open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
424. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **424. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Krasa, Fidenasa, Rutila i Jula** (ili, rjeđe, **godina 330. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 424. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.



== Događaji ==
* [[Kserks II]] kao kralj vlada [[Perzijsko Carstvo|Perzijom]] samo 45 dana prije nego što je ubijen, navodno dok je bio pijan od strane Farnakije i Menostana po naređenju [[Sekidijan]]a (ili [[Sogdijan]]a), sina prethodnog kralja [[Artakserks I|Artakserksa I]] i njegove priležnice Alogine [[Babilon]]ske.
* [[Sirakuza|Sirakuški]] državnik [[Hermokrat]] uspješno nagovara [[Stara Grčka|grčke]] gradove na [[Sicilija|Siciliji]] da prekinu međusobne sukobe i istjeraju sve strane vojske koje su im došle u njima pomoći. Time je okončan trogodošnji rat Sirakuze sa pro-atenskim sicilijanskim gradovima, a [[Atena|atenska]] vojska prisiljena na povlačenje sa Sicilije.
* [[Peloponeski rat]]: Atenski vojskovođe [[Demosten (general)|Demosten]] i [[Hipokrat iz Atene|Hipokrat]] pokušavaju osvojiti [[Megara|Megaru]], ali ih pri tome porazi [[sparta]]nska vojska pod [[Brazida|Brazidom]]. Demosten nakon toga maršira na [[Naupakt]] kako bi pomogao tamošnjoj demokratskoj frakciji i prikupio vojsku za invaziju [[Beotija|Beotije]]. Mešutim, Hipokrat je [[bitka kod Deliona|bitci kod Deliona]] poražen od [[Pagonda|Pagonde]] iz [[Teba (Grčka)|Tebe]]. Za vrijeme bitke [[Sokrat]] spašava život [[Alkibijad]]u. Demosten potom napada [[Sikion]], ali je opet poražen.
* [[Peloponeski rat]]: Nakon spriječavanja atenskog napada na Megaru, Brazida maršira kroz Beotiju i [[Tesalija|Tesaliju]] do [[Halkidika|Halkidike]] na čelu 700 [[helot]]a i 1000 peloponeskih najamnika kako bi pomogao makedonskom kralju [[Perdika II|Perdiki II]]. Nastojeći izbjeći ovisnost o Perdiki i služiti njegovim ciljevima, Brazida na stranu Sparte dovodi važne gradove [[Akant (Grčka)|Akant]], [[Stageira]], [[Amfipolis]] i [[Torona]]. Napad na [[Eion]] spriječava dolazak atenskih pojačanja na čelu s [[Tukidid]]om.
* [[Peloponeski rat]]: Brazidino osvajanje Amfipolisa je preveliki udarac za [[Atena|Atenu]], a za što je potom krivim proglašen i progna Tukidid. To omogućava Tukididu da na miru počne pisati svoju poznatu *Historiju*.
* [[Peloponeski rat]]: Atenski vojskovođa [[Kleon]] osvaja peloponeski otok [[Kitera|Kiteru]].
* Prvi put izvedena [[Sofoklo]]va drama *Kralj Edip''.
* Dovršen hram Atene Nike u zamisli arhitekta Kalikrata.
* Tribali upali u tračansko Odrisko Kraljevstvo, poginuo kralj Sitalk.

## Rođenja
*

## Smrti
* Kserks II, kralj Perzije
Sfagija

**Sfakterija**, današnja **Sfagija**, je otočič na ulazu u Piloski zaljev na obali Peloponeza u Grčkoj. Najpoznatiji je kao poprište znamenite bitke kod Sfakterije koja se 425. pne. odigrala za vrijeme peloponeskog rata.

## Reference
Kalistrat

**Kalistrat**  se može odnositi na:
* Kalistrat iz Epidne, atenski političar iz 4. vijeka pne.
* Kalistrat (gramatičar), aleksandrijski pisac iz 2. vijeka pne.
* Kalistrat (pravnik), rimski pravni pisac iz 3. vijeka n.e.
* Kalistrat (sofist), grčki pisac iz 3. i 4. vijeka n.e.
* Kalistrat, atenski pjesnik iz 6. vijeka pne., poznat kao autor himne u počast Harmodija i Aristogitona
* Kalistrat, producent Aristofanovih komedija *Slavljenici banketa*, *Babilonci* i *[[Aharnjani]]* (te suradnik u produkciji *[[Ptice (Aristofan)|Ptica]]*, *[[Lizistrata|Lizistrate]]* i *[[Žabe (Aristofan)|Žaba]]*)
* Domicije Kalistrat, historičar iz 1. vijeka pne., autor lokalnih historija za Herakleju Pontsku i Samotraku
* Kalistrat, svetac Rimokatoličke i pravoslavnih crkava, za koga se govori da je potakao četrdeset devet vojnika na kršćansko mučeništvo u Kartagi u 4. vijeku n.e.
Sogdijan

**Sogdijan** je bio veliki kralj Perzijske Monarhije koji je uzurpacijom došao na prijestolje i vladao svega 6 mjeseci i 15 dana.

## Porodica

O životu Sogdijana se zna vrlo malo s obzirom da su jedini izvori tekstovi historičara Ktezija.
Sogdijan je bio sin Velikog kralja Artakserksa I i konkubine Alogine od Babilona. Imao je dva polubrata; Kserksa II koji je bio sin kraljice Damaspije, odnosno jedini legitimni prijestolonasljednik, te Darija II, sina konkubine Kosmartidene od Babilona. Zadnji zapisi koji spominju njegova oca Artakserksa I datiraju iz 424. pne. pa se ta godina smatra godinom krunidbe Sogdijana i njegova prethodnika Kserksa II koji je vladao samo 45 dana.

## Smrt

Kaotična politička situacija nakon smrti Artakserksa I trajala je u razdoblju od 424. do 423. pne., kada su na perzijskom tronu izmijenila trojica vladara; Kserks II, Sogdijan i Darije II. Sogdijan je dao ubiti Kserksa II nakon samo mjesec i pol dana vladavine, dok je Sogdijana dao ubiti njegov polubrat Darije II koji će vladati Perzijom idućih 20 godina.

## Kronologija

* 424. pne. - na perzijsko prijestolje dolazi Sogdijan koji je zbacio svog prethodnika, polubrata Kserksa II
* 423. pne. - smrt Sogdijana, kojeg ubija treći polubrat Darije II

## Veze
* Perzijska Monarhija
* Artakserks I
* Kserks II
* Darije II

## Izvori

## Vanjske veze
* Britannica enciklopedija: Sogdijan
* Kserks II i Sogdijan, Livius.org
Hermokrat

**Hermokrat** (starogčki: ) (? - 407. pne.) je bio drevni sirakuški vojskovođa iz doba atenske ekspedicije na Siciliju.

Hermokrat se u historijskim zapisima prvi put pojavljuje 424. pne. kada je njegov znameniti govor na kongresu sicilijanskih gradova u Geli uvjerio dotad zavađene polise da se pomire i izbace sve strane vojske koje su im došle u pomoć. Kada je godine 415. pne. Atena otpočela pohod na Siciliju, Hermokrat se založio da se svi grčki sicilijanski gradovi ne samo ujedine, nego i da pomoć traže od svojih dotadašnjih neprijatelja kao što je Kartaga.

Hermokrat je bio izazbran kao jedan od tri sirakuška stratega, ali je smijenjen zbog neuspjeha u borbi s atenskim napadačima. Poslije je služio kao savjetnik spartanskom vojskovođi Gilipu, i njih dvojica su zajedno razbili atensku opsadu Sirakuze, a potom i atensku vojsku. Godine 412. pne. je, međutim, Hermokrat bio jedan od vojskovođa odgovornih za poraz flote Peloponeski savez|Peloponeskog saveza u bitci kod Kizika. Zbog toga su ga Sirakužani in absentia prognali iz svog grada, u koji se vratio tek 408. pne. Godinu dana kasnije je ubijen u uličnom okršaju.

Platon je kasnije spominjao Hermokrata u svojim dijalozima *[[Timej (Platon)|Timej]]* i *[[Kritija (Platon)|Kritija]]*.

## Napomene

## Izvori
*  
* 
* 

## Vanjske veze
* Livius.org: Hermocrates
Mitsubishi A6M

**Mitsubishi A6M Zero-Sen** je bio najpoznatiji lovački jednosjedni avion Kraljevske Japanske Avijacije u Drugom svjetskom ratu. Ovaj tip proizilazi iz potreba Japana za sljedećom generacijom lovačkih aviona koji bi zamjenili model A5M. Prototip A6M1 polijeće prvi put 1. aprila 1939. ali tek drugi prototip A6M2 Mitsubishiju donosi narudžbu od 15 pretserijskih aviona ovog tipa za testiranje. Glavna varijanta ovog lovca koja ulazi u serijsku proizvodnju je ALM5 Model 52. Kao odgovor na dalje potrebe za vrijeme rata, Mitsubishi paletu ovog modela proširuje do bombardera A6M7 Model 63. Zadnji tip je pored modela Nakajima Ki-43 Hayabusa korišten za samoubilačke akcije Kamikaza.

## Tehnički podatci Mitsubishi (A6M5c)
Pagonda

**Pagonda** (; 5. vijek pne.), sin Eolidin, bio je tebanski vojskovođa i državnik, najpoznatiji po tome što je komandirao beotijskim snagama u bitci kod Delija u peloponeskom ratu. Njegova modifikacija standardne hoplitske formacije i korištenje konjičke rezerve u toj bitci se od većine historičara smatra prvim dokumentiranom primjenom formalne taktike u vojnoj historiji.

## Literatura
* Hanson, Victor Davis *Ripples of Battle: How Wars of the Past Still Determine How we Fight, How we Live, and How we Think* (Doubleday, 2003)
* Thucydides *History of the Peloponnesian War*
* Kagan, Donald *The Pelopennesian War* (Viking Press, 2003)
Hipokrat iz Atene

:*Za [[Grčka|grčkog]] [[ljekar]]a, v. [[Hipokrat|Hipokrat sa Kosa]].*

**Hipokrat iz Atene** (cca. 459. pne. — 424. pne., grčki: , Hippokrátēs ili ‘Ippokrátīs), sin Arifronov, bio je atenski atenski vojskovođa (strategos) z doba peloponeskog rata.

Godine 424. pne. je služio zajedno s Demostenom, te su njih dvojica iz Atene pokrenuli pohod na Megaru i njene duge zidove. Odatle su se morali povući nakon dolaska spartanske vojske pod Brazidom. Potom je odlučeno da Demosten i Hipokrat odvojeno napadnu Beotiju. Hipokrat je došao do Delija, koji je osvojio, ali se tada suočio s beotijskim snagama te je došlo do Bitka kod Delija|bitke kod Delija, u kojoj su Atenjani poraženi, a Hipokrat poginuo na samom početku.

## Izvori
* Tukidid iv. 76, 77, 89—101.
* Diodor xii. 69, 70.
* Pauzanija iii. 6. § 1, ix. 6. § 3.
Cecil Rhodes (razvrstavanje)

**[[Cecil Rhodes]]** (1853&ndash;1902) je bio britanski poduzetnik i afrički pionir, prema kome je nazvana Rodezija.

**Cecil Rhodes** također može biti:
* Cecil T. Rhodes, zastupnik u državnoj skupštini Teksasa, 1937&ndash;1945
* Cecil John Rhodes, koga je godine 2004. predsjedničkim ukazom pomilovao George W. Bush, a koji je bio osuđen zbog davanja lažnih podataka na formularu za kredit
Akant (Grčka)

**Akant** ili **Akanthos** (Greek:  ili novogrčki: Aχανθος, danas Ierissos ili *Erisso*) je bio drevni grčki grad na poluotoku Sveta Gora. Bio je smješten na sjeveroistočnoj strani Aktija, na najistočnijem poluotoku Halkidike.

Osnovan je u 7. vijeku pne. od kolonista sa Androsa. U vrijeme grčko-perzijskih ratova aktivno je pomagao perzijskom kralju Kserksu, ali ga je Atena kasnije prisilila da se priključi Delskom savezu. Za vrijeme peloponeskog rata je godine 424. pne. na nagovor Brazide prešao na stranu Sparte. Kasnije se, uz spartansku pomoć, odupro nastojanju da uđe u Halkidički savez, a 350. pne. je prešao pod makedonsku vlast. Za vrijeme drugi rimsko-makedonski rat|drugog rimsko-makedonskog rata je 199. pne. napadnut od rimsko-pergamske flote, a 168. pne. su ga Rimljani opsjeli, zauzeli i srušili, da bi kasnije na istom mjestu podigli koloniju za veterane pod nazivom Ericius, odakle je u bizantsko doba uveden današnji naziv Ierissos. Naselje je 1932. stradalo u potresu pa je obnovljeno na lokaciji sjeverno od antičkih ruševina.

## Reference
* Local government website (English) 
* Official web site of Ierissos city (Greek) 
* "Akanthioi" Fan Club of F.C PAOK in Ierissos Chalkidiki (Greek) 
* Kleigenis Culture Club in Ierissos Chalkidiki(Greek)
Stageira

**Stageira** (; ispravno *Stagira* Στάγιρα; također *Stagiros* Στάγιρος ili *Stageiros* Στάγειρος) je bio starogčki grad na Halkidici, najpoznatiji kao rodno mjesto Aristotela. Nalazio se nekoliko kilometara sjeverno od suvremenog naselja Stagira, blizu današnjeg grada Olympias.

Stageira je osnovana godine 655. pne. od jonskih kolonista s otoka Andros. Kserks I od Perzije ga je okupirao 480. pne.. Kasnije se priključila Delskom savezu pod vodstvom Atene, ali je taj savez napustila godine 424. pne. Zbog toga je atenski demagog Kleon pokrenuo opsadu protiv Stageire godine 422. pne.. Kleonovo nespretno vođenje opsade je kasnije postalo predmetom satire u Aristofanovoj komediji *[[Vitezovi (Aristofan)|Vitezovi]]*. Kleon je nedugo nakon toga ubijen u bitci kod Amfipolisa.

Filip II Makedonski je kasnije u opsadi imao više uspjeha, te je grad osvojen i srušen. Međutim, kasnije je, u znak zahvalnosti za Aristotelovo poučavanje njegovog sina Aleksandra, Filip ponovno sagradio grad i u njemu naselio bivše stanovnike. Tada su, uz brojne nove kuće, sagrađeni oltari boginji Demetri te akvadukt.
Toroni

**Toroni** (), drevni: **Torone** je drevni grčki grad na jugozapadnom dijelu poluotoka Sithonia na Halkidici, 20&nbsp;km pred Neos Marmaras i 3&nbsp;km pred Porto Koufo (*Κωφός Λιμήν*), gdje se nalazi jedna od najvećih prirodnih luka u Grčkoj.

## Općinski distrikti

* Sarti
* **[[Sykia]] ili Sikia**
** Destenika
** Kalamitsi
** Koufos
** Paralia Sykion
** Pigadaki
** Platania
** **Toroni**
** Valti

## Vanjske veze

* Toroni  Pictures
* Toroni  in Halkidiki
* Toroni  at Sithonia Net
* Toroni at Greek Travel Pages (Ferry Bookings)
* Toroni at Greek Travel Pages (Ferrt Bookings) - settlement
* Photos of Toroni beach, Sikia at Halkidiki.com
*  Toroni  at Greek Ministry Of Culture
Historija Peloponeskog rata

***Historija Peloponeskog rata*** je tekst koji predstavlja prikaz peloponeskog rata koji se u antičkoj Grčkoj vodio između Peloponeskog saveza (na čelu sa Spartom) i Delskog saveza (na čelu s Atenom). Napisao ga je Tukidid, atenski vojskovođa koji je služio u ratu. Danas se smatra jednim od klasičnih djela grčke književnosti, odnosno jednim od najvažnijih historiografskih djela uopće. *Historiju* su kasniji priređivači podijelili u osam knjiga.
CIP

U izdavaštvu i bibliotekarstvo **CIP** je kratica koja označava engleske riječi **Cataloging in Publication** ili **Cataloguing in Publication** (doslovno: Katalogiziranje u izdanju) te predstavlja najosnovnije kataloške podatke za neko djelo prije nego što ga izda nacionalna biblioteka ili neka druga ustanova države u kojoj je provotno objavljen. Ime odražava korisnu praksu da se ta informacija bilježi u svim naknadnim izdanjima — u slučaju knjiga, na dnu stranice za autorska prava - s obzirom da pomaže manje iskusnim priređivačima kataloga pri dodavanju primjeraka u njihove kolekcije. Osoblje zaduženo za CIP-ove pri nacionalnim bibliotekama obično ograničava opseg djela za koje će biti pripremljen CIP, i to tako što prethodno traži pomoć osoblja izdavača.

Čest problem sa CIP-om kada izdavači mijenjaju bibliografske detalje, kao riječi u naslovu, nakon što su dobili podatke za CIP. Podaci za CIP stoga neće biti pravilni niti će se moći koristiti od budućih agencija za katalogiziranje ukoliko su prije samog izdanja ušli u bazu podataka. 

Svaka nacionalna biblioteka obično sadrži vlastitu bazu podataka za vlastite unose. 

## Vanjske veze
* Cataloging in Publication Program  of the LOC 
* The Cataloguing-in-Publication Programme  of the British Library
* Cataloguing in Publication Program  of the Library and Archives Canada
Gimnazija

**Gimnazija** je općeobrazovna srednja škola koja traje četiri godine, u koju se može upisati nakon završetka osnovne škole. Svrha obrazovanja u gimnaziji je razviti kod učenika intelektualnu širinu, potrebu za novim spoznajama i djelovanjima, istraživačku radoznalost, te osposobiti ih za razložno i stvaralačko mišljenje te samostalno učenje.

Kao općeobrazovna škola gimnazija je prijelazni stupanj k profesionalnom osposobljavanju u višim i visokim školama te fakultetima, tj. ona u pravilu ne osposobljava učenika za neko posebno zanimanje već ga uglavnom usmjerava na daljnje školovanje.

Prva gimnazija nastala je unutar filozofskog mišljenja (Platon) u 5. vijeku prije Hrista, a cilj joj je bio otklon od mitskog i dogmatskog (nekritičkog) mišljenja. Cilj Platonove gimnazije (Ἀκαδήμεια) je prevashodno bio formiranje ličnosti koje je obuhvatalo intelektualno, fizičko i duhovno razvijanje čovjekovih sposobnosti.

## Etimologija
Naziv potiče od antičke grčke reči „γυμνάσιον“ koja predstavlja fizičko i intelektualno obrazovanje mladih. U nemačkom jeziku i u većem delu Evrope je današnja reč „gimnazija“ zadržala značenje intelektualnog obrazovanja a u engleskoj reči „-{gym}-“ je ostalo značenje fizičkog.

## Vanjske veze
## Slične stranice

* Popis gimnazija u Hrvatskoj
Lapsus

**Lapsus** (lat.: *posrtaj; greška, pogreška*) nehotična je greška u govoru, pri pisanju ili dosjećanju; **omaška**. Po Frojdu, u njegovoj ranoj teoriji psihoanalize, lapsus predstavlja djelo koje ukazuje na podsvjesnu želju.

## Vrste lapsusa
U literaturi se spominju tri vrste lapsusa ovisno o načinu komunikacije:
* *Lapsus calami* (izg. *lȃpsus kȁlami*): greška u pisanju
* *Lapsus linguae* (izg. *lȃpsus lȉngve*): greška u govoru
* *Lapsus memoriae* (izg. *lȃpsus memòrie*): greška u pamćenju (memoriji), zabluda zbog zaboravljivosti

## Povezano
* Tipfeler

## Izvori
* An-Gold, Klaić
Kult

**Kult** je riječ koja u svojem najširem (i tradicionalnom) značenju označava javno poštovanje nekog božanstva, nadnaravnog ili prirodnog fenomena, odnosno pojedinca ili društvenog fenomena. Naziv dolazi od latinske riječi *cultus*, koja znači *briga*, i pod njim su se tradicionalno podrazumijevale obaveze vjernika prema određenom božanstvu, koje se prije svega odnose na prinošenje žrtvi, rituale i slične obrasce ponašanja.

U novije vrijeme izraz kult dobio je uglavnom pejorativno značenje, odnosno pod njim se podrazumijevaju sekte ili druge vjerske zajednice okupljene oko karizmatičnog vođe, koji traži potpunu predanost svojih sljedbenika.

## Povezano
* Kult predaka
* Kult heroja
* Kult ličnosti
Černobilj

:*Za nuklearnu nesreću videti [[Černobiljska katastrofa]]*

**Černobilj** ( (Чорнобиль );  (Чернобыль)) je grad na severu Ukrajine, u Kijevskoj oblasti, udaljen 15 km od granice sa Belorusijom. Černobilj je bio centar Černobiljskog rejona. Leži na reci Pripjat, jednoj od pritoka Dnjepra.

U noći 25. - 26. aprila 1986. dogodila se u susednom gradu Pripjatu nuklearna katastrofa, poznata kao Černobiljska katastrofa. Iz oblasti je evakuisano preko 100.000 stanovnika.
Grad je danas napušten i nalazi se u centru zabranjene zone. Ipak, u gradu i okolini, od nekadašnjih 3.500, i danas živi oko 400 ljudi koji nisu želeli da napuste oblast.

## Historija
Prvi zapisi o Černobilju potiču iz 1193. godine. Godine 1362. mesto su zauzeli Litvanci. Po stvaranju Lublinske unije 1569. između Litvanije i Poljske Černobilj dospijeva u posed poljskog kralja, da bi nakon podjele Poljske 1793. zajedno sa istočnom Ukrajinom pripao Rusiji.

Od 1918. do 1991. Laze
Černobilj je u sastavu SSSR; od raspada SSSR-a 1991. Černobilj je u sastavu Ukrajine.
Ochus

**Ochus** je latiniziran naziv za perzijsko ime. Pod njim se podrazumijevaju:
* Kralj Darije II od Perzije, prvotno znan kao Ochus
* Kralj Artakserks III od Perzije, prvotno znan kao Ochus
* Ochus, sin Darija III od Perzije
* *[[Ochus (leptir)]]* je rod leptira.
Armenska apostolska crkva

**Armenska** ili **Jermenska apostolska crkva** () je najstarija nacionalna crkva i jedna od najstarijih danas postojećih kršćanskih zajednica.

Službeno ime crkve je **Jedna sveta vaseljenska apostolska pravoslavna jermenska crkva **. Ponekad se za nju koristi izraz i **Gregorijanska crkva**, ali prethodni naziv preferira sama Crkva, s obzirom da apostole Bartolomeja i Tadiju smatra osnivačima, a Sv. Gregora Prosvjetitelja tek kao prvog službenog poglavara Crkve.

## Nastanak
Hrišćanstvo je prodrlo u Jermeniju još u vreme apostola, a službenom religijom je postalo u 4. veku zahvaljujući svetom Grigoriju Prosvetitelju. U 5. veku prihvatila je monofizitstvo da bi postala nezavisna od Kesarije Kapadokijske i Antiohije koje se nalaze pod vizantijskim uticajem. Jermenska crkva veoma rano ima svoju sopstvenu kulturu, jezik i azbuku (sastavio je Mesrob Maštoc). Istorijsko, nacionalno i kulturno središte svih Jermena jeste Ečmijadzin. Tokom istorije organizovali su se drugi centri za Jermene u dijaspori: 622. Jerusalimski patrijarhat, za Jermene u Jordanu i Palestini; 1441. Kilikijski katolikosat za Jermene u Libanu; 1461. Carigradski patrijarhat za Jermene u Turskoj.

## Povezano
* Spisak katolikosa Jermenije

## Reference

## Vanjske veze

* Jermenska crkva (zvanična prezentacija)
Nea Skioni

**Nea Skioni** () je turističko naselje na poluotoku Cassandreia u Halkidici u Grčkoj. Godine 2001. je imalo 889 stanovnika, te 910 u općinskom distriktu. Nea Skioni se nalazi 110&nbsp;km jugoistočno od Soluna.

## Potpodjele
* Frama (Φράμα) [2001 stanovnika: 21]

## Stanovništvo

## Other
Nea Skioni ima školu, licej (srednju školu), crkve i nekoliko trgova (*[[plateia|plateies]]*).

## Vanjske veze
* **Karta i zračne fotografije**:
* Nea Skioni on GTP Travel Pages (in English and Greek)
** Street map: Street map from Mapquest, LiveLocal or Google or Yahoo! Maps
** Satellite images: Google or Microsoft Virtual Earth - image now available
* Coordinates: 
* Nea Skioni
Mende (Grčka)

**Mende** () je bio drevni grčki grad smješten na zapadnoj obali poluotoka Pallene u Halkidika nasuprot obale Pierije preko Solunskog zaljeva. U blizini se nalazi suveremeni grad Kalandra.

## Vanjske veze
* Picture of the Acropolis of Mende
423. pr. n. e.

Godina **423. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Atratina i Ambusta** (ili, rjeđe, **godina 331. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 423. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.





__NOTOC__
== Događaji ==
* [[Ochus|Oh]], [[satrap]] [[Hirkanija|Hirkanije]] i sin kralja [[Artakserks I|Artakserksa I]] s babilonskom priležnicom, nasilno preuzima [[Perzijsko Carstvo|perzijsko]] prijestolje od [[Sekidijan]]a (ili [[Sogdijan]]a), koga daje pogubiti, dok sam uzima kraljevsko ime [[Darije II]].
* [[Peloponeski rat]]: [[Atena|Atenski]] vojskovođa [[Lahet]] uspješno nagovara atensku skupštinu da odobri primirje sa [[Sparta|Spartom]]. Međutim, spartanski general [[Brazida]] ignorira "Lahetovo primirje" kako bi osvojio [[Scione|Skion]] i [[Mende (Grčka)|Mende]] te tako oslobodio spartanske zarobljenike. Atenjani pod [[Nikija|Nikijom]] ponovno osvajaju Mende.
* Praizvedene [[Aristofan]]ova komedija *Oblaci* kao i [[Sofoklo]]ve drama *Trahinjanke* te *Boca'' od Kratina.

## Rođenja
*

## Smrti
* Sogdijan, kralj Perzije (atentat)
Ose (Aristofan)

***Ose*** ili ***Zolje*** (grčki:  / *Sphēkes*) je četvrta po redu od jedanaest očuvanih drama čiji je autor Aristofan, majstor drevne starogrčke komedije. Postavljena je na Lenejskom festivalu godine 422. pne. i odnijela drugu nagradu. To je doba kada se Atena nakratko oporavljala od peloponeskog rata zahvaljujući jednomjesečnom primirju sa Spartom. Kao i u drugim komadima, Aristofan se satirički obračunava s demagogom Kleonom, ali u *Osama* se također obračunava i s atenskim institucijama koje su Kleonu omogućile vlast, a to su prvenstveno bili sudovi. Komad se smatra najboljim i najčišćim primjerom stare atičke komedije, odnosno klasikom svjetske književnosti.

## Zaplet

Filokleon (Φιλοκλέων = Volikleon) stačno gori od želje da bude porotnik u atenskoj helijeji. Njegov sin Bdelikleon (Βδελυκλέων = Mrzikleon) ga na kraju zaključa u kući ne bi li ga tako odbio od suda. Dolaze Filokleonovi prijatelji, koji čine kor starih porotnika kostimiranih u ose da bi tako pokazali svoju spremnost nanijeti kaznu. Oni pokušavaju osloboditi Filokleona i odvesti ga u sud. Nastaje prepirka i Bdelikleon napokon uvjerava kor da ga sasluša i nagovara oca da se promijeni.

Slijedi nadmetanje između oca i sina, u kojem otac priča o zadovoljstvima i koristima neodgovornog dijeljenja pravde, dok sin nastoji dokazati da je porotnička moć samo iluzija, jer porotnicima manipuliraju političari, koji troše državni novac za vlastiti interes. Kor je preobraćen i prelazi na stranu Bdelikleona, no Filokleon se još uvijek koleba. Da bi učinio svome ocu, Bdelikleon organizira suđenje u kući gdje će Filokleon biti porotnik, a prvi se kao optuženik dovodi pas koji je ukrao komad sira.

U tom suđenju Filokleon nenamjerno, jer ga je sin prevario, prvi put u životu oslobodi okrivljenika krivice. Bdelikleon sad preuzima i očev društveni život te ga podučava drugim radostima na gozbi. Filokleon se rado prepušta tim uživanjima i vraća se pijan sa gozbe, zajedno s jednom djevojkom koju je tamo oteo, te praćen ljutitim trgovima koje je usput izvrijeđao. Bdelikleon je zaprepašten, no komedija se završava raskalašnim plesom, kordaksom, koji započinje Filokleon.

## Tematika

Ova je komedija satirički napad na sustav porotnog sudstva u Ateni, koji je u to vrijeme, s plaćom od 3 obola dnevno za vršenje porotničke službe, osiguravao važno sredstvo za život značajnom broju siromašnih i starijih atenskih građana. Iako obrađuje nepolitičnu temu, komad je pun političkih aluzija i posrednih napada na Kleona. Kleon je, naime, bio zaslužan za povećanje porotničke naknade s 2 obola (koliko je bilo predviđeno u Periklovo doba) na 3 obola.

Jean Racine se ugledao na Aristofanove *Ose* u svojoj komediji *[[Les Plaideurs]]* ("Parničari").

## Izvori
421. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **421. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Vibulana i Barbata** (ili, rjeđe, **godina 333. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 421. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.



== Događaji ==
* [[Peloponeski rat]] privremeno obustavljen nakon što su [[Nikija]], vođa aristokratske i mirovne stranke u [[Atena|Ateni]] i [[sparta]]ski kralj [[Pleistoanakt]] sklopili pedesetogodišnji mirovni sporazum zvan [[Nikijin mir]], a prema kome sve strane moraju vratiti ono što su u ratu osvojile. Među spartanskim saveznicima [[Beotija|Beoćani]], [[Korint|Korinćani]], [[Elida|Eliđani]] i [[Megara]]ni odbijaju potpisati mir.
* [[Alkibijad]] stvarea protiv-spartanski savez između Atene i demokratskih vlada u [[Argos]]u, [[Mantineja|Mantineji]] i Elidi.
* [[Kuma (polis)|Kuma]], najsjevernija od [[Antička Grčka|grčkih]] kolonija u [[Italija|Italiji]], pada u ruke [[Samniti|Samnita]].
* Na [[atena|atenskoj]] [[Akropola|Akropoli]] započinje izgradnja znamenitihj [[Karijatida]].
* Praizveden [[Aristofan]]ov komad *Mir''.

## Rođenja
*

## Smrti
* Kratin, grčki komediograf (procjena) (r. cca. 520. pne.)
Mantineja

**Mantineja** () bio je grad u drevnoj Arkadiji u središtu Peloponeza, poznat kao mjesto gdje su se u odigrale dvije značajne bitke u klasičnom periodu grčke jistorije. Danas pod tim imenom postoji općina u suvremenoj prefekturi Arkadija u Grčkoj, kojoj je sjedište mjesto Nestani (778 st. god . 2001). Nalazi se u sjeveroistočnom dijelu prefekture. Općina ima površinu od 205.393&nbsp;km² te 3.510 stanovnika. Osim Nestanija najveća naselja su Artemísi (654), Loukás (653) i Kápsas (505).

Prva bitka kod Mantineje godine 418. pne. je bila najveća kopnena bitka peloponeskog rata u kojoj je Sparta teško porazila Atenu. Posle korintskog rata Mantineja je bila razrušena od strane Sparte 385. p.H, da bi je lokalno stanovništvo obnovilo 370. pne. posle spartanskog poraza kod Leuktre 371. pne.. Godine 362. pne. se odigrala druga bitka kod Mantineje u kojoj su Atena i Sparta zajednički doprinijeli kraju tebanske hegemonije. Makedonski kralj Antigon III Doson je gradu promijenio ime u Antigonija; prvotno ime mu je kasnije vratio Hadrijan.

## Zajednica
* Artemisi (pop: 654)
* Kapsas/Kapsia (pop: 505)
* Louka (pop: 653)
** Milia (pop: 73)
* **[[Nestani]]** (pop: 778)
** Manastir Gorgoepikoos (pop: 5)
** Milea (pop: 237)
* Pikerni (pop: 192)
* Sagka (pop: 241)
* Simiades (pop: 172)
** Neos Kardaros (napušten)

## Historijsko stanovništvo

## Ostalo
Mantineja se pojavljuje kao grad u video-igri *[[Zeus-Master of Olympus]]*.

## Povezano
* Zajednice Arkadije

## Reference

## Vanjske veze
* Official website
Mir (Aristofan)

***Mir*** (grčki:  / *Eirēnē*) je komedija koju je napisao i postavio znameniti komediograf Aristofan. Osvojila je drugu nagradu na Dionizijskom festivalu, gdje je bila postavljena samo nekoliko dana prije ratifikacije Nikijinog mira (421. pne.), kojim je nakon deset godina privremeno okončan peloponeski rat. Komad je poznat po veselju kojim se očekuje mir, odnosno slavljenju povratka idiličnom životu na selu. Međutim, u njemu se također publika upozorava i gorko podsjeća na izgubljene prilike, a kraj nije sretan za sve sudionike. Kao i gotovo svim Aristofanovim komadima, humor je apsurdan a satira oštra, pri čemu nije pošteđen ni Kleon, populistički vođa ratne stranke u Ateni, premda je poginuo u bici kod Amfipolja nekoliko mjeseci ranije.

## Zaplet

Seljaka Trigeja i njegovu obitelj muči nestašica hrane zbog rata, kojemu se na nazire svršetak. Poput Euripidovog Belerofonta, koji je na Pegazu poletio u nebo da provjeri ima li doista ondje bogova, odluči Trigej i sam uzletjeti u nebo na jednoj buhi balegari, koju za tu svrhu uzgoji do neslućenih razmjera, i osloboditi Irenu, božicu mira, koju u zatočeništvu drži Polemos (= Rat). Trigej uspješno stigne na Olimp, no tamo mu Hermes saopći da su se Zeus i ostali bogovi preselili još dalje kako bi pobjegli od rata koji bjesni na zemlji, te da glavnu riječ sad vodi Polemos. On je božicu mira bacio u duboku spilju, iz koje možda nikada neće pobjeći, a sad još planira i samljeti sve države.

Polemos traži tučak kojim bi samlio polise, no ne uspjeva ga posuditi ni od Sparte ni od Atene, jer njihovi "ratni tučci" (Brazida i Kleon) više nisu među živima. Dok je Polemos zabavljen tom potragom, Trigej doziva kor atičkih seljaka, kojemu se pridružuje i kor Panhelena iz drugih grčkih polisa. Nakon što su podmitili Hermesa zlatnim ćupom i obećanjem da će u njegovu čast priređivati raskošne svetkovine, oni s njegovom pomoći izbave Irenu. Božica mira izlazi iz spilje na slobodu sa svoje dvije kćerke, Oporom (= žetvom) i Teorijom (= praznovanjem), i s Trigejem i korom odlazi u Grčku.

Slijedi opća gozba i veselje, na kojoj se slavi predstojeća svadba Trigeja i Opore, a jedino su nezadovoljni proizvođači oružja.

## Tematika

Ova je komedija prikazana desetak dana prije Nikijina mira, čije uspješno zaključenje pjesnik anticipira. Taj mir, koji je u ime Atene sa Spartom sklopio Nikija, vođa krupnih zemljoposednika i robovlasnika, i koji je trebalo da traje pedeset godina, predviđao je povratak na *[[Status quo|status quo ante]]* od 431. pne. Njegovu je zaključenju pomoglo to što su naistaknutiji vojskovođe dvije strane, Atenjanin Kleon i Spartanac Brazida, poginuli u bici kod Amfipolja ljeta 422. pne. No ovaj je mir od samoga početka bio krhak i ratna neprijateljstva otvoreno su obnovljena 413. pne. upadom Sparte u Dekeleju.
422. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **422. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Kapitolina, Mugilana i Merende** (ili, rjeđe, **godina 332. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 422. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.



== Događaji ==
* [[Peloponeski rat]]: Nakon što je [[sparta]]nski vojskovođa [[Brazida]] prekinuo primirje s [[Atena|Atenom]], atenski državnik Kleon vodi ekspediciju u [[Antička Makedonija|Makedoniju]] kako bi [[Amfipolis]] spasila od posade. U bitka kod Amfipolisa|bitci kod Amfipolisa su Atenjani poraženi, ali je s Kleonom ubijen i Brazida, čime su nestali glavni zagovornici nastavka rata u oba suparnička grada. 
* [[Alkibijad]] nakon Kleonove smrti preuzima vodstvo ratne stranke u Ateni.
* Praizveden je [[Aristofan]]ov komad *Ose''.

## Rođenja
*

## Smrti
* Brazida, spartanski vojskovođa
* Kleon, atenski političar
420. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **420. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Cincinata, Vulsoa, Medulina i Atratina** (ili, rjeđe, **godina 334. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 420. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.



== Događaji ==
* U [[Atena|Ateni]] je mladi i popularni [[Alkibijad]] izabran za jednog od deset "[[strategos]]a", te kao vođa demokratske i ratne stranke počinje dominirati atenskom politikom nasuprot konzervativnom i miru sklonom [[Nikija|Nikiji]]. Pod Alkibijadovim vodstvom, usprkos Nikijinog protivljenja, je osnovan Četvorni savez između Atene, Arga, Mantineje i Elide kako bi se stvorila protuteža [[sparta]]nsko-[[beotija|beotijskom]] savezu.
* Praizvedena [[Euripid]]ova drama *Pribjeglice''.

## Rođenja
*

## Smrti
* Protagora, grčki predsokratski filozof (r. cca. 490. pne.)
Pribjeglice (Euripid)

**Pribjeglice** ili ***Pribjegarke*** je drama koju je godine 423. pne. napisao znameniti grčki dramatičar Euripid. U njoj se opisuju posljedice bitke koju je Polinik vodio protiv svog brata Eteokla uz argivsku pomoć, odnosno odluke teba (Grčka)|tebanskog kralja Kreonta da se poginuli ostave nesahranjeni. Radnja pokazuje nastojanje argivskih majki da uvjere atenskog Tezeja da im pomogne sahraniti svoje sinove. Dio historičara smatra kako je ovom dramom Euripid komentirao suvremene događaje, odnosno krvavi i iscrpljujući peloponeski rat.
410-e pr. n. e.

## Događaji i trendovi
* Ponovno se razbuktava peloponeski rat između Atene i Sparte i svoju eskalaciju dobiva u velikoj sicilijanskoj ekspediciji koja će završiti katastrofalno po Atenu.

## Rođenja
*

## Smrti
*
419. pr. n. e.

Godina **419. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Lanata, Rutila, Tricipitina i Aksile** (ili, rjeđe, **godina 335. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 419. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.



__NOTOC__
== Događaji ==
* Usprkos [[Nikijin mir|Nikijinom miru]], [[sparta]]nski kralj [[Agis II]] pokreće veliku vojsku protiv [[Argos]]a. Iako se njegovi beotski saveznici nisu pojavili, uspijeva prisiliti Argos na mirovni ugovor.
* Praizvedena [[Euripid]]ova drama *Andromaha*.
* Praizvedena [[Sofoklo]]va drama *Elektra*, temeljena na [[Eshil]]ovim *Eumenidama''.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Elektra (Sofoklo)

***Elektra*** ( / *Ēlektra*) je grčka tragedija koju je napisao znameniti dramatičar Sofoklo. Datum joj nije poznat, ali postoje stilske sličnosti s *[[Filoktet]]om* (409. pne.) i *[[Edip na Kolonu|Edipom na Kolonu]]* (401. pne.) zbog čega neki historičari vjeruju da je napisana pred kraj Sofoklove karijere.

Radnja je smještena u Arg nedugo nakon trojanskog rata, te se vrti oko lika Elektre koja se zajedno s bratom Orestom nastoji osvetiti majci Klitemnestri i očuhu Egistu za ubistvo oca Agamemnona.
Andromaha (Euripid)

***Andromaha*** ( / *Andromachē*) (cca. 425. pne.) je drama koju je napisao Stara Grčka|starogrčki dramtičar Euripid. Radnja prati život Andromahe kao robinje nakon trojanskog rata.
418. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **418. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Fidenasa, Aksile i Mugilana** (ili, rjeđe, **godina 336. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 418. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Peloponeski rat: Nakon što je sklopio mirovni ugovor s Argosom umjesto razorio grad, spartanski kralj Agis II je oglobljen sa 100.000 drahmi te mu srušena kuća zato što nije ispunio obećanja o velikoj pobjedi. .
* Peloponeski rat: Agis II ponovno pokreće pohode te na čelu spartanske vojske u bitci kod Mantineje, najvećem kopnenom okršaju rata, odlučno tuče snage Argosa i njegovih saveznika Atene, Elide i Mantineje,a pri čemu je ubijen atenski vojskovođa Lahet. Argos, impresioniran sa spartanskom pobjedom, mijenja svoj ustav od demokracije prema oligarhiji te napušta savez sa Atenom, koja postaje izolirana. 
* Peloponeski rat: Usprkos poraza, Alkibijad, vođa ratne stranke u Ateni, nagovara Atenjane da pokrenu veliki pohod protiv Sirakuze kako bi osvojili Siciliju i Kartagu te tako stekli prednost nad Spartom.

## Rođenja
* Epaminonda iz Tebe, tebanski vojskovođa i državnik (u. 362. pne.)
* Ifikrat, atenski vojskovođa (približan datum) (u. cca. 353. pne.)

## Smrti
* Lahet, atenski aristokrat i vojskovođa (u. cca. 475. pne.)
Drahma

**Drahma** (grč. δραχμή; množina: δραχμές ili δραχμαί - *drachmē', drachmés*, od glagola δράσσειν (starogrč. δράττειν) - zgrabiti, uzeti) je naziv za:

# Antičku valutu nađenu u mnogim grčkim gradovima-državama, te u mnogim 'kraljevstvima' jugozapadne Azije iz helenističkog doba.
# Tri moderne grčke valute, od kojih je prva uvedena 1831., dok je posljednja zamijenjena Eurom 2001.

## Antička drahma
Ime drahma dolazi od glagola "δράττω" (zgrabiti, uzeti), a to vrijeme se ovaj naziv odnosio na težinu i na jedinicu za kovanice načinjene od srebra, te rjeđe od bakra ili zlata (Ptolemejevići).

*Drahma* je na cijelome helenističkom području bila raširena jer su mnoge grčke države kovale takav tip novca.

Prve su kovanice prikazivale razne motive sa životinjama, jer su one najčešće bile grbovi grčkih država, a neke od njih su datirane i u 6. stoljeće pne.

## Moderna drahma
**Grčka drahma**, ISO 4217: **GRD** je bila službeno sredstvo plaćanja u Grčkoj. Označavala se simbolom **Δρχ., Δρ.** ili **₯,** a dijelila se na 100 lepta.

Moderna grčka drahma je uvedena 1832. s uspostavom moderne grčke države. Za vrijeme drugog svjetskog rata i njemačke okupacije Grčke, grčka drahma je pogođena katastrofalnom hiperinflacijom, u to vrijeme najvećom u povijesti, tako da je najveća novčanica tiskana od 100.000.000.000 drahmi. Nakon oslobođenja Grčke 1944., prva drahma je zamijenjena drugom u omjeru 50.000.000.000:1. Godine 1953. druga drahma zamijenjena je trećom u omjeru 1000:1.
Grčka drahma zamijenjena je eurom 2002. u omjeru 1 euro = 340,75 drahmi.

U vrijeme zamjene drahme eurom, u optjecaju su bile kovanice od 0,5, 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500 drahmi, i novčanice od 100, 200, 500, 1000, 5000 i 10.000 drahmi.
Ifikrat

**Ifikrat** (grčki: *Ιφικράτης*; 410-e pne. – 353. pne.) je bio atenski vojskovođa, poznat po reformama taktike koja se u njegovo vrijeme koristila u starogrčkim vojskama.

## Vanjske veze
* Life of Iphicrates, Kornelije Nepot
* Sayings of Iphicrates, Plutarh
* Sixty-three Stratagems of Iphicrates, Knjiga III Polijena
* Ifikrat na Istorijskoj enciklopediji sr.istorija.wikia
Maturant

**Maturant** je učenik završnog razreda srednje škole, učenik pred maturom, koji polaže ili treba da polaže maturu. Za učenicu se kaže **maturantkinja** ili **maturantica**.
417. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **417. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Tricipitina, Lanata i Krasa (ili Cikurina) i Aksile** (ili, rjeđe, **godina 337. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 418. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Peloponeski rat: Nakon što je Atena teško poražena u bitci kod Mantineje, dva vodeća političara - ratu skloni Alkibijad i miru skloni Nikija - su prisiljeni udružiti snage kako bi spriječili da ih Hiperbol, ambiciozni demagog koji nastoji naslijediti poginulog Kleona - podvrgne ostracizmu.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Hiperbol

**Hiperbol** (starogrčki: , *Hypérbolos*) (? - 411. pne.) bio je atenski političar kojin je djelovao u vrijeme peloponeskog rata.

Hiperbol je uticaj stekao nakon smrti Kleona, radikalnog demokratskog političara koji je bio vodeći zagovornik nastavka rata te se koristio demagogijom kako bi na svoju stranu doveo atenske mase. Hiperbol je koristio njegove metode, ali je stekao niz neprijatelja, o čemu svjedoče žestoke kritike u Tukididovom tekstu, kao i satire u Aristofanovim komedijama. Antički izvori navode da je bio bogat, ali da je bio izuzetno skromnog porijekla, prema nekima čak i bivši rob, iako su prema takvim tvrdnjama suvremeni historičari skeptični.

Godine 417. pne. je Hiperbolov uticaj toliko narastao da su se - prema Plutarhu - protiv njega morali udružiti konzervativni političar Nikija i njegov demokratski suparnik Alkibijad - te tako spriječiti da obojica postanu žrtve ostracizma. Zajedničkim naporom je izglasan ostracizam protiv Hiperbola koji je postao jedan od posljednjih atenskih političara protiv koga je korištena ta mjera. 

Hiperbol se nakon toga sklonio na Samosu, ali je tamo 411. pne. ubijen kada su na vlast došli zagovornici oligarhije.

## Izvori
* Oxford Classical Dictionary, 2nd edition (Oxford 1996): Hyperbolus.
* *The Ostracism of Hyberbolus*, J. P. Rhodes, in Ritual, Finance, Politics: Athenian Democratic Accounts presented to David Lewis, eds. R. Osborne, S. Hornblower (Oxford 1994), pp. 85-99.
* The New Politicians of Fifth-Century Athens, W. Robert Connor.
Epaminonda

**Epaminonda** (*[[starogrčki jezik|grčki]]*: ) (cca.&nbsp;410. pne.&ndash; 362.&nbsp;pne.) bio je tebanski vojskovođa i državnik iz 4. vijeka pne. poznat po tome što je Tebu učinio najmoćnijim gradom-državom Stare Grčke. Primjenom inovativne taktike u bitci kod Leuktre 371. pne. uništio je spartansku vojsku, a potom mesenijske helote oslobodio viševjekovnog spartanskog ropstva. Epaminonda je zbog svojih dostignuća slavljen u Starom vijeku, iako suvremeni historičari drže da su njegovi pohodi zapravo oslabili Grčku i omogućili da, zajedno s Tebom, padne pod vlast Makedonije.

## Vanjske veze

* "Man against History: Epaminondas and Thebes"  by Alexander G. Rubio, BitsofNews.com, 30 January 2006.
* Epaminonda na Istorijskoj enciklopediji
Demagogija

**Demagogija** je metoda kojom se služi demagog; podrazumijeva obmanjivanje lažnim izjavama i obećanjima kako bi poticala strahove publike, izazivala mržnju, pohlepu i paranoju.

**Demagog** je povijesno gledano u staroj Grčkoj bio pučki govornik koji je nastupao kao predstavnik naroda. Danas se odnosi na osobu, uglavnom političara, koja lažnim obečanjima, spektakularnim optužbama i sijanjem iluzija stječe povjerenje širokih masa i upravlja njihovim ponašanjem. Prilog demagoški se odnosi na nešto što je lažno, obmanjivački. Stari Grci su je koristili u strogoj suprotnosti sa pojmom psihagogije, koja je označavala vođenje duše.

## Metode
**Metode koje ne uključuju narušavanje logike**
* Poluistine
* Lažni autoritet

**Metode koje uključuju narušavanje logike** 
* Lažna dilema
* Demoniziranje 
* "Čovjek od slame"
* Prejudicirano pitanje

**Argumenti nepovezani s diskusijom** 
* Nepovezane činjenice
* Emotivni priziv

Ideolozi fašizma i nacionalsocijalizma nazivali su svoje demagoške metode političkom propagandom, a predstavnici socijalističkih i komunističkih ideologija nazivali su svoje djelovanje agitacijom.

U obliku govora mržnje, ona se smatra u večini država kaznenim djelom.

## Povezano
* Populizam 
* Medijska manipulacija
* Dezinformacija
416. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **416. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Atratina, Ambusta, Mugilana i Rutila** (ili, rjeđe, **godina 338. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 416. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Peloponeski rat: Na poticaj Alkibijada, Atenjani osvajaju otok Melos, koji se prethodno proglasio neutralnim u atensko-spartanskom sukobu, te okrutno postupaju prema stanovnicima, pobivši sve muškarce, a žene i djecu prodavši u roblje.
* Segesta, jonska kolonija na Siciliji, traži od Atene pomoć kako bi se obračunala sa suparničkom dorskom kolonijom Selinunt, iza koje stoji Sirakuza. Atenjani se osjećaju dužnim pomoći te počinju pripreme za pohod kasnije poznat kao sicilijanska ekspedicija.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Hipsikle

**Hipsikle** ( odn. Υψικλής ο Αλεξανδρεύς, ; rođen oko 190. pne., umro oko 120. pne.). Starogrčki matematičar i astronom, poznat po delu čiji latinski naziv glasi *De ascensionibus* i po sumnjivoj Knjizi XIV Euklidovih ''Elemenata''.

## Život i delo
O Hipsiklovom životu se malo zna, ali veruje se da je on napisao astronomsko delo *De ascensionibus*. On u ovom delu dokazuje više stavova o aritmetičkoj progresiji i koristi dobijene rezultate da izračuna približne vrednosti potrebnih vremena da se znakovi zodijaka uzdignu iznad horizonta. Misli se da je baš iz ovog dela prihvaćena podela kruga na 360 stepeni, a što je moguće da potiče iz vavilonske astronomije

Hipsikle je poznatiji kao mogući pisac apokrifne Knjige XIV Euklidovih "Elemenata". Ova knjiga sumnjivog autorstva je mogla biti sastavljena na osnovu traktata Apolonija iz Perge. Ona nastavlja Euklidovo poređenje pravilnih tela upisanih u sferu, s glavnim rezultatom da je odnos površina dodekaedra i ikosaedra upisanih u istu sferu isti kao odnos njihovih površina, pri čemu taj odnos iznosi: \sqrt{\tfrac{10}{3(5-\sqrt{5})}}.

## Izvori
(na engleskom:)
* 
* 

## Citati i fusnote (na engleskom)

## Vanjske veze
(na engleskom:)
* The mac-tutor biography of Hypsicles
Antropološka lingvistika

**Antropološka lingvistika** proučava suodnos jezika i kulture: postoji li i kakva je međusobna uvjetovanost tipa kulture i tipa jezika, tj. u kojoj mjeri postoji uvjetovanostizmeđu danog i kulturnog i odgovarajućeg jezičnog tipa. Za razvoj antropološke lingvistike osobito su zaslužni američki indijanisti Boas, Sapir i Whorf.
Kosovo: Can You Imagine?

***Kosovo: Možete li zamisliti?*** (Engleski: *Kosovo: Can You Imagine?*) je kanadski dokumentarni film iz 2009. godine u režiji Borisa Malagurskog o Srbima koji žive na Kosovu i Metohiji i o manjku ljudskih prava koje imaju danas, u 21. veku.

Film, koji opisuje stanje na Kosmetu nakon preuzimanja administracije nad pokrajinom od strane Ujedinjenih Nacija (kao rezultat NATO bombardovanja Jugoslavije 1999. godine), pokazuje sasvim drugačiju sliku o situaciji u južnoj srpskoj pokrajini od one koja se može videti u zapadnim medijima. Nakon kosovskog rata, hiljade Srba su etnički očišćeni sa Kosmeta, ili kidnapovani i ubijeni. Veliki broj njihovih kuća, kulturnih i verskih spomenika je spaljen i uništen.

Prema navodima filma, Većina kosovskih Srba su raseljeni, uglavnom koncentrisani u enklavama gde neki žive unutar kontejnerskih kampova na Kosmetu, u getima. Dokumentarni film prati priče više Srba koji su žrtve nacionalističke i iredentističke ideologije koja ima za cilj stvaranje Velike Albanije.

## O filmu
Ostvarenje ovog ambicioznog projekta ne bi bilo moguće bez ogromne pomoći kanadskog novinara Skota Tejlora, Princeze Linde Karađorđević, irske diplomate Meri Volš i sada bivšeg zvaničnika UNMIK-a Džona Hatorna. “*Srbi na Kosovu nemaju osnovna ljudska prava. Bićete šokirani da saznate sa kakvim strahotama se suočavaju svaki dan*”, rekao je režiser ovog filma Boris Malagurski na premijeri filma u okviru "BC Days" dokumentarnog filmskog festivala u Vankuveru, gde je osvojio nagradu “Najbolji film”. Film je takođe dobitnik “Srebrne Palme” na Međunarodnom filmskom festivalu u Meksiku, a uvršten je i u zvaničnu selekciju BridžFest 2009 Međunarodnog filmskom festivala u Istočnom Sarajevu.

**[[Skot Tejlor]]**, kanadski novinar i vojni ekspert, rekao je sledeće o filmu:

**''Džejms Bajron Biset**, bivši kanadski diplomata i ambasador Kanade u Jugoslaviji, o ovom filmu:*


== Nagrade ==
* Najbolji Film - *British Columbia Days of Serbian Culture*, [[Vankuver]], Kanada
* Srebrna Palma u kategoriji studentskog filma - *Mexico International Film Festival 2009*, Rozarito, [[Meksiko]]
* Zvanična Selekcija - *BridgeFest 2009*, [[Istočno Sarajevo]], [[Bosna i Hercegovina]]

== Izvori ==


== Vanjske veze ==
* 
* [http://www.kosovo-film.com *'Zvanični vebsajt''']