2. vijek pr. n. e.

**2. vijek pne.** počeo je na prvi dan godine 200. pne. a završio na prvi dan godine 101. pne.. Tradicionalno se smatra dijelom Starog vijeka, odnosno klasične antike, iako to ovisi o različitom području, pa se tako na Istočnom Mediteranu ovaj period naziva helenističkim).

## Pregled

Ovaj vijek je u istočnoj hemisferi karakterističan po nastavku uspona dvaju svjetskih carstava. Na zapadu je Rimska Republika, nedugo nakon pobjede nad Kartaginom i uspostave hegemonije nad Zapadnim Mediteranom - dodatno potvrđene brutalnim uništenjem Kartagine u trećem punskom ratu - pažnju usmjerila prema istoku te osvojila Grčku. U tom procesu je anektirano nekadašnje makedonsko kraljevstvo, a nekoć moćno Seleukidsko Carstvo je bitno oslabljeno, isto kao i ptolomejski Egipat zbog latentnih dinastičkih sukoba. Jedina helenistička država koja je izbjegla te trendove je bilo udaljeno Grčko-Baktrijsko Kraljevstvo koje je uspjelo osvojiti veliki dio današnje Indije. Samom Rimu je novostečena hegemonija, ali i nagli priliv bogatstva, stvorio teške unutrašnjopolitičke probleme, vezane uz konstantni sukob oligarhije i plebsa. Te će se slabosti pred kraj vijeka početi odražavati i na dotle besprijekornu građansku vojsku koju je nakon niza poraza Gaj Marije počeo profesionalizirati. U isto doba je Kinesko carstvo pod dinastijom Han uživalo dug period prosperiteta, ali i teritorijalne ekspanzije, tako da se kineska država prostirala od Koreje na istoku, Vijetnama na jugu pa sve do granica današnjeg Kazahstana na zapadu. Kina je osim vojne nastojala ostvariti i trgovačku ekspanziju, u čemu se ističe misija Zhan Qiana koja je dovela do prvih kontakata Kine sa zapadnim antičkim državama, odnosno postepenog uspostavljanja Puta svile.

Dardanci: njihovo poslanstvo je u Rimu 177-76, žale se na najezdu Bastarna, na podsticaj Makedonije, i napade Skordiska i Tračana. Aul Postumije je u komisiji, ali Rimljani ne mogu poslati pomoć - Dardanci na kraju sami zaustavljaju Bastarne. Ovi su imali velike gubitke pri prelazu Dunava 175. Bili su rimski saveznici u Trećem makedonskom ratu (171-168) ali nije im dozvoljeno proširenje u Peoniji Persej ih napada 170. Skordisci: rimska provincija Makedonija je osnovana 148, ubrzo dolazi do varvarskih napada, pre svega od Skordiska, koji imaju prevlast u Podunavlju. Rimljani su poraženi 141, ali uzvraća pretor M. Koskonije 135. U 120. počinje niz keltskih pohoda na jug sa pustošenjem i pljačkanjem. Propretor Sekst Pompej je poražen i ubijen 119, ali ih zaustavlja M. Anije, kvestor u Makedoniji. Gaj Porcije Katon potučen 114-13, poražen je i ubijen i Lukul, komandant garnizona u Herakleji na Strimonu. Ali Skordisci su poraženi, na severu od Kimbra, zatim "na svojim planinama", 112. i 111-10. od konzula M. L. Druza (slavi trijumf 1. maja, po republikanskom, 110). Marko Minucije Ruf ih poražava 109. slavi trijumf nad njima i Tračanima 106. - Makedonija je mirna sledeće dve decenije

Ilirskog kralja Gencija u Rimu 180. optužuju za gusarenje. Manlije napada Istrijane 178, Gaj Klaudije Pulher dovršava osvajanje Istre 177, za šta slavi i trijumf. Konzul Gaj Kasije Longin pokušava, mimo naređenja, proći kroz Iliriju prema Makedoniji 171. Perzej je napao Iliriju 170-69, ubjeđuje Gencija da mu se pridruži protiv Rimljana. Pretor Lucije Anicije Gal stiže u Iliriju 168. i zarobljava Gencija, zatim organizuje administraciju Ilirije i Epira (slavi trijumf u Rimu 17. februara, što bi mogao biti decembar 168.) Rimljani šalju komisiju na čelu sa Gajem Fanijem u Dalmaciju 157, iste godine objavljuju rat Dalmatima. Gaj Marcije Figul je poražen sledeće godine, zatim opseda Delminij. Scipion Nasika zauzima grad 155, što je kraj Dalmatinskog rata (Scipion zatim odbija proslaviti trijumf, mada mu je senat to odobrio).

Rimsko poslanstvo dostavlja ultimatum Ardijejcima i Plerejcima 135, napada ih konzul Servije Fulvije Flak Gaj Sempronije Tuditan ratuje protiv Japoda 129, poražava ih u drugoj bici (slavi trijumf 1. oktobra po rimskom kalendaru). Lucije Cecilije Metel je porazio Dalmate 118, za šta će dogodine proslaviti trijumf i dobiti nadimak Dalmatik. Kimbri su 113. stigli u Ilirik u potrazi za pljačkom, porazili su Karbona kod Noreje, u dan. Južnoj Austriji.

## Izumi, pronalasci, pojave

* Kinezi prvi proizvode papir.
* Uspostavlja se Put svile između Evrope i Azije
* Hiparh otkriva precesiju Zemljinih ravnodnevnica i sastavlja prve trigonometrijske tablice.
* Liu An izmišlja tofu
* Prvi put korišten rimski beton (pozzolana).
* Polibije opisuje prvi sistem za slanje poruka na daljinu.

## Reference

## Decenije i godine