19. marta

Dani - Godine
prethodni dan - sledeći dan

----

**19. mart/ožujak** (**19. 3.**) je 78. dan godine po gregorijanskom kalendaru (79. u prijestupnoj godini).
Do kraja godine ima još 287 dana.

## Događaji
* 1279. – Mongolskom pobjedom u bitki kod Jamena završena Song dinastija u carskoj Kini.
* 1563. – Mirom u Amboazu završen prvi verski rat u Francuskoj nakon kojeg su hugenoti dobili ograničenu slobodu veroispovesti. Hugenotski ratovi razdirali su Francusku više od 30 godina.
* 1628. – Englezi u današnjim Americi osnovali koloniju Masačusets.
* 1687. – Potraga za ušćem rijeke Mississippi pod vodstvom francuskog istraživača Roberta Caveliera de La Sallea završila pobunom i njegovim ubistvom u Teksasu.
* 1796. – Republika Francuska donela Dekret o slobodi štampe, koji je po dolasku Napoleona na vlast dve godine kasnije prestao da važi, a štampa je podvrgnuta strogoj cenzuri.
* 1812. – Španski parlament u Kadisu usvojio liberalni ustav, koji je postao ideal slobodoumnih težnji građanske klase u evropskim državama.
* 1861. – Britanci su, nakon višegodišnjih borbi, ugušili pobunu domorodačkog stanovništva Maora na Novom Zelandu i oni su se povukli u unutrašnjost ostrva.
* 1915. – Planeta Pluton prvi put fotografirana, 15 godina prije nego što ju je konačno otkrio Clyde Tombaugh na Lowell opservatoriju.
* 1920. – SAD odbile da potpišu Versajski ugovor posle Prvog svetskog rata i da se priključe Društvu naroda, zbog bojazni od uvlačenja u rat u slučaju napada na neku članicu Društva.
* 1932. – Službeno otvoren Sydney Harbour Bridge, glavni simbol Sydneyja, Australija.
* 1945. – Velika Britanija priznala vladu Demokratske Federativne Jugoslavije na čelu s Josipom Brozom Titom.
* 1970. – Šefovi vlada Istočne i Zapadne Nemačke Vili Brant i Vili Štof susreli su se u Erfurtu. To je bio prvi susret visokih zvaničnika dve zemlje od podele Nemačke 1949.
* 1978. – Izraelska vojska je okupirala veći deo juga Libana.
* 1982. – Argentinskom okupacijom Južne Georgije započeo Falklandski rat.
* 1991. – Narodna skupština Srbije preuzela je ovlašćenja raspuštene Skupštine Kosova i razrešila dužnosti Rizu Sapundžiju, člana Predsedništva SFR Jugoslavije sa Kosova.
* 1994. – Trupe vlade u Pnom Penu zauzele su grad Pailin na istoku Kambodže, glavno uporište maoističkog gerilskog pokreta "Crvenih Kmera".
* 1994. – U eksploziji bombe podmetnute u podzemnu železnicu u glavnom gradu Azerbejdžana Bakuu poginulo je 12 i ranjeno više od 50 ljudi.
* 1996. – Policija Federacije BiH ušla je u Grbavicu, poslednju sarajevsku opštinu koju su u bosanskom ratu držale srpske snage. Time je završen transfer vlasti u sarajevskim opštinama koje su prema Dejtonskom sporazumu pripale Federaciji BiH.
* 1996. – U glavnom gradu Filipina Manili u požaru u jednoj diskoteci poginulo je najmanje 150 ljudi.
* 1999. –.
** Libija se saglasila da škotskom pravosuđu do 6. aprila 1999. preda dvojicu Libijaca osumnjičenih da su u decembru 1988. izazvali eksploziju američkog putničkog aviona "Boing 747" iznad Lokerbija u Škotskoj u kojoj je poginulo 270 ljudi.
** U eksploziji bombe koju su čečenski teroristi aktivirali na pijaci u južnom ruskom gradu Vladikavkaz, poginulo je više od 50 ljudi.
** Nakon neuspelih pregovora Srba i kosovskih Albanaca u Parizu, predsednik SAD Bil Klinton izjavio je da je "prag prekoračen" i da problem Kosova ugrožava američke nacionalne interese. Diplomate zapadnih zemalja počele su da napuštaju Beograd, a međunarodni verifikatori Kosovo.
* 2001. – Socijalista Bertran Delano je, pobedivši na izborima, postao prvi gradonačelnik Pariza iz redova levice.
* 2002. – Zimbabve je na godinu dana suspendovan iz Komonvelta.
* 2006. – Aleksandar Lukašenko ponovno pobedio na predsedničkim izborima u Belorusiji.

## Rođenja
* 1629. – Aleksej I., ruski car.
* 1813. – David Livingstone, britanski istraživač.
* 1818. – Petar Preradović, hrvatski književnik († 1872.).
* 1844. – Minna Canth, finska književnica.
* 1848. – Wyatt Earp, američki heroj westerna († 1929.).

* 1871. – Maria von Vetsera, austrijska plemkinja.
* 1873. – Max Reger, njemački kompozitor.
* 1899. – Jan Hendrik de Boer, fizičar i kemičar.
* 1900. – Frédéric Joliot-Curie, francuski fizičar.
* 1905. – Albert Speer, njemački arhitekt i nacistički ministar naoružanja.
* 1906. – Adolf Eichmann, visoki oficir i ratni zločinac nacističke njemačke organizacije SS. Bio je vođa Organizacije za protjerivanje i deportaciju Židova za vrijeme vladavine NSDAP u Njemačkoj. Smatra se odgovornim za smrt oko 6 miliona Židova. Osuđen je na smrt 1962. godine u procesu na Okružnom sudu u Jeruzalemu i obješen u zatvoru Ramla u Izraelu († 1962.).
* 1909. – Louis Hayward, britanski glumac.
* 1909. – Josip Andreis, hrvatski muzikološki stručnjak († 1982.).
* 1912. – Adolf Galand, komandant nemačke lovačke avijacije u Drugom svetskom ratu († 1996.).
* 1917. – Dinu Lipatti, rumunjski pijanist i kompozitor.
* 1924. – Abdulah Gegić, srpski, jugoslovenski, bosanskohercegovački i turski nogometni trener († 2008.). 
* 1936. – Ursula Andress, švicarska glumica i Bond-Girl.
* 1937. – Egon Krenz, njemački DDR-političar.
* 1947. – Glenn Close, američka glumica.
* 1952. – Harvey Weinstein, američki filmski producent.
* 1955. – Bruce Willis, američki glumac.
* 1966. – Olaf Marschall, umirovljeni njemački nogometaš.
* 1967. – Verica Obradović, medicinska sestra.
* 1976. – Alessandro Nesta, italijanski nogometaš i trener.
* 1976. – Petar Grašo, hrvatski pjevač, tekstopisac, kompozitor i kantautor.
* 1976. – Nino Bule, hrvatski nogometaš. 
* 1977. – Robert Lindstedt, švedski tenisač.
 
* 1979. – Ivan Ljubičić, hrvatski tenisač (--). 
* 1979. – Jon Belaustegui, španjolski rukometaš.
* 1980. – Srebrenko Posavec, hrvatski nogometaš. 
* 1987. – Miloš Teodosić, srpski košarkaš. 
* 1988. – Maxim Mikhaylov, ruski odbojkaš.
.

## Smrti
* 1406. – Ibn Haldun, arapski istoričar i društveni teoretičar (*1332.).
* 1930. – Artur Džejms Balfur, engleski državnik (* 1848.). 
* 1950. – Edgar Rajs Barouz, američki pisac  (* 1875.). 
* 1976. – Ivo Tijardović, hrvatski skladatelj, literat i slikar (* 1895.).
* 1977. –  Marijen Nguabi, predsednik Konga..
* 1987. – Luj de Brolj, francuski fizičar.
* 1997. – Vilem de Kuning, američki slikar holandskog porekla.
* 2017. – Ivan Grubišić, hrvatski katolički svećenik, sociolog, komentator i političar (* 1936.).

## Blagdani/Praznici
* Španija, Portugal i Belgija: Dan očeva.
* Srpska pravoslavna crkva slavi:.
** Četrdesetdva mučenika iz Amoreje.
** Blaženog Jova.
** Svete mučenike Konona otca i sina.
----
*Povezano*: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar