open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Istočnomadagaskarska struja

**Istočnomadagaskarska struja** je topla struja, koja nastaje od voda Južnoekvatorijalne struje sa istočne strane ostrva Madagaskar, južnije od 20° jgš. Kreće se ka jugu i kod Rta svete Marije, prelazi u Aguljas struju, tačnije hrani njene tokove. Dejstvom ciklona i anticiklona, ovu struju odlukuju brojni vrtlozi.

## Povezano
* Južnoekvatorijalna struja
* Aguljas struja

## Literatura
* Dukić D, Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, ZUNS, Beograd
Struja istočnih vjetrova

**Struja istočnih vetrova** (ili **Antarktička obalska struja**) je najjužnija morska struja na Zemlji. Nastaje pod uticajem istočnoih vetrova i predstavlja protivtok Struji zapadnih vetrova. Dužina i tok ove struje razlikuju se zimi i leti, a glavni razlog je površina ledenog pokrivača na otvorenom moru, koji se leti znatno smanjuje.

## Povezano
* Rosova struja
* Vedelova struja
* Struja zapadnih vetrova

## Literatura
* Dukić D, Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, ZUNS, Beograd

## Vanjske veze
* Struja istočnih vetrova
Istočnoislandska struja

**Istočnoislandska struja** je hladna morska struja koja se iz Grenlandskog mora ide južno prema Islandu, gde u blizini njegove obale pravi polukrug i zatim nastavlja severno prema Severnom ledenom okeanu. Njena dubina iznosi oko 300 metara, a salinitet se kreće oko 34—35 promila. Ako je salinitet 34,7 ‰ i niže voda će se zalediti, u slučaju da dođe do njegovog porasta led se topi.

## Povezano
* Norveška struja
* Istočnogrenlandska struja

## Literatura
* Dukić D, Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, ZUNS, Beograd

## Vanjske veze
* Istočnoislandska struja
Južna monsunska struja

**Južna monsunska struja** je topla struja, koja nastaje u zimskoj polovini godine pod uticajem monsuna. Počinje od obala Sumatre i kreće se ka zapadu prema afričkoj obali. Manji deo skreće u Bengalski zaliv i Arabijsko more, a veći i značajniji se povija ka jugu i formira Južnu somalijsku struju.

## Povezano
* Južna somalijska struja
* Južnoekvatorijalna struja
* Ekvatorijalna povratna struja

## Literatura
* Dukić D, Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, ZUNS, Beograd
Indonežanska struja

**Indonežanska struja** je transportna topla struja, koja povezuje vode Pacifika i Indijskog okeana. Ona ulazi u Indonežanski arhipelag kroz Makasarski prolaz, između Bornea i Sulavesija. Odatle nastavlja kroz Javansko more, gde se račva u dva kraka: severni — kroz Karimata moreuz, pa prema Malajskom moreuzu između Malajskog poluostrva i Sumatre, gde ulazi u vode Indijskog okeana i južni — koji kroz Moreuz Lombok hrani Južnoekvatorijalnu struju.

## Povezano
* Aguljas struja

## Literatura
* Dukić D, Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, ZUNS, Beograd
Luvinska struja

**Luvinska struja** je topla struja, koja nastaje pod uticajem El Ninja. Formira se nedaleko od obala zapadne Australije kod Rta Luvin i kreće se od severa prema jugu, maksimalnom brzinom od 6 kilometara na sat. Plitka je i zahvata vode do dubine od oko 300 metara. Odlukuju je brojni vrtlozi.

## Povezano
* Ekvatorijalna povratna struja

## Literatura
* Dukić D, Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, ZUNS, Beograd
Zapadnoaustralijska struja

**Zapadnoaustralijska struja** je hladna struja, koja nastaje od voda struje zapadnih vetrova, koje pod uticajem vetrova prelazi od zapada ka istoku Indijski okean. U blizini obala Australije ona se račva u dva kraka — prvi ide dalje ka Pacifiku, a drugi skreće ka severu kao Zapadnoaustralijska. Njene vode su rashlađene i pod uticajem pasata, skreću ka zapadu i hrane Južnoekvatorijalnu struju.

## Povezano
* Struja zapadnih vetrova
* Kejps struja
* Luvin struja
* Južnoekvatorijalna struja

## Literatura
* Dukić D, Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, ZUNS, Beograd

## Vanjske veze
* Zapadnoaustralijska struja
Kejps struja

**Kejps struja** () je protivtok hladne struje, koja nastaje u letnjoj polovini godine i kreće se uz samu obalu Zapadne Australije, nasuprot Luvin struji. Kreće se između rtova Luvin i Naturalista, po čemu je i dobila svoje ime.

## Povezano
* Luvin struja

## Vanjske veze
* Kejps struja
Baffinova struja

**Bafinova struja** (ili **Struja Bafinovog ostrva**)je prirodni produžetak Zapadnogrenlandske struje u Severnom ledenom okeanu. Njena prosečna brzina je oko 17 kilometara na dan. Ovo je hladna morska struja koja se kod poluostrva Labrador i istoimenog mora uliva u hladnu Labradorsku struju.

## Povezano
* Zapadnogrenlandska struja
* Labradorska struja

## Literatura
* Dukić D, Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, ZUNS, Beograd

## Vanjske veze
* Bafinova struja
Beaufortov vrtlog

**Boforova struja** (tj. **Boforovo strujno kolo**) je hladna morska struja koja nastaje i razvija se u Severnom ledenom okeanu pod uticajem vetrova. Ime je dobila po Boforovom moru u kome egzistira. Njeno proučavanje je izuzetno otežano usled leda koji je u tom delu okeana skoro celogodišnja pojava.

## Povezano
* Zapadnogrenlandska struja

## Literatura
* Dukić D, Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, ZUNS, Beograd

## Vanjske veze
* Boforova struja
Južna somalska struja

**Južna somalska struja** je topla struja, koja nastaje u zimskoj polovini godine od voda Južne monsunske struje iz Arabijskog mora. Formira se po uticajem monsuna. Kreće se prema jugu i kod obala Tanzanije skreće na istok i hrani Ekvatorijalnu povratnu struju.

## Povezano
* Južna monsunska struja
* Južnoekvatorijalna struja
* Ekvatorijalna povratna struja

## Literatura
* Dukić D, Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, ZUNS, Beograd
Istočna monsunska struja

**Istočna monsunska struja** je topla struja, koja nastaje u letnjoj polovini godine pod uticajem jugozapadnog pasata i egzistuje od aprila do septembra. Ona predstavlja severni krak Južne ekvatorijalne, ili preciznije Somalijske struje. Nosi vode iz Arabijskog mora prema istoku, južno od Šri Lanke i sve do Sumatre.

## Povezano
* Somalijska struja
* Južnoekvatorijalna struja

## Literatura
* Dukić D, Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, ZUNS, Beograd
Tektonsko jezero

**Tektonsko jezero**, takođe i **kotlinsko** ili **potolinsko jezero**, je jezero nastalo tektonskim pokretima i ispunjavanjem ulegnuća u reljefu između antiklinala i raseda. Prema tipu procesa mogu se podeliti na:
* reliktna (ostaci mora)
* vulkanska (u kraterima vulkana)
* urniska (nastala usled zemotresa ili klizišta)
* meteoritska (nastala u udarnim kreterima meteorita)

## Povezano
* Jezero

## Literatura
* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Rasjed

**Rasedi** su mehanički diskontinuiteti stenske mase, po kojima se odigralo kretanje. Nastaju usled naprezanja u stenskoj masi. 

Prilikom rasedanja dolazi do kretanja blokova (krila) raseda. Površ po kojoj su relativno kretani blokovi, naziva se **rasedna površ**. Ukoliko je rasedna površ pod nekim uglom u odnosu na horizontalu, razlikuje se **povlatno krilo**, iznad, i **podinsko krilo**, ispod rasedne površi. 

Ukupno odstojanje dve tačke, koje su pre rasedanja bile sastavljene, naziva se **celokupno kretanje**, koje se predstavlja vektorom definisanim elementima: padom, dužinom i smerom relativnog kretanja blokova. Horizontalna komponenta relativnog kretanja blokova je **hod**, a vertikalna - **skok** raseda. 

**Prema relativnom kretanju krila**, rasedi se dele na:
# **normalne** ili **gravitacione** rasede, kod kojih je jedno krilo spušteno;
# **reversne** rasede, kod kojih je kretano povlatno krilo naviše, uz kosu rasednu površ;
# **rasede horizontalnog tipa** (**transkurentni** rasedi), koji mogu biti levi i desni. Njihovo kretanje se određuje na taj način što posmatrač zamišlja sa blok na kome stoji miruje, dok se blok sa druge strane raseda kreće na levo (levi transkurentni rased) ili na desno (desni transkurentni rased). **Transformni rasedi** su posebna vrsta raseda horizontalnog tipa u oblasti srednjeokeanskih grebena. 

**Prema sklopu okoline**, odnosno, prema odnosu na glavne strukture područja, rasedi se dele na:
# **longitudinalne** - paralelne sa pružanjem slojeva, odnosno, paralelne sa osama većih nabornih struktura;
# **poprečne** (**transverzalne**) rasde, upravne na pružanje slojeva;
# **kose** (**dijagonalne**) rasede, koji su u odnosu na pružanje slojeva pod nekim uglom. 

**Prema padnom uglu rasedne površi**, izvršena je podela raseda na: **horizontalne** i **subhorizontalne** (0-10°), **blagog pada** (10-30°), **srednjeg pada** (30-60°), **strmog pada** (60-80°) i **subvertikalne** i **vertikalne** rasede (80-90°). Posebni tipovi subvertikalnih raseda a padom različitog smera u različitim tačkama duž pružanja, nazivaju se **ezitativni** rasedi.
Tekstura magmatskih stijena

**Tekstura stene** definisana je rasporedom sastojaka koji ispunjavaju prostor unutar jedne magmatske mase. Tekstura je posledica endogenih i egzogenih faktora koji su delovali u toku kristalizacije date magme.

* **Masivna** ili **homogena tekstura** javlja se kada su svi sastojci stene u njoj ravnomerno raspoređeni, tako da daju homogen sklop.

* **Šlirasta tekstura** nastaje lokalnim koncentrisanjem bojenih sastojaka u obliku gnezda ili izduženih sočiva, bez oštre granice prema okolnoj masi stene u kojoj se nalazi. Šlirasta tekstura može biti posledica i asimilacije, tj. potpunog utapanja manjih sastojaka od strane magme.

* **Planparalelna tekstura** nastaje usled strujanja ili blagih usmerenih pritisaka prilikom konsolidacije stene. Ona se ogleda u orijentaciji stubastih ili listastih minerala u steni. Ovi minerali ponekad se grupišu u nizove ili trake.

* **Škriljava tekstura** nastaje kao posledica dejstva jakih pritisaka u toku ili čak i posle konsolidacije stene. Pritkasti i ljuspasti minerali kod ove teksture zauzimaju položaj koji je upravan na pravac dejstva pritiska.

* **Fluidalna tekstura** javlja se kao posledica tečenja magme ili lave za vreme njene konsolidacije. Ogleda se u usmerenom položaju mikrolita (sitnih kristala) u osnovi stene, a često i fenokristala, koji ukazuju na smer tečenja magme.

* **Mehurasta tekstura** nastaje usled odlaženja mehurića iz rastopa, pri čemu zaostaju šupljine. Ako je mehura puno, obrazuje se **šljakasta tekstura**. Ako te šupljine kasnije ispune neki sekundarni minerali, obrazuje se **mandolasta tekstura**. Šupljine su obično ispunjene kalcitom, hloritom, zeolitima, kalcedonom i drugim mineralima. Mehuraste i mandolaste teksture karakteristične su za subaerske i submarinske izlive bazalta, dijabaza i spilita, pri čemu su kod poslednjih šupljine redovno ispunjene (formirane su mandole).

## Literatura
# Đorđević V., Đorđević P., Milovanović D. 1991. *Osnovi petrologije*. Beograd: Nauka
Sinklinala

**Sinklinala** je termin strukturne geologije za naborni oblik koji u jezgru ima najmlađe slojeve.

Suprotno od sinklinale, antiklinala je naboni oblik u čijem jezgru se nalaze najstarije stene. Uopšte posmatrano, za naborni oblik koji je konveksan naniže koristi se termin sinforma a nakon ustanovljavanja relativne starosti slojeva od kojih su izgrađena krila i jezgro nabora govori se da je reč o sinklinali ili antiklinali, jer može biti reč i o prevrnutim naborima.

Sinklinorijum je složena (kilometarskih dužina) sinformna struktura najvišeg reda, koju izgrađuju naborni oblici nižeg reda. Generalno, sinklinorijum je, kao i sinklinala, oblik koji je konveksan naniže.

## Povezano

* Nabor
* Antiklinala
Translacija

**Translacija** se može odnositi na:
* Translacija (geometrija), geometrijska transformacija prostora;
* Translacija (genetika), deo biološkog procesa sinteze proteina na osnovu informacija iz RNK;
* Translacija (fizika), način menjanja položaja fizičkih tela.
* Translacija (lingvistika), prevođenje
Translacija (geometrija)

**Translacija** je u geometriji izometrijska transformacija pri kojoj se pozicija svake tačke nekog geometrijskog objekta pomera za dat vektor.
Translacija-na latinskom prenos
Vektor-opis pravolinijskog kretanja odredjen pravcem,smerom i intenzitetom.
Prava se translacijom za bilo koji vektor preslikava u paralelnu pravu. Duž se translacijom,za bilo koji vektor,preslikava u jednaku i paralelnu duž.

## Matrična reprezentacija
Da bi se geometrijski objekat translirao za vektor *-{v}-*, svaka njegova koordinata treba da bude pomnožena sa ovakvom matricom:

:  T_{\mathbf{v}} = 
\begin{bmatrix}
1 & 0 & 0 & v_x \\
0 & 1 & 0 & v_y \\
0 & 0 & 1 & v_z \\
0 & 0 & 0 & 1 
\end{bmatrix}
. \! 

Sledi primer koji ilustruje ovu operaciju i njen rezultat:
:  T_{\mathbf{v}} \mathbf{p} =
\begin{bmatrix}
1 & 0 & 0 & v_x \\
0 & 1 & 0 & v_y \\
0 & 0 & 1 & v_z \\
0 & 0 & 0 & 1
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
p_x \\ p_y \\ p_z \\ 1
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
p_x + v_x \\ p_y + v_y \\ p_z + v_z \\ 1
\end{bmatrix}
= \mathbf{p} + \mathbf{v} . \!
Konvergencija

**Konvergencija** je proces, ili određena okolnost postepenog približavanja tački u prostoru ili vremenu, različitih odnosno srodnih mišljenja ili vrijednosti, pomirenje suprotnosti ili postepeno kretanje prema ravnoteži.

## Matematika
U matematici, **konvergencija** opisuje granično ponašanje, posebno beskonačnih nizova ili redova prema *nekom* limesu. Utvrditi konvergenciju znači pokazati postojanje takvog limesa, koji sam može biti i nepoznat. Sledi spisak secifičnijih upotreba ovog izraza:
* Konvergentni redovi
* Apsolutna konvergencija
* Ravnomerna konvergencija
* Prečnik konvergencije

## Prirodne nauke

## Računarstvo i tehnologija
* Tehnološka konvergencija

## Društvene nauke
Reliktno jezero

**Reliktno jezero** je tip tektonskog jezera koje predstavlja ostatak nekadašnjeg mora ili okeana. Nastalo je izdizanjem zemljišta u predelu moreuza i zaliva, čime je došlo do odvajanja vodene mase od Svetskog mora i formiranja jezera. Takva su Kasipijsko i Aralsko jezero, ostaci nekadašnjeg Tetisa, kao i Ostrovsko i Vrapčinsko jezero u Makedoniji, ostaci nekadašnjeg velikog Egejskog mora.

## Povezano
* Jezero
* More

## Literatura
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Komplementan ugao

**Komplementan ugao** ugla β je ugao α koji sabran s uglom β daje prav ugao (90° ili &pi;/2). Svaki od uglova α i β je komplementan ugao onog drugog, dakle govori se o paru komplementnih uglova.

Oštri uglovi u pravouglom trouglu su komplementarni (u Euklidskoj geometriji). Ovo proističe iz činjenice da je zbir uglova u trouglu 180°, a da je prav ugao 90°. Stoga je zbir preostala dva ugla 90°.

Sam naziv je od latinske reči *complementum* koja potiče od reči *completum* što znači "dopuniti do punog".
To je komplementaran ugao

## Povezano
* Suplementni uglovi
komplementni uglovi
Urnisko jezero

**Urnisko jezero**, takođe i **urvinsko jezero**, je tip tektonskog jezera koje nastaje pri jačim zemljotresima ili pod uticajem čoveka, kada dolazi do kliženja velike mase zemlje i kamenja, koje pri tom pregradi rečni tok. Voda nema kud da otiče pa se ujezerava. Takva jezera su se formirala na Savi 1737. i na Zapadnoj Moravi kod Ovčara 1896. godine. Najpoznatije jezero ovog tipa na svetu je Saresko koje se nalazi u dolini reke Murgab na Pamiru i nastalo je između 8. i 9. februara 1911. godine nakon katastrofalnog zemljotresa i urnisa.

## Povezano
* Zemljotres
* Jezero
* Klizište

## Literatura
* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Kratersko jezero

**Kratersko jezero**, takođe i **vulkansko jezero**, je tektonsko jezero koje se formira u vulkanskom krateru ili kalderi. Atmosferske padavine ispunjavaju krater vulkana i formiraju jezero, sve dok se ne dostigne ravnoteža između kapaciteta vode koji dospeva i kapaciteta vode koji se gubi kao posledica isparavanja, podzemne drenaže, a takođe je moguće i površinsko isticanje ako jezero ispuni krater do najniže tačke litice. Kratersko jezero prekriva aktivno grotlo vulkana i često se nazivaju vulkanska jezera. Voda u njima je tipično kisela, zasićena sa vulkanskim gasovima i mutna sa jako zelenom bojom. Jezera locirana u ugašenim vulkanima imaju slatku i bistru vodu. Bistrina vode je izrazita zbog toga što ta jezera nemaju potoke koji u njih utiču i donose taložne naslage.

Svetski poznato kratersko jezero je Kratersko jezero u Oregonu, Sjedinjene Američke Države. Ono se nalazi u krateru planine Mazama (), i to je najdublje jezero u SAD sa dubinom od 594 m. Kratersko jezero se puni kišom i snegom, nema drugih priliva vode, a takođe ni isticanje sa površine, i iz tog razloga ima najbistriju vodu od bilo kog jezera na svetu.

Najviši vulkan na svetu 6893 m. Ojos del Saldo (), ima stalno kratersko jezero oko 100 m. u prečniku na visini od 6390 m. na istočnoj strani. Ovo je najverovatnije najvišlje kratersko jezero u svetu.

Usled njihove nestabilne okoline, neka kraterska jezera postoje samo povremeno, dok druga kraterska jezera mogu biti sasvim suprotno, velika i dugotrajna; na primer Toba jezero () formiralo se posle erupcije pre više od 70.000 godina i ima površinu od preko 1000 kvadratnih kilometara.

Dok je većina kraterskih jezera slikovita i živopisna, neka takođe mogu biti i smrtonosna. Isticanje gasa iz Njos jezera () ugušilo je 1986. godine 1800 ljudi.

## Povezano
* Jezero
* Vulkan
* Krater
Glacijalno jezero

**Glacijalno jezero**, takođe i **glečersko** ili **ledničko jezero**, je tip jezera koji se javlja najčešće u visokoplaninskim predelima. Njihov nastanak je vezan prethodni erozivni ili akumulativni rad lednika. Obrazuje se pregrađivanjem prirodnog vodotoka ledničkim jezikom ili samim lednikom. Ovakava jezera karakteristična su za postglacijalne predele, doline lednika i visoke planine koje su bile ili su zahvaćeme glacijacijom. U našem regionu glacijalnih jezera ima na Šari, Durmitoru, Prokeltijama i dr.

## Podela
Glacijalna jezera prema mestu nastanka mogu biti:
* *Akumulativna* – (morenska)
* *Erozivna* – (cirkna i valovska)

## Povezano
* Jezero
* Cirk
* Valov

## Literatura

* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Meteoritsko jezero

**Meteoritsko jezero** je tip jezera koji je nastao delovanjem kosmičkih uticaja, tj. udarom meteorita površinu Zemlje. Tom prilikom je nastalo ulegnuće - meteoritski krater, koji je kasnije ispunjeno vodom. Takva jezera nisu česta, a jedno od najpoznatijih je Čab na severu Labradora u Kanadi.

## Povezano
* Jezero
* Krater

## Literatura

* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Cirkno jezero

**Cirkno jezero** je tip glacijalnog jezera koje nastaje erozivnim radom lednika. Cirkna jezera su karakteristična za visoke planinske predele i kao što im i samo ime kaže nastaju u cirkovima nekadašnjih lednika. Njihove razmere su male, okruglastog su ili sočivastog oblika, obala je slabo razuđena a dubina je ne veća od 10-ak metara (najčešće 1–5 metara). U narodu su dobila naziv „gorske oči” zbog svoje izuzetne lepote i modro plave boje.

Na Balkanu su ovakava jezera zastupljena na Durmitoru, Šar-planini, Prokletijama i drugim visokim planinama. Najčešće nemaju ni pritoku ni otoku, a isključivo se htane kišnicom.

## Povezano
* Jezero
* Cirk
* Glacijalno jezero

## Literatura

* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd.
Valovsko jezero

**Valovsko jezero** je tip glacijalnog jezera koje nastaje erozivnim radom lednika. Valovska jezera su karakteristična za visoke planinske predele i kao što im i samo ime kaže nastaju u valovima, tj. koritima nekadašnjih lednika. Nastaju selektivnom erozijom na mestu gde je lednik napravio sekundarno udubljenje, a ono se kasnije ispunilo vodom.

Najpoznatija jezera ovog tipa formirala su se u Dolini Triglavskih jezera u Sloveniji (*Zeleno*, *Crno*, *Veliko*, *Dvojno* i dr).

## Povezano
* Jezero
* Valov
* Glacijalno jezero

## Literatura

* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Riječno jezero

**Rečno jezero** je tip jezera koji nastaje erozivnim ili akumulativnim radom rečne vode. Ovakav tip jezera je brojan u nizijskim predelima gde brzina toka reke slabi i krivuda. Erozivna rečna jezera su mrtvaje i ona nastaju meandriranjem reke i odsecanjem meandra u kome se voda ujezerava. Akumulativna rečna jezera se nazivaju još i *travertinska*, a nastaju u proširenjima rečnih dolina, gde se akumulira već količina vode.

Ovoj grupi mogu se pripisati i primorska jezera (lagune i limani), koja predstavljaju potopljena ušća reka.

## Povezano
* Reka
* Kotlina

## Literatura

* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Protočno jezero

**Protočno jezero** je jezero s intenzivnom razmenom vode, kod koga je jedna od pritoka, najčešće iste vodnosti kao i reka koja iz njega ističe (otoka). Jedno od najpoznatijih protočnih jezera na našim prostorima je – Skadarsko jezero, ima pritoku Moraču i otoku Bojanu.

## Povezano
* Jezero
* Pritoka
* Reka
## Literatura
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Skadarsko jezero

**Skadarsko jezero** je najveće jezero u Crnoj Gori i na Balkanskom poluostrvu, površine 369,7 km² (od toga Crnoj Gori pripada 221,8, a Albaniji 147,9 km²) . Dužina mu je od Vranjine do Skadra 40 kilometara, a širina na nekijem mjestima 14 kilometara. Dubina od 4 do 6 metara, a sve dalje što se ide ka zapadnome brijegu još je veća. Prema godišnjim dobima mijenja veličinu, a vode prima iz mnogo rijeka. Otiče rijekom Bojanom u Jadransko more.

Jezero je puno ostrva i poluostrva na kojima se nalaze tragovi istorije i vrijedna kulturna baština: Žabljak (15. v.) - prijestonica nekadašnje Zete, Lesendro - tvrđava na stijeni usred jezera, tvrđava Grmožur. Bistra voda i očuvani ambijent omogućili su razvoj izuzetno bogatog eko-sistema. Ovo je jedino stanište pelikana na jugu Evrope. 

Na obali jezera nalazi se mali gradić - Rijeka Crnojevića. U blizini su ostaci grada Oboda gdje je bila smještena štamparija u kojoj je 1494. godine štampana prva knjiga u ovom dijelu Evrope Oktoih.

Jezero je mijenjalo veličinu tokom historije, Dioklitijsko jezero u 11. stoljeću je bilo znatno manje. Pred II svjetski rat se razmišljalo o isušivanju jezera radi dobijanja obradive površine.

## Galerija

File:Skadarsko Ezero na razglednica od 1920ti.jpg|Skadarsko jezero 1920. godine
File:Grmozur.jpg|Ostrvo i tvrđava Grmožur
File:JEZERSKE ZUPE XI-c-AD.JPG | Jezerske župe XI vijeka.
File:Dioclian lake XI c.AD.jpg | Dioklitijsko jezero u XI vijeku.


## Povezano
* Nacionalni park Skadarsko jezero
* Ribe sliva Skadarskog jezera

## Reference
Bojana

**Bojana** () je 41 kilometar duga reka koja se nalazi na granici Crne Gore i Albanije. Otiče iz Skadarskog jezera i uliva se u Jadransko more. Teče u velikim krivinama sa prosečnim padom od 0,6 %. Drimnjača i reka Kiri donose u Bojanu velike količine nanosa, i ona bi mogla postati plovna jedino stalnim bagerovanjem.

Na ušću u Jadransko more formira veliko rečno ostrvo koje se zove Ada Bojana. Ovo ostrvo je poznato turističko mesto za kampere.

Jedan od rukavaca reke Drim uliva se u reku Bojanu.

## Povezano
* Bojanci (selo u Sloveniji, koje je dobilo ime po reci)
Mrtvaja

**Mrtvaja** je vlažno stanište nastalo u bivšem koritu dolinske reke odvajanjem nekadašnjeg meandra od novog rečnog toka. Stoga je najčešće oblika meandra, tj. latiničnog slova U. Poznata mrtvaja, ujedno i najveće ramsarsko područje u Srbiji, je Obedska bara.

U geografskoj literaturi mrtvaja predstavlja meandar koji je presekla reka i stvorila jezero. Ima karakterističan krivudav i potkovičast oblik, a najčešće se javlja u dolinskim predelima. Mrtvaja spada u grupu rečnih jezera. Na našim prostorima ovakva jezera se javljaju u Panonskoj oblasti oko Save i Tise. Primeri su Obedska bara, Okanj, Rusanda, Ostrovo, Kopovo, Živača i dr.

## Literatura

* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Vukovarski vodotoranj

**Vukovarski vodotoranj**, vodosprema visoka 50 m izgrađena 1968. u Vukovaru. Do 1991. služio je za spremanje i pričuvu vode u sklopu gradske vodovodne mreže. U jesen 1991. pretrpio je znatna oštećenja tokom Vukovarske bitke, ne povrativši nikad svoju primarnu funkciju. Nakon završetka rata u Hrvatskoj odlučeno je da se u zatečenom stanju konzervira kao autentičan spomenik ratnog razaranja grada. Od 2009. zaštićen je kao kulturno dobro.

## Historija
Idejno rješenje vukovarskog vodotornja izradio je 1962. inženjer Matej Meštrić. Za lokaciju vodotornja odabran je gradski perivoj i izletište Najpar-bašča, najviša točka u Vukovaru s nadmorskom visinom od 156,33 m. Glavni projekt vodotornja izradio je Petar Kušan u suradnji sa Sergejem Kolobovom za projektantsku tvrtku Plan u kojoj su tada obojica radili. Vodovodnu opremu s instalacijama projektirao je Hidroprojekt iz Zagreba. Prema glavnim i izvedbenim projektima tvrtke Plan radove je izvela zagrebačka tvrtka Hidrotehna. Gradnja je započela 1963., a završena je 1968.

S visinom od 50,33 m, vodotoranj je pri završetku izgradnje bio najviši objekt u Slavoniji. Vodosprema pri njegovu vrhu imala je volumen od 2150 m3 i bez dopunskog punjenja vodom mogla je osigurati opskrbu grada od 45 000 st. tokom 12 sati, a bez industrijske potrošnje do 40 sati. Po kapacitetu spremnika vukovarski vodotoranj bio je na drugom mjestu u Evropi, odmah iza rimskog vodotornja. S punim rezervoarom imao je masu od 9000 tona.

Vodotoranj je temeljen na armiranobetonskoj ploči promjera 21 metar i debljine (dubine) 4 metra. Vanjska strana ojačana je rebrima, srednji dio stožasta oblika izrađen je od armiranog betona, a u unutrašnjosti se nalazi stubište s instalacijama. Sam vrh, s fasadom od crvene cigle, zauzimala je vodosprema s dvama spremištima za vodu izrađenima od čeličnog lima. Nivo vode u vodospremi mogao je doseći 7 m. Voda je iz pročišćivača u Borovu Naselju, udaljenu više od 4&nbsp;km, dotjecala cijevima brzinom od 300 L/s.

U sklopu vodotornja na visini od 34 m, odmah ispod dvaju spremnika za vodu, izrađen je kružni restoran s vidikovcem.

## Povezano
* Stari vukovarski vodotoranj

## Izvori

## Vanjske veze

* Spomen-obilježje Domovinskog rata - vodotoranj Vukovar / VUKO-WAR HEMISPHERE – tlocrt i horizontalni presjek kroz vodotoranj
* Pogledajte prve fotografije unutrašnjosti vodotornja nakon Domovinskog rata!, *Večernji list* – fotografije interijera
* Ovako će izgledati vukovarski vodotoranj nakon obnove 
* Rezultati natječaja za spomen-obilježje Vodotoranj - Vukovar, Društvo arhitekata Zagreb
*
Periodsko kraško jezero

**Periodsko kraško jezero** je tip kraškog jezera koje se formira u periodski plavljenim poljima. Nastaje za vreme poplava i jakih kiša. Najkaraterističnija su za kraške predele Crne Gore, Bosne i Hercegovine, Hrvatske i Slovenije. Obrazuju se u Nikšićkom, Glamočkom, Livanjskom, Imotskom, Cerkniškom i drugim poljima.

## Povezano
* Kraški proces
* Jezero
* Kraško jezero

## Literatura
* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Termokraško jezero

**Termokraško jezero** je tip kraškog jezera koje se formira u predelima stalno zamrznutog zemljišta. Nastaju u udubljenjima koja nastaju spuštanjem terena nakon otapanja podzemnih slojeva leda, gde pri tom sočnica ispunjava basen. Voda se gubi proceđivanjem, tako da ova jezera ne traju dugo, pa su s toga periodska. Najkaraterisičnija su za istočni Sibir, tačnije Jakutiju, gde se nazivaju „alasi“. Među najpoznatijim jezerima ovoga tipa su Bustah, Ožogino, Mogotoevo jezero i dr..

## Povezano
* Kraško jezero
* Jezero

## Literatura

* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Hodovsko jezero

**Hodovsko jezero** je tip rečnog jezera koji se formira u polupustinjskim i stepskim predelima, gde rečni tokovi presušuju tokom letnjeg perioda. Voda se zadržava samo u većim udubljenjima korita, „hodovima“. Ovakva jezera javljaju se u blizini Volgograda na reci Sarpi i u Australiji na reci Darling.

## Povezano
* Rečno jezero
* Vadi
* Jezero

## Literatura
* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Kraško jezero

**Kraško jezero** je tip erozivnog jezera koje se formira u vrtačama, uvalama i kraškim poljima. Nastala su ispunjavanjem vodom oblika kraškog reljefa, najčešće zahvaljujući izvorima, vrelima i rekama. Najpoznatija kraška jezera su Crveno (u Hrvatskoj) i Skadarsko i Šasko (u Crnoj Gori). Dele se na više tipova:
* periodska kraška (periodski plavljena polja)
* termokraška (u predelima zamrznutog zemljišta)
* sufoziona (nastala procesom sufozije)
* pećinska (u pećinama)

## Povezano
* Kraški izvor
* Kraški proces
* Kraško polje

## '''Literatura'''

* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Pećinsko jezero

**Pećinsko jezero** je tip kraškog jezera koje se formira u unutrašnjosti krasa, tj. u pećinskim kanalima i basenima. Najčešće se javljaju u donjem nivou pećine, gde ima vode. Malih su površina do desetak kvadratnih metara, a mogu biti i značajno duboka (nekoliko metara). Među poznatijim jezerima ovog tipa spada Veliko jezero u pećini Vjetrenici u Hercegovini. U svetu su brojna i turistički veoma značajna.

## Povezano
* Pećina
* Jezero
* Kraško jezero

## Literatura
* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Eolsko jezero

**Eolsko jezero**, takođe i **deflaciono** je tip erozivnog jezera karakterističan za pustinjske i polupustinjske predele. Nastaje izduvavanjem lesa i peska radom vetra i formiranjem blagih ulegnuća – depresija, koje dopiru do gornje površine izdani. Izdanska voda tom prilikom ispunjava basen i formira se jezero. U Africi, se nazivaju „šotovi“, veoma su brojni i velikim površina širom Sahare. Najpoznatiji su Šot Džerid i Šot el Hodna. U Aziji oko Kaspijskog jezera nazivaju se „takiri“. Neka eolska jezera se zahvaljujući pomeranju dina i ulegnuća „sele“ sa jednog mesta na drugo i u srednjoj Aziji ih zovu „bair“.

U Srbiji se ovakava jezera formiraju u međudinskim ulegnućima Banatske peščare i ima ih ukupno pet – Palić, Ludoško, Kelebijsko, Krvavo i Slano.

## Povezano
* Eolski proces
* Jezero
* Dina

## Literatura

* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Morensko jezero

**Morensko jezero**, ili **jezero u terminalnom basenu**, je tip glacijalnog akumulativnog jezera koje nastaje u predelima nekadašnje glacijacije. Formira se u terminalnom basenu koji je sa donje strane pregrađen čeonim morenama, tako da se u njemu voda zadržava i ujezerava. Najčešća su i najbrojnija na visokim planinama i polarnim predelima.

Najpoznatije jezero takvog tipa je Plavsko jezero u Crnoj Gori, koje je formirano u terminalnom basenu Plavsko-gusinjskog lednika i najveće je ledničko jezero na Balkanu sa 1,99 km².

## Povezano
* Lednik
* Jezero
* Glacijacija

## Literatura

* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Primorsko jezero

**Primorsko jezero** je tip akumulativnog jezera koje se formira u neposrednoj blizini mora, tj. samo pored niskih peščanih obala. Može se podeliti na lagune i limane. Lagune su česte i brojne u Meksičkom zalivu, a limana ima dosta na obali Crnog mora.

## Povezano
* More
* Jezero
* Obala

## Literatura
* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Erozivno jezero

**Erozivno jezero** je jezero formirano u udubljenjima koja su nastala nekim od erozivnih procesa. Ovakav tip jezera je široko rasprostranjen i zastupljen je na svim kontinentima. Prema tipu procesa nastanka erozivna jezera se dele na:
* glacijalna (zastupljena na planinama)
* rečna (u dolinama većih reka)
* kraška (u kraškim predelima)
* eolska (u pustinjskim, polupustinjskim i stepskim predelima)

## Literatura
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Sufoziono jezero

**Sufoziono jezero** ( – potkopavanje) je poseban tip kraškog jezera koji nastaje procesom sufozije, tj. potokopavanjem. Podzemna voda odnosi i podriva unutrašnje slojeve gline i formira šupljine, koje se nakon sleganja pretvaraju u vrtače. Ovakva jezera su malih površina i neznatnih dubina, karakteristična za podzemene terene u krasu.

## Povezano
* Sufozija
* Kraško jezero
* Kraški proces

## Literatura
* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Sufozija

**Sufozija** (geologija) je filtraciono razaranje sredine koje se ispoljava kroz pokretanje, transport pa i iznošenje finozrne frakcije vodom dok osnovni skelet trpi manje promene ili biva gotovo nepromenjen, a javlja se naročito u peskovito-prašinastim sredinama neujednačenog granulometrijskog sastava. Kao posledica javlja se uleganje viših slojeva što se manifestuje tanjirastim udubljenjima.

***Unutrašnja sufozija*** je lokalnog karaktera i praćena je odlaganjem pokrenute frakcije na manjem ili većem rastojanju zavisno od lokalne raspodele gradijenata i poroznosti.

***Spoljašnja sufozija*** nastaje na izlaznim konturama, na kontaktu sa atmosferom ili površinskim vodotokom. Može se još javiti i na kontaktu dve sredine različitog granulometrijskog sastava i vodopropusnosti pa se još zove i ***kontaktna sufozija***.

## Vanjske veze
* Ilustracija procesa sufozije
Akumulativno jezero

**Akumulativno jezero** je jezero koje nastaje radom spoljašnjih sila, odnosno formira se u udubljenjima nastalim radom lednika, reka, mora i materija organskog porekla. Deli se na više tipova:
* lednička (morenska)
* rečna (protočna)
* primorska (lagune i limani)
* zoogena

## Literatura
* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstav, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Zoogeno jezero

**Zoogeno jezero** je tip akumulativnog jezera koje nastaje samo u vodama nastanjeni koralima. Formiraju se na prstenastim ostrvima – atolima, kada koralske kolonije pregrade vodu i ujezere je. Najviše ih ima u Tihom okeanu, čak 314 i Indijskom, oko sedamdeset.

Ovoj grupi jezera pripadaju i ona koje dabrovi prave na većim rekama Amerike i Evroaziji, vešto zagrađujući tokove drvenim branama.

## Povezano
* Koral
* Jezero
* Atol

## Literatura
* Dukić, D. i Gavrilović Lj. (2006): *Hidrologija*, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd.
* Mastilo, Natalija (2005): *Rečnik savremene srpske geografske terminologije*, Geografski fakultet, Beograd
Dabrovi

**Dabar** je vodena i kopnena životinjska vrsta i najveći glodavac sjeverne polutke. Masivne i zdepaste je građe, izvrstan plivač i ronilac što mu omogućava građa tijela. Dužina tijela dosegne do 1 metar, visina u hrptu je do 30 cm, a rep je širok i plosnat dužine do 30 cm. Težina odrasle jedinke je 20–30 kg. Boja dlake je tamnokestenjasta do sivkasta, na trbuhu je svjetlija dlaka.

Dabar je tipični monogam. Spolna zrelost nastupa sa 2,5 godine starosti kada se mladi dabrovi odvajaju od roditelja i zasnivaju novu obitelj. Pari se od siječnja do ožujka, a parenje se odvija se u vodi. Gravidnost traje prosječno 105 dana, a mladi dolaze na svijet od travnja do lipnja. Ima jednu generaciju godišnje. Ženka okoti 1–5 mladih. 

Dabar živi na vodotocima i vodenim površinama obraslim bogatom močvarnom vegetacijom zeljastih i drvenastih vrsta. Osnovni stanišni uvjet za dabra je stalna i dovoljno duboka voda (min. 30 cm). Ukoliko nastanjuje manji vodotok koji ponekad postaje previše plitak, na njemu izgradi branu kako bi osigurao dovoljnu razinu vode i zaštitio ulaz u nastambu. 
Dabar je isključivi biljojed, ljeti se hrani sočnim zeljastim biljem koje nalazi u vodi ili neposredno na obali. Koristi za hranu preko 300 zeljastih i drvenastih biljnih vrsta. 

Europski dabar nekada je nastanjivao sve prikladne vodotokove i vodene površine od sjevera do juga europskog kopna, no početkom 20. stoljeća ostao je i opstao samo na četiri odvojena lokaliteta, u južnoj Norveškoj, na rijeci Labi u Njemačkoj i Poljskoj, na donjem toku rijeke Rone u Francuskoj i u Rusiji. 

Zahvaljujući akcijama povratka dabra na nekadašnja staništa diljem Europe početkom novog tisućljeća dabar je ponovno rasprostranjen na širem prostoru i u relativno dobrom brojnom stanju. Prema podacima za 2000. godinu u populacija europskog dabra kreće se od 600–650.000 dabrova.

U Hrvatskoj je dabar nestao krajem 19. stoljeća, a ponovno je vraćen od 1996–1998. godine u okviru projekta *"Dabar u Hrvatskoj"*.

U Srbiji je poslednji prmerak ustreljen 1920. godine na Dunavu ali je ponovno je vraćen 2005. u rezervat prirode Zasavica gde je naseljena 31 životinja poreklom iz Bavarske. Sada ih u rezervatu ima preko 60 a proširili su se duž vodotoka Save do Obrenovca i Brčkog u Bosni, kao i po Mačvi i na Drini u Jadru. .
Ribnjak

**Ribnjak** je telo vode sa važećom dozvolom za rad namjenjena za uzgajanje ribe.

Voda ribnjaka može da bude slatka ili slana. Obezbeđena infrastruktura ribnjaka za punjenje i pretapanje vode osigurava potpunu ispražnjenje jezera za vreme ribolova. Tokom proizvodnje, ribnjak se veštački đubri.

## Povezano
* Ribogojstvo

## Vanjske veze

* Privredna Komora Srbije
Kalambaka

**Kalambaka** (grčki: Καλαμπάκα, izgovara se i *Kalampaka*) je manji grčki grad u Prefekturi Trikala u Tesaliji.

Na području grada uzdižu se stijene na kojima se nalaze manastiri iz kompleksa Meteora, koji su svjetska kulturna baština na popisu UNESC-a. 
## Geografija
Grad Kalambaka je smješten u dolini koju je oblikovala rijeka Penej koji teče iz smjera sjeverozapada prema jugoistoku, u pravcu grada Trikale, na sjeverozapadu Tesalije.
Zapadno od grada protežu se planinski vrhunci *Koziakasa*, koji tvore granicu Tesalije i Pindskog gorja.
Kalambaka je udaljena od grada Trikale 22&nbsp;km, od grada Larise 82&nbsp;km i od prijestolnice Atene 415&nbsp;km.

## Historija

Grad je podignut na istom mjestu gdje se nalazio antički **Aiginion**, koji je egzistirao sve do 10. vijeka, - tad je bio poznat kao **Stagoi** (Στάγοι) - bizantska utvrda i sjedište episkopa. Od njegovih srednjovijekovnih spomenika nije ostalo mnogo, jedino saborna crkva Uspenja Bogorodice podignuta na kraju 11. i početku 12. vijeka na mjestu starije ranokršćanske crkve.

Grad je dobio ime *Kalabaka* za Otomanskog carstva prije 5-6 vjekova, Kalabaka na turskom znači "snažna utvrda", kasnije je to ime izgovarano kojekako, kao; Kalampaka, Kalambaka, Kalabaki, Kalabak...
Kalambaka je oslobođena turske vlasti 27. augusta 1881., kad je postala dio Kraljevine Grčke. Za Drugi svjetski rat 23. april 1943., se zbila bitka između grčkih partizana i talijanskih vojnika, - u kojoj je poginulo 70 talijanskih vojnika.

Kod Kalambake je 1995 pronađen grob iz 20. vijeka pne.

## Gradovi prijatelji
* , Schwabach

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice grada
Čučuk Stana

**Čučuk Stana** (oko 1795 - 1849) je bila druga žena Hajduk Veljka.

## Detinjstvo
Čučuk Stana se rodila oko 1795. godine u mestu Sikole, kraj Negotina, u porodici doseljenih Hercegovaca. Imala je dve sestre, Stojnu i Stamenu, a dosta kasnije je dobila i brata Mihajla. Iako su joj roditelji živeli u Negotinu, školu je završila u Beloj Crkvi. Po očevoj želji sve tri sestre su u mladosti nosile mušku odeću, jer nisu imale brata. Stana je bila mala i krhka, zbog čega je i dobila nadimak *čučuk*.

## Brak sa Hajduk Veljkom
Sa Hajduk Veljkom se upoznala u kući negotinskog prote 1812. godine. Prišla mu je i drsko zapitala: „Zar tvoji momci ne znaju Turke ubijati, nego devojačke darove krasti?“ Veljko je zastao zbunjen, jer sa njim nijedna žena tako nije razgovarala. Brzo su mu odmah objasnili da su njegovi momci poharali nekoliko sela i greškom odneli i devojačku spremu one koja je stajala pred njim. Zatim ju je Veljko darovao darovima i zaprosio rečima „Sada sam te ja darovao, sada si moja!“.

Čučuk Stana je bila mnogo draga Hajduk Veljku. Za Čučuk Stanu se vezuju mnoge priče uključujući i one da se sa Veljkom tukla protiv Turaka, branila Negotin i da je čak četiri rane u tim borbama zadobila: dve na nozi, jednu na ramenu, a jednu, napravljenu turskim jataganom, na potiljku. Puškom je baratala kao pravi ratnik, svaku metu pogadala je sa ogromnom preciznošću, a u sedlu bila sigurna i vešta.

Hajduk Veljko je poginuo 1813. godine, a on i Stana nisu imali dece. Posle Hajduk Veljkove pogibije, izbegla je i živela u Pančevu.

## Brak sa kapetanom Jorgaćem
Posle smrti Hajduk Veljka, Stana se udala za drugog čuvenog junaka, grčkog kapetana Jorgaća (). Kapetan Jorgać je bio jedan od vođa Heterističkog ustanka u Grčkoj. Zajedno sa njim je prešla da živi prvo u u Vlašku, a nakon pokušaja Turaka da ih likvidiraju, prešli su u Bukurešt.

Čučuk Stana i kapetan Jorgać su dobili troje dece: Milana, Aleksandra i ćerku Jevrosimu. To je bio osnovni razlog da pređu u Rusiju, a zatim u Hotin. Tu su se nalazile i grupe srpskih ustanika. Posle izbijanja ustanka Heterista 1821. godine, među kojima je bilo i Srba, kapetan Jorgać se sa svojih 480 saboraca smestio u manastiru Seku, u severnoj Moldaviji. U toku ratnih operacija bili su opkoljeni jedinicama turske vojske. Izlaz su našli u samoubilačkom paljenju baruta i eksploziva. Zajedno sa Heteristima u vazduh su odleteli i Turci.

## Kasniji život

Čučuk Stana se 1842. godine zajedno sa decom, preselila u Atinu gde je umrla i sahranjena 1849. godine.
What the Hell

**"What the Hell"** je pjesma kanadske pjevačice Avril Lavigne. Objavljena će biti tijekom siječnja 2011. godine kao prvi i najavni singl s njenog četvrtog studijskog albuma *[[Goodbye Lullaby]]*. Pjesmu je napisala sama Lavigne. Lavigne je također izjavila kako je pjesma zabavnog karaktera.

## O pjesmi
Lavigne je u svom blogu izjavila kako je imala problema sa svojom diskografskom kućom RCA Records i kako je više puta morala odgoditi izlazak singla.

Lavigne će 30. prosinca 2010. godine prvi put otpjevati pjesmu na "Dick Clark's New Year's Rockin' Eve With Ryan Seacrest".

## Popis pjesama
;Digitalno preuzimanje
# "What the Hell"

## Videospot
Potvrđeno je kako će videospot biti snimljen krajem studenog 2010. godine, ali je na kraju ipak snimljen početkom prosinca. Videospot je snimljen u Los Angelesu.

## Reference
Egnatia Odos

:*Za antičku rimsku cestu sličnog imena pogledajte [[Via Egnatia]]*

**Egnatia Odos** (grčki: *Εγνατία Οδός*) je grčki dio evropskog prometnog pravca E90, taj autoput ide od luke Igumenica na zapadu, do grčko-turske granice na istoku na rijeci Marici. Njegova ukupna dužina je 670&nbsp;km, počeo se graditi 1990-ih a dovršen je 2009.

## Geografija
Trasa autoputa Egnatia Odos, bila je težak inženjerski izazov, jer prolazi preko grčkog planinskog pojasa, preko gorja Pind i Vermio, ali najkraćim pravcem povezuje grčke regije Epir i Egejsku Makedoniju. Zbog tog je bilo potrebno probiti 76 tunela (ukupne dužine 99&nbsp;km) i izgraditi 1,650 mostova i vijadukata. To je zaokruženi sistem sa sofisticiranim elektronskim nadzorom svjetla, ispušnih plinova i ventilacije po tunelima i praćenjem i nadzorom prometa duž cijele trase.

Karakteristike autoputa Egnatia Odos;
* povezuje grčke prefekure: Tesprotiju - Janjinu - Grevenu - Kozani - Imatiju - Solun - Kavalu - Ksanti - Rodopi i Evros. 
* povezuje devet magistralnih cestovnih pravaca koji se vertikalno spuštaju do njega sa susjedinih država; Albanije, Makedonije, Bugarske i Turske). 
* povezuje gradove: Igumenicu - Janjinu - Mecovo - Grevenu - Kozani - Veriju - Solun - Kavalu - Ksanti - Komotini i Aleksandropoli 
* povezuje luke: Igumenicu - Solun - Kavalu i Aleksandropoli 
* povezuje aerodrome u gradovima: Janjini - Kastoriji - Kozaniju - Solun - Kavali i Aleksandropoliju 
* To je autoput punog profila sa dvije trake u svakom smjeru i zaustavnom trakom.
* Ukupna dužina autoputa je 670 kilometara
** uz autoput živi 36% stanovnika Grčke
** taj dio Grčke ostvaruje 33% ukupnog prihoda Grčke
** u tom dijelu Grčke se nalazi 54% svih obradivih površina, i 65% svih navodnjavanih površina 
** u tom dijelu Grčke se nalazi 41% svih industrijskih poduzeća
** u tom dijelu Grčke nalazi se 51% svih rudnika

Dio trase autoputa Egnatia Odos, dužine 360&nbsp;km od rijeke Marice do Soluna, ide istom trasom kao antička Via Egnatia, koja je povezivala luku Drač u današnjoj Albaniji sa Bizantiumom. No stara Via Egnatia nakon te dionice išla je više na sjever, preko Makedonije i bila je duplo dulja 1,120&nbsp;km.

Ukupni troškovi izgradnje autoputa Egnatia Odos popeli su se na 5.9 milijardi eura, tako da je to ispao najskuplji građevinski projekat ikada rađen u Grčkoj, izgradnju je financijski pomogla i Europska Unija, jer je taj autoput ključni dio buduće evropske transverzale E90 i dio evropske prometne politike.

## Izvori

## Vanjske veze

* Službene stranice autoputa
Mecovo

**Mecovo** (grčki: Μέτσοβο, vlaški: Aminciu), bivši **Mecovon**, je grad u Periferiji Epir u Pindskom gorju na sjeveru Grčke. Mecovo je planinski gradić na putu između Janjine na zapadu i Meteore na jugoistoku. Mecovo je najveće središte vlaha i njihova načina života u današnjoj Grčkoj. 

Mecovo se nalazi na cesti GR-6 (Janjina - Trikala), a od 2009. povezano je i sa novim autoputem Egnatia Odos sa većim grčkim gradovima. Mecovo je udaljeno 40&nbsp;km do Janjine, 111&nbsp;km od Igumenice, te 220&nbsp;km do Soluna. Područje oko Mecova slovi kao *hidrografske srce* Grčke. To je stoga što kod Mecova izviru tri najveće Grčke rijeke: Penej (istočno od grada), Aoos (Vjose) sjeverno i Ahelos južno od grada.

Grad je poznat po svojim lokalnim sirevima *Mecovone* i *Mecovela*, vinarijama i vinogradima (vinograd *Katogi* obitelji Averoff ).

Mecovo je današnjoj Grčkoj popularno skijalište i zimovalište.

## Rast stanovništva

## Reference
Agrafiotis

**Agrafiotis** (Grčki: Αγραφιώτης, *Agrafiotis*) je rijeka u Prefekturi Euritaniji u Grčkoj. 
Agrafiotis je lijeva i najveća pritoka rijeke Ahelos, izvire na padinama planinskog područja Agrafa (po njoj je dobila ime) u Pindskom gorju. Od svog izvora na sjeveru Euritanije Agrafiotis teče na jug kroz kanjon sve do svog uvira u umjetno jezero Kremasta u koje sad utječe i rijeka Ahelos i Megdova.

Jezero Kremasta počelo se graditi 1967. a dovršeno je sredinom 1970-ih, ono je najveće umjetno jezero u Grčkoj.

## Vanjske veze
* O rijeci Agrafiotis na portalu regije Agrafa