open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pavle Bihali

**Pavle Bihali** (Zemun, 8. 8. 1889 – Beograd, 17. 7. 1941) je bio jugoslavenski književnik, izdavač i prevodilac jevrejskog porekla, osnivač izdavačke kuće Nolit.

Član Komunističke partije Jugoslavije od njenih početaka. Streljan od nacista u okupiranom Beogradu 17. 7. 1941. godine.

## Biografija

Pavle Bihali je rođen 8. 8. 1889 godine u Zemunu. Bio je jevrejskog podrijetla. U svojim ranim dvadesetim godinama već je preuzeo očev privatni posao vezan za uređenje enterijera i moleraj.

Iako se time bavio predano i širio je posao, Pavle se potajno zanimao za umetnost, naročito književnost i slikarstvo. Iz toga je proizašao 1928 godine časopis "Nova Literatura", koji je bio pravo osveženje za siromašan kulturni život Beograda ali i regiona. Posle časopisa koji je gradio zajedno sa svojim bratom Otom, Pavle je osnovao danas već uveliko poznatu izdavačku kuću "Nolit", te postigao veliki uspeh. Ne samo da je bio glavni i odgovorni urednik, već i grafički dizajner, prevodilac, pisac mnogobrojnih eseja i stvaralac legendarnih intervjua. Bio je član Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) od 1920 godine. Mladi tog vremena bili su fascinirani magazinima, knjigama, slikama i reportažama koje je Pavle donosio iz Evrope, a uz saradnju mnogih prijatelja iz sveta umetnosti. Ipak, to je sa sobom nosilo i breme vremena i netrpeljivost tadašnje vlasti Kraljevine Jugoslavije koja nimalo nije bila naklonjena literalnim delima zapadnog sveta, a naročito Nemačke-Austrije. Uz uticaj koji je imao na zapadu Pavle je napravio čvrsta prijateljstva i poslove sa nekim od najpoznatijih svetskih imena kao što su: Jack London, Pablo Picasso, Albert Einstein, Bertolt Brecht, Gustav Krklec, Teodor Drajzer, Maksim Gorki, Egon Ervin Kiš, Erich Maria Remarque i mnogim drugima. Iako je bio jevrejsko-mađarskog porekla, Pavle je oženio rođenu Bečlijku i katolkinju Mariju Fingstl sa kojom je 1938 godine dobio sina Ivana, koji je kršten u pravoslavnoj crkvi.

Posle okupacije Karljevine Jugoslavije i početka progona jevreja, 1941 godine, sklonio se u Gornji Milanovac. Kao poznatog kulturnog radnika, ali i levičara i antifašistu, Gestapo ga je uhapsio 17. 5. 1941 godine i odveo u Beograd. Streljan je 17. 7. 1941. godine u Beogradu.

## Reference

## Literatura

*
Henry Hathaway

**Henry Hathaway** (13. mart 1898 – 11. februar 1985) bio je američki filmski režiser i producent, najpoznatiji po akcionim filmovima i klasičnim hollywoodskim vesternima u kojima su nastupali Randolph Scott i John Wayne.

## Filmografija

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* Henry Hathaway's Gravesite
Australijska akademija za filmsku i televizijsku umjetnost

**Australijska akademija za filmsku i televizijsku umjetnost** () je profesionalna organizacija za film i televiziju u Australiji. Cilj akademije je identificiranje, promoviranje i nagrađivanje australijskih najvećih dostignuća u filmskoj i televizijskoj umjetnosti. Osnovana je 18. 8. 2011. uz podršku Australijskog filmskog instituta (AFI) sa zadatkom vođenja nagrada AACTA koje se dodjeljuju filmovima, televizijskim serijama, dokumentarcima i kratkim filmovima. Akademija broji između 1500 i 2000 članova, a njen predsjednik od 2012. je Geoffrey Rush.

## Povezano
* AACTA Awards
* Australijska kinematografija

## Vanjske veze
*  AACTA Awards
Nukleozid

**Nukleozidi** su glikozilamini koji se sastoje od nukleobaza (one se često jednostavno nazivaju *baze*) vezanih za ribozne ili dezoksiribozne šećere putem beta-glikozidne veze. Primeri nukleozida su citidin, uridin, adenozin, guanozin, timidin i inozin.

## Osobine

Nukleozidi mogu biti fosforilizovani specifičnim kinazama u ćeliji na primarnoj alkoholnoj grupi šećera (-CH2-OH), čime nastaju nukleotidi
, koji su molekularni gradivni blokovi DNK i RNK.

Nukleozidi mogu da se formiraju putevima de novo sinteze, posebno u jetri, mada oni u većim količinama nastaju varenjem nukleinskih kiselina iz hrane. U tom procesu nukleotidaze razlažu *[[nukleotid]]e* (kao što je timin nukleotid) u *nukleozide* (npr. timidin) i fosfat. Nukleozidi, se naknadno razlažu u lumenu digestivnog sistema nukleozidazama u nukleobaze i riboze ili dezoksiriboze. Osim toga, nukleotidi mogu biti razloženi unutar ćelije u azotne baze, i ribozu-1-fosfat ili dezoksiribozu-1-fosfat.

## Upotreba

U medicini je više analognih nukleozida bilo korišćeno kao antiviralni ili antitumorski agensi. Viralne polimeraze inkorporiraju ta jedinjenja sa non-kanoničkim bazama. Te supstance se aktiviraju u ćelijama putem konverzije u nukleotide. One se administriraju kao nukleozidi, zato što naelektrisani nukleotidi ne mogu lako da prođu kroz ćelijske membrane.

## Povezano
* Adenozin trifosfat (ATP)
* Nukleotid
* Nukleobaza
* Sinteza nukleozida

## Reference

## Literatura
*
Nukleobaza

**Nukleobaze** (ili nukleotidne baze/azotne baze) su delovi DNK i RNK koji mogu da učestvuju u uparivanju (vidi: *[[bazni par]]ovi*). Primarne nukleobaze su citozin, guanin, adenin (DNK i RNK), timin (DNK) i uracil (RNK), što je u skraćenom obliku C, G, A, T, i U, respektivno. One se obično jednostavno zovu **baze** u genetici. Zato što se A, G, C, i T javljaju u DNK, ti molekuli se zovu **DNK-baze**; A, G, C, i U se zovu **RNK-baze**.

## Strukture
* "Kostur" adenina i guanina je purin, iz kog razloga su one **purinske-baze**.
* "Kostur" citozina, uracila, i timina je pirimidin, otuda **pirimidinske-baze**.

### Primarne baze
Ove baze su inkorporisane u rastući lanac tokom RNK i/ili DNK sinteze.

### Modifikovane purinske baze

Ovo su primeri modifikovanog adenozina ili guanozina.

### Modifikovane pirimidinske baze
Ovo su primeri modifikovanih citidina, timidina ili uridina.

## Povezano
* Nukleozid
* Nukleotid
* DNK
* RNK

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
* Uparivanje baza u DNK dvostrukom heliksu
C20H23N

__NOTC__
Molekulska formula **C<sub>20</sub>H<sub>23</sub>N** se može odnositi na:
* Amitriptilin
* Maprotilin
Norman Z. McLeod

**Norman Zenos McLeod** (20. septembar 1898 - 27. januar 1964) bio je američki filmski režiser, najpoznatiji po klasičnim hollywoodskim komedijama u kojima su nastupala braća Marx, W. C. Fields i Danny Kaye.

## Vanjske veze
*
Lotte Reiniger

**Charlotte "Lotte" Reiniger** (2. jun 1899 – 19. jun 1981) bila je njemačka filmska režiserka poznata ko pionir filmske animacije, odnosno po animiranju silueta u svojim ostvarenjima. Tokom karijere je snimila preko 40 filmova, od kojih je najpoznatiji *[[The Adventures of Prince Achmed]]* iz 1926. godine, koji se često naziva prvim cjelovečernjim animiranim filmom u historiji.

## Filmografija
(kao režiser)
* 1919 *The Ornament of the Lovestruck Heart*
* 1920 *Amor and the Steady Loving Couple*
* 1921 *The Star of Bethlehem*
* 1922 *Sleeping Beauty*
* 1922 *The Flying Suitcase*
* 1922 *The Secret of the Marquise*
* 1922 *Cinderella*
* 1923–26 *[[The Adventures of Prince Achmed]]* (feature)
* 1923 *Dr. Dolittle and His Animals* (3 shorts)
* 1927 *The Chinese Nightingale*
* 1928 *The Seemingly Dead Chinese*
* 1930 *[[Chasing Fortune]]*
* 1930 *Ten Minutes of Mozart*
* 1931 *Harlekin*
* 1932 *Sissi*
* 1933 *Carmen*
* 1934 *The Stolen Heart*
* 1935 *The Little Chimney Sweep*
* 1935 *Galathea: The Living Marblestatue*
* 1935 *Kalif Storch*
* 1935 *Papageno*
* 1936 *Silhouettes* (scene animacije)
* 1936 *Puss in Boots*
* 1937 *The Tocher. Film Ballet*
* 1938 *The HPO – Heavenly Post Office*
* 1944 *The Goose That Lays the Golden Eggs*
* 1951 *Mary's Birthday*
* 1953 *The Magic Horse*
* 1954 *Aladdin and the Magic Lamp*
* 1954 *Caliph Storch*
* 1954 *Cinderella*
* 1954 *Puss in Boots*
* 1954 *Snow White and Rose Red*
* 1954 *The Frog Prince*
* 1954 *The Gallant Little Tailor*
* 1954 *The Grasshopper and the Ant*
* 1954 *The Little Chimney Sweep*
* 1954 *The Sleeping Beauty*
* 1954 *The Three Wishes*
* 1954 *Thumbelina*
* 1955 *Hansel and Gretel*
* 1955 *Jack and the Beanstalk*
* 1961 *The Frog Prince*
* 1975 *Aucassin and Nicolette*
* 1979 *The Rose and the Ring*

## Literatura

* Donald Crafton; *Before Mickey: The Animated Film, 1898–1928*; University of Chicago Press;  (2nd edition, paperback, 1993)
* Giannalberto Bendazzi (Anna Taraboletti-Segre, translator); *Cartoons: One Hundred Years of Cinema Animation*; Indiana University Press;  (reprint, paperback, 2001)
* Leslie, Esther. *Hollywood Flatlands: Animation, Critical Theory and the Avant-Garde.* London: Verso, 2002. Print.
* Reiniger, Lotte. *Shadow Theatres and Shadow Films.* London: B.T. Batsford Ltd., 1970. Print.

## Vanjske veze
* 
* 
* "Born to Be Wild" , a biographical excerpt from *Women and Animation, a Compendium* (edited by Jayne Pilling) focusing on Reiniger's childhood; part of the British Film Institute's "Drawn to be Wild" website 
* "Lotte Reiniger's Silhouettes" by Abhijit Ghosh Dasitidar
* "Lotte Reiniger pictures and photos" , listal.com
Mount Kosciuszko

**Mount Kosciuszko** [maʊnt kɒziːˈʌskoʊ (do 1997. **Mount Kosciusko**), najviši vrh Australije. Sa svojih 2.228 metara je najviši vrh australskog kontinenta.

Sredinom XIX vijeka Australiju su istraživali James Macarthur (zadužen za pašnjake) i Poljak Pawel Edmund Strzelecki koji je istraživao klimu, geologiju, paleontologiju i geografiju Novog Južnog Velsa. To je uključivalo i identifikaciju australijskog najvišeg vrha koji je Strzelecki ispenjao 12. marta 1840.
Nazvao ga je prema poljskom nacionalnom junaku Tadeuszu Kościuszku koji je jedan od simbola borbe Poljaka za nezavisnost (Poljska je u to doba podijeljena i ne postoji kao država).

## Geografija
Planina Kosciuszko leži na jugoistoku Australije, u blizini granice australskih saveznih država Novi Južni Wales i Victoria. Ona se prostire po masivu Snježne planine (Snowy Mountains) koja su pak samo južni dio Velikog razvodnog masiva. Prostor oko vrha je proglašen nacionalnim parkom (Nacionalni park Kosciuszko). Unutar nacionalnog parka ima mnogo skijališta. Park je relativno blizu Sydneyu, Melbourneu i Canberri te mnogo izletnika dolazi iz tih gradova.

Američki alpinista Richard Bass prvi je 1985. godine ostvario uspon na sedam najviših vrhova na sedam kontinenata. Među vrhovima koje je osvojio bio je i Mount Kosciuszko. Nakon toga isto je uradio i Reinhold Mesnner ali se umjesto na Mount Kosciuszko popeo na indonežanski vrh Puncak Jaya, ili Piramida Carstensz (4,884 m.). Usponi na svih Sedam vrhova postali su prestižni među alpinistima, a obe liste su ravnopravne.

## Reference

## Vanjske veze

* mt kosciuszko Mount Kosciuszko Inc. − Perth Australija
Crveni klokan

**Crveni klokan** (*Macropus rufus*) je najveći od svih klokana i najveći živi tobolčar. Može se naći širom Australije, izuzev plodnijih oblasti na jugu, istočnim obalama i na sjevernim prašumama. Nastanjuju suhe i polusuhe predjele.

## Opis
Crveni klokani imaju kratko, crveno krzno koje postepeno prelazi u svjetliju boju na udovima i na trbuhu. Imaju velike, zašiljene ušne školjke i crnu njušku, duge mišićave noge i rep. Noge crvenog klokana funkcioniraju kao gumena opruga - mužjak, u jednom skoku, može skočiti u punoj brzini više od 9 metara. Ženke su sitnije od mužjaka.

Tjelesna temperatura crvenih klokana je oko 36&nbsp;°C. Da bi je održali imaju izolirani sloj krzna i služe se raznim varijantama: znojenjem, dahtanjem, lizanjem prednjih udova ili sklanjanjem u hladovinu kada su visoke temperature.

Ovi klokani se hrane travom i ostalom vegetacijom. Mogu izdržati dugo bez vode, sve dok imaju pristup zelenim biljkama jer imaju sposobnost izvući vlagu iz njih.

Crveni klokan je životinja aktivna u sumrak i tijekom noći. Dan provodi spavajući ili se nekim drugim načinom relaksirajući.

Borba mužjaka crvenih klokana je sastavni dio njihovog života. Obično se usprave, stojeći na zadnjim nogama, pokušavajući odgurnuti svog protivnika udaranjem ili blokiranjem podlaktica. Ako borba postane ozbiljnija, mužjaci će početi "šutirati" jedan drugog, oslanjajući se na svoj rep, tako što bi se udarali svojim jakim zadnjim nogama.

Mužjaci su dugi do 1,8 metara, a teški oko 85 kg. Rep im može biti dug do jednog metra. Ženke su duge do 1,1 metar, a teške oko 35 kg.

## Razmnožavanje
Crveni klokani se razmnožavaju tijekom cijele godine. Ženke imaju neobičnu sposobnost zaustavljanja rasta embrija dok se mladunac, koji je još uvijek u tobolcu, ne razvije dovoljno. 

Novorođeno mladunče dolazi na svijet nakon samo 33 dana. Dugo je samo 2,5 cm i skoro da nema zadnjih udova. Nakon što se rodi, ono se pomoću razvijenijih prednjih udova penje do majčinog tobolca, za što je potrebno oko 5 minuta. U tobolcu se uhvati za jednu od dvije dojke. Njegova majka je skoro odmah spremna za ponovno parenje. Ako je parenje uspješno, ženka na neko vrijeme zaustavi razvoj embrija u sebi. Za to vrijeme, mladunac u tobolcu brzo raste. Sa oko 190 dana, mladunac je u stanju da izađe iz tobolca u potpunosti, a nakon otprilike 235 dana više ne ulazi u tobolac. Sisat će narednih 12 mjeseci, a spolnu zrelost će dostići sa oko 2,5 godine. Majčino mlijeko stalno mijenja sastav prema potrebama mladunca. Ženka je u stanju i da stvara različito mlijeko za starijeg i za mlađeg mladunca.

## Drugi projekti
Lav Kulješov

L**Lav Vladimirovič Kulješov** (; Tambov, 13. januar 1899 — Moskva, 29. mart 1970) je bio ruski filmski stvaralac koji je osmislio i pomogao da se osnuje prva filmska škola na svetu — Moskovska filma škola.

Kulješov se može smatrati jednim od prvih teoretičara filma, a zajedno sa Sergejom Ejzenštajnom, koji je jedno kratko vreme bio njegov učenik, i Vsevolodom Pudovkinom bio je vođa onoga što se u teoriji filma zove Sovjetska teorija montaže. Prema njegovom mišljenju osnova filma je bila upravo montaža, dakle veza između dva kadra. Svoju tezu odnosno princip ilustrovao je „Kulješovim eksperimentom“, u kome je montažno spojio isti kadar (glumčev krupan plan) sa potpuno različitim sadržajem (tanjir čorbe, mrtvački sanduk i sl.) i takve montažne jedinice i njihovo značenje gledaoci su sasvim različiti percipirali.

Uz svoj teoretičarski rad Kulješov je paraleno radio i kao filmski autor, sve do trenutka u kom staljinistička vlast tadašnje Rusije nije to onemogućila.

## Filmografija
* The Project of Engineer Prite (1918)
* On the Red Front (1920)
* The Extraordinary Adventures of Mr West in the Land of the Bolsheviks (1924)
* The Death Ray (1925)
* By the Law (1926)
* Your Acquaintance (1927)
* The Merry Canary (1929)
* Two-Bul'di-Two (1929)
* Forty Hearts (1931)
* The Horizon (1932)
* The Great Consoler (1933)
* Theft of Sight (1934)
* The Siberians (1940)
* Incident on a Volcano (1941)
* Youthful Partisans: Kartashova, The Teacher (1942)
* We from the Urals (1944)

## Nagrade
* Status Narodnog umetnika 1969.
* Orden Lenjina
* Orden Crvene zastave rada

## Literatura
* Kuleshov, Lev. Kuleshov on Film, translated and edited, with an introduction by Ronald Levaco. Berkeley: University of California Press, 1974.

## Vanjske veze
*
Elektropop

**Elektropop**, također poznat kao **tehnopop**, žanr je popularne glazbe koji je svoj prvi procvat doživio između 1978. i 1981. u Engleskoj i Njemačkoj. U samim počecima sintisajzeri su bili dominantni instrumenti u tom žarnu. Mnogi glazbenici su tradiciju elektro popa održali u 1990im i 2000im.

Riječi pjesama često vuku na znanstveno-fantastične teme za razliku od tužne ljubavne tematike koja je prevladavala u komercijalnoj new wave glazbi 1980-ih. Mnoge elektro pop pjesme su u suštini pop pjesme, sa jednostavnim, pamtljivim melodijama i plesnim ritmovima ali se razlikuju od stilova elektroničke plesne glazbe na koje je utjecao (techno, dub, house, electroclash) po jakoj lirici koja ga uzdiže iznad jednostavne plesnosti.

## Pripadnici žarna u Jugoslaviji 80-tih
* Denis & Denis (Rijeka), -1984. single Program tvog kompjutera/Noć, 1984. LP Čuvaj se !, 1985. mini LP Ja sam lažljiva, Budi tu 1988., Program tvog kompjutera (Kompilacija) 1995.
* Beograd (Beograd) - 1982. single T.V./Sanjaš li u boji?, 1983. LP Remek depo 
* Max & Intro (Beograd) - 1985. single Ostavi sve/Beogradska devojka
* Data (Beograd), - 1984. single Ne zovi to ljubavlju/Neka ti se dese prave stvari
* Videosex (Ljubljana) - 1984. Videosex, 1985. Lacrimae Christi, Svet je zopet mlad, Ljubi in sovraži.
* Kozmetika (Beograd) - 1983. LP Kozmetika,
* Berliner Strasse (Beograd) 
* Romantične boje (Niš) 
* Rex Ilusivii (Novi Sad) 
* D'boys (Beograd) 
* Šizike (Beograd)
* Laki pingvini (Beograd)
* Annoda Rouge (Beograd) 
* Oskarova Fobija (Beograd)
Generalni guverner Australije

**Generalni guverner Australije** (službeni naziv: *Governor-General of the Commonwealth of Australia*) je, prema autralskom Ustavu, predstavnik australskog monarha na teritoriju Australije. Generalni guverner je predsjednik Saveznog izvršnog vijeća, zapovjednik Australskih obrambenih snaga kao i vicekraljevski predstavnik u teritoriju glavnog grada. Funkcije generalnog guvernera uključuju imenovanje ambasadora, ministara i sudaca, davanje kraljevskog pristanka na zakone, izdavanje odluka o izborima i davanje državnih počasti. Iako Ustav Australije generalnom guverneru daje široke ovlasti, sukladno praksi Westminsterskog sustava, rijetko se kada događa da generalni guverner djeluje izvan savjetodavnog okvira što ga postavi Premijer ili neki od ministara, odnosno Parlament. Osim službenih, generalni guverner ima i cijeli niz ceremonijalnih ovlasti. 

Aktualna guvernerka, od 1. srpnja 2024., jest Sam Mostyn.
Međunarodni filmski festival u Tokiju

**Međunarodni filmski festival u Tokiju** (TIFF, jap. (東京国際映画祭), *Tōkyō Kokusai Eigasai*) je međunarodna filmska manifestacija u glavnom gradu Japana i jedan od najvećih filmskih festivala u Aziji.

## Historija
Prvi festival organiziran je 1985. godine u Tokiju. Tadašnji predsjednik festivalskog žirija bio je britanski filmski producent David Puttnam. Danas se na festivalu prikazuje preko 300 filmova u međunarodnoj konkurenciji, kao i specijalni programi pod nazivom *Winds of Asia* (za azijske filmove) i *Japanese Eyes* (za nove japanske filmove).

Filmski festival u Tokiju organizira *Japan Association for the International Promotion of Moving Images (UniJapan)*. Trenutni predsjednik žirija je Tsuguhiko Kadokawa.

## Nagrade
Glavna nagrada festivala je nagrada *Tokyo Sakura Grand Prix*, koja se dodjeljuje u međunarodnoj konkurenciji.

## Dobitnici ''Tokyo Sakura Grand Prix''

## Vanjske veze

* Tokyo International Film Festival 
* Tokyo International Film Festival na Internet Movie Database
Selektivni inhibitor preuzimanja serotonina

**Selektivni inhibitor preuzimanja serotonina** (*specifični inhibitor preuzimanja serotonina*) (*SSRI*) su klasa jedinjenja koja se tipično koriste kao antidepresivi u tretmanu kliničke depresije, anksioznog poremećaja, i niza poremećaja ličnosti.

SSRI ligandi povećavaju ekstracelularni nivo neurotransmitera serotonina inhibicijom njegovog preuzimanja u presinaptičke ćelije. Time se povišava nivo serotonina u sinaptičkom rascepu dostupnog za vezivanje na postsinaptičke receptore. Oni imaju varijabilne stepene selektivitnosti za druge monoaminske transportere, pri čemu čisti SSRI ligandi imaju mali afinitet za noradrenalinski i dopaminski transporter.

Efikasnot SSRI liganda u blagim ili umerenim slučajevima je bila osporavana. Jedna metaanaliza iz 2010. navodi da "Magnituda koristi antidepresivnog leka u poređenju sa placebom ... može da bude minimalna ili nepostojeća, u proseku, kod pacijenta sa blagim ili umerenim simptomima. Kod pacijenta sa veoma jakom depresijom, korist od leka u odnosu na placebo je znatna." It toga proizilazi da je druga generacija antidepresiva jednako efektivna/neefektivna.

SSRI ligandi su prva klasa psihotropnih lekova otkrivenih koristeći proces *[[Dizajn leka|racionalnog dizajna lekova]]*. Taj proces u kome se počinje od specifičnog biološkog cilja i zatim se kreiraju molekuli dizajnirani da deluju na njega.

## Galerija

## Povezano
* Antidepresiv
* Inhibitor preuzimanja dopamina (DRI)
* Inhibitor preuzimanja norepinefrina (NRI)
* Inhibitor preuzimanja norepinefrina-dopamina (NDRI)

## Reference

## Vanjske veze

* PROZAC Product/Prescribing Information at Eli Lilly and Company
* Barry Yeoman Putting Science in the Dock, The Nation at barryyeoman.com
*
Motovunski filmski festival

**Motovunski film festival** je filmska manifestacija u srednjovjekovnom gradu Motovunu, prvi put održana 1999. godine. Posvećen je filmovima nastalim u malim i nezavisnim produkcijama diljem svijeta. Značajke festivala ne obilježavaju crveni tepih, glamour, protokoli i VIP saloni, već projekcije filmova pod otvorenim nebom i žive uske ulice grada usred svih dana festivala. U početku festival je bio nenatjecateljskog karaktera, ali s godinama broj nagrada je rastao. Iako iznimne, nagrade i nagrađivanje nikada u potpunosti nisu obuzele ovaj festival.

## Nagrade festivala
* *Propeler Motovuna*, glavna nagrada festivala, koju dodjeljuje međunarodni žiri najboljem filmu u glavnom programu
* *Motovun online*, nagrada za najbolji film trajanja do 15 minuta, koju dodjeljuje žiri mladih hrvatskih filmskih profesionalaca
* *FIPRESCI* (Fédération Internationale de la Presse Cinématographique), najstarije i najuglednije udruženje filmskih kritičara svijeta
* *OdAdoA*, kao poticaj većoj distribuciji filmova nastalih u regiji "Od Albanije do Austrije"

### Nagrada Propeler Motovuna

### Nagrada FIPRESCI

## Poznati gosti
Neki od poznatih gostiju festivala bili su:
* Dušan Makavejev
* Stephen Daldry
* Paul Thomas Anderson
* Ken Russell
* Vanessa Redgrave
* Amanda Plummer
* Mira Furlan
* Milena Dravić
* Jason Biggs 
* Jamie Bell

## Veze
* Filmski festivali u Hrvatskoj

## Vanjske veze

* Motovun film festival
Dani hrvatskog filma

**Dani hrvatskog filma** je hrvatski festival srednjometražnog (do 70 minuta trajanja) i kratkometražnog (do 30 minuta trajanja) filma, odnosno sve što je proizvedeno u hrvatskoj kinematografiji tokom protekle godine, uz iznimku filmova koji su ostavljeni za prikazivanje na Pulskom festivalu.

Festival je natjecateljskog karaktera. Održava se u Studentskom centru u Zagrebu.

Održavaju se od 1991. godine.

## Festivalske nagrade
* nagrada Ocjenjivačkog suda festivala
* "Oktavijan", nagrada Hrvatskog društva filmskih kritičara
* "Zlatna uljanica ", nagrada tjednika Glas Koncila
* "Kodak", za najbolje snimljeni film
* "Jelena Rajković", nagrada Hrvatskog društva filmskih redatelja
* "Salon odbijenih"

## Vanjske veze
* Studentski centar u Zagrebu
DOKUart

**DOKUart** je festival profesionalnog dokumentarnog filma iz Hrvatske, zemalja EU te država u susjedstvu RH koji se održava svake godine u hrvatskom gradu Bjelovaru.

Pokrenula ga je 2006. Rada Šešić, koja je i izbornica filmova koji će ući u festivalski program, te Denis Hladiš i Tibor Javurek.

Festival se održava početkom listopada/oktobra i traje oko pet dana. Na festivalu se pored već prikazanih, prikazuju i hrvatske premijere. Do sada je u tri godine prikazano 50-ak filmova iz 20-ak zemalja i 10 hrvatskih premijera. U tri godine filmove je pogledalo gotovo 3000 posjetitelja. Gostovali su poznati autori: Krsto Papić, Zoran Tadić, Petar Krelja, Branko Schmidt, Joško Marušić, Robert Zuber i drugi.

Pored glavnog, DOKUart ima i program Mali DOKUart, kojeg čine radovi osnovnoškolaca iz cijele Hrvatske na temu turizma, kojeg se ostvariva u suradnji s Turističkim zajednicama Grada Bjelovara i Bjelovarsko-bilogorske županije i Hrvatskim filmskim savezom.

DOKUart je humanitarnog karaktera i svake godine novac od ulaznica odlazi nekome kome je stvarno potreban.

Od siječnja/januara 2009. pokrenut je cjelogodišnji program prikazivanja filmova u Bjelovaru pod nazivom DOKUart Kino.

## Povezano
* BOK fest

## Vanjske veze

* Službene festivalske stranice
* Filmski  2. DOKUart u Bjelovaru
Ciroza (patohistologija)

**Ciroza** (lat. *cirrhosis* od grč. *epos* »žut«) skvrčavanje je nekog parenhimatoznog organa kao posljedica bujanja i fibroznog pretvaranja njegova veziva. Takvi organi su znatno smanjeni, zrnate neravne površine, neobično tvrdi, radi čega se teško režu. Govori se o cirozi jetre, bubrega i pankreasa. Sve su to teške i neizlječive bolesti, jer su jetra, bubreg i pankreas za život nužni organi. Kod ciroze nestaje specifičnog parenhima, važnog za funkciju, a na njegovo mjesto dolazi za funkciju nevažno vezivo. Kao glavne ciroze razlikujemo u jetri atrofičnu (Laennec) i hipertrofičnu (Hannot).

## Atrofična ciroza
Atrofična ciroza pokazuje već kod običnog promatranja sve znakove ciroze: jetra je jako smanjena, kvrgava izvana, čvrsta. Na presjeku je parenhim podijeljen na različito velike čvoriće, između kojih se nalazi bjelkasto vezivo. Taj način bujanja veziva je karakterističan za atrofičnu cirozu. Bujanje veziva je osobito jako uzduž krvnih žila i žučnih kanala. Kad ga ima veća količina, ono pritište na krvne žile i žučne vodove. Radi toga nastaje niz simptoma, koje možemo smatrati kao glavne u kliničkoj slici ciroza, a svjedoče o jakom zastoju krvne i žučne struje. Za prvi govori kolateraini krvotok (Caput Medusae), nakupljanje tekućine u trbušnoj šupljini (ascites) u velikim količinama (oko desetak i više litara), a za drugi jaka žutica, izražena u cijelom organizmu.

## Hipertrofična ciroza
Hipertrofična ciroza je karakterizirana drugim načinom bujanja veziva. Ono zahvaća organ jednomjerno. tako da je pritisak na krvne žile i žučne vodove u jetri mnogo manji. Radi toga je kod hipertrofične ciroze zastoj krvi i žuči znatno slabije izražen. Površina jetre je radi toga načina bujanja veziva glatka, a sam organ u cjelini povećan. Vezivo je kod obje ciroze jetre prožeto različitim vrstama upalnih stanica.

Ciroza se ubraja u upalna oboljenja. Morfogenetički se kod ciroze radi o istodobnom ili kontinuiranom nastupanju raznovrsnih patoloških promjena, kao poremetnja u izmjeni tvari, upala i regeneracija. Uzrok cirozi jetre nije jedinstven. Vjerojatno je potrebno više faktora za njezin postanak i razvitak. Alkoholu se pridaje kod toga neka važnost (eksperimenti na kunićima govore tome u prilog). Otrovanja, u prvom redu raspadljivim produktima iz crijeva, navode se kao uzroci ciroze. Zastoj žuči, prouzrokovan začepljenjem izvodnih kanala od žučnih kamenaca može izazvati posebnu vrstu ciroze, žučnu cirozu (cirrhosis biliaris). Vjerojatno ima sama konstitucija neko značenje za postanak ciroze. I neke infekciozne bolesti, u prvom redu tuberkuloza i sifilis, mogu biti uzrok cirozi. Ciroze bubrega su posljedice kroničnih upala i arterioskleroze. Obično ih prate visoki krvni tlak i jaki edemi. Ciroza pankreasa je jedan od uzroka šećerne bolesti.

## Izvori
Festival eksperimentalnog filma i videa 25 FPS

**Festival eksperimentalnog filma i videa "25 FPS"** se održava u Zagrebu od 2005. godine.

Festival 25 FPS organizira Udruga za audiovizualna istraživanja 25 FPS. Podržava ga Gradski ured za obrazovanje, kulturu i šport Grada Zagreba, Hrvatski audiovizualni centar, Ministarstvo kulture i Studentski centar. Festival se održava u rujnu, u Studentskom centru u Zagrebu, Savska 25. 25 fps označava broj sličica u sekundi (frames per second) prema europskom PAL sustavu (video), za razliku od filma koji ih ima 24, odnosno NTSC sustava koji ih ima 30.

Festival ima natjecateljski dio programa. Natjecatelji se natječu za Grand Prix, posebno priznanje (žiri kritike), nagradu Fujifilm i nagradu publike.

## Izvori

## Vanjske veze
* Službena stranica
Animafest

**Svjetski festival animiranog filma Animafest Zagreb** je festival animiranog filma koji se održava u Zagrebu od 1972. godine. Festival je pokrenut temeljem odluke Izvršnog odbora ASIFA-e, Međunarodnog udruženja animiranog filma, iz 1969. godine te osnivačkih akata produkcijske kuće "Zagreb film" i Grada Zagreba. Lokaciju je ASIFA izabrala odajući priznanje svjetskom uspjehu i ugledu Zagrebačke škole crtanog filma tokom 1950-ih i 1960-ih godina. Animafest je drugi najstariji živući festival animacije, iza festivala u Annecyju.

Odlukom Vijeća festivala, Animafest od 2007. godine organizira Hulahop d.o.o. za filmsku produkciju i usluge u kulturi. Ranija izdanja producirali su Zagreb film i Koncertna direkcija Zagreb. Festival je do 2005. godine održavan u bijenalnom ritmu, nakon čega nastavlja u godišnjem, posvećujući se u parnim godinama kratkometražnom, a u neparnima dugometražnom filmu. Umjetnički ravnatelj festivala od 2011. godine je animator i muzičar Daniel Šuljić, koji je na toj poziciji naslijedio Krešimira Zimonića.

Festivalski slogan *Z... is for Zagreb *(*Z... znači Zagreb*)* *osmislio je filmolog i kritičar Ron Holloway. Festivalski logo i prvi plakat djelo su Borivoja Dovnikovića Borde i Zlatka Boureka. Festivalska maskota Mandlek, čovječuljak s polucilindrom koji se pojavljuje u više hrvatskih animiranih filmova, povijesno je najpoznatiji u formi koju je osmislio Zvonimir Lončarić, dugogodišnji autor festivalskih plakata. Festivalski džingl djelo je jazz glazbenika Igora Savina.

Pobjednik središnjeg, Velikog natjecanja, osvaja festivalski Grand Prix te se kandidira za nagrade Oscar i Cartoon d'Or. Nagrada publike Mr. M ime je dobila u spomen na prvog direktora festivala Želimira Matka.

## Dobitnici Grand Prixa

## Reference

## Literatura
* Margit Antauer Buba (ur.). *Z... znači Zagreb: priručnik za sjećanje: Svjetski festival animiranog filma, Zagreb 1972.-2002.* Svjetski festival animiranog filma / Koncertna direkcija, Zagreb, 2003.
* *Animafest Zagreb 2012: kratkometražno izdanje (22. Svjetski festival animiranog filma*). Zagreb, Hulahop, 2012. (katalog)

## Vanjske veze
* Službene stranice
* Stranice organizatora
Hronična limfocitna leukemija

**Hronična limfocitna leukemija** (**HLL**) je letalna, progredijentna bolest simptomatski neprimetnog početka, koja se najčešće javlja između 45. i 70. godine života. To je bolest koja je posledica maligne proliferacije B-limfocita kod 95% pacijenata, odnosno T-limfocita kod 5% bolesnika.

Benigni (neaktivni) oblik počinje postepeno, bez ikakvih simptoma, sa povećanjem apsolutnog broja limfocita u perifernoj krvi, uz uvećanje limfnih čvorova i slezine, ili bez toga. Aktivni (agresivni) oblik bolesti se inicijalno manifestuje malaksalošću i gubitkom telesne težine, uvećanjem limfnih ćvorova i slezine kao i broja limfocita u krvi, sa razvojem anemije, granulocitopenije, trombocitopenije i učestalih infekcija praćenih povišenom telesnom temperaturom.

Dijagnoza se postavlja na osnovu pregleda periferne krvi: broj limfocita je veći od 10×109/l krvi, a u leukocitarnoj formuli ne sme biti više od 5% limfoblasta. Koštana srž je histološki hipercelularna, sa više od 30% limfocita. Limfociti periferne krvi i koštane srži su jednolikog izgleda, mali limfociti.

Tok HLL je vrlo različit, a dužina progresije zavisi kako od trajanja neaktivnih oblika, tako i od komplikacija —- infekcija (mokraćnih i disajnih puteva) i autoimunih poremećaja. Komplikacije se uglavnom kontrolišu antibioticima.

Lečenje se inicijalno vrši hlorambucilom, nakon čega se prelazi na intermitento lečenje. U sklopu lečenja se može sprovesti splenoktomija (hirurško uklanjanje slezine) što ne menja tok bolesti, ali je indikovano kod bolesnika sa hipersplenizmom, autoimunom hemoliznom anemijom i trombocitopenijom koje ne reaguju na date lekove. Kod velikog broja bolesnika značajno poboljšanje postignuto je terapijom zračenjem.
Ravanica (Kraljevo)

**Ravanica** je naseljeno mesto grada Kraljeva u Raškom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 784 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 823 stanovnika).

## Demografija
U naselju Ravanica živi 616 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40.6 godina (41.0 kod muškaraca i 40.2 kod žena). U naselju ima 226 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3.47.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

## Reference

## Literatura

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (-{Fallingrain}-)
* Satelitska mapa (-{Wikimapia}-)
* Gugl satelitska mapa (-{Maplandia}-)
* Plan naselja na mapi (-{Mapquest}-)
Lom

**Lom** se može odnositi na:

* lom, prelamanje - refrakcija svetlosti (optika)
* Lom (mineralogija)
* Lom (narod), malajsko pleme na otoku Bangka
* Lom narod poznat kao Boša. Govore lomavrenskim jezikom.
* Lom (jezik), jezik naroda lom iz Indonezije.

## Toponimi

* Lom (grad), grad u Bugarskoj
* Lom (Bugarska), općina u Bugarskoj
* Lom (Norveška), općina u Norveškoj
** Zarobljenički logor Lom
* Lom prašuma u BiH
* Lom (rijeka), pritoka Dunava u Bugarskoj
* Lom (Slovenija), naselje u općini Mežica, Sloveniji
* Lom (planinski vrh), planinski vrh u Hrvatskoj

## Ličnosti
* Herbert Lom, češki glumac
* Ian Lom, škotski pjesnik

## Ostalo

* LOM (izdavač), izdavačka kuća iz Beograda
Zavođenje

**Zavođenje** je kolokvijalni izraz kojim se u najširem smislu opisuje proces, odnosno aktivnosti koje za svrhu imaju potaknuti neku osobu na postupak ili postupke suprotne njenoj dužnosti, etičkim načelima, običajima ili moralu. U svom užem i najčešćem smislu se pod time podrazumijeva poticanje neke osobe na seksualni ili ljubavni odnos. Za muškarca i ženu koje su uspješne u takvoj vrsti zavođenja se koristi izraz **zavodnik** ili **zavodnica**.

## Povezano
* Udvaranje
* Podvođenje
Triciklični antidepresiv

**Triciklični antidepresivi** (*TCA*) su triciklična hemijska jedinjenja koja se prvenstveno koriste kao antidepresivi. TCA jedinjenja su otkrivena tokom ranih 1950-tih i naknadno su uvedena u upotrebu tokom te dekade. Njihovo ime odražava njihovu strukturu, koja se sastoji od tri prstena. Tetraciklični antidepresivi (TeCA), koji sadrže četiri prstena, su blisko srodna grupa antidepresiva.

U današnje vreme su TCA jedinjenja u znatnoj meri zamenjena u kliničkoj praksi u najvećem delu sveta novijim antidepresivima kao što su selektivni inhibitori serotoninskog preuzimanja (SSRI) i inhibitori serotonin-norepinefrinskog preuzimanja (SNRI), koji tipično imaju povoljniji profil nuspojava.

## Reference

## Vanjske veze
* 
* More information on TCAs
TCA

__NOTC__
Termin **TCA** ima više značenja.

* Genetički kod za serin
* Tauroholinska kiselina, žučna kiselina
* Triciklični antidepresivi, vrsta lekova
* Trihlorosirćetna kiselina, sirćetna kiselina
Antidepresiv

**Antidepresiv** je psihijatrijski (psihotropski) lek koji se koristi za olakšavanje poremećaja raspoloženja, kao što su klinička depresija i distimija i anksiozni poremećaji kao što je socijalna fobija. Lekovi poput inhibitora monoamin oksidaze (MAOI), tricikličnih antidepresanata (TCA), tetracikličnih antidepresanta (TeCA), selektivnih inhibitora preuzimanja serotonina (SSRI), i inhibitora serotonin-norepinefrin preuzimanja (SNRI) su najčešće asocirani sa ovim terminom. Ovi lekovi su u širokoj upotrebi. NJihova efikasnost i nepoželjni efekti su tema mnogobrojnih studija i nesuglasica. U SAD neki od poznatih lekova ove grupe su Prozak, Elavil i Vivaktil. Česta je zloupotreba ovih supstanci, posebno na tržištima na kojima ne postoji stroga kontrola prometa.

Opioidi su korišćeni da lečenje kliničke depresije do kasnih 1950-tih godina. Amfetamini su korišćeni do sredine 1960-tih. Legalnost propisivanja opioda i amfetamina za depresiju je sporna tema. U zadnjih šezdeset godina sproveden je relativno mali broj studija namenjenih utvrđivanju terapeutskog potencijala opioidnih derivata za lečenje depresije. U konstrastu s tim amfetamini su našli primenu u lečenju širokog niza bolesti, poput hiperkinetičkog poremećaja, narkolepsije, i gojaznosti, a u toku su mnogobrojna istraživanja za niz drugih oblika primene. Obe grupe lekova, opioidni i amfetaminski, indukuju terapeutski respons veoma brzo. Rezultati su primetni u toku dvadeset četiri do četrdeset-osam sati. Terapeutski odnosi za opioide i amfetamine su veći od vrednosti proizvedenih tricikličnim antidepresivima. U nekim od istraživanja ograničenog obima iz 1995. godine je bilo pokazano da opioid buprenorfin ima najveći potencijal za tretman kliničke depresije. Međutim, ovaj nalaz nije našao praktičnu primenu zbog socijalne stigme vezane za opioide.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Tretman depresije uz upotrebu lekova 
* Američka psihijatrijska asocijacija, vodič tretmana
Tetraciklični antidepresiv

**Tetraciklični antidepresivi** (*TeCA*) su klasa lekova koja se prvenstveno koristi kao antidepresivi. Oni su uvedeni u upotrebu tokom 1970-tih. Njihovo ime je proisteklo iz njihove hemijske strukture koja sadrži četiri prstena i koja je blisko srodna sa tricikličnim antidepresivima (TCA) koji sadrže tri prstena.

## Farmakologija
### Profil vezivanja
Afiniteti (Kd (nM)) selekcije TeCA lekova su upoređeni na nekoliko tipova mesta vezivanja:

Izabrani ligandi deluju kao antagonisti (ili inverzni agonisti u zavisnosti od aktivnog mesta) na navedenim receptorima i kao inhibitori transportera.

## Reference

## Povezano
* Triciklični antidepresivi (TCA)
Hipnotik

**Hipnotici** su droga i sedativi koji izazivaju stanje obamrlosti ili sna usporavanjem telesnih funkcija. Koristi se u tretmanu nesanice (insomnije) i u umirivanju anksioznih ili agresivnih osoba. Hipnotici izazivaju psihičku i fizičku zavisnost. Postoji veliki broj ovih supstanci ali se najčešće koriste bensedin, valijum i librijum, ali je efekat uvek individualan.

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
* NIN o Bensedinu kao dijagnozi socijalnog stanja
Holinergični ligand

Reč **holini** se odnosi na razne kvaternarne amonijum soli koje sadrže ''N'',''N'',''N''-trimetiletanolamonijum katjon. One su prisutne u mnogim tkivima. Holin je primarna komponenta neurotransmitera acetilholina i deluje sa inozitolom kao osnovni sastojak lecitina. On sprečava formiranje naslaga masti u jetri i posreduje kretanje masti u ćelijama. Bogati izvori holina su jetra, bubrezi, mozak, pšenične klice, pivarski kvasac, i žumance jaja.

U neurološkom pogledu **holinergični** se tipično odnosi na acetilholin. Za parasimpatički nervni sistem, koji skoro ekskluzivno koristi acetilholin za slanje poruka, se kaže da je holinergički. Neuromuskularne veze, preganglioni neuroni simpatičkog nervnog sistema, bazalni prednji mozak, i moždano stablo su isto tako holinergički. Receptori za merokrine znojne žlezde holinergični jer se acetilholin oslobađa iz postganglionih simpatetičkih neurona.

## Izvori
Parasimpatički nervni sistem

**Parasimpatički nervni sistem** (**PSNS**) je jedan od tri dela autonomnog nervnog sistema (ANS). ANS je odgovoran za regulaciju unutrašnjih organa i žlezda, što se odvija podsvesno. Parasimpatički sistem je specifično odgovoran za stimulaciju aktivnosti do kojih dolazi kada je telo u mirovanju, što obuhvata salivaciju, lakrimaciju, ordinaciju, varenje i defekaciju. Njegovo dejstvo se smatra komplementarim dejstvu drugih glavnih grana autonomnog nervnog sistema, Simpatički nervni sistem je odgovoran za stimulaciju aktivnosti vezanih borba-ili-bežanje respons. Kao posledica takve relacije, dejstvo parasimpatički nervni sistem se često opisuje kao "odmor i varenje".

## Fizička lokacija

Parasimpatički nervi (PSN) su autonomne (aka "visceralni") grane perifernog nervnog sistema (PNS). Parasimpatička nervna vlakna proizlaze iz centralnog nervnog sistema sa S2, S3, S4 i kičmenih živaca i iz trećeg, sedmog, devetog, i desetog moždanog živca. Zbog njegove lokacije parasimpatički sistem se obično kaže da ima "kraniosakralni odliv".

## Receptori

Parasimpatički nervni sistem koristi prvenstveno acetilholin (ACh) kao svoj neurotransmiter, mada i niz peptida (kao što je holecistokinin) mogu da dejstvuju na PSNS kao neurotransmiteri. ACh dejstvuje na dva tipa receptora, muskarinske i nikotinske holinergične receptore. Najveći deo transmisija se odvija u dva stupnja. Nakon stimulacije, preganglioni nerv oslobađa ACh na ganglion, koji dejstvuje na nikotinske receptore postganglionih neurona. Postganglioni neuron onda oslobađa ACh da bi stimulisao muslarinske receptore na ciljnom organu.

## Povezano
* Autonomni nervni sistem

## Reference

## Vanjske veze
* Organizacija nervnog sistema 
* Simpatički i parasimpatički nervni sistem
Simpatički nervni sistem

**Simpatički nervni sistem** (**SNS**) je jedan od tri dela autonomnog nervnog sistema, zajedno sa enteričnim i parasimpatičkim sistemima. Njegova generalna uloga je da mobilizuje telesne resurse pod stresom; da indukuje borba-ili-bežanje respons. On je, međutim, konstantno aktivan na bazalnom nivou s ciljem održanja homeostaze.

## Pregled

Zajedno sa dve druge komponente autonomnog nervnog sistema, simpatički nervni sistem doprinosi kontroli većine telesnih unutrašnjih organa. Na stres - kao u slučaju borba-ili-bežanje responsa - se može gledati kao neutralisanje parasimpatičkog sistema, koji generalno radi na održavanju tela u mirovanju. Činjenica je funkcije ova dva sistema nisu tako jednostavne, ali je to korisno pravilo.

Postoje dve vrste neurona koji učestvuju u prenosu signala kroz simpatički sistem; pre- i post- ganglioni. Kraći preganglioni neuroni originiraju iz kičmene moždine (nivoi T1 - L2, specifično) i putuju u ganglion, često jednu od paravertebralnih ganglija, gde oni formiraju sinapse sa postganglionim neuronima. Odatle se dugački postganglioni neuroni šire kroz skoro celo telo.

## Povezano
* Autonomni nervni sistem
* Adrenalin
* Simpatička ganglija
* Noradrenalin

## Reference

## Literatura
* 
* 
*
Jedinstveni identifikator sastojaka

**Jedinstveni identifikator sastojaka** ( - *UNII*) je ne-vlasnički, besplatni, jedinstveni, jednoznačani, ne-semantički, alfanumerički identifikator, koji je vezan za molekulsku strukturu supstance i/ili opisne informacije iz FDA sistema za registraciju supstanci (SRS). UNII sadrži deset alfanumeričkih oznaka. Ovaj identifikator ne sadrži informacije o vremenu unosa, ili o tipu supstance.

SRS se koristi za generisanje permanentnih, jedinstvenih identifikatora supstanci regulisanih proizvoda, kao što su sastojci lekova. Sistem koristi molekulsku strukturu i opisnu informaciju za definisanje supstance i za UNII generisanje. Osnovni način definisanje supstance je baziran na njenoj 2D molekulskoj strukturi. U slučajevima gde molekulska struktura nije dostupna (npr. kod botaničkih proizvoda), UNII se definiše na osnovu opisnih informacija.

## Primeri

## Literatura

## Vanjske veze
* Sistem za registraciju supstanci - Jedinstveni identifikator sastojaka
ChEBI

**Hemijski entitet sa biološkim značajem** (*ChEBI*) je baza podataka i ontologija molekulskih entiteta za fokusom na 'mala' hemijska jedinjenja. Ta jedinjenja su bilo prirodni ili sintetički proizvodi koji se koriste za pravljenje promena u procesima živih organizama. Molekuli koji su direktno kodirani genomom, kao što su nukleinske kiseline, proteini i peptidi izvedeni iz proteina proteolitičkim razlaganjem, se po pravilu ne unose u ChEBI.

## Literatura

## Vanjske veze

* ChEBI
* [ftp://ftp.ebi.ac.uk/pub/databases/chebi/ Ftp]
ChEMBL

**ChEMBL** ili *ChEMBLdb* je manualno pripremljena hemijska baza podataka bioaktivnih molekula sa osobinama sličnim lekovima. ChEMBL održava Evropski Bioinformatički Institut (EBI), koji je baziran na *Velkom Trustovom genomskom kampusu* (), u Hinkstonu, VB. Ova baza podataka je originalno bila poznata kao *StARlite* i razvijena od strane farmaceutske kompanije Galapagos NV. EMBL je ovu kolekciju kupila 2008. uz finansijsku pomoć Velkom Trusta. To je dovelo do formiranja ChEMBL hemogenomske grupe na EBI-u.

## Povezano
* ChEBI
* DrugBank

## Literatura

## Vanjske veze

* ChEMBLdb
* Kinazni SARfari
* ChEMBL-Arhiva zapostavljenih tropskih bolesti 
* GPCR SARfari 
* ChEMBL peptidi
Vezivanje za proteine plazme

**Vezivanje za proteine [[krvna plazma|krvne plazme]]** može da utiče na stepen efikasnosti leka. Lek koji je u manjoj meri vezan za proteine plazme može efikasnije da prolazi kroz ćelijsku membranu. Krvni proteini koji najčešće vezuju lekove su albumin, lipoprotein, glikoprotein, i α, β‚ i γ globulini.

Lek u krvi postoji u dva oblika: vezanom i nevezanom. U zavisnosti od specifičnog afiniteta leka za proteine plazme, jedan deo leka se može biti u vezanom obliku, dok je ostatak slobodan. Ako je vezivanje proteina reverzibilno, onda postoji hemijska ravnoteža između vezanog i nevezanog stanja:

:*Protein + lek ⇌ Protein-lek kompleks*

## Reference

## Povezano
* Farmakokinetika
* Proteini krvi

## Vanjske veze
* Vezivanje lekova za proteine
Lipoprotein

**Lipoprotein** je biohemijski sklop koji se sastoji od proteina i lipida. Mnogi enzimi, transporteri, strukturni proteini, antigeni, adhezini i toksini su lipoproteini. Primeri takvih molekula su lipoproteini visoke gustine (HDL) i niske gustine (LDL) koji omogućavaju prenos masti krvnim sistemom, transmembranski proteini mitohondrije i hloroplasta, i bakterijski lipoproteini.

## Funkcija
Funkcija lipoproteinskih čestica je transport lipida (masnoća) (kao što je triacilglicerol) širom tela putem krvi.

Sve ćelije koriste i zavise od masti i holesterola kao gradivnih blokova za formiranje membrana koje one koriste za kontrolu unutrašnjeg vodenog sadržaja, unutrašnjih u vodi rastvornih elementata i za organizaciju strukture i proteinskih enzimskih sistema.

## Klasifikacija
Proteinski deo lipopretina se sastoji od apoproteina (apolipoproteina) koji se mogu podeliti u šest klasa, a neke od klasa u podklase. Tako razlikujemo:
* A (apo A-I, apo A-II, apo A-IV, i apo A-V)
* B (apo B48 i apo B100)
* C (apo C-I, apo C-II, apo C-III, i apo C-IV) 
* D
* E
* H

Prema različitim udelima pojedinih hemijskih molekula koji se nalaze u određenom lipoproteinu, lipoproteini se mogu svrstati u različite klase:
* hilomikroni - prenose trigliceride (masti) od creva do jetre, mišićnog tkiva i masnog tkiva.
* lipoprotein vrlo male gustine () prenose (novosintetizirani) triacilglicerol od jetre prema masnom tkivu.
* lipoprotein srednje gustine () 
* lipoprotein male gustine () prenosi holesterol od jetre prema ćelijama u telu. LDL se ponegde naziva "loš kolesterol".
* lipoprotein velike gustine () prikuplja holesterol iz tkiva u telu i odnosi ga u jetru. HDL se često naziva i "dobar holesterol".

Hiperlipoproteinemija je naziv za bolest kod koje je u krvi povišena koncetracija lipoproteina. Prema klasi povišenih lipoproteina se razlikuje pet tipova hiperlipoproteinemija.

## Literatura

## Vanjske veze
* Baza podataka bakterijskih lipoproteina
* Pregled i dijagram na washington.edu 
* Lipoproteinski sklop na wisc.edu 
* 
*
Metabolizam lekova

**Metabolizam lekova** su biohemijske modifikacije farmaceutskih supstanci u živim organizmima, koj se obično odvijaju putem specijalizovanih enzimskih sistema. On je oblik ksenobiotičkog metabolizma. Metabolizam lekova često konvertuje lipofilna hemijska jedinjenja u polarne proizvode koji se lakše izlučuju. Brzina metabolizma je važna odrednica dužina i intenziteta farmakološkog dejstva leka.

Metabolizam lekova može da dovede do toksikacije ili detoksikacije - aktivacije ili deaktivacije hemikalije. Dok su oba slučaja moguća, glavni metaboliti većine lekova su produkti detoksikacije.

Skoro svi lekovi su ksenobiotici. Druga često korištena organska jedinjenja su takođe ksenobiotici, i ona su metabolisana istim enzimima kao i lekova. Time se stvara mogućnost za *[[lek-lek interakcija|lek-lek]]* i *[[lek-hemikalija interakcija|lek-hemikalija]]* interakcije ili reakcije. One mogu bilo do aktiviraju ili inaktiviraju lek.

**Reakcije faze I** (ne-sintetičke reakcije) kao što su oksidacija, redukcija, hidroliza, ciklizacija, i deciklizaciona adicija kiseonika ili uklanjanje vodonika, se izvode putem oksidaza mešovite funkcije, često u jetri. Te oksidativne reakcije tipično posreduju citohrom P450 monooksigenaze (CYP), i koriste NADPH i kiseonik. Primeri klasa koje podležu ovom metodu metabolizma su fenotiazini, paracetamol, i steroidi. Ako su metaboliti reakcija faze I dovoljno polarni, oni mogu biti lako izlučeni. Međutim, mnogi proizvodi faze I se ne eliminišu brzo i podležu naknadnim reakcijama u kojima se endogeni supstrat kombinuje sa novo inkorporisanim funkcionalnim grupom da bu se formirali visoko polarni konjugati.

**Reakcije faze II** — obično poznate kao konjugacione reakcije (npr., sa glukuronskom kiselinom, sulfonatima (sulfacija), glutationom ili aminokiselinama) — su obično detoksikacione prirode, i obuhvataju interakcije polarnih funkcionalnih grupa metabolita faze I. Mesta na leku gde dolazi do konjugacionih reakcija su karboksil (-COOH), hidroksil (-OH), amino (NH2), i sulfhidril (-SH) grupe. Proizvodi reakcija konjugacije imaju povećanu molekulsku težinu i obično su neaktivni, za razliku od reakcija faze I koje često proizvode aktivne metabolite.

## Literatura

## Vanjske veze