Dom novosadske trgovačke omladine

**Dom novosadske trgovačke omladine** nalazi se na uglu Bulevara Mihajla Pupina i ulice Ignjata Pavlasa, Novi Sad, Srbija. Gradnja zgrade počela je 7. maja 1931. godine, a završena je godinu dana poslije. Najviše zasluga imali su novosadski trgovci, Nikola Tanurdžić i Miloš Raletić, koji je ujedno bio predsjednik udruženja. Usljed finansijskih poteškoća, izgrađena je bez lijevog kraka. 
## Istorija
Naručilac radova bilo je udruženje Novosadska trgovačka omladina, institucija zadužena za podizanje nivoa obučavanja mladih. Predsjednik Trgovačke omladine bio je Nikola Tanurdžić, koji se također zanimao za najnovija dostignuća u arhitekturi. 

Ova zgrada je jedna od prvih u novom dijelu Novog Sada, južno od centra grada, koji je izgrađen 1930-ih. U ljeto 1934. osvjećenju ovog zdanja prisustvovao je i sam kralj Aleksandar I Karađorđević. Zgrada je poznata i po tome što je sedamdesetih godina prošlog vijeka uz njeno desno krilo bio čuveni korzo.

## Opis i ahitektura
Zgradu je projktovao arhitekta Đorđe Tabaković pod uticajem moderne arhitekture, koristeći osnovne karakteristike: ravan krov, tvrdu obradu gabarita, primjenu novih materijala, kao i odbacivanje fasadnog ukrasa kao estetskog pomagala. Istovremeno, zgrada je sadržavala arhitektonske karakteristike i prethodnih decenija. Prvi sprat je ukrašen ciglama, a blago zaobljeni erkeri su dodati na dugu fasadu. 

Specifičnost građevini daje polukružni plitak balkon na prvom spratu, a na vrhu zgrade centralno mjesto zauzimala je gipsana figura sjedećeg Merkura u poluležećoj pozi, sa svim atributima: krilate sandale, šljem i štap sa zmijom. U rimskom partenonu božanstava Merkur je bog trgovine i putovanja. Ova skulptura rad je poznatog novosadskog vajara Karla Baranjija. Ispod skulpture Merkura postavljen je natpis - *Dom novosadske trgovačke omladine*.

Zgrada je svojim modernim metodama gradnje dala novi podsticaj razvoju cijele široke ulice. To je uključivalo i visinu zgrade, koja je bila dvostruko viša od predhodno izgrađenih. Odsustvo dekoracije fasade bilo je jednako novo kao i djelimična upotreba armiranog betona. Svojim zaobljenim uglom privlačila je pažnju, jer zaobljeni ugao obično povećava vrijednost naselja i proširuje pješačku stazu. Ravni krov također je postavio nove standarde u Novom Sadu.

Budući da je zgrada izgubila svoje prvobitno značenje nakon Drugog svjetskog rata, 1950. god je uknjižena kao opšta društvena imovina. Unutrašnjost je pretvorena u stanove, a jedno vrijeme bio je smješten i Radio Novi Sad. U prizemlju je otvorena Gradska apoteka. Kip i natpis su uklonjeni. Nakon realizovane vizije arhitekte Tomislava Markovića iz 1990. godine, apoteka je dobila postmodernistički izgled koji ima i danas. Inspirisan klasičnim slikarstvom italijanske renesanse današnji izgled vrlo malo podseća na tridesete godine prošlog veka. Na zidovima apoteke nalaze se portreti čuvenih farmaceuta Jovana Tucakova i Andrije Markovića. 

Šezdesetih godina 20. stoljeća izgrađena je nova zgrada s lijeve strane. Istovremeno, mali prozori na posljednjem spratu, koji je ranije korišten kao potkrovlje, zamijenjeni su velikim prozorima, čime je stvoren još jedan puni sprat. Poslije političkih promjena početkom XXI vijeka natpis je vraćen, a skulptura nije pronađena. 

## Izvori