open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanarinčeva ljubovca

***Kanarinčeva ljubovca*** je novela hrvatskog književnika Augusta Šenoe objavljena 1880. godine. U njoj se prikazuje propadanje jedne hrvatske plemićke obitelji iz perspektive službenika koji posjećuje ostarjelu plemkinju koja živi u trošnoj kući. *Kanarinčeva ljubovca* se često navodi kao jedno od najboljih Šenoinih djela.

Po njenim je motivima 1988. godine snimljen istoimeni TV-film.

## Vanjske veze
*Profil na portalu lektire.hr
*Profil na portalu lektire.me
Kanarinčeva ljubovca (TV film)

***Kanarinčeva ljubovca*** je jugoslavenski televizijski film snimljen 1988. godineu produkciji RTV Zagreb i Daniela Marušića. Scenarij je napisala Zora Dirnbach po istoimenoj noveli Augusta Šenoe. Kao lokacija je korištena Palača Prašinski-Sermage u Varaždinu.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Twister (film, 1996)

***Twister*** je američki pustolovni film katastrofe snimljen 1996. godine u režiji Jana De Bonta. Protagonisti, koje tumače Helen Hunt i Bill Paxton, su bivši bračni par naučnika koji se udružuje kako bi u Oklahomi pokušao proučavati tornade i testirati novi uređaj za njihovo praćenje. *Twister* je bio poznat po izuzetno teškim uvjetima produkcije. Iako su kritike nakon premijere bile mlake, pri čemu se najviše zamjerao loš scenaristički rad na likovima, publika je bila impresionirana spektakularnim scenama destrukcije te je *Twister* postao drugi najgledaniji film godine.

## Uloge

* Bill Paxton ... Bill "The Extreme" Harding
* Helen Hunt ... Dr. Jo Harding
* Alexa Vega ... Young Jo
* Jami Gertz ... Dr. Melissa Reeves
* Cary Elwes ... Dr. Jonas Miller
* Philip Seymour Hoffman ... "Dusty" Davis
* Alan Ruck ... Robert "Rabbit" Nurick
* Jeremy Davies ... Brian Laurence
* Joey Slotnick ... Joey
* Todd Field ... Tim "Beltzer" Lewis
* Scott Thomson ... Jason "Preacher" Rowe
* Wendle Josepher ... Patty Haynes 
* Lois Smith ... Tetka Meg Greene
* Zach Grenier ... Eddie
* Richard Lineback ... Mr. Thornton
* Rusty Schwimmer ... Mrs. Thornton
* Jake Busey ... Tehničar mobilne laboratorije
* Abraham Benrubi ... Bubba, vozač mobilne laboratorije

## Reference

## Vanjske veze
* 
* 
* Twister Museum  Wakita, Oklahoma
Bitka kod Limburga (1792)

**Bitka kod Limburga** ili **Prva bitka kod Limburga** se odigrala 9. novembra 1792. za vrijeme Rata Prve koalicije između francuskih revolucionarnih snaga pod generalom Houchardom na jednoj i pruskih snaga pod vojvodom od Brunswicka na drugoj strani. Do nje je došlo nakon što se Brunswickova vojska, poražena u bitci kod Valmyja povukla iz Francuske u Njemačku; Brunswick je sa njom nastojao spriječiti francusku ofenzivu generala Custinea u Falačku, pri čemu je razdvojio snage poslavši njen veliki dio da štiti Koblenz. Ostatak Brunswickove vojske je štitio grad Limburg an der Lahn, a što je nastojao iskoristiti Custine te poslao Houcharda da iznenada napadne grad. Francuzi su Pruse uspjeli potpuno iznenaditi te je Brunswick odmah naredio povlačenje prema Montabauru.

## Literatura
*Victoires, conquêtes, désastres, revers et guerres civiles des Français Tome 7
*Mémoires de Custine
Bitka kod Anderlechta

**Bitka kod Anderlechta** se odigrala 13. novembra 1792. godine u današnjoj Belgiji za vrijeme Rata Prve koalicije između francuskih revolucionarnih snaga pod generalom Dumouriezom na jednoj, i savezničkih, pretežno austrijskih snaga pod knezom od Würtemberga na drugoj strani. Do nje je došlo za vrijeme Dumouriezove invazije Austrijske Nizozemske (današnja Belgija), odnosno nekoliko dana bitke kod Jemappesa u kojoj je glavnina austrijskih snaga koja se toj invaziji nastojala suprotstaviti poražena i natjerana na povlačenje. Kod Anderlechta se jedan manji austrijski kontingent suprotstavio Dumouriezovoj prethodnici nastojeći glavnini snaga osigurati odstupnica. Relativno kratki okršaj je završio francuskom pobjedom, pri čemu su savezničke snage izgubile 400 ljudi, uglavnom od francuske artiljerije. Dumouriez je sljedeći dan ušao u Brisel, glavni grad Austrijske Nizozemske.
Opsada Namura (1792)

**Opsada Namura** se odigrala od 21. novembra do 1. decembra 1792. godine za vrijeme Rata Prve koalicije kada su francuske revolucionarne snage pod vodstvom generala Valencea nastojale zauzeti Namur, utvrđeni grad i važno austrijsko uporište u tadašnjoj Austrijskoj Nizozemskoj (današnja Belgija). Do opsade je došlo nedugo nakon bitke kod Jemappesa u kojoj su austrijske snage poražene i natjerane na povlačenje iz Belgije. Namur je u vrijeme izbijanja rata bio relativno slabo pripremljen za eventualnu opsadu, te se garnizon nakon dolaska Valanceovih snaga povukao u citadelu. Valance je 27. novembra naredio pripreme za napad, koji je izveden noću 1. decembra, te je njen dio zauzet. Ostatak garnizona, koji je brojao oko 2300 ljudi, položio je oružje, te su Francuzi tako zauzeli grad.
Opsada Maastrichta (1793)

**Opsada Maastrichta** se odigrala od 6. februara do 1. marta 1793. godine u današnjoj Nizozemskoj za vrijeme Rata Prve koalicije kada su francuske snage pod generalom Franciscom de Mirandom pokušale zauzeti grad Maastricht u tadašnjoj Nizozemskoj Republici. Do opsade je došlo nedugo nakon što je republikanska Francuska Nizozemskoj objavila rat te zapovijedila svojim snagama iz nedavno zauzete Austrijske Nizozemske (današnja Belgija) da zauzmu njenu teritoriju. Ofenziva je krenula iz dva pravca - duž obale Sjevernog mora prilikom čega su francuske snage grad Breda i duž rijeke Maas, pri čemu je jedan od važnih ciljeva bio Maastricht, ne samo iz vojničkih nego i iz političkih razloga, s obzirom da je prije izbijanja rata bio jedno od glavnih uporišta francuskih kontrarevolucionarnih emigranata organiziranih u vlastitu vojsku. Mirandine snage su grad uspjele opkoliti 6. februara, ali su ozbijniji pokušaji da se grad zauzme počeli tek 21. februara, i to zbog problema u logistici i nedostatka opsadne artiljerije. To je braniteljima, koji su uz lokalnu gradsku miliciju uključivali i francuske emigrante, omogućilo da pruže efikasan otpor. 27. februara su braniteljima u pomoć došle austrijske i pruske snage koje su uživale brojčanu nadmoć pred Mirandom. Nakon nekoliko dana je Miranda morao odustati od opsade i povući se u Belgiju, gdje će Francuzi nedugo potom biti poraženi u bitci kod Neerwindena.

## Izvori

## Literatura
* Jaspar, E., ''Kint geer eur eige stad?'' Maastricht, 1968
Opsada Brede (1793)

**Opsada Brede** se odigrala od 21. do 27. februara 1793. godine kada su, za vrijeme Rata Prve koalicije, republikanske francuske snage nastojale zauzete nizozemski grad Bredu. Do opsade je došlo tokom ofenzive koju je francuski general Charles Dumouriez nakon objave rata početkom 1793. godine pokrenuo sa ciljem zauzimanja Nizozemske. Breda je osim strateške, imala i važnu simboličku važnost, s obzirom na to da su se u njoj nalazio značajan dio imovine nizozemskog staadtholdera i "de facto" monarha Willema V Oranskog; on je braniteljima zapovijedio da grad brane "do zadnje kapi krvi" ne obazirući se što će pri tome eventualno stradati njegova imanja i objasnivši da će na taj način "pokazati da je spreman na žrtvu domovini". Francuske snage, kojima su pomoć davali i pripadnici pro-francuske Batavske legije, su grad opkolile 21. februara. Slično kao i u slučaju opsade Maastrichta Francuze su mučili logistički problemi i nedostatak artiljerije, te je bombardiranje, započeto 23. februara brzo okončano zbog nedostatka municije. Ono je, usprkos toga, ostavilo značajan dojam na branitelje koji su, ne znajući da Francuzi više nemaju sa čime pucati, 27. februara pristali na predaju uz uvjet da napuste grad sa ličnim naoružanjem. Sljedeći dan je Dumouriez trijumfalno ušao u grad. Francuska je vlast, međutim, bila kratkog vijeka, s obzirom da su porazi u bitkama kod Aldenhovena i Neerwindena natjerali Francuze da napuste Nizozemsku i Belgiju. Sam Dumouriez je naredio da se Breda Nizozemcima vrati bez borbe, što je učinjeno 29. marta.

Breda se tokom francuske invazije 1795. predala zajedno sa ostatkom Nizozemske.

## Izvori

## Literatura
* G. G. van der Hoeven (1868) ''Geschiedenis der vesting Breda'', str. 216–228. Breda: Broese & Comp.
Batavska legija

**Batavska legija** () je bila vojna formacija sastavljena od nizozemskih dobrovoljaca koji su se na početku Rata Prve koalicije, odnosno Francuskih revolucionarnih ratova borili na strani revolucionarne Francuske. Osnovana je 26. jula 1792. godine pod imenom Legija stranaca, a većinu ljudstva su činili nekadašnji Patrioti, pripadnici radikalnog demokratskog pokreta prognani iz Nizozemske nakon pruske vojne intervencije 1787. godine. Legija je sjedište imala u Dunkerqueu, a aktivno učešće u borbama je uzela tek nakon što je početkom 1793. revolucionarna Francuska Nizozemskoj objavila rat. Batavska legija je sudjelovala u invaziji Nizozemske i opsadi Brede 1793. godine, a potom u francuskoj invaziji 1794/95. tokom koje je zarobljena nizozemska flota, osvojena Nizozemska i na njenom mjestu osnovana pro-francuska Batavska Republika.

## Literatura
*Rosendaal, J.G.M.M. (2005) De Nederlandse Revolutie. Vrijheid, volk en vaderland 1783-1799, p.&nbsp;311, 315-317, 424.
Bitka kod Landena

**Bitka kod Landena**, također poznata i kao **Prva bitka kod Neerwindena** se odigrala 29. jula 1693. godine u današnjoj Belgiji za vrijeme Devetogodišnjeg rata između francuskih snaga pod vojvodom od Luxembourga na jednoj i anglo-nizozemske vojske pod Willemom Oranskim na drugoj strani. Do nje je došlo nakon francuske ofenzive na Špansku Nizozemsku prilikom koje je vojvoda od Luxembourga istovremeno napao važna saveznička uporišta Huy, Liege i Charleroi; svrha ofenzive je bila prije svega privući savezničke snage pod Willemom iz Nizozemske kako bi ih se tuklo na otvorenom polju, koristeći francusku nadmoć u ljudstvu. Vojvoda od Luxembourga je u tome uspio, te je, krijući pravi cilj napada, uspješno izmanevrirao Willemove snage, pri čemu je 18. jula zauzeo Huy, dok je Willem ojačavši granizon u Liegeu značajno oslabio svoje snage. Willem je nakon toga bio prisiljen na povlačenje, ali ga je Luxembourgovo manevriranje pri tome dovelo u nepovoljnu situaciju u kojoj se trebao povlačiti noću prijeko rijeke Male Geete. Willem je odlučio da se umjesto povlačenja suprostavi Francuzima, koristeći lokalna naselja u svrhu improvizirane fortifikacije. Luxembourgove snage su 29. jula napale saveznike, pri čemu je težište bilo na njihovom desnom krilu; Luxembourg je slabe koordinacije nije izveo simultane napade u centru i na lijevom krilu, a zbog čega je dva puta odbijen. Konačno je u trećem naletu uspio probiti savezničke linije te natjerati Willema na povlačenje, koje se tek zahvaljujući upornom otporu zaštitnice nije pretvorilo u katastrofu. Francuzi su postigli nesumnjivi uspjeh, zarobivši veliki broj Willemovih ljudi i cjelokupnu artiljeriju, a što je predstavljalo najveću pobjedu u ratu. Međutim, i oni su sami imali izuzetno velike gubitke, te Luxembourg nije gonio poraženog neprijatelja u Nizozemsku; umjesto toga se odlučio za opsadu Charleoria koji je osvojen u oktobru 1693. godine.

## Izvori

## Literatura
*La bataille de Neerwinden 
*The French Army 1600-1900
* Further information on the British order of battle
*William's medal illustrated
*Patrick Sarsfield, called Earl of Lucan
Bitka kod Neerwindena

**Bitka kod Neerwindena**, odnosno **Druga bitka kod Neerwindena**, odigrala se za vrijeme Rata Prve koalicije 18. marta 1793. u današnjoj Belgiji između francuskih revolucionarnih snaga na čelu sa generalom Dumouriezom na jednoj i austrijsko-nizozemskih snaga pod princom od Coburga na drugoj strani. Do nje je došlo nekoliko mjeseci nakon što je Dumouriez u bitci kod Jemappesa porazio Austrijance i protjerao ih iz Austrijske Nizozemske (današnja Belgija). Dumouriez je nakon toga dobio zapovijed da zauzme susjednu Nizozemsku Republiku te je 16. februara prešao nizozemsku granicu; njegov pohod je nakon niza početnih uspjeha obustavljen jer su Austrijanci krenuli u kontarofenzivu u Belgiju i porazili oslabljene francuske snage u bitci kod Aldenhovena. Dumouriez se nakon toga povukao u Belgiju te je pokušao razbiti savezničke snage koji su se zauzeli obrambeni položaj oko 57&nbsp;km istočno od Brisela. Dumouriezovi pokušaji da saveznike razbije frontalnim jurišima su postigli neuspjeh, te je Dumouriez prisiljen napustiti bojno polje i započeti povlačenje iz Belgije. Dumouriez je nakon toga započeo tajne pregovore sa Austrijancima čiji je cilj bio da sa svojom vojskom zbaci Republiku i obnovi monarhiju; prije nego što su oni urodili plodom, revolucionarna vlada je doznala za njih i potakla Dumourieza da prebjegne Austrijancima. Bitka kod Neerwindena i njene posljedice su izazvale sveopću sumnjičavost prema profesionalnim oficira među revolucionarnim krugovima, ojačale radikalnu jakobinsku frakciju i dovele do uvođenja institucije političkih komesara u francuskoj revolucionarnoj vojsci.

## Vanjske veze
*
Bitka kod Aldenhovena (1793)

**Bitka kod Aldenhovena** se odigrala 1. marta 1793. godine na zapadu današnje Njemačke za vrijeme Rata Prve koalicije između austrijskih snaga pod princom od Coburga na jednoj i francuskih revolucionarnih snaga na drugoj strani. Do nje je došlo nekoliko mjeseci nakon što su Austrijanci poraženi u bitci kod Jemappesa i izbačeni iz Austrijske Nizozemske (današnja Belgija). Francuske snage su to iskoristile da nakon objave rata u februaru 1793. godine započnu invaziju susjedne Nizozemske. Austrijske snage su se, međutim, u Njemačkoj reogranizirale i započele kontraofenzivu u samu Belgiju. Pri tome su uspjele postići iznenađenje, te su francuske snage pod vodstvom generala de Lanouea i de Stengela , koje su invazijskim snagama čuvale desni bok, brojčano nadjačane i kod Aldenhovena i natjerane na povlačenje u unutrašnjost Belgije. Zbog poraza kod Aldenhovena je francuski general Dumouriez bio prisiljen obustaviti invaziju Nizozemske i povući svoje trupe natrag u Belgiju, koje su dva tjedna kasnije poražene u bitci kod Neerwindena, te zato prisiljene na povlačenje iz Belgije.

## Izvori

## Literatura
*
*
*
Lužičani

**Lužičani** se može odnositi na:

* Lužičani, stanovnici Lužice
* Lužički Srbi, zapadnoslovenski narod
* Lužički Srbi (plemenski savez), bivši zapadnoslovenski plemenski savez
* , bivše zapadnoslovensko pleme

## Povezano
* Lužički Srbi (razvrstavanje)
Put ispravnosti

**Put ispravnosti** ili **put darme** (pali: ***Dhammapada***, sanskrt: *Dharmapada*; od *[[dhamma]]* – učenje, istina, pravednost, ispravnost i *pada* – stopa, staza, put) je zbirka Budinih izreka u stihovnoj formi.

Damapada je jedan od najznačajnih i najpoznatijih budističkih spisa. U Damapadi se na jezgrovit i jednostavan način izlažu osnovni elementi Budinog učenja, a originalna verzija se nalazi u Pali kanonu. Pali kanon čine tri celine, a u onoj koja sadrži Budine besede (Suta-pitaka), nalazi se „kratka zbirka“ (Kudaka-nikaja) u kojoj je sačuvana Dhamapada.

Put ispravnosti nazivamo antologijom buddhističke etike zato što se od ukupno 423 izreke u stihovima, oko polovina nalazi u drugim pali tekstovima, a neke se nalaze i u drugim djelima indijske klasične književnosti, među ostalim dvadesetak u Mahabharati. Klasične verzije istog dela su docnije sačuvane i na sanskritu i kineskom jeziku.

## Prevod
Dhamma-pada je bio prvi pali tekst objavljen u Europi. Objavio ga je uz latinski prijevod danski indolog V. Fausböll 1855. u Kopenhagenu.

Izdanje Maxa Müllera sa engleskim prijevodom izašlo je u Oxfordu 1881. kao deseti svezak čuvene zbirke “Sacred Books of the East”. Max Müller prevodi naslov ove zbirke sa "Put vrline" (*Path of virtue*), a K. E. Neumann, prvi i najbolji estetski prijevod na njemački, sa “Put istine" (*Der Wahrheitspfad*). U pali jeziku originala, pada znači “put”, a dhamma (sanskrit: dharma) označava Buddhinu nauku u cjelini.

## Sadržaj
Čuveni uvodni stihovi glase:
:Um je izvor svih stvari, 
:um im prethodi, um ih stvara.
:Ko sa rđavom namerom govori il’ radi, 
:tog patnja u stopu prati, 
:kao točak volovsku zapregu.

## Datum nastanka
Datum nastanka Puta ispravnosti teško je s pouzdanjem utvrditi. Prema tradiciji, reči zabeležene u tom spisu vode poreklo od samog Gautame Bude (563-483. pre n.e.?), mada se to ne može s izvesnošću potvrditi niti negirati.

## Tumačenja
Najstariji i najpoznatiji komentar Damapade na paliju napisao je Budagoša u 5. veku. On je, u svrhe tumačenja, uz gotovo svaki stih navodio i poneku parabolu.

## Izvori

## Vanjske veze

* Dhammapada (prevod Čedomil Veljačić)
* Dhammapada (prevod Milan Vukomanović)
* Dhammapada (prevod i komentari Branislav Kovačević)
Adagio (TV film)

***Adagio*** je jugoslavenski televizijski film snimljen 1989. godine u produkciji RTV Zagreb i režiji Eduarda Galića po scenariju Lade Kaštelan.

## Uloge

## Vanjske veze
* 
* Profil na portalu mojtv.hr
Buža

***Buža*** je jugoslavenska televizijska filmska komedija snimljena u produkciji RTV Zagreb i režiji Vanče Kljakovića i emitirana 1989. godine. Predstavlja adaptaciju istoimene farse uglednoga splitskog književnika Živka Jeličića, koji je ujedno priredio i scenarij.

## Zaplet
Vito (Špiro Guberina) i Pere (Ivica Vidović) dva su susjeda koji se stalno, zbog svakojakih tužbi i protutužbi, povlače po sudu. Kad mladi majstor, prilikom pokušaja postavljanja utičnice za struju, nehotice probije zid koji odjeljuje njihove spavaće sobe i napravi u njemu *bužu* (rupu), među susjedima počinje novi mali rat... Jeličićevu priču i scenarij majstorski je režirao Vanča Kljaković.

## Izvori

 
## Vanjske veze

## Uloge

Ostale uloge ▼




## Vanjske veze
* 
* Profil na portalu mojtv.hr
*Jutarnji.hr – »Vanča Kljaković – jedna od najosebujnijih figura hrvatskih dramskih umjetnosti«
Airframe

***Airframe*** () je roman američkog književnika Michaela Crichtona objavljen 1996. godine. Protagonistica je Casey Singleton, potpredsjednica fiktivne kompanije za proizvodnju aviona Norton Aircraft, čiji je najnoviji i najsuvremeniji model putničkog aviona doživio nesreću neposredno pred sklapanje lukrativnog ugovora u Kini. Radnja prikazuje njene napore da rasvijetli pozadinu tih događaja i istovremeno spasi ugovor, a pri čemu joj poteškoće čini birokracija, zataškavanje dokaza, ali i zavjera sa ciljem preuzimanja same tvrtke. *Airframe* pripada Crichtonovom omiljenom žanru tehno-trilera, ali, bez obzira na važnu ulogu najsuvremenije tehnologije, gotovo nema tragova science fictiona. Još jedna specifičnost je stil u kojem je Crichton priču nastojao ispričati u obliku fiktivnih službenih izvještaja. Crichtonu su inspiraciju za temu i radnju dale rasprave o sigurnosti zračnog prometa, kao i stvarne avionske nesreće - let American Airlines 191 (1979), let China Eastern Airlines 583 (1993) i let Aeroflot 593 (1994). Iako se Crichton, kao i kod mnogih drugih romana, trudio temu i opskurne tehničke detalje učini što bližim širokoj publici, i iako je dobio dobre kritike, predstavlja njegov jedini roman za čiju ekranizaciju hollywoodski producenti nisu pokazali zanimanje.

## Vanjske veze
* ''Airframe'' webpage
Charles François Dumouriez

**Šarl Fransoa Dimurje** (; 25. januar 1739 – 14. mart 1823) je bio francuski general i političar.

## Biografija
Dimurje je rođen u Kambreu u severnoj Francuskoj. Uoči Francuske revolucije, Dimurje je u rangu general-majora. Počinje da se bavi politikom nakon izbijanja Revolucije. Marta 1792. godine postaje ministar spoljnih poslova, a zatim je nakratko obavljao funkciju ministra rata. Nalazio se na čelu Severne armije u Francuskim revolucionarnim ratovima. Odbio je Pruse kod Valmija 1792. godine, ali nije preduzeo gonjenje. Dana 6. novembra 1792. godine tukao je Austrijance kod Žemapa, ali ni tada nije dovršio pobedu. Pokušaj zauzimanja Holandije završen je neuspehom. Poraz kod Nervindena 18. marta 1793. godine potpuno ga je kompromitovao. Rešen na izdaju, pokušao je da Austrijancima prevede čitavu armiju kako bi preko njih restaurirao monarhiju. Naišavši na otpor trupa, jedva je uspeo da sam pribegne neprijatelju. Od 1804. godine je živeo u Britaniji sa penzijom britanske vlade. Umro je 1823. godine u Turvilu. 

## Literatura
* Vojna enciklopedija, tom 2 (440)
IT (razvrstavanje)

Termin **IT** ima više značenja:

* IT, skraćenica za informaciona tehnologija
* IT, ISO 3166-1 kod za Italiju
* .it, najviši internet domen Italije
* IT, Iransko vreme
Đorđe Popović

**Đorđe Popović** se može odnositi na:

* Đorđe J. Popović ili Đurađ J. Popović, pravo ime Đure Daničića (1825–1882)
* Đorđe Popović Daničar (1832–1914), novinar i književnik
* Đorđe Popović (slikar) (1909–1962), slikar i diplomata
Let 593 kompanije Aeroflot

**Let Aeroflot 593** bio je redovni putnički let od Aerodroma Šeremetjevo u Moskvi do Aerodroma Kai Tak u Hong Kongu. 23. marta 1994. godine se prilikom tog leta avion Airbus A310-304 upravljan od ruske avio-kompanije Aeroflot – Russian International Airlines udario u planinu u Kemerovskoj oblasti pri čemu je poginulo svih 63 putnika i 12 članova posade.
Istraga nije utvrdila nikakve tehničke nedostatke na samom avionu, a temeljem audio-snimaka crne kutije iz pilotske kabine je ustanovljeno da je pilot prije same nesreće dozvolio svome maloljetnom sinu da pilotira; dječak je slučajno isključio autopilot, a zbog čega je avion naglo izgubio visinu, usprkos napora posade da ga spasi.

Neobične okolnosti nesreće su izazvale veliku pažnju ne samo ruske, nego i međunarodne javnosti. Nekoliko godina je američkom književniku Michaelu Crichtonu poslužila kao inspiracija za roman *[[Airframe]]*.

## Vanjske veze
*  Official accident report (Archive)
* 
*
Johnny Logan Live at Zadar

***Johnny Logan Live at Zadar*** je jugoslavenski televizijski specijal u produkciji RTV Zagreb emitirana u proljeće 1990.. godine. Predstavlja koncert koji je irski pjevač Johnny Logan, tada dvostruki pobjednik natjecanja za Pjesmu Eurovizije, održao u Zadru povodom predstojećeg Eurosonga koji se trebao održati u Jugoslaviji. Emisiju je režirao Stanko Crnobrnja, a scenarij je napisao Silvije Hum.

## Uloge

## Vanjske veze
*
Timeline (roman)

***Timeline*** () je science fiction roman američkog književnika Michaela Crichtona objavljen 1999. godine. Protagonisti su grupa američkih studenata historije koji prilikom istraživanja u modernoj Francuskoj otkriju dokaze da je njihov omiljeni profesor živio u srednjem vijeku. Radnja prikazuje kako odlaze u Novi Meksiko u sjedište korporacije ICT koja je razvila kvantnu tehnologiju sa kojom se može putovati kroz vrijeme, te je koriste kako bi sami otišli u Francusku 1357. godine i pokušali profesora vratiti u moderno doba. *Timeline* je, kao i brojne druge Crichtonove knjige, dobio niz pohvala od kritike, pri čemu se posebno isticalo njegovo nastojanje da Francusku u doba Stogodišnjeg rata učini što autentičnijom, a za što je sam Crichton kao inspiraciju naveo historičara Normana Cantora. *Timeline* je postigao veliki uspjeh, a sljedeće je godine poslužio kao predložak za istoimenu video-igru. Godine 2003. je snimljen istoimeni igrani film koji je dobio loše kritike.

## Reference

## Vanjske veze
* Official Site
Timeline (film, 2003)

***Timeline*** () je američki science fiction film snimljen 2003. godine u režiji Richarda Donnera. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Michaela Crichtona. Protagonisti su studenti historije koji, istražujući artefakte iz doba Stogodišnjeg rata u Francuskoj, otkriju da ih je njihov profesor pozvao u pomoć iz 1357. godine. Radnja prikazuje kako stupaju u kontakt sa korporacijom koja je pronašla tehnologiju vremenskog putovanja te kako odlaze u prošlost kako bi ga spasili, ali su i sami u opasnosti, s obzirom da se upetljaju u rat. *Timeline* je predstavljao posljednji film u karijeri poznatog kompozitora Jerryja Goldsmitha, čija je partitura zamijenjena sa partiturom Briana Tylera. Produkciju su obilježili problemi zbog kojih je naknadno dosnimavan, a nakon premijere je imao loše kritike i slabu gledanost kod publike.

U Hrvatskoj je prikazan pod naslovom ***Tijek vremena***, a u Srbiji pod naslovom ***Mreža vremena***.

## Uloge

*Paul Walker ... Chris Johnston
*Frances O'Connor ... Kate Ericson
*Gerard Butler ... André Marek
*Billy Connolly ... Profesor Edward A. Johnston
*David Thewlis ... Robert Doniger
*Anna Friel ... Lady Claire
*Neal McDonough ... Frank Gordon
*Matt Craven ... Steven Kramer
*Ethan Embry ... Josh Stern
*Michael Sheen ... Lord Oliver de Vannes
*Lambert Wilson ... Lord Arnaud de Cervole
*Marton Csokas ... Sir William De Kere/William Decker
*Rossif Sutherland ... François Dontelle
*Patrick Sabongui ... Jimmy Gomez
*Steve Kahan ... Baker

## Izvori

## Vanjske veze
*
*
*
*
*
Let 191 kompanije American Airlines

**Let American Airlines 191** bio je planirani redovni putnički let koga je američka avio-prijevoznička kompanija American Airlines trebala izvesti od Internacionalnog aerodroma O'Hare u Chicagu do aerodroma u Los Angelesu. 25. maja 1979. godine se putnički avion McDonnell Douglas DC-10 srušio odmah nakon uzlijetanja sa čikaškog aedroma. Pri tome je poginulo svih 258 putnika i 13 članova posade, a poginulo je još dvoje ljudi na tlu koje je zahvatio udar aviona. To predstavlja zasad najveću zrakoplovnu nesreću u historiji SAD.

Istraga Nacionalne uprave za bezbjednost prometa (NTSB) je utvrdila da je nesreću izazvalo odvajanje lijevog motora od krila, a zbog čega je avionom postalo nemoguće upravljati i zbog čega se nakon uspinjanja naglo srušio; odvajanje je, pak, bilo posljedica nestručno izvedenog održavanja. Nesreću, odnosno trenutak kada se avion ruši prema tlu, je kamerom zabilježio amaterski fotograf koji se slučajno našao na aerodromu; tu je fotografiju sljedeći dan na naslovnoj stranici objavio *[[Chicago Tribune]]*, i ona je u značajnoj mjeri uticala na predodžbu javnosti o katastrofi, a mediji su uglavnom krivili lošu konstrukciju DC-10, a federalne vlasti su za vrijeme istrage zabranile letove DC-10. Iako je za nesreću bilo krivo održavanje od strane radnika American Airlines, DC-10 je stekao reputaciju nesigurnog aviona te se 1983. godine prestao proizvoditi, da bi se danas koristio isključivo u trasnportne svrhe.

Mnogo godina kasnije je američki književnik Michael Crichton nazvao DC-10 "dobrim avionom koga su uništili mediji", a nesreća je bila inspiracija za njegov roman *[[Aiframe]]*.

## Izvori

## Vanjske veze

* NTSB Accident Report
* "Public Lessons Learned from Accidents&nbsp;– American Airlines Flight 191" (archive)
* PlaneCrashInfo.Com&nbsp;– American Airlines Flight 191
* Flight 191 Remembered (Fox Chicago website, archive)
* Pre-crash pictures from Airliners.net
* NTSB Probable Cause Report
* News reports  at The Museum of Classic Chicago Television
Let 583 kompanije China Eastern Airlines

**Let China Eastern Airlines 583** je bio putnički let kineskog avioprijevoznika China Eastern Airlines od Aerodroma Hongqiao u Šangaju do Međunarodnog aerordoma u Los Angelesu.

6. aprila 1993. godine, kada je McDonnell-Douglas MD-11 letio iznad Pacifika pri brzini od 0,84 Macha, član posade je slučajno aktivirao zakrilca kraj Aleuta. Avion je tada počeo snažno oisciliratio te je prisilno letio u američku zrakoplovnu bazu Shmeya na aleutskom otoku Shemya.

Od 255 putnika i članova posasde, njih 60 je završilo u bolnici. Dva putnika su umrla od ozljeda. Od članova posade, petero je prošlo bez ozljeda, dok je troje pretrpilo teže ozljede. Među preživjelim putnicima, 84 njih je prošlo bez ozljeda, 96 s manjim ozljedama, a 53 s težim ozljedama. Svi su ozlijeđeni putnici otpušteni iz bolnice do 24. aprila 1993.

Roman Michaela Crichtona  ''Airframe'' započinje sa incidentom koji je sličan Letu  583.

Avion, sada sa oznakom N951AR, služi kao teretni zrakoplov američke kompanije Sky Lease Cargo.

## Reference

## Vanjske veze
* Final Accident Report - National Transportation Safety Board (Archive)
Pink International Company

**Pink međunarodna kompanija** (puno ime: *Preduzeće za informisalje i marketing Pink internešonal kompani d.o.o. Beograd*) srpska je medijska kompanija sa sedištem u Beogradu. Pink međunarodna kompanija je vlasnik Pink medija grupe.

## Historija
Registrovana kao kompanija sa određenim mogućnostima, Pink međunarodna kompanija se nalazi u vlasništvu srpskog biznismena Željka Mitrovića koji je zaradio bogatstvo tokom 1990ih tokom vlasti Slobodana Miloševića. Željko je bio dobar prijatelj Slobodanove supruge, Mire Marković i značajni službenik u njenoj pariji Jugoslovenska levica.

## Televizijski kanali
U Srbiji:
* RTV Pink - nacionalna frekvencija

Specijalizovani kablovski kanali:
* **1** RED TV 
* **2** TV Vesti
* **3** Pink Action
* **4** Pink Bravo Music
* **5** Pink Classic
* **6** Pink Comedy
* **7** Pink Crime & Mystery
* **8** Pink Erotic 1
* **9** Pink Erotic 2
* **10** Pink Erotic 3
* **11** Pink Erotic 5
* **12** Pink Erotic 6
* **13** Pink Erotic 7
* **14** Pink Erotic 8 
* **15** Pink Extra
* **16** Pink Family
* **17** Pink Fashion
* **18** Pink Fight Network 
* **19** Pink Film
* **20** Pink Folk
* **21** Pink Folk 2
* **22** Pink Hits 1
* **23** Pink Hits 2
* **24** Pink Horor
* **25** Pink Kids
* **26** Pink Koncert
* **27** Pink Kuvar
* **28** Pink Life Style
* **29** Pink Movies
* **30** Pink Music
* **31** Pink Music 2
* **32** Pink n Roll
* **33** City Play
* **34** Pink Pedia
* **35** Pink Plus
* **36** Pink Premium
* **37** Pink Reality
* **38** Pink Romance
* **39** Pink Sci Fi & Fantasy
* **40** Pink Serije
* **41** Pink Show
* **42** Pink Soap
* **43** Pink Super Kids 
* **44** Pink Thriller
* **45** Pink Western
* **46** Pink World
* **47** Pink World Cinema
* **48** Pink Zabava

### Radio
* Radio Pink
* Red Radio
* WTF Radio

## Reference
Željko Mitrović

**Željko Mitrović** (Beograd, 31. maj 1967) srpski je muzičar, osnivač i vlasnik televizije Pink i diskografske kuće Siti rekords

## Biografija
Rođen je 31. maja 1967, u Beogradu. Osnovnu i srednju školu je završio u Zemunu, a studirao je na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Tokom osamdesetih bio je basista rok grupe *[[Oktobar 1864]]*. Godine 1988. osnovao je muzički studio, a kasnije i televizijsku stanicu RTV Pink. Tokom devedesetih je kupio Radio Pingvin. Na izborima 2000. bio je kandidat za poslanika na listi *SPS-JUL*.

Oženjen je i ima četvoro dece.

## Povezano
* RTV Pink
* Siti rekords

## Reference
The United Group

**Junajted grupa** je alternativni telekom provajder u Balkanskim državama koja radi u dva glavna poslovna segmenta: telekomunikacijske platforne i medija (sadržaj i promovisanje).

## Historija
Junajted medija počinje da postoji od 2007. kada je formirana kombinacija SBB i Telemah Slovenija, kao i Telemah Bosna i Hercegovina koja je kupljena ubrzo. Tokom 2014. Telemah Crna Gora postao je deo Junajted grupe. Telemah je kupio Tušmobil 1. aprila 2015. Nakon ove kupovine mobilnog provajdera napravili su jedinstven korak u regionu, kao i prvi korak Junajted grupe u provajderstvu svih telekomunikacija u jednom domaćinstvu.

Danas je Junajted grupa najveća alternativna pej TV platoforma u regionu bivše Jugoslavije, provajdirajući televiziju, internet, fiksnu i mobilnu telefoniju u velikom broju domaćinstava i kancelarija u ovom regionu putem kablovskih, DTH i OTT platforma.

Tokom 2013. grupa je napravila svetsku OTT platformu Net TV plus, koja pruža pej TV i fiksnu telefoniju u dijaspori Jugoslavije. Od marta 2014. Junajted grupa je u većinskom vlasništvu KKR, vodeće globalne investicione firme sa sedištem u Njujork sa zaradom od 94 milijarde dolara. Evropska banka za obnovu i razvoj je ko-investitor kompanije.

## Telekomunikacione platforne
Danas Junajted grupa je najveća alternativna pej TV platoforma u regionu bivše Jugoslavije, provajdirajući televiziju, internet, fiksnu i mobilnu telefoniju u velikom broju domaćinstava i kancelarija u ovom regionu putem kablovskih, DTH i OTT platforma.

Provajderi Junajted grupe su:
* SBB - vodeći kablovski operater u Srbiji.
* Telemah - alternativni kablovski operator u Sloveniji, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori)
* Total TV - DTH platforma u regionu (Bosna i Hercegovina, Srbija, Hrvatska, Slovenija, Makedonija, Crna Gora)
* Net TV plus - OTT provajder koji radi u dijaspori Jugoslavije

## Junajted medija
**Junajted medija** je kombinacija top pej TV kanala u regionu (sportski, filmski, dečiji) i CAS medija koja se bavi medijskom kupovinom većine regionalnih kablovskih kanala.

Junajted medija kanali:

* Sport klub 1
* Sport klub 2
* Sport klub 3
* Sport klub 4
* Sport klub 5
* Sport klub 6
* Sport klub 7
* Sport klub 8
* Sport klub 9
* Sport klub 10
* Sport klub golf
* Sport klub HD
* Sinemanija
* Ultra
* Mini
* Lov i ribolov
* N1 (Bosna i Hercegovina; Srbija; Hrvatska)
* Grand narodna televizija
* OK bambino
* Orlando kids
* Pikabu
* Vavum
* Nova TV (Hrvatska)
* Nova BH
* Nova M
* Nova S

## Promotivni prostor
CAS medija je najveća agencija za prodaju promotivnog prostora putem kablovskih i satelitskih kanala u regionu.

Promotivni prostor CAS medije:

* Grand narodna televizija
* Diskaveri
* TLC
* E!
* Sport klub 1
* Sport klub 2
* Sport klub 3
* Sport klub 4
* Sport klub 5
* Sport klub 6
* Sport klub 7
* Sport klub 8
* Sport klub 9
* Sport klub 10
* Sport klub golf
* Sport klub HD
* Lov i ribolov
* N1 (Bosna i Hercegovina; Srbija; Hrvatska)
* Enimal plenet
* Investigejšn Diskaveri
* Vajaset iskplorer
* Vajaset histori
* Ultra
* Mini
* Sinemanija
* TV1000
* AXN

## Reference
Evropska banka za obnovu i razvoj

**Evropska banka za obnovu i razvoj** () osnovana je 15. aprila 1991. godine sa sedištem u Londonu, u cilju olakšavanja tranzicije sedam centralno-planskih privreda bivših socijalističkih republika (Bugarska, Čehoslovačka, Mađarska, Poljska, Rumunija, SSSR i SFRJ) na tržišnu privredu. Najveći deo njenih sredstava usmerava se na zajmove za privatizaciju. Uslov za njihovo korišćenje je poštovanje „ljudskih prava“, razvijanje višepartijske „demokratije“, izgradnja pravne države i tržišna orijentacija. Članice EBRD su 62 zemlje.

## Vanjske veze
*
Nijmegenski mir

**Najmegenski mir** ili mirovni sporazumi iz Najmegena predstavljaju seriju sporazuma, koji su potpisani u holandskom gradu Najmegenu od avgusta 1678. do decembra 1679. godine. Tim mirovnim sporazumima završen je Francusko-holandski rat (1672—1678).

## Mirovni sporazumi
Francusko-holandski rat izazvao je nekoliko ratova, koji se različito zovu. Jedan od njih je Treći anglo-holandski rat ili Skanijski rat, koji je direktno izazvan i predstavlja deo Francusko-holandskog rata. Potpisani su sledeći mirovni sporazumi:
* 10. avgusta 1678 — između Francuske i Nizozemske republike. Švedska nije bila deo tog sporazuma, ali paragraf u sporazumu prisiljavao je Nizozemsku republiku da prekine rat sa Švedskom, sa kojom je ratovala od 1675.
* 19. septembra 1678 — Francuska i Španija su potpisale sporazum
* 26. januara 1679 — Francuska je potpisala mira sa Svetim rimskim carstvom
* 26. januara 1679 — Švedska je potpisala mira sa Svetim rimskim carstvom
* 19. marta 1679 — Švedska je potpisala mir sa Minsterom
* 2. oktobra 1679 — Švedska je potpisala mira sa Nizozemskom republikom

## Teritorijalne promene

Francuska je vratila sve osvojene holandske teritorije, ali je dobila:
* Franš-Konte
* Haiti
* nešto gradova i teritorija u Španskoj Nizozemskoj
* veliki deo Alzasa i Lorene i Frajburg
Španija i Sveto rimsko carstvo u početku nisu hteli da potpišu takav mir, ali kada je Holandija zaključila mirovni sporazum i oni su bili prinuđeni da ga sklope. Minsterska vojska je po odredbama sporazuma bila prinuđena da ne učestvuje u dansko-švedskom ratu.

Engleska je u početku bila u ratu, pa se iz njega bila povukla 1674. godine. Vestminsterskim sporazumom iz 1674. je završen Treći anglo-holandski rat. Mirovni pregovori, koji su doveli do Najmegenskog mira započeli su 1676, ali ništa nije bilo dogovoreno sve do 1678. godine. Ti mirovni sporazumi nisu doveli do trajnog mira. Neke od zemalja potpisnica mira zaključile su već međusobne mirovne sporazume:
* Sporazum u Kelu, predstavlja mirovni sporazum Švedske i Lineburga
* Sporazum u Sen Žermenu je bio sporazum Francuske i Švedske sa Brandenburgom
* Sporazum u Fontenblou, gde je Francuska diktirala mir između Švedske u Danske-Norveške

## Reference

## Literatura
* 
* Lucien Bély. *Les Relations internationales en Europe, XVIIe–XVIIIe siecles*, PUF, 1998 (2e éd.). 
* Nelly Gissard d'Albissin, *Genese de la frontiere franco-belge : les variations des limites septentrionales de 1659 a 1789*, Picard, 1970
* Paul Sonnino, *Louis XIV and the Origins of the Dutch War*, Cambridge University Press, 2003 (3e éd.)
Francusko-nizozemski rat

**Francusko-holandski rat** (1672–1678) bio je rat Francuske, biskupije Minster, nadbiskupije od Kelna i Engleske protiv Holandije. Holanđanima su se kasnije pridružili Sveto rimsko carstvo, Brandenburg i Španija. Rat je završio Najmegenskim mirom 1678–1679, po kome je Francuska dobila Franš-Konte od Španije.

Francuska je predvodila koaliciju u kojoj su bili biskupija Minster i Engleska. Luj XIV je bio uznemiren jer su Holanđani odbili da učestvuju u razbijanju i deobi Španske Nizozemske. Holandska vojska je od 1648. bila u dosta lošem stanju. Francuzi su veoma lako ušetali svojom vojskom u srce Holandije i zauzeli Utreht. Pre toga su neočekivano zaobišli tvrđavu Mastriht. Pristalice Vilijama III Oranskog su izvršile državni udar i svrgle Johana de Vita. Francuzi su u tome ratu obećali Englezima velike holandske gradove. Englezi se nisu žurili, nego su pokušali da ucenom iznude 16 miliona gildera za separatni mir. Takav preteran zahtev je ojačao holandski otpor, a pregovori su dali Holandiji dovoljno vremena. Izvršili su velike namerne poplave i tako zaustavili prodor francuske vojske. Biskup od Minstera je opsedao Groningen, ali nije uspeo da ga zauzme. Pokušaj da se Holandija zauzme invazijom sa mora propao je nakon četiri strateške pobede holandske flote protiv kombinovane anglo-francuske flote. 

Engleska je 1674. izašla iz rata, a u rat su ušli holandski saveznici: Brandenburg, austrijski car i Karlos II od Španije. Francuska vojska je bila uspešna na početku, jer je zauzela Utreht. Kasnije je 1673. uspešno nakon opsade zauzela Mastriht. Ipak bila je prisiljena da napusti planove o osvajanju Holandije i taj rat se sveo na spor rat iscrpljivanja. 

Do 1678. Luj XIV je uspeo da razbije protivničke koalicije. Rat je završio Najmegenskim mirom 1678–1679. po kome je Francuska dobila Franš-Konte i nešto teritorija u Španskoj Nizozemskoj. Holanđani su uspeli da spreče ambicije dve velike evropske dinastije, Stjuarta i Burbona.
Bitka kod Raismesa

**Bitka kod Raismesa**, također poznata i kao **bitka kod Condéa** i **bitka kod St. Amanda**  je odigrala 8. maja 1793. za vrijeme Rata Prve koalicije na sjeveru Francuske između francuskih republikanskih snaga pod markizom Dampierreom na jednoj, i savezničkih austrijsko-britansko-pruskih snaga na pod princom od Coburga na drugoj strani. Do nje je došlo nakon što su francuske snage poražene u bitci kod Neerwindena i prisiljene na povlačenje iz Austrijske Nizozemske (današnja Belgije), a njihov zapovjednik general Dumouriez pokušao sa svojom vojskom stati na stranu dotadašnjih neprijatelja i izvesti kontrarevolucionarni pohod protiv republikanske vlade u Parizu. Iako taj pokušaj nije uspio, a Dumouriezova vojska, za razliku od zapovjednika, ostala vjerna Republici, ti su događaji izazvali kaos u francuskim redovima, a što su iskoristili Austrijanci i započeli ofenzivu u samu Francusku, čiji su prvi cilj bile granične tvrđave kao Condé-sur-l'Escaut, stavljen pred opsadu početkom aprila. Markiz Dampierre, koji je bio naslijedio Dumourieza i glavninu snaga koncentrirao u utvrđenom logoru kraj Famarsa, dobio je od vlade u Parizu zadatak da deblokira grad. Njegov prvi pokušaj 1. maja je odbijen, a sedam dana kasnije je pokrenuo novi napad, pri čemu mu se suprostavila austrijska vojska kojoj su se uz njihove pruske saveznike prvi put priključile i anglo-hanoveranske snage pod vodstvom vojvode od Yorka, uključujući elitnu Coldstreamsku Gardu. Dampierre, koji je raspolagao s neznatno više snaga od saveznika, odlučio je napad koncentrirati na saveznički centar. Francuske snage su jurišale četiri puta, nastojeći zauzeti selo Vicogne, i iako su se uspjeli probiti do njega, na kraju nisu uspjeli. Posljednji peti juriš je vodio lično Dampierre, i pri tome je topovskom kuglom ranjen u bedro, a od čega je umro sljedeći dan. To je ranjavanje dovelo do prekidanja francuskog napada i povlačenja tokom noći. Savezničke snage su nekoliko tjedana kasnije pokrenule vlastitu ofenzivu koja je dovela do bitke kod Famarsa u kojoj su Francuzi natjerani na povlačenje, a potom i opsade francuskog garnizona u Valenciennesu. Condé se pod opsadom održao još dva mjeseca prije nego što je prisiljen na kapitulaciju.

## Literatura
*.
*.
*.
*.
*.
Opsada Condéa (1793)

**Opsada Condéa** se odigrala za vrijeme Rata Prve koalicije od 8. aprila do 12. jula 1793., kada su austrijske trupe pod vodstvom vojvode od Württemberga nastojale zauzeti Condé-sur-l'Escaut, strateški važan grad na sjeveru Francuske, koji je branio francuski republikanski garnizon pod vodstvom generala Chancela. Do opsade je došlo nekoliko tjedana nakon što je francuska vojska poražena u bitci kod Neerwindena i prisiljena na povlačenje iz Austrijske Nizozemske (današnja Belgija), a njen zapovjednik, general Dumouriez, započeo pregovore sa Austrijancima o prelasku na stranu saveznika i maršu na Pariz gdje je za njihov račun trebao srušiti republikanski režim; iako oni nisu uspjeli i iako je francuska vojska, za razliku od svog zapovjednika ostala vjerna Republici, ti su događaji izazvali kaos u francuskim redovima, a što su saveznici pokušali iskoristiti i prodrijeti na francusku teritoriju.

Jedan od prvih ciljeva je bio Condé, smješten na ušću Haine u Scheldt (), grad koji je vijek ranije bio izuzetno kvalitetno utvrđen od strane znamenitog vojnog inženjera Vaubana. Austrijske trupe, iako tek neznatno nadmoćnije od branitelja, opkolile su grad čijim je garnizonom zapovijedao general de Chancel. Tromjesečna opsada, u kojoj su branitelji koristili balone u svrhu komunikacije sa ostatkom francuskih snaga, je 8. maja dovela dovela do bitke kod Raismesa u kojoj su Austrijanci zaustavili francuski pokušaj deblokade.

Nakon bitke kod Famarsa su saveznici, sada dodatno ojačani britanskim i nizozemskim kontigentima opsjeli opsadu obližnjeg Valenciennesa. De Chauncelovi branitelji su zbog nedodstatka hrane kapitulirali, a ubrzo nakon toga je pao i Valenciennes. Saveznici, međutim, nisu bili u stanju iskoristiti te uspjehe, stvorivši uvjete da Francuzi dodatno konsolidiraju svoje redove i nastave obrambenu kampanju na sjeveru zemlje.

## Vanjske veze
*
Sébastien Le Prestre de Vauban

**Sebastjen le Pretr de Voban** (; rođen je u Saint-Léger-de-Foucheret (kasnije Saint-Léger-Vauban) 15. maja, 1633. – a umro u Parizu 30. marta 1707) je bio jedan od najvećih vojnih inženjera i čuven po svom umeću utvrđivanja i napadu na tvrđave. 
 
## Biografija
Voban je rođen 1633. kao sin jednog siromašnog nižeg plemića. Otac mu je umro kada je imao 10 godina. Odgojio ga je i vaspitao jedan sveštenik koji mu je preneo prva znanja matematike i fortifikacije koje mu je kasnije uticalo na karijeru.

Sa 17 godina stupio je u vojsku Velikog Kondea koji je u to doba stajao na čelu Fronde u borbi protiv Mazarenovog apsolutizma. Pri jurišu na Sen Meneul (1652.) Voban je preplivao Enu pod kišom neprijateljskih metaka pa ga je Konde unapredio u oficira. On je to odbio želeći da služi vojsku kao običan konjanik. Kao takav pao je 1653. u zarobljeništvo kraljevske vojske. Mazaren ga je pomilovao i primio ga u kraljevu službu pri inženjeriji to je bio i Vobanov cilj.

## Utvrđivanje Francuske

Neprekidni ratovi Luja XIV oko prevlasti u Evropi, uzdigli su ratovanje oko tvrđava do velikog značaja. Mnogobrojne tvrđave služile su kao osiguranje novoosvojenih teritorija. Voban je učestvovao u svim ratovima koje je Francuska vodila u periodu od 1651. do 1706. Kao inženjer bio je učestvovao u 53 opsada od kojih je 52 kapituliralo. Samo opsada Valasijena je propala jer je prilikom nje Voban bio teško ranjen.

Njegov ogromni doprinos bio je u tome što je sagradio 33 potpuno nove trvđave i rekonstruisao više od 300 drugih. Luj XIV, priznao je da ima da se zahvali Vobanu za veliki deo uspeha u ratovima. Imenovao ga je 1667. za poručnika u Kraljevoj gardi, 1678. za generalnog inspektora tvrđava a najviše vojničko dostojanstvo 1706. kada ga je imenovao za Maršala Francuske.

Umro je u Parizu 1707. Tokom Francuske revolucije njegovi posmrtni ostaci su rasuti ali su tek 1808. po naređenju Napoleona preneti u Dom invalida u Parizu.

## Vobanov uticaj van Francuske

Njegovo umeće u izgradnji fortifikacija proširilo se i van granica Francuske. Tvrđave izgrađivane po njegovim principima javljale su se širom Evrope pa i u Severnoj Americi. Takođe, njegov sistem napada na tvrđave korišćen je do kraja 19. veka.

U Srbiji, tvrđava u Nišu, Beogradska tvrđava i jednim delom Petrovaradinska, takođe su građene po Vobanovim sistemima.

## Povezano
*Vaubanove utvrde

## Literatura
* Fridrih fon Kohenhausen, Veliki Vojskoviđi, Beograd 1937.
* „Kulturno-privredni pregled Dunavske banovine“ br. 5 i 6, Novi Sad, 1939.

## Vanjske veze

* Vobanova kuća 
* Asocijacija Voban
* Vobanove tvrđave u Francuskoj
Auguste Marie Henri Picot de Dampierre

**Auguste Marie Henri Picot de Dampierre**, također poznat i po plemićkoj tituli **marquis de Dampierre** (19. august 1756 - 9. maj 1793) bio je francuski vojskvođa poznat kao jedan od prvih republikanskih generala koji je poginuo u bitci i zbog stekao status heroja i mučenika u republikanskoj Francuskoj.

Odrastao u plemićkoj porodici sa dugom vojničkom tradicijom, Dampierre je karijeru otpočeo 1772. godine priključivši se Kraljevskoj gardi. 1780-ih je neko vrijeme proveo u Britaniji i Pruskoj proučavajući tamošnju vojnu taktiku i postavši veliki poklonik Friedricha Velikog. Po svjetonazoru je Dampierre, međutim, postao blizak idejama Revolucije, te je nakon njenog izbijanja relativno brzo napredovao u službi. Nakon što je Francuska ušla u Rat Prve koalicije, Dampierre je sudjelovao u ranim okršajima, te je u znamenitoj bitci kod Valmyja zapovijedao divizijom. Pod Dumouriezom je sudjelovao u pohodu na Belgiju, te bitci kod Jemappesa, a u bitci kod Neerwindena se, usprkos poraza, istakao hrabrošću. Nakon što je Dumouriez početkom aprila 1793. godine prebjegao Austrijancima, Dampierre je izabran za njegovog nasljednika na čelu Sjeverne armije. Svoje je trupe koncentrirao i nastojao reorganizirati u utvrđenom logoru kraj Famarsa, ali je pod pritiskom vlade u Parizu pokrenuo dva napada na savezničke snage kako bi deblokirao strateški važnu tvrđavu Condé-sur-l'Escaut koja se našla pod opsadom. Oba su napada neuspjela, a posljednji je 8. maja doveo do bitke kod Raismesa u kojoj je Dampierre teško ranjen i ranama podlegao sljedeći dan. Republikanska vlada mu je odala počast tako što su njegovi posmrtni ostaci već nekoliko dana kasnije prevezeni i sahranjeni u pariškom Panthéonu.

## Izvori

## Literatura
*.
*.
*.
Opsada Valenciennesa (1793)

**Opsada Valenciennesa** se odigrala za vrijeme Rata Prve koalicije od 25. maja do 27. jula 1793. godine, kada su savezničke britansko-austrijske trupe pod princom od Yorka nastojale zauzeti grad Valenciennes na sjeveru Francuske, koji je branio republikanski garnizon pod generalom Jeanom Becaysom Ferrandom. Do nje je došlo za vrijeme savezničkog pohoda na Francuske, odnosno nakon bitke kod Famarsa u kojoj su saveznici 23. maja porazili francusku Sjevernu armiju i natjerali je na povlačenje iz utvrđenog logora u Famarsu, nedaleko od grada. Dio francuskih snaga se, pak, sklonio u sam grad, koji su saveznici opkolili dva dana kasnije. Ozbiljniji pokušaji zauzimanja grada su otpočeli tek 13. juna, najviše zbog nedostatka opsadne artiljerije, odnosno razmirica između Yorka i austrijskog zapovjednika, generala Josepha de Ferrarisa. Branitelji su pružali otpor sve dok Britanci nisu započeli juriš, koji je do 27. jula uspio rezultirati osvajanjem dijela fortifikacija. Nakon toga je postignut sporazum o kapitulaciji, kojim je Ferrandu i njegovim ljudima dozvoljeno da bez oružja napuste grad. Prema britanskim navodima, građani, neskloni Revoluciji, su Yorka dočekali "kao spasitelja" i čak mu ponudili francusku krunu.

## Literatura
*.
*.
*.
*
*.
*.