Antraks

**Antraks, crni prišt, bedrenica** je akutna zarazna bolest koju izaziva gram pozitivna, aerobna bakterija, bacilus antraksa (). Većina oblika ove bolesti su smrtonosne, kako za ljude tako za životinje. Za antraks postoji efikasna vakcina, a neki oblici ovog oboljenja dobro reaguju na antibiotsku terapiju. Do uvođenja i široke upotrebe efikasnih veterinarskih vakcina, antraks je bio fatalna bolest goveda, ovaca, koza, kamila, konja, svinja u celom svetu.

Kao i mnogi drugi pripadnici roda bacila, bacil antraksa može da formira „uspavane“ endospore, (koje ne treba mešati sa sporama gljiva), koje su u stanju da u ekstremnim uslovima opstanu decenijama, ili čak vekovima  Spore antraksa mogu se naći na svim kontinentima, čak i na Antarktiku  Kada se spore udišu, progutaju, ili kada dođu u kontakt sa kožnom lezijom na telu „domaćina“ mogu se vrlo brzo aktivirati.

Antraks je pre svega bolest biljojeda sisara, ali i drugih sisara, i nekih ptica, koji gutaju ili udišu spore u toku ispaše na zaraženom području ili ishranom zaraženom hranom. Smatra se da je gutanje najčešći put kojim se biljojedi zaraze antraksom. Mesožderi koji žive u istom okruženju mogu biti inficirani konzumiranjem mesa i mlečnih proizvoda zaraženih životinja biljojeda. Bolesna životinja može proširiti antraks i na ljude, bilo direktnim kontaktom (npr. inokulacijom zaražene krvi na oštećenu kožu), ili upotrebom mesa obolelih životinja.

Spore antraksa mogu biti proizvedene u *[[in vitro]]* uslovima kao biološko oružje. Zato je on visoko na listi potencijalnih agenasa u odnosu na biološki rat i bioterorizam. U tom kontekstu antraks je primenjen u najmanje dva navrata, pripreman za upotrebu u nekoliko drugih prilika i korišćen kao agens u brojnim pretnjama i prevarama širom sveta . Antraks se ne prenosi direktno sa jedne zaražene životinje ili osobe na drugu, već se to dešava prenosom spora. Telo životinja obolele od aktivnog antraks u trenutku smrti mogu biti izvor spora antraksa.

## Etimologija i sinonimi
Ime antraks, potiče od , zbog crne boje kožne lezije, koja se razvija kod inficiranih osoba kožnim oblikom antraksa .

**Ostali nazivi;** *crni prišt, prostrel, bedrenica, ustrel, dolačica, zloćudni otok, maligna pustula* () 

## Istorijat
Najstariji pouzdani dokazi o postojanju antraksa datiraju od pre 32.000 godina. Spore bacila u malim fragmentima pronađene su na očuvanim mumificiranim ostacima mamuta koji je uginuo u dolini Hrom u Jakutiji.

Kao izuzetno „maligna“ zarazna bolest antraks je bio poznata još od davnina. U obe Biblije kao i u grčkoj literaturi (Homer) i rimskoj (Ovidije) opisan je antraks. Drevni arapski lekari opisali su antraks kod ljudi kao *„Persijski požar“*. Naziv »crni prišt«, potiče još iz doba Hipokrata .

Za patogene osobine antraksa znalo se i u srednjem veku kada je on korišćen kao biološko sredstvo u pojedinim ratovima. Zaraćene strane koristile su ga kao „biološko oružje“, jer su leševe kontaminiranih životinja katapultom bacali preko zidina opsednutih utvrđenja i čekali da se stanovništvo razboli i umre od posledica epidemije.

Prve epidemije antraksa registrovane su u 9. veku a u 10. veku bolest se sa divljih životinja sve više prenosila na domaće . U 16. veku u Mlečana postojala je zakonska odredba, kojom se prodavci mesa zaraženog antraksom kažnjavaju smrću. U 17 i 18. veku bolest je bila jako česta kod ovaca . Velika epidemije antraksa koja je izbila 1607. na Starom kontinentu, usmrtila je preko 60.000 ljudi. U Americi antraks su širili stanovnici Novog sveta poreklom iz Evrope. Relativno kasno 1847. antraks se prvi put pojavio u Australiji.

Sredinom 19. veka francuski lekar Daven, biolog Raje i nemački veterinar Polender otkrili su uzročnika antraksa, to je bio prvi otkriveni bacil uopšte . Robert Koh je među prvim 1872. otkrio i identifikovao štapičasti oblik mikroba uzročnika ove bolesti u krvi obolelih ovaca. On je tvrdio da sam mikrob nije uzrok antraksa, već toksična supstanca povezana sa njim.

Ovu teoriju u svojim istraživanjima opovrgao je Luj Paster koji je dokazao da je sam mikrob (bacil antraksa) taj koji neposredno izaziva bolest .  

Epidemija antraksa koja je od 1876. do 1877. pretila da uništi stočni fond Francuske, posebno goveda i ovaca, motivisala je Pastera da započne istraživanja u ovoj oblasti i razvije teoriju slabljenja ili postepenog umanjenja virulentne sposobnosti mikroba sve dotle dok oni ne postanu toliko oslabljeni da njihovo desjtvo biva savladano prirodnom aktivnošću imunskog sistema, dajući istovremeno domaćinu određenu vrstu nepovredivosti (otpornosti) na bolest. Danas je ova metoda poznata i kao "metoda inokulacije".

U svom istraživanju Paster je testiranje sproveo na dve grupe od po 50 ovaca. Jedne koja je inokulisana antraksom i druge koja to nije. Kada je detaljno analizirao razvoj bolesti, Paster je ustanovio da je grupe kod koje je primenio inokulaciju preživela, dok su pripadnici druge grupe vrlo brzo umrli .

Odmah nakon završetnog istraživanja atenuisani (oslabljeni) oblik uzročnik bolesti je podeljena širom Francuske i stoka je masovno inokulisana - vakcinisana. Rezultat je bio odličan i sveobuhvatan. Zaustavljana je epidemija antraksa i stvoren je validan imunitet kod životinja na buduća neželjena dejstva antraksa. Paster će nešto kasnije u svojim istraživanjima koristititi istu metodu u suzbijanju epidemije besnila.

## Etiologija
Uzročnik antraksa je spora koju formira bakterija »bacil antraksa« (), štapičastog izgleda, koja se u organizmu čoveka ili životinje nalazi u vegetativnom obliku, a u nepovoljnim uslovima izvan organizma u obliku spora.

Spora je veoma otporan oblik bacila antraksa koja može da preživi i preko 40 godina u zemljištu. Bacil antraksa je gram pozitivna štapičasta, nepokretna bakterija, koja poseduje kapsulu, a pod mikroskopom ima izgled štapa odsečenih ivica pa podseća na ciglu. Više bakterija antraksa pod mikroskopom simuliraju izgled bambusove trske.
Uzročnik raste na hranljivom agaru aerobno i fakultativno anaerobno stvarajući kolonije koje izgledaju kao čuperak vate; 
* *R kolonije* su virulentni sojevi - hrapave, sivkaste, neprozirne kolonije, 
* *S kolonije* su avirulentni sojevi okruglog oblika, glatke i beličaste boje.
Na krvnom agaru uzročnik ne dovodi do hemolize. U bujonu stvara pahuljast talog na dnu epruvete i ne zamućuje bujon. U dubokom agaru raste celom dužinom uboda eze i daje karakterističan izgled obrnute jelke.

Faktori virulencije bacila antraksa su: kapsula, egzotoksični kompleks (letalni faktor, edema faktor i protektivni antigen) i plazmidi.

Antraks je jedan od patogenih agenasa koji može da se primeni za bioterorizam jer od njega može da oboli i umre veliki broj ljudi ako se iskoristi kao biološko oružje. Septembra 2001, u Sjedinjenim Državama, spore antraksa poslate su redovnom poštom na nekoliko lokacija i izazvale kod 22 osoba bolest, a kod petoro smrt.

## Epidemiologija
Antraks je akutna, kontagiozna, septikemijska bolest mnogih vrsta životinja. Od ove bolesti najčešće oboljevaju preživari, najpre ovce i koze, zatim goveda i konji, dok su svinje i psi manje prijemljivi na bolest.

Period inkubacije kod antraksa najčešće nije duži od 8 časova, mada se u praksi navodi period inkubacije od 2-3 dana. Kožni oblik bolesti počinje sa pojavom crvenila kože i svrbežom na mestu na kome se ubrzo formira eflorescencija (prišt) crvene boje, potom bula koja nakon pucanja formira nekrotičnu ulceraciju crne boje. Oko ove promene koža i potkožno tkivo postaju edematozni.

Kod ljudi antraks je nekontagiozno  oboljenje koje se najčešće javlja kao profesionalna bolest pojedinaca koji rukuje životinjama, vunom, dlakom, stočnim proizvodima, biološkim oružjem i uopšte kod ljudi koji dolaze u dodir sa životinjama i njihovim prerađevinama.

Zato se antraks kod ljudi prema načinu zaražavanja, tradicionalno svrstava u: 
* *Neindustrijski antraks* koji je način zaražavanja kod opšte populacije izložene antraksu u koju spadaju; farmeri, mesarai, stočari, rendžeri, lovočuvari, veterinari istraživači u mikrobiološkim laboratorijama i uopšte ljudi koji slučajno dolaze u dodir sa životinjama i njihovim prerađevinama.
* *Industrijski antraks*, koji je način zaražavanja koji se sreće kod industrijskih radnika zaposlenih u obradi kostiju, kože, vune i drugih proizvoda životinjskog porekla, proizvodnji biološkog oružja itd .
Ovakva podela pravi i razliku između načina prenošenja bolesti koji kod kožnog oblika antraksa u organizam dospeva kroz kožne lezije, kod crevnog oblika antraksa gutanjem (oralnim unosom) kontaminirane hrane, pre svega mesa obolelih ili crknutih životinja, i kod inhalacionog antraksa, udisanjem vazduha zaraženog sporama antraksa.

Globalna učestalost antraksa kod životinja, zahvaljujući nacionalnim programima, je mala i rezultat je sveukupnog globalnog smanjenjenja antraksa. Iako se tim rezultatima često suprotstavljaju i nepoželjne aktivnosti kao što su; nedovoljno poznavanje bolesti od strane novije generacije veterinara, farmera, i drugih struktura, koje usled nedostatka iskustva, nisu u stanju da pravovremeno prepoznaju i prijave bolest, i preduzmu vakcinaciju. Bolest je i dalje prisutna u nekim mediteranskim zemljama, u malim „džepovima“ u Kanadi i SAD, određeneim zemljama centralne i Južne Amerike i centralne Azije, Indijskom potkontinentu u nekoliko podsaharskih afričkih zemalja i zapadnoj Kini. Zato su sporadični slučajevi i epidemije antraksa i dalje na drugom mestu dešavanja u svetu. Razlike u učestalosti antraksa među državama ili regionima zavise od ekonomskih uslova, kvaliteta nadzor, društvene tradicije, ponašanja u ishrani itd, u određenoj zemlji ili regionu .

Zadnji slučaj pojave antraksa u Srbiji zabeležen je u Vojvodini juna meseca 2011..

### Mortalitet i morbiditet
Najveći broj slučajeva antraksa je kožni tip, sa blažim simptomima, koji mogu biti sanirani sa ili bez lečenja. Kožni antraks je lako izlečiv ako se promene (rane) leče odgovarajućim antibioticima, a stopa mortaliteta je 
**Predložena antibiotska terapija i način njene primene kod antraksa** 

**Napomena : ** **''PO** - peroralno (preko ustiju), **IM** - intamuskularno (u mišić), **IV** - intarvenski u (venu)*
</center>
<center><big>*'Paleta antibiotska koji se koristi u terapiji antraksa *'</big></center>
<div style="text-align:center;">
<gallery widths="250px">
Datoteka:Doxycycline.jpg|
Datoteka:Cipro 250 mg.JPG|
Datoteka:Amoxicillin.JPG|
</gallery>
</div>

=== Preporuke za terapiju antraksa [[Svetska zdravstvena organizacija|SZO]] ===
Neke osnovne preporuka koje su navodene u brošuri [[Svetska zdravstvena organizacija|SZO]] o primeni antibiotika kod antraksa su ;
* Penicilin je antibiotik izbora ali, tamo gde je kontraindikovan, postoji širok spektar alternativnih antibiotika širokog spektra.
* Ciprofloksacin i doksiclin zauzeli su visoko mesto, kao primarni tretman i alternativa u poslednjih nekoliko godina. Međutim doksiclin ima nedostatak jer loše prodire u centralni nervni sistem (CNS).
* U teškim slučajevima opasnim po život, treba se opredeliti za intravensku primenu penicilina ili drugog primarno izabranog antibiotika (npr, ciprofloksacin - se može kombinovati sa drugim antibiotikom, po mogućstvu onim koji ima dobar prodor u (CNS).
* Klaritromicin, klindamicin, vankomicin ili rifampicin se predlažu kao dodatni antibiotici za inhalacioni antraks 
* Streptomicin ili drugi aminoglikozidi, za gastrointestinalni antraks
* Vankomicin ili rifampicin se predlažu za lečenje antraksnog meningitisa.
* Ciprofloksacin i doksicilin, smatra se da uglavnom nisu pogodnim za decu (<8 do 10 godina starosti) i trebalo bi da se koriste u ovim starosnim grupama samo u vanrednim situacijama.
* Penicilin (u kombinaciji sa rifampicinom ili vankomicinom), u infekcijama opasnim po život je pogodan za primenu kod trudnice i dojilja, kao i kod dece, 
* Ciprofloksacin ili doksiciklin (opet u kombinaciji sa rifampicinom ili vankomicinom) mogu se smatrati lekovima izbora u vanrednim situacijama, kad testovi osetljivosti ukazuju na to da je to odgovarajuće.
* Generalno, imunokompromitovani pacijenti se leče na isti način kao i imunokompetentni, ali kod njih se mora posvetiti posebna pažnja ako postoji bubrežna insuficijencija ili oštećenje jetre.

== Prevencija ==
=== Opšte mere  ===
* Zabrana upotreba [[mesa (Arizona)|mesa]] [[mleko|mleka]] i [[mlečni proizvodi|mlečnih proizvoda]], obolelih ili sumnjihiv [[životinje|životinja]] na antraks
* Oprezno rukovanje sa mrtvim životinjama za koje se sumnja da su zaražene antraksom.
* Dobra [[ventilacija]] primenom hauba sa laminarnim strujanjem, upotreba zaštitnih naočare (npr, zaštitne naočare ili zaštni štitnici za lice), respiratora zaštitne odeće i rukavica na mestima gde se obrađuje [[kožni sistem|koža]], [[krzno]], [[dlaka]] ili [[vuna]] [[životinje|životinja]].
* Zabrana [[ispaša]] [[stoka|stoke]] na otvorenom endemskom prostoru, kontaminiranom sporama antraksa.
* [[Vakcina]]cija životinja
* Izbegavanje bilo kojih aktivnosti, koje mogu neku osobu izložiti riziku zaražavanja, a posebno aktivnosti koje bi mogle stvoriti aerosol ili rasejanje kapljica;
* Dekontaminacija laboratorija i opreme posle svake upotrebe i primena ispravne opreme i laboratorijskih posuda;
* Izbegavanje dodirivanja površine sluzokože rukama (sa ili bez rukavica), i nikada ne jesti ili piti u laboratoriji štalam ili na kontaminiranom području;
* Uklanjanje i stavljanje rukavica po izlasku iz laboratorije ili nakon rada sa kontanimiranim životinjama i materaijalom u specijalni kontejner i obavezno pranje ruku.
* Ako se za neku osobu zna da je bila izložena antraksu, vakcinacija i/ili profilaksa [[antibiotik|antibioticima]] može da spreči pojavu [[bolest]]i.

=== Dekontaminacija antraksom zaraženih područja ===
Spore antraksa mogu da preživi dugo vremena u svom okruženju nakon kontaminacije. Najčešće se za dekontaminaciju (čišćenje), kontaminiranih lokacija antraksom obično koriste oksidaciona sredstva, kao što su peroksidi, etilen oksid, sandia pena, hlor-dioksid, kao i tečni izbeljivači koji sadrže [[natrijum hipohlorit]]. Ova sredstva polako uništavaju spore antraksa. Izbeljivači međutim nisu rešenje za sanaciju velikih površina jer ugrožavaju zaštitu životne sredine . Izbeljivač i sirćetna kiselina ne smeju da budu u istom rastvoru, jer mogu da proizvedu hlor gas. Zato u malo vode mora prvo da se doda izbeljivač (npr. dve šolje vode na jednu šolju za beljenje), zatim sirće (npr. jedna čaša), a zatim ostatak vode (npr. šest šolja). pH rastvora treba da se testira [[lakmus]] papirom a tretirana površina mora ostati u kontaktu sa izbeljivačem oko 60 minuta (ponovljena primena je potrebna da se održi vlaga na površini).

Hlor dioksid je primenjen kao dobar biocid protiv antraksom-kontaminiranih lokacija, i primenjen je u dezinfekciji brojnih vladinih zgrada u protekloj deceniji. NJegov glavni nedostatak je potreba da bude primenjen od stručno obučenih lica.
Da bi se ubrzali procesi dekontaminacije, sredstvima se dodaje određena količina neotrovneih katalizatora sastavljenih od gvožđa i tetra-amidnih makrocikličnih liganda u kombinaciji sa natrijum-karbonatom i bikarbonatom i pretvaranjem u sprej. Sprej se primenjuje na zahvaćene površinae nakon čega sledi primena još jednog spreja koji sadrži tert-butil hidroperokide .
Koristeći katalizator metodu, potpuno uništavanje svih spora antraksa se može postići za manje od 30 minuta , za razlikui od standardnih katalizatora bez spreja, koji uništavaju manje od polovine spore za isto vreme. Dekontaminacija poslovne zgrade Američkog Senata od spora antraksa koštala je [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] 27 miliona dolara, a čišćenje nekih poštanskih objekat izvan Vašingtona 130 miliona dolara i trajala je 26 meseci. Od tada se stalno razvijaju novije i jeftinije metode dekontaminacije .

Čišćenje antraksom-kontaminiranih površina na rančevima i divljini je mnogo problematičnije. Leševi mogu biti spaljeni, iako to često treba i do tri dana da sagore veliki trupla i to nije izvodljivo u područjima sa malo drveća. Leševi mogu biti si ahranjeni, iako sahranjivanje velikih životinja ako nije dovoljno duboko ne može da spreči ponovno pojavljivanje spora, i zahteva mnogo radne snage i skupe alata. Natapanje leševa u formaldehidu može da ubije spore, ali i da izazove zagađenja životne sredine.

Blokovsko paljenje rastinja na velikim područjima suzbija antraks, ali je ovaj način ekološki destruktivna, ugrožava zdravlje životinja koje napuštaju tu oblast u potrazi za svežom ispašom. Neki radnici su eksperimentisali sa pokrivanjem svežih antraksom zaraženih leševa folijama i teškim predmetima, što je sprečavalo da neki strvinari otvaraju leševe, i izazivali proces truljenje bakterije u okviru trupa kako bi ubili vegetativne B antraksne ćelija i sprečavali sporulaciju. Ovaj metod ima nedostatke, kod strvinara kao što su hijene koje su u stanju da se infiltriraju skoro svaki prostor.
Tako stvoren prethodno uspavan antraks, može biti podignut sa površine zemlje vetrom u sušom pogođenim regionima sa osiromašenom ispašom, i može se posmatrati kao oblik prirodnog uništavanja i prvi korak u rehabilitaciji zaražene oblasti.

=== Imunizacija ===

[[Imunizacija]] ljudi protiv antraksa može se obaviti primenom za to specijalno proizvedena [[vakcine]]. Vakcina se danas uglavnom primenjuje kod osoba koje rade na visoko rizičnim poslovima, kako bi se smanjila njihova mogućnost zaražavanja ali i mogućnost daljeg širenja antraksa. Zato se vakcina za sada ne preporučuje za ostale ljude već se preporučuje samo za sledeće rizične grupe ljudi : 
* LJude koji rade sa antraksom u [[laboratorija]]ma; 
* LJude koji rade sa životinjskim [[kožni sistem|kožama]] ili [[krzno]]m uvezenim sa područja visokog rizika; 
* LJude koji su često izložene sporama antraksa (npr. oni koji sprovode istragu na mestima zaraženim u eventualnom [[bioterorizam|bioterorističkom napadu]]);
* LJudi koji rukuju proizvodima od [[životinje|životinja]] u područjima visokog rizika (npr. [[veterinar]]i koji odlaze na rad u [[zemlja|zemlje]] sa povećanim brojem slučajeva antraksa; 
* [[Vojna lica]] koja rade u područjima u kojima bi antraks mogao da bude iskorišćen kao [[Biološko oružje|bioterorističko oružje]] ..

== Antraks kao biološko oružje ==
[[Biološko oružje]] su biološki [[Agens (medicina)|agensi]], [[Mikroorganizam|mikroorganizmi]] ili [[otrov]]i iz prirodnog okruženja koji se mogu primeniti da onesposobe, ubiju, ili na drugi način ometu protivnika. Biološkog oružja se odlikuje smanjenom vidljivošću, visokim potencijalom, lakom dostupnosti, niskom cenom i relativno lakom primeniom.

U bioterorističke agenase spada i bacil antraksa koji kao biološko oružje može imati široki spektar primene, od bioterorizma, preko prevara (zastrašivanja) do izazivanjanja masovnih žrtava, od strane pojedinaca ili malih grupa u državnom terorizmu ili klasičnom [[biološko ratovanje|biološkom ratovanju]].

Persijska, grčka i rimska literaturu iz [[300. p. n. e.]] navodi primere upotrebe antraksom zaraženih životinjskih leševa, kojima su kontaminirani bunari i izvorišta vode napriatelja.

Prema istraživanju Centra za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC) u SAD, namerno oslobađanje antraksa od strane bioterorista, u nekom velikom američkom gradu, imao bi za posledicu ekonomsku štetu od 477.8 miliona dolara ili 26,2 milijardi na 100.000 antraksu izloženih lica.

;Bioteroristički potencijal antraksa 
Antraks može da proizvede masovne gubitke, jer u slučaju velikih epidemija predstavlja ozbiljne izazove za lečenje pacijenata i profilaksu izloženih lica i životinja. Takođe može da predstavlja neprestanu pretnju za dugotrajnije zagađenje životne sredine i stočnog fonda, kontaminiranog područja.

Bez obzira na način i metodu rasturtanja, žrtve se kontaminiraju antraksom preko: kože, gastrointestinalnog (crevnoželudačnog) trakta (GIT), i [[pluća]]. Kontaminacija kože je najmanji potencijal za značajaniji morbiditet i mortalitet, jer zdrav, neoštećen kožni omotač pruža odličnu barijeru protiv ovih aktera. Međutim, sluzokoža, ogrebotine na koži, ili druge lezije mogu da postanu ulazna vrata za antraks. Zagađenje hrane i vode omogućava potencijalno nešto veću izloženost zagađenju preko gastrointestinalnog trakta.

Najveći bioteroristički potencijal primena antraksa ima ako se on primeni u obliku aerosola (u oblacima kapljica ili čestica prečnika od 1-5&nbsp;µm koje sadrže mikrobe antraksa). Kako sa ne može otkriti našim čulima, on udisanjem preko pluća lako prodire u organizam.

Primena biološkog oružja postaje sve sofisticiranije protiv životinja i ljudi tokom 1900-ih. Tokom Prvog svetskog rata, Nemci su razvili soj antraksa, koji je mogao da se upotrebi kao biološko oružje. Tokom [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]], [[Japanci]] su u tajnom istraživačkom centru u [[Mandžurija|Mandžuriji]] sprovodili [[eksperiment]]e na oko 3000 kineskih zatvorenika, koje su izlagali pored ostalih agenasa i antraksu. Na žrtvama su posmatrani razvoj bolesti i vršili obdukcije. Godine 1942, Sjedinjene Države su osnovale službu za istraživanje antraks i botulinskog toksina i u junu [[1944]]. uskladištili dovoljne količine botulinskog toksina i hrane za stoku zaražene antraksom da bi je primenili u znak odmazde ukoliko Nemci prvi u ratu upotrebe biološke agenase. Britanci su [[1942]]. i [[1943]]. testirali antraksom napunjene bombe na ostrvu Gruinard na severozapadnoj obali Škotske, a zatim pripremili i uskladištili zalihe stočne hrane zaražene antraksom.

Godine [[1979]], slučajno je oslobođene antraks iz objekata za oružja u [[Sverdlovsk]]u, [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|SSSR]], nakon čega je umrlo najmanje 66 ljudi. Rusi su nesreću negirali sve do [[1992]]. Godine [[1985]], [[Irak]] je počeo ofanzivnu primenu biološkog oružja i razvio programa proizvodnje antraksa.

;Realnost ili samo pretnja

Trenutno, oko 10 zemalja je osumnjičeno za napade biološkim oružjem. U [[1992]], 20 ljudi je primilo hemoprofilaksu nakon što je u Virdžinija čovek prskao svoje cimere supstancom za koju je tvrdio da je antraks. Prema zvaničnim podacima, na primer, samo u Bostonu prevremeno je korišćen [[ciprofloksacin]] od strane 13.500 poštanskih radnika, kao i da je antibiotike, najverovatnije u strahu od antraksa koristilo 2 do 3 miliona Amerikanaca, a broj je u stalnom porastu. To će dovesti do staršnih posledica zbog sve većeg razvoja bakterijeske otpornih na ciprofloksacin i srodnih antibiotika. 
* Tokom [[1994]], japanska sekta Aum Shinrikio pokušala je da raspršivanjem primeni antraksa sa vrhova zgrada u Tokiju. 
* Tokom [[1998]]. i 1999, izveedeno je više prevara koje su uključile i pretnju oslobađanja antraksa u Sjedinjenim Državama koje su rezultovale dekontaminacijom i antibiotskom profilaksom mogućih žrtava. Skoro 6000 ljudi širom Sjedinjenih Država bilo je pogođeneo ovim pretnji. 
* Od septembra do novembra [[2001]], registrovano je 23 potvrđenih ili sumnjivih slučajeva biološkog terorizma povezanog sa antraksom (10 slučajeva inhalacijom preko pluća, 13 preko kože) koji su se dogodila u Sjedinjenim Državama. Većina slučajeva činili su poštanski radnici u [[NJu DŽerzi]]ju i [[Vašington]]u, a ostatak se dogodio u medijskim kućama u [[NJujork]]u i [[Florida|Floridi]], gde su [[pismo|pisma]] kontaminirana antraksom dodirivana rukama u toku manipulacije ili otvorana. Kao rezultat zaražavanja ovih ljudi, kod približno 32.000 osoba iz njihovog okruženja, koje su potencijalno bile izložene antraksu primenjena je profilaksa antibioticima kako bi se sprečila moguća infekcija antraksom.

Pretnja antraksom kao biološkim agensom *„se često odbacuje kao naučna fantastika ili kao toliko nemoralan postupak koji je van granica mašte“'', međutim potencijalna opasnost za vojne snage i civilno stanovništvo sada je znatno češća nego u bilo kom trenutku u dosadašnjoj istoriji, što su potvrdili i tragični događaji u SAD 2001. godine .

## Napomene

## Izvori

## Vanjske veze

* Anthrax, Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
* Louis Pasteur and the Anthrax Vaccine 
* Agent Fact Sheet: Anthrax , Center for Biosecurity
* 
* Bioterrorism Category A Agents - Information Resources 
* 
* 
* 2008 Ivins Court Documents and DOJ Report  in convenient form.
* Bacillus anthracis  genomes and related information at PATRIC, a Bioinformatics Resource Center funded by NIAID