Hansa-Brandenburg C.I

**Hanza Brandenburg C.I** () je serija borbenih nemačkih aviona iz Prvog svetskog rata koje je proizvodila firma Hanza Brandenburg () iz Brista an der Hafelu () i Hamburga.

## Projektovanje i razvoj
Nemački i austrougarski avioni pred i za vreme Prvog svetskog rata si bili razvrstani u nekoliko kategorija koje su bile sastavni deo oznake aviona. Naime, oznaka aviona se sastojala od naziva proizvođača (na pr. Albartos, OEFFAG, UFAG, Hanza Brandenburg), kategorije (slovna oznaka na pr.B, C, D) i tipa aviona (brojna oznaka rimski broj I, II, III). Klasifikacija aviona vojnog vazduhoplovstva je imala sledeće oznake:

* **A** - Jednokrilac dvosed obično nenaoružan školski avion,
* **B** - Dvokrilac dvosed stariji tip sa snagom motora do 110&nbsp;kW/(150 KS),
* **C** - Dvokrilac dvosed noviji tip sa snagom motora do 120&nbsp;kW/(160 KS),
* **D** - Dvokrilac jednosed - borbeni avion,
* **E** - Jednokrilac jednosed - borbeni avion tipa FOKER,
* **F** - Dvokrilac snage motora 260&nbsp;kW/(350 KS) - izviđač dugog dometa,
* **G** - Dvokrilac dvomotorni - veliki avion,
* **H** - Dvokrilac višemotorni - transportni avion.

Za vreme dok je radio za firmu Hanza Brandenburg, inž. Ernst Hajnkel je projektovao i razvio nekoliko tipova aviona Hanza Brandenburg. Prototip **Hanza Brandenburg B.I** je konstruisan u toku 1914. godine a **Hanza Brandenburg C.I** 1916. godine. Avion Hanza Brandenburg B.I je bio namenjen osnovnoj obuci pilota, izviđačkim zadacima i kurirskim poslovima, dok je Hanza Brandenburg C.I pored ovih bio korišćen i za bombarderske zadatke. U toku Prvog svetskog rata avioni tipa Brandenburg su proizvođeni u Nemačkoj u Hanza Brandenburg, zatim u Austriji Feniks Fabrika Aviona i Fabrika aviona iz Fišamenda () i u Mađarskoj u UFAG-u.

Na kraju Prvog svetskog rata u zemljama koje su nastale raspadom Austrougarskog carstva kao što su Mađarska, Poljska, Čehoslovačka i Rumunija nastavljeno je korišćenje a zatim i proizvodnja aviona tipa Brandenburg. Isto se desilo i kod nas. Prvo je formiran Tehničko konstrukcioni biro u koga su ušli inženjeri J. Mikl, R. Fizir, N. Žučenko i B. Nestorov. Zadatak ovog biroa je bio da na osnovu uzoraka, formira tehničku dokumentaciju proverenih austrougarskih školskih aviona Brandenburg B.I i C.I. Formiranje dokumentacije ovih aviona nije se svelo na bukvalno snimanje postojećih modela nego sadržao i inovativnu komponentu tako da su se kasnije proizvedene jugoslovenske kopije aviona Brandenburg razlikovale od originala. Od 1923. godine pa nadalje na osnovu te dokumentacije preduzeće Ikarus iz Novog Sada i Rogožarski iz Zemuna su proizvele ukupno 90 aviona oba tipa.

Avion Hanza Brandenburg B.I se u nas popularno zvao „Mali Brandenburg“ a u literaturi se još za njega mogu naći nazivi kao ŠB (školski Brandenburg) ili ŠB-1 (Školski Brandenburg 1). Avion Hanza Brandenburg C.I je zvan „Srednji Brandenburg“ a u literaturi se još za njega mogu naći nazivi kao Sb (Srednji Brandenburg) ili SB-1 (Srednji Brandenburg 1). Tehničku dokumentaciju ovih aviona Ministarstvo Vojske i Mornarice (MViM) je besplatno ustupilo proizvođačima aviona što je na početku njihovog rada bila neprocenjiva pomoć ovim preduzećima. Hanza Brandenburg B.I ili Mali Brandenburg ŠB-1 je prvi avion proizveden u domaćim fabrikama aviona., zato je od izuzetnog značaja za razvoj našeg vazduhoplovstva i vazduhoplovne industrije u nas
### Tehnički opis

Avioni Hanza Brandenburg B.I i C.I su jednomotorni dvokrilni dvosedi avioni. Avioni su potpuno drvene konstrukcije trup je obložen šperpločama, a krila su presvučena platnom a prednji deo trupa na koga je pričvršćen linijski motor je obložen limom. Elisa koja pokreće avion je dvokraka, napravljena od drveta fiksnog koraka. Poprečni presek trupa je parvougaonog oblika. Krila su četvrtastog oblika sa po dva para upornica sa svake strane i pritegnuta zateznicama od čeličnih užadi. Krilca ima samo na gornjim krilima. Stajni trap je fiksan konvencionalnog tipa, napred točkovi konstrukcije kao u bicikla a nazad na repu aviona nalazi se elastična drljača kao treća oslona tačka.

## Operativno korišćenje
Avioni Brandenburg B.I i C.I su korišćeni u Vojnom vazduhoplovstvu Kraljevine SHS od 1918. godine 1930. godine i to kao školski avioni za osnovnu (Brandenburg B.I) i prelaznu (Brandenburg C.I) obuku vojnih pilota. Mali Brandenburg (B.I) leti u vojnim pilotskim školama do 1926. godine kada ih u toj ulozi zamenjuju Arno HD-320 proizvedenih u zemunskom Zmaju. Neki od isluženih aviona B.I se još izvestan broj godina koristi za sporedne namene a deo se ustupa Aeroklubu za obuku civilnih pilota. Korišćenje Srednjeg Brandenburga (C.I) za prelaznu obuku vojnih pilota traje nešto duže do 1930., kada ih u toj ulozi zamenjuju avioni Fizir, prvo Majbah i Loren a zatim Fizir FP-2. Avioni Srednji Brandenburg posle vojne službe su ustupani Aeroklubu, dobijali civilne registracije i služili za trenažu sportskih i rezervnih pilota.

## Osobine aviona Brandenburg

### Opšte karakteristike

### Performanse

## Zemlje koje su koristile ovaj avion

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Povezano
* Fabrika aero i hidroplana Ikarus A. D.
* Prva srpska fabrika aeroplana Živojin Rogožarski A. D.
* Hanza-Brandenburg D.I

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*