open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boris Mutić

**Boris Mutić** (Karlovac, 31. listopada 1939. - Zagreb, 16. ožujka 2009.), dugogodišnji sportski novinar, reporter i komentator, član sportske redakcije Hrvatske radiotelevizije punih 45 godina.

## Biografija
Profesionalno se počeo baviti novinarstvom 1966., a od 1976. do 1986. bio je urednik sportske redakcije HRT-a. Izvještavao je sa čak 16 Olimpijskih igara, šest Svjetskih nogometnih prvenstava, osam svjetskih prvenstava u gimnastici i skijanju, te još dvadesetak europskih prvenstava raznih sportova. Dva mjeseca prije smrti sudjelovao je u prijenosu slalomskih utrka za Svjetski kup sa Sljemena.

Umro je 16. ožujka 2009. u Zagrebu.

## Nagrade
Boris Mutić je dobitnik brojnih nagrada:
* nagrada Hrvatskog zbora sportskih novinara za televizijsko novinarstvo (1996.),
* Zlatno pero Društva novinara Hrvatske za prijenos Olimpijskih igara u Atlanti (1997.),
* nagrada za životno djelo Hrvatskog zbora sportskih novinara (2000.),
* posebno priznanje Hrvatskog olimpijskog odbora za novinarski doprinos u promicanju sportskih vrijednosti (2004.).

## Izvori
Natasha Richardson

**Natasha Jane Richardson** (11. maj 1963 &ndash; 18. mart 2009) bila je britanska glumica poznata po ulogama u teatru i na filmu. Bila je član znamenite glumačke dinastije Redgrave, odnosno kći glumice Vanesse Redgrave i režisera Tonyja Richardsona.

Richardson je odrasla u London; pohađala je St. Paul's Girls' School prije nego što se obrazovala u londonskoj Centralnoj školi za govor i dramu. Udavala se dva puta - prvi put za Roberta Foxa, s kojim se razvela 1992. Za irskog glumca Liama Neesona krajem 1994, te kasnije imala dva sina: Micheála i Daniela. Nakon što joj je otac umro od AIDSa, Richardson je bila akivna u organizaciji amfAR za borbu protiv te bolesti. Richardson je u dobi od 45 godina umrla od izljeva krvi u mozak zadobijenog u skijaškoj nesreći u Kanadi.

## Filmografija

## Teatar

## Izvori

## Vanjske veze

* 
* 
* Interpreting Tennessee Williams  – *Working in the Theatre Seminar* video at American Theatre Wing.org, April 2005
* Performance  – *Working in the Theatre Seminar* video at American Theatre Wing.org, April 1998
* Production: Anna Christie  – *Working in the Theatre Seminar* video at American Theatre Wing.org, January 1993
Mirkovci

**Mirkovci** su selo pored grada Vinkovaca u Hrvatskoj. Nalaze se jugoistočno od grada, iza dvije željezničke pruge (naselje između tih dviju pruga se pak naziva Prišinci).

Poštanski pripadaju uredu Vinkovci, broja 32100.

## Historija
Mirkovci se prvi put spominju 1475. godine. Zabilježeni su u Pećkom i u Vodničkom pomeniku.

Godine 1733. imali su 70-80 glava, a 1734. 60 domova, 1736. spao je broj domova na 31. Snažno naseljavanje Mirkovaca događalo se slijedećih deset godina. 1744. godine su imali 100 domova. 1766. godine su imali 115 domova a 1791. 107 domova sa 791 dušom. Do 1810. godine broj duša se smanjio jer su se neke obitelji preselile u *“Tursku”* tj Bosnu ili Srbiju. Godine 1810. su imali 125 domova a 1808. 738 duša.

Mirkovce su uglavnom naselile lička, sjevernodalmatinska, baranjska i istočnobosanska srpska struja.
Godine 1857. u Mirkovcima je bio 861 stanovnik, 1880. ih je bilo 1198 koliko i 1900. godine. Deset godina kasnije broj stanovnika je nešto porastao – na 1215 od toga "*Muških 605, Ženskih 610, pravoslavnih 1135, rimokatolika 77 (od toga 37 Madžara i 9 Nemaca), od muških čita i piše 358 a od ženskih 314*".
1921. godine je u selu bilo 1219, a 1931. 1314 žitelja – od toga je bilo "*1190 pravoslavnih, 107 rimokatolika, 2 protestanta, 14 ostalih kršćana i 1 musliman*".

Zahvaljujući doseljavanju poslije Drugog svjetskog rata, iz područja odakle su Srbi tradicionalno dolazili, u selu je 1948. godine bilo 1414 žitelja. I svi ostali poslijeratni popisi bilježe rast stanovništva – 1961. 2121; 1971. 2499; 1981. 2940 žitelja od kojih 2600 Srba.

Za vrijeme Domovinskog rata 1990./1991. g., Mirkovci su bili jako uporište raznih srpskih paravojnih snaga, a zbog blizine gradu Vinkovcima, neke od najvećih borbi u ratu su se vodile upravo na poljima između Mirkovaca i Vinkovaca. Vinkovački silos je vrlo blizu sela i često je granatiran od tamo, kao i obližnji gradski kvartovi (najbliži je Radićev blok).

Nakon mirne reintegracije 1998., značajan broj Mirkovčana je počeo prodavati svoje kuće i seliti u Srbiju ili drugdje u inozemstvo, pa se zbog toga povećava broj Hrvata, a smanjuje broj Srba u Mirkovcima.
Alt.atheism

**Alt.atheism** je Usenetova newsgrupa koja pripada alt. *hijerarhiji, a na kojoj se raspravlja o ateizmu.

## Vanjske veze
* alt.atheism on google groups
* alt.atheism newsgroup website
* alt.atheism FAQ na osnovu Internet Archivea 11. februara 2005.
Gornji Detlak

**Gornji Detlak** je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Derventa koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 1,031 stanovnika.

## Geografija
Ovo je jedno od većih sela derventske opštine koje se nalazi na samom zapadu iste i graniči na svom zapadnom dijelu sa susjednom opštinom Prnjavor. Selo graniči i sa još nekim derventskim selima: Drijenom, Kalenderovcima i Ljupljanicom.

## Historija

	 
## Stanovništvo

## Privreda

## Reference

## Izvor
* Knjiga: "Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991.", statistički bilten br. 234, Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo. 
* internet - izvor, "Popis po mjesnim zajednicama" - http://www.fzs.ba/Podaci/nacion%20po%20mjesnim.pdf 

## Vanjske veze

* Satelitska snimka
Popovica

Popovica može biti:

* Popovica (Negotin), naselje u opštini Negotin u Srbiji;
* Popovica (Novi Sad), naselje koje se nalazi u Sremskoj Kamenici.
Mirkovci (razvrstavanje)

**Mirkovci** se može odnositi na:
* Mirkovci (Pirot), selo u Srbiji u opštini Pirot;
* Mirkovci (Vinkovci), naselje u Hrvatskoj koje pripada gradu Vinkovci.
Mirkovci (Pirot)

**Mirkovci** je naselje u Srbiji koje administrativno pripada opštini Pirot u Pirotskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 20 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 46 stanovnika).

## Demografija
U naselju Mirkovci živi 20 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 69,0 godina (67,6 kod muškaraca i 70,4 kod žena). U naselju ima 11 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 1,82.

Ovo naselje je u potpunosti naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze
Vlasi (Pirot)

**Vlasi** je naselje u Srbiji koje administrativno pripada opštini Pirot u Pirotskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 71 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 138 stanovnika).

## Demografija
U naselju Vlasi živi 71 punoletni stanovnik, a prosečna starost stanovništva iznosi 69,7 godina (66,8 kod muškaraca i 72,1 kod žena). U naselju ima 46 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 1,54.

Stanovništvo u ovom naselju je mešoviti srpsko i bugarsko. U poslednjim decenijama dvadesetog veka selo je doživelo izrazitu depopulaciju i stanovništvo se smanjilo na desetinu nekadašnjeg.

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Zeusov hram

**Zeusov hram u Olimpiji** bio je grčki hram, sagrađen u periodu oko 470-465. pne. u Olimpiji i posvećen Zeusu, vrhovnom grčkom bogu. Najpoznatiji je po tome što se u njemu nalazio Zeusov kip, koji se smatrao jednim od Sedam svjetskih čuda. Srušen je po naredbi istočnorimskog cara Teodozija II 426.

## Vanjske veze

* Collection of images of the building layout and sculptures of the temple of Zeus
Lapit

**Lapiti** () su u grčkoj mitologiji bili pleme koje je u prvo vreme nastanjivalo sever Tesalije, a potom se proširilo ka jugu do Peloponeza i istoku do Roda i Krita.

## Mitologija
Lapiti se pominju kao junaci koji su učestvovali u kentauromahiji, lovu na Kalidonskog vepra i pohodu Argonauta. Glavni junaci su bili Kenej i Piritoj, a mnogi kasniji heroji i članovi uglednih porodica poticali su baš iz ovog plemena.

## U umetnosti
Najčešće su prikazivani u kentauromahiji. Jedna od najznačajnijih građevina u Altisu, hram boga Zevsa ima mermerne ukrase, koji između ostalog prikazuju i borbu Lapita i Kentaura u prisustvu boga Apolona.

## Literatura
* Cermanović-Kuzmanović, A. & Srejović, D. 1992. Leksikon religija i mitova. Savremena administracija. Beograd.
* Srejović, D. 1997. Arheološki leksikon. Savremena administracija. Beograd.

sr:Лапит
Akteon

**Akteon** (grč. ****, *Aktaíôn*) u grčkoj mitologiji tebanski je junak, Aristejov i Autonejin sin, Hironov učenik i Artemidina žrtva.

## Mitologija
### Akteon i Artemida
Prema Kalimahu, Artemida se kupala u šumi, a Akteon je loveći nabasao na nju i vidio je golu. Zaustavio se i buljio, očaran njezinom ljepotom. Kad ga je Artemida ugledala, kaznila ga je uzevši mu govor - ako bi pokušao govoriti, bio bi pretvoren u jelena. Kad je začuo svoje lovačke drugove, zapomogao je te je istog trenutka preobražen, a njegovi su psi navalili na nj te ga razderali na komade.

U ranijim inačicama mita, Akteon je bio dio Artemidine pratnje, a ne stranac, a u kasnijim proširivanjima, psi su bili uznemireni zbog gospodareve smrti te je Hiron napravio skulpturu koja je izgledala tako živo da su psi povjerovali da je to Akteon.

Prema Apolodoru, Akteon je bio Zeusov rival u natjecanju za Semelinu ruku, što je uvrijedilo Artemidu. Prema Euripidu hvalio se da je bolji lovac od Artemide u šumi, na svetom izvoru blizu Plateje, a to ju je razbjesnilo

Prema Ovidiju, Akteon je slučajno na gori Kiteron vidio Artemidu dok se kupala. Pretvorila ga je u jelena i gonila sa svojih pedeset lovačkih pasa. Ova se inačica pojavljuje i u Kalimahovoj *Petoj himni* kao paralela mitu o Tiresiji kojeg je oslijepila Atena jer ju je vidio dok se kupala.

Prema Diodoru Sicilskom, Akteon je želio oženiti se Artemidom.
Prema drugim autorima, psi su bili Artemidini, a gdjegdje im se navode i imena te lutanja nakon Akteonove smrti.

Ostali su izvori, uključujući fragmente heziodskog *[[Katalog žena|Kataloga žena]]* i četiriju atičkih tragedija, zajedno s Eshilovim *Toksotidama*, izgubljeni. 

### Rekonstrukcija mita
Lamar Ronald Lacy prema očuvanim izvorima i fragmentima rekonstruirao je drevni akteonski mit koji su grčki pjesnici naslijedili, mijenjali, smanjivali i proširivali. Drevni je Akteon žudio za Semelom, klasični se Akteon hvalio svojim lovačkim umijećem, a helenistički je Akteon ugledao Artemidu kako se kupa. Na izvoru posvećenom Artemidi u Plateji, lovac Akteon, dio Artemidine pratnje, vidio ju je kako se kupa gola na izvoru te ju je poželio za družbenicu, a potom je kažnjen, da se pokaže ritualno prisilno pokoravanje Artemidi.

## Reference

* Apolodor: *[[Biblioteka]]*
* Euripid: *[[Bakhe]]*
* Kalimah: *[[Peta himna]]*
* Ovidije: *[[Metamorfoze]]*
* Lacy, Lamar Ronald: *Aktaion and a Lost "Bath of Artemis"*, *The Journal of Hellenic Studies* 110, 1990.

## Vanjske veze

* Akteon u grčkoj mitologiji 
* Akteonova smrt u klasičnoj literaturi i umjetnosti
460-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi

* 468. pne. - Sofoklo pobjeđuje Eshila.
* 464. pne. - U Egiptu izbija ustanak protiv Perzijskog Carstva.

## Rođenja

## Smrti
469. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **469. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Priska i Celiomontana** (ili, rjeđe, **godina 285. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 469. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Otok Naksos želi izaći iz Delski savez, na što je blokiran od atenske flote, prisiljen na predaju i ostanak u Savezu.
* Temistoklo nakon izgona iz Atene preko Egejskog mora odlazi u grad Magnezija na Meandru, koji se nalazi pod perzijskom vlašću.

## Rođenja
* Sokrat, atenski filozof (približan datum) (u. 399. pne.)

## Deaths
* Zhou Yuan Wang (Ji Ren), vladar dinastije Zhou u Kini
* Leotihida, kralj Sparte (r. 545. pne.)
Gorski kotar

**Gorski kotar** je sastavni dio Primorsko-goranske županije, šumsko-brdsko područje kroz koje se prolazi putujući između Zagreba i Rijeke. Središte te regije je grad Delnice, a od poznatijih mjesta izdvajaju se još i Mrkopalj, Čabar, Fužine, Lič, Ravna Gora, Skrad, Vrbovsko i Brod Moravice.

Nacionalni park Risnjak smješten je u ovom dijelu Republike Hrvatske.

Gorski kotar obiluje prirodnim ljepotama i zanimljivostima, a depopulacija koja je zahvatila taj kraj nakon Drugog svjetskog rata učinila je neke prostore potpuno nenaseljenima odnosno prepuštenima divljoj prirodi.

U posljednje vrijeme, Gorski kotar se polako oživljava, više inicijativama pojedinaca, nego sustavnim mjerama Vlade ili drugih državnih institucija.

## Vanjske veze

* gorskikotar.com 
* ''gorskikotar.hr''
* "Gorski kotar", serijal *Vrhovi Balkana*, Al Jazeera Balkans, 28. 1. 2016.
Ante Starčević

**Ante Starčević** (Žitnik, Gospić, 23.5. 1823. - Zagreb, 28.2. 1896.) bio je hrvatski političar, književnik i publicist, poznat po tome što je zajedno s Eugenom Kvaternikom osnovao Stranku prava, odnosno osmislio hrvatsku nacionalističku ideologiju koja se po njoj naziva pravaštvo odnosno *starčevićanstvo*. U današnjoj Hrvatskoj se za njega koristi i nadimak *Otac domovine*. Po njemu je prozvan Red Ante Starčevića a lik mu se nalazi na novčanici od 1000 hrvatskih kuna.

## Vanjske veze

* Nenad Miščević, "Ante Starčević – Između liberalizma i rasizma" Novi List, Rijeka, 25. februar 2006. 
* Ante Starčević
Gnomon

**Gnomon** je onaj deo sunčanog sata (sunčanika) koji baca senku. "Gnomon" (staro) znači "pokazivač", "onaj koji raspoznaje" ili "ono što otkriva".

Na severnoj hemisferi, rub koji baca senku je obično okrenut prema severu i paralelan je Zemljinoj osi obrtanja. To znači da je nagnut u odnosu na horizontalu pod uglom koji je jednak geografskoj širini položaja sunčanika. Na nekim sunčanim satovima gnomon je vertikalan, takvi su nekada uobičajeno korišćeni za osmatranje altitude (ugaone visine) Sunca, naročito kada se nalazi na meridijanu.

Veština pravljenja sunčanog sata sa gnomonom se ponekad zove gnomonika, a čovek koji to radi gnomonist.

Anaksimandru se pripisuje da je ovaj vavilonski instrument doneo Grcima u 6. veku pne.. I Kinezi su koristili gnomon - u knjizi iz 2. stoleća *[[Devet poglavlja o matematičkoj vještini|Devet poglavlja o matematičkoj veštini]]* se pominje da ga je mnogo pre toga koristio Vojvoda od Čoua u 11. veku pne..

## Druga značenja
Gnomon može implicirati i paradigmu dizajna, vezu između pokazivača i brojčanika ili neke druge reference, kao kod brzinomera i igle. U ovom slučaju, igla deluje kao gnomon nasuprot inkrementirane pozadine brzinomera.

Gnomon je takođe matematički izraz koji opisuje onaj deo paralelograma koji ostaje kada se sličan paralelogram ukloni iz jednog od njegovih uglova.

Takođe, gnomon je naziv dat estetskom procesu koji je koristio James Joyce u svojoj zbirci kratkih priča "Dablinci", kojim se celina lika otkriva samo jednim delom.

## U popularnoj kulturi
U knjizi "Kula na kraju sveta" Brad Stricklanda, na nekom jezeru se nalazi ostrvo sa džinovskom kulom i tankim stepeništem. Za kulu, sa čudnim skulpturama koje je okružuju, kasnije se ispostavi da je ogromni sunčani sat, pri čemu je kula gnomon. I ostrvo na kome se nalazi ova kula naziva se "Ostrvo gnomon".

Gnomon u crkvi Saint Sulpice u Parizu, koji je napravljen kao pomoć pri određivanju datuma Uskrsa, netačno je protumačen u romanu Davinčijev kod Dan Browna.

NASA-ini astronauti su koristili jedan gnomon kao fotografski uređaj za indiciranje lokalnog horizonta i prikazivanje mape boja kada su radili na površini Meseca.

## Izvori

(na engleskom:)
* Gazalé, Midhat J. *Gnomons, from Pharaohs to Fractals*, Princeton University Press, Princeton, 1999. .
* Waugh, Albert E., *Sundials: Their Theory and Construction*, Dover Publications, Inc., 1973, .
* Mayall, R. Newton,Mayall, Margaret W., *Sundials: Their Construction and Use*, Dover Publications, Inc., 1994, 
* http://www.hq.nasa.gov/alsj/a16/traverse.pdf , Apollo 16 Traverse guide
Aspazija

**Aspasija** ili **Aspazija** (cca. 470. pne.–cca. 400. pne., grčki: ) bila je žena rodom iz Mileta koja je u svoje doba postala slavna zbog ljubavne veze s atenskim državnikom Periklom. Detalji o njenom životu su malo poznati. Najveći dio života je provela u Ateni, te je mogla bitno uticati na Perikla i atensku politiku. Njeno se ime spominje u djelima Platona, Aristofana, Ksenofonta i drugih znamenitih pisaca njenog vremena. 

Drevni historičari su tvrdili da je Aspazija bila prostitutka i vodila bordel, dok suvremeni historičari to opovrgavaju, smatrajući kako je većina izvora za te tvrdnje u tekstovima satiričkih pjesnika koji su nastojali ocrniti Perikla. Neki historičari čak nastoje opovrgnuti tvrdnje da je bila hetera ili kurtizana, odnosno vjeruju da je čak mogla biti udana za Perikla. Aspazija je s Periklom imala sina nazvanog Periklo Mlađi, koji je kasnije postao vojskovođa te bio pogubljen nakon bitke kod Arginuze. Vjeruje se da je nakon smrti Perikla Starijeg bila kurtizana Lizikla, još jednog atenskog političara.

## Izvori

## Vanjske veze


;Biografije
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 



;Ostalo
* 
* 
* 
*
Mozi

**Mo Cu** ili **Mo Ce** (oko 470 - 390 pne) je bio kineski filozof, osnivač mocističke škole.

Njegovo glavno učenje je učenje o univerzalnoj ljubavi. Mo-cu je bio pacifista tokom perioda kineske istorije koji se naziva „period zaraćenih država“ (403 – 221 pne). On je smatrao da vrednosti patrijarhalnog društva neizbežno vode ka ratu. Konfučijanski filozof Meng Cu ga je kritikovao zbog prenebregavanja poslušnosti koju je sin morao da pokaže prema ocu.

Snažno se suprotstavljao konfučijevskoj upotrebi rituala, muzike i poezije kao puteva ka rešavanju čovekovih problema, a kritikovao je konfučijevce i zbog njihovog prenaglašavanja uloge ljudskosti kao jedinog puta ka smirenju i harmoniji. Tvrdio je da moralni kriterijumi za delanje moraju ležati u prosperitetu i dobrobiti koje ono donosi. Ljubav ne mora da počinje sa sinovskom pobožnošću; umesto toga, ona bi trebala da bude univerzalna, pružena podjednako svim porodicama i državama. Da bi praktikovali ovakvu vrstu ljubavi, Mo Ce i njegovi sledbenici putovali su od jedne do druge države kako bi odgovorili kraljeve od ratovanja i savetovali slabe države kako sebe da odbrane.

## Reference

## Povezano

* Mocizam
* Kineska filozofija
Magnezija (razvrstavanje)

**Magnezija** može značiti:
* Magnezija, regija na jugoistoku Tesalije i istoimena grčka prefektura;
* dva grada koja su u Lidiji osnovali kolonisti iz Magenzije
** Magnezija na Sipilu, grad u drevnoj Lidiji, mjesto čuvene bitke, u blizini današnje Manise u Turskoj;
** Magnezija na Meandru, grad koga su osnovali Eolci te zato nije pristupio Jonskom savezu.
Magnezija na Meandru

**Magnezija na Meandru** je bio drevni grčki grad u Maloj Aziji, smješten na rijeci Meander uzvodno od Efeza, u blizini današnjeg turskog grada Germencik. Ime je dobio po naseljenicima iz grčke Magnezije.

Iako se nalazila u Joniji, s obzirom da su je osnovali Eolci, nije bila dio Jonskog saveza. Nakon što ju je osvojio kralj Gig, bila je dio Lidije, a kasnije Perzijskog Carstva. Nakon što je prognan iz Atena|Atene, u tom gradu je Temistoklo Perzijance služio kao guverner.

## Značajne osobe
* Batiklo, kipar (6. vijek pne.)
Slikar Pana

**Slikar Pana** je bio starogrčki slikar vaza u atičkom stilu crvenih figura. Ime je dobio po vazi - zvonastom *krateru*, koji se danas čuva u Muzeju lijepih umjetnosti u Bostonu, a koji pokazuje Pana kako progoni pastira, odnosno smrt Akteona. Bio je učenik Mizonov i djelovao između 480. i 450. pne. Slikao je na *[[krater]]ima*, *[[pelike]]ima*, *[[hidrija]]ma* i *[[amfora]]ma*. Pripisuje mu se više od stotinu vaza. 

## Djela
* zvonasti *krater* u Bostonu (Pan i pastir, smrt Ajteona)
* *pelike* u Ateni (Heraklo i Busiris)
* *[[psykter]]* u Münchenu (Apolon se bori za Marpesu)
* *[[lekythos]]* in Boston (depiction of a hunter)

## Literatura
* John Beazley. *Der Pan-Maler*. Berlin 1931.
* Anna Follmann. *Der Pan-Maler*. Bonn 1968.
* Pan-Maler. in: Lexikon Alte Kulturen. Vol 3, p. 101.
* Pan-Maler. in: Lexikon der Kunst. Vol 3, p. 716.
468. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **468. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Barbata i Priska** (ili, rjeđe, **godina 286. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 468. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Sparta ratuje s Arkadijom i Argom, koji zauzima Tirint.
* Rimske snage zauzimaju luku Ancij.
* Zhou Zhen Ding Wang postaje dvadeset osmi suveren kineske dinastije Zhou.
* Sofoklo poražava Eshila u nadmetanju za atensku dramsku nagradu.

## Rođenja
*

## Smrti
* Aristid, atenski državnik (r. 530. pne.)
467. pr. n. e.

Godina **467. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Mamerka i Vibulana** (ili, rjeđe, **godina 287. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 467. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.





== Događaji ==
* [[Quintus Fabius Vibulanus (467. pne.)|Kvint Fabije Vibulan]] prvi put postaje [[Popis konzula Rimske Republike|konzul Rimske Republike]].
* Nakon smrti brata [[Hijeron I|Hijerona]], [[Trazibul od Sirakuze|Trazibul]] postaje [[tiranin]] [[Sirakuza|Sirakuze]].
* [[Eshil]] piše dramu *Sedmorica protiv Tebe* i osvaja nagradu na [[Dionizijski festival|Dionizijskom festivalu]].
* Eshilova drama *Perzijanci'' je izvedena na Siciliji.
* Prvi put zabilježena pojava Halleyeve komete.

## Rođenja
*

## Smrti
* Hijeron I, tiranin Sirakuze

## Reference
Appius Claudius Sabinus Inregillensis

**Apije Klaudije Sabinjanin Inregilensis** (*Appius Claudius Sabinus Inregillensis*) (cca. 500. pne.) bio je polulegendarni osnivač rimskog roda Klaudijevaca (*Claudii*). Rođen je kao **Attius Clausus** na sabinjanskoj teritoriji. Rimski izvori navode da je svoje sunarddnjake nastojao nagovoriti na mir s Rimskom Republikom, što nije bilo popularno, te je sa sljedbenicima napustio domovinu i otišao u Rim. Tamo su oni proglašeni građanima, a Klaudije postao senator. Godine 495. pne. postao je konzul Rima. Prema Livijevoj *Historiji Rima*, bio je "tvrde naravi" i "volio tiraniju", što je rezultiralo borbom patricija i plebejaca.

Njegovo oštro provođenje zakona o dugovima je dovelo do secesije plebsa godine 494-493. pne. Plebejci su otišli na obližnje "sveto brdo", te su patriciji poslali Menenija Agripu da ih nagovori da se vrate. Shakespeareova drama Koriolan je inspirirana tim događajima.

Sinovi su mu bili Apije Klaudije Sabinjanin, konzul godine 471. pne. i Gaj Klaudije Sabinjanin, konzul godine 460. pne.

## Reference
* Plutarh, ''Lives: Caius Martius Coriolanus'', p. 6.
Caius Aquillius Tuscus

**Gaj Akvilije Tusk** (*C. Aquillius Tuscus*) bio je rimski konzul godine 487. pne. zajedno s Titom Sicinijem Sabinom. Vodio je rat protiv Herničana, koje je porazio, a za što je ovjenčan trijumfom.
Gorice

**Gorice** može značiti:

**Naselja u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]**:
* Gorice (Dragalić), naselje u općini Dragalić
* Gorice (Skradin), gradsko naselje Skradina

**Naselja u [[BiH]]**:
* Gorice (Brčko), naselje distriktu Brčko
* Gorice (Sanski Most, BiH), naselje u općini Sanski Most

Vidi i:
* Gorica (razdvojba)
Ljupko Rimac

**Ljupko Rimac** (Mali Kablići, Livno, 10. XI. 1943), odbojkaški trener iz Osijeka. Trenira ŽOK "Osijek Jug 2" i ŽOK Baranja iz Belog Manastira , a trenirao je i ŽOK Bilje. Član je Udruge odbojkaških trenera Hrvatske (UOTH; iskaznica broj: 031458).

## Vanjske veze
Anzio

**Anzio** je grad i istoimena *[[comune]]* (općina) na obali regije Lazio u Italiji, oko 57&nbsp;km južno od Rima. Poznat po svojoj luci, predstavlja ribarsko naselje, popularno odredište kao i mjesto s koga trajekti i hidroavionoi voze na Pontinske Otoke kao što su Ponza, Palmarola i Ventotene. Grad ima važan historijski značaj kao mjesto na kome su se Saveznici iskrcali u drugom svjetskom ratu. 

## Historija
### Stari vijek
U drevna vremena Anzio je bio poznat kao **Ancij** (). Bio je glavni grad Volščana prije nego što su ga osvojili Rimljani.

S kasnijom ekspanzijom Rima bio je popularan kod rimske aristokracije kao mjesto relativno izolirano od gradskih nereda. Kada se Ciceron vratio iz izgnanstva, upravo u Anciju je ponovno sakupio ostatke svoje biblioteke. Drugi važni Rimljani su također imali vile u Anciju, a često su ga posjećivalo carevi julijevsko-klaudijevske dinastije. Gaj Mecena je u Anciju imao vilu; u njemu su rođeni carevi Kaligula i Neron; potonji je osnovao koloniju za veterane i sagradio novu luku, čiji su ostaci još vidjljivi.

Ostaci rimskih vila se nalaze duž obale, istočno i sjeverozapadno od grada. Tamo su pronađena mnoga umjetnička djela - Fanciulla d'Anzio, Borgheseov Gladijator (Louvre) i Apolon Belvederski. 

Od svih vila je najpoznatija bila Neronova vila, koja još nije identificirana, ali se vjeruje da se nalazi na lokaciji Arco Muto, gdje postoje ostaci teatra. Prostirala se dužinom obale oko rta Capo d'Anzio. Neron je vilu sagradio na mjestu prethodne vile, gdje je August ranije bio primio rimsku delegaciju koja ga je nazvala *Pater patriae* ("Otac domovine"). Vilu su koristili svi carevi do Severa.

### Srednji vijek
U srednjem vijeku Anzio se postupno napuštao u korist susjednog Nettuna. Krajem 17. vijeka pape Inocent XII i Klement XI su sagradili novu luku, ali na pogrešnom mjestu, pa se ona često puni muljem i pijeskom. 

### Drugi svjetski rat

Anzio i Nettuno su bila mjesta znamenitog savezničkog iskrcavanja u (Operacija Shingle) i četveromjesečne bitke u drugom svjetskom ratu. Oko grada su smješteno Commonwealthovo groblje Anzio War Cemetery i Beach Head War Cemetery. 

Američke snage su u februaru 1944. bile tjedan dana opkoljene od strane Nijemaca u spiljama Pozzoli u februaru. Tom prilikom su pretrpile velike gubitke. Postoji film ''Anzio'' (1968, rež. Edward Dmytryk) posvećen bitci u kome je glumio Robert Mitchum, a koji se temeljio na knjizi Wynford Vaughan-Thomasa.

## Transport
Anzio je s Rimom povezan cestama Via Nettunense (SS207), Via Ardeatina (SS601) i željeznicom Roma-Nettuno koja staje u stanicama Lavinio, Villa Claudia, Marechiaro, Anzio Colonia i Anzio.

## Vanjske veze

* Anzio city homepage (in Italian)
* Nero's Villa (in Italian; illustrated reconstruction of the villa)
* Memorials and cemetery from the World War Two battles at Anzio at the ''Sites of Memory'' webpage
* Illustrated article on the Battle of Anzio at Battlefields Europe 
* Anzio in the history
Kralj Zhending od Zhoua

**Kralj Zhending od Zhoua**, () bio je dvadeset osmi vladar kineske dinastija Zhou i šesnaesti vladar Istočnog Zhoua. 

## Osobne informacije

  
    Porodično ime
    Ji (姬 jī) na kineskom
  
    Osobno ime
    Jie (介 jìe) na kineskom
  
    Ime ere
    nema
  
    Otac
    Kralj Yuan od Zhoua
  
    Majka
    nepoznata
  
    Supruga
    nepoznata
  
    Djeca
    Kralj Ai od Zhoua, Kralj Si od Zhoua i Kralj Kao od Zhoua
  
    Dužina vladavine
    468. pne.-441. pne.
  
  Grob
    nepoznat
  
    Hramsko ime
    nepoznato
  
    Kurtoazno ime
    nepoznato
  
    Posthumno ime
    貞定 (pinyin zhēn dìng), doslovno znači: "uporan"
Aerobik

**Aerobik** je vrsta treninga koja kombinira ritmičke aerobne vježbe s istezanjem i vježbama snage. Cilj aerobika je povećati snagu, elastičnost i kardiovaskularni kapacitet organizma. U načelu se izvodi grupno, uz muziku i prisutnost instruktora aerobika.

Tečajevi aerobika, koji se najčešće održavaju u teretanama i fitnes-centrima, podijeljeni su prema intenzitetu treninga, tako da se polaznici smještaju u različite grupe s obzirom na njihovu tjelesnu spremnost.

Aerobik je, kao način održavanja spremnosti ljudstva, prvo počelo koristiti Ratno zrakoplovstvo Sjedinjenih Država, a početkom 1980e ga je popularizirala glumica Jane Fonda.

Danas postoji i takmičarski vid aerobika, sportski aerobik, koji koristi zahtjevnu koreografiju, ritmičku i sportsku gimnastiku i gdje takmičari, slično umjetničkom klizanju, moraju izvesti određene elemente.
Numizmatika

**Numizmatika** (grč. *nomisma* - kovanica) je znanost koja se, u užem smislu, bavi proučavanjem starog i suvremenog kovanog novca kao predmetima od povijesnog, kulturnog i umjetničkog značenja. U širem smislu numizmatika se bavi i proučavanjem ordenja i medalja.

Numizmatika je postala važna znanstvena grana koja numizmatički materijal obrađuje kao izvor za političku i ekonomsku povijest, epigrafsku kronologiju, jezikoslovlje, heraldiku i povijest umjetnosti.

## Podjela numizmatike
Numizmatika se dijeli na tri glavne skupine:
# kovanice Starog svijeta
# kovanice srednjeg vijeka
# kovanice Novog doba

## Vanjske veze
Opština Zemun

**Zemun** (mađarski: *Zimony*, nemački: *Semlin*, latinski: *Taurunum*) je istorijski grad i beogradska opština.
Zauzima površinu od 15.356 ha, na kojoj živi 152.950 stanovnika.

Zemun se nalazi u jugoistočnom delu Srema, ispod sremske zaravni na desnoj obali Dunava, nedaleko od ušća Save. Teritorijalno, istorijski, politički, kulturno, ekonomski i saobraćajno vezan je za Beograd, u čijem je sastavu od 1934. godine. Jedan je od najvećih industrijskih centara u Srbiji, sa metaloprerađivačkom, tekstilnom, industrijom kože i obuće, hemijsko-farmaceutskom, drvnom. Značajno je središte drumskog, rečnog i vazdušnog saobraćaja. Zemun je, kao deo Beograda, veliki kulturno-prosvetni centar. Danas se teritorijalno širi prema zapadu i jugozapadu, gde se spojio sa Novim Beogradom.

Prvi naziv je bio *Taurunum*. Najstariji pisani tragovi o današnjem imenu grada datiraju iz XII veka. Nastao je od slovenske reči „zemlin“ i pretpostavlja se da se ime vezuje za zemljani grad. Zemun, nekada zaseban grad, u sastavu beogradskih opština je od 1945. Godine 2004. od dela Opštine Zemun formirana je Opština Surčin.

Slava opštine Zemun je Vaznesenje Gospodnje - Spasovdan (koji se slavi 40 dana posle Uskrsa). Kao dan opštine slavi se 5. novembar, datum kada je srpska vojska oslobodila Zemun u Prvom svetskom ratu.
Presednik opštine Zemun je Gordana Pop-Lazić.

## Naselja

*Urbana:*

*Seoska:*

## Demografija

Nacionalni sastav opštine Zemun:

* Srbi - 132.263 (86,48%)
* Romi - 4.030 (2,64%)
* Jugosloveni - 3.315 (2,17%)
* Hrvati - 1.970 (1,29%)
* Crnogorci - 1.725 (1,13%) 
* ostali

## Vanjske veze

* Zvanična strana opštine
* Strane o Zemunu 
* Ezemun.rs
* Zvanična strana Beograda
* Znameniti Zemunci (knjiga iz 1913.) 
* http://www.planplus.rs/prezentacija/8322/restoran-venecija
Nikica Petrak

**Nikola (Nikica) Petrak** (Duga Resa, 31. 8. 1939.), hrvatski pjesnik, esejist i prevoditelj.

Gimnaziju je završio u Zagrebu, a diplomirao je anglistiku i povijest umjetnosti na Filozofskom fakultetu u Zagrebu (1963). Početkom 1960-ih bio je urednik kulturne rubrike u *Studentskom listu*. Radio je kao novinar i urednik emisija iz kulture na Televiziji Zagreb (1967–77), urednik u nakladničkoj kući Liber (1978–89), savjetnik u Ministarstvu prosvjete i kulture (1991–92) te kao urednik u Leksikografskom zavodu Miroslav Krleža (1992–2004). Redoviti je član HAZU od 2004. godine. Član je obiju nacionalnih književničkih organizacija - i Društva hrvatskih književnika (DHK) i Hrvatskog društva pisaca (HDP). Goranov vijenac za poeziju dobio je 1996. godine.

Pjesme objavljuje od 1959. godine, kao jedan od istaknutijih pripadnika pjesničkoga naraštaja okupljena oko časopisa *Razlog*. Stalni su motivi njegove poezije ljubav, odnos prema tradiciji, protok vremena i njegovo cikličko vraćanje, eruditizam i intelektualizam. Ipak, tek s objavljivanjem zbirke *Ispadanje iz povijesti* (1996) Petrak se definitivno izdvojio iz generacijskog konteksta i potvrdio kao kanonski pjesnik te jedno od najvažnijih imena moderne hrvatske poezije, nastavivši u toj "kasnoj" fazi objavljivati jednako zapažene i cijenjene zbirke (*Razmicanje paučine*, *Arka*, *Od ljubavi*), sada više otvorene svakidašnjici, razigranijem stilu, autoironiji i intimnijim temama. Njegove kasnije pjesme i eseji ponajbolji su hrvatski primjer poetskog odnosa s tradicijom u duhu T. S. Eliota.

Zapaženi su njegovi prijevodi s engleskoga jezika - Dylana Thomasa, Emily Dickinson, Bena Jonsona, Toma Stopparda i dr.

## Djela
* *Sve ove stvari*, Zagreb 1963.
* *Razgovor s duhovima*, Zagreb 1968.
* *Suho slovo*, Zagreb 1971.
* *Tiha knjiga*, Zagreb 1980.
* *Izjava o namjerama*, Zagreb 1989.
* *Izabrane pjesme*, Zagreb 1991.
* *Ispadanje iz povijesti*, Zagreb 1996.
* *Razmicanje paučine*, Zagreb 1999.
* *Neizgovoreni govor: zapisci nasumce*, Zagreb 2003.
* *Arka*, Zagreb 2004.
* *Od ljubavi*, Zagreb 2004.

## Vanjske veze
* Izabrane pjesme Nikice Petraka u antologiji ''Utjeha kaosa'' (2006) na stranicama Zagrebačke slavističke škole 
* Nikica Petrak na stranicama Hrvatskog društva pisaca
Indeks filatelističkih članaka

__NOTOC__

## A

Aerogram - Aerofilatelija - Astrofilatelija - Filatelistička aukcija - Katalog za filatelističku aukciju

## B

Balonska pošta - Biciklistička pošta - Buklet - Blok

## V

Vazdušna pošta

## G

## D
* Društvo filatelista „Novi Sad“

## Đ

## E

## Ž

## Z

## I

Izviđaštvo u filateliji

## J

## K

Karnet

## L

## Lj

## M

## N
Novinske marke

## Nj

## O

## P

Pošta - Poštanska marka - Pismo

## R

Razglednica

## S

## T

## Ć

## U

## F
FILABERZA - nezavisni oglasno-informativni list koji izlazi od 12.03.1995. godine u Beogradu Srbija. A/4 formata crno-bela foto kopija u 100 primeraka. Urednik je Zoran R. Bošković
Obrađuje teme prvenstveno iz moderne filatelije ali i članke uopšte o filateliji. Do juna 2010. izašlo je 63 broja ovog časopisa.

Filatelija - Filatelista

## H

## C

## Č

## Dž

## Š

## Povezano

* Spisak filatelista
Aerofilatelija

**Aerofilatelija** je grana filatelije specijalizovana za proučavanje vazdušne pošte. Filatelisti posmatraju razvoj avionskog poštanskog saobraćaja od samog početka. Ova grana filatelije intezivno se proučava od strane mnogobrojnih specijalista.

Predmet proučavanja aerofilatelije obuhvata:
* poštanske marke za vazdušnu poštu
* pošiljke transportovane vazduhom
* poštanske žigove i natpise za vazdušnu poštu
* vazdušne linije za transport pošte, posebno prve letove i druge specijalne letove

Aerofilatelisti su formirali brojne organizacije širom sveta; mnoge od njih izdaju razne specijalizovane publikacije. Svetska organizacija aerofilatelista je FISA. Dok većina stručnjaka pod aerofilatelijom podrazumeva pošiljke transportovane avionima, posebne discipline se bave pošiljkama prenošenim balonima, cepelinima...

## Vanjske veze

* Aerophhilately WebRing
* Air Mail Society of New Zealand
* American Air Mail Society 
* British Aerophilatelic Federation 
* The Canadian Aerophilatelic Society 
* Irish Airmail Society 
* A collection of links to more websites 
* Aerophilatelic dealer with many books and links 
* Metropolitan Air Post Society
Dragačevo

**Dragačevo** je oblast u zapadnoj Srbiji oivičena planinama Ovčar, Jelica i Čemerno. Oblast zauzima površinu od 661&nbsp;km², a najveći deo oblasti (454&nbsp;km²) pripada opštini Lučani. Ostatak pripada opštinama Čačak, Kraljevo, Ivanjica, Arilje i Požega.

Kroz Dragačevo protiču reke Bjelica i Zapadna Morava.

## Povezano
* Dragačevski sabor trubača

## Značajne osobe
* Gvozden Radičević, poznati pevač narodne muzike

## Vanjske veze
* Dragacevo.net
Trampa

**Trampa** je oblik trgovine u kojem se roba i usluge neposredno mijenjaju za druge robe i usluge bez korištenja novca. Trampa može biti bilateralna ili multilateralna te obično postoji paralelno s monetarnim sastavom u većini razvijenih zemalja, ali u ograničenom obimu. Trampa obično menja novac kao glavno sredstvo trgovine u vreme monetarne krize kada je valuta nestabilna i devalvirana hiperinflacijom.

## Reference
Balonska pošta

**Balonska pošta** označava poštanske pošiljke prenošene balonima (zbog težine uglavnom u vidu poštanskih karata). Pošto je kretanje balona nemoguće kontrolisati primalac zavisi od slučajnosti. Tako se dešava da se dobar deo ovakvih pošiljki izgubi. Ovakav vid slanja poruka podseća na poruku u boci. Često je deo balonskih takmičenja.
Zračna pošta

**Vazdušna** ili **zračna pošta** podrazumeva poštanske pošiljke transportovane avionom. Dostavlja se znatno brže nego kopnena (obična) pošta i obično su troškovi veći. Vazdušna pošta može biti jedina opcija za slanje pošte do nekih destinacija, kao što su prekomorske destinacije, ako je pošiljka takva da ne može da čeka dostavljanje brodom, što je u prošlosti moglo da traje nedeljama.

## Istorijski razvoj
Iako su pripitomljeni i izdresirani golubovi dugo korišćeni za slanje poruka, prvo pismo preneseno vazdušnim vozilom poslato je 7. januara 1785. Leteo je od Dovera u Engleskoj (Velika Britanija) do Kalea u Francuskoj. Tokom prvog leta balonom u Severnoj Americi 1793. od Filadelfije do Deptforda preneseno je pismo DŽordža Vašingtona predstavljajući prvu vazdušnu pošiljku u Severnoj Americi. Prva zvanična vazdušna pošiljka preneta je u Severnoj Americi 17. avgusta 1859. Balonom koji je leteo na trasi od Lafajeta u Indijani do Njujorka je upravljao Džon Vajs. Godine 1959. Američka poštanska uprava je izdala marku povodom stogodišnjice ovog jubileja. Balonima je slana pošta iz Pariza i Meca tokom Francusko-pruskog rata (1870) pošto su ovi gradovi bili pod nemačkom opsadom.

Konstruisanje prvih aviona 1903. godine odmah je dalo ideju da se oni mogu upotrebiti za prenošenje poštanskih pošiljaka. Prvi zvaničan let izveden je 1911. u Indiji kada je Henri Peket preneo 6.500 pisama na daljinu od 13 kilometara. Mnoge zemlje su do dvadesetih godina pokrenule servise za prenošenje pošte vazduhom.

Kako je prikupljanje poštanskih maraka postalo veoma popularan hobi postajalo je sve teže prikupiti pisma prvog leta sa određenih destinacija. Poštanske uprave izdaju posebne marke i koverte za prenos ovih pošiljaka.

Cepelini su između 1920. i 1930. prenosili poštanske pošiljke, a ova poštanska uprava naziva se cepelinska pošta. Ovaj vid transporta poštanskih pošiljaka bio je naročito razvijen u Nemačkoj. Mnoge zemlje su izdale marke za frankiranje ovakvih pošiljaka.

Pedesetih godina dvadesetog veka shodno entuzijazmu u oblasti razvoja raketa eksperimentisalo se sa raketnom poštom. Postojao je jedan pokušaj realizovanja ove ideje u Sjedinjenim Američkim Državama 1959. godine. Nijedno rešenje nije doživelo komercijalno ostvarenje. Brojni svemirski brodovi su nosili u svemir poštu, ponekad u prilično velikim količinama u promotivne svrhe. Proučavanjem ovih pošiljaka bavi se astrofilatelija.

## Terminologija
Pismonosna pošiljka prenesena vazdušnim putem zove se aerogram, avimpismo ili jednostavno pismo vazdušne pošte. Ipak "aerogram" može da označava specijalnu vrstu pisma koje je imalo svoj specifičan razvoj; vidi članak aerogram.

Da biste poslali pismo vazdušnom poštom morate da koristite posebne nalepnice, koverte ili marke. Propisi se razlikuju u raznim državama.

## Povezano
* Spisak filatelističkih članaka

## Vanjske veze
* Pošte Republike Srpske 
* Srpska filatelistička izdanja 
* UK Philately
* StampNews.com
* Philatelic Dictionary
Novinske marke

**Novinske marke** su specijalna vrsta poštanskih maraka koje služe za frankiranje novinskih pošiljaka (novina ili časopisa). Mnoga izdanja korišćena su u 19. veku. Do sredine 20. veka gotovo da su izašle iz upotrebe jer su se novinske pošiljke frankirale redovnim markama.
Prvo izdanje novinskih maraka izdato je u Austriji 1851. godine a potom su mnoge nacije izdale svoje novinske marke. U SAD su novinske poštanske marke bile u upotrebi između 1865. i 1898. Najveća nominalna vrednost ovih maraka je 100 američkih dolara. Prve novinske marke Srbije izdate su 1.maja 1866. (grbuše).

Novinske marke su obično štampane u velikim tiražima pa su danas gotovo sve jeftine i lako ih je sakupiti.

## Povezano
* Spisak filatelističkih članaka

## Vanjske veze

* Pošte Republike Srpske 
* Srpska filatelistička izdanja 
* UK Philately
* StampNews.com
* Philatelic Dictionary 
* ''Linn's'' refresher course on newspaper stamps
Poštanska marka

**Poštanska marka** je način evidentiranje pretplaćanja za poštanske usluge. Obično je to mali papirni pravougaonik zalepljen na koverat. Poštanska marka potvrđuje da je pošiljalac pisma platio u potpunosti ili delimično cenu poštanske usluge. Korišćenje poštanskih maraka je najrašireniji način plaćanja poštanskih usluga.

Oblik poštanskih maraka uglavnom je pravougaon mada ima ih i u obliku trougla i petougla. Sijera Leone i Togo su izdale poštanske marke u obliku voćki. Butan je izdao poštansku marku koja je bila gramofonska ploča na kojoj je bila snimljena nacionalna himna. Marke su takođe izdavane na folijama a ne samo na papiru. Sjedinjene Američke Države izdale su jednu plastičnu poštansku marku.
U Holandiji izdavane su marke na srebrnoj foliji.

## Historija
Džejms Čalmers iz Velike Britanije je prvi 1834. došao na ideju o razvoju poštanske marke. Sličnu zamisao imao je i Lovrenc Košir (Slovenac), poštanski službenik u Beču 1835. ali njegova ideja nije imala dobar prijem. Kasnije koncept samolepljive poštanske marke objavio je Roulend Hil u tekstu ***Postal Reform: its Importance and Practibility*** *(Poštanska reforma: značaj i praktičnost)* 1837. godine. U ovom tekstu on tvrdi da je bolje da pošiljalac plaća prenos poštanske pošiljke. Takođe se zalaže za uvođenje jedinstvene tarife od 1 penija za pismo bez obzira gde se šalje. Čalmerove ideje konačno su prihvaćene u britanskom Parlamentu avgusta 1839. i 6. maja naredne godine izdata je prva poštanska marka Crni peni na kojoj je bio lik kraljice Viktorije.

## Povezano
* Spisak filatelističkih članaka
* Društvo filatelista „Novi Sad“

## Vanjske veze
* Jugomarka, autor Srpskih izdanja 
* Pošte Republike Srpske 
* Srpska filatelistička izdanja 
* UK Philately
* StampNews.com
* Philatelic Dictionary
Filatelija na Kosovu

Nakon sukoba na Kosovu i vojne intervencije NATO-a, 2000. godine dolazi do izdavanja poštanskih markica za područje Kosova. Marke izdaje misija Ujedinjenih nacija i nominalna vrijednost im je u njemačkim markama, koje su i službena valuta na Kosovu. Vrijedosti prve serije, koja prikazuje historiju Kosova su 0.20, 0.30, 0.50, 1 i 2 DEM. Natpisi na markama su u engleskom *United nations interim administration mission in Kosovo*, albanskom *Missioni i përkohshëm administrativ i kombeve të bashkuara në Kosovë* i srpskom jeziku *Privremena administrativna misija Ujedinjenih nacija na Kosovu*, kao i natpisi *Peace*, *Paqe* i *Mir* na svakoj marki.

Uvođenjem eura kao platežnog sredstva u Evropi, UNMIK izdaje marke sa nominalnom vrijednošću u eurima, koje zamjenjuju do data korištene marke.

#### Krivotvorena izdanja za Kosovo
Nakon izdavanja kosovskih marki od strane Ujedinjenih nacija, dolazi do izdavanja i krivotvorenja različitih markica sa raznim natpisima i žigovima. Marke dolaze na tržište uglavnom zapadne Evrope i mogu se naći na aukcijama poput EBay-a, sa relativno visokom cijenom. Naslovljene su obično kao prve marke Kosova i Metohije, te na albanskom jeziku i sl.

Postoje dvije grupe krivotvorina u zavisnosti od načina krivotvorenja i to:
* marke Jugoslavije sa žigom na albanskom jeziku kojim se želi prikazati da su korištene i izdate od albanske strane. Žigovi su razni i obično im je sadržaj *Repubika Kosovo* i sl.
* marke Jugoslavije, kasnije Srbije i Crne Gore sa istim sadržajem, ali natpisom Kosovo i Metohija. Poznata su izdanja sa Nikolom Teslom, izdanja CEPT itd.
Obje varijante su krivotvorine, te ih ni srpska pošta ne uvažava, niti katalogizira, dok su neke privatna izdanja inozemnih agencija. Nisu nikada ni bili u opticaju i nemaju ni nominalnu ni filatelističku vrijednost, te su proizvodi na štetu filatelije.

## Vanjske veze
* Pošta Kosova
Filatelija u Crnoj Gori

**Filatelija u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]** počinje 1. maja 1874. izdavanjem serije od sedam maraka sa likom kneza Nikole I.

## Kneževina Crna Gora 1874-1910
Prva serija od sedam maraka u izdanju pošte kneževine Crne Gore izdata je u četiri izdanja, koja se razlikuju po kvalitetu papira i nazubljenju. Prva serija izlazi 1. maja 1874. godine i sve do 1893. godine ponavljaju se serije u nominalnim vrijednostima od 2, 3, 5, 7, 10, 15 i 25 novčića. Boja prve je marke žuta do zlatnožuta i ima vrijednost od 2 novčića. Tiraž prve serije je od 5.000 do 20.000 primjeraka. U to vrijeme u Crnoj Gori koristi se florin sa 100 novčića. 
1893.godine 25. jula izlazi nekoliko serija sa likom kneza Nikole I, na kojima je utisnut žig ćirilicom *1493-1893 Proslava štamparije*. Serija izlazi povodom 400-te obljetnice prve štamparije u Crnoj Gori. Žig je u crnoj i crvenoj boji.

1896. godine povodom 200 godina kneževine, izlaze marke sa mauzolejom na Cetinju. Serija se sastoji od 12 markica u vrijednostima od 1, 2, 3 ,5, 10, 15, 20, 25, 30, 50 novčića, 1 i 2 florina. Na markama je motiv manastira na Cetinju. Serija ima dva nazubljenja i zbog svoje vrijednosti česte su krivotvorine.

1902. godine uvodi se kruna sa 100 helera kao platežno sredstvo, te se i na markama mijenja izgled i nominalna vrijednost. Iste godine izlazi serija od 10 maraka u vrijednostima od 1 helera do 5 kruna sa likom kneza Nikole I, sa izmjenjenim tekstom. Na markama se nalazi nominalna vrijednost u helerima i standardni tekst *Biljega pošte Cr. Gore*. Pored te serije izlazi marka (njemački:Rückscheinmarke) sa crvenom oznakom lijevo i desno sa slovima *A* i *R* koja služi za potvrdu o prijemu preporučene pošiljke sa potpisom primaoca, koja se šalje pošiljaocu pošiljke. Vrijednost joj je relativno visoka (25 helera) i za to vrijeme vrlo korištena u poštanskom prometu.

1905. godine povodom uvođenja Ustava i otvorenja zgrade parlamenta na markama prethodne serije tiska se žig * Constitution УСТАВ Никољдан 1905*. Postoji najmanje pet raznih veličina žigova, kao i razne kombinacije sa nazubljenjima markica, te je potrebno pobratiti pažnju na veličinu, boju, položaj, kao i na eventualne greške u žigu.

1907. godine Crna Gora uvodi krunu sa 100 para, koja se 1907. godine mijenja u perper, koje je platežno sredstvo sve do 1918. godine.

Ukupno je u kneževini Crnoj Gori izdato 73 različite marke, sa mnogobrojnim varijacijama.

### Porto marke
Prva porto marka izlazi 1. decembra 1894. godine u seriji od 8 markica u vrijednostima o 1 do 50 novčića. Izlazi u dva razna nazubljenja, te se prema tome i određuje njihova filatelistička vrijednost. U jednostavnom ornamentu u sredini se nalazi broj, kao i ćirilična oznaka *para*. Marke su u raznim bojama i vrijede sve do uvođenja krune u opticaj. Ukupno su izdate četiri serije sa raznim motivima. Izdate su ukupno 22 marke.

## Vanjske veze
* Pošta Crne Gore
Ivan Milutinović

**Ivan Milutinović** (Cerovice kod Podgorice, 27. septembar 1901. – Beograd, 23. oktobar 1944.), komunist, revolucionar i narodni heroj.

U Beogradu rukovodio udruženjem studenata marksista. Godine 1923. postaje član KPJ. Radi u sindikatima, u *Crvenoj pomoći* te ilegalno u partiji. Godine 1928. osuđen na šest mjeseci zatvora, a 1929. ponovo uhapšen i osuđen na šest godina robije. Robijajući u Sremskoj Mitrovici i Lepoglavi, zbog buntovničkih akcija dobija još dvije godine. Po izlasku iz zatvora 1939. postaje član Centralnog komiteta KPJ, a na Petoj zemaljskoj konferenciji KPJ 1940. izabran za člana sedmočlanog Politbiroa. 

Nakon pokretanja narodnooslobodilačkog rata član Glavnog štaba NOPOJ. Organizira partizanske odrede u zapadnoj Srbiji (Užička republika), zatim u Crnoj Gori, pa u Bosanskoj Krajini, pa ponovo u Crnoj Gori. Član predsjedništva AVNOJ-a i član NKOJ-a. Kada su 1943. u NOVJ uvedeni činovi postaje general-lajtnant.

Septembra 1944. zajedno sa Titom otputovao u Moskvu. Po povratku u Jugoslaviju, zadržao se nekoliko dana u tek oslobođenom Banatu. Poginuo je 23. listopada 1944, nadomak oslobođenog Beograda, kada je šlep kojim je išao u Beograd, naišao na nemačku minu. 

Za narodnog heroja proglašen je 6. jula 1945. godine. Grad Berane u Crnoj Gori je po njemu, 1949. godine, dobio ime Ivangrad, a 1992. je vraćeno prethodno ime.

Sahranjen je u Grobnici narodnih heroja na Kalemegdanu, zajedno sa Mošom Pijade, Ivom Lolom Ribarom i Đurom Đakovićem.

## Literatura
* **Narodni heroji Jugoslavije**, "Mladost" Beograd 1975. godina