Iran-150

**Iran-150** (perz. ایران-۱۵۰) je iranski projekt uskotrupnog putničkog aviona srednjeg doleta s dva turbo-mlazna motora (''turbojet'') ispod krila.

## Naziv
Oznaka *Iran-150* odnosi se prvenstveno na planirani broj avionskih sjedala (150), dok se također nadovezuje na postojeće projekte *Iran-140* i *Iran-141*. Avion Iran-140 (ili IrAn-140; akronim sintagme *Iranski Antonov*) iz ranih 2000-ih je iranska licencirana inačica Antonovog An-140, regionalnog putničkog aviona sa 50-ak sjedala i turbo-propelernim motorom, a Iran-141 je domaći projekt unaprjeđenja istog turbo-mlaznim motorima. Novi projekt Iran-150 tehnološki je nezavisan u odnosu na dva navedena.

## Razvoj
Projekt aviona Iran-150 započeo je zbog višestrukih razloga: službene procjene o 270 potrebnih putničkih aviona srednjeg doleta i kapaciteta od 100 do 150 sjedala do 2021. godine, nametnutih zapadnjačkih sankcija usmjerenih protiv prodaje aviona i rezervnih dijelova Iranu, te duopola na svjetskom tržištu gdje dominiraju američki Boeing i evropski Airbus. Godine 2010. iranski avijacijski dužnosnici najavili su projekt izgradnje aviona kapaciteta  sjedala, izrada studije izvedivosti završena je u augustu 2012. godine, a u decembru 2013. objavljen je početak gradnje prve od tri faze projekta s planiranim svršetkom do marta 2014. godine. Procjena ukupnih troškova projekta kreće se između 1,5 i 2 milijarde USD, uvođenje u upotrebu planira se oko 2019. godine, a izvoz na regionalno tržište tokom 2020-ih. Uz uskotrupni Iran-150, najavljen je i domaći razvoj širokotrupnih putničkih aviona.

Glavne organizacije koje vode projekt Iran-150 su Iranski centar za dizajn civilnih aviona (CADC), Iranska organizacija avijacijskih industrija (IAIO) (zajedno s ogrankom HESA-om) i ministarstvo obrane, a na razvoju sudjeluju vodeći domaći inženjeri s Iranskog univerziteta nauke i tehnologije (IUST), Tehnološkog univerziteta Šarif (SUT), Tehnološkog univerziteta Amirkabir (AUT) i Isfahanskog tehnološkog univerziteta (IUT). Osim domaćih organizacija i stručnjaka, na projektu su također angažirane zemlje s ukupno četiri kontinenta. Najvažnije partnerske države su Rusija i Kina s obzirom da obje istovremeno rade na sličnim projektima (Irkut MS-21 odnosno Comac C919), a neke od evropskih uključuju Austriju i Češku. Također, pregovori o suradnji na području proizvodnje mlaznih motora vođeni su s više stranih kompanija.

Projektiranje turbo-mlaznih motora i avionika povjereni su teheranskom univerzitetu IUST, sistemi upravljanja letom Šarifu, a dizajn trupa i krila Amirkabiru odnosno isfahanskom IUT-u. Faze proizvodnje uključuju sistem za gorivo i motor, aerodinamiku, mehaniku leta, rad na CATIA-i, usklađivanje standarda plovidbenosti i kvalitete, avioničke i elektro-optičke sisteme, dizajn interijera, sistem za održavanje života, te projektiranje stajnog trapa. Za projekt je izrađeno više od 75.000 nacrta i spada među informatički najzahtjevnije projekte u Iranu, po složenosti usporediv s nacionalnim nuklearnim programom. Sam avion sastoji se od oko 6,000.000 dijelova i 220 km kabela. Maksimalni planirani dolet aviona je od 3500 do 3850 km, a najveći broj sjedala od 150 do 168.

## Veze
;Srodni avioni
*  Airbus A320
*  Boeing 737
*  Comac C919
*  Irkut MS-21
;Ostalo
* Iran-140
* Iran-141
* Nauka i tehnologija u Iranu

## Izvori

## Vanjske veze
*  Video prezentacija Press TV-a na YouTubeu