Krasnojarsk

**Krasnojarsk** (ruski: *Красноя́рск*) je treći po veličini ruski grad u Sibiru, admistrativni centar Krasnojarskog kraja.
Grad leži na rijeci Jenisej, i važno je čvorište na transibirskoj željeznici. To je grad od 909 341 stanovnika (po popisu iz 1989./1989.), ima važan aerodrom *Krasnojarsk - Jemeljnovo*. U doba hladnog rata *Krasnojarsk* je bio sjedište sjeveroistočne avionske baze (danas je na tom bivšem vojnom poligonu podignuto stambeno naselje).

## Historija

Grad je osnovan u junu 1628. kao ruska granična utvrda. *Krasnojarsk* kao i druge utvrde u slivu rijeka *Kača* i Jenisej, podignule su ruske jedinice pod vodstvom kozaka *Andreja Dubenskog* za zaštitu granica od navala lokalnih plemena. Utvrda je nazvana *Krasni Jar*, a to je bio staroruski prijevod lokalnog naziva za to mjesto *Kyzyl Yar* (na lokalnom turkmenskom jeziku, je to značilo *Crvena Hrid*). Kad je naselje dobilo status grada, prezvano je u *Krasnojarsk*.
Naselje se počelo razvijati kad je do njega došla moskovska poštanska cesta *M53*, od 1735. do 1741., koja ga je povezala sa susjednom gradovima *Ačinski*, *Kanski* i ostalom Rusijom. Razvoj je pojačan otkrićem zlata, i dolaskom transibirske željeznice 1895.

1749, 270&nbsp;km. južnije od *Krasnojarska*, pronađen je meteorit težine oko 700&nbsp;kg. Pronašao ga je *Peter Simon Pallas* i 1772. prenio u *Krasnojarsk*. Ovaj meteor je bio značajan, jer je bio prvi takav objekt koji je temeljitije proučen.
U 19. vijeku *Krasnojarsk* je postao centar pokreta sibirskih Kozaka. Godine 1822. dobio je status grada, i postao centar *Jenisejske Gubernije*. 

Za Carevine Rusije, *Krasnojarsk* i njegov okrug bili su mjesto u kojem su završavali politički prognanici. Tako su osam *Dekabrista* protjerana iz Sankt Peterburga u *Krasnojarsk*, nakon slamanja pobune.

Nakon Oktobarske revolucije, u *Krasnojarsku* je podignuto jako puno velikih industrijskih pogona teške industrije i puno velikih hidrocentrala, između ostalog *Krasnojarska hidrocentrala* (i danas peta po veličini hidrocentrala na svijetu, druga u Rusiji).

Od 1934., novom teritorijalno administrativnom podjelom Rusije, oformljen je Krasnojarski kraj, a *Krasnojarsk* je postao njegov centar. U staljinovo vrijeme, *Krasnojarsk* je postao centar *gulaga*. Najveći takav logor bio je *Kraslager* ili *Krasnojarski ITL* (1938.-1960.) na dvije lokacije *Kansk* i *Rešjoti*. U samom gradu djelovao je *Jenisejlager* ili *Jenisejski ITL*, radni logor za vrijeme drugog svjetskog rata (1940.-1941.).
Na početku drugog svjetskog rata, jako puno tvornica je preseljeno iz Ukrajine i Zapadne Rusije u *Krasnojarsk* i okolne gradove, i tako je ubrzan razvoj grada. 
Dobar dio ovih pogona nastavio je rad i nakon rada (*Aluminijski zavod*, *Krasnojarski metaluruški zavod* i mnogi drugi).

Nakon raspada SSSR-a, i sloma socijalističkog privrednog sistema, veliki industrijski pogoni Krasnojarska postali su predmet privatizacije. Dobar dio pogona je završio u bankrotu, a neki su postali predmet velikih političkih skandala poput *Krasnojarskog aluminijskog zavoda*, koji je privatizacijom pripao *Anatoliju Bikovu*, ali je kasnije to poništeno kada je optužen za ubistvo svojeg partnera *Vilora Struganova*. Problemi rada velikih industrijskih pogona i njihovog vlasništva Krasnojarska traju i danas.

## Geografija

Grad *Krasnojarsk* (sa prigradskim naseljima) se prostire na površini od 172&nbsp;km². Prosječna temperatura u najhladnijem mjesecu januaru je -20&nbsp;°C; a u najtoplijem julu 18&nbsp;°C. Najniža temperatura izmjerana u gradu bila je -56&nbsp;°C, a najviša 36&nbsp;°C. Rijeka Jenisej teče kroz grad od zapada na istok. Nakon izgradnje *Krasnojarske hidrocentrale* i njezine velike brane 32&nbsp;km uzvodno, Jenisej se više ne ledi, a ljeti ne prelazi temperaturu od 14&nbsp;°C.
Na rijeci ima nekoliko otoka od kojih su najveći *Tatjišev* i *Otdiha*, koji su rekracione zone.

Sa juga i zapada *Krasnojarsk* je okružen šumovitim bežuljcima prosječne visine 410 metara. Još južnije nalaze se velike stjenovite hridine - *Stolbi* (rezervat prirode).

Zapadno od grada nalazi se gorje *Gremjačinskaja Griva*, koje se prostire od brda *Nikolajevska Sopka* (poznato po skijaškim skakaonicama) do rijeke *Sobakino*.
Sjevero zapadno od grada je jednoličan ravan šumoviti teren, a sa sjevero zapada su poljoprivredne površine.

## Administrativna podjela grada
Krasnojarsk je podijeljen na sedam administrativnih zona:
* Kirovsku
* Lenjinsku
* Oktobarsku
* Sovjetsku
* Sverdlovsku
* Centralnu
* Železnodorožnju

## Gradovi prijatelji
*  Cremona
*  Harbin
*  Heihe

## Stanovništvo
*Stanovništvo po godinama* (oktobar 2007.)

## Reference

## Vanjske veze

* Vodič kroz krasnojarski kraj
* Sibirski turistički vodič
* Vijesti iz Krasnojarska danas 
* The gallery of Krasnojarsk artists 
* Stranice Saveznog sibirskog univerziteta
* Interaktivna karta puteva po Krasnojarsku