Francisco José Ayala

**Francisco José Ayala Pereda** (Madrid, 12. 3. 1934. – ), špansko-američki evolucijski i molekularni biolog, genetičar, filozof nauke i akademik, te bivši dominikanski svećenik.

## Biografija
Ayala je rođen 1934. u Madridu kao sin Francisca i Soledad. Visoko obrazovanje započeo je studirajući fiziku na Autonomnom univerzitetu u Madridu na kojem je 1955. stekao titulu prvostupnika (B.S.). Sljedećih pet godina studirao je teologiju na Univerzitetu u Salamanci i 1960. zaredio se za dominikanskog svećenika, no napustio je službu nakon svega nekoliko mjeseci. Godine 1961. odlazi u Sjedinjene Države i studira genetiku na Univerzitetu Columbia u New Yorku, te 1964. pod mentorstvom Theodosiusa Dobzhanskyja stječe doktorat (Ph.D.). Njegov rad ispituje genetske prilagodljivosti voćne mušice (*[[Drosophila]]*) i otkriva da je tempo evolucije ovisan o količini genetske varijacije u populaciji. Akademsku karijeru započeo je predavajući na Univerzitetu Rockefeller i Koledžu Providence, a 1971. imenovan je za profesora genetike na Kalifornijskom univerzitetu u Irvineu i iste godine dobiva američko državljanstvo. Godine 1987. na istom univerzitetu postao je profesor bioloških nauka, dok je 1989. imenovan i profesorom filozofije. Tokom 1970-ih Ayala se posvetio istraživanju procesa genetičke varijacije i prirodne selekcije na molekularnoj razini, a kasnije je ostavio značajan doprinos javnom zdravstvu istraživanjem populacijske strukture, načina razmnožavanja i razvoja parazitskih protozoa. Ayala je istovremeno istaknuo i kao aktivan borac protiv fundamentalističkih tendencija u američkom obrazovanju odnosno forsiranja kreacionizma u škole. Također, autor je višestrukih radova u kojima se obrađuju filozofija nauke i teodicejska pitanja. Ayala tako tvrdi da je odnos religije i nauke kompatibilan, te da je kreacionistički svjetonazor u suprotnosti s osnovnim teološkim konceptima.

## Nagrade i priznanja
Među značajnijim nagradama koje je Ayala primio su američka Nacionalna medalja za nauku (2001), Nagrada Templeton (2010), predsjednikova nagrada Američkog instituta biologije, počasna zlatna medalja Gregor Mendel od Češke akademije nauka, te zlatne medalje College de France, istraživačkog instituta Stazione Zoologica u Napulju i Italijanske akademije nauka. Dvanaest počasnih doktorata Ayala je primio od Univerziteta u Ateni, Bologni, Barceloni, Balearima, Leónu, Madridu, Salamanci, Valenciji, Vigu, Varšavi, Dalekoistočnog federalnog univerziteta, te Masarikovog univerziteta. Članom je Američke akademije umjetnosti i nauke (od 1977), Nacionalne akademije nauka i Američkog filozofskog društva, a obnašao je i dužnost predsjednika Američke udruge za unapređivanje nauke. Također, Ayala je strani član Ruske akademije nauka, Italijanske akademije nauka, Španske akademije nauka, Meksičke akademije nauka i Srpske akademije nauka i umjetnosti.

## Opus
Ayala je objavio preko 950 publikacija i 30 knjiga. Djelomična lista najnovijih monografija:
* *Essential Readings in Evolutionary Biology* (kourednik: John C. Avise), Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2014, 
* *In the light of evolution VII: The human mental machinery* (koautori: Camilo José Cela Conde, Raúl Gutiérrez Lombardo i John C. Avise), Washington, DC: National Academies Press, 2014, 
* *In the light of evolution VI: Brain and behavior* (koautori: Georg F. Striedter i John C. Avise), Washington, DC: National Academies Press, 2013, 
* *The Big Questions: Evolution*, London: Quercus, 2012, 
* *Senderos de la evolución humana* (španski, koautor: Camilo José Cela Conde), Madrid: Alianza Editorial, 2011, 
* *Am I a Monkey: Six Big Questions About Evolution*, Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2010, 
* *Contemporary Debates in Philosophy of Biology* (kourednik: Robert Arp), Chichester; Malden, Massachusetts: Wiley-Blackwell, 2009, 
* *In the Light of Evolution: Adaptation and Complex Design* (kourednik: John C. Avise), Washington, DC: National Academies Press, 2007, 
* *Human Evolution: Trails from the Past* (koautor: Camilo José Cela Conde), Oxford; New York: Oxford University Press, 2007, 
* *Darwin’s Gift to Science and Religion*, Washington, DC: Joseph Henry Press, 2007, 
* *La Evolución de un Evolucionista. Escritos Seleccionados* (španski), Valencia: Universidad de Valencia, 2006, 
* *Darwin and Intelligent Design*, Minneapolis: Fortress Press, 2006, 
* *La piedra que se volvió palabra. Las claves evolutivas de la humanidad* (španski, koautor: Camilo José Cela Conde), Madrid: Alianza Editorial, 2006, 
* *Systematics and the Origin of Species. On Ernst Mayr’s 100th Anniversary* (kourednici: Jody Hey, Walter M Fitch i Ernst Mayr), Washington, DC: National Academies Press, 2005, 
* *Handbook of Evolution: The Evolution of Living Systems (including Hominids), Volume 2* (kourednik: Franz M. Wuketits), Weinheim: Wiley-VCH, 2005, 
* "Human Evolution: Biology, Culture, Ethics" iz *The Epic of Evolution. Science and Religion in Dialogue* (urednik: James B. Miller), Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education, 2004, 

## Vanjske veze

*  Francisco J. Ayala , University of California, Irvine
*  Francisco J. Ayala, Centre de Cultura Contemporània de Barcelona (CCCB)
*  Francisco J. Ayala, Templeton Prize
*  Francisco J. Ayala, Encyclopædia Britannica (John P. Rafferty)