open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Artafern Mlađi

**Artafern Mlađi** (perz. *Artafarnah*: „Slava pravde“) je bio sin Artaferna Starijeg, nećak Darija Velikog, general u službi Perzijskog Carstva i satrap Lidije.

## Politički život
Nakon neuspješnog Mardonijevog pohoda protiv Grčke godine 492. pne. u kojem je velik dio mornarice stradao u oluji, perzijski vladar Darije Veliki imenovao je Datisa i Artaferna Mlađeg zapovjednicima vojske koja je krenula u kažnjenički pohod protiv Atene i Eretrije. Unatoč tome što je Artafern imao viši čin od Datisa, čini se kako je bio inferiorniji u vojnim taktikama pa je Datis praktički bio pravi zapovjednik vojske. Perzijska vojska okupila se u Ciliciji gdje su brojali 600 brodova. Prvu su zaplovili prema Samosu, a zatim do Ciklada. Tamo su poharali Naksos, nakon čega su se svi okolni otoci predali u ruke Perzijancima. Također, osvojili su i polise Karist i Eretriju na Eubeji, odakle su krenuli prema svom konačnom cilju, gradu Ateni.

Perzijska mornarica pristala je uz obalu Atike odnosno u Maratonskom zaljevu; oko 40&nbsp;km od Atene. Atenjani su bili pod zapovjedništvom Miltijada Mlađeg koji je imao najviše iskustva o borbama protiv Perzijanaca, a njegove snage zauzele su dva prolaza na Maratonskoj ravnici. Protivničke snage mirovale su pet dana, nakon čega je Artafern Mlađi odlučio povesti cijelu konjicu i dio pješaštva u direktni napad na Atenu. Kada su Atenjani vidjeli da su Perzijanci raspolovili snage, kako nema opasnosti od konjice za hoplite i kako je Atena u opasnosti, odlučili su u praskozorje šestog dana napasti ostatke perzijskih snaga. Unatoč brojčanoj inferiornosti, teško oklopljeni atenski hopliti uspjeli su poraziti perzijsku vojsku napadajući ih sa bokova. Perzijanci su potom brodovima napustili bojište. Herodot spominje kako su Perzijanci imali 6.400, Atenjani 192, a Platejci 11 gubitaka, no njegovi podaci ne smatraju se pouzdanima.

Nakon što su Perzijanci napustili bojište, Atenjani su marširali što je brže moguće prema Ateni da je spase od ostatka perzijske vojske. Uz obalu pokraj Pireja stigli su na vrijeme i time spriječili iskrcavanje Perzijanaca pokraj Atene, nakon čega se Artafern odlučio povući u Malu Aziju. U vrijeme Kserksove ekspedicije protiv Grčke 480. pne. služio je kao satrap Lidije i Misije, odnosno predvodio kontigente tih dvaju satrapija.

## Poveznice
* Darije Veliki
* Artafern Stariji
* Datis
* Bitka kod Maratona
* Perzijsko Carstvo

## Reference

## Literatura
* Tom Holland: „Perzijska vatra“ (*Persian Fire*), (2006.)

## Vanjske veze
* Artafern (''Artaphernes''), AncientLibrary.com 
* Popis lidijskih satrapa (Livius.org, Jona Lendering)
Pisutno

**Pisutno** (perz. *Pišišyaothna*, grč. *Pissuthnes*, 470.-415. pne.) je bio perzijski plemić i satrap Lidije, koji se od 420. do 415. pne. pobunio protiv Darija II., vladara Perzijskog Carstva.

## Život

Pisutno je bio sin Histaspa, a oba njihova imena su isključivo zoroastrijska. O njegovom ocu se ne zna gotovo ništa, no pretpostavlja se kako je pripadao ahemenidskoj dinastiji koja je vladala Perzijskim Carstvom. Za Pisutna je poznato kako je 440-ih pr. Kr. postao satrapom Lidije, perzijske pokrajine u zapadnoj Maloj Aziji. U početku političke karijere služio je Artakserksa I. (465.-424. pne.); pomagao je oligarhe sa otoka Samosa koji su se pobunili protiv Atene, grčkog polisa koji je konstantno napadao perzijske položaje na istočnoj obali Egejskog mora. Ipak, Atenjani su uspjeli ugušiti pobunu.

Tijekom Arhidamovog rata (431.-421. pne.) između Atene i Sparte odnosno njihovih saveznika, Pisutno je između 430. i 428. pne. ponovo odlučio pomoći grad Kolofon u ustanku protiv Atenjana na način da mu je poslao najamničku vojsku. Sljedeće godine i Grci sa Lezbosa podižu ustanak, no Atenjani uspjevaju smiriti situaciju.

## Pobuna

Godine 420. pne. Pisutno se pobunio protiv Darija II. (423.-404. pne.), no motivi njegovog ustanka nisu poznati. Kralj potom u Lidiju šalje plemića Tisaferna koji uspjeva podijeliti Pisutnove grčke plaćenike, nakon čega samom Pisutnu nudi pregovore. Kada je došao na mjesto sastanka, Pisutno je uhićen, poslan kralju, te konačno pogubljen.

## Posljedice

Tisafern je 415. pne. nasljedio Pisutna na mjestu satrapa Lidije, no i dalje je vodio okršaje sa njegovim sinom Amorgom koji je nastavio očevu pobunu uz pomoć Atene. Ovaj atenski potez doveo je do intervencije samog perzijskog vladara Darija II. koji je odlučio financijski i vojno pomoći Sparti, najvećem atenskom neprijatelju u Peloponeskom ratu.

## Poveznice
* Perzijsko Carstvo
* Artakserkso I.
* Darije II.
* Amorg
* Tisafern

## Reference

## Vanjske veze
* Pisutno (''Pissuthnes''), Livius.org, Jona Lendering 
* Popis lidijskih satrapa (Livius.org, Jona Lendering)
Autofradat (satrap)

**Autofradat** (perz. *Vātafradāta*, grč. *Autophradates*, lic. *Wataprddata*) je bio satrap Lidije tijekom vladavine perzijskog velikog kralja Artakserksa II. Na mjesto satrapa zasjeo je 370-ih pr. Kr. nakon što je njegov prethodnik Tiribaz ubijen zbog izdaje. Autofradat je zabilježen u nekoliko povijesnih dokumenata; na kovanicama maloazijskih polisa iz njegove satrapije, na zapisima u Liciji (koja je bila pod njegovim širim utjecajem) gdje se spominje kao „Vātafradāta, perzijski satrap“, te na jednom sarkofagu iz iste pokrajine. Autofradat je zajedno sa Hekatomnom (satrapom Karije) bio zadužen za gušenje pobune na Cipru, gdje se salaminski kralj Evagora još jednom pobunio protiv Artakserksa II., no ponovo je poražen. Godine 368. pne. izbija nova pobuna koju pokreće Datam, satrap Cilicije i Kapadocije. Sljedeće godine pobuni se priključuju i frigijski satrap Ariobarzan, pa perzijski veliki kralj Artakserkso II. naređuje Autofradatu da uguši obje pobune. Ipak, uz pomoć Atene i Sparte pobuna se proširila, a oko 364. pne. gotovo svi satrapi Male Azije zajedno sa armenskim satrapom Orontom I. sudjelovali su u ustanku, zbog čega je 362. pne. i sam Autofradat bio primoran priključiti se pobunjenicima. Ipak, iste godine Datama ubijaju njegovi vojnici, Ariobarzana izdaje vlastiti sin, Oront I. se predaje perzijskom vladaru, dok Autofradat guši ostatke „Satrapske pobune“. Tijekom 350-ih pr. Kr. na mjestu satrapa Lidije naslijedio ga je Spitridat.

## Poveznice
* Perzijsko Carstvo
* Artakserkso II.

## Reference

## Vanjske veze
* Autofradat (I.), enciklopedija Iranica, M. A. Dandamayev
* Popis lidijskih satrapa (Livius.org, Jona Lendering)
Spitridat

**Spitridat** (grč. Σπιθριδάτης; *Spitridates*) je bio satrap Lidije i Jonije u vrijeme vladavine perzijskog velikog kralja Darija III. Kodomana, te jedan od perzijskih vojnih zapovjednika u bitci kod Granika u svibnju 334. pne. Spitridat je vodio odred strijelaca čiji su napadi nanijeli velike gubitke Makedoncima pri čemu je gotovo poginuo i sam Aleksandar Makedonski. Ipak, prilikom pripreme zadnjeg streljačkog udara jedan od Aleksandrovih generala uspio je spriječiti napad te je u njemu ubijen i sam Spitridat, dok se Aleksandar brzo oporavio.

## Ime i povijesni izvori

Diodor sa Sicilije naziva Spitridata „Spitrobat“, što je očito miješanje sa Mitridatom, Darijevim zetom kojeg je osobno ubio Aleksandar. Povjesničar Arijan navodi kako je Spitridat brat satrapa Resaka.

## Poveznice
* Bitka kod Granika

## Reference

## Vanjske veze
* Arijan: „Anabasis Alexandri“
* Diodor: „Bibliotheca“ 17.19
* Diodor: „Bibliotheca“ 17.20
* Plutarh: „Aleksandar“ 16.1
* Popis lidijskih satrapa (Livius.org, Jona Lendering)
Resak

**Resak** (grč. *Rhoesaces*) je bio brat Spitridata i satrap Jonije u službi Perzijske Monarhije. Upamćen je po sudjelovanju u bitci kod Granika (334. pne.) protiv Aleksandra Makedonskog, u kojoj je poginuo zajedno sa bratom. Historičar Diodor Sicilski opisuje borbu između Spitridata i Aleksandra na sljedeći način:


*Bacio je [[koplje]] na [[Aleksandar Makedonski|Aleksandra]] tako snažno i energično da je oružje rasparalo njegov štit i zaustavilo se tek na grudnom [[oklop]]u. Aleksandar je istrgnuo oružje rukom, a potom služeći se ostrugama sa svog [[konj]]a kao zamahnom silom prišao je Spitridatu i zabio koplje u njegova prsa. Prilikom ovog događaja obje vojske pokazale su svoju srčanost i hrabrost. Perzijanac je uzeo svoj mač i prišao Aleksandru koji je uspio skupiti snage za još jedan ubod u protivničko lice čime je ovaj bio mrtav.*


Diodor dalje opisuje Resakovo ponašanje:


*Perzijanci su pali, no istog trenutka njegov brat Resak dojahao je do Aleksandra i udario ga [[mač]]em po glavi tolikom snagom da se raspala njegova kaciga pri čemu je Aleksandar zadobio ozlijede glave. Kada se Resak spremao zadati konačni i smrtni udarac Aleksandru, Klit poznat kao „Crni“ naletio je na Perzijanca i otkinuo mu ruku.*


Tako je završio Resakov pokušaj da osveti bratovu smrt. Ovaj čin Klita Crnog obilježiti će njegovu sudbinu; drevni povjesničari tvrde kako je Klit otvoreno provocirao Aleksandra kako mu je spasio život kod Granika te kako zbog toga ne može biti božanstvo, zbog čega je Aleksandar u pijanstvu i bijesu ubio Klita kopljem.

## Povezano
* Spitridat
* Jonija
* Bitka kod Granika

## Reference

## Vanjske veze
* Diodor sa Sicilije: ''Bibliotheca historica'', XVII. 20.
* Arijan: „Aleksandrova Anabaza“
Skakač

**Skakač** može označavati:

* skakač (šah), figura u šahu, također poznata i pod nazivom *konj*;
* padobranac;
* bungee skakač; 
* skakač (samoubistvo), kolokvijalni izraz za osobu koja vrši ili namjerava izvršiti samoubistvo skokom s visine.

## Povezano
* Jumper
Bageos

**Bageos** (grč. *Bagaeus*) je bio perzijski plemić i sin Artonta kojeg je 520. pne. Darije Veliki, vladar Perzijskog Carstva, poslao na opasno putovanje s naredbom da se pogubi odmetnuti lidijski satrap Oret.

Herodot piše kako je Darije Veliki dao pogubiti Oreta, a kao razlozi navode se njegovo odbijanje da pošalje vojsku Dariju, ili kako se sam pobunio protiv novog vladara. Ipak, na Darijevim Behistunskim natpisima Oret se ne spominje u kontekstu pobunjenika. Jedino što grčki povjesničar spominje jest kako je Bageos bio poslan od strane Darija u Sard, gdje je čitao kraljevu poruku Oretovim podanicima. Prvo je pročitao dio koji kaže „Perzijanci! Darije vam zabranjuje da služite Oreta!“, nakon čega su njegovi vojnici spustili koplja a kada je Begeos vidio kako nisu privrženi satrapu, s olakšanjem je pročitao i ostatak; „Darije kaže: Perzijanci u Sardu moraju ubiti Oreta!“, nakon čega je pogubljen. Pretpostavlja se kako je Oreta na mjestu lidijskog satrapa nasljedio upravo Bageos, a njega Otan koji je osvojio Samos i priključio ga Perzijskom Carstvu.

## Poveznice
* Darije Veliki
* Oret
* Otan

## Reference

## Vanjske veze
* Bageos (''Bagaeus''), AncientLibrary.com
* Popis lidijskih satrapa (Livius.org, Jona Lendering)
Albanologija

**Albanologija** je znanost koja se bavi albanskim jezikom, albanskom kulturom i albanskom književnošću. Albanski jezik je indoevropski jezik, koji sam predstavlja zasebnu granu indoevropske porodice jezika.

Albanologija na Filološkom fakultetu u Beogradu je jedna je od najstarijih albanoloških katedri u svetu, a najstarija je na Balkanu. Osnovao ju je 1920. godine hrvatski lingvist Henrik Barić Prvo albansko sveučilište osnovano je 1957. godine u Tirani i ubrzo je postalo važan centar albanologije. Na Kosovu postoji Albanološki institut u Prištini.

Neki od ranih izučavaoca albanske kulture među Jugoslovenima su bili Hrvat Milan Šufflay i Srbin Dimitrije Tucović.

## Poznati albanolozi
* Johann Georg von Hahn (1811-1869)
* Gustav Meyer (1850-1900) 
* Ludwig von Thalloczy (1854-1916) 
* Theodor Anton Ippen (November 29, 1861 – January 31, 1935)
* Edith Durham (1863-1944)
* Norbert Jokl (1877-1942)
* Franz Baron von Nopcsa (1877-1933)
* Milan Šufflay (1879-1931)
* Dimitrije Tucović (1881-1914) 
* Henrik Barić
* Carlo Tagliavini (1903-1982)
* Martin Camaj 
* Eqrem Çabej 
* Robert Elsie 
* Shaban Demiraj 
* Xhevat Lloshi
* Halit Tërnavci

## Povezano
* Albanci
* Albanija
* Albanski jezik

## Reference

## Vanjske veze
* International Network of Albanology
Vladislav Galkin

**Vladislav Galkin** (), 25.12. 1971 - 27.2. 2010, Moskva, Rusija) je bio ruski pozorišni, filmski i televizijski glumac.

## Filmografija
* ''Specnaz'' (2002)
* ''Majstor i Margarita'' (2005–2006)
* *[[Dikari]]* (2006)

## Vanjske veze
* 
* Владислав Галкин — интервью  
* Влад Галкин на сайте peoples.ru 
* Неофициальный сайт Владислава Галкина 
* Владислав Галкин стреляет по бутылкам в баре 

## Reference
Arijarat II od Kapadokije

**Arijarat II** (, Ariaráthēs; ? –280. pne.) je bio kralj drevne Kapadokije od 301. pne. do 280. pne. Bio je sin nekadašnjeg perzijskog vojskovođe Holoferna, a usvojio ga je Holofernov brat Arijarat I, satrap Kapadokije i osnivač istoimenog nezavisnog kraljevstva. Za vrijeme ratova dijadoha i nakon smrti Eumena, a uz pomoć armenskog kralja Ardoata, uspio je 301. pne. oteti Kapadokiju od vlasti makedonskog vojskovođe Aminte koji je tom prilikom ubijen. Kasnije je međutim, bio prisiljen priznati Seleukide kao svoje sizerene. 

## Izvori
* Hazel, John; *Who's Who in the Greek World*, "Ariarathes II", (1999)
* Head, Barclay; *Historia Numorum*, "Cappadocia", (1911)
* Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Ariarathes II" , Boston, (1867)
Arijamno od Kapadokije

**Arijamno II** (na grčkom Ἀριάμνης; ? - 262. pne. ili 230. pne.) je bio vladar, a kasnije kralj Kapadokije. Oko godine 280. pne. je naslijedio svog oca Arijarata II. Antički izvori ga opisuju kao neuobičajeno privreženom svojoj djeci. Godine 262. pne. ili 255. pne. je podijelio krunu sa svojim sinom Arijaratom III. Pretpostavlja se kako je upravo za njegove vladavine Kapadokija stekla nezavisnost od Seleukidskog Carstva. 

## Reference
* Hazel, John; *Who's Who in the Greek World*, "Ariamnes II", (1999)
* Head, Barclay; *Historia Numorum*, "Cappadocia", (1911)
* Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Ariamnes II" , Boston, (1867)
Mikola Azarov

**Mikola Janovič Azarov** (; rođen kao *Nikolaj Janovič Pahlo* () 17. decembra 1947.) je ukrajinski političar koji se od 11. marta 2010. do 28. januara 2014 nalazio na mjestu premijera Ukrajine. Od 2002- do 2005. je bio prvi potpredsjednik vlade i ministar financija, isto kao i od 2006. do 2007. Krajem 2004. i početkom 2005. je u dva navrata kraće vrijeme služio kao v.d. premijera. Nakon pobjede Viktora Janukoviča na predsjedničkim izborima 2010, Azarov je naslijedio Janukoviča koa vođa Partije regiona, te je imenovan za premijera u martu 2010.

## Izvori

## Vanjske veze

* Official website
* 
* CLAN of Yanukovich: AZAROV

|-

|-

|-

 

|-

|-

|-
Ligurci

**Liguri** ili **Ligurci** (, jednina *Ligus* ili *Ligur*, grčki: ) je bio drevni narod koji je u antičko doba živio u sjevernoj Italiji te po kome je ime dobila današnja regija Ligurija, a koja se u prošlosti prostirala duboko u današnju južnu Francusku. Prema Plutarhu su sami sebe zvali Ambronci, a što je prema njihovom jeziku značilo "narod vode". Područja na kojima su živjeli Ligurci su osim današnje Ligurije uključivali današnju sjevernu Toskanu i dijelove Pijemonta, Emiliu-Romagnu i Lombardiju u Italiji te dijelove današnje Švicarske, Austrije, Bavarske i južne Francuske.

Neki klasični izvori sugeriraju kako je u pred-historijsko doba područje Ligura bilo još veće, odnosno da je zauzimalo i dijelove današnje centralne Italije. Grčki pisac Hesiod s početka 6. vijeka pne. ih naziva jednim od tri glavna "barbarska" naroda koji je držao rubove poznatog svijeta (uz Etiopljane i Skite). Avijen u prijevodu drevnog teksta iz Masilije, pak, navodi kako se ligurska hegemonija prostirala sve do obala Sjevernog mora, što je nekima izvor špekulacija o tome da su ih sredinom 1. milenijuma pne. s tog prostora istisnuli Kelti. Ligurski toponimi su, pak, pronađeni na Siciliji, Sardiniji, Korzici i u dolini Rhone.

Ligurci su govorili drevni ligurski jezik, koji je danas poznat tek po nekoliko imena. To je razlogom zbog koga je njihovo porijeklo dan-danas predmet rasprava među historičarima i lingvistima. Postoje hipoteze da su Liguri bili potomci predindevropskog stanovništva Evrope, kao i da su bili u srodstvu s italskim narodima, odnosno Keltima.

U svakom slučaju, u vrijeme prvih sukoba s Rimljanima u 3. i 2. vijeku pne. ligurska kultura je većim dijelom bila asimilirana u keltsku, da bi sami Liguri nakon rimskog osvajanja relativno brzo bili romanizirani.

## Izvori
* "Liguria", in ''Dictionary of Greek and Roman Geography'' (1854)
* T. Livii Patavini Historiarum libri qui supersunt, Volume 18
* B. Campora, "Capriata d'Orba", in ''Rivista di storia, arte, archeologia per le province di Alessandria e Asti'', p. 22

## Povezano
* Liguria
* Ligurski jezik
* Alpska rasa
Car Houshao od Hana

**Car Houshao od Hana** (? - 180. pne.), kome je osobno ime bilo **Liu Hong**, bio je četvrti car kineske dinastije Han. Bio je sin cara Huija, odnosno mlađi brat cara Qianshaoa, koga je naslijedio 184. pne. Kao i starijem bratu, majka mu je bila konkubina, a ne careva supruga carica Zhang Yan. I njemu, kao i starijem bratu, pomajka je dala ubiti majku nakon stupanja na prijestolje. Na prijestolje je došao kao dijete, a pravu vlast je držala baka - carica majka Lü koja mu je dala pogubiti brata čim je pokušao zauzeti vlast. Houshao svojoj baki nije pravio takve probleme, ali se ona kao ni ostatak dvorjana u njegovom slučaju nije ni trudila ni formalno sakriti pravo stanje stvari. Tako nije došlo do redovne izmjene kalendara, odnosno novog brojanja vladarskih godina nakon stupanja novog cara na prijestolje. 

Kada je u jesen 180. pne. carica majka umrla, Houshao nije mogao preuzeti vlast, jer ju je držao klan carice majke. Prema oporuci carice majke mladi car se morao oženiti za njenu nećaku Lü Chan, čime bi klan Lü postao još jači. To se činilo neprihvatljivim dijelu dvorjana na čelu s Cheng Pingom i Zhou Boom koji su organizirali državni udar, svrgnuli cara i na njegovo mjesto postavili njegovog strica, princa Liu Henga od Daija. Jedan od zavjerenika, Liu Xingju, je ispočetka tek dao internirati svrgnutog cara, ali je krajem godine ipak likvidiran.

## Izvori
* *[[Zapisi Velikog Historičara|Zapisi Velikog historičara]]*, vol. 9.
* *[[Knjiga Hana]]*, vol. 3.
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 12, 13.
Arijarat III od Kapadokije

**Arijarat III** (, Ariaráthēs; ? - 220. pne.) bio je vladar, odnosno kralj Kapadokije od 262. pne. ili 255. pne. do 220. pne. Bio je sin kralja Arijamna čijim je suvladarem proglašen još za očevog života. Oženio se za Stratoniku, kći seleukidskog vladara Antioha II Teosa. Oko godine 250. pne. je kao prvi kapadokijski vladar uzeo titulu *[[basileus]]* (kralj). Iskoristio je unutrašnje sukobe u Seleukidskom Carstvu te podržao Antioha Hijeraksa protiv njegovog brata, kralja Seleuka II Kalinika. Naslijedio ga je Arijarat IV.

## Izvori
* Hazel, John; *Who's Who in the Greek World*, "Ariarathes III", (1999)
* Head, Barclay; *Historia Numorum*, "Cappadocia", (1911)
* Justin; *[http://www.tertullian.org/fathers/ Epitome of Pompeius Trogus]*, John Selby Watson (translator); London, (1886)
* Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Ariarathes III" , Boston, (1867)
* Christian Settipani, Les Ancêtres de Charlemagne (France: Éditions Christian, 1989).
180. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **180. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Luska i Pizona/Flaka** (ili, rjeđe, **godina 574. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 180. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* Kineski car Wen iz dinastije Han dolazi na prijestolje nakon što je eliminiran klan carice majke Lü.
* Grčko-baktrijski kralj Demetrije I započinje invaziju sjeverozapadne Indije, nedugo nakon što je Maurijsku dinastiju uništio general Pusyamitra Sunga.
* Rim dovršava osvajanje cijele Italije nakon što su kraj suvremene Genove poraženi Ligurci, a nakon toga njih 40.000 deportirano u druga područja pod vlašću Republike.
* Nakon što je tri godine spletkario protiv svog mlađeg brata Demetrija, optužujući ga da uz rimsku pomoć pokušava preuzeti makedonsko prijestolje, princ Perzej uspjeva nagovoriti svog oca, kralja Filipa V, da pogubi Demetrija.
* Kleopatra I, kraljica-majka i regentica koja vlada Egiptom u ime svog 6-godišnjeg sina Ptolemeja VI Filometora, odbija sklopiti savezništvo sa svojim bratom seleukidskim kraljem Seleukom IV te ostaje vjeran rimski saveznik.
* Osnovana rimska kolonija po imenu Lucca.
* Grčko-baktrijski vojskovođa Apolodot I, postaje kraljem južnih i zapadnih dijelova nove indo-grčke države. Njegovo kraljevstvo sa sjedištem u Taksili u današnjem Punjabu se prostire do Sindha (po nekima do Gujarata), ali ostaje u vazalnom odnosu prema Demetriju I.
* Nakon smrti Aristofana iz Bizantija, glavni bibliotekar Aleksandrije postaje Aristarh iz Samotrake.

## Rođenja
* Apolodor iz Atene, grčki učenjak i gramatičar (u. cca. 120. pne.)
* Virijat, luzitanski poglavica i vojskovođa (u. 139. pne.)

## Smrti
* Lucije Valerije Flak, rimski političar i državnik, poznat kao konzul 195. pne., cenzor 183. pne. te kolega i saveznik Katona Starijeg
* Aristofan iz Bizantija, grčki učenjak, gramatičar i književni kritičar, poznat po proučavanju Homera, Pindara i Hesioda, te kao glavni bibliotekar u Aleksandriji od 195. pne. (r. 257. pne.)
* Carica majka Lü, de facto vladar Kine pod dinastijom Han i udovica njenog osnivača cara Gaoa
* Liu Hong, četvrti car iz kineske dinastije Han
Stanko Poklepović

**Stanko Poklepović "Špaco"** (Split, 18. travnja 1938. - 24. prosinca 2018.), hrvatski nogometni trener.

Bivši je igrač RNK Split.

Značajniju ulogu i ime u trenerskom svijetu je stekao u nogometnoj sezoni 1. jugoslavenske lige 1984/85., kada je preuzeo Hajduk kojemu su prije te sezone otišli bitni igrači, a pristigli su brojni mladi iz Hajdukovog juniorskog pogona, koji nisu "okusili" prvoligaškog pritiska: Asanović, Andrijašević, Španjić...

Na veliko iznenađenje ljubitelja nogometa, Hajduk je te sezone pod Poklepovićevim vodstvom bio u utrci za prvaka, kada je zbog "igrarija" drugih klubova ostao bez naslova prvaka, iako je osvojio više bodova nego prethodne godine. Hajduk je te godine skoro ostvario, tada nezamislivih, 2 pogodka po utakmici!

Bio je izbornik hrvatske reprezentacije u prvim godinama hrvatske neovisnosti.

Poslije je imao uspjeha u radu s iranskim nogometnim klubovima, a bio je i stručni komentator emisije o nogometu *[[Bili kutak]]*.

Nakon odlaska Edoarda Reje sa klupe splitskog Hajduka prije početka proljetnog dijela sezone 2009./10., Poklepović je preuzeo klupu splitskih "bilih", te ispunjava postavljeni cilj do kraja sezone - osvaja naslov pobjednika kupa.

Od 28. listopada 2010. više nije trener HNK Hajduk Split. Od veljače do travnja 2015., imao je kratki povratnički mandat u klubu.

Umro je 24. prosinca 2018. u Splitu nakon što se neko vrijeme borio s određenom bolešću.
Carica Lü Zhi

**Carica Lü Zhi** (呂雉) (? - 180. pne.), kolokvijalno poznata kao **Carica majka Lü** (呂太后, pinyin: Lǚ Tàihòu) a formalno kao **Carica Gao** (高皇后, pinyin: Gaō Huánghoù) je bila supruga cara Gaoa, osnivača kineske dinastije Han. Svom mužu je rodila dvoje djece - sina i budućeg cara cara Huija i princezu Luyuan (魯元公主). Najpoznatija je po tome što je nakon muževe smrti 195. pne. uspjela postati *[[de facto]]* vladar Kine, odnosno da su sljedeća tri cara - sin Hui, te unuci Qianshao i car Houshao bili njene marionete. Nastojeći osigurati vlastitu i vlast svog klana Lü, nije prezala od ničega - uključujući likvidaciju vlastitog unuka - a isticala se i velikom okrutnošću; s druge strane joj historičari pripisuju održavanje mira i prosperiteta u državi koju je teškom mukom bio ujedinio državu. Nakon smrti godine 180. pne. njen je klan likvidiran.

## Povezano
* Historija Kine
* Metež klana Lü

## Reference

* *[[Zapisi Velikog Historičara|Zapisi Velikog historičara]]*, vols. 8, 9, 49.
* *[[Knjiga Hana]]*, vols. 1, 2, 3, 97, Part 1.
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 7, 9, 10, 12, 13.

|-
Čedomir Višnjić

**Čedomir Višnjić** (Ogulin, 1960), istoričar i pisac.

Školovao se u Dubravama, Ogulinu i Zagrebu, gdje je diplomirao na Fakultetu političkih znanosti. U svojim radovima bavi se istorijom Srba u Hrvatskoj. Bio je predsednik Srpskog kulturnog društva "Prosvjeta" i pomoćnik ministra za kulturu Republike Hrvatske.

## Djela
* *"Kordunaški proces"*, SKD "Prosvjeta", Zagreb, 1997.
* *"Srbi u Hrvatskoj 1918-1941, anotirana biografija"*, SKD "Prosvjeta", Zagreb, 2000.
* *"Partizansko ljetovanje - Hrvatska i Srbi"*, SKD "Prosvjeta", Zagreb, 2003.
Aristarh iz Samotrake

**Aristarh sa Samotrake** (**', [[220. pne.|220?]]&ndash;[[143. pne.|143. pne.?]]) je bio [[Antička Grčka|grčki]] [[gramatičar]] i književni kritičar, poznat kao jedan od najvećih proučavatelja [[Homer]]ove poezije. Također je služio kao glavni [[bibliotekar]] [[Aleksandrijska biblioteka|Aleksandrijske biblioteke]] naslijedivši na tom mjestu svog učitelja [[Aristofan iz Bizantija|Aristofana]].

Aristarh je priredio za historiju književnosti važno kritičko izdanje Homerovih pjesama, na kome je primijenjen učiteljev sistem akcenata. Njemu, odnosno [[Zenodot]]u, jednom od njegovih prethodnika, pripusuje se podjela na ''[[Ilijada|Ilijade]]'' i ''[[Odiseja|Odiseje]]'' na po 24 knjige. Prema ''[[Suda|Sudi]]'', Aristarh je napisao preko 800 traktata (**') o raznim temama, ali su svi izgubljeni osim nekoliko fragmenata.

O Aristarhovoj smrti postoji nekoliko različitih verzija u historijskih izvorima, ali se svi slažu da se ona dogodila za vrijeme kada je egipatski kralj Ptolemej VIII progonio učenjake. Prema jednoj od njih, Aristarh je bio izgnan na Cipar, gdje je, oboljevši od neizlječivog edema, sam sebe namjerno izgladnio na smrt.

Zbog važnosti koju je imao za razvoj književne kritike ime mu je postalo sinonim za oštrog kritičara.

## Vanjske veze
* New Advent Encyclopedia article on Library of Alexandria
Apolodot I

**Apolodot I Soter** (grčki: *Απολλόδοτος ο Σωτήρ, "Apolodot Spasitelj"*) bio je indo-grčki kralj, odnosno osnivač Indo-Grčkog Kraljevstva, koji je između 180. pne. i 160. pne. vladao iz Taksile u današnjem Pakistanu. Pretpostavlja se da je bio jedan od vojskovođa grčko-baktrijskog kralja Demetrija I koji je provalio u područje tadašnje Indije, iskoristivši metež nastao propašću Maurijskog Carstva. Apolodot je uspio osvojio velike teritorije koje su se prostirale do obale Indijskog oceana, u današnjoj provinciji Sindh. O njegovom životu ima relativno malo pouzdanih podataka u antičkim izvprima, ali je ostavio brojne numizmatičke artefakte u obliku dvojezičnih kovanica, Naslijedio ga je Antimah II, za kog dio historičara vjeruje da mu je bio suvladar za života.

## Vanjske veze
* Coins of Apollodotus
* More coins of Apollodotus
Virijat

**Virijat** (, na portugalskom i španskom *Viriato*, ? - 139. pne.) bio je poglavica Luzitanaca, poznat po dugotrajnom i uspješnom otporu rimskoj ekspanziji na zapad Iberijskog poluotoka. Virijat, čiju su ratnu vještinu cijenili i rimski pisci, uspio je u luzitanskom ratu poraziti brojne rimske vojske, ali je na kraju na prevaru ubijen. Usprkos toga, suvremeni Portugalci - koji vuku porijeklo od drevnih Luzitanaca - ga smatraju jednim od svojih heroja.

## Napomene

## Literatura
* Ribeiro, Ângelo and Saraiva, José Hermano *História de Portugal I - A Formação do Território* QuidNovi, 2004 ().
* Loução, Paulo Alexandre: *Portugal, Terra de Mistérios* Ésquilo, 2000 (third edition; ).
* Muñoz, Maurício Pastor: *Viriato, A Luta pela Liberdade* Ésquilo, 2003 (third edition; ).
* Freitas do Amaral, Diogo: *Viriato *; Lisboa: Bertrand, 2004 ()

## Vanjske veze
* Istorijska biblioteka: Virijatov ustanak
Perzej od Makedonije

**Persej** (grč: Περσέως, umro 165. ili 162. god. pre Hr.) je bio poslednji kralj antičke Makedonije kojom je vladao od 179. do 168. godine pre Hrista kada su ga Rimljani porazili u bitki kod Pidne. Persej je ujedno bio i poslednji predstavnik dinastije Antigonida.

Persej je bio mlađi sin makedonskog kralja Filipa V. Nakon završetka Drugog makedonskog rata započeo je period rimske dominacije nad helenskom državama južnog Balkana. Filipov stariji sin Demetrije putovao je u Rim kao diplomatski poslanik i odatle se vratio kao rimski štićenik. Ljubomorni Persej je navodno ubedio oca da Demetrije priprema zaveru i kralj je naredio da se njegov stariji sin otruje. Kada je Filip umro 179. godine Persej ga je nasledio bez potresa i bez očekivanog protivljenja rimske diplomatije.

Po dolasku na presto Persej je počeo da sprovodi panhelensku politiku. Oženio se Laodikom, seleukidskom princezom, i sklopio je savez sa Epirom i sa nekoliko ilirskih i tračkih plemena. Pored toga objavio je da će obnoviti prethodnu veličinu i bogatstvo cele Grčke.

Ovakve objave su Rimljani shvatili kao najavu Persejevog pokušaja da ponovo proširi makedonski uticaj u kontinentalnoj Grčkoj. Senat je naložio da se počnu pripreme vojske za novi rat protiv Makedonije. Povoljna prilika se pojavila kada je pergamski kralj Eumen II, stari neprijatelj Antigonida, optužio Perseja da menja ustanovljene zakone tj. državna uređenja grčkih državica i time ugrožava mir sa Rimljanima. Senat je tada objavio Perseju Treći makedonski rat 171. godine pre Hrista. U početku makedonski kralj je imao uspeha i porazio je rimskog konzula Publija Licinija Krasa nedaleko od Larise u Tesaliji. Nakon toga Persej je ponudio mir koji je senat odlučno odbio. Pošto su Rimljani ponovo poraženi u pokušaju da upadnu u Makedoniju iz pravca Ilirije, Persej je neuspešno ponudio savez Eumenu II i seleukidskom kralju Antiohu IV. Rat je po Rimljane krenuo uspešnije kada je komandu 168. preuzeo konzul Lucije Emilije Paul koji je 22. juna 168. odneo odlučnu pobedu kod Pidne.

Nakon teškog poraza Persej je pobegao na ostrvo Samotraku ali je ubrzo nateran na bezuslovnu predaju Rimljanima. Paul je kralja stavio u kućni pritvor, a oko 500 najzagriženijih protivnika Rima u Makedoniji su pobijeni. Pored toga mnogi njihovi istomišljenici su poslati u progonstvo. Makedonija je podeljena na četiri manje republike koje su bile pod rimskim protektoratom. Persej je 167. poslat u Rim gde je vođen u Paulovoj trijumfalnoj povorci. Nakon toga zatočen je u Italiji gde je i umro 165. ili 162. od posledica izgladnjivanja. Makedonci su se 149. podigli na ustanak protiv Rimljana pod vođstvom Andriska koji se izdavao za Persejevog sina ali je nakon toga Makedonija 148. pretvorena u rimsku provinciju.

U junu 2005. godine Persejeva grobnica je pronađena u blizini današnjeg grada Lakvile u centralnoj Italiji, nedaleko od rimskog druma Vija Valerija. Pored predstavnika italijanskog ministarstva kulture u iskopavanjima su uzeli učešća i arheolozi iz Republike Makedonije.

Filozof, prirodnjak i istoričar Posejdonije iz Apameje (135.-51. pre Hr.) zapisao je kako je Persej prvi preneo ruže u Heladu.

## Reference
Luzitanci

**Luzitanci** () su iberski narod, koji je u antičko doba bio naseljen u zapadnim delovima Pirenejskog ili Iberskog poluotoka ili, pak, rimskoj provinciji Hispaniji. Braneći svoju slobodu, vodili su protiv Rimljana dugotrajne gerilske borbe od 192. pne. godine, do 139. pne. U tim borbama naročito se isticao njihov vođa Virijat.

U I veku pre nove ere, na teritoriji gde su oni živeli, Rimljani su osnovali provinciju Luzitaniju () sa glavnim gradom Emerita Avgusta () (danas Merida).

Danas se zemlje koje govore jezicima Pirenejskog poluotoka nazivaju upravo luzofonskim zemljama ili zajedničkim imenom Luzofonijom, te zajedno s drugim državama koje govore romanskim jezicima čine Frankofoniju.

## Značenje u savremenom dobu
Danas se termini *Luzitanci* i *Luzitanija* koriste kao metafora za Portugalce i Portugaliju, naročito u književnosti. *Luzofon* je termin koji opisuje govornika portugalskog jezika.

## Vanjske veze
* Istorijska biblioteka: Virijatov ustanak
Voja Carić

**Voja Carić** (Mašić, Nova Gradiška, 14. III. 1922. - Beograd, 19. IV. 1992) bio je srpski pjesnik i prozni pisac.

## Biografija
Rođen je u mjestu Mašić u Slavoniji. Osnovnu školu završio je u rodnom mjestu, a gimnaziju u Novoj Gradiški. Historiju umjetnosti studirao je u Zagrebu, a završio u Beogradu.

Poslije Drugog svjetskog rata bio je urednik u Radio Beogradu. Sarađivao je u "Politici" i u brojnim drugim listovima i časopisima za djecu.

## Djela
Njegova najpoznatija djela su: "Beli vuk", "Bajka o tajni", "Aparat profesora Kosa", "Ej, ti", "Šareni most".

Godine 1970. sastavio je "Antologiju savremene poezije za decu".
Crvene beretke

**Crvene beretke** su bili specijalna jedinica srpske službe Državne bezbednosti. Jedinica je poznata i pod nadimkom „**Frenkijevci**“ (po Franku Simatoviću) i kasnijem službenom nazivu **Jedinica za specijalne operacije** (**JSO**).

4. aprila 1991. u Kninu je osnovana jedinice za specijalne namene MUP, čiji je simbol bila crvena beretka, a komandant Kapetan Dragan (Vasiljković). Nakon sukoba Martića i Babića, u avgustu 1991. Vasiljković se vraća u Beograd, specijalnu jedinicu Krajine napušta trećina ljudstva, a Franko Simatović Frenki ih preuzima i obučava kao jedinicu specijalne namene RDB. Od njih je 1994. oformljena Jedinca za antiteroristička dejstva. Nakon smene Jovice Stanišića i raspuštanja Arkanovih Tigrova 1996. godine, jedinica je reorganizovana i preimenovana u Jedinicu za specijalne operacije - JSO, a jedan od komandanata Tigrova Milorad Ulemek Legija je preuzeo komandu nad jedinicom. 

JSO je osnovana i dugo držana van očiju javnosti, tako da nije bila poznata po službenom nazivu. Deo pripadnika su bili lica sa kriminalnim dosijeima. Tokom ratova na prostoru bivše Jugoslavije pojedini pripadnici i delovi jedinice bili su umešani u ratne zločine, kriminal i ratno profiterstvo. Jedinice za specijalne operacije (JSO) su bile veoma aktivne na Kosovu. JSO je na Kosovu bio poznat po beskrupuloznosti. Razni izveštaji navode da je jedinica bila prisutna ili učestvovala u napadu na Račak, masakru u selu Ćuška, masakru u zatvoru Dubrava, itd. Pripadnici ove jedinice su odgovorni za ubistvo bivšeg predsednika Srbije i jednog od Miloševićevih najvećih suparnika, Ivana Stambolića, 25. avgusta 2000. Nakon pada Miloševića 5. oktobra 2000. godine, Milorad Ulemek i dalje ostaje na čelu jedinice, jer je navodno imao neki dogovor sa novim vlastima.

Jedinica za specijalne operacije je krajem 2001. blokadama puteva i protestima pod punom ratnom opremom pokušala da sruši novu Đinđićevu vladu zbog uspostavljanje saradnje sa Međunarodnim sudom za ratne zločine. Pripadnici ove jedinice su 2003. godine izvršili atentat na premijera Srbije dr Zorana Đinđića, nakon čega je ova jedinica rasformirana. Mnogi njeni članovi su nakon atentata optuženi za najteža kriminalna dela, ubistva, otmice, razbojništva, a neki od njih su i osuđeni. Ostali pripadnici su postali deo tada novoformirane Žandarmerije.

## Izvori

## Vanjske veze
* Dokumenti o Jedinici za specijalne operacije
* Crvene beretke (sajt bivših članova)
* O pobuni Crvenih beretki 2001
* O tajnoj avijaciji JSO
* Pobuna JSO
Zračni saobraćaj

**Vazdušni saobraćaj** ili **zračni promet** je proces premještanja, odnosno prijevoza osoba i/ili stvari zračnom plovidbom, kao i bilo koja druga upotreba ili djelovanje u zračnom prostoru.

## Podjela
Osnovna podjela zračnog prometa je ona na civilni i vojni. Vojni zračni promet je zračni promet u kojem sudjeluju vojni zrakoplovi, a koji isključivo služi u vojne svrhe. 
Civilni zračni promet je sav zračni promet osim vojnoga zračnog prometa i dijelimo ga na:
:* **Javni zračni promet** u koji spada linijski i povremeni prijevoz osoba ili stvari.
::*Linijskim zračni promet* uključuje redovni komercijalni prijevoz osoba i/ili stvari, koji je dostupan svima pod jednakim uvjetima, a obavlja se na unaprijed utvrđenim linijama, prema unaprijed utvrđenom redu letenja i po objavljenim cijenama i općim uvjetima prijevoza.
::*Povremeni zračni promet* uključuje komercijalni prijevoz osoba i/ili stvari koji nije linijski, a koji se obavlja uz posebno ugovorene uvjete (čarter prijevoz (pojedinačni ili serijski)), taksi-prijevoz, panoramski letovi i sl.
:* **Domaći zračni promet** je promet koji se obavlja u zračnom prostoru neke države.
:* Međunarodni zračni promet je promet koji se obavlja u zračnom prostoru iznad teritorija dviju ili više država.
:* **Poseban zračni promet** u koji spada zračni promet koji nije uključen u javni zračni promet.
Sinop

**Sinop** (, *Sinópe*) je grad sa 36.734 stanovništva smješten na İnce Burunu (İnceburun, Rt Ince), odnosno Rtu Sinop (Sinop Burnu, Boztepe Cape, Boztepe Burnu) na najsjevernijoj točki turske crnomorske obale, u oblasti koja se u drevno doba zvala Paflagonija. U današnjoj Turskoj predstavlja sjedište provincije Sinop.

U Sinopi su rođeni mnogi poznati filozofi, poput Diogena i Markiona.

## Gradovi-pobratimi

*  Mosjoen, Norveška
*  Jarve, Estonija
*  Swansea, Wales, Ujedinjeno Kraljevstvo
*  Varna, Bugarska
*  Hadiboh, Jemen
*  Izki, Oman
*  Murmansk, Rusija
*  Lyon, Francuska
*  Çorlu, Turska

## Povezano
* Dinastija Pervâneoğlu
* Dinastija Candaroğlu
* Gazi Çelebi
* Bitka kod Sinopa

## Reference
* John Garstang, The Hittite Empire (University Press, Edinburgh, 1930).

## Vanjske veze

* ''Sinop, Turkey Governorship Website'' 
* ''Official Web Site of Sinop'' 
* ''Sinop VR Photography''
Ponte Rotto

**Pons Aemilius** (), danas poznat kao **Ponte Rotto**, je nastariji rimski kameni most, a čiji se ostaci danas nalaze u Rimu. Izgrađen je u 2. vijeku pne. na mjestu nekadašnjeg drevnog mosta. Nekada je premošćivao Tiber,spajajući Forum Boarium sa Trastevere. Danas je od njega preostao jedino luk koji se nalazi u sredini rijeke, a zbog čega je stekao nadimak *Ponte rotto* ('Slomljeni most').

Najstariji dijelovi mosta su izgrađeni najvjerojatnije kada je sagrađena Via Aurelia sredinom 3. vijeka pne. Provotno je izgrađen godine 179. pne. s kamenim stubovima i drvenom nadgradnjom, da bi godine 142. pne. dobio šest kamenih lukova. Godine 12. pne. Oktavijan August je potpuno obnovio koristeći taf i beton.

Most je nekoliko puta bio oštećivamn i nadograđivan, da bi konačno bio van upotrebe godine 1598. kada je poplava odnijela njegovu istočnu polovicu. Njegovi ostaci su srušeni 1880-ih, ostavivši jedino jedan luk.

## Reference

## Vanjske veze

* The Waters of Rome: Tiber River Bridges and the Development of the Ancient City of Rome
Metež klana Lü

**Metež klana Lü** (tradicionalni kineski: 呂氏之亂) je naziv za događaje koji se zbili u Kini neposredno nakon smrti carice majke Lü godine 180. pne. i koji su za rezultat imali svrgavanje njenog unuka Haoshaoa s carskog prijestolja, masakr njenog klana te dolazak na vlast njenog nećaka Wena. Ponekad se pod tim nazivom podrazumijeva i širi period koji je godine 188. pne. započeo sa smrću cara Huija, a tokom koga je carica majka Lű koristeći svoj položaj regenta upravljala Haoshaom i njegovim prethodnikom Qianshaooom kao marionetama.
Liu Xiang (dinastija Han)

**Liu Xiang** (劉襄), također poznat kao **Princ Ai od Qija** (齊哀王) (? - 179. pne.) bio je kineski princ iz dinastije Han, poznat po ključnoj ulozi koju je odigrao za vrijeme meteža klana Lü (180. pne.). Bio je unuk osnivača dinastije cara Gaoa i sin princa Liu Feija od Qija te njegove supruge Si.

Kada je godine 180. pne. umrla carica majka Lü, Liu Xiang je došao u područje nekadašnje države Qi te uspio preuzeti kontrolu nad tamošnjim carskim trupama, isto kao i trupama u obližnjoj Kneževini Langye. Liu Xang je s tom vojskom, te uz pomoć braće Liu Zhanga i Liu Xingjuja namjeravao marširati na carsku prijestolnicu Chang'an kako bi preuzeo carsko prijestolje od svog malodobnog nećaka Liu Honga (Houshao) koji je dotada bio marioneta carice-majke. Njega su, međutim, preduhitrili dvorjani koji su uspjeli svrgnuti mladog cara i masakrirati pristaše pokojne carice majke. Carska kruna je ponuđena Liu Xangovom stricu i najstarijem živućem sinu cara Gaoa - princu Liu Hengu od Daija. On je prihvatio ponudu te preuzeo vlast kaoi car Wen. Liu Xiang, čija je pobuna bila više motivirana strahom od klana Lü nego od vlastitim ambicijama, prihvatio je novog cara i povukao svoju vojsku.
Liu An

**Líu Ān** (, 179 - 122. pne.) je bio kineski princ iz dinastije Han, poznat kao savjetnik svog znamenitog nećaka cara Wua (武帝). Prema predaji je bio jedan od izumitelja tai chija. Također je poznat po knjizi *[[Huainanzi]]*, koja je znatno doprinijela razvoju kartografije i geografije u drevnoj Kini.

## Izvori

* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 3*. Taipei: Caves Books, Ltd.

## Vanjske veze
* The Huainan Zi text of Liu An
Apolodor

**Apolodor iz Atene** (; cca. 180. pne. - poslije 120. pne.), sin Asklepijadov, bio je grčki učenjak i matematičar. Učitelji su mu bili Diogen iz Babilona, Panetije Stoik i gramatičar Aristarh iz Samotrake. Živio je u Aleksandriji sve do oko godine 146. pne. je kada otišao, pobjegao ili bio prognan, pronašavaši utočište najvjerojatnije u Pergamu prije nego što se konačno naselio u Ateni.

Najpoznatiji je po djelu *Kronika* (Χρονικά) u kome u komičnim stihovima opisuje grčku historiju od trojanskog rata do svog doba. Također je napisao knjigu *O bogovima* (Περὶ θεῶν) koja predstavlja historiju grčke religije, komentar o Homerovom "Katalogu brodova".

Njegova djela su uživala veliki ugled u antičkom svijetu, zbog čega su mu pripisivali mnoge knjige kojima nije bio autor. Od svih njih je najpoznatija enciklopedija grčke mitologije zvana ***Biblioteka***, čiji je anonimni autor poznat po imenu Pseudo-Apolodor.

## Reference
* 
* 

### Ostali izvori
* Greek Chronicles in translation
179. pr. n. e.

Godina **179. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Flaka i Fulvijana** (ili, rjeđe, **godina 575. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 179. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji

* Marko Emilije Lepid istovremeno izabran za rimskog cenzora i princeps senatusa.
* Makedonski kralj Filip V umire u Amfipolisu, mučen grižnjom savjesti zbog toga što je zbog lažnih optužbi dao pogubiti svog sina Demetrija. Nasljeđuje ga stariji sin Perzej koji je podstakao pogubljenje svog brata.
* Pergamski kralj Eumen II tuče pontskog kralja Farnaka I, koji nakon toga, svjestan da se ne može oduprijeti zajedničkim snagama Pergama i Arijarata IV od Kapadokije, pristaje na mir odrekavši se svih svojih osvajanja u u Galatiji i Paflagoniji, s izuzetkom Sinopa.
* Tiberije Grah Stariji odlazi u Hispaniju kako bi kao rimski guverner ugušio tamošnje ustanke.
* U Rimu dovršen Pons Aemilius - most iznad rijeke Tiber - a koji se smatra prvim kamenim mostom na svijetu

## Rođenja
* Liu An, kineski princ, geograf i kartograf (u. 122. pne.)
* Sima Xiangru, kineski pjesnik, državnik i muzičar (u. 117. pne.)
* Dong Zhongshu, kineski učenjak kome se pripisuje usvajanje konfucijanstva kao službene ideologije Kineskog Carstva (u. 104. pne.)

## Smrti
* Filip V, kralj Makedonije od 221. pne. koji se zbog hegemonije nad Balkanom i Grčkom sukobio s Rimom u makedonskim ratovima te doživio poraz (r. 238. pne.)
* Liu Xiang, kineski princ, unuk cara Gaoa, sudionik meteža klana Lü 180. pne.
Sima Xiangru

**Sima Xiangru** (179–117. pne.) je bio kineski pisac. Za život je zarađivao kao niže rangiran službenik dinastije Han, ali je postao poznat po svojoj pjesničkoj vještini, trgovini *[[Kinesko vino|jiuom]]* i kontroverznim brakom za udovicu po imenu Zhuo Wenjun. Jedno od njjegovih najpoznatijih djela je Chang Men Fu (doslovno "Oda širokim vratima"), napisan u stilu *[[fu (književnost)|fua]]*, književnog oblika koga je upravo on najviše popularizirao. Poznat je i kao uspješan guqin muzičar.

Najvažniji izvor podataka o njegovom životu je biografski tekst Sima Qiana.

## Napomene

## Reference
* Loewe, Michael. (1986). "The Former Han Dynasty," in *The Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220*, 103&ndash;222. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. .
Dong Zhongshu

**Dong Zhongshu** (, 179–104. pne.) je bio kineski učenjak iz doba dinastije Han kome se tradicionalno pripisuje uvođenje konfucijanstva kao službene ideologije kineske carske države.

Dong je godine 179. pne. rođen u suvremenom Hengshuiju u provinciji Hebei, a za vrijeme cara Jinga je ušao u carsku službu, te stekao visoki položaj pod slavnim carem Wuom. Usprkos tome, odnos sa carem nije bio harmoničan, te je neko vrijeme čak bio zatvoren i pod prijetnjom pogubljenja zbog teksta koji se smatrao subverzivnim. Dongu se pripisuje da je, koristeći razne kozmološke tehnike, predvidio da će cara dinastije Han s prijestolja svrgnuti konfucijanski učenjak, a što se uistinu dogodilo kada je Wang Mang svrgnuo Zapadnu dinastiju Han vijek poslije Dongove smrti.

Dong je u svojim spisima nastojao Yin Yang kozmologiju spojiti s konfucijanskom tehnikom. Pri tome je veliki naglasak stavio na *[[Anali Proljeća i Jeseni|Anale Proljeća i Jeseni]]*, tvrdivši kako u tekstu postoje skrivena značenja koja se moraju otkriti.

## Izvori

* Chen, Zhefu, "Dong Zhongshu" . *[[Encyclopedia of China]]* (Political Science Edition), 1st ed.
* Jin, Chunfeng, "Dong Zhongshu" . *[[Encyclopedia of China]]* (Philosophy Edition), 1st ed.
* Fei, Zhengang, "Dong Zhongshu" . *[[Encyclopedia of China]]* (Chinese Literature Edition), 1st ed.
* Wm. Theodore de Bary and Irene Bloom (ed.) (1999) *Sources of Chinese Tradition* (2nd edition), Columbia University Press, 292-310.
* David W. Pankenier (1990). "The Scholar's Frustration" Reconsidered: Melancholia or Credo?, *Journal of the American Oriental Society* 110(3):434-59.
* Arbuckle, G. (1995). Inevitable treason: Dong Zhongshu's theory of historical cycles and the devalidation of the Han mandate, *Journal of the American Oriental Society* 115(4).
* Sarah A. Queen (1996). *From Chronicle to Canon: The Hermeneutics of the Spring and Autumn Annals according to Tung Chung-shu*, Cambridge University Press.
178. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **178. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Bruta i Vulsona** (ili, rjeđe, **godina 576. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 178. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* U Rimu praetor Lucije Postumije Albin slavi trijumf nakon što je kao komandant rimskih snaga u Hispaniji Ulterior porazio pobunjene Vakcejce i Luzitance.
* Makedonski kralj Perzej nedugo nakon stupanja na prijestolje formalno obnavlja mirovni ugovor s Rimom. Međutm, istovremeno započinje diplomatske inicijative s ciljem da stvori veliku protu-rimsku alijansu koju bi uz Makedoniju činili grčki polisi, sjeverna barbarska plemena te seleukidski vladar Seleuk IV.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Lucije Postumije Albin

**Lucije Postumije Albin** (*Lucius Postumius Albinus*) se može odnositi na:
* Lucius Postumius Albinus (konzul 234. pne.)
* Lucius Postumius Albinus (konzul 173. pne.)
* Lucius Postumius Albinus (konzul 154. pne.)
Hispania Ulterior

**Hispania Ulterior** (doslovno: *Dalja Hispanija*) je bila drevna rimska provincija, odnosno dio rimske Hispanije koji se prostirao na području današnje Španije i Portugala. Nastala je godine 197. pne. podjelom rimskih teritorija osvojenih na Iberijskom poluotoku za vrijeme drugog punskog rata, pri čemu je kao okvirna granica služila od Nove Kartagine do Kantabrijskog mora. Hispania Ulterior se nalazila južno/zapadno od te linije, a istočno/sjeverno je bila Hispania Citerior.

Za Hispaniju Ulterior je bilo karakteristično da je od 155. pne. u njoj gotovo stalno bjesnio rat s iberijskim domorocima koji se nikako nisu htjeli pomiriti s rimskom vlašću. Sama je provincija ukinuta godine 27. pne. kada ju je Oktavijan August podijelio na dvije nove provincije - Baetica (suvremena Andaluzija) i Luzitanija (suvremeni Portugal), a dio teritorije pripojio Hispaniji Citerior.

## Vanjske veze
* Detailed map of the Pre-Roman Peoples of Iberia (around 200 BC)