1927.

Godina **1927** (**[[Rimski brojevi|MCMXXVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u subotu.
__NOTOC__



## Događaji
### Januar/Siječanj
* 1. 1. - Kraljevskom poveljom osnovan BBC (*British Broadcasting Corporation*) kao javno finansirana korporacija (umesto komercijalne *British Broadcasting Company* osnovane 1922.).
* 1. 1. - U Mađarskoj uvedna nova valuta penge ili pengov (*pengő * - "zvonki", kao što srebro zvoni) - traje do hiperinflacije 1945-46.
* 1. 1. - Wang Jingwei u saradnji sa komunistima uspostavio vladu u Wuhanu - Wangova frakcija Kuomintanga je u rivalitetu sa Chiang Kai-shekovom.
* 2. 1. - U Meksiku počinje Kristeroski rat - katolici digli pobunu protiv izrazito antiklerikalne vlade.
* 3 -6. 1. - Kineski nacionalisti zauzimaju britanske koncesije Hankou i Jiujiang (ili u februaru?).
* 7. 1. - Prvi transatlantski telefonski poziv Njujork-London, putem radio talasa.
* 9. 1. - Požar u Lauriel Palaceu: 78-oro dece stradalo u montrealskom bioskopu.
* 10. 1. - Premijera filma "Metropolis" u Berlinu.
* 23. 1. - Oblasni izbori u Kraljevini SHS, radikali ometaju HSS, naročito u Vojvodini i Bosni.
* 25. 1. - Fuzijom firmi *Remington Typewriter Company* i *Rand Kardex Bureau* nastaje proizvođač poslovnih mašina Remington Rand.
* 28. 1. - HSS-ovci govore o izbornom teroru, na osnovu dobrih rezultata traže peto ministarstvo, glasaju sa opozicijom. Ostavka pete vlade Nikole Uzunovića.
* 29. 1. - Ibn Saud uzdigao Sultanat Nadžd u kraljevinu (od decembra 1925. vlada i nad Kraljevinom Hidžaz).
* 30. 1. - Austrija: sukob desničarskih veterana i socijaldemokratskog Schutzbunda sa dvoje mrtvih u Schattendorfu.
* 31. 1. - Zatvorena Međusaveznička vojna kontrolna komisija u Berlinu.
* januar - mart ? - Velika epidemija gripa u Britaniji i Evropi. (?)

### Februar/Veljača

* 1. 2. - Šesta vlada Nikole Uzunovića - koalicija dve struje radikala i klerikalaca (bez radićevaca).
* 3. 2. - Pobuna protiv portugalske vlade u Portu, traje šest dana, stradalo je 120 ljudi.
* 6 - 18. 2. - Nikaragvanski građanski rat (1926–27): Bitka za Chinandegu je najkrvaviji okršaj rata, stotine mrtvih i razrušena Chinandega.
* 8. 2. - Sahranjen japanski Joshihito, car Taishō (umro u decembru).
* 10. 2. - Antiimperijalistički kongres u Briselu, osnovana Liga protiv imperijalizma s jakim uticajem Kominterne.
* 12. 2. - Britanski vojnici se iskrcavaju u Šangaju (Kinezi štrajkuju zbog toga nedelju dana kasnije).
* 14. 2. - Jak zemljotres kod Ljubinja u Hercegovini (M 6.0, int. VIII) - 100 mrtvih.
* februar - *[[Tenentismo]]*: posle skoro dve i po godine okončana lutanja Prestesove kolone po unutrašnjosti Brazila (levičarski mlađi oficiri pobunjeni protiv vlade).
* 18. 2. - Kanada uspostavila diplomatske odnose sa SAD (ranije preko Londona).
* 19. 2. - Film *[[It (film, 1927)|It]]* ulazi u masovno prikazivanje u SAD, Clara Bow postaje zvezda.
* 19. 2. - Radio stanica CFRB u Torontu je prva na svetu koja radi na naizmeničnu struju, umesto jednosmernu iz baterije.
* 23. 2. - Werner Heisenberg formulisao princip neodređenosti.
* 23. 2. - Sastaju se oblasne skupštine u KSHS i biraju svoje organe.
* 24. 2. - Tokom odgovora ministra unutrašnjih poslova Bože Maksimovića (zvani "Boža Kundak") na optužbe za policijsku brutalnost, opozicija uvela u skupštinu i ogolela pretučenog čoveka.
* 26. 2. - Đuro Basariček tvrdi da Maksimović nije kriv za krizu već "tajne sile" protivne parlamentarizmu (pretpostavlja se Kralj i belorukaški oficiri) - Radić se ograđuje.
* 27. 2. - U Šangaj stižu i američki marinci iz 4. regimente.

### Mart/Ožujak
* 2. 3. - Rešen granični spor između Kvebeka i Newfoundlanda na Labradoru (tj. između dominionâ Kanada i Newfoundland).
* 3. 3. - Ciklon pogodio Madagaskar, stotine mrtvih.
* 4. 3. - Zagrepčanka Štefica Vidačić u Berlinu izabrana za mis Evrope; doček u Zagrebu 6. 3..
* 7. 3. - Zemljotres pogađa zapadni Honšu u Japanu - blizu 3.000 mrtvih.
* 10. 3. - Mobilizacija u Albaniji usled zategnutosti sa Kraljevinom SHS.
* 10. 3. - Italija ratifikovala Pariski ugovor iz 1920, kojim je Besarabija priznata kao deo Rumunije (pošto ga Japan nije ratifikovao, nije stupio na snagu).
* 15. 3. - Finansijska kriza Shōwa u Japanu, krah više banaka.
* 19. 3. - Italijanska vlada tvrdi da Jugoslavija namerava da upadne u Albaniju, što ona, zbog ugovora sa Tiranom, "ne može trpeti" - kriza sa Italijom.
* 21. 3. - Komunisti na čelu sa Zhou Enlaiem i Chen Duxiuom digli ustanak u Šangaju, podržavajući napredovanje Chiang Kai-sheka.
* 24. 3. - Nankinški incident: Kuomintangove trupe ulaze u Nanking, u kome su neredi i napadi na zapadnjake, na šta ovi odgovaraju bombardovanjem grada.
* 26. 3. - Chiang Kai-shek stigao u Šangaj.

### April/Travanj

* 5. 4. - Italija i Mađarska potpisale Ugovor o prijateljstvu, pomirenju i arbitraciji.
* 7. 4. - Bell System preneo živu TV sliku sekretara trgovine SAD Herberta Hoovera iz Washingtona na Manhattan - prva javna demonstracija dalekometne televizije (elektromehanički sistem, neonska lampa kao "ekran").
*   7. 4. - U Parizu prikazan *[[Napoléon (1927 film)|Napoléon]]*, film Abela Ganca sa mnogim inovativnim tehnikama. 
* 9. 4. - Sacco i Vanzetti osuđeni na smrt na drugom suđenju za dva ubistva tokom pljačke 1920. - protesti širom sveta.
* 9. 4. - U Pekingu uhapšen suosnivač KPK Li Dazhao, pogubljen kasnije tokom meseca.
* 11. 4. - Počeo vizantološki kongres u Beogradu.
* 12. 4. - Šangajski masakr 1927. - kineski Kuomintang se okrenuo protiv dojučerašnjih saveznika komunista - raskid KMT sa KPK i Sovjetskim Savezom, ali i između levog i desnog krila KMT. Kineski građanski rat traje s prekidima do 1949-50.
* 12. 4. - Zakon o kraljevskoj i parlamentarnoj titulaturi menja ime Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Irske u Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Severne Irske.
* 14. 4. - Zvanični datum prvog proizvedenog švedskog automobila Volvo.
* 16. 4. - Ostavka Uzunovićeve vlade.
* 17. 4. - Novi premijer KSHS je Velja Vukićević, vlada je koalicija radikala, Marinkovićeve struje demokrata i Mehmeda Spahe.
* 19. 4. - Mae West osuđena na deset dana zatvora zbog "opscenosti" u komadu *Sex*.
* 22. 4. - 5. 5. - Velika poplava Misisipija, najrazornija rečna poplava u istoriji SAD.

### Maj/Svibanj

* 4. 5. - Mir iz Tipitape (Espino Negro) uz američko posredovanje okončava građanski rat u Nikaragvi, ali neki liberali, naročito Augusto César Sandino ga ne priznaju.
* 6. 5. - Prikazan film *[[7th Heaven (film, 1927)|7th Heaven]]*.
* 8. 5. - Avijatičari Tadija Sondermajer i Leonid Bajdak svečano dočekani u Beogradu nakon etapno preletenog puta Pariz - Bombaj - Beograd (podsticaj za novo preduzeće u osnivanju, Aeroput).
* 8. 5. - Charles Nungesser i François Coli poleteli sa "Belom pticom" (*[[L'Oiseau Blanc]]*) iz Pariza prema Njujorku, moguće da su se srušili na američko kopno.
* 9. 5. - Australski parlament prvi put zaseda u Canberri (ranije u Melbournu). Parlament je otvorio vojvoda od Yorka, budući kralj George VI, kome je to bila prva veća proba posle terapije govora sa Lionelom Logueom.
* 10. 5. - Konkordat između Kraljevine Rumunije i Svete stolice.
* 11. 5. - U SAD osnovana Akademija filmskih umetnosti i nauka (*[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]*).
* 12. 5. - Racija na sovjetsko trgovačko poslanstvo u Londonu, pronađeni dokazi o špijunaži.
* 15. 5. - Katastrofalni "Rudnički zemljotres" u Šumadiji (M 5.9, int. IX).
* 16. 5. - Bitka u La Paz Centru, okršaj otpadničkih liberala i američkih marinaca u Nikaragvi.
* maj? - Ida Kravanja, najlepša Slovenka i buduća glumica Ita Rina, otišla krišom od majke u Berlin, ubrzo snima prvi film.
* 18. 5. - Katastrofa u školi u Bath, Michigan - član školskog odbora, pritisnut porezima i hipotekom, digao školu u vazduh - poginulo ukupno 45 osoba, od toga 38 dece.
* 20. 5. - Ugovorom iz Džede Velika Britanija priznaje Ibn Saudov suverenitet nad Kraljevinom Hidžaz i Nadžd (od 1932. Saudi Arabija).

* 20-21. 5. - **[[Charles Lindbergh]]** sam preleteo preko Atlantika, od Njujorka do Pariza, čime je osvojio Orteigovu nagradu.
* 22. 5. - Od zemljotresa kod grada Xining u centralnoj Kini stradalo 200.000 ljudi.
* 22. 5. - Carlos Ibáñez del Campo dobija sumnjivih 98% glasova na čileanskim predsedničkim izborima - diktatorska vlast s velikim javnim radovima i potrošnjom na osnovu zajmova (predsednik 1927-31. i 1952-58).
* 25. 5. - Clärenore Stinnes krenula iz Berlina sa Carl-Axelom Söderströmom na putovanje oko sveta automobilom (do juna 1929).
* 27. 5. - V. Britanija prekinula diplomatske odnose sa SSSR zbog špijunaže i podzemne agitacije.
* 31. 5. - Proizveden poslednji Ford Model T (15.007.033 komada za 19 godina).

### Jun/Juni/Lipanj
* 4. 6. - KSHS prekinula diplomatske odnose sa Albanijom nakon što je uhapšen jedan službenik poslanstva u Tirani i zbog prošlomesečnih graničnih incidenata; odnosi obnovljeni sledećeg meseca uz posredovanje evropskih sila
* 7. 6. - Ruski emigrant u Varšavi ubio sovjetskog ambasadora Pjotra Vojkova.
* 9. 6. - U SSSR pogubljeno 20 "monarhista" zbog navodnih ubistava, zavere i špijunaže.
* 12. 6. - Sastanak inostranih ministara Društva naroda u Ženevi povodom zategnutosti između Albanije i Kraljevine SHS.
* 14. 6. - Kralj potpisao ukaz o velikim županima (poglavari oblasti u KSHS).
* 15. 6. - Raspuštena Skupština KSHS, izbori 11. 9.; rekonstrukcija vlade.
* 17. 6. - Osnovano preduzeće "Aeroput", prva jugoslovenska avio-kompanija, preteča JAT-a (prva linija otvorena 14. 2. 1928).
* 18. 6. - Mandžurski gospodar rata Zhang Zuolin zavladao pekinškom (beiyanškom) vladom, protiv kuomintangovaca i komunista (ostaje nepunih godinu dana).
* 19. 6. - Makedonci iz Bugarske nastavili upade.
* 24. 6. - Corneliu Zelea Codreanu osnovao u Rumuniji Legiju arhanđela Mihajla, kasnije poznatu kao Željezna garda.
* 28. 6. - Tragedija u Steglitzu, dvojica srednjoškolaca osnovala klub samoubojica, jedan od njih počinio ubojstvo treće osobe i samoubojstvo.
* 29. 6. - Totalno pomračenje Sunca, u KSHS pokriveno 60 - 80% diska, više na severozapadu.

### Jul/Juli/Srpanj

* 1. 7. - Richard E. Byrd sa posadom leti od Njujorka do Pariza, ali se zbog magle vraća na obalu Normandije gde se prinudno spuštaju.
* 4. 7. - Mladi inženjer Sukarno osnovao Indonežansku nacionalnu partiju u Nizozemskoj Istočnoj Indiji.
* 4. 7. - Prvi put poletela Lockheed Vega, prvi Lockheedov avion.
* 9. 7. - Poplava Elbe u Nemačkoj, stradalo mesto Berggießhübel.
* 10. 7. - Sporazum Korošca i premijera Vukićevića na Bledu - SLS bi ušla u vladu, ali posle izbora.
* 10. 7. - IRA ubila Kevina O'Higginsa, potpredsednika Izvršnog veća Irske Slobodne Države.
* 11. 7. - Jerihonski zemljotres u mandatnoj Palestini i Transjordaniji, velika razaranja u Nablusu i Jerusalimu, najmanje 500 mrtvih.
* 15. 7. - Julska pobuna ili Bečka paljevina Palate pravde - u sukobu levičarskih demonstranata i policije gine 85 demonstranata i pet policajaca.
* 15. 7. - U Grčkoj zabranjen makedonski jezik.
* jul - Uhapšen Radomir Vujović, član Politbiroa KPJ (u zatvoru do 1932).
* 17. 7. - Prvi radio prijenos nogometne utakmice u Hrvatskoj/Jugoslaviji - Vilim Brkić prenosio utakmicu Građanski - HAŠK Zagreb.
* 20. 7. - Umro rumunski kralj Ferdinand I, nasleđuje ga petogodišnji unuk Mihai I (1927-30. i 1940-47; dečakov otac Carol II se vratio u zemlju 1930-40).
* 26. 7. - Nakon što je ranije tokom meseca osudio liberalnog vođu Moncadu kao izdajnika i objavio rat SAD, Augusto César Sandino neuspešno napada Ocotal (Amerikanci su upotrebili avione dvokrilce) - počinje šestogodišnja pobuna.
* 26. 7. - Osnovana Iberijska anarhistička federacija (FAI).
* 29. 7. - Patrijarh moskovski Sergije objavio apsolutnu lojalnost Crkve sovjetskoj državi - mnogi jerarsi se odvajaju.
* 29. 7. - *Trade Disputes and Trade Unions Act* u Ujedinjenom Kraljevstvu: zabranjeni solidarni štrajkovi i oni koji bi vršili pritisak na vladu, učešće u nezakonitom štrajku je krivično delo (zakon povučen 1946, solidarni štrajkovi opet zabranjeni 1990).

### Avgust/August/Kolovoz

* 1. 8. - Ustanak u Nančangu u jugoistočnoj Kini - prvi veći sukob Kuomintanga i KP Kine nakon raskida u aprilu. Ovo se smatra datumom osnivanja Narodnooslobodilačke armije.
* 2. 8. - Harold Stephen Black izmislio pojačavač sa negativnom povratnom spregom (patent dobio tek 1937.).
* 2. 8. - Predsednik SAD Calvin Coolidge objavio da neće tražiti drugi puni mandat 1928.
* 9. 8. - Sisowath Monivong je novi kralj francuskog protektorata Kambodže (do 1941).
* 12. 8. - Prikazan američki film *[[Wings (film)|Wings]]*, neke kopije imaju sinhronizovane zvučne efekte i muziku.
* 14 - 28. 8. - Prvo izdanje fudbalskog Mitropa kupa: u četvrtfinalu ubedljivo poraženi jugoslovenski učesnici, Hajduk i BSK.
* 17. 8. - Trgovački sporazum između Francuske i Nemačke.
* 19 - 21. 8. - Nirnberški miting: 3. partijski kongres NSDAP pod sloganom "Dan buđenja", snimljen prvi dokumentarac *Eine Symphonie des Kampfwillens*.
* 23. 8. - Sako i Vanceti pogubljeni u SAD, uprkos međunarodnim protestima.
* 24. 8. - Uragan pogodio atlantske provincije Kanade, naročito Novu Skotiju - 184 mrtvih, uglavnom na moru.
* 27. 8. - Jugoslovenski avijatičari potpukovnik Petrović i poručnik Pajević stradali na glečeru u Tirolu.

### Septembar/Rujan
* 3. 9. - Tokom zbora na sarajevskom Vratniku pucano u pravcu Mehmeda Spahe (musliman SRNAO-vac?).
* 7. 9. - Philo Farnsworth preneo u svojoj laboratoriji prvu TV sliku elektronskog tipa.
* 7. 9. - Komunisti na čelu sa Mao Zedongom dižu neuspešni Ustanak jesenje žetve u provincijama Hunan i Jiangxi.
* 8. 9. - Clyde Cessna i Victor Roos osnovali proizvođača aviona Cessna.
* 11. 9. - Parlamentarni izbori: Narodna radikalna stranka 112 mesta (-30), Narodna seljačka stranka (Radić) 61 (-6), Demokratska stranka 61 mesto (+25) itd.
* 11. 9. - Krimski zemljotresi: jak potres pogađa Krim, sutradan ujutru opaženi veliki plamenovi na moru.
* 16. 9. - Niels Bohr izneo princip komplementarnosti na kongresu u Italiji.
* 18. 9. - Osnovana mreža radio-stanica Columbia Phonographic Broadcasting System - kasniji CBS.
* 22. 9. - "Meč dugog odbrojavanja": bivši šampion Jack Dempsey je oborio Genea Tunneya, ali pošto nije odmah otišao u neutralni kut, Tunneyu je duže odbrojavano, na kraju je i pobedio.
* 23. 9. - Prikazan nagrađivani film **', prvi dugometražni sa sistemom ''[[Movietone]]'' (muzika i zvučni efekti).

* jesen - Seljaci u SSSR počinju smanjivati prodaju žita državi.

=== Oktobar/Listopad ===
* [[2. 10.]] - Na beogradskom Jevrejskom groblju otkriven spomenik palim ratnicima 1912-18.
* 2. 10. - Ženska stranka održala prvi zbor u Beogradu - traže žensko pravo glasa.
* [[4. 10.]] - Počinje rad na kolosalnim likovima američkih predsednika na [[Maunt Rašmor]]u (do [[1941]]).
* [[5. 10.]] - U [[Štip]]u ubijen gen. [[Mihailo Kovačević]] - počinioci iz [[VMRO]]-a.
* [[6. 10.]] - Kasno uveče komitski napad na selo Klisuru kod [[Bosilegrad]]a.

* 6. 10. - Premijera filma "[[The Jazz Singer|Džez pevač]]", prvog (delimično) ton-filma sa [[Al Jolson]]om - postiže veliki uspeh.
* [[10. 10.]] - Španski diktator [[Miguel Primo de Rivera]] otvorio Nacionalnu skupštinu - ima samo savetodavnu ulogu, zadatak joj je da napravi novi ustav.
* [[14. 10.]] - U Pragu ubijen albanski poslanik Cena-beg ([[Ceno Bey Kryeziu]]), pretpostavlja se po nalogu [[Ahmed Zogu|Ahmeda Zogua]].
* [[15. 10.]] - Pronađena nafta u [[Baba Gurgur]]u na severu Iraka.
* oktobar - Peta [[Solvayska konferencija]] o [[Kvantna mehanika|kvantnoj mehanici]] (→ [[Debate Bohr–Einstein]], [[Kopenhagenska interpretacija]]).
* [[19. 10.]] - Prvi let kompanije ''[[Pan American World Airways]]'' (bakrotirala [[1991]]).
* [[20. 10.]] - Početak proizvodnje [[Ford Model A (1927–31)|Forda Model A]], zamene za [[Ford Model T|Model T]], (u prodaji od decembra) - do marta 1932. proizvedeno 4.858.644 komada u različitim stilovima.
* [[22. 10.]] - HSS, [[Samostalna demokratska stranka|samostalci]] i [[Zemljoradnička stranka (Jugoslavija)|zemljoradnici]] pozvali [[Demokratska stranka (Jugoslavija)|demokrate]] i [[JMO]] u blok (Seljačko-demokratski savez), ali oni zasad ostaju u vladi.
* [[23. 10.]] - Poslednji članovi [[Leva opozicija|Leve opozicije]], [[Lav Trocki]] i [[Grigorij Zinovjev]] izbačeni iz Centralnog komiteta [[SKP(b)]].
* [[25. 10.]] - Italijanski putnički brod ''[[SS Principessa Mafalda]]'' potonuo pored Brazila, 314 mrtvih.
* [[26. 10.]] - HSS pred Skupštinom optužuje vladu za izborni teror u septembru.
* [[28. 10.]] -  Na istoku [[Turska|Turske]] proglašena [[Kurdska Republika Ararat]] (Turci je povratili [[1930]]).
* [[30. 10.]] - Grčki predsednik [[Pavlos Kunduriotis]] preživeo atentat.
* [[31. 10.]] - Japanski ribarski brod ''Ryo Yei Maru'' pronađen pored države Washington sa 12 tela - brod je plutao od prošlog decembra, poslednji član posade je umro u maju.

=== Novembar/Studeni ===

* [[5. 11.]] - U Arabiji počinje [[Ikhwanska pobuna]]: prkoseći [[Ibn Saud]]u, elementi verske milicije [[Ikhwan]] upadaju u [[Britanski mandat nad Mezopotamijom|mandatni Irak]].
* [[6. 11.]] - Osvećenje temelja [[Umetnički paviljon "Cvijeta Zuzorić"|umetničkog paviljona "Cvijeta Zuzorić"]] u Beogradu.
* [[7. 11.]] - Desetogodišnjica [[Oktobarska revolucija|Oktobarske revolucije]]: unutarpartijska opozicija je u Moskvi pokušala organizovati nezavisne demonstracije ali su rasterani silom.
* [[8. 11.]] - Imenovana Simonova komisija za ispitivanje ustavne reforme u Britanskoj Indiji.
* [[10. 11.]] - Osnovana [[Seljačko-demokratska koalicija]] ([[Stjepan Radić]] iz HSS i [[Svetozar Pribićević]] iz [[Samostalna demokratska stranka|samostalaca]]).
* [[11. 11.]] - U [[Parizu]] potpisan ugovor između Francuske i Kraljevine SHS ("Pariski pakt"), kao protivteža italijanskom napredovanju na Balkanu.
* [[14. 11.]] - Trocki i Zinovjev izbačeni iz partije.
* [[17. 11.]] - Novi sultan [[Maroko|Maroka]] je [[Muhamed V (Maroko)|Muhamed V]] (vl. 1927-53 i 1955-61, od 1957. kao kralj).
* [[22. 11.]] - Drugi Tiranski ugovor - praktično italijanski protektorat nad [[Albanija|Albanijom]].
* [[27. 11.]] - ''Columbine Mine massacre'': policija pucala na štrajkujuće rudare u [[Lafayette, Colorado]], petorica ubijena.

=== Decembar/Prosinac ===

* [[2. 12.|2]] - [[19. 12.]] - [[XV kongres SKP(b)]]: izbačeni pripadnici Leve opozicije i trockisti tj. 75 aktivnih članova "trockističko-zinovjevskog bloka" (npr. [[Lev Kamenjev]], [[Hristijan Rakovski]], [[Karl Radek]]) i 23 iz grupe [[Timofej Sapronov|Timofeja Sapronova]]; ojačana [[Staljin]]ova vlast. Direktiva za Petogodišnji plan ekonomskog razvoja i plan za dobrovoljnu kolektivizaciju.
* [[3. 12.]] - ''Putting Pants on Philip'' je zvanično prvi film sa dvojcem [[Stanlio i Olio]].
* [[5. 12.]] - U Skoplju počinje suđenje dvadesetorici studenata iz omladinske VMRO, savetnik odbrane je advokat i poslanik [[Ante Pavelić]].
* [[11. 12.]] - [[Kantonski ustanak (1927)|Kantonski ustanak]]: komunisti stavili Kanton ([[Guangzhou]]) pod kontrolu, ali ustanak ugušen u roku od dva dana, uz pogibiju hiljada komunista.
* [[15. 12.]] - U Los Angelesu oteta 12-godišnja devojčica Marion Parker - raskomadano telo je pronađeno 19. 12. a osumnjičeni je uhvaćen tri dana kasnije.
* [[17. 12.]] - Američka podmornica [[USS S-4 (SS-109)]] potonula nakon sudara kod obale Masačusetsa, stradalo svih 40 članova posade, uprkos operaciji spasavanja.
* [[30. 12.]] - Otvorena prva linija [[Tokijski metro|Tokijskog metroa]] (Ginza), najstarija u Aziji.

=== Kroz godinu ===
* [[Svjetsko stanovništvo]] dostiže 2 milijarde.
* Nastali domaći filmovi "[[Kralj Čarlstona]]" i "[[Grešnica bez greha]]".
* Na univerzitetu u [[Brisbane|Brisbanu]] započeo [[eksperiment s kapi katrana]] - potrebno je desetak godina da iz levka kapne jedna kap.
* Početak [[Kvantna hemija|kvantne hemije]]: Walter Heitler i Fritz London objavili rad o vezi u molekulu vodonika.
* [[Davisson–Germerov eksperiment]]: dokazana talasna svojstva elektrona i de Brogliejeva hipoteza.

== Rođenja ==

=== Januar/Siječanj &ndash; Februar/Veljača ===
* [[2. 1.]] - [[Rejhan Demirdžić]], glumac († [[1988]])
* [[6. 1.]] - [[Aleksandar Despić]], fizikohemičar, predsednik SANU († [[2005]])
* [[9. 1.]] - [[Nada Mamula]], pevačica († [[2001]])
* [[11. 1.]] - [[Mato Ergović]], glumac († [[2013]])
* 11. 1. - [[Bogumil Hrabak]], istoričar († [[2010]])
* [[17. 1.]] - [[Slavko Vukosavljević]], književnik i novinar († [[2004]])
* 17. 1. - [[Eartha Kitt]], pevačica, glumica († [[2008]])
* [[18. 1.]] - [[Lea Deutsch]], glumica, žrtva Holokausta († [[1943]])
* [[30. 1.]] - [[Olof Palme]], premijer Švedske († [[1986]])

* [[6. 2.]] - Kosta Carina, književnik, filmski radnik, prevodilac († [[2007]])
* [[7. 2.]] - [[Juliette Gréco]], francuska šansonijerka i glumica († [[2020]])
* 7. 2. - [[Dušan Vukotić]], animator, oskarovac († [[1998]])
* [[10. 2.]] - [[Konstantin Babić]], srpski kompozitor († [[2009]])
* 10. 2. - [[Pero Gotovac]], skladatelj, dirigent († [[2017]])
* [[14. 2.]] - [[Lois Maxwell]], glumica († [[2007]])
* [[15. 2.]] - [[Harvey Korman]], glumac († [[2008]])
* [[19. 2.]] - [[Zvonimir Golob]], hrvatski pjesnik († [[1997]].)
* [[20. 2.]] - [[Sidney Poitier]], glumac († [[2022]])
* 20. 2. - [[Hubert de Givenchy]], modni kreator († [[2018]])
* 20. 2. - [[Roy Cohn]], saradnik senatora McCarthyja († [[1986]])
* [[24. 2.]] - [[Emmanuelle Riva]], glumica († [[2017]])

=== Mart/Ožujak &ndash; April/Travanj ===
* [[1. 3.]] - [[Harry Belafonte]], kantautor, glumac († [[2023]])
* [[2. 3.]] - [[Adem Čejvan]], glumac († [[1989]])
* [[4. 3.]] - [[Pero Kvrgić]], glumac († [[2020]])
* [[6. 3.]] - [[Gordon Cooper]], astronaut († [[2004]])
* 6. 3. - [[Gabriel García Márquez]], književnik, nobelovac († [[2014]])
* [[11. 3.]] - [[Himzo Polovina]], pjevač († [[1986]])
* [[12. 3.]] - [[Raúl Alfonsín]], predsednik Argentine († [[2009]])
* 12. 3. - [[Gajo Petrović]], filozof praxisovac († [[1993]])
* [[15. 3.]] - [[Iljaz Kurteši]], predsednik Narodne skupštine SAP Kosovo († [[2016]])
* [[16. 3.]] - [[Vladimir Komarov]], kosmonaut († [[1967]])
* [[21. 3.]] - [[Hans-Dietrich Genscher]], nemački političar († [[2016]])
* [[23. 3.]] - [[Mato Damjanović]], šahovski velemajstor († [[2011]])
* 23. 3. - [[Sonja Hlebš]], glumica († [[2005]])
* [[27. 3.]] - [[Mstislav Rostropovič]], čelista († [[2007]])
* [[31. 3.]] - [[Cesar Chavez]], radnički lider u SAD († [[1993]])

* [[2. 4.]] - [[Ferenc Puskás]], fudbaler († [[2006]])
* [[16. 4.]] - [[Benedikt XVI|Joseph Aloisius Ratzinger]], papa Benedikt XVI. († [[2022]])
* [[18. 4.]] - [[Samuel P. Huntington]], američki politikolog († [[2008]])
* 18. 4. - [[Tadeusz Mazowiecki]], autor, premijer Poljske, izvestilac o ljudskim pravima u ex Yu († [[2013]])
* [[25. 4.]] - [[Albert Uderzo]], kokreator Asteriksa († [[2020]])
* [[27. 4.]] - [[Drago Tršar]], vajar († [[2023]])

=== Maj/Svibanj &ndash; Jun/Lipanj ===
* [[1. 5.]] - [[Bernard Vukas]], hrvatski nogometaš († [[1983]])
* [[13. 5.]] - [[Danilo Krstić]], episkop budimski († [[2002]])
* [[25. 5.]] - [[Robert Ludlum]], pisac trilera († [[2001]])

* [[4. 6.]] - [[Geoffrey Palmer]], glumac († [[2020]])
* [[5. 6.]] - [[Dušan Jakšić]], glumac i pevač († [[2009]])
* [[8. 6.]] - [[Jerry Stiller]], glumac, komičar († [[2020]])
* [[10. 6.]] - [[Vidoje Žarković]], član Predsjedništva SFRJ, predsjednik Predsjedništva CK SKJ († [[2000]])
* [[15. 6.]] - [[Hugo Pratt]], crtač stripa ''Corto Maltese'' († [[1995]])
* [[18. 6.]] - [[Paul Eddington]], glumac († [[1995]])
* [[29. 6.]] - [[Slavoljub Stefanović Ravasi]], TV i pozorišni reditelj († [[1996]])

=== Jul/Srpanj &ndash; Avgust/Kolovoz ===
* [[3. 7.]] - [[Ken Russell]], britanski filmski režiser († [[2011]])
* [[4. 7.]] - [[Gina Lollobrigida]], glumica († [[2023]])
* [[5. 7.]] - [[Pero Pirker]], gradonačelnik Zagreba († [[1972]])
* [[6. 7.]] - [[Janet Leigh]], glumica († [[2004]])
* [[7. 7.]] - [[Enzo Bettiza]], novinar, književnik, političar († [[2017]])
* [[14. 7.]] - [[Petar Otoranov]], fotoreporter († [[1997]])
* [[28. 7.]] - [[Dalibor Brozović]], lingvist i političar († [[2009]])
* [[29. 7.]] - [[Harry Mulisch]], nizozemski pisac († [[2010]])
* [[30. 7.]] - [[Miodrag Zdravković]], spiker RTV Beograd († [[2017]])
* 30. 7. - [[Victor Wong]], glumac († [[2001]])

* [[7. 8.]] - [[Miroslav Belović]], pozorišni reditelj i književnik († [[2005]])
* 7. 8. - [[Dušan Čkrebić]], predsednik Predsedništva SR Srbije († [[2022]])
* [[9. 8.]] - [[Marvin Minsky]], istraživač veštačke inteligencije († [[2016]])
* [[18. 8.]] - [[Rosalynn Carter]], Prva dama SAD († [[2023]])
* [[22. 8.]] - [[Aleksandar Obradović (kompozitor)|Aleksandar Obradović]], kompozitor († [[2001]])

=== Septembar/Rujan &ndash; Oktobar/Listopad ===
* [[15. 9.]] - [[Margaret Keane]], slikarka († [[2022]])
* [[16. 9.]] - [[Peter Falk]], američki glumac († [[2011]])
* 16. 9. - [[Sadako Ogata]], šefica UNHCR († [[2019]])
* [[27. 9.]] - [[Milo Đukanović (reditelj)|Milo Đukanović]], filmski reditelj († [[1989]])

* [[1. 10.]] - [[Tom Bosley]], američki glumac († [[2010]])
* [[6. 10.]] - [[Ante Babaja]], filmski režiser i scenarista († [[2010]])
* [[13. 10.]] - [[Turgut Özal]], premijer, predsednik Turske († [[1993]])
* [[14. 10.]] - [[Roger Moore]], glumac († [[2017]])
* [[16. 10.]] - [[Günter Grass]], njemački književnik, nobelovac († [[2015]])
* [[18. 10.]] - [[George C. Scott]], glumac († [[1999]])
* [[23. 10.]] - [[Leszek Kołakowski]], filozof, istoričar ideja († [[2009]])
* [[24. 10.]] - [[Gilbert Bécaud]], pevač, glumac († [[2001]])
* [[27. 10.]] - [[Stevan Mirković]], general-pukovnik JNA, načelnik Generalštaba († [[2015]])
* [[31. 10.]] - [[Branko Petranović]], istoričar, pravnik († [[1994]])

=== Novembar/Studeni &ndash; Decembar/Prosinac ===
* [[2. 11.]] - [[Steve Ditko]], kokreator ''Spider-Man''-a († [[2018]])
* [[8. 11.]] - [[Mitar Pešikan]], lingvista, akademik († [[1996]])
* 8. 11. - [[Patti Page]], pevačica († [[2013]])
* [[11. 11.]] - [[Martin Špegelj]], general JNA i HV, ministar obrane RH († [[2014]])
* [[30. 11.]] - [[Nikola Majdak]], filmski reditelj i scenarista, prof. FDU u Bg. († [[2013]])

* [[3. 12.]] - [[Andy Williams]], pevač († [[2012]])
* [[5. 12.]] - [[Bhumibol Adulyadej]], kralj Tajlanda († [[2016]])
* [[7. 12.]] - [[Vlastimir Peričić]], kompozitor i muzikolog († [[2000]])
* [[18. 12.]] - [[Nikola Pantić]], geolog († [[2002]])
* [[25. 12.]] - [[Ram Narayan]], indijski glazbenik
* [[26. 12.]] - [[Ognjenka Milićević]], pozorišni, radio i TV reditelj, teatrolog, pedagog... († [[2008]])
* [[27. 12.]] - [[Šime Đodan]], hrvatski političar, ekonomist († [[2007]])

=== Kroz godinu ===
* [[Vladimir Delač]], karikaturist, crtač stripova († [[1968]])
* [[Ibe Palikuća]], učesnica NOB, narodni heroj († [[1944]])

== Smrti ==

=== Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak ===
* [[2. 1.]] - [[Danilo Pantelić]], episkop dalmatinski (* [[1865]])
* [[3. 1.]] - [[Carl Runge]], matematičar (* [[1856]])
* [[9. 1.]] - [[Houston Stewart Chamberlain]], rasistički autor, mentor nacizma (* [[1855]])
* [[16. 1.]] - [[Jovan Cvijić]], srpski geograf (* [[1865]])
* [[19. 1.]] - [[Carlota od Meksika]], bivša carica (* [[1840]])
* [[21. 1.]] - [[Charles Warren]], britanski vojnik i arheolog (* [[1840]])

* [[3. 2.]] - [[Isidor Kršnjavi]], hrvatski slikar, kulturni i javni djelatnik (* [[1845]].)
* [[4. 2.]] - [[Janko Vukotić]], vojskovođa crnogorske i SHS vojske (* [[1866]])
* [[13. 2.]] - [[Brooks Adams]], američki istoričar (* [[1848]])
* febr. - [[Krste Ljondev]] (Кръсте Льондев), atentator iz VMRO
* [[27. 2.]] - [[Stjepan Bojničić]], glumac (* [[1884]])

* [[4. 3.]] - [[Ira Remsen]], hemičar, pronalazač saharina (* [[1846]])
* 4. 3. - [[Max Théon]], kabalista, okultista (* [[1848]])
* [[5. 3.]] - [[Kosta Hristić]], srpski diplomata, prevodilac (* [[1852]])
* [[14. 3.]] - [[Jānis Čakste]], prvi predsednik Latvije (* [[1859]])
* [[15. 3.]] - [[Gligorije Jeftanović]], trgovac i političar (* [[1840]])
* [[17. 3.]] - [[Charles Emmett Mack]], glumac (* [[1900]])
* [[21. 3.]] - [[Gajo Bulat (prevoditelj)|Gajo Bulat]], bivši načelnik splitske općine, prevoditelj (* [[1867]])

=== April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj ===
* [[15. 4.]] - [[Gaston Leroux]], pisac, novinar (* [[1868]])
* [[20. 4.]] - [[Enrique Simonet]], slikar (* [[1866]])
* [[25. 4.]] - [[Earle Williams]], glumac (* [[1880]])

*  [[8. 5.]] - [[Charles Nungesser]], avijatičar, avanturista (* [[1892]])
* [[11. 5.]] - [[Juan Gris]], slikar (* [[1887]])
* [[22. 5.]] - [[Nikola Kašiković]], publicista (* [[1861]])

* [[1. 6.]] - [[Lizzie Borden]], osumnjičena za ubistvo roditelja (* [[1860]])
* 1. 6. - [[J. B. Bury]], istoričar (* [[1861]])
* [[4. 6.]] - [[Robert McKim]], glumac (* [[1886]])
* [[9. 6.]] - [[Victoria Woodhull]], sifražetkinja, spiritualistkinja (* [[1838]])

=== Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan ===
* [[5. 7.]] - [[Albrecht Kossel]], pionir genetike, nobelovac (* [[1853]])
* [[8. 7.]] - [[Max Hoffmann]], nemački general (* [[1869]])
* [[10. 7.]] - [[Louise Abbéma]], francuska slikarka (* [[1853]].)
* [[20. 7.]] - [[Ferdinand I (Rumunija)|Ferdinand I]], kralj Rumunije (* [[1865]])
* [[26. 7.]] - [[June Mathis]], scenaristkinja (* [[1889]])

* [[23. 8.]] - [[Sacco i Vanzetti]], italijanski anarhisti, centar pravne kontroverze (* [[1891]] odn. [[1888]])
* 23. 8. - [[Saad Zaghloul]], bivši premijer Egipta (* 1859)
* [[31. 8.]] - [[Andranik Ozanijan]], jermenski vojnik i državnik (* [[1865]])

* [[1. 9.]] - [[Ferdo Kovačević]], hrvatski slikar (* [[1870]].)
* [[5. 9.]] - [[Marcus Loew]], pionir filmske industrije, osnivač MGM (* [[1870]])
* [[14. 9.]] - [[Isadora Duncan]], američka plesačica (* [[1878]].)
* 14. 9. - [[Hugo Ball]], književnik, dadaista (* [[1886]])
* [[15. 9.]] - [[Ljubomir Jezdić]], bivši četnički vojvoda (* [[1884]])
* [[29. 9.]] - [[Willem Einthoven]], pronalazač praktičnog EKG, nobelovac (* [[1860]])

=== Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac ===
* [[2. 10.]] - [[Svante Arrhenius]], hemičar, nobelovac (* [[1859]])
* [[5. 10.]] - [[Sam Warner]], suosnivač ''Warner Bros.'' (* [[1887]])
* oktobar - [[Milan Ciganović]], jedan od učesnika Sarajevskog atentata (* [[1888]])
* [[22. 10.]] - [[Borisav Stanković|Bora Stanković]], književnik (* [[1876]].)
* [[31. 10.]] - [[Vjera Petrović Njegoš]], kćerka kralja Nikole (* [[1887]])

* [[1. 11.]] - [[Florence Mills]], pevačica, igračica, komičarka (* [[1895]])
* [[4. 11.]] - [[Valli Valli]], englesko-nemačka glumica (* [[1882]])
* [[17. 11.]] - [[Adolf Jofe]], sovjetski političar i diplomata (* [[1883]])
* [[23. 11.]] - [[Alfred III. zu Windisch-Grätz]], bivši premijer Austrije (Cislajtanije) (* [[1851]])

* [[13. 12.]] - [[Ellen Stone]], misionarka (* [[1846]])
* [[27. 12.]] - [[Sulejman Šarac]], bivši reis-ul-ulema (* 1850)
* [[31. 12.]] - [[Josip Papić]], glumac (* [[1881]])

=== Kroz godinu ===
* [[Šota Galica]], kačakinja (* [[1895]])

== Nobelova nagrada za 1927. godinu ==
* [[Nobelova nagrada za fiziku|**Fizika**]]: [[Arthur Holly Compton]] (otkriće [[Komptonov efekat|efekta nazvanog po njemu]]) i [[Charles Thomson Rees Wilson]] (metod vizuelizacije putanja naelektrisanih čestica putem kondenzacije pare, → [[maglena komora]])
* [[Nobelova nagrada za kemiju|**Kemija**]]: [[Heinrich Otto Wieland]] (ispitivanje sastava [[Žučne kiseline|žučnih kiselina]] i povezanih supstanci)
* [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|**Fiziologija i medicina**]]: [[Julius Wagner-Jauregg]] (otkriće terapeutske vrednosti cepljenja protiv malarije u lečenju ''dementia paralytica'')
* [[Nobelova nagrada za književnost|**Književnost**]]: [[Henri Bergson]] (bogate i životvorne ideje i briljantne veštine s kojima su predstavljene)
* [[Nobelova nagrada za mir|**Mir''']]: Ferdinand Buisson (zalaganje za pomirenje Francuske i Nemačke) i Ludwig Quidde (mirovni pokret)

## Reference