Sicilijska komedija

**Sicilijska komedija** razvila se tokom 6. veka pne. u okviru antičke grčke književnosti i smatra se jednim od izdanaka dorske komedije. Aristotel je smatrao da su sicilijski komediografi dali prvi umetnički oblik kasnijoj staroj atičkoj komediji: Epiharm i Formid ― kaže Aristotel u *[[Poetika (Aristotel)|Poetici]]*, ‒ "stvorili su umetnost obrađivanja priča" (τὸ μύθους ποιεῖν), a te reči, prema jednima, znače da su njih dvojica stvorili komički zaplet, a prema drugima, da su prvi stvarali komedije s mitološkom tematikom. U svakom slučaju, obe teorije govore o tome da su ovi sicilijski komediografi pučkoj lakrdiji, gruboj i anonimnoj, dali umetničku obradu u dorskom ambijentu Velike Grčke. Premda je bila kratkog trajanja, sicilijska komedija ostavila je traga na razvoj kasnije komedije, posebno u južnoj Italiji i u rimskoj književnosti.

## Epiharm
Sicilijska komedija dobila je svoj umetnički oblik u delimma komediografa Epiharma, koji se rodio oko možda oko 530. pne. i doživeo duboku starost. Čini se da je prvi deo života proveo u Megari Hiblejskoj na Siciliji i da je odatle prešao u Sirakuzu, možda oko 486. pne., kad je Megaru Hiblejsku razorio sirakuški tiranin Gelon. U Sirakuzi je Epiharm delovao na dvoru tiranina Gelona (umro 477. pne.) i zatim njegovog naslednika Hijerona I (umro 462. pne.), koje je hvalio u svojim delima. Epiharm se smatra izumiteljem prave komedije, koji je iz postojećih pučkih oblika (farse, improvizacije, lakrdije, šala tokom svetkovina i procesija) uklonio element improvizacije, uveo jedinstveni zaplet, pisao književnim jezikom i pažljivo oblikovao stihove, koristeći uglavnom trohejski tetrametar, te je tako izjednačio komediju s drugim pesničkim formama tog razdoblja.

Epiharmove su drame često obrađivale mitološke teme u obliku travestije mita i parodije tragičkih pesnika i pokazivale su snažan duh i iskričav humor. Neka ideja o njegovoj umetnosti može se dobiti na osnovu fragmenata njegovog komada *[[Hefest]] ili Svečari* (Ἤφαιστος ἢ Κωμασταί), koja slika boginju Heru koju su na Olimpu začarali Dionis i njegova pijana pratnja (κῶμος), kao i na osnovu fragmenata komada *[[Odisej]] dezerter* (Ὀδυσσεὺς αὐτόμολος). Kako se vidi iz sačuvanih fragmenata, njegove su se drame bavile ljudskim karakterima i obilovale su poslovicama (γνωμαί) i dugim monolozima.

## Sofron
Drugi predstavnik sicilijske komedije bio je Sofron iz Sirakuze, čije stvaralaštvo pada u sredinu 5. veka pne., možda između 460. i 420. pne., dakle više od pola veka posle Epiharma. Na osnovu starih pučkih formi i mitološke građe pisao je mime, svojevrsne skečeve, koji su obrađivali događaje iz svakodnevnog života, bili pisani dorskim dijalektom u ritmovanoj prozi, sadržavali uzbudljivu akciju i živ dijalog i možda bili namenjeni pre recitovanju nego scenskom izvođenju. Među sačuvanim naslovima su, na primer, *Učesnice na [[Istamske igre|Istamskim igrama]]*, *Tunolovac* (Θυννοθήρας), *[[Prometej]]*, *Žene koje koće da isteraju boginju [[Hekata|Hekatu]]*. Platon je sa zanimanjem čitao Sofronove mime i doneo ih u Atinu.

## Flijačka farsa

U vreme kad je nova komedija suvereno vladala atinskim komičkim teatrom, u 4. i 3. veku pne., na Siciliji i u južnoj Italiji improvizovane scenske drame zadržale su i dalje svoju važnost. Te scenske izvedbe, čiji su se sižei u određenom stupnju oslanjali na delo Epiharma i Sofrona, zvale su se flijaci. Od početka 4. veka pne. na grčkim slikanim vazama nalaze se scene iz flijačkih predstava, pa se zato sva ta keramika naziva "flijačkim vazama"; tu su slike komičkih teatarskih maski s deformiranim predstavama ljudskog lica, predstave kožnih falusa jarko crvene boje, slike ljudi s napuhanim stomacima i zadnjicama. Izgleda da je do kraja 3. veka pne. prikazivanje fijaka prestalo, ali su Osci u Kampaniji razvili svoju tradiciju farse, parodije i satire, na koju su uticali pozni grčki uzori, a koja je tokom 3. veka pne. zadobila popularnost i u Rimu. Taj je žanr poznat kao atelana i nazvan je po kampanskom gradu Ateli.

## Rinton
Jedan izdanak sicilijske komedije, koji je stajao pod uticajem nove atičke komedije, bila je hilarotragedija ("vesela tragedija") Rintona iz Sirakuze, koji je živeo i stvarao u južnoitalskom gradu Tarentu. Živeo je u doba Ptolemeja I, što znači da mu je vrhunac stvaralaštva padao oko 320. pne. Za temelj svoje hilarotragedije uzeo je flijačku farsu, premda su na njega uticale i Epiharmove komedije i Euripidove tragedije. Njegovi komadi, pisani dorskim dijalektom, nalikovali su nekadašnjim pučkim oblicima i oživeli su mim i satirsku igru, parodirajući mitološku tematiku, npr. mit o Amfitrionu. Sačuvani su samo vrlo oskudni fragmenti.

## Reference

## Izvori
* 
* 
* 
* 
*