bazirani skeleton. Ankirini imaju vezujuća mesta za beta pod-jedinice spektrina i najmanje 12 familija integralnih membranskih proteina. Vezivanje je neophodno da bi se održao integritet plazmatičnih membrana i bi se fiksirali specifični jonski kanali, jonski izmenjivači i jonski transporteri u plazmatičnoj membrani.

## Struktura

Ankirini sadrže četiri funkcionalna domena: N-terminalni domen koji sadrži 24 tandema ankirinskog ponavljanja, centralni domen koji se vezuje za spektrin, smrtni domen koji se vezuje za proteine sa ulogom u apoptozi, i C-terminalni regulatorni domen koji je visoko varijabilan među ankirinskim proteinima.

## Podtipovi
Ankirini su kod sisara kodirani sa tri gena (ANK1, ANK2 i ANK3). Svaki gen proizvodi više proteina putem alternativnog spajanja.

### ANK1
ANK1 gen kodira ankirin R proteine. Ankyrin R je prvo karakterisan u ljudskim eritrocitima, gde se nazvan eritrocitni ankirin, ili *band2.1*. Ankirin R omogućava eritrocitima da se odupru spoljašnjim silama koje na njih deluju u toku cirkulacije. Osobe sa smanjenim prisustvom ili defektivnim ankirinom R ispaštaju of oblika hemolitičke anemije nazvane nasledna sferocitoza. U eritrocitima, ankirin R vezuje membranski skeleton sa Cl<sup>-</sup>/HCO<sub>3</sub><sup>-</sup> jonskim izmenjivačom.

Ankirin 1 vezuje membranski receptor CD44 sa inozitol-trifosfat receptor I citoskeletonom.

### ANK2
Naknadno, ankirin B proteini (proizvodi ANK2 gena) su identifikovani u mozgu. Ankirin B i ankirin G proteini su neophodni za polarizovanu distribuciju mnogih membranskih proteina uključujući Na+/K+ ATPaze, naponski kontrolisani Na+ kanal i Na+/Ca2+ izmenjivač.

### ANK3
Ankirin G proteini (proizvedeni ANK3 genom) su identifikovani u epitelijskim ćelijama i neuronima. Genetska analiza širokih razmera sprovedena 2008. godine je ukazala na mogućnost ANK3 učešća u bipolarnom poremećaju.

## Literatura

## Vanjske veze
*
Načelnik Generalštaba Jugoslavenske narodne armije

**Načelnik Generalštaba Jugoslavenske narodne armije**, dužnost koju su obnašali visoki vojni časnici u Jugoslavenskoj narodnoj armiji. Načelnik Generalštaba Jugoslavenske narodne armije stoji na čelu Generalštaba i rukovodi njegovim radom.

U tadašnjim odnosima, Savezni sekretarijat za narodnu obranu je bio političko tijelo čija je zadaća bila ne samo upravljanje i nadzor nad oružanim snagama već i donošenje temeljnih strategija, pa i operativnih planova. Generalštab JNA je prije svega imao izvršnu i operativnu ulogu. Takav oblik ustroja ministarstava obrane bio je značajka gotovo svih socijalističkih i komunističkih država, a nastao je ugledajući se na oružanu organizaciju oružanih snaga Saveza Sovjetskih Socijalističkih Republika.

## Ovlasti načelnika Generalštaba JNA
Savezno izvršno vijeće donijelo je Uredbu o organizaciji i djelovanju Savjeta narodne obrane 26. lipnja 1953. godine. Po njoj su po svom položaju članovi toga Savjeta: državni sekretar za poslove narodne obrane i načelnik Generalštaba Jugoslavenske narodne armije. Generalštab je imao četiri uprave (I. – IV.) izravno podređene načelniku Generalštaba. Za svaku od tri grane oružanih snaga načelnik Generalštaba imao je zamjenika.

## Načelnici Generalštaba JNA (1945. – 1992.)

* *JNA je prestala postojati 20. 5. 1992.

## Povezano
* Jugoslavenska narodna armija
* Teritorijalna obrana

## Izvori
Valni broj

**Talasni broj** u fizici je osobina talasa obrnuto proporcionalna talasnoj dužini i ima SI jedinicu recipročni metar (m−1). Talasni broj je prostorni analog frekvencije, odnosno predstavlja broj ponavljanja talasa u fazi po jedinici prostora.

## Talasni broj u spektroskopiji

U spektroskopiji je talasni broj \tilde{\nu} elektromagnetnog zračenja definisan:
: \tilde{\nu} = 1/\lambda 

gde je \lambda talasna dužina zračenja u vakuumu.

## Reference

## Povezano
* Talas (fizika)
Zreče (općina)

**Općina Zreče** (slovenski: *Občina Zreče*) je jedna od **212** slovenskih općina od 6.389 stanovnika., administrativni centar općine je grad Zreče.
## Geografija
Općina Zreče prostire se na sjeveru Slovenije, zapadno od Celja po dolini rijeke Dravinje i po obroncima Pohorja, na površini od 40.6 km², na kojoj leži 67 naselja.
## Naselja Općine Zreče
Bezovje nad Zrečami, Boharina, Bukovlje, Dobrovlje, Čretvež, Črešnova, Gorenje pri Zrečah, Gornja vas, Gračič, Koroška vas na Pohorju, Križevec, Lipa, Loška Gora pri Zrečah, Mala Gora, Osredek pri Zrečah, Padeški Vrh, Planina na Pohorju, Polajna, Radana vas, Resnik, Rogla, Skomarje, Spodnje Stranice, Stranice, Zabork, Zlakova, **[[Zreče]]**
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Zreče
AES (kriptografija)

**AES** (, **napredni standard za enkripciju**) je specifikacija za enkripciju elektronskih podataka. Usvojen je od strane Vlade SAD i koristi se širom sveta. AES je zamenio prethodno korišćeni standard DES. AES je algoritam simetričnog ključa, što znači da se isti ključ koristi i za enkripciju i za dekripciju podataka.

U Sjedinjenim Državama, AES je najavio Nacionalni institut za standarde i tehnologiju (NIST) kao Savezni standard za obradu informacija () PUB 197 (FIPS 197) 26. novembra, 2001. nakon petogodišnjeg procesa standardizacije tokom koga je petnaest konkurentskih nacrta ocenjivano i odabran je najprimereniji. Stupio je na snagu kao standard Savezne vlade SAD 26. maja, 2002. nakon odobrenja od strane Komesara za trgovinu. Dostupan je u mnogim različitim paketima enkripcije. AES je prva javno dostupna i otvorena šifra koju je Državna bezbednosna agencija (NSA) odobrila za zaštitu tajnih podataka.

Prvobitno nazvanu **Rijndael**, šifru su razvila dva belgijska kriptografa, Joan Dajmen i Vinsent Rejmen, i oni su je predali u postupak izbora za AES. Ime *Rijndael* je igra reči bazirana na imenima izumitelja.

## Reference

## Vanjske veze
Zreče

**Zreče** (njemački: *Rötschach*) je grad u Sloveniji od 2.894 stanovnika, on je i administrativni centar Občine Zreče.
## Geografija
Zreče leži udaljeno oko 23 km sjeveroistočno od Celja, u u gornjem toku rijeke Dravinje, na obroncima Pohorja.
## Historija i znamenitosti
Zreče je postalo grad tek u oktobru 1987. kad su se spojila dotadašnja sela Dobrava, Zgornje i Spodnje Zreče.

Ona su pak izrasla tokom srednjeg vijeka ispod feudalnih burgova za koje se zna da ih je bilo najmanje tri. Jedan je bio *Freudenberg*, koji se nalazio na krajnjem sjeverozapadnom vrhu Brinjeve gore, on se prvi put spominje 1217., drugi je bio - *Lušperk*, na brdu iznad sela Loška gora (dokumentiran 1279.), a treći - *Holenstein* koji je najvjerojatnije stajao na brdu iznad nestalog sela Nova Dobrava (dokumentiran 1342.).
U to vrijeme taj kraj bio je feud vlastele iz Konjica i Žičkog kartuzijanskog samostana, tad se navodi prvi put u dokumentima iz 1375. i Župna crkva sv. Egidija.

Od prve polovice 19. vijeka počela je eksploatacija ugljena u rudniku Radani, do kojeg je 1903. dospjela i željeznica iz Slovenskih Konjica. Ipak pravi razvoj Zreča odpočeo je tek nakon 1925. kad je osnovana *Štajerska železoindustrijska družba*, koja je postala temelj buduće metalne industrije koja se razvila nakon Drugog svjetskog rata. To je bila tvornica alata **Unior** koja je postala motor razvoja čitavog kraja. Ona je investirala u gradnju Skijališta Rogla i Terme Zreče, pa je mjesto postalo turistički centar, je su izgrađeni i brojni manji hoteli, pansioni i restorani.
## Gradovi prijatelji
* , Sedbergh
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Zreče
Spektrometar

**Spektrometar**, **spektrofotometar**, **spektrograf** ili **spektroskop** je instrument koji se koristi za merenje osobina svetlosti u posebnom delu elektromagnetskog spektruma. Najčešće se koristi u spektroskopskoj analizi za identifikovanje materijala. Nepoznata koja se meri je najčešće intezitet svetlosti, ali može da bude i stanje polarizacije. Nezavisna promenljiva je obično talasna dužina svetlosti ili jedinica koja je direktno srazmerna energiji fotona, kao što je talasni broj ili elektronvolt koji su recipročna vrednost talasnoj dužini. Spektrometar se koristi u spektroskopiji za dobijanje spektralnih linija i merenje njihovih talasnih dužina i intenziteta. Spektrometar je termin koji se primenjuje na instrumente koji rade u širokom spektru talasnih dužina, od gama zračenja i rendgenskih zraka sve do infracrvene svetlosti. Ako je instrument dizajniran da meri spektrum u apsolutnim a ne relativnim jedinicama, onda se najčešće naziva *spektrofotometar*. Većina spektrofotometara se koristi spektralnim regionima blizu vidljivog spektra.
Uglavnom, bilo koji instrument će raditi u malom delu ovog opsega zbog različitih tehnika koje se koriste za merenje različitih delova spektra. Ispod optičkih frekvencija (odnosno na mikrotalasnim i radio frekvencijama) analizer spektra je sličan elektronski instrument.

## Reference

## Literatura
* J. F. James and R. S. Sternberg (1969), *The Design of Optical Spectrometers* (Chapman and Hall Ltd)
* James, John (2007), *Spectrograph Design Fundamentals* (Cambridge University Press) 
* Browning, John (1882), *[http://www.archive.org/details/howtoworkwithspe00browrich How to work with the spectroscope : a manual of practical manipulation with spectroscopes of all kinds]*

## Vanjske veze