Dolmeni u Carnacu

**Dolmeni u Karnaku** su dio brojne skupine megalitskih struktura u naseljenom mjestu Karnaku (francuski - Carnac) i obali departmana Morbijana, regija Bretanja, Francuska. Područje je poznato kao najveće mjesto neolitskog stojećeg kamenja na svijetu i jedno od najvažnijih praistorijskih nalazišta u Evropi. Strukture su izgrađene tokom perioda oko 5000–2300. godine p.n.e, pažljivo usklađene s jedinstvenom geomorfologijom područja. Bogate gravure i povezani artefakti dodatno ilustruju kulturnu složenost društava koja su naseljavala ovaj dio evropske atlantske obale. 

Priče o porijeklu kamenih struktura u Morbijanu su brojne, od ranog vjerovanja da su to bili rimski vojnici pretvoreni u kamen do modernijeg vjerovanja američkih vojnika u Drugom svjetskom ratu da su to bile njemačke protivtenkovske prepreke. 

## Svjetska baština
Dolmeni u Kornaku i na obali Morbijana, zajedno sa ostalim megalitskim strukturama (menhiri i tumuli), uvršteni su na listu UNESCO-ove svjetske baštine. Odluka je donešena na 47-om zasedanju Komiteta za svetsku baštinu od 6-16 jula 2025. god. u UNESCO-om sjedištu u Parizu. 

Iako se znatno promijenila od neolitskog perioda, područje je kroz vijekove zadržala značajnu kulturnu vrijednost i značenje za lokalno stanovništvo. Stoga megaliti danas predstavljaju snažan identifikator, jedan od simbola Bretanja. To također objašnjava dobro stanje očuvanosti ovih građevina, 6.000 godina kasnije.

Generalno se smatra da su dolmeni građeni kao grobnice (grobna komora), od nekoliko velikih megalita koji su podupirali završni kamen, a zatim su prekriveni  zemljom i kamenjem, u obliku humke pod nazivom tumul. U mnogim slučajevima, humke više ne postoje, jer su iskorištene za uređenje okolnog zemljišta, a ponekad i zbog arheoloških iskopavanja. Tako je ostalo samo veliko kamenje, u različitim fazama propadanja. 

### Nazivi i lokaliteti
* **Er-Roch-Feutet** dolmen leži u Kerguéarecu, sjeverno od Karnaka. Tip je dolmena kratkog prolaza sa komorom napravljenom od osam granitnih stubova, prekrivenih s dvije stropne ploče od kojih je na jednoj jedan ugraviran krst novijeg porijekla. Portal od tri kamena je ostatak kratkog i nižeg prolaza. Uz dolmen su i ostaci nekadašnjeg tumula. Stavljen je na popis istorijskih spomenika od 1889. godine. Menhiri Kerguéarec i Dolmen La Madeleine (Carnac) nalaze se u blizini.

* **La Madeleine dolmen**, smješten unutar ostataka nekadašnjeg tumula, leži u polju koje je sada zaraslo. Veliki, jako nagnuti završni kamen strukture, koji je vjerovatno bio prolazni dolmen, počiva na tri potporna kamena. Iskopao ga je Félix Gaillard 1883. godine, ali je prethodno istraživan bez ikakvih poznatih rezultata. Na popisu istorijskih spomenika je od 1900. godine.

* **Kerlescan** je dolmen smješten otprilike 200 m sjeverno od Kerleskog poravnanja, u sjeveroistočnom dijelu Karnaka. Nestali kamenovi iskorišteni su za obnovu seoskog mlina, a dio je uništem tokom iskopavanja iskopavanja krajem devetnaestog stoljeća. Njegova izvorna arhitektura poznata je samo iz planova i opisa koje su dali arheolozi Villemeureuil i Lukis, iz kojih se čini da je bio "neka vrsta natkrivene aleje". Godine 1887. Félix Gaillard je registrovao sedamnaest stojećih kamenova, četiri prevrnuta i četiri iskopana koja odgovaraju nedostajućim kamenovima.

* **Crucuno** se nalazi na sjeveru zaliva Quiberon, tri kilometra od Karnaka. Io je klasični dolmen, blizu kuće u sredini zaseoka pa je dugo vremena služio kao štala. Stropna kamena pločom težine 40 tona i dužine 7,6 metara, počiva na stubovima visokim približno 1,8 m. Nekada je imao dugačak prolaz ukupne dužine oko 27 metara.

* **Kercado** je u Locmariaqueru, nekoliko kilometara istočno od Karnaka, u borovoj šumi, uz istoimeni menhirski krug na udaljenosti od 5 m. Stavljen je na popis istorijskih spomenika od 1929. godine. Nakon toga ga je restaurirao arheolog Zacharie Le Rouzic. Datiran je u vrijeme oko 5700. godine p.n.e i smatra se jednom od najranijih građevina u tom području koja prethodi Stonehengeu i piramida.

### Ostali
* Dolmen Beaumer
* Dolmen Carnac-Plage
* Dolmen Clos Pernel
* Dolmen Coët-a-Tous
* Dolmen Colline du Lizo
* Dolmen Croix-Audran
* Dolmen Cruz-Menquen
* Dolmen d'Er-Roch-Vras
* Dolmen d'Er Roh I
* Dolmen d'Er Rohd'Er-Roh
* Dolmens d'Er-Rohell II
* Dolmen de Kerallan
* Dolmen de Kerdrain
* Dolmen de Kergrim
* Dolmen de Kériaval
* Dolmen de Kéric-la-Lande
* Allée couverte de Kerlagad
* Dolmens de Kerlagade
* Dolmen de Kermario
* Dolmen de Kermarquer
* Dolmens de Kervilor er Rohec
* Dolmen de Kluder-Yer
* Dolmen de Mané-Bras
* Dolmen de Mané-Brisil
* Dolmen du Mane-Groh
* Dolmens de Mané-Kerioned
* Dolmens de Kervilor - Mané Bras
* Dolmen de Mané Roch
* Dolmen de Mané Rohr
* Allée couverte de Mézerma
* Dolmen de Nautério
* Dolmen de Penher (La Trinité-sur-Mer)
* Dolmen du Quéric
* Dolmen de Roch-Vihan
* Dolmen de Tallec


File:Dolmen Roch-Feutet crop.jpg|De Roch-Feutet
File:Dolmen de la Madeleine.jpg|Dolmen La Madeleine
File:Tumulus-dolmen de Kerlescan - Vue d'ensemble - Carnac - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00004959.jpg|Dolmen Kerlescan
File:Dolmen de Crucuno - Détail.jpg|Dolmen Curcuno
File:Dolmen de Kercadoret à Locmariaquer Jean-Charles GUILLO.JPG|Kercado


## Izvori