1629.

Godina **1629** (**[[rimski brojevi|MDCXX]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u četvrtak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji
* 19. 1. - Umro persijski šah Abas Veliki, nasleđuje ga sin Safi I (do 1642).
* 21. 2. - Hrvatski sabor ponovo poziva na rješenje vlaškog pitanja, nude im povlastice.
* 4. 3. - Kolonija Zaljeva Massachusetts dobila kraljevsku povelju.
* 6. 3. - Restitucijski edikt: car Ferdinand II naređuje povratak katoličkoj crkvi sve imovine izgubljene od 1552. (retroaktivno sprovođenje *[[Reservatum ecclesiasticum]]a*).
* 9. 3. - Osmanski guverner u Jemenu Hajdar-paša predao ključeve Sane Aliju, sinu zejditskog imama Al-Mu'ayyad Muhammada; zejditi iste godine uzeli i Taiz.
* 10. 3. - Engleski kralj raspustio Parlament, započinje jedanaestogodišnju osobnu vladavinu (ili "tiraniju"); između ostalog biće pojačana Puritanska migracija u Novu Englesku.
* 30. 4. - 14. 9. - Osamdesetogodišnji rat, opsada 's-Hertogenboscha je holandski uspeh.
* proljeće - U Hrvatskoj se, do žetve, umire od gladi zbog nerodne 1628, nakon čega dolazi epidemija; ove godine se nije ubirao porez.
* 14 - 28. 5. - Hugenotske pobune: Luj XIII nakon opsade osvojio Privas.
* 22. 5. - Tridesetogodišnji rat: Lübečki mir okončava učešće danskog kralja Kristijana IV u ratu.
* 4. 6. - Holandski brod *[[Batavia (brod)|Batavia]]* se nasukao uz Zapadnu Australiju, među preživelima se dogodila pobuna, dvojica ubica su prognana na kopno, čime postaju prvi evropski "naseljenici" (sudbina im je nepoznata).
* 17. 6. - Luj XIII zauzeo hugenotski grad Alès.
* 17. 6. - Anglo-španski rat (1625-30): Španci zauzimaju ostrva Sveti Kristofor i Nevis.
* 19. 7. - Englezi privremeno zauzeli grad Québec (do 1632).
* 29. 8. - Cambridgki sporazum znači da će Kolonija Zaljeva Massachusetts biti samoupravna i vodi osnivanju Bostona.
* 7. 9. - Anglo-španski rat (1625-1630): Bitka za St. Kitts - Španci pod Fadrique Álvarezom uspešno okončali ekspediciju kojom su oduzeli Sveti Kristofor i Nevis (i Tortugu?) engleskim i francuskim kolonistima.
* rujan - Kralj Ferdinand naređuje da se protestantski časnici i vojnici u hrvatskoj i slavonskoj Krajini moraju odreći svoje vjere ili ih napustiti.
* 25. 9. - Altmarčko primirje okončava Poljsko-švedski rat (1625-29) povoljno za Švedsku.
* 27. 9. - Alèski mir okončava Hugenotske pobune: hugenoti gube vojna, politička i teritorijalna prava, ostaju im samo verska (do 1685).
* oktobar - Italijanska kuga 1629-31 zahvatila Milano.
* 15. 11. - Umro erdeljski knez Gabrijel Betlen, nasleđuje ga supruga Katarina Brandenburška (do 1630).
* 22. 12. - Abdicirao japanski car Go-Mizunoo, nasleđuje ga mala Meishō (do 1643).
* 23. 12. - Umro mletački dužd Giovanni I Corner, u republici traje konflikt između oligarhije i siromašnijeg plemstva.

### Kroz godinu
* Abaza Mehmed-paša je beglerbeg u Bosni 1628-29, vrši iznude od bogatih trgovaca. Oko ove godine neredi u Sarajevu zbog nedostatka kruha, praćeni pokretom siromašnih obrtnika na čelu sa šeih Ibrahim-dedom; u Mostaru su sukobi između ajana i obrtnika.
* Osmansko-safavidski rat (1623-39): krajem godine veliki vezir Gazi Husrev-paša vodi vojsku prema Bagdadu.
* Vaseljenski patrijarh Kiril Lukaris objavio svoju "Ispovest" u kalvinističkom duhu, što započinje kontroverzu koja će trajati do 1672.
* U ratu sa Poljacima zarobljen krimski hanović Islam.
* Progon hrišćana u Nagasakiju, prvi put se koriste *[[Fumi-e]]* - slike Isusa i Marije za gaženje.

## Rođenja

* 29. 3. - Aleksej I., car Rusije († 1676)
* 14. 4. - Christian Huygens, naučnik († 1695)
* 10. 8. - Agostino Scilla, slikar i naučnik († 1700)
* 17. 8. - Jan III Sobieski, poljsko-litvanski vladar († 1696)
* 24. 9. - Stjepan I. Cosmi, splitski nadbiskup († 1707)
* 12. 12. - Simeon Polocki, pesnik, prosvetitelj († 1680)

## Smrti

* 19. 1. - Abas Veliki, persijski šah (* 1571)
* 18. 6. - Piet Pieterszoon Hein, holandski pomorac (* 1577)
* 21. 9. - Jan Pieterszoon Coen, holandski kolonijalista (* 1587)
* 15. 11. - Gabrijel Betlen, erdeljski knez (* 1580)
* 23. 12. - Giovanni I Corner, mletački dužd (* 1551)

## Reference

;Literatura
* Rudolf Horvat, *[https://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._%28R._Horvat%29/Ban_Sigismund_Erdedi Ban Sigismund Erdedi]* (hr Wikisource)
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959