open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Porcelan

**Porcelan** ili **porculan** (talijanski) je najfinija vrsta keramike dobivena pečenjem na visokoj temperaturi (od 1250 do 1350 °C) mješavine kaolina, kvarca i vapnenca. Na ovaj način nastaje staklasta polu-prozirna keramika koja je mnogo čvršća no što izgleda i ne prenosi električnu energiju, te može poslužiti i kao izolator.

Prema temperaturi na kojoj se peče postoji *meki* (Meissen), *tvrdi* (iz istočne Azije) i *koštani porculan* (s dodatkom koštanog pepela) koji se proizvodi pretežito u Engleskoj.

## Historija

Proizvodnja porculana razvila se u Kini za dinastije T'ang (618.-906.), ali pravi porculan se javlja za dinastije Sung. U Europi je poznat od 11. stoljeća preko Puta svile.

Prvi europski pokušaji proizvodnje porculana javljaju se u 16. stoljeću u Firenci (tzv. *[[Medici]] porculan*). God. 1709. ljekarnik (i alkemičar) Johann Friedrich Böttger iz Dresdena usavršio je način proizvodnje porculana, a 1710. osnovana je prva manufaktura u Meissenu.

Ukrasni predmeti od porculana, osobito sitna plastika, u modi su od rokokoa. Značajne manufakture porculana bile su u Beču, Nymphenbergu (kraj Münchena), Sèvresu (kraj Pariza), Worchesteru, Deciji (kod Firence) i Capodimenteu (kod Napulja). U ovim manufakturama se na kvalitetniji porculan ispod cakline utiskuje ili ispisuje oznaka proizvođača (pečat, slovo i simbol), signatura umjetnika, katkada i godina izrade, oznaka kalupa i sl.

Od 20. stoljeća se od porculana izrađuju predmeti za elektrotehniku i kemijske laboratorije.

## Povezano
* Kiparske tehnike
* Izolator

## Napomene

## Literatura
* *Opća i nacionalna enciklopedija br. 16.*, Večernji list d. d., Zagreb 2007. 
* Marilyn Stokstad, *Art History (Wolume Two)*, Pearson Prentice Hill, New Jersey, 2005. 

## Vanjske veze

* Porculan  Studio keramike
* Europski porculan Muzej Marton
* Kako se pravi porculan
851.

__NOTOC__
Godina **851.** (**[[rimske brojke|DCCCLI]]**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. 

## Događaji

* Karolinški kraljevi i braća Karlo Ćelavi, Ludvig Njemački i Lotar se sreću u Meersenu kako bi razgovarali o međusobnim odnosima.
* Garcia Iñiguez nasljeđuje svog oca Injiga Aristu kao kralj Navare.
* 22. 8. &ndash; Bitka kod Jenglanda u kojoj Erispoe, bretonski vojvoda i sin prethodnog vojvoda Nominoea kod mjesta Jengland-Beslé kraj Grand-Fougeray u Bretanji nanosi odlučujući poraz zapadnofranačkoj vojsci Karla Ćelavog.
* septembar &ndash; Sporazum u Angersu kojim Karlo Ćelavi Erispoeu prepušta vlast nad dotadašnjim franačkim grofovijama Nantes, Rennes i Retz; Erispoe polaže formalnu zakletvu "kralju Franaka", ali ne i tradicionalnu zakletvu vjernosti; vojvode od Bretanje će nakon tog događaja biti krunjeni kao "vojvode, kraljevi u svojim zemljama" što se tradicionalno tumači kao početak postojanja Bretanje kao nacionalne države.
* Vikinzi pustoše London i Canterbury.
* Arapski trgovac po imenu Suleiman al-Tajir posjećuje kineski grad Guangzhou te nakon povratka daje detaljan opis ekonomije i tehnoloških mogućnosti Kine pod dinastijom Tang, uključujući izradu porculana, keramike, rižinog vina i čaja, kao i džamiju u gradu, lokalne ambare te odnos lokalnih vlasti prema putnicima; Sulejman al-Tajir izražava divljenje prema transparentnosti uprave.
* Najstariji spomen Andamanskih otoka.


## Rođenja

## Smrti

* 7. 3. &ndash; Nominoe, kralj Bretanje

## Reference
Andamani

**Andamani** su skupina otoka u Bengalskom zaljevu. Dio su indijske Savezne teritorije Andamani i Nikobari. Port Blair je sa 50.000 stanovnika glavni grad na Andamanima i administrativni centar savezne teritorije. Andamani čine i poseban distrikt unutar te savezne teritorije. Imaju 314.084. stanovnika (2001.).

## Geografija
Ima 576 otoka u grupi, od čega je 26 nenastanjeno. Najbliža točka se nalazi 547&nbsp;km od Sumatre. Dužina otočjeg lanca je 352&nbsp;km, a širina 51&nbsp;km. Ukupna površina Andamana je 6.408&nbsp;km². Andamani su jedino mjesto u Indiji s aktivnim vulkanima. Na otoku Baren je proradio vulkan 1990-ih nakon što je mirovao gotovo 200 godina. Erupcija se ponovila u svibnju 2005. što eksperti povezuju sa post-cunamijevskim promjenama u tektonskim pločama. Neaktivan vulkan Narkondam uzdiže se 710 metara iznad mora na 114&nbsp;km udaljenosti istočno od Sjevernog Andamana.

## Historija
Andamani se prvi put pojavljuju u arapskim dokumentima. Marko Polo ih takođe bilježi u svojim putopisima. Bengalska vlada je 1788.- 1789. pokušala uspostavit kažnjeničku koloniju na Andamanima. Prva kolonija osnovsns je na otoku Čatam, gde se danas nalazi Port Blair. Zbog velike smrtnosti naseljenika i visokih troškova održavanja Andamani su napušteni 1796. Tokom prve polovine 19. stoljeća domoroci su napadali i ubijali sve koji bi se pokušali iskrcati. Englezi su ponovo uspostavili koloniju u Port Blairu 1868. I opet su razne bolesti odnosile živote. Nakon sječe šuma i čišćenja terena (1868. - 1870.) uspostavljeno naselje se riješilo bolesti. Na Andamanima je 1901. bilo 11.947 kažnjenika, 140 britanska vojnika, 300 indijskih vojnika i 643 policajca. Ukupno je bilo 16.106 stanovnika u naselju, organiziranom kao kažnjenička kolonija. Bilo je to mjesto, gdje su zatvarani istaknuti članovi indijskog pokreta za neovisnost. Japan je okupirao Andamane tokom Drugog svjetskog rata. Tijekom rata je tu 30. prosinca 1943. prvi put uz japansku pomoć podignuta zastava indijske nezavisnosti. Poslije rata Andamani postaju ponovo britanski, a zatim 1947. dio nezavisne Indije. Cunami u Indijskom oceanu 2004. je 26. prosinca. razarao obalu Andamana 10 metara visokim valovima.

## Etnografija
Prastanovnici Andamana su Negriti poznati kao Andamanci ili Minkopi, podijeljeni na više plemena čiji jezici čine samostalnu porodicu, to su: 
# Bojigyab: Aka-Bea, Akar-Bale, Pučikwar (Puchikwar, A-Pucikwar), Aka-Kol, Aka-Kede, Oko-Juwoi koji govore južno-velikoandamanskim jezicima; 
# Önge-Jarawa: Jangil (?; izumrli), Jarawa, Sentineli; 
# Yerewa: Aka-Bo, Aka-Čari, Aka-Jeru, Aka-Kora. 
Andamanci su lovci, sakupljači i ribari, često puta navođeni u etnografskoj građi kao jedno od rijetkih naroda koji nisu sami znali izazvati vatru.
Bitka kod Jenglanda

**Bitka kod Jenglanda** (također nazivana i **Bitka kod Jengland-Besléa**, **Besléa** ili **Grand Fougeraya**) se odigrala 22. augusta 851. u današnjoj Bretanji između vojske zapadnofranačkog (francuskog) kralja Karla Ćelavog na jednoj, i vojske bretanjskog vojvode Erispoea na drugoj strani. U njoj je Erispoe izvojevao pobjedu temeljem koje je u septembru 851. sklopljen mirovni sporazum u Angersu čime je Bretanja stekla de facto nezavisnost u odnosu na Zapadnu Franačku, odnosno buduću Kraljevinu Francusku.

## Reference
Grofovija Nantes

**Grofovija Nantes** je za vladare izvorno imala franačke vladare Nantesa pod Karolinzima. Njihova grofovija je služila kao marka prema vanneskim Bretoncima. Sredinom 9. stoljeća je ova grofovija potpala pod bretonsku vlast, a naslov bretonskog grofa je postao sekundarnim naslovom bretonskih vladara.

## Franački grofovi
* 786. &ndash; 818. Gvido, kao prefekt marke Neustrije
* 818. &ndash; 831. Lambert I.
* 831. &ndash; 841. Ricwin
* 841. &ndash; 843. Renaud
* 843. &ndash; 846. Lambert II.
* 846. &ndash; 849. Amaury, kojeg je nametnuo francuski kralj Karlo II. Ćelavi kao protivnika Lambertu II.
* 849. &ndash; 851. Lambert II (povratak)
Grof od Rennesa

**Grof od Rennesa** ( je izraz koji se prvotno koristio za vladara (*comesa*) rimskog, a kasnije i franačkog *[[civitas]]a* koji odgovara današnjem gradu Rennes. Od sredine 9. vijeka su ti grofovi bili Bretonci blisko vezani sa Bretonskim Vojvodstvom, kojim su često pokušavali vladati. Od 990. su grofovi Rennesa često uistinu i bili vojvode Bretanje. Godine 1203. je grofovija i formalno integrirana u vojvodsku domenu. 
* ???&ndash;876 Gurwant, također vojvoda od 874.
* 876&ndash;888 Judicael
* 888&ndash;903 *nepoznato*
* 903&ndash;953 Judicael Berengar
* 958&ndash;992 Conan I ''Pokvareni'', također vojvoda od 990-
* 992&ndash;1008 Geoffrey I, također vojvoda
* 1008&ndash;1040 Alan I, također vojvoda
* 1040&ndash;1066 Conan II, također vojvoda
* 1066&ndash;1082 Geoffrey II ''Grenonat''
** 1066&ndash;1072 Hawise (suprotstavljena Geoffreyju II), također vojvotkinja
* 1082&ndash;1084 Hoel I (suprotstavljen Geoffreyu II od 1066), također vojvoda od 1066.
* 1084&ndash;1112 Alan II ''Fergant'', također vojvoda
* 1112&ndash;1148 Conan III ''Debeli'', također vojvoda
* 1148&ndash;1156 Hoel II
* 1156&ndash;1166 Conan IV ''Mladi'', također vojvoda do 1171.
* 1166&ndash;1181 Henry ''Curtmantle''
* 1181&ndash;1186 Geoffrey III, također vojvoda
* 1166&ndash;1201 Constance, također vojvotkinja od 1166.
* 1196&ndash;1203 Arthur, također vojvoda

## Izvori
* Comté de Rennes
Transparentnost

**Transparentnost** (od lat. *transparens* „prozirnost“, *trans* „kroz“ i *parere* „se pokazati“) može značiti:

* transparenti sa izjavama, tvrdnjama itd., koje se nose na prosvijedima da bi se prikazali u javnosti, vidi transparent (prosvjed)
* slika sa prozirnim materijalom (staklo, papir, tkanina)
* u fizici u općenito propustljivost u smislu elektromagnetizma, transparentnost (fizikalno svojstvo)
* optičku prozirnosti ili transparentnost, općenito na prijenos svjetlosti (translucencija)
* transparentnost pri donošenju odluka, tako da postupci budu razumljivi za promatrače transparentnost (ponašanje)
* transparentnost poreznog sustava
* transparentnost sredstava javnog priopćavanja 
* transparentnost u gospodarstvu, dostupnost informacija o tržištu, transparentnost (gospodarstvo)
Transparentnost (društvo)

**Transparentnost** je izraz koji u društvenom, odnosno političkom kontekstu označava javno djelovanje pojedinaca, društvenih grupa, organizacija, institucija i državne vlasti koje karakterizira otvorenost, odnosno spremnost da se podaci o njemu što je moguće više učine dostupnim javnosti i na taj način odgovornim prema široj zajednici. Transparentnost je ideal koji se u suvremenim zapadnim društvima nastoji ostvariti kroz javni pristup informacijama kojima raspolažu vlada ili institucije od javnog značaja, odnosno kroz javne rasprave o budžetu i financiranju takvih entiteta. Smatra se da transparentnost, ukoliko se nastoji dosljedno primijeniti, predstavlja jedno od najboljih sredstava za prevenciju korupcije i raznih drugih oblika zloupotrebe.

## Povezano

* Sukob interesa
* Transparency International
* Transparentnost Srbija

## Vanjske veze
* http://www.customertransparententerprise.com 
* http://www.zurinstitute.com/digital_divide.html
* The National Institute on Money in State Politics
* Transparency International
* Democratic Transparency Party 
* Transparency and Development
Grand-Fougeray

**Grand-Fougeray** () je općina (commune) u francuskom departmanu Ille-et-Vilaine u Bretanji na sjeverozapadu zemlje.

## Izvori
* INSEE

* Udruženje gradonačelnika Ille-et-Vilaine  

## Vanjske veze
* French Ministry of Culture list for Grand-Fougeray
García Íñiguez od Pamplone

**Garsija Injigez od Pamplone** (baskijski:**Gartzea Eneko**, , ) je bio kralj Pamplone od 851. ili 852. do svoje smrti, 870.

Obrazovao se u Kordobi, kao gost na dvoru kordobskog emira. Bio je sin Injiga Ariste, prvog kralja Pamplone i začetnika disnastije. Kada mu je otac oboleo od paralize, postao je regent kraljevstva. On i njegov rođak Musa ibn Musa ibn Fortun iz klana Benu Kasi su se pobunili protiv kordobskog emira 843. godine i bili potučeni a ustanak ugušen. Emir Abd ar-Rahman II je onda napao kraljevinu Pamplonu pobedivši Garsiju i ubivši Fortuna. Nakon očeve smrti, nasledio je pamplonski presto.

Godine 859. Navaru su napali Vikinzi. Garsija je bio uhvaćen i morao je da plati otkup. Kada je ponovo bio oslobođen, napušta savez sa klanom Banu Kasi i pravi novi savez sa asturskim kraljem Ordonjom I od Asturije. Ordonjo i Garsija su zajedničkim snagama pobedili Mavre u bici kod Albelde te iste godine.

Godine 860. Mavri su zarobili Garsijinog sina i naslednika Fortuna koji će provesti sledećih 20. godina u zarobljeništvu u Kordobi. Garsija I je podržavao hodočasnike koji su išli u Santijago de Kompostelu i pokušao je da im obezbedi miran i siguran put, postavljajući na taj način temelje hodočašću u Santijago de Kompostelu koji se danas popularno zove Put za Santijago (). Nakon njegove smrti, Fortun Garses se vratio iz zarobljeništva oko 880. godine i preuzeo pamplonski presto.

## Potomstvo
Bio je prvo oženjen sa Orijom, kćerkom Muse ibn Muse ibn Fortuna. Kasnije se oženio Urakom Himenez, groficom od Aragona (852—870). Imao je petoro dece:
* Fortun Garses, kralj Pamplone.
* Sančo Garses od Pamplone.
* Himena od Pamplone, udata za Alfonsa III, Velikog, kralja Asturije.
* Oneka od Pamplone, udata za Aznara II Galindeza.
* Velaskita Garses.
Swithun

**Swithun** (ili **Swithin**, ; ? - cca. 862) bio je anglosakonski biskup Winchestera kasnije proglašen za sveca-zaštitnika Winchesterske katedrale. Na mjestu biskupa je bio od 852. do 862. godine, a njegova historijska uloga je zasjenjena posthumnog reputacijom čudotvorca. Prema tradiciji, vrijeme na njegov blagdan (15. jul) se nastavlja četrdeset dana.

## Izvori

## Literatura
* Powicke, F. Maurice and E. B. Fryde *Handbook of British Chronology* 2nd. ed. London:Royal Historical Society 1961.
* Andrew Godsell "Saint Swithin and the Rain" in "Legends of British History" (2008).
* Lapidge, Michael. *Cult of St Swithun* (Oxford, 2003) (Winchester Studies, 4.ii).
* Yorke, Barbara. "Swithun [St Swithun] (d. 863)." ''Oxford Dictionary of National Biography''. Oxford University Press, 2004.
* Deshman, Robert, "Saint Swithun in Early Medieval Art," in Idem, *Eye and Mind: Collected Essays in Anglo-Saxon and Early Medieval Art* Edited by Adam Cohen (Kalamazoo, Michigan: Medieval Institute Publications, Western Michigan University, 2010) (Publications of the Richard Rawlinson Center).

## Vanjske veze
* "St. Swithin or Swithun, Bishop and Patron of Winchester, Confessor", *Butler's Lives of the Saints*
* Catholic Encyclopedia entry on St. Swithin
* ''Guardian'' netnotes on St. Swithin's Day
* Wilson's Almanac 
* Prosopography of Anglo Saxon England entry for Swithun
* BBC "Landward" feature on St. Swithin's Day
Yang Xingmi

**Yang Xingmi** (楊行密) (852–24. decembar 905), rođen kao **Yang Xingmin** (楊行愍, ime promijenjeno 886), kurtoazno ime **Huayuan** (化源), formalno **Princ Wuzhong od Wua** (吳武忠王, "ratnički i vjeran"), kasnije posthumno prozvan **Kralj Xiaowu od Wua** (吳孝武王, "sinovljevski i ratnički") potom **Car Wu od Wua** (吳武帝) s hramskim imenom **Taizu** (太祖), bio je kineski vojni guverner (*[[Jiedushi]]*) Okružja Huainan (淮南, sjedište u današnjem Yangzhou, Jiangsu), formalno u službi dinastije Tang, poznat po tome što je osvojio Huainan i okružna okružja što je njegovoj porodici kasnije omogučilo da stvori državu Wu, jedan od entiteta iz perioda Pet dinastija i Deset kraljevstava – koja je uključivala najveći dio današnjeg Jiangsua i Anhuija, kao i dijelove Jiangxija i Hubeija.

## Izvori

* 
*
Car Taizu od Kasnijeg Lianga

**Car Taizu od Kasnijeg Lianga** (後梁太祖), osobno ime **Zhu Quanzhong** (朱全忠) (852&ndash;912), rođen kao **Zhu Wen** (朱溫), ime kasnije promijenjeno u **Zhu Huang** (朱晃), nadimak **Zhu San** (朱三, doslovno "treći Zhu"), bio je kineski *[[jiedushi]]* (vojni guverner) na kraju vladavine dinastije Tang kojoj je služio nakon početka karijere u pobunjeničkoj vojsci Huang Chaoa; najpoznatiji je po tome što je godine 907. svrgnuo dinastiju Tang i proglasio se carem, uspostavivši dinastiju Kasniji Liang i otpočevši period kineske historije poznat kao Pet dinastija i Deset kraljevstava.

## Fusnote i izvori

* Ouyang Xiu, *Historical Records of the Five Dynasties*, translation and introduction by Richard L. Davis (2004), Columbia University Press. 
* Wang Gungwu (1963), *The Structure of Power in North China during the Five Dynasties*, Stanford University Press

|-

|-

|-

|-
Ma Yin

**Ma Yin** (馬殷) (853-2. decembar 930), kurtoazno ime **Batu** (霸圖), formalno **Kralj Wumu od Chua** (楚武穆王), bio je kineski gospodar rata u doba kraja dinastije Tang poznat kao prvi vladar države Chu iz doba Pet dinastija i Deset kraljevstava, odnosno prvi koji je uzeo titulu "kralj." Ispočetka je preuzeo oblast Changsha godine 896. nakon smrti svog prethodnika Liu Jianfenga, a potom svoje teritorije proširio na današnji Hunan i sjeveroistočni Guangxi, što je poslije postao osnov države Chu.

## Reference

## Literatura
* *[[Historija Pet dinastija]]*, vol. 133.
* *[[Nova historija Pet dinastija]]*, vol. 66.
* *[[Anali Proljeća i Jeseni Deset kraljevstava]]* (十國春秋), vol. 67.
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 256, 257, 258, 259, 260, 261, 262, 263, 264, 265, 266, 267, 268, 269, 270, 271, 272, 273, 274, 275, 276, 277.

|-

|-
852.

__NOTOC__
Godina **852.** (**[[rimske brojke|DCCCLII]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. 

## Događaji

* 4. 3. - Trpimirova darovnica koju izdaje Knez Trpimir I, nasljednik kneza Mislava i osnivač dinastije Trpimirovića, a u kojoj se naziva knezom Hrvata (dux Chroatorum), a svoju državu "kraljevstvom Hrvata"regnum Chroatorum); isprava predstavlja prvi pravni dokument u historiji Hrvata i Slavena uopće.
* Boris I Mihailo nasljeđuje Malamira i Presijana kao vladar Bugarske.
* Sveti Swithun postaje biskup Winchestera u Engleskoj.


## Rođenja

* 21. 10. &ndash; Taizu od Kasnijeg Lianga, kineski jiedushi koji je svrgnuo dinastiju Tang (u. 912)
* Qian Liu, kineski gospodar rata
* Ma Yin, kineski gospodar rata
* Yang Xingmi, kineski gospodar rata

## Smrti

* Abd-ar-rahman II, vladar islamske Španije (r. 788)
* Du Mu, kineski pjesnik i službenik (r. 803)

## Reference
Qian Liu

**Qian Liu** () (10. mart 852-6. maj 932), kurtoazno ime **Jumei** (具美), nadimak **Poliu** (婆留), formalno **Kralj Wusu od Wuyuea** (吳越武肅王) s hramskim imenom **Taizu** (太祖), bio je osnivač i prvi kralj Wuyuea, jedne od država iz perioda Pet dinastija i Deset kraljevstava, koja se prostirala na području današnjeg Zhejianga na obali Kine.

## Izvori

* 
* This article incorporates material from Herbert Giles's *A Chinese Biographical Dictionary* (London: Arthur Probsthain, 1898), which is now in the public domain.
* *[[Historija Pet dinastija]]*, vol. 133.
* *[[Nova historija Pet dinastija]]*, vol. 67
* *[[Zizhi Tongjian]]*, vols. 253, 254, 255, 256, 257, 258, 259, 260, 261, 262, 263, 264, 265, 266, 267, 268, 269, 270, 271, 272, 273, 274, 275, 276, 277.
* *[[Anali Proljeća i Jeseni Deset kraljevstava]]* (十國春秋), vols. 77, 78.
Jiedushi

***Jiedushi*** () je bio izraz za regionalne vojne guvernere u Kini u doba dinastije Tang i periodu Pet dinastija i Deset kraljevstava. Prvotno su uvedeni kako bi se suprostavili vanjskim neprijateljima Kine, te su stekli postepeno ogromne ovlasti, uključujući držanje vlastitih vojski, ubiranja poreza pa na kraju i prenošenja vlastitog položaja na nasljednike.

Moćni *jiedushi* su s vremenom postali fanzhen vladari i zasjenili moć centralne vlasti; jedan od ranih primjera je An Lushan, koji je imenovan za *jiedushija* tri oblasti, a što je iskoristio kako bi započeo dugi i krvavi An Lushan ustanak kojim je okončano zlatno doba dinastije Tang. Čak i nakon što su carevi uspjeli ugušiti taj ustanaj, jiedushi su zadržali svoju moć te postepeno nagrizli moć i okončali dinastiju Tang. Na kraju su doveli do podjele države u periodu Pet dinastija i Deset kraljevstava, koga je karakterizirale stalne borbe između suparničkih država, dinastija i regionalnih gospodara rata.

## Povezano
* Li Shidao
* Wu Yuanheng
* Tri Fanzhena Hebeija

## Izvori

## Znameniti ''jiedushiji''
* An Lushan
* Gao Xianzhi
* Geshu Han
* Guo Ziyi
* Li Keyong
* Li Cunxu
* Li Maozhen
* Liu Rengong
* Liu Shouguang
* Li Jiqian
* Li Guangbi
* Shi Jingtang
* Shi Siming
* Zhu Wen
Pasoš Abhazije

**Pasoš Abhazije** je dokument koji nadležne institucije Republike Abhazije izdaju svojim državljanjima za međunarodna putovanja. Budući da Abhaziju priznaju samo Rusija, Nikaragva, Venecuela, Nauru, Vanuatu i Tuvalu, za putovanja u druge zemlje državljani Abhazije koriste ruski pasoš.
Terapija

**Terapija** (stgrč. ϑεραπεία: liječenje), postupak kojim se ublažavaju ili otklanjaju simptomi bolesti ili ozljede i uspostavljanje prethodno narušenog, normalnog stanja zdravlja. Ukoliko se liječe samo simptomi, naziva se simptomatska, a ako se uklanjaju uzroci bolesti, onda je to kauzalna terapija ili prevencija.

## Povezano
* kvartarna prevencija

## Vanjske veze
Stolica (razvrstavanje)

**Stolica** može biti:

* Stolica, deo nameštaja,
* stolica, sinonim za izmet,
* stolica, ili glavni grad neke države
* Sveta Stolica, sinonim za Papu

ili

* Stolice (naselje), rudarsko naselje u Srbiji, nedaleko od Krupnja.
* Stolice (drama), drama Eugena Ijoneskua
Intelekt

**Intelekt** () je mentalna osobina koja se sastoji od više sposobnosti: učenje iz iskustva, adaptiranje na nove situacije, shvatanje i razumijevanje novih situacija i korišćenja stečenog znanja u interakciji sa okruženjem.

Različiti istraživači su naglašavali različite aspekte inteligencije u njihovim definicijama. Na simpozijumu američkih psihologa 1921. godine, Luis M. Terman i Edvard L. Torndik su postavili različite definicije za inteligenciju. Po Termanu najznačajniji vid inteligencije je sposobnost za apstraktno razmišljanje, dok je Torndik isticao sposobnost za učenje i sposobnost za davanje adekvatnih odgovora na različita pitanja, kao najznačajnije vidove inteligencije. U skorije vrijeme većina psihologa se slaže da je sposobnost adaptacije u okruženje ključna tačka za razumijevanje i davanje odgovora na pitanje kao što je: Šta se podrazumijeva pod inteligencijom? Adaptacija se može dešavati u različitim oblicima: student uči u školi gradivo koji mora da nauči da bi prošao razred ili godinu; doktor liječi pacijenta sa njemu nepoznatim simptomima i uči nove stvari o oboljenju koje nije dovoljno, ili nije uopšte dotada poznavao; ili, vajar prerađuje skulpturu s ciljem uspješnijeg predstavljanja zamišljene ideje. Većim dijelom, adaptacija uključuje promjene u samom sebi s ciljem uklapanja u okruženje, ali takođe može da znači kapacitet za promjenu okruženja, pa i pronalaženje novog okruženja, u koje će se individua bolje uklopiti.
Zvizdar

**Zvizdar** je naselje u opštini Ub u Kolubarskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 536 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 625 stanovnika).

## Demografija
U naselju Zvizdar živi 415 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,5 godina (39,4 kod muškaraca i 41,6 kod žena). U naselju ima 161 domaćinstvo, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,33.

Ovo naselje je u uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
853.

__NOTOC__
Godina **853.** (**[[rimske brojke|DCCCLIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. 

## Događaji

* 22. 5.&ndash;23. 5. &ndash; Bizantsko-arapski ratovi: Bizantska flota u iznenadnom napadu pljačka i pustoši luku Damietta u Egiptu.
* Kineski književnik Tuan Ch'eng-Shih objavljuje knjigu *[[Razni komadići sa Yu-yanga]]* u kojoj je prikupio narodne priče tadašnje Kine.


## Rođenja

## Smrti

## Reference
Razni komadići sa Yu-yanga

***Razni komadići sa Yu-yanga*** () je knjiga koju je sredinom 9. vijeka napisao kineski književnik i učenjak Duan Chengshi, a koja predstavlja svojevrsnu antologiju kineskog folklora, uključujući kineske, ali i ne-kineske narodne priče, legende, izvještaje o prirodnim i natprirodnim fenomenima, kratke anegdote, ali i zabilješke o ljekovitim biljkama i tetoviranju. Naziv *Youyang* se odnosi na brdo You u današnjem gradu Huaihua u provinciji Hunan. Knjiga se sastoji od 30 tomova, a među njenim sadržajem se nalazi i *[[Ye Xian]]*, klasična kineska bajka čiji sadržaj odgovara *[[Pepeljuga|Pepeljugi]]* koja se na Zapadu pojavila skoro milenijum kasnije.

## Izvori
* 
*
Duan Chengshi

**Duan Chengshi** (; ? -863) je bio kineski pisac i učenjak iz doba dinastije Tang, poznat kao jedan od prvih folklorista u historiji svjetske književnosti. Bio je porijeklom iz Ziboa u današnjem Shandongu, a zahvaljujući uglednim precima je ušao u carsku službu bez carskog ispita. Pisao je poeziju, postavši blizak sa Li Shangyinom i Wen Tingyunom. Chengshijevo najpoznatije djelo *[[Razni komadići sa Youyanga]]*, zbirka kineskih narodnih priča koje je prikupio kao guverner Jizhoua (današnji Ji'an), a među kojima se nalazi *[[Ye Xian]]*, bajka za koju se vjeruje da je mogla postati predložak za zapadnu *[[Pepeljuga|Pepeljugu]]*. Duan Chengshi je nedugo prije smrti napisao i tekst u kome je detaljno opisao trgovinu robovima, začinima i drugim robama u luci Berbera u današnjoj Somaliji.

## Izvori

## Vanjske veze
* Cinderella Around The World
* Professor Derk Bodde. Chinese ideas in the West
Pljačka Damiette (853)

**Pljačka Damiette** 853. godine je bio veliki prepad na grad Damietta u abasidskom Egiptu koga je za vrijeme bizantsko-arapskih ratova izvela bizantska ratna mornarica. Predstavljala je prvu ozbiljniju ofenzivnu akciju bizantskih pomorskih snaga nakon nekoliko decenija u kojima su Arapi imali inicijativu, odnosno zauzeli bizantske posjede na Siciliji i Kreti i nakon toga stekli mogućnost da gotovo nekažnjeno napadaju sjeverne obale Mediterana. Bizantinci su prikupili flotu od 300 brodova koju su podijelili u tri grupe i poslali da napadaju arapske luke na obalama Istočnog Mediterana. Grupa kojom je komandirao flotovođa koji se u arapskim izvorima navodi kao "Ibn Qatuna" je napala Damiettu, iskoristivši to što je tamošnji garnizon otišao u Fustat, na veliku proslavu koju je organizirao guverner Egipta Anbasa ibn Ishaq al-Dabbi. Bizantinci su zauzeli nebranjenu luku te je podvrgli dvodnevnoj pljački i pustošenju; kada su je napustili, sa sobom su poveli oko 600 arapskih i koptskih žena, ali i obilne namirnice i ratnu opremu namijenjenu Kretskom Emiratu. Potom su otplovili na istok, te zauzeli i uništili tvrđavu Ushtun, gdje su uništene brojne opsadne sprave.

Iako je prepad na Damiettu predstavljao jedan od rijetkih bizantskih uspjeha u tom periodu, o njemu nema ni slova u bizantskim izvorima. Historičari špekuliraju kako je razlog za to neprijateljstvo kasnijih bizantskih kroničara prema caru Mihailu III. Arapski izvori, pak, tvrde da je napad pokazao koliko su, usprkos decenijama dominacije Mediteranom, arapske luke ranjive na napade kršćana sa sjevera, te je potakao obnovu egipatske mornarice koja će svoj vrhunac dobiti pod Fatimidima.

## Literatura
* 
* 
* 
* 
*
Any key

Kompjuterski programeri su u prošlosti koristili "Press **any key** to continue" (Pritisnite bilo koju tipku za nastavak) ili neki sličan tekst kao uputa korisniku kasa je bilo potrebno pauzirati procesiranje.

## Historija
Rani kompjuteri obično su radili s pomoću mehaničkih teleprintera koji su omogućavali kontinurani ispis njihovog *[[output]]a*. Ipak, tijekom 70-ih godina teleprinteri su postali zastarjeli i bili su zamijenjeni s kompjuterskim terminalom, no problem je bio da bi se tekst izgubio kada bi se izbrisao s ekrana. Zbog toga su programi često pauzirali radnju nakon prikazivanja jednog ekrana s tekstom, kako bi korisnik mogao vidjeti rezultate i onda pritisnuti tipku da bi se prebacio na sljedeći ekran. Slična pauza je bila potrebna kada bi se od korisnika zahtijevale neke radnje, poput ubacivanja diskete.

Zanimljiva je pak činjenica da na većini operacijskih sustava određeni set tipki poput takozvanih *[[:en:lock key|lock]]* i *[[:en:modifier key|modifier]]* tipki nisu omogućavale nastavak procesiranja jer ne rade neki znak koji bi program mogao prepoznati.

Ove upute su bile veoma česte na operacijskim sustavima s tekstualnim korisničkim sučeljem, prije nego što su se počeli razvijati oni s grafičkim korisničkim sučeljem (GUI), koji su obično imali takozvani *scrollbar* kako bi se omogućilo korisniku da vidi više od jednog ekrana/prozora podataka. Danas se još uvijek koristi grafički ekvivalent upute poput "Press OK to continue" za hardverske interakcije.

Neki Samsungovi daljinski upravljači za DVD playere (npr. DVD-R130) su u sučelju imali značajku "anykey" koja se koristila za pregled statusa DVD-a koji se gledao.

## Kulturni značaj
Postoje objave da su neki korisnici tražili tipku označenu kao "any", i čak zvali tehničku podršku kad istu ne bi uspjeli naći. Kompjuterska tvrtka Compaq je čak uredila svoj FAQ, tj. priručnik s često postavljanim pitanjima, kako bi se objasnilo da ne postoji tipka "any", te je u nekom trenutku razmatrala zamjenu naredbe "Press any key" s "Press return key".

Koncept tipke "any" postao je popularan u kompjuterskom humoru, dijelom i zbog epizode Simpsona u kojima glavni lik Homer Simpson pita: Where's any key? (Gdje je tipka any?) kada vidi naredbu "press any key" na ekranu.

## Izvori
Damietta

**Damijeta** ili **Dumjat** (arapski: دمياط/Dumyāṭ, koptski: *Tamiati*) je lučki grad od 289,833 stanovnika na sjeveru Egipta u muhafazi Muhafazi Dumjat u kojoj je administrativni centar.

## Geografija

Damijeta se nalazi u Donjem Egiptu u Delti Nila, duž obala istočnog rukavca Nila Damijeta. 
Od Sredozemnog mora je udaljena 13 km.

## Historija
Damijeta (tadašnja **Tamjatida**) bio je važan grad u Antičkom Egiptu, jer je tad bio puno bliži moru nego danas. 
Grad je počeo stagnirati i nazadovati nakon osnivanja Aleksandrije 322. pne..

  

Arapi su ga zauzeli 638., za njihove vladavine postao je trgovište poznato po tekstilu. Križari su ga često napadali, ali su samo dvaput nakratko i vladali njime (1219.–21, 1249-50). Upravo zbog te njene ranjivosti na napade sa mora- Tamjatidu i sve njene utvrde, dao je razoriti memelučki sultan Bajbars (vladao 1260–77) da blokira pristup rukavcu Damijeta.

Nakon tog je 6,4 km dalje na mjestu gdje se nalazi današnji grad, podigao novo naselje Damijetu (Dumjat). Za memelučko - osmanske vladavine grad je bio mjesto za deportaciju nepoželjnih.

Nakon iskapanja Mahmudijskog kanala 1819. od Nila prema Aleksandriji, promet u luci Damijete je još više opao, pa je spao na robu namjenjenuSiriji.

U novije doba pokušava se jaružanjem kanala, i modernizacijom lučkih postrojenja oživjeti luku Damijete, da se ublaži preopterećenost aleksandrijske luke, ali još uvijek velik dio tereta sa Nila ide prema Aleksandriji ili Port Saidu na istoku.

Od 2012. Damijeta je i univerzitetski grad.

## Privreda i transport
Od industrije ima mlinove, štavionice kože i tvornice namještaja i odjeće. Za ekonomiju grada važno je i ribarstvo, sa velikom ribarskom flotom (50% egipatske flote).
Nedaleko od grada na ušću Damijete u more nalazi se popularno ljetovalište Ras El Bar.

Damijeta je željezničkom prugom preko Benhe, povezana sa Kairom, a sa Port Saidom i zonom Sueskog kanala autoputom.
## Reference

## Vanjske veze

* ''Damietta, Egypt'' 
* ''Dumjat''
Fahrenheit 451 (film)

***Fahrenheit 451*** je britanski ZF film iz 1966. koji je režirao François Truffaut. Radnja se odvija u mračnoj budućnosti, adaptirana po istoimenom romanu iz 1953. godine, poznatoga znanstveno-fantastičnoga pisca Raya Bradburyja. S vremenski neodređenom radnjom u svijetu u kojemu su knjige i bilo kakvi drugi pisani tekstovi zabranjeni, a individualna misao praktički ne postoji, film prati glavnoga junaka, jednoga od najboljih vladinih "palitelja", koji postupno postaje svjestan vrijednosti knjiga i odluči promijeniti vlastiti život.

## Radnja

**Guy Montag** radi kao palitelj knjiga unutar asocijalnog, izoliranog društva u kojemu su knjige protuzakonite zbog toga što se vlast boji da mogu utjecati na razvoj neovisnog mišljenja. Zadatak "palitelja" je spaliti sve knjige koje pronađu i kazniti ljude koji ih tajno čitaju. Ljudi njegova društva, uključujući i njegovu suprugu, žive kao zombiji, a obavještavaju se samo preko velikog kućnog ekrana. Montag se zaljubi u svoju susjedu **Clarissu** koju upozna u tramvaju. Ona je jedna od tajnih čitateljica, pa i on ukrade knjigu i počne čitati. Kroz ovu vezu on počinje preispitivati vladine motive za zabranu knjiga. Uskoro se i sam zaljubi u književnost i počne nabavljati knjige, no tada ga palitelji otkriju te mu dođu u kuću i spale sve knjige. Sam Montag se nađe u bijegu pred policijom i naposljetku utočište pronalazi u tajnoj koloniji ljudi koji pamte knjige na pamet i tako ih čuvaju za daljnje generacije.

## Zanimljivosti
* Film je režirao François Truffaut, to je njegov jedini film snimljen na engleskom jeziku.
*Film ima naziv Fahrenheit 451 jer je to temperatura gorenja papira (233 stupnja celzijusa).

## Ostale informacije
Trajanje: 109 min.

Uloge: Oskar Werner, Julie Christie, Cyril Cusack, Anton Diffring, Jeremy Spencer, Bee Duffell, Alex Scott

Scenarij: Jean-Louis Richard, David Rudkin, Helen Scott, François Truffaut (prema romanu Raya Bradburyja)

Redatelj: François Truffaut

## Vanjske veze
*
854.

__NOTOC__
Godina **854.** (**[[rimske brojke|DCCCXLIV]]**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru. 

## Događaji

* Karolinški kraljevi - braća Karlo Ćelavi, Ludvig Njemački i Lothar se sreću u Attignyju kako bi raspravljali o međusobnim odnosima.
* Vikinški poglavica Hubba zajedno sa 23 broda provodi zimu u velškoj luci Milford Haven.
* Jayavarman III nasljeđuje svog oca Jayavarmana II kao vladar Kmerskog Carstva.
* Horik II nasljeđuje Horika I kao kralj Danske.
* Cyngen od Powysa postaje prvi velški vladar koji je napravo hodočašće u Rim.. 
* Prvi spomen Novgoroda.


## Rođenja

## Smrti

## Reference
Attigny, Ardennes

**Atinji** () je naselje i opština u severoistočnoj Francuskoj u regionu Šampanja-Ardeni, u departmanu Ardeni koja pripada prefekturi Vuzje.

Po podacima iz 1999. godine u opštini je živelo 1200 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 104&nbsp;stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 11,46&nbsp;km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 83 metara.

## Demografija


:*Grafik promene broja stanovnika u toku poslednjih godina*

ImageSize = width:250 height:200
PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20
TimeAxis = orientation:horizontal
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy
Period = from:1960 till:2010
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =
  bar:2100 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:1400 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:700 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =
  layer:front    
  points:(48,143)(84,144) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 1525 1968: 1536
  points:(84,144)(100,137)    color:blue    width:2 #1975: 1445
  points:(100,137)(128,122)   color:blue    width:2 #1982: 1265
  points:(128,122)(160,118)   color:blue    width:2 #1990: 1216
  points:(160,118)(196,117)   color:blue    width:2 #1999: 1200
  points:(196,117)(228,116)     color:blue    width:2 #2004/5 
  



## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Baza podataka: Insee 
* Atinji na stranici Nacionalnog geografskog instituta Francuske 
* Atinji na stranici organizacije INSEE 
* Najbliža naselja (kilometraža, pravac i koordinate) 
* Položaj mesta Atinji na mapi Francuske (sa osnovnim podacima o mestu) 
* Plan naselja Atinji na mapi (Mapquest)
Milford Haven

**Milford Haven** (; , što znači "ušće dviju rijeka Cleddau") je grad i zajednica (komuna) u velškoj grofoviji Pembrokeshire. Smješten je na sjevernoj strani Milford Havena, estuarija koji čini prirodnu luku, koja je kao pomorska luka korištena od srednjeg vijeka. Sam grad je osnovan 1790. godine na sjevernoj strani estuarija (Waterway), po kome je dobio ime. Planiran je u obliku mreže, a njegov osnivač Sir William Hamilton, ga je zamislio kao središte kitolovne industrije, iako se od 1800. razvijao kao brodogradilište Kraljevske mornarice sve dok ono nije premješteno u Pembroke 1814. Nakon toga je postao komercijalna luka, a od 1960-ih se ekonomska aktivnost počela orijentirati na naftnu rafineriju koju je Esso Company sagradila radi prerade i skladištenja nafte i tekućeg gasa. Do 2010. je postala četvrta najveća luka Ujedinjenog Kraljevstva prema tonaži, te igra važnu ulogu u energetskom sektoru Ujedinjenog Kraljevstva kao jedan od najvećih LNG terminala na svijetu.

Milford je drugo najveće naselje u Pembrokeshireu, sa 12.830 stranovnika ; dok ga 13.086 ljudi unutar administrativnih granica čini najvećim u grofoviji. Kao velška jedinica lokalne uprave, Milford osim samog grada Milford sadrži i prigradska naselja kao Hakin, Hubberston, Liddeston i Steynton.

Prirodna luka Havena je bila poznata po svojoj sigurnosti, te se često koristila u vojnim operacijama u 2. milenijumu. To je uključilo invaziju Irske koju je 1171. poduzeo Henry II's te Cromwellov napad na Irsku 1649. godinu; u samoj luci su se, pak, iskrcale snage Jeana II de Rieux koje su 1405. podržale Glyndŵr ustanak te Henryja VII pred marš na Englesku 1485.

## Reference

## Literatura
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* Milford Haven Town Council 
* Milford Haven Town Council Pembrokeshire County Council site
* Milford Haven Port Authority
* Fort Hubberstone 
* Milford Haven Mini Site BBC
* Pill Priory - A History 
* DigitalDan - Milford Haven
Ubbe Ragnarsson

**Ubbe**, **Ubba** ili **Hubba** Ragnarsson (795 - 878) bio je nordijski vođa iz vikinškog doba. Ubbe Ragnarsson se smatra jednim od trojice sinova Ragnar Lodbroka, poznat po tome što je zajedno sa svojom braćom Halfdanom i Ivarom Bez Kostiju bio vođa velike danske vojske koja je u drugoj polovici 9. vijeka pustošila Englesku  Nakon što se 878. zajedno sa grupom Vikinga iskrcao na engleskoj obali kraj Combwicha, došlo je do bitke kod Cynuita u Somersetu. Tada je poražen i ubijen od strane lokalnih Saksonaca na čelu sa Oddom od Devona. O Ubbeu postoje relativno oskudni podaci, uglavnom temeljeni na *[[Anglosaksonska kronika|Anglosaksonskoj kronici]]*.

## Povezano
* Gavranova zastava

## Izvori

## Literatura
* Keary C. F. *The Vikings in Western Christendom* (T. Fisher Unwin: London. 1891)
* Schlauch, Margaret, trans. *The Saga of the Volsungs: the Saga of Ragnar Lodbrok together with the Lay of Kraka* (New York: American Scandinavian Foundation, 1964)
Jayavarman III

**Jayavarman III** (? – 877) je bio drugi po redu vladar drevnog kambodžanskog grada Angkora, odnosno sin i nasljednik Jayavarmana II, osnivača Kmerskog Carstva. Vladao je od oko 854. do smrti. O njegovom životu ima prilično malo podataka. Jedan od njih predstavlja natpis iz Prasat Saka koji tvrdi: "Kada prilikom lova nije uspio uhvatiti divljeg slona, proročanstvo mu je obećalo uspjeh ako sagradi svetište". U njegovo doba je uistinu sagrađeno nekoliko hramova, ali se građevinska aktivnost bitnije pojačala za vrijeme njegovog ambicioznog nasljednika Indravarmana I. Historičari pretpostavljaju je poginuo u lovu na divljeg slona.

## Reference

## Literatura
* Briggs, Lawrence Palmer. *The Ancient Khmer Empire*. Transactions of the American Philosophical Society, 1951.
* Higham, Charles. *The Civilization of Angkor*. University of California Press, 2001.
855.

__NOTOC__
Godina **855.** (**[[rimske brojke|DCCCLV]]**) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. 

## Događaji

* Anastazije postaje anti-papa zahvaljujući caru Lotaru.
* Louis II nasljeđuje svog oca Lotara kao "zapadni" ili sveti rimski car; druga dva sina - Lotar II i Charles također dijele dio očevog teritorija u nekadašnjem centralnom dijelu franačke države.
* Æthelwulf od Wessexa daje crkvama u Kraljevini Wessex pravo da prikupljaju crkvenu desetinu.
* Sveti Ćiril i Metod stvaraju slavenski alfabet.
* Æthelwulf, kralj Wessexa i *[[bretwalda]]*, privremeno abdicira u korist svog sina Æthelbalda kako bi otišao na hodočašće u Rim.
* Edmund postaje kralj Istočne Anglije.
* 29. 9. &ndash; Benedikt III nasljeđuje Lava IV kao 104. papa. 


## Rođenja

## Smrti

* 2. 3. &ndash; Lotar, "zapadni" ili sveti rimski car (r. 795)
* 15. 7. &ndash; Papa Lav IV
* 31. 7. &ndash; Ahmad ibn Hanbal, muslimanski učenjak (r. 780)
* 8. 12. &ndash; Drogo od Metza

## Reference
Slavenski alfabet

Izraz **slavenski alfabet** se može koristiti za pisma na bazi alfabeta razvijena za korištenje među slavenskim narodima:

* glagoljica
* ćirilica
Slovenski alfabet

**Slovenski alfabet** može biti:

* slavenski alfabet (šire značenje)
* slovenska abeceda, odnosno verzija latinice koju koriste Slovenci (uže značenje)
Lista vladara Istočne Anglije

Kraljevina Istočna Anglija, (također poznata i kao Kraljevina Istočnih Angla), bilo je malo nezavisno anglosaksonsko kraljevstvo na teritorijama suvremenih engleskih grofovija Norfolk i Suffolk i istočnog dijela Fensa. Predstavljalo je jednu od sedam tradicionalnih članica anglosaksonske Heptarhije. Istočni Angli su na početku (od 6. vijeka do 749) bili pod vlašću dinastije Wuffingas nazvane po Wuffi, čije ime znači 'potomci vuka'. Posljednji kralj je bio Guthrum II u 10. vijeku.

Od 749. Istočna Anglija je bila pod vlašću kraljeva čiji je rodoslov nepoznat, ili pod-kraljeva pod kontrolom kraljeva Mercije. Istočna Anglija je nakratko stekla nezavisnost nakon smrti Offe od Mercije 796, ali je mercijsku hegemoniju ponovno uspostavio njegov nasljednik Coenwulf. Između 826. i 869. godine, nakon istočnoanglijskog ustanka u kome je ubijen mercijski kralj Beornwulf, Istočni Anglis su povratili svoju nezavisnost. Godine 869. je danska vojska porazila posljednjeg domaćeg istočnoanglijskog kralja Edmunda Mučenika. Kraljevstvo je potom palo pod dansku vlast i činilo dio Danelaga. Godine 918. su istočnoanglijski Danci prihvatili sizerenstvo Edwarda Starijeg od Wessexa. Istočna Anglija je tada postala dio anglosaksonskog kraljevstva Engleske.

Mnogi od datuma navođenih za istočnoanglijske kraljeve se smatraju nepouzdanim i često su naknadno konstruirani računanjem. Neki od njih stvaraju ozbiljne probleme historičarima: na primjer, za vrijeme trogodišnjeg perioda apostaze nakon ubistva Eorpwalda, kada se ne zna da li je uopće ijedan kralj vladao Istočnim Anglima. Glavni izvor o ranim vladarima ovog kraljevstva je Bedina *[[Crkvena historija engleskog naroda]]*.

## Kronološka lista
:*Za porodično stablo istočnoanglijskih kraljeva od Wehhe do Ælfwalda, v. [[Wuffingas]].*

## Fusnote

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
*
Lista vladara Wessexa

Ovo je **lista vladara Wessexa** do 924. Za kasnije monarhe v. popis monarha Engleske. Dok su detalji o kasnijim monarsima uglavnom potvrđeni iz više izvora, raniji monarsi su u mnogim slučajevima opskurni.

Imena su u modernom engleskom obliku zajedno sa imenima i titulama (kada su poznate) u anglosaksonskom engleskom i latinskom, službenim jezicima tadašnje doba.

## Monarsi Zapadnih Saksonaca (Wessex)

Nakon što je Æthelstan osvojio Northumbriju 927, preuzeo je titulu ''rex Anglorum'' (kralj Engleza) postavši tako prvi kralj Engleske.

## Literatura
*
Desetina (porez)

**Desetina** (, ; ) je izraz koji u svom najširem smislu označava moralnu ili zakonsku obavezu pojedinca ili domaćinstva da deseti dio svoje žetve ili prihoda u određenom periodu preda određenoj religijskoj ili svjetovnoj instituciji (uključujući državu) u smislu njenog financiranja ili održavanja. U užem smislu se pod time podrazumijeva obaveza koju su u srednjovjekovnoj Evropi prema Katoličkoj crkvi imali seljaci ili kmetovi, odnosno jedna od ključnih institucija tadašnjeg feudalnog poretka; u tom smislu je poznata pod nazivom **crkvena desetina**. Vrste i opseg davanja vezanih uz desetinu, uključujući njenu dobrovoljnost, te način korištenja tako prikupljenih sredstava su se razlikovale od zemlje do zemlje i različitim političkim, ekonomskim i drugim okolnostima. U svom obaveznom obliku je uglavnom ukinuta u 19. ili 20. vijeku zajedno s drugim feudalnim institucijama; tada ju je zamijenio dobrovoljni crkveni porez, odnosno financiranje od strane države.

## Povezano
* Zakat, jedna od sličnih institucija u islamu

## Vanjske veze

* Theologian Russell Kelly on tithing 
* 
* Q & A On Tithing By Russ Kelly 
* Articles By New Testament Scholar Dr. David Croteau
* The Tithe Debate 
* A brief history of tithes in England
Anastazije Bibliotekar

**Anastazije Bibliotekar** (; cca. 810 - cca. 878) bio je glavni bibliotekar i arhivist rimskih papa, poznat i po tome što je kraće vrijeme bio istaknut kao antipapa.

Bio je nećak biskupa Arsenija od Ortea, nekadašnjeg papskog legata. U mladosti je od bizantskih monaha naučio grčki jezik, i zahvaljujući tome postao jedan od najučenijih crkvenih vođa Italije u 9. vijeku.

Prema navodima nadbiskupa Hincmara od Reimsa je služio kao prezbiter u Rimu sve do 848. kada je odatle, iz nikad razjašnjenih razloga pobjegao. 850. je ekskomuniciran, a 853. na posebnom sinodu i anatemiziran. Međutim, kada je godine 855. umro papa Lav IV, car Lotar (ili njegov nasljednik Louis II) ga je istaknuo kao kandidata, a potom potvrdio kao papu. Anastazijev pontifikat je, međutim, spriječio novi legitimno izabrani papa Benedikt III; sa svojim suparnikom je, pak, "blago postupio", te su najvjerojatnije tada povučene ili ukinute odluke o anatemi i ekskomunikaciji.

Za vrijeme pontifikata Nikole I je Anastazije služio kao opat rimskog samostana Santa Maria in Trastevere. Na tom je mjestu je stekao papino povjerenje i postao njegov lični sekretar. Bibliotekarom je postao za vrijeme pontifikata Nikolinog nasljednika Hadrijana II. 868. je bio upetljan u skandal vezan za brata po imenu Eleuterije, koji je silovao i ubio papinu kćer. Kao osoba od carevog povjerenja je poslan 869. u diplomatsku misiju u Carigrad kako bi pokušao ishoditi brak između bizantskog prijestonasljednika Lava, najstarijeg sina cara Vasilija I i Louisove kćeri-jedinice Ermengard. Tokom misije je 870. održan Četvrti carigradski sabor na kome je Anastazije sudjelovao, zastupajući papine stavove. Bibliotekarom je nastavio biti i pod Ivanom VIII. Kao datum smrti se obično 878. s obzirom da se sljedeće godine kao glavni papski bibliotekar spominje Zaharije od Agagnija.

Anastazije je poznat kao prevodilac službenih dokumenata bizantske Crkve, kao i autor historijskog djela *Chronographia tripartita*; sačuvana su i pisma, odnosno korespondencija koju je vodio sa carigradskim patrijarhom Fotijem.

## Vanjske veze
* Opera Omnia by Migne Patrologia Latina with analytical indexes
Aethelbald od Wessexa

**Æthelbald od Wessexa** ili **Ethelbald** (; grubo prevedeno 'Plemenita Krv') bio kralj Wessexa od 858. do 860. Bio je drugi od pet sinova kralja Aethelwulfa i kraljice Osburh.

Spominje se kao svjedok u nekoliko očevih povelja izdanih 840-ih, a godine 850. je dobio titulu *[[ealdorman]]a*. Stariji brat Æthelstan je umro oko 851. godine, pa je na taj način stekao status prijestonasljednika. Godine 855. mu je otac otišao na hodočašće u Rim, te mu je ostavio da zemljom vlada kao regent, pri čemu je mlađi brat Æthelbert postao kralj Kenta.

Godine 856. se Aethelwulf na povratku sa hodočašća u današnjoj Francuskoj oženio za mladu karolinšku princezu Judith od Flandrije. Prema Asseru je tada došlo do zavjere protiv kralja, u kojoj je možda bio uključen i sam Aethelbald; historičari špekuliraju da je motiv bio Aethelbaldov strah da će eventualni Aethelbaldova djeca od karolinške majke imati prednost pri nasljeđivanju u odnosu na njega. U svakom slučaju, otac je građanski rat spriječio tako što je Aethelwulfu prepustio vlast nad zapadnim dijelom Wessexa, dok je sam preuzeo Kent.

Takav je aranžman ostao sve do očeve smrti 858. Aethelbald je tada preuzeo krunu, a vlast nad Kentom vladio bratu Aethelbertu. Isto tako je oženio očevu udovicu Judith, što je izazvalo zgražanje kasnijih kroničara kao što je Asser. Brak je Crkva poništila smatrajući ga povredom odredbi o zabrani incesta. Umro je 860. a naslijedio ga je Aethelbert.

## Izvori
Pioneer 10

**Pioneer 10** ili **Pionir 10** je svemirska letelica poslata u svemir 3. 3. 1972. To je prva letelica koja je putovala kroz pojas asteroida, do koga je stigla 15.7.1972. i napravila neposredna istraživanja Jupitera kraj koga je prošla 3.12.1973. i načinila prve fotografije ove planete u gro planu. *Pionir 10* nad kojim je zbog udaljenosti izgubljena sva kontrola 2003. godine trenutno putuje u pravcu Aldebarana, koji se nalazi u sazvežđu Bika.

## Veze
* Pionirova plaketa
* Pionir 11

## Reference


## Vanjske veze

* The Pioneer Missions , članak o Pioniru 10 na sajtu svemirske agencije NASA.