Mumbaj

**Mumbai** ( मुम्बई , od *Mumbadevi*, imena jedne lokalne božice, do 1995. **Bombay** बम्बई) glavni grad države Maharashtra u Indiji i najveća luka na Arapskom moru i indijskom potkontinentu. Predstavlja glavno poslovno središte Indije, kao i administrativno središte indijske države Maharashtra. Grad (bez pojasa predgrađa) ima 12.883.654 stanovnika, dok s predgrađima i sjevernim dijelovima broji 19.994.372 stanovnika i čini šestu po veličini gradsku  aglomeraciju na svijetu (sve stanje s 1. siječnjem 2006.)

Grad leži na istoimenom otoku pred zapadnom obalom Indije. Moderni razvoj grada počinje tek u prvoj polovini 19. stoljeća, kada Bombay postaje sjedište indijske trgovine. U vrhu zaljeva Back Bay podignut je uz staru hinduističku jezgru niz monumentalnih zgrada (ističe se željeznička stanica Victoria). Otmjene stambene četvrti na poluotocima Kobala i Malabar stopile su se duž obala zaljeva u impozantnu cjelinu. Kulturno središte sa sveučilištem (od 1857.), knjižnicama, muzejima, nizom hramova, poznatom "kulom šutnje" (groblje bogatih Parsa) i drugi. Važan centar pamučne industrije, proizvodnja vune, svile i automobila; metalna, kemijska, drvna, kožna i prehrambena industrija; prerada nafte; filmska industrija (70 % indijske proizvodnje). Na susjednom otoku Trombay izgrađen je prvi nuklearni reaktor u Indiji. Moderno uređena luka povezuje Bombay ("vrata Indije", naziv za grad i za monumentalnu građevinu kroz koju se iz luke ulazi u grad) i Indiju sa zapadnim svijetom. Izvozi se pamuk, sjemeno ulje, riža, pšenica, manganova ruda; uvozi tekstil i željezo, čelik, strojeve, ugljen. Željezničkim prugama i cestama Bombay je spojen s dalekim zaleđem, a glavni kolodvor, Chhatrapati Shivaji Terminus, je od 2004. godine uvršten u UNESCOv popis mjesta svjetske baštine u Aziji i Oceaniji. Važno čvorište međunarodnih zrakoplovnih linija.

Po njemu je indijska filmska industrija dobila naziv Bollywood.

## Historija

U portugalskoj vlasti je od 1534. Od 1661. pod upravom engleske Istočnoindijske kompanije. Od 1708. sedište britanske uprave u Indiji. Brzo se razvija posle otvaranja Sueckog kanala (1869.). Tu je 1908. došlo do prvog velikog radničkog štrajka u Indiji, koji je vojska ugušila u krvi. U oslobođenoj Indiji od 1947. sedište provincije, a od 1956. federalne države Bombaj. 1960. Bombaj je postao glavni grad države Maharaštra.

## Geografija

Mumbaja se sastoji od dva zasebna regiona: grada Mumbaja i prigragratskog okruga Mumbaja, koji formiraju dva zasebna upravna okruga Maharaštre. Region gradskog kruga se naziva i *Ostrvski grad* ili Južni Mumbaj. Totalna površina Mumbaja je 603,4&nbsp;km2 (233 sq mi). Od toga, ostrvski grad pokriva 67.79&nbsp;km2 (26 sq mi), dok prigradski okrug ima 370&nbsp;km2 (143 sq mi), i ukupno 437.71&nbsp;km2 (169 sq mi) je pod upravom Opštinske korporacije šireg Mumbaja (MCGM). Preostala oblast pripada odbrambenim snagama, Mumbajskom lučnom trastu, Komisiji za atomsku energiju i nacionalnom parku Borivali.

Mumbaj leži na ušću reke Ulhasa na zapadnoj obali Indije, u primorskom regionu poznatom kao Konkan. On je smešten na ostrvu Salsete, koje delimično deli sa okrugom Tan. Mumbaj je ograničen Arapskim morem na zapadu. Mnogi delovi grada leže neposredno iznad nivoa mora, sa elevacijom u opsegu od 10&nbsp;m (33&nbsp;ft) do 15&nbsp;m (49&nbsp;ft); grad ima prosečnu nadmorsku visinu od 14&nbsp;m (46&nbsp;ft). Severni Mumbaj (Salsette) je brdovit, i najviša tačka grada je na 450&nbsp;m (1,476&nbsp;ft) na Salseti u Povaj–Kanheri vencu. Nacionalni park Sanjay Gandhi (Nacionalni park Borivali) je delom lociran u predgradskom okrugu Mumbaja, a delom u okrugu Tan, i pokriva oblast od 103.09&nbsp;km2 (39.80 sq mi).


Mumbaicitydistricts.png|Mumbaj se sastoji od dva okruga
Mumbai, metropolitan region, satellite image, Landsat-5, 2011-01-30.jpg|Mumbajski metropolitanski region, satelitska slika sa Landsata 5 napravljena 30. januara 2011.


Pored brane Batsa, postoji šest glavnih jezera iz kojih se grad snabdeva vodom: Vihar, Donja Vaitarna, Gornja Vaitarna, Tulsi, Tansa i Povaj. Jezera Tulsi i Vihar su locirana u Nacionalnom parku Borivili, unutar gradskih granica. Voda iz jezera Povaj, koje je takođe unutar gradskih granica, se koristi samo za poljoprivredne i industrijske svrhe. Tri male reke, reka Dahisar, reka Poisar i reka Ohivara (ili Ošivara) ističu iz parka, dok zagađena reka Miti ističe iz jezera Tulsi i sakuplja preliv vode iz jezera Vihar i Povaj. Obale grada su razuđene brojnim potocima i zalivima, i protežu se od potoka Tan na istoku do Madh Marve na zapadnoj strani. Istočna obala ostrva Salset je pokrivena velikim mangrovskim močvarama sa bogatim biodiverzitetom, dok je zapadna obala uglavnom peskovita i kamenita.

Zemljišni pokrivač u gradskom regionu je predominantno peskovit usled blizine mora. U predgrađima, zemljište je uglavnom aluvijalno i glinasto. Kamena osnova ispod zemljišnog pokrivača se sastoji od crnih dekanskih bazaltnih tokova, i njihovih kiselih i baznih varijanti koje datiraju iz era kasne Krede i ranog Eocena. Mumbaj sedi na seizmički aktivnoj zoni zbog prisutva 23 linije razdvajanja u blizini. Oblast je klasifikovana kao region seizmičke zone III, što znači da može da dođe do zemljotresa sa magnitudom od 6,5 na Rihterovoj skali.

### Klima

Mumbaj ima Tropsku klimu, specifično tropsku vlažnu i suvu klimu (Aw) po Kopenovoj klasifikaciji klima, sa sedam suvih meseci i vrhuncom kiša u julu. Hladnijoj sezoni od decembra do februara sledi letnja sezona od marta do juna. Period od juna do oko kraja septembra se sastoji od jugozapadne monsunske sezone, i oktober i novembar formiraju post-monsunsku sezonu.

Između juna i septembra, jugozapadne monsunske kiše šibaju grad. Premonsunske kiše padadu u maju. S vremena na vreme se javljaju severnoistočne monsunske kiše u oktobru i novembru. Maksimalna godišnja količina padavina ikad zabeležena je bila  3452&nbsp; 1954. godine. Najviša zabeležena količina padavina u jednom danu od 944&nbsp; se dogodila 26. jula 2005. Prosečna totalna godišnja količina padavina je 2146.6&nbsp; za sam grad, i 2457&nbsp; za predgrađa.

Prosečna godišnja temperatura je 27.2&nbsp;, a prosečna precipitacija je 2167&nbsp;. U gradu je prosečna maksimalna temperatura 31.2&nbsp;, dok je prosečna minimalna temperatura 23.7&nbsp;. U predgrađima, dnevna srednja maksimalna temperatura je u opsegu od 29.1&nbsp; do 33.3&nbsp;, dok je dnevna minimalna temperatura u opsegu od 16.3&nbsp; do 26.2&nbsp;. Rekordno visoka temperatura od 40.2&nbsp; je zabeležena 28. marta 1982, a rekordno niska od 7.4&nbsp; 27. januara 1962.

## Stanovništvo
Prema nezvaničnim rezultatima popisa, u gradu je 2011. živelo 12.478.447 stanovnika.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Official website of the Municipal Corporation of Greater Mumbai 
* Official City Report