Milan Ciganović

**Milan Ciganović** (Bosanski Petrovac, 1888.  - Beograd, 1. septembar 1927.) bio je dobrovoljac u Balkanskim ratovima i jedan od organizatora ubistva nadvojvode Franje Ferdinanda u Sarajevu 1914. god..

Nakon preseljenja u Srbiju, učestvovao je kao dobrovoljac u Balkanskim ratovima i tom prilikom odlikovan “Zlatnom medaljom za hrabrost”. Postao je član tajne oficirske službe Ujedinjenje ili smrt, poznate i kao Crna ruka, koju je vodio pukovnik Dragutin Dimitrijević. Australski istoričar Christopher Clark sumnja da je Ciganović bio član zavjereničke organizacije Crna ruka. Bio je zaposlen na srbijanskim željeznicama. 

U istoj kući u kojoj je živio, stanovao je i Gavrilo Princip član Mlade Bosne, jedne druge tajne organizacije, čije djelovanje je bilo usmjereno protiv okupacione austrougarske vlasti. Bio je pristalica shvatanja da je individualni teror legitiman i jedino mogući vid otpora prema stranim zavojevačima. Kad je saznao da nadvojvoda Ferdinand dolazi u Sarajevo, organizovao je grupu sa namjerom da ga ubiju. Sa njim su bili Nedeljko Čabrinović i Trifko Grabež. 

Milan Ciganović im je organizovao obuku u rukovanju naoružanju i nabavio šest ručnih bombi iz skladišta oružja srpske vojske u Kragujevcu, četiri pištolja marke Browning, četiri rezervna šaržera municije i bočice sa cijankalijem. Za put i boravak u Sarajevu obezbijedio im je i izvjesnu sumu novca.

## Nakon atentata
Nakon atentata, na saslušanju, optuženi su kao organizatore atentata imenovali Ciganovića, majora Vojislava Tankosića i Dragutina Dimitrijevića. Dana 25. jula 1914. austrougarska vlada zatražila je od srpske vlade da uhapsi zavjerenike i pošalje ih u Beč na suđenje u austrijskom sudu. Predsjednik vlade Srbije obavijestio je austrijsku vladu da nije u mogućnosti provesti ovo hapšenje jer bi takav čin bio protivan ustavu. Tri dana kasnije Austrijanci su objavili rat Srbiji.

Srpska vlada poslala je Ciganovića u Sjedinjene Države radi sigurnosti tokom cijelog perioda Prvog svjetskog rata. Vratio se u domovinu 1919. i dobio zemljište od vlade kao nagradu u Todorovu (današnja Sjeverna Makedonija), oženio se i nastanio kao poljoprivrednik. Preminuo je 1927. u Beogradu.

Sarajevski atentat je i dalje predmet rasprava. Jedno od mišljenja iznio je 1942–1942. god. Luigi Albertini, italijanski publicista i političar, u svom djelu - Uzroci rata 1914.

## Reference

## Literatura
* Luigi Albertini: Uzroci rata 1914, Vol. 3, Bocca, Milano 1942–194 - *U svom djelu Le origini della guerra del 1914, koje je prevedeno na engleski 1950-ih, krivio je sve europske državnike za Prvi svjetski rat, ali je ipak vidio Njemačku kao pokretačku snagu u srpanjskoj krizi 1914., pod čijim je pritiskom Austro-Ugarska osjećala potrebu poduzeti vojnu akciju protiv Srbije.*
* Klaus Epstein: Recenzija - Luigi Albertini, Uzroci rata iz 1914, Vol. 3, Epilog julske krize 1914, Dekleracije o ratu i neutralnosti, London 1957. U: Istorijski časopis 186, 1958, S. 382–386, ovdje S. 383. - Smatra srpsku vladu zajednički odgovornom za pokušaj atentata u Sarajevu i pokazuje razumijevanje za oštru antisrpsku politiku Austrije; zapravo, čak kritizira austrijsko odricanje od preventivnog rata između 1908. i 1914. Kritizira bezuvjetnu njemačku podršku Austriji na berlinskim konferencijama 5. srpnja 1914., iluziju lokalizacije austro-srpskog sukoba, nesposobnost Moltkea, Bethmanna i Wilhelma te cijelu koncepciju Schlieffenovog plana. […] Kritizira neaktivnost Antante protiv Austrije od 5. do 23. srpnja, Poincaréovu potpunu podršku Rusiji i pasivnost britanske politike pod Greyem. Vjeruje da bi se uz malo više energije i mudrosti Bethmanna, Sazonova i Greya katastrofa mogla izbjeći, možda formulom: 'Stani u Beogradu.