1683.

Godina **1683** (**[[rimski brojevi|MDCLXXXIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.
__NOTOC__

## Događaji
### Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak
* 1. 1. - Osnovan brandenburški grad Groß Friedrichsburg na Zlatnoj Obali (Gani).
* 31. 3. - Varšavski ugovor: ofanzivno-defanzivni savez Austrije i Poljske protiv Osmanlija. U odbrani Beča će pomoći i snage iz Bavarske, Saksonije, Frankonije i Švapske te Braunšvajg-Lineburga. Profrancuski Brandenburg je tražio novac za pomoć.

### April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj

* 10. 4. - Lorenski vojvoda Karlo V imenovan za komandanta carske habsburške vojske.
* 19. 4. - Pavao Ritter Vitezović ishodi od cara povelju kojom se jamče prava Senja.
* 24. 4. - Turska vojska stigla u Niš.
* 3. 5. - Sultan Mehmed IV i veliki vezir Kara Mustafa-paša stigli u Beograd. Mustafa 13-tog imenovan glavnim komandantom i nastavlja dalje 24-og dok sultan ostaje u Beogradu.
* 2. 6. - Kara Mustafa-paša stigao u Osijek. Vojska kreće dalje 12-tog jer most preko Drave još nije dovršen.
* 6. 6. - Otvoren *[[Ashmolean Museum]]* pri Oxfordskom univerzitetu, prvi univerzitetski muzej na svetu.
* 7. 6. - Imre Thököly, proturski "kralj" Ugarske, se u Osijeku sastao sa Kara Mustafa-pašom.
* 7. 6. - Đorđe Branković imenovan od cara Leopolda za baruna Ugarske.
* 12. 6. - U Engleskoj otkrivena Zavera Rye House za ubistvo kralja Čarlsa II i njegovog brata Džejmsa.
* 26. 6. - 29. 7. - Bombardovanje Alžira, francuska akcija protiv tamošnjih gusara.

### Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan
* 1. 7. - Osmanska vojska stigla do Đera, narednih dana zauzeli Vesprem, Papu i Tatu.
* 14. 7. - **[[Opsada Beča 1683.|Opsada Beča]]**: osmanske snage sa saveznicima započele opsadu Beča. Grad brani Ernst Rüdiger von Starhemberg, car ga je napustio prošle sedmice.
* 16. 7.? - Bitka za Penghu je odlučujuća pobeda qingovskog generala Shi Langa nad mingovskim lojalistima sa Tajvana - njihova Kraljevina Tungning anektirana sledeće jeseni.
* 26. 7. - Tekelijeve snage opkolile Požunski zamak, Karlo Lorenski ih odbio od grada 29-og.
* 27. 7. (17. 7. po j.k.) - "Neverni rod mačarski" opljačkao manastir Grabovac u tolnanskoj županiji.
* 15. 8. - Jan Sobjeski kreće iz Krakova prema Beču sa višenacionalnom armijom.
* 24. 8. - Karlo Lorenski porazio Turke kod Bisamberga, severno od Beča (prolaz za Sobjeskog).
* 31. 8. - Jan Sobjeski se sastao sa Karlom Lorenskim kod Hollabrunna.
* 12. 9. - Jan III Sobjeski sa Karlom Lorenskim odlučujuće razbio tursku vojsku na Kahlenbergu - propast opsade, omogućena protivofanziva, Veliki turski rat.

### Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac

* listopad - U Dalmaciji izbio ustanak s obe strane granice, što Mlečani u ovom trenutku žele spriječiti. Do kraja godine oslobođeni Skradin, Karin, Vrana, Benkovac, Obrovac, Drniš a Turcima ostali samo Knin i Sinj, muslimansko stanovništvo bježi u Bosnu. Vođa je Ilija Janković, od kraja godine se priključuje Bajo Pivljanin.
* 6. 10. - Germantown, Philadelphia je prvo stalno naselje Nemaca u Severnoj Americi.
* 7 - 9. 10. - Bitka kod Parkanja: prvo Jan Sobjeski neuspešan ali vojvoda Karlo Lorenski nadjačao Turke. U bitci učestvovao i Jovan Monasterlija.
* 26. 10. - **[[Ostrogon]]** oslobođen nakon kratke opsade.
* 26. 10. - Španskom objavom rata Francuskoj počinje Rat reujedinjenja (vodi se u Luksemburgu i Španskoj Nizozemskoj).
* 6. 11. - Pedro II Mirni je novi kralj Portugala (do 1706).
* decembar - Najhladnija zabeležena zima u Engleskoj, Ledeni sajam na Temzi traje dva meseca.
* 25. 12. - Veliki vezir Kara Mustafa-paša pogubljen u Beogradu.

### Kroz godinu
* Ritter Vitezović učestvuje u osvajanju Lendave i Sigeta.
* Manastir Vraćevšnica ispod Rudnika opusteo za vreme turskog pohoda, u ovo vreme razoren i manastir Rakovac na Fruškoj gori.
* Velike rekvizicije i nameti u Osmanskom carstvu zbog Bečkog pohoda.
* U Dubrovniku se kuje srebrni novac perpera.
* 1682-83 - Patrijarh Arsenije III Crnojević putovao u Jerusalim.

## Rođenja

* 28. 2. - René-Antoine Ferchault de Réaumur, znanstvenik († 1757)
* 15. 6. - Antun Bizanti, pravnik i povjesničar († 1742)
* 25. 9. - Jean-Philippe Rameau, kompozitor († 1764)
* 9. 11. - George II, kralj Velike Britanije i Irske († 1760)
* 30. 11. - Ludwig Andreas von Khevenhüller, habsburški maršal († 1744)
* 19. 12. - Filip V, kralj Španije († 1746)

## Smrti

* 29. 3. - Yaoya Oshichi, devojčica spaljena zbog paljevine (* ca. 1667)
* 12. 5. - Stjepan Gradić, filozof, znanstvenik (* 1613)
* 30. 7. - Marija Tereza, prva supruga Luja XIV (* 1638)
* 4. 8. - Turhan Hatice Sultan, majka Mehmeda IV (* ca. 1628)
* 6. 9. - Jean-Baptiste Colbert, francuski ministar finansija (* 1619)
* 12. 9. - Afonso VI, kralj Portugala (* 1643)
* 12. 9. - Juraj Križanić, pisac, jezikoslovac (* ca. 1619)
* 25. 12. - Kara Mustafa-paša, veliki vezir (* ca. 1626)
* 26. 12. - Ivan Ratkaj, misionar u Meksiku (* 1647)

## Reference

;Literatura
* Kenneth Meyer Setton. *[http://books.google.com/books?id=XN51y209fR8C Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century]*. American Philosophical Society; 1991. .
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993,