Kruševac

**Kruševac** je grad koji se nalazi u središnjem/južnom delu Srbije, u dolini Zapadnog Pomoravlja, na reci Rasini. Kruševac danas ima 68.119 stanovnika na teritoriji grada i oko 113.582  stanovnika na teritoriji opštine. Opština Kruševac obuhvata 101 naselje. Kruševac je centar Rasinskog okruga. Opština Kruševac zahvata površinu od 854&nbsp;km².

Poznat je kao srednjovekovna srpska prestonica.

Nalazi se u kruševačkoj kotlini koja obuhvata kompozitnu dolinu Zapadne Morave i prostire se između Levča i Temnića na severu, Župe, Kopaonika i Jastrepca na jugu i Kraljevačke kotline i Ibarske doline na zapadu.

## Historija

Grad je podigao knez Lazar 1371. godine. Prvi put se pominje 1387. godine, u povelji kojom knez Lazar potvrđuje ranije trgovačke privilegije Dubrovčanima.

## Privreda
Kruševac je nekada bio jak privredni centar sa posebno razvijenom metalo - prerađivačkom („14. oktobar“) i hemijskom industrijom (HI „Župa“, „Merima“, „-{Trayal}-“ i „Rubin“). Posle privatizacije velikih društvenih kolektiva, u gradu ima i preko 1500 privatnih preduzeća i preko 3500 samostalnih radnji različitih delatnosti. Proces privatizacije ostavio je velike tragove na kruševačkoj privredi, i veliki broj nezaposlenih.

## Gradske slave i proslave
U narodnoj sveslovenskoj mitologiji Sveti Vid označava vrhovno, svevideće božanstvo. U srpskoj narodnoj tradiciji Vidovdan se obeležava kao dan Kosovskog boja 1389. godine. Stoga ga je srpska crkva od 1892. godine, ozvaničila i uvrstila u svoje praznike, a posle proroka Amosa i svetog kneza Lazara. Najznačajniji praznik za grad Kruševac svakako je Vidovdan, duboko ukorenjen u svesti stanovništva na ovim prostorima kao dan pogibije kneza Lazara u borbi za očuvanje svoje države i naroda. Proslavlja se sa svim atributima gradske slave, kao i Duhovi ili Sv. Trojica. Na Vidovdan se takođe svake godine, u crkvi Lazarici, daje pomen kosovskim, ali i svim drugim izginulim srpskim ratnicima u oslobodilačkim ratovima. U prošlosti se toga dana održavao i vašar, najveći u Kruševcu. Vašari ili sajmovi, nekada važan vid trgovine, uvedeni su u Kruševcu kad i u celoj Srbiji, zakonskom uredbom 1839. godine. Osim Vidovdanskog, održavali su se na Blagovesti, 7. aprila, Sv. Iliju, 2. avgusta i na "Malu Gospojinu", 21. septembra, što se održalo do današnjih dana. Esnafske slave, nekada važna karakteristika građanskog društva, kada su razni esnafi, društva i udruženja, uglavnom humanitarnog karaktera, proslavljali svog patrona - zaštitnika (najstariji esnafi u Kruševcu su lončarski iz 1839, mumdžijski iz 1842, trgovačko-bakalski iz 1846, meandžijski iz 1848...) zadržale su se još samo kod humanitarnog društva "Dobra narav", ili "Baksuzi, ugursuzi i namćori", specifičnog za ovaj grad, koje se okuplja svake godine devetog utorka od Božića, gajeći svoja pravila ponašanja.

## Turizam
Kod Kruševca se nalazi poznata banja Ribarska Banja je balneološko lečilište i klimatsko mesto koje se nalazi na severnim padinama planine Jastrebac.

## Značajne osobe
* Miodrag Petrović Čkalja, poznati glumac
* Dragiša Binić, legendarni fudbaler Crvene Zvezde
* Goran Grbović, poznati bivši košarkaš
* Miodrag-Rade Jašarević, umetnik narodne muzike, dugogodišnji šef Narodnog orkestra Radio Beograda i violinista 
* Nenad Sakić, poznati bivši fudbaler 
* ''Miško'' Ražnatović, poznati košarkaški menadžer
* Katarina Vučetić, manekenka, voditeljka
* Dragan Milosavljević, poznati košarkaš
* Taško Načić, poznati glumac
* Vojin Ćetković, poznati glumac
* Milica Todorović, pevačica
* Ljubinka Bobić, poznata glumica
* Bojan Zajić, poznati fudbaler
* Anka Đurović-Crvenčanin, poznata bolničarka
* ''Toma'' Milićević, poznati fudbaler Crvene Zvezde i poznati trener omladinske škole Crvene Zvezde
* ''Olja'' Petrović, poznati fudbaler Crvene Zvezde
* Radojka Živković (Tomić), poznata srpska harmonikašica i kompozitor
* Milan Puzić, poznati glumac
* Radmila Savićević, poznata glumica
* Vlastimir ''Đuza'' Stoiljković, poznati glumac
* Radoš Bajić, poznati glumac
* Dobrica Ćosić, pisac, političar, prvi predsednik Savezne Republike Jugoslavije 1992-1993
* Radmila Živković, poznata glumica
* Božin Simić, pukovnik Srpske vojske, ambasador FNRJ
* Marko Živić, srpski glumac
* Dragutin Minić Karlo, satiričar i novinar
* Jana Milić, srpska glumica
* Katarina Marković, srpska glumica
* Nataša Tapušković, srpska filmska, pozorišna i filmska glumica
* Vojin Ćetković, srpski glumac

## Povezano

* Lazar Hrebeljanović
* Istorija Srbije u srednjem veku

## Vanjske veze

* Zvanična prezentacija Opštine Kruševac
* Nezavisni kruševački Internet portal
* KruševacPRESS - prvi zvanično registrovan kruševački Internet medij
* Turistička organizacija Kruševca
* Gradski portal Kruševac ONLINE 
* Grad Kruševac
* RADIO TELEVIZIJA KRUŠEVAC
* Televizija Jefimija Kruševac
* Kruševac Info 
* Zdravstveni centar Kruševac 
* Gimnazija Kruševac
* Biblioteka Kruševac
* CSU - Centar za stručno usavršavanje - Kruševac
* Edukativni centar - Kruševac
* Zapadno Pomoravlje danas i sutra, Zapis 1995,  http://www.plavosrce.com/DOWNLOAD/zapadno%20pomoravlje.pdf