open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ljubica Popović

**Ljubica Popović** (Medun, kod Podgorice, 9. januar 1921 – Orahovo, kod Podgorice, 9. decembar 1942), učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođena je 9. januara 1921. godine u selu Medunu kod Podgorice. Osnovnu školu i nižu gimnaziju učila je na Cetinju i u Senti, a Trgovačku akademiju u Podgorici i Subotici. Posle završenog školovanja, vratila se u rodni kraj i aktivno radila u Studentskoj samopomoći, udruženju koje je okupljalo i pomagalo rad studenata komunista.

Po zadatku Komunističke partije Jugoslavije, čiji je član postala 1939. godine, od 1940. radila je kao radnik u Monopolu duvana u Podgorici, zajedno sa Jelenom Ćetković i Đinom Vrbicom. Radnice su, zbog malih plata i slabih uslova za rad, često organizovale uspešne štrajkove. Početkom 1941. godine, izabrana je, za člana Mesnog i Okružnog komiteta KPJ za Podgoricu, a zatim i za člana Pokrajinskog komiteta SKOJ-a za Crnu Goru i Sandžak.

Posle Aprilskog rata i okupacije Kraljevine Jugoslavije aktivno je učestvovala u pripremama Trinaestojulskog ustanka. U okupiranoj Podgorici imala je zadatak da sakuplja omladince i šalje ih u partizanske jedinice. Početkom septembra 1941. godine, izabrana je za člana privremenog Pokrajinskog odbora Crnogorske narodne omladine koji je rukovodio radom omladine. Sredinom septembra ponovo je izabrana za člana Mesnog, Sreskog i Okružnog komiteta KPJ za Podgoricu.

U vreme kada je glavnina partizanskih snaga bila primorana da privremeno napusti Crnu Goru, juna 1942. godine, Ljubicu je ostala na ilegalnom radu u pozadinu. U to vreme oživeo je partijski rad ilegalaca, formirane su partijske organizacije na terenu i aktivi Saveza komunističke omladine Jugoslavije u svim selima. U jesen 1942. godine pomogla je rukovodećoj grupi Pokrajinskog komiteta KPJ, na čelu sa Blažom Jovanovićem, da se preko okupiranog područja bezbedno prebaci u Albaniju.

U selu Orahovo, kod Podgorice, 8. decembra 1942. godine, zajedno sa Radislavom Božovićem i Radomirom Nikezićem, otkrivena je od strane četnika. Pokušavajući da se probiju iz četničke opsade, ona i Radislav bili su teško ranjeni (Ljubici je noga bila potpuno razmrskana). Radomir Nikezić ih je, noseći na leđima, prebacio u jednu kolibu. Sjutradan, 9. decembra, četnici su ih pronašli, jer je Radislav prilikom prebacivanja izgubio uložak natopljen krvlju. Razvila se borba, i kada su četnici sa granatama iz bacača zapalili kolibu Radislav je, po već unaprijed dogovoru, prvo ubio Ljubicu, a onda slomio pušku i ubio sebe.

Još u toku Narodnooslobodilačke borbe Ivan Milutinović i Predsedništvo Drugog kongresa Ujedinjenog saveza antifašističke omladine Crne Gore i Boke su Ljubicu predložili za narodnog heroja, ali je proglašena tek 12. jula 1949. godine ukazom Prezidijuma Narodne skupštine FNRJ.

## Literatura

* 
* *Heroine Jugoslavije*. „Spektar“, Zagreb 1980. godina.
Jelica Mašković

**Jelica Mašković Jeja** (Plana, kod Kolašina, 1. decembar 1924 – Kupres, 13. avgust 1942), učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođena je 1. decembra 1924. godine, u selu Plana, kod Kolašina, u siromašnoj seljačkoj porodici.

Osnovnu školu završila je u rodnom mjestu. Školovanje je nastavila u Domaćičkoj školi u Nikšiću, gdje se veoma rano opredjeljuje za revolucionarni omladinski pokret. Njena porodica je, takođe, bila lijevo orijentisana. Otac Novica je pripadao revolucionarnom radničkom pokretu i borio se za ideje KP Jugoslavije. Stric Mijat, student prava, učestvovao je u Španskom građanskom ratu, i tamo poginuo kao rukovodilac čete u jednoj od Internacionalnih brigada.

Jelica je, kao učenik Domaćičke škole, postala član Saveza komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ) 1939. godine. Uoči rata, izabrana je za člana opštinskog rukovodstva SKOJ-a u bivšoj lipovskoj opštini. U pripremama za Trinaestojulski ustanak, veoma je politički angažovana u radu s omladinom u svome mjestu. Od 13. jula 1941. aktivno učestvuje u Narodnooslobodilačkoj borbi, kao i cela njena porodica, roditelji i braća bili su u jedinicama Komskog partizanskog odreda. Krajem 1941. postala je član Komunističke partije Jugoslavije.

Prilikom formiranja Četvrte proleterske crnogorske udarne brigade, postaje borac Prve čete Četvrtog bataljona. U istoj jedinici postala je desetar i jedan od istaknutih boraca. Pokazala je veliku neustrašivost u svim borbama koje je njena jedinica vodila od Gornjeg Vakufa i Bugojna do herojske pogibije na Kupresu.

U borbi za Bugojno, pripadala je grupi od 12 odabranih bombaša, čime je potvrdila mišljenje drugova u četi da je jedan od njenih najboljih boraca. U borbi na Okolištu, gdje se takođe hrabro držala, primila je puškomitraljez.

U prvom napadu na Kupres učestvovala je kao puškomitraljezac i desetar. Posle neuspjeha, pri izvlačenju bataljona, ustaše su jurišale na zaštitnicu i ranjene drugove, opkoljavajući bočno. U tom času Jelica je, kao puškomitraljezac, zajedno sa svojim komandirom, junački dočekala neprijatelje, rafalima pokosila prve redove, i zadržala ih sve dok se bataljon nije izvukao iz okruženja. U drugom napadu na Kupres, dva dana kasnije, u strahovitom okršaju s ustaškim crnim legijama u Kupresu, iz Jeličine desetine poginulo je 8 boraca. Uskoro je i sama podijelila njihovu sudbinu. Teško ranjena, nije dozvolila četnom bolničaru Ikoniji Radović da je izvlači s bojišta, da se ne izloži smrtnoj opasnosti. Da ne bi pala živa u ustaške ruke, aktivirala je bombu i hrabro završila život, 13/14. avgusta 1942. godine.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije 20. decembra 1951. godine, proglašena je za narodnog heroja.

## Literatura

* 
* *Heroine Jugoslavije*. „Spektar“, Zagreb 1980. godina.
* Milan Inđić *Djeca heroji*. „Dom štampe” Zenica, 1985. godine.
Velimir Deželić

Ime **Velimir Deželić** može značiti:
*Velimir Deželić stariji (1864. – 1941.), hrvatski književnik, leksikograf i sveučilišni bibliotekar
*Velimir Deželić mlađi (1888. – 1976.), hrvatski književnik, kazališni pisac, urednik, političar, sociolog, etnograf i socijalni radnik.
Velimir Deželić mlađi

**Velimir Deželić mlađi** (Beč, 28. svibnja 1888. – Zagreb, 10. ožujka 1976.) je bio hrvatski književnik, kazališni pisac, urednik, političar, sociolog, etnograf, socijalni radnik, lutkar, redatelj, hrvatski domoljub, demokratski antifašist. Jedan je od katoličkih oblikovatelja kulture u Hrvata. Sin je Velimira Deželića starijeg. Suprug je Božene Kralj, prve "domagojke" i prve stipendistice u povijesti HAZU (na Sveučilištu u Moskvi), prve žene koja je studirala na Carskom moskovskom sveučilištu kad u Rusiji djevojke nisu smjele studirati, pripadnice jedne od prvih generacija studentica koje su upisale Kraljevsko sveučilište Franje Josipa I. u Zagrebu.

## Biografija
Rodio se je u Beču 1888. godine. U Zagrebu je završio pučku školu i Klasičnu gimnaziju 1907. godine. U Zagrebu i Beču je studirao filozofiju i pravo. U Münchenu je studirao kameralistiku. U Zagrebu je doktorirao pravo.

Organizirao je pučko-prosvjetni rad i odgoj mladeži u Hrvatskom katoličkom pokretu. Bio je dio poznatog tria Eckert-Rogulja-Deželić. Suosnivač je katoličkog dnevnika Riječkih novina. Predsjedavao je društvom Domagoj. Bio je upraviteljem Društva sv. Jeronima. Uređivao je popularnu znanstvenu knjižnicu Hrvatskog katoličkog narodnog saveza. Bio je član uredništva Hrvatske straže. Bio je u uredništvima još nekih listova. Kulturna djelatnost bila mu je iznimno široka. Bio je članom Marijine kongregacije i Hrvatskog katoličkog seniorata.

Poslije prvog svjetskog rata radio je u Zemaljskom uredu za zaštitu ratnih udovica i siročadi. Zajedno s Petrom Roguljom, fra Didakom Buntićem i inima spašavao je djecu iz BiH i Istre. Bio je član Hrvatske pučke stranke u Privremenom narodnom predstavništvu (1919.-1920.) i poslije u Ustavotvornoj skupštini Kraljevine SHS u sazivu od 1920. do 1923. godine.

Prvih poratnih godina bio je ravnatelj sveučilišne pisarnice. Uspostavom Banovine Hrvatske postao je 1940. banovinski činovnik Odjela za socijalnu politiku. Kad je uspostavljena NDH, bio je ravnatelj Odsjeka društvovne brojidbe u Ministarstvu udružbe, gdje je radio na izbjegličkim pitanjima. Siječnja 1945. bio je nakratko u zatvoru.

Poslije rata nove socijalističke vlasti primile su ga u Ministarstvo socijalnog staranja gdje je radio sve do odlaska u mirovinu 1953. godine.

## Djela
(izbor)
* Obnova socijalnog poretka prema pravilu evanđeoskog zakona i encikličkim pismima rimskih papa (suautor Stjepan Bakšić)
* Crveno selo ili sadašnji život ruskog seljaka
* »Kakvi smo bili? Zapisi mojoj unučadi

## Izvori

* Vladimir Lončarević: Katolički oblikovatelji kulture. Velimir Deželić sin - intelektualac široka obzorja , Glas Koncila, 2. listopada 2011., str. 21

## Vanjske veze
* Deželić, Velimir, ml. Hrvatska enciklopedija LZMK
Majda Vrhovnik

**Majda Vrhovnik Lojzka** (Ljubljana, 14. april 1922 — Klagenfurt, 4. maj 1945), student medicine, učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođena je 14. aprila 1922. godine u Ljubljani. Posle završene osnovne škole i gimnazije upisala je studije medicine na Medicinskom fakultetu u Ljubljani. Za vreme studija bila je član Slovenskog kluba i studentskog revolucionarnog pokreta. U članstvo Komunističke partije Jugoslavije primljena je 1940. godine.

Odmah posle okupacije Kraljevine Jugoslavije prešla je u ilegalnost. Postala je kurir organizacionog sekretara Centralnog komiteta Komunističke partije Slovenije Toneta Tomšiča. Kada je okupator saznao za njenu delatnost, u odsustvu je osuđena na doživotni zatvor, a njeni roditelji su držani više meseci u zatvoru kao taoci. Uprkos tome, Majda je i dalje ostala u Ljubljani. Sarađivala je u organizovanju ljubljanske ilegalne tehnike. Kao kurir, snabdevala je rukopisima ilegalne štamparije Podmornica i Tunel. Uz pomoć brata uspela je da organizuje bunker, u kojemu je počev od 4. maja 1943. godine, devet meseci umnožavala „Ljudsku pravicu“, „Slovenski poročevalec“, „Radio vestnik“ i razne druge brošure.

Po sopstvenoj želji, 22. januara 1944. godine, poslata je u Slovenačko primorje. Tamo je obavljala funkciju instruktora SKOJ-a za Idriju i instruktora skojevskog kursa pri Oblasnom komitetu SKOJ-a za Primorsku. Međutim, ni tu se nije mnogo zadržala, već se dobrovoljno javila za politički rad u Koruškoj. U leto 1944. godine imenovana je za sekretara Okružnog komiteta KPS za Mežicu, a zatim je preko Drave, otišla na Gure i u Celovec. U jesen 1944. godine postala je član Sreskog komiteta KPS za Celovec. Preobučena kao seoska devojka, više meseci se zadržala u Celovcu i učestvovala u organizovanju odbora Osvobodilne Fronte, obavještajne službe i ilegalne štampe za grad.

Gestapo je uspeo da je izdajom otkrije i 28. februara 1945. godine je uhapšena u kući pod Križnom gorom blizu Celovca. U zatvoru je strahovito mučena i 4. maja 1945. godine ubijena.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. decembra 1951. godine, proglašena je za narodnog heroja.

## Nasleđe
Osnovna škola Majde Vrhovnik u Ulici Simona Gregorčiča 16 u Ljubljani dobila je ime po Majdi Vrhovnik 1958. godine, a je nastala spajanjem Osnovne škole br. 5 u Šubičevoj ulici i Osnovne škole br. 6 na Cesti Vrtača. Ispred škole se nalazi njena bista, rad slovenačkog vajara Stojana Batiča iz 1961. godine.

## Reference

## Literatura

*
Lizika Jančar

**Lizika Jančar – Majda** (Maribor, 27. oktobar 1919. – Belo, kod Polhova Graca, 20. mart 1943), student medicine, učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođena je 27. oktobra 1919. godine u Mariboru. Osnovnu školu i gimnaziju završila je u Mariboru. Godine 1937, kao đak gimnazije, postala je članica Saveza komunističke omladine Jugoslavije. Posle završene gimnatije upisala je studije medicine u Beogradu. U revolucionarni radnički pokret uključila se u mariborskoj gimaziji i delovala u radničkom društvu „Vzajemnost“, a kasnije u firmi „Radio“ u Ljubljani.

Od početka rata je radila za Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije, prenosila ilegalnu literaturu, vodila intendanturu civilnog sektora i dr. Ona i njen brat Rudi (član KPJ od 1932. godine) preselili su se u Ljubljanu i, po nalogu KPJ, zaposlili se u trgovini radio-aparatima, odakle su radio-materijalom snabdevali Oslobodilački front i NOVJ. Članica Komunističke partije Jugoslavije postala je krajem 1941. godine. U februaru 1943. otišla je u partizane u Dolomitski partizanski odred, gde je radila kao pomoćni radio-telegrafista.

Dana 17. marta 1943. godine, započela je italijansko-nemačka ofanziva protiv Dolomitskog odreda. Prilikom proboja neprijateljskog obruča, Lizika je bila jedna od retkih preživelih iz svoje grupe. Sa svojom drugaricom se, nakon proboja 19. marta, sklonila u obližnje seoce Belo da nađu hranu i vezu. Tamo su naišle na belogardiste, koji su ih zarobili. Tražili su od nje da oda skrovište i partizanske radio-veze, ali pošto ni posle mučenja nisu ništa doznali, ubili su je ujutro 20. marta.

Ukazom predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita, 27. novembra 1953. godine, proglašena je za narodnog heroja.

## Literatura

*
Malči Belič

**Malči Belič** (Ljubljana, 7. jul 1908 — Ljubljana, 31. januar 1943), učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođena je 7. jula 1908. godine u Ljubljani.

Pred Drugog svetskog rata bila je radnica. Bila je član kulturno-umetničkog društva „Svoboda“ i učestvovala je u akcijama radničkog pokreta.

Učesnica Narodnooslobodilačke borbe je od 1941. godine. Radila je u organizacijama Oslobodilačkog fronta u Ljubljani.

Članica Komunističke partije Jugoslavije je 1942. godine. Bila je sekretar partijske organizacije na Viču.

Uhapšena je od Italijana, krajem januara 1943. godine, prilikom prenošenja ilegalnog partijskog materijala. Posle pet dana mučenja, streljana je 31. januara 1943. godine u Ljubljani.

Ukazom predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita, 27. novembra 1953. godine, proglašena je za narodnog heroja.

## Literatura

* 
* 

## Reference
Silvira Tomasini

**Silvira Tomazini** (Trst, 2. decembar 1913. – Kosovska Mitrovica, 13. avgust 1942), profesor nemačkog jezika, učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođena je 2. decembra 1913. godine u Trstu, od oca Italijana i majke Slovenke. Posle završetka Prvog svetskog rata, njena porodica se preselila u Maribor, gde je završila osnovnu školu i gimnaziju. Za vreme studija na Filološkom fakultetu u Ljubljani prišla je studentskom revolucionarnom pokretu i postala član Saveza komunističke omladine Jugoslavije, a potom i Komunističke partije Jugoslavije. Posle završenih studija, 1938. godine, dve godina je čekala zaposlenje.

Oktobra 1940. godine primljena je za profesora nemačkog jezika u gimnaziji u Kosovskoj Mitrovici. U novoj sredini se brzo snašla, stekla prijatelje i poznanike i odmah se uključila u partijski rad. U školi je bila naklonjena siromašnoj deci, pomagala im u radu i učenju i obilazila njihove roditelje. Na njenu inicijativu i uz njenu pomoć u gimnaziji je bila osnovana kuhinja za siromašnu decu.

Posle okupacije Kraljevine Jugoslavije, aprila 1941. godine, aktivno je učestvovala u organizivanju Narodnooslobodilačkih pokreta u Kosovskoj Mitrovici i okolini. Postala je sekretar jedne partijske ćelije u gradu, svoj stan je pretvorila u tajni punkt partijske tehnike za umnožavanje letaka i drugog materijala, bazu za prihvat i slanje ljudi u Kopaonički partizanski odred. Bila je član Narodnooslobodilačkog odbora i predsednik odbora Antifašističkog fronta žena u Kosovskoj Mitrovici.

Okupator je primetio njenu aktivnost i uhapsio je maja 1942. godine. Posebno je mučena u Gestapou, a u njen dosije je zabeleženo sledeće: „*Tomazini Silvira, bivša jugoslovenska državljanka, rođena 2. decembra 1913. godine u Trstu, sa stanom u Kosovskoj Mitrovici, Slovenka... rukovodilac komunističke organizacije žena... Ona je kazala svojim drugaricama da svu krivicu prebace na nju, jer ona ni u kom slučaju neće ništa odati. Budući da je se time sama označila kao nepopravljiva komunistkinja, i da je i dalje ostala na liniji KPJ, ona se mora smatrati za naročito opasnu osobu*“.

Gestapo je, 13. avgusta 1942. godine, 17 uhapšenih, među kojima i Silviru, prebacio do železničke stanice u Kosovskoj Mitrovici, u nameri da ih sprovede centrali Gestapoa za Srbiju, u Beogradu. Silvira je uspela da se u jednom trenutku otrgne od gestapovaca i albanskih žandarma i njeni pokliči su se zaorili železničkom stanicom. Klicala je slobodi i borbi protiv okupatora, Komunističkoj partiji i Sovjetskom Savezu. Gestapovci i albanski žandarmi su skočili na nju i odveli je nazad u zatvor, a potom istog dana ubili.

Ukazom predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita, 27. novembra 1953. godine, proglašena je za narodnog heroja.

## Literatura

* 
*
Vera Jocić

**Olivera Vera Jocić** (1923 – 1944), učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođena je 21. avgusta 1923. godine u selu Sinđelić, kod Skoplja, u srednje imućnoj zemljoradničkoj porodici. Osnovnu školu i tri razreda gimnazije učila je u Skoplju. Rano je stupila u redove revolucionarne omladine Skoplja. Čitala je marksističku literaturu, prisustvovala omladinskim sastancima i izvršavala zadane zadatke.

Početkom 1941. godine primljena je u članstvo Saveza komunističke omladine Jugoslavije. Međutim, iz straha od rata koji se približavao, roditelji su je poslali, zajedno sa sestrom Vidom, kod rođaka u Valjevo. Vera se tamo povezala sa naprednim pokretom, gde je primljena u članstvo Komunističke partije Jugoslavije.

Do jeseni 1941. godine radila je u partijskoj organizaciji u Valjevu, a onda je, po partijskoj direktivi, stupila u Jastrebački partizanski odred. U zimu 1942. godine upućena je kao partijski radnik u Niš, sa zadatkom da radi na rasplamsavanju Narodnooslobodilačke borbe. Vera je tražila da ode u partizanske jedinice i u drugoj polovini 1942. godine našla se u partizanskom odredu koji je operisao na južnomoravskom terenu.

Godine 1943. otišla je u Makedoniju, gde je postala zamenica političkog komesara u Kumanovskom partizanskom odredu. Prilikom formiranja partizanskog odreda „Orce Nikolov“ postala je zamenica političkog komesara Trećeg bataljona. Tada se istakla u borbama kod Drenovika, Pelinaca, Ristovca i ostalih mesta.

Na dan 20. maja 1944. godine, brigada je vodila tešku borbu na Liscu, na Osogovskoj planini. Verin Treći bataljon izvršio je juriš da probije put kroz redove bugarske vojske ka planini Ograždenu. U tom jurišu Vera je bila teško ranjena. Posle tri dana, nošena na rukama partizana, podlegla je ranama.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. decembra 1951. godine, proglašena je za narodnog heroja.

Neka od njenih spomen-obeležja su bista u Skoplju, rad njene sestre vajarke Vide Jocić, i spomenik u Makedonskoj Kamenici, rad vajara Tome Serafimovskog.

## Literatura
* 
* *[[Makedonska enciklopedija]]* (knjiga prva). „MANU“, Skoplje 2009. godina.

## Vanjske veze

* "Oči", pesma koju je napisao makedonski pesnik Aco Šopov, jedan od partizana koji su nosili na rukama Veru Jocić
Ivanka Trohar

**Ivanka Trohar** (Fužine, kod Delnica, 17. januar 1923. – Draganić, kod Karlovca, 31. oktobar 1944), učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođena je 17. januara 1923. godine u Fužinama kod Delnica, u porodici siromašnog zanatlije. Osnovnu školu pohađala je u Fužinama. Posle osnovne škole nije nastavila obrazovanje, jer joj roditelji nisu imali novca. Godine 1939, na kursu za esperantiste, upoznala se s rukovodiocima SKOJ-a, posle čega je ubrzo i postala članica ove organizacije.

Odmah posle okupacije Jugoslavije 1941. godine, kao članica SKOJ-a, radila je na pripremama za oružani ustanak, u vidu skupljanja hrane, odeće, oružja i municije. Tada je bila i članica Kotarskog komiteta SKOJ-a Delnice, te vršila zadatke na oslobođenoj i poluoslobođenoj teritoriji. Početkom 1942, postala je članica Komunističke partije Jugoslavije. U martu iste godine, uhapsila ju je italijanska policija, ali su ju pustili istog dana zbog pomanjkanja dokaza.

Posle izlaska iz zatvora, otišla je u partizane i postala borac bataljona „Matija Gubec“. Učestvovala je u napadu i oslobođenju Mrkoplja, a posle toga u svim akcijama Goranske partizanske čete. Radila je i na organizaciji omladine u partizanskim jedinicama. Zbog toga je Primorsko-goranski partizanski odred već 1942. imao u svom sastavu četu sastavljenu isključivo od omladinaca s područja delničkog kotara.

Iste godine, Ivanka je kroz šume, mimo okupatorskih garnizona, povela 30 omladinaca i omladinki na Okružno savetovanje omladine Gorskog kotara u Drežnici kod Ogulina. Tada je organizovala prikupljanje materijalne pomoći za srpsku omladinu Drežnice stradale od napada neprijateljskih jedinica i formiranje radnih četa koje su radile na obnovi sela. Ove radne čete učestvovale su i u evakuaciji ranjenika iz partizanske bolnice br. 7, tokom neprijateljskog napada.

U novembru 1942. godine, Ivanka je, kao predstavnica omladine Gorskog kotara, učestvovala na Prvom kongresu USAOJ-a, gde je održala referat.

Godine 1943, postala je članica Kotarskog komiteta KPH za Fužine, članica Sekretarijata Okružnog odbora USAOH-a, članica Okružnog komiteta SKOJ-a za Gorski kotar i članica Kotarskog NOO-a Fužine. Ratni napori narušili su joj zdravlje, pa je 1944. godine upućena na lečenje.

U vreme neprijateljske ofanzive u oktobru 1944, radila je na terenu Broda na Kupi. Jednog su ju dana, u blizini Broda, zarobile ustaše. Ivanka je oko 20 dana bila podvrgnuta mučenju i ispitivanju. Posle toga joj je sud u Karlovcu izrekao smrtnu kaznu, koja je izvršena 31. oktobra 1944. godine, obesili su ju u selu Draganić u blizini Karlovca.

Ukazom predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita, 24. jula 1953. godine, proglašena je za narodnog heroja.

Danas se njena bista nalazi u Aleji narodnih heroja gradskog parka u Delnicama.

## Literatura

* 
*
Anka Pađen

**Anka Pađen** (Crno, kod Crikvenice, 9. januar 1924. – Lešće, kod Karlovca, 10. mart 1945), učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rođena je 9. januara 1924. godine u selu Crnom, kod Crikvenice.

S nepunih trinaest godina pošla je iz svog rodnog sela da radi u Bribiru, kako bi zaradom pomogla bolesnome ocu i majci da prežive. Pomagala je u kući jedne krojačice. Rat ju je zatekao u Crikvenici gde se zaposlila 1940. godine kao konobarica.

Počela je da sarađuje s Narodnooslobodilačkim pokretom od prvih dana oružanog ustanka. U proleće 1942. godine, zatražila je da pođe u partizane, te se pridružila borcima Ledeničke čete. Uskoro je zatražila od komandira čete da pođe u bataljon „Ljubica Gerovac“ komandanta Srđana Uzelca, koji je u to vreme vodio žestoke bitke po Lici.

Kada je u oktobru 1942. godine bila osnovana Šesta udarna brigada NOV Hrvatske, Anka se nalazila u njenoj Prvoj četi Četvrtog omladinskog bataljona. Početkom 1943. godine, zatražila je da bude premeštena iz Četvrtog omladinskog u Drugi udarni bataljon.

U februaru 1943. godine, nakon teških borbi na Veljunu, Preboju i Ljubovu, postala je komandirka voda. Nekoliko dana kasnije, zajedno s još nekolicinom skojevaca-bombaša bila je primljena je u članstvo Komunističke partije Jugoslavije. Posle nekoliko meseci, bila je postavljena za komandirku čete.

Kada se, u januaru 1944. godine vodila bitka za ranjenike kod Drežnice, Anka je, jurišajući sa svojom četom, bila ranjena i ostala bez leve šake. U maju 1944, u Drvaru na Drugom kongresu USAOJ-a, bila je izabrana za članicu Centralnog odbora USAOJ-a.

Krajem 1944. godine, bila je unapređena u čin poručnika i poslana na rad kao obaveštajna oficirka u komandu Primorsko-goranskog područja. Uskoro je ponovno zatražila da se vrati u četu.

Poginula je 10. marta 1945. godine, kao pripadnik 43. istarske divizije, u borbi sa ustašama za oslobođenje Karlovca. 

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. decembra 1951. godine, proglašena je za narodnog heroja.

## Literatura

* 
*
Mišo Broz

**Aleksandar Mišo Broz** (Zagreb, 24. maj 1941), hrvatski diplomata i mlađi sin Josipa Broza Tito.

## Biografija
Rođen je 24. maja 1941. godine u Zagrebu. Na rođenju je dobio ime *Aleksandar*, ali je tokom rata dobio ilegalno ime *Mišo*, koje je kasnije nastavio koristiti.

Neposredno pre njegovog rođenja, otpočeo je Drugi svetski rat u Jugoslaviji, pa je njegov otac Josip Broz Tito, generalni sekretar tada ilegalne Komunističke partije Jugoslavije, nekoliko dana pre njegovog rođenja (*16. maja*) morao da pređe u Beograd. Iako su pravila tadašnjeg ilegalno revolucionarnog života nalagala da majka-ilegalka, svoje tek rođeno dete preda nekoj porodici na staranje, da ne bi i sebe i dete izlagala riziku od hapšenja, njegova majka Herta Has je to odbila i u početku se sama starala o sinu. U prvom vremenu, u brizi oko deteta pomagala joj je njena majka Priska i Titov prijatelj Vladimir Velebit.

Kada je Hert Has, zapretila opasnost od hapšenja, ona je novembra 1941. godine sina Aleksandra, koji je tada već imao šest meseci, dala na staranje jednoj porodici. On je tada postao jedan od najmlađih ilegalaca i poneo je ilegalno ime *Mišo*. Majka mu je kasnije bila uhapšena, a 1943. godine je razmenjena za zarobljene nemačke oficire i prešla je na oslobođenu teritoriju. Sve do kraja rata, Mišo nije poznavao svoje prave roditelje – oca je prvi put video aprila 1945. godine, a majku u maju iste godine.

Posle oslobođenja Jugoslavije, Mišo je živeo u Beogradu, u neposrednoj blizini svoga oca – tadašnjeg maršala i predsednika Vlade FNR Jugoslavije. Brigu o Miši, a kasnije i Žarkovoj deci iz prvog braka – Josipu Joški i Zlatici, vodila je rođaka Marija, ćerka Titovog najstarijeg brata Martina Broza. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Beogradu, a onda je prešao u Zagreb, gde je završio Pravni fakultet.

Posle studija se zaposlio i radio u privredi. Najpre je radio u fabrici alatnih mašina „Prvomajska“, gde je bio šef Odeljenja za izvoz i direktor spoljne trgovine. Kasnije je radio u naftnoj kompaniji „INA“, gde je bio direktor sektora uvoza-izvoza i u Vladi SR Hrvatske, gde je bio u Komitetu za odnose sa inostranstvom. Od 1983. do 1993. godine zauzimao je najviše funkcije u naftnoj kompaniji „INA“.

Posle osamosataljenja Republike Hrvatske, 1991. godine, na predlog tadašnjeg predsednik Franje Tuđmana, prešao je u Ministarstvo inostarnih poslova, gde je najpre bio savetnik ministra, a potom opunomoćeni ministar u amabasadi Hrvatske u Rusiji i Egiptu. Poslednja dužnost mu je bila na mestu ambasadora u Indoneziji, od 2004. do 2009. godine.

Oženjen je Mirom Broz,  Kosinc i ima dvoje dece - ćerku Aleksandru Sašu ( 1969) i sina Andreja ( 1973), kao i dve unuke – Saru i Luku. Živi u Zagrebu.

## Literatura
* Vladimir Dedijer *Novi prilozi za biografiju Josipa Broza Tita* (prvi i drugi tom). „Mladost“, Zagreb i Liburnija, Rijeka 1981. godina.

## Vanjske veze
* „Slobodna dalmacija“, mart 2009: „Mišo Broz prestaje biti veleposlanik u Indoneziji“
Rada Miljković

**Radmila Rada Miljković** (Belica, kod Jagodine, januar 1917. – Urije, kod Bugojna, 19. jul 1942), učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

## Biografija
Rada Miljković je bila učiteljica, koja je rođena 1917. godine u selu Belica, gde je jedno vreme i službovala. Veoma rano je postala član KPJ. Svoje službovanje je nastavila u Šantarovcu, gde je zajedno sa Petrom Stambolićem širila komunističke ideje. Kada je rat počeo, stupila je u Beličku četu. Krajem 1941.g. sa ovog terena se zajedno sa ostalim komunistima povukla prvu u rejon Adžine Livade, potom u Užice gde je bila formirana Užička republika. Po propasti te tvorevine, sa svojim drugovima su se povukli prvo u Crnu Goru, odakle su veoma brzo prešli u Bosnu. Tu je Rada, u selu Urije kod Bugojna 19. jula 1942. godine poginula u borbi zajedno sa Boškom Đuričićem i Živadinom Jankovićem Kumom.

Ukazom predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita, 6. jula 1953. godine, proglašena je za narodnog heroja.

## Literatura

* 
* 
*
Ahaja (rimska provincija)

**Ahaja** ( [*Akhaïa*]; ) u antičkoj Grčkoj oblast uz severnu obalu Peloponeza. Politički ujedinjena bila je organizator saveza grčkih gradova na Peloponezu (Ahajski savez), koji je igrao značajnu ulogu u to vreme, radi borbe za nezavisnost Grčke, a protiv makedonske hegemonije. Posle 146 godine pre nove ere, Ahaja je naziv za čitavu Grčku kao rimsku provinciju. Danas je Ahaja prefektura u severnom brdskom delu Peloponeza, u južnom delu Grčke kao administrativna oblast (prefektura), površine 3.135&nbsp;km² sa glavnim gradom Patrom 169.242 stanovnika (2001).

Glavni grad rimske provincije Ahaja je bio Korint.

## Vanjske veze
* Corinth
Varam ibn Abi Firas al-Hili

**Varam ibn Abi Firas al-Hili** (; Hila, 12. vijek – Hila, 17. jula 1208), arapski teolog, učenjak i muhadis. Srednjovjekovni biografi navode da je potomak Malika al-Aštara al-Nahajija, iako noviji autori ističu mogućnost da zapravo potječe iz kurdskog plemena Džavan. Al-Hili je djed i učitelj ibn Tavusa, a predavao je i al-Mašhadiju. Njegovo najvažnije djelo je *Tanbih al-havatir*, poznato i kao *Madžmu'a Varam*. Umro je 2. muharema 605. AH i sahranjen je u Mauzoleju imama Alija u Nadžafu.

## Opus
* *Tanbih al-havatir va nuzat al-navazir* ()
* *Mas'ala fi al-muvasa'a va al-mudajaka* ()

## Napomene
#  Puno ime: Abu al-Husein Varam ibn Abi Firas ibn Hamdan al-Maliki al-Nahaji al-Hili.

## Literatura
* Etan Kohlberg: *A Medieval Muslim Scholar at Work: Ibn Ṭāwūs and His Library*, Brill, 1992, str. 3-4, 
* Muḥammad ʻAlī Sabzvārī: *Tuḥfah Yi- ʻAbbāsī: The Golden Chain of Sufism in Shī'ite Islam*, University Press of America, 2008, str. 117,
Sulejman Filipović

**Sulejman Filipović** (Glamoč, 28. veljače 1896. – Sarajevo, 22. prosinca 1971.) je bio časnik Jugoslavenske vojske, sudionik Narodnooslobodilačke borbe i društveno-politički radnik FNR Jugoslavije i NR Bosne i Hercegovine.

## Biografija
Rodio se je 28. veljače 1896. godine u Glamoču. Srednju je školu završio u Sarajevu. Pripadao je krugu nacionalno-revolucionarne omladine, zbog čega su ga austrougarske vlasti uhitile 1914. godine.

Od 1920. do 1941. godine bio je djelatnim časnikom Jugoslavenske kraljevske vojske. Godine 1941. kratkotrajno su ga držali zarobljenim pripadnici Wehrmachta. Kao domobranski pukovnik i zapovjednik Tuzlanske brigade, mjeseca listopada godine 1943. prigodom prvoga oslobođenja Tuzle, s oko 5000 vojnika i svim časnicima (po drugom tumačenju 2200 vojnika i 74 časnika), prešao je u Narodnooslobodilačku vojsku i partizanske odrede Jugoslavije. Na Drugom zasjedanju AVNOJ-a, mjeseca studenoga 1943., izabran je u Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije (NKOJ), a 1943. i 1944. godine u Predsjedništvo ZAVNOBiH-a. Do 9. prosinca 1944. bio je povjerenikom za šume i rude.

Poslije Drugoga svjetskoga rata bio je ministrom šumarstva u Privremenoj Vladi Demokratske Federativne Jugoslavije, članom Privrednoga savjeta Vlade FNRJ, potpredsjednikom Narodne skupštine FNRJ, prvim potpredsjednikom Vlade Narodne Republike Bosne i Hercegovine (do 1948.) i dopredsjednikom Prezidija Narodne skupštine NR Bosne i Hercegovine. Bio je članom Izvršnoga odbora Narodne fronte Jugoslavije, te Saveznoga odbora Socijalističkoga saveza radnoga naroda Jugoslavije i Glavnoga odbora Socijalističkoga saveza radnoga naroda Bosne i Hercegovine.

Umirovljen je godine 1953. Umro je 22. prosinca 1971. godine u Sarajevu.

Nositelj je Ordena narodnoga oslobođenja, Ordena bratstva i jedinstva I. reda i partizanskoga križa Republike Poljske.

Izjašnjavao se Hrvatom.

## Činovi
* potpukovnik, Kraljevska jugoslavenska vojska
* pukovnik, Hrvatsko domobranstvo (od 1942. Domobranstvo)
* ''rezervni'' general-major, Jugoslavenska narodna armija (do 1951. Jugoslavenska armija)

## Povezano
* Drugo zasjedanje AVNOJ-a

## Izvori

## Literatura

* Nedim Šarac, *FILIPOVIĆ, Sulejman*, u enciklopediji: Jakov Sirotković, gl. ur., *Enciklopedija Jugoslavije*, II. izd., 4. sv.: E – Hrv, Jugoslavenski leksikografski zavod Miroslava Krleže, Zagreb, 1986., str. 151.
* Stevan K. Pavlowitch, *Hitler's new disorder: the Second World War in Yugoslavia*, Columbia University Press, New York, 2008., , 
* Slavko Janković, Mihajlo Milanović, redaktori, *Ko je ko u Jugoslaviji : biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima*, 1. izd., »Sedma sila« – novinsko-izdavačko preduzeće Udruženja novinara Srbije, Beograd, 1957., str. 186. 
* *[[Vojna enciklopedija]]*, II. izd., Sv. II., 1978., str. 765.
Marija Gržetić

**Marija Gržetić-Kovačić – Maca** (Zagreb, 10. avgust 1910 – Zagreb, 22. april 1991), učesnica Narodnooslobodilačke borbe i društveno-politička radnica SR Hrvatske.

## Biografija

Rođena je 1910. godine u Zagrebu. Kao tektstilna radnica, učestvovala je od 1931. godine u mnogim štrajkovima i akcijama tekstilnih radnika u Zagrebu i Varaždinu. Članica Komunističke partije Jugoslavije postala je 1935. godine. Od 1936. do 1938. bila je sekretar II rejonskog komiteta KPH, a zatim članica Mesnog komiteta KPH u Zagrebu.

Zbog svojih je aktivnosti bila proganjana od policije - osam je puta uhapšena i dvaput deportovana u Lepoglavu (drugi put 26. decembra 1939). Kapitulacija Jugoslavije 1941. zatekla ju je u lepoglavskom zatvoru.

Ustaše su ju prebacile u logor Jastrebarsko, a zatim u logor Danicu kod Koprivnice, odakle je decembra 1941. spašena i prebačena u Zagreb. Januara 1942. pridružila se partizanima. Na oslobođenoj teritoriji delovala je kao partijska radnica; bila je članica i sekretarica više okružnih komiteta KPH. Na Prvoj konferenciji AFŽ Hrvatske 1942, bila je izabrana za predsednicu AFŽH. Takođe je bila i članica AVNOJ-a i ZAVNOH-a.

Posle rata, bila je birana za zastupnicu u svim sazivima Sabora NR Hrvatske. Na Drugom i Trećem kongresu KPH/SKH izabirana je za članicu Centralnog komiteta. Bila je članica Glavnog odbora SSRN Hrvatske, predsednica Saveza ženskih društava Hrvatske i ostalo.

Umrla je 22. aprila 1991. godine u Zagrebu i sahranjena na zagrebačkom groblju Mirogoj.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941, Ordena zasluga za narod i ostalih jugoslovenskih odlikovanja.

## Literatura

* *Jugoslovenski savremenici: ko je ko u Jugoslaviji*. „Sedma sila“, Beograd 1957. godina, 227. str.
* *[[Enciklopedija Jugoslavije]]* (knjiga treća). „Leksikografski zavod FNRJ“, Zagreb 1958. godina.
* *Jugoslovenski savremenici: ko je ko u Jugoslaviji*. „Eksport pres“, Beograd 1970. godina.
* *Enciklopedija Jugoslavije* (knjiga četvrta). „Jugoslavenski leksikografski zavod Miroslav Krleža“, Zagreb 1986. godina.
Al-Rumani

**Abu al-Hasan al-Rumani** (; Bagdad, 909. – Bagdad, 994), poznat i kao **al-Ihšidi** (), arapski teolog, učenjak i gramatičar, istaknuti predstavnik mutazilitske škole. Prema *Fihristu* ibn al-Nadima rođen je 296. AH, iako se kao godina rođenja u drugim izvorima navodi i 276. AH odnosno 889. AD. Među njegovim učiteljima bio je ibn Durajd, a jedan od poznatijih učenika bio mu je al-Mufid. Biograf Jakut al-Hamavi u svom *Mudžamu al-udabi* navodi 21 al-Rumanijevo djelo, većinom na temu gramatike, dok je njegov tafsir izgubljen. Utjecaj al-Rumanijevog kratkog traktata o jedinstvenosti Kurana (idžaz) evidentan je u radovima al-Bakilanija, Abu Hilala al-Askarija i brojnih drugih.

## Napomene
#  Puno ime: Abu al-Hasan Ali ibn Isa ibn Ali ibn Abdulah al-Rumani al-Ihšidi.

## Literatura
* David Thomas: "Al-Rummānī", u: *Christian-Muslim Relations 600 - 1500*, 2010, 
* Julie Scott Meisami, Paul Starkey (ur.): "Ali ibn Isa al-Rummani", u: *Encyclopedia of Arabic Literature*, vol. 2, str. 666-667, Taylor & Francis, 1998,
Latifundija

**Latifundija** (latinska sintagma *latifundium* od *latus* = širok + *fundus*=zemljište, temelj, dno, dakle veliko imanje je naziv za veliko poljoprivredno imanje u privatnom vlasništvu koje se baziralo na robovskom radu.

Rimske latifundije bile su tržišno orjentirane, najčešće su proizvodile manji broj poljoprivrednih kultura, a ponekad su proizvodile monokulturu.

## Historija

Prve latifundije počele su nicati u Antičkom Rimu početkom 2. vijek pne., podjelom velikih imanja po osvojenim zemljama svojoj aristokraciji.

Geneza latifundija može se pratiti od Antičke Grčke (5. vijek pne.) kad se pojavljuju prva velika imanja, kasnije za helenizma (od 323. pne.), takve velika velika imanja imali su vladari, ministri i drugi bogataši i poneki veći hramovi. Na tim poljoprivrednim imanjima radili su robovi uz nešto slobodnjaka.

Vlasnici latifundija - rimski aristokrati imali su dovoljno kapitala da stalno unaprijeđuju svoje nasade i stoku, za razliku od malih seljaka. Tako da su do 3. vijeka latifundije praktički zamijenile male farme kao dotad uobičajene poljoprivredne jedinice na Apeninskom poluotoku i po 
provincijama.

Tipična latifundija tog vremena imala je pored vile za smještaj gospodara i mnoštvo robova koji su se ubrajali u inventar latifundiuma kao stoka, poljoprivredni alati i druga pokretna dobra. U kasnijim danima Carstva kad je robovski rad postao skuplji, robove su sve više počeli mjenjati koloni, (rudimentarni 
oblik rimskog napoličara) koji koji su obrađivali manje parcele.

Kad je tokom 5. vijeka Propalo Zapadno Rimsko Carstvo - latifundije su postale izuzetno važne, i to ne samo kao ekonomski već i kao lokalni politički i kulturni centri.

Današnje latifundije se po nerazvijenim zemljama oslanjaju na jeftinu radnu snagu, a po razvijenim zemljama na sezonskim radnicima i strancima. 
Latifundije postepeno nestaju zbog konkurencije tehnički bolje opremljenih i moderno vođenih farmi na kojima radi manje ljudi, a po nekadašnjim kolonijama radi provođenja agrarnih reformi u korist siromašnih lokalnih seljaka.

## Hacijenda

Latifundije koje su po Latinskoj Americi osnivali španjolski kolonisti vremenom su promjenile ime u **hacijenda**.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Latifundija''  
* ''Latifundium''
Abu Abdulah al-Basri

**Abu Abdulah al-Basri** (; Basra, 900-ih – Bagdad, 980), arapski učenjak, hanefijski pravnik i teolog bahšamijske škole basranskih mutazilita u Bagdadu. Rođen je u Basri između 902. i 906. (289. i 293. AH), iako Ibn al-Nadim u svom *Fihristu* kao godinu rođenja navodi 308. AH (920/921. AD), što suvremeni historičari drže malo vjerojatnim. Mladost je proveo u rodnom gradu i školovao se kod Abu al-Kasima ibn Sahlavajha, a kasnije se preselio u Bagdad. Tokom njegove karijere vladalo je rivalstvo između sunitskog Abasidskog Kalifata i šijitskog Fatimidskog Kalifata, dok je na istoku jačala šijitska dinastija Bujida koja je sredinom 10. vijeka preuzela kontrolu nad Irakom. Posljedično, u narednim decenijama došlo je do suradnje i razmjene ideja između mutazilita i šijita, naročito imamita. Najistaknutiji al-Basrijevi učenici bili su šafijski mutazilit Abdul-Džabar al-Hamadani al-Asadabadi (u. 1025) i šijitski imamit al-Mufid (u. 1022). Al-Basri je umro 980. u Bagdadu (u starijoj literaturi često navođen datum smrti je 367. AH odnosno 977/978. AD).

## Napomene
#  Puno ime: Abu Abdulah Husein ibn Ali al-Džual ibn Ibrahim al-Kagazi al-Basri.

## Literatura
* Gregor M. Schwarb: "Abū ʿAbdallāh al-Baṣrī", u: *[[Encyclopaedia of Islam]]* **3**, 2011, 
* Richard C. Martin, Mark Woodward, Dwi S. Atmaja: *Defenders of Reason in Islam: Mu'tazililism from Medieval School to Modern Symbol*, str. 30-35, 38. i 51-55, Oneworld Publications, 1997,
Zlatan Sremec

**Zlatan Sremec** (Gradište, kod Županje, 19. jul 1898. – Zagreb, 21. jun 1971), lekar, učesnik Narodnooslobodilačke borbe i društveno-politički radnik FNR Jugoslavije i NR Hrvatske. Od 6. februara do 18. decembra 1953. godine obavljao je funkciju predsednika Sabora NR Hrvatske.

## Biografija
Zlatan Sremec rođen je 19. jula 1898. godine u Gradištu kod Županje. Po zanimanju je bio lekar. Pučku školu završio je u rodnom mestu, a gimnaziju u Vinkovcima 1917. godine. Medicinu je isprva studirao u Beču, ali se kasnije prebacio u Zagreb, gde je 1923. godine diplomirao kao prvi lekar na novoosnovanom Medicinskom fakultetu.

Od 1924. godine bio je član Hrvatske seljačke stranke i aktivno je učestvovao u seljačkom pokretu. Do 1943. godine radio je kao lekar u Vinkovcima, a zatim u Zagrebu. Bavio se problemima socijalne medicine u Kraljevini Jugoslaviji. U Narodnooslobodilačku borbu uključio se 1943. godine.

Za vreme rata bio je:
* većnik Zemaljskog antifašističkog veća narodnog oslobođenja Hrvatske
* većnik Antifašističkog veća narodnog oslobođenja Jugoslavije
* član Izvršnog odbora i sekretarijata ZAVNOH-a
* član Predsedništva AVNOJ-a 
* poverenik za narodno zdravlje Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije (NKOJ)

Posle oslobođenja obavljao je mnoge funkcije:
* ministar za zdravlje u vladi Demokratske Federativne Jugoslavije 
* zastupnik u Narodnoj skupštini Jugoslavije od 1945. do 1953. godine 
* zastupnik u Saboru NR Hrvatske od 1946. do 1963. godine
* ministar za prosvetu u vladi NR Hrvatske
* predsednik Sabora NR Hrvatske od 6. februara do 18. decembra 1953. godine
* predsednik Republičkog veća Sabora NR Hrvatske do 1963. godine

Niz godina je bio član Saveznog odbora Socijalističkog saveza radnog naroda Jugoslavije i Izvršnog odbora SSRN Hrvatske.

Za svoj istaknuti društveno-politički rad odlikovan je Ordenom narodnog oslobođenja, Ordenom bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem, te mnogim drugim odlikovanjima.

Umro je 21. juna 1971. godine u Zagrebu. Sahranjen je na zagrebačkom groblju Mirogoj.

## Literatura
* *[[Enciklopedija Jugoslavije]]* (knjiga osma). „Jugoslavenski leksikografski zavod“, Zagreb 1971. godina.
* *Hrvatski leksikon* (knjiga druga). „Naklada Leksikon“, Zagreb 1997. godina.
Ibn Šahrašub

**Muhamed ibn Ali ibn Šahrašub** (; Sari, 1095. – Alep, 2. 9. 1192), poznat i kao **Zejd al-Din** (Iz al-Din ili Rašid al-Din), iranski učenjak, teolog i pravnik. Rođen je u Mazandaranu i zbog nepovoljnih religijskih uslova pod seldžučkom vlašću napustio je Iran i preselio se u sirijski Alep, tadašnje utočište za šijitsku ulemu pod kontrolom naklonih Hamdanida. Tokom karijere napisao je niz djela među kojima su kuranska egzegeza *Mutašabih al-Kuran va muhtalifuh*, knjiga *al-Manakib* o vrlinama imama i biografski leksikon *Ma'alim al-ulama*. Umro je 22. šabana 588. AH i sahranjen je u alepskom Džabalu al-Džavšanu.

## Opus
* *Mutašabih al-Kuran va muhtalifuh* ()
* *Manakib al Abi Talib* ()
* *Ma'alim al-ulama* ()
* *Masalib al-navasib* ()
* *Maidat al-faida* ()
* *Amsal fi al-amsal* ()
* *Al-avsaf* ()
* *Al-minhadž al-džadida* ()
* *Ansab al Abi Talib* ()
* *Nuhab al-ahbar al-hasais al-Fatimija* ()
* *Bajan al-tanzil* ()
* *Al-mavalid* ()
* *Al-mahzun al-maknun fi ujun al-Kuran* ()
* *Al-taraif fi al-hudud va al-hakaik* ()
* *Al-havi* ()
* *Al-fusul fi al-nahv* ()

## Napomene
#  Puno ime: Abu Džafar (ili Abu Abdulah) Muhamed ibn Ali ibn Šahrašub ibn Abi Nasr ibn Abi Džajš.

## Literatura
* B. Scarcia Amoretti: "Ibn Shahrāshūb", u: *[[Encyclopaedia of Islam]]* **2**, 2012,
Mutezilizam

**Mutezilizam** ili **mutazilizam** (iz , *al-mu'tazila*), islamska teološka škola nastala u iračkoj Basri sredinom 8. vijeka, tokom uspona Abasidskog Kalifata. Plod je pokušaja da se razumom pronađe centralni put između nevjere i naivnoga fideizma, iako možda ima i političku pozadinu u smislu pokušaja pomirenja pristaša Aiše (suniti) i Alija (šijiti). Osnivačima mutezilizma smatraju se teolozi Vasil ibn Ata (u. 748) i Amr ibn Ubajd (u. 761), a glavne teološke postavke su strogi monoteizam i odbijanje antropomorfizma, radikalna transcendentnost u shvaćanju apsolutne Božje pravde i humanosti. Od 10. vijeka nadalje potisnuo ga je ašarizam, sunitska škola koja je pomirila filozofsko razmišljanje s islamskom tradicijom. Tokom 13. vijeka mutezilizam je u potpunosti potisnut, a njegovi tragovi sačuvali su se u šijitizmu (primarno imamizmu).

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ruj

**Ruj** (latinski: *Rhus*) ili *sumak*) je biljka penjačica iz porodice vonjača (*Anacardiaceae*). Sam rod ruj (Rhus) obuhvaća oko 150 vrsta manjeg listopadnog drveća i grmlja koje raste u pojasu umjerene i suptropske klime, po Euroaziji i Sjevernoj Americi.

## Karakteristike
Po Balkanu raste obični ruj (*Cotinus coggygria*), nisko drvo ili grm raširen po Južnoj i Centralnoj. Europi, Centralnoj Aziji i centralnoj Kini. Eliptoidno lišće dugo do 8 cm, na rubovima s donje strane je plavo-zeleno, za razliku od tog u proljeće (kad lista) i u jesen (kad opada) ima jarko crvenu (rujnu) boju pa se zato tako i zove. Rujevi imaju brojne male cvjetove koji su uglavnom sterilni, pa se brojne vrste bespolno razmnožavaju rizom.

Rujevi se koriste kao sirovina za proizvodnju bojila, lijekova i pića a sušeni plodovi nekih vrsta koriste se kao začin po Bliskom Istoku. Ali se isto tako često koriste kod melioracije erodiranih površina i kao ukrasne biljke. Grozdasti ili sicilijanski ruj (*Rhus coriaria*), raširen po Mediteranu, naročito se uzgaja po Južnoj Italiji kao sirovina za proizvodnju tanina koji se koristi za štavljenje kože.

Otrovni ruj (Toxicodendron vernix) je grmoliko stablo koje raste po močvarnom kiselom tlu na istoku Sjeverne Amerike, njen bezbojni vrlo toksični fluid potamni kad se izloži zraku. Američki ruj (*Cotinus americanus*), sličan običnom ruju, je nisko drvo (grm) koji raste po jugu Sjedinjenih Američkih Država.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Ruj''  
* ''Sumac''
Olivera Ježina

**Olivera Ježina** (Beograd, 2. februar 1960) je srpska i bivša jugoslovenska glumica.

## Uloge

|- style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 1970.-te
|-
| 1976. || Čast mi je pozvati vas || Olivera
|-
| 1977. || Specijalno vaspitanje || auto-stoperka Mira
|-
| 1977. || Usijane glave || sestre
|-
| 1978. || Lude godine ||
|-
| 1978. || Večeras probamo Molijera ||
|-
| 1978. || Lične stvari || Samu sebe 
|- style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 1980.-te
|-
| 1981. || Lagani povratak ||
|-
| 1982. || Živeti kao sav normalan svet || 
|-
| 1983. || Poslednje sovuljage i prvi petli || Snežana
|-
| 1984. || Ne tako davno (TV serija)|| 
|-
| 1984. || Pazi šta radiš || Mirjana
|-
| 1985. || Daj mi krila jedan krug || Persida
|-
| 1985. || Crveni i crni || Marija
|-
| 1985. || Šest dana juna || 
|-
| 1986. || Odlazak ratnika, povratak maršala || Davorjanka Paunović
|-
| 1986. || Protestni album || 
|-
| 1987. || Vidim ti lađu na kraju puta || Grozda
|-
| 1987. || Milan — Dar || 
|-
| 1987. || Vuk Karadžić || Čučuk Stana
|-
| 1989. || Boj na Kosovu || 
|- style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 1990.-te
|-
| 1990. || Čudna noć || Sanja
|-
| 1990. || Seks - partijski neprijatelj br. 1 || Ana
|-
| 1992. || Velika frka || Beba
|-
| 1993. || Vizantijsko plavo || Devojka iz studentske službe
|- style="background:Lavender; text-align:center;"
| colspan="4" | 2010.-te
|-
| 2014. || Lauš || Samu sebe
|}

## Vanjske veze
*
Dunja (kratki film)

***Dunja*** je jugoslovenski kratki partizanski film snimljen 1980. godine u režiji Krese Sidika, a po scenariju Mihajla Sekulića. Radnja se događa za vrijeme bitke na Sutjesci i prikazuje grupu ranjenih partizana koji su povjereni čoveku po imenu Dunja, koji se o njima mora brinuti neposredno pred proboj partizana iz nemačkog obruča.

## Uloge

## Izvori
* Zastava film - Dunja
## Vanjske veze
*
August Schmidhuber

**August Šmidhuber** (; Augsburg, 8. maj 1901 – Beograd, 19. februar 1947) je bio SS-brigadefirer 7. SS divizija Princ Eugen od 20. januara 1945. do 8. maja 1945. i 21. SS divizije Skenderbeg od maja 1944. Poslije rata, od strane jugoslovenskih vlasti je osuđen na kaznu smrti vješanjem 1947. u Beogradu.

## Literatura
*
Most (kratki film, 1979)

***Most*** je jugoslovenski kratki igrani film snimljen 1979. godine u režiji i po scenariju Zdravka Velimirovića. Po žanru je sudska drama, a radnja se događa u Beogradu 1945. godine kada, nakon završetka Drugog svetskog rata, zarobljeni nemački general August Šmithuber pred komisijom svedoči o ratnim zločinima koje je počinila njegova 7. SS divizija "Princ Eugen".

## Uloge

## Povezano
* *[[Čovek koji je bombardovao Beograd]]* (1976)

## Izvori
*  Zastava film - Most

## Vanjske veze
* }