open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mauritz Stiller

**Mauritz Stiller** (rođen kao Moshe Stiller, 17. jul 1883 - 18. novembar 1928) bio je finsko-švedski filmski scenarist, režiser i glumac, najpoznatiji po tome što je otkrio Gretu Garbo te je doveo u Hollywood.

## Biografija
Stiller se rodio u Helsinkiju, u porodici Jevreja Aškenazija doseljenih iz Poljske i Rusije. Glumački talent je otkrio još kao dijete, te je rano nastupao u kazalištima Helsinkija i Turkua. Nastojeći izbjeći regrutaciju u rusku carsku vojsku, pobjegao je u Švedsku gdje se brzo pridružio glumcima i drugim umjetnicima koji su radili u mladoj švedskoj kinematografiji. Tamo se brzo istakao kao plodan, ali i cijenjen autor čiji su filmovi, poput *[[Erotikon]]a*, *[[Herr Arnes pengar]]* i *[[Gunnar Hedes saga]]* doživjeli međunarodni uspjeh. ''Gösta Berlings saga'' iz 1924. je privukla pažnju Hollywooda, pa je Stiller tamo otišao zajedno sa Garbo, i još jednim štićenikom - glumcem Einarom Hansonom. Hollywoodska karijera je, međutim, bila obilježena sukobima s tamošnjim mogulima - zbog kojih je smijenjen s mjesta režisera filma *[[The Temptress]]* (koji je postao prvi veliki hit Grete Garbo) i Hansonovom smrću u prometnoj nesreći. 1927. se vratio u Švedsku gdje je godinu dana kasnije umro od pleuritisa.

## Vanjske veze
* 
* 
* Original Photoplay Interview with Greta Garbo, where she talks about her first meeting with Stiller: "I started trembling all over." 
* Literature on Mauritz Stiller
Zlatko Rendulić

**Zlatko Rendulić** (Jastrebarsko, 29. septembar 1920 – Beograd, 24. april 2021) bio je jugoslovenski general, vojni pilot i vazduhoplovni inženjer.

## Biografija
Rendulić, student tehnike, pridružio se NOVJ u leto 1943, a član KPJ je postao u leto 1944. U ratu je bio pilot i politički komesar eskadrile.

Po završetku rata bio je načelnik Vazduhoplovno tehničkog instituta, načelnik uprave ratnog vaduhoplovstva u generalštabu JNA. Radio je kao inženjer i probni pilot.

Diplomirao je na sovjetskoj Vojno-vazduhoplovnoj inženjerskoj akademiji Žukovski, magistrirao je 1954. na univerzitetu Kornel i univerzitet Mičigen. Doktorirao je 1964. na Mašinskom fakultetu u Beogradu. Završio je pilotsku školu RAF-a. Kao redovni predavač radio je u Centru za strateške studije Generalštaba JNA. Član je Međunarodne vazduhoplovne akademije.

## Objavljeni radovi
* Vazduhoplovne doktrine, gledišta i tehnika (1974)
* Avioni domaće konstrukcije posle Drugog svetskog rata (1996)

## Literatura
* Vojna enciklopedija
Joseph Plateau

**Joseph Antoine Ferdinand Plateau** (14. oktobar 1801 – 15. septembar 1883) bio je belgijski fizičar. Poznat je po tome što je prvi demonstrirao optičku iluziju pokretnih slika. Za to je koristio rotirajuće diskove, odnosno uređaj koji je 1832. prozvao fenakistoskop.

## Napomene

## Literatura
* 
* . 
* .

## Vanjske veze

* Plateau-Rayleigh instability - a 3D-lattice kinetic Monte Carlo simulation
*
Kordofoni instrumenti

Muzički instrumenti su sredstva pomoću kojih muzičari stvaraju muziku u živom izvođenju. Najtačnija i najpreciznija podela muzičkih instrumenata, zavisno od građe i načina dobijanja tona i zvuka, je sledeća:

:1. **[[Membranofoni instrumenti|Membranofoni]]** ili **opnozvučni instrumenti**
:2. **[[Idiofoni instrumenti]]**
:3. **Kordofoni, hordofoni ili [[žičani instrumenti]]
:4. **Aerofoni instrumenti**
:5. **Elektrofoni**, **eterofoni** ili **elektronski (elektroakustički) instrumenti**

== Kordofoni instrumenti ==

**Kordofoni**, **hordofoni** ili **žičani instrumenti *' (, ; , ) - su muzički instrumenti na kojima su izvor zvučnog treperenja žice ( = *žica*). Ovi muzički instrumenti su mnogobrojni. Na njima se ton stvara na 3 načina:

:1. *Trzanjem, okidanjem* – prstima ili trzalicom žice se dovodu u stanje vibracije (razne [[tambura|tambure]], [[balalajka]], [[lauta]], [[mandolina]], [[buzuki]], [[gitara]], [[harfa]], [[citra]]), ili preko klavijaturnog mehanizma ([[virdžinel]], [[čembalo]] itd.).

:2. *Udarima* – *čekića* prevučenih filcem po žicama ([[klavir]]) ili *batićima* ([[cimbalo]]).

:3. *Gudalom* – prevlačenjem gudala preko zategnutih žica, nazivamo ih gudački instrumenti ([[viela]], [[rebab]], [[violina]], [[viola]], [[Ljubavna viola|viola d’amore]], [[violončelo]], [[viola da gamba]], [[kontrabas]], [[lijerica]], [[gusle]]).

Prikažimo samo neke *kordofone instrumente'':


Image:Stainer.jpg|Violina 
Image:Altviool.JPG|Viola 
Image:Cello front side.jpg|Violončelo 
Image:Kontrabas AS-060-B-3-4 firmy Hofner.jpg|Kontrabas
Image:Steinway & Sons concert grand piano, model D-274, manufactured at Steinway's factory in Hamburg, Germany.png|Klavir 
Image:Zither1 David Dupplaw.jpg|Citra 
Image:Harpe musée.jpg|Harfa 
Image:BuikCymbaal.jpg|Cimbalo


## Reference

## Povezano

* Podela muzičkih instrumenata
* Muzički instrumenti
* Štimovanje
* Intonacija
* Muzička produkcija i snimanje zvuka
* Instrumentalista
Fenakistoskop

**Fenakistoskop** (također poznat i kao **fenakistiskop** ili **fenakitiskop**) je rani uređaj za animaciju slika. Izumio ga je oko 1832. belgijski fizičar Joseph Plateau kako bi dokazao svoju tezu o perzistenciji vida, odnosno iluziji o pokretu koju stvara brzo izmjenjivanje statičkih prizora. Taj uređaj, koji je tokom 19. vijeka služio kao popularna igračka, poslužio je kao inspiracija kasnijim pionirima tehnologije filma.

## Izvori

## Vanjske veze
* Collection of simulated phenakistiscopes in action  - Museum For The History Of Sciences
* Another collection of animated phenakistoscopes - The Richard Balzer Collection
* A picture and further information  - North Carolina School of Science and Mathematics (NCSSM)
* An exhibit of similar optical toys , including the zoetrope (Laura Hayes and John Howard Wileman Exhibit of Optical Toys in the NCSSM)
* Some pictures  - Example of the phenakistiscope
* Magic Wheel optical toy, 1864, in the Staten Island Historical Society Online Collections Database
Stroboskop

**Stroboskop** je instrument koji stvara iluziju da se predmet u cikličkom gibanju giba sporo ili da je stacionaran. Načelo stroboskopa se koristi za proučavanje rotirajućih, osclirajućih ili vibrirajućih predmeta. 

Intenzivno bljeskanje ili pulsiranje svjetla s različitim frekvencijama može izazvati epileptički napadaj kod ljudi koji pate od fotosenzitivne epilepsije.

## Vanjske veze

* Demonstration of Phenakistoscope and Stroboscope at North Carolina School of Science and Mathematics
Simon von Stampfer

**Simon Ritter von Stampfer** (Windisch-Mattrai, Nadbiskupija Salzburg, današnji Matrei in Osttirol, Tirol, 26. oktobar 1790 &ndash; Beč, 10. novembar 1864) bio je austrijski matematičar, geodet i izumitelj. Najpoznatiji je po pronalasku stroboskopskog diska koji se smatra prvim ili jednim od prvih uređaja koji je mogao prikazivati pokretne slike. Njegov pronalazak je koincidirao sa pronalaskom fenakistoskopa u Belgiji i zoetropea u Britaniji.

## Literature
* Franz Allmer:*Simon Stampfer 1790&ndash;1864. Picture a life*. In:*Communications of the Geodetic Institute of the Technical University of Graz*, No. 82, Graz 1996 
* William Formann:*Austrian pioneers of cinematography.*Bergland Verlag, Wien 1966, p.&nbsp;10&ndash;18 
* Peter Schuster, and Christian Strasser:*Simon Stampfer 1790&ndash;1864. From the magic disc for the film*(series of press offices, Special Publications Series No. 142), Salzburg 1998

## Izvori

## Vanjske veze
* Simon Stampfer Stroboscopic slices of Academic Gymnasium Salzburg 
*  
* Simon Stampfer: scholar scientist inventor  
* Simon rammer stroboscopic slices  (Object of the month from the Museum of Sternwarte Kremsmünster, August 2001) 
* 
* Introduction to Animation  (by Sandro Corsaro, 2003; PDF file, 112 KB)
Zoetrop

**Zoetrop** ili **zootrop** je uređaj koji stvara iluziju pokretnih slika koristeći brzu izmjenu statičkih slika. Ime mu dolazi od grčkih riječi *ζωή* (*zoē*), što znači "živ, aktivan", i *τροπή* (*tropē*), što znači "okretaj", pa se "zoetrop" može prevesti kao "aktivan okret" ili "kotač života".

Zootrop se sastoji od cilindra kome su sa vanjske strane izbušeni vertikalni otvori. Na unutrašnjoj strani je vrpca sa slikama u nizu. Kako se cilindar okreće, tako gledatelj promatra prizore kroz oztvore. Ukoliko se cilindar dovoljno brzo okreće, kod gledatelja se može stvoriti iluzija pokreta.

Zootropi su se prvi put pojavili u Kini oko 180. godine, kada je izumitelj po imenu Ting Huan (丁緩) stvrio uređaj pod imenom "cijev koja stvara fantazije" U zapadnom svijetu su se zootropi pojavili u 19. vijeku i postali popularne igračke i sajamske atrakcije. Njihovo usavršavanje, zajedno sa fotografskom tehnologijom, imalo je važnu ulogu u protohistoriji filma.

## Izvori

## Vanjske veze
* Zoetrope (information on the zoetrope from the V&A Museum of Childhood)
* Further information and a picture  can be found here.
* Burns, Paul The History of the Discovery of Cinematography  An Illustrated Chronology
* A demonstration of similar optical toys, including the phenakistoscope, praxinoscope and thaumatrope 
* Bill Brand's Masstransiscope  can be found here.
* 
* 
* Ghibli's museum page, including information about their zoetrope
Pogled s prozora u Le Grasu

***Pogled s prozora u Le Grasu*** () je prva uspješna trajna fotografija, a koju je godine 1826. izradio Nicéphore Niépce u francuskom mjestu Saint-Loup-de-Varennes. Fotografija sadrži prizor krova i okolice Niepceovog imanja *Le Gras*.

Niepce je fotografiju izradio uz pomoć camere obscure fokusirane na kositrenu ploču dimenziju 20x25 cm premazanu sirijskim asfaltom. Asfaltna smjesa se pri izloženosti svjetlosti stvrdnjavala, dok su se neeksponirani dijelovi naknadno mogli sprati s ploče mješavinom lavandinog ulja i bijelog petroleja. S obzirom da je ekspozicija trajala 8 sati, na fotografiji su osvijetljene obje strane građevine.

## Vanjske veze
* Harry Ransom Center: ''The First Photograph''
Praksinoskop

**Praksinoskop** je bio uređaj za animaciju slika iz 19. vijeka, razvijen kao alternativa i poboljšanje dotadašnjih zootropa. Godine 1877. ga je u Francuskoj izumio Charles-Émile Reynaud. Kao i zoetrop, koristio je trake sa slikama na unutrašnjoj strani rotirajućeg cilindra. Praksinoskop je predstavljao poboljšanje zato što je uski prorez za gledanje zamijenio sa unutrašnjim krugom ogledala, pa su slike izgledale više ili manje stacionarne i na istom položaju kada se kotač okretao. Pri pogledu na ogledalo je gledatelj mogao gledati brzi niz slika sa iluzijom pokreta, te sa jasnijom slikom nego kod zootropa. 

Godine 1889. je Reynaud razvio Théâtre Optique, dodatno poboljšani uređaj koji je omogućio projekciju slika na ekran preko dugih rola slika. To mu je omogućilo da široj publici predstavi animirane filmove stvorene od rukom izrađenih slika, ali je popularnost uređaja brzo zasjenjena projekcijama pokretnih fotografskih slika braće Lumière.

## Vanjske veze
* A picture and further information 
* Praxinoscopes: Kenyon College Department of Physics 
* A demonstration of this and similar optical toys, including the zoetrope 
* More on Reynaud's Théåtre Optique
Émile Reynaud

**Charles-Émile Reynaud** (8. decembar 1844 - 9. januar 1918) bio je francuski naučnik, nastavnik i pronalazač, najpoznatiji kao izumitelj praksinoskopa, uređaja za prikazivanje pokretnih slika. Njega je 1880-ih usavršio u sistem poznat kao Théâtre Optique koji je omogućavao projekciju pokretnih slika na ekran. Godine 1892. je pomoću njega javno prikazao *[[Pauvre Pierrot]]*, seriju od oko 500 rukom crtanih sličica koja se danas često navodi kao prvi animirani film u historiji. Slava i bogatstvo koju je Reynaud tako stekao je kratko trajala, jer su samo nekoliko godina kasnije braća Lumiere demonstirala svoje pokretne fotografske slike, koje su bile jeftinije ali popularnije kod publike. Reynaud je posljednje godine života proveo siromašan i zaboravljen. Ogorčen time je neke od svojih djela bacio u Seinu. 

## Vanjske veze
* 
* Kinodinamico 
* Who's Who of Victorian Cinema Biography
* Biography 
* Biography
Zoopraksiskop

**Zoopraksiskop** je rani uređaj za prikazivanje pokretnih slika, odnosno preteča kasnijih filmskih projektora. Izradio ga je godine 1879. fotograf Eadweard Muybridge. Zoopraksiskop je koristio rotirajuće staklene cilindre sa statičkim slikama čija je brza izmjena davala iluziju pokreta. Prvi modeli su koristili rukom crtane siluete, koje su 1890-ih zamijenili modeli sa fotografski zabilježenim siluetama. Često se navodi kako je uređaj poslužio kao inspiracija Thomasu Edisonu i Williamu Kennedyju Dicksonu za njihov sistem Kinetoscope, prvi javno demonstrirani metod filmske projekcije.

## Vanjske veze
* Pictures and details of the zoopraxiscope held by the Kingston Museum and Heritage Service
Étienne-Jules Marey

**Étienne-Jules Marey** (Beaune, Côte-d'Or 5. mart 1830 &ndash; Pariz, 21. maj 1904) bio je francuski naučnik, najpoznatiji kao pionir kronofotografije. Započevši proučavanje cirkulacije krvi u ljudskom tijelu, prebacio se na proučavanje pokreta životinja te je koristio medij fotografije kako bi ih zabilježio. Zbog svojih dostignuća se smatra važnom osobom za razvoj kardiologije, medicinskih mjernih instrumenata, avijacije ali i za historiju filma. 

## Kronofotografija

Godine 1882. je Marey izradio kronofotografsku "puškju", odnosno uređaj koji je bio u stanju napaviti 12 uzastopnih fotografija u sekundi. Za taj uređaj je zanimljivo da su se snimke radile na jednoj te istoj slici, a što je Marey koristio kako bi detaljno proučavao pokrete konja, ptica, pasa, ovaca, magaraca, slonova, riba, insekata, reptila i mikroskopskih stvorenja. Marey je pomoću nje izradio studiju o tome da se mačke uvijek dočekuju na noge. Slične je studije radio o kokošima i psima. Marey je također proučavao ljudske pokrete te je 1894. izdao knjigu *Le Mouvement* 1894.

## Vanjske veze
* 
* "Bodies Against Time," an essay by Zoe Beloff in online magazine Triple Canopy.
George Eastman

**George Eastman ** (12. jul 1854 &ndash; 14. mart 1932) bio je američki poduzetnik i pornalazač najpoznatiji kao osnivač kompanije Eastman Kodak te populariziranju filmske role, kojom je omogućio masovno korištenje fotografije. Njegov pronalazak filmske vrpce 1888. je omogućio rad prvih sineasta kao što su Eadward Muybridge i Louis Le Prince, a nešto kasnije i Leona Boulyja, Thomasa Edison, braće Lumière i Georgesa Meliesa.

Bio je i veliki filantrop, koji je stečenim bogatstvom osnovao Eastman School of Music, stomatološki i medicinski fakultet na Rochesterskom i lonodnskom univerzitetu; doprinio je osnivanju RIT-a, kao i drugom kampusu MIT-a na rijeci Charles; slao je donacije univerzitetima Tuskegee i Hampton. Uz to je slao sredstva klinikama u Londonu i drugim evropskim gradovima kako bi mogli liječiti stanovnike niskih primanja.

## Izvori

### Literatura
* 

## Vanjske veze
* George Eastman archive  at the University of Rochester
* 
* George Eastman: His Life, Legacy, and Estate , George Eastman House
* The George Eastman House
* UCL Eastman Dental Institute, London, UK
* Eastman Institute for Oral Health, University of Rochester, NY

|-
Zhang Dongsun

**Zhang Dongsun** (9. 12. 1886. – 2. 6. 1973) je bio kineski filozof i političar koji je pre svega na ostao poznat po svom parlamentarnom glasovanju protiv Mao Ce-Tunga 1949. godine.

## Život
Zhang Dongsun se rodio u imućnijoj kineskoj obitelji 1886. što mu je omogućilo da kao mladić otiđe na studiranje u Japan. Tamo se upoznao s tadašnjom zapadnom filozofijom i načinom razmišljanja tako da tada postaje zagovornik filozofije Immanuel Kanta,a potom i francuskog filozofa Henri Bergsona koji će 1927. godine dobiti Nobelovu nagradu za književnost. Na zapadu će postati djelomično poznat 1920. godine prije svega kao vodič također filozofa i budućeg nobelovca Bertrand Russella tokom njegovog puta po Kini.

U političkom smislu Zhang Dongsun postaje zagovornik liberalizma i nalaženja trećeg puta između onog za koji se zalažu Kuomitang i komunistička partija Kine u skladu s čime postaje jedan od najvažnijih članova Kineske demokratske lige koja će biti službeno osnovana 1939. godine.

Završetak Kineskog građanskog rata 1949. Zhang Dongsun dočekuje kao zastupnik u Kineskom parlamentu kojim dominira komunistička partija. Ostavši uvek vjeran svom mišljenju da niti komunistička partija, a niti Kuomitang nisu pravo rešenje za probleme Kine Zhang Dongsun će se "proslaviti" kao jedina osoba u tamošnjem parlamentu koja je glasovala protiv izbora Mao Ce-Tunga za kineskog premijera . Bez obzira na to sljedećih 9 godina Zhang Dongsun nastavlja vršiti visoke državne dužnosti tako da je pored ostalog bio savetnik ministarstva kulture i član državnog centralnog komiteta. 

Karijera Zhang Dongsuna će iznenada završiti 1958. godine na početku Velikog skoka naprijed u doba takozvane protu-desne kampanje kada će stotine hiljada intelektualaca i navodnih desničara biti pohapšeno. Zhang Dongsun će preostalih 15 godina života provesti u logoru za reedukaciju gdje umire u 87 godini života (1973. godina).

## Knjige
Tokom života Zhang Dongsun je napisao veliki broj prije svega filozofskih djela. Najvažnija njegova dela su:
* "Nauka i filozofija"
* "Filozofska abeceda"
* "O kulturi i filozofiji istoka i zapada"
* "Znanost i kultura"
* "Ideal i društvo"
* "Ideal i demokracija", itd....

## Izvori
Eastman Kodak

**Eastman Kodak Company**, kolokvijalno poznat kao **Kodak**, je američka multinacionalna korporacija koja se bavi izradom opreme, materijala i pružanjem usluga vezanih uz digitalne slike i fotografiju. Sjedište joj je u gradu Rochester u državi New York, a službeno je inkorporirana je u državi New Jersey. Osnovao ju je George Eastman godine 1888.

Kodak je najpoznatija po proizvodnji fotografskog filma. Kroz najveći dio 20. vijeka Kodak je dominirao proizvodnjom fotografskog filma, a godine 1976. držao čak 90% tržišnog udjela u SAD. Sveprisutnost kompanije je bila takva da je njen reklamni slogan "Kodakov trenutak" () postao kolokvijalni sinonim za važne događaje u životu koji se moraju zabilježiti kamerom.

## Izvori

## Literatura
* Ackerman, Carl William, *George Eastman : founder of Kodak and the photography business*, Beard Books, Washington, D. C., 2000.
* Binant, Philippe, *Au coeur de la projection numérique*, Actions, **29**, 12-13, Kodak, Paris, 2007.

## Vanjske veze

* Kodak
* Kodak Camera Catalog Info at Historic Camera
Fotografski film

**Fotografski film** ili **film** u kontekstu fotografije označava tanki komad plastike (poliester, PET, nitroceluloza ili acetatna vlakna) presvučen na svjetlo osjetljivim (fotosenzitivnim) solima srebrnih halida (vezanih želatinom) različite veličine kristala (koja određuje osjetljivost, kontrast i rezoluciju slike). Kada je emulzija dovoljno izložena (eksponirana) svjetlu (ili drugim vrstama elektromagnetske radijacije kao što su X-zrake) stvara latentnu (skrivenu) sliku. Poslije se na nju mogu primijeniti kemijski procesi kako bi se stvorila vidljiva slika, a što se naziva razvijanje filma.

Kod crno-bijele fotografije se obično koristi jedan sloj srebrnih soli. Kada se eksponirana zrna razviju, srebrne soli se obično pretvore u metalno srebro, koje blokira svjetlost i postaje crni dio filmskog negativa.

Filmovi u boji obično koriste tri razine. Boje koje adsorbiraju površinu srebrnih soli, čine kristale osjetljivima na različite boje. Obično je na plavo osjetljivi sloj na vrhu, te ga slijede zeleni i crveni sloj. Za vrijeme razvijanja srebrne soli se pretvaraju u metalno srebro, kao i kod crno-bijelog filma. Kod filma u boji, međutim, sporedni produkti razvijanja se istovremeno kombiniraju sa posebnim kemikalijama - na samom filmu ili dodanim tokom procesa razvijanja - kako bi se stvorila boja. Sporedni produkti se stvaraju proporcionalno ekspoziciji i razvijanju, te se oblaci boje stvaraju također stvaraju u tom omjeru. Nakon razvijanja se srebro ponovno pretvara u srebrne soli, da bi ono bilo na kraju potpuno uklonjeno i ostavilo samo obojanu površinu.

## Vanjske veze

* APUG  (traditional photography 'analog' forums)
* British Journal of Photography 
*
Leland Stanford

**Amasa Liland Stanford** (; 9. mart, 1824 – 21. jun, 1893) je bio američki tajkun, industrijalista, političar i osnivač Univerziteta Stanford. Preselio se iz Njujorka u Kaliforniju za vreme zlatne groznice, gde je postao uspešan trgovac i veletrgovac, i nastavio da razvija svoje poslovno carstvo. Odslužio je jedan dvogodišnji mandat kao osmi guverner Kalifornije nakon izbora 1861, a zatim je osam godina bio senator iz Kalifornije. Kao predsednik Sadern pacifik i, počev od 1861. Central pacifik železnice, imao je ogromnu moć u čitavom regionu, i dugotrajan uticaj na Kaliforniju.

## Reference

* "Stanford, Leland". Appletons' Cyclopædia of American Biography. 1900.

## Vanjske veze

* Biografija guvernera Lilanda Stanforda na sajtu Državne biblioteke Kalifornije
* Beyond Capitalism: Leland Stanford's Forgotten Vision, by Lee Altenberg, *Sandstone and Tile*, 1990, Stanford Historical Society
* Penny Postcards: Leland Stanford's store: Michigan Bluff, California 
* Stanfordov rasistički govor: „Liland Stanford je u svom inauguracionom obraćanju obećao da će zaštititi državu od 'azijskog đubreta'“ -PBS.org
Poliester

**Poliester** je vrsta polimera, koji sadrži estere u glavnom lancu. Iako postoje mnoge vrste poliestera, pojam se obično koristi za vrstu sintetičke tkanine te za specifičan materijal polietilentereftalat (PET). Poliesteri mogu biti i razne kemikalije. Prirodni poliester i nekoliko sintetičkih poliestera su biorazgradivi, ali većina sintetskih poliestera nije biorazgradiva.

Poliester kao tkanina koristi se za proizvodnju raznih vrsta odjeće kao što su: košulje, hlače, jakne, kape te za izradu plahti, deka, tapeciranog namještaja, podloga za kompjuterske miševe i dr. Koristi se i za izradu sigurnosnih pojaseva u automobilima, užadi, tranportnih traka, za pojačanje izdržljivosti gume i plastike, za amortizaciju i kao izolacijski materijal.

Dok se sintetička odjeća često smatra manje prirodnom u usporedbi s tkaninama od prirodnih vlakana kao što su pamuk i vuna, poliesterske tkanine mogu pružiti određene prednosti u odnosu na prirodne tkanine, kao što su poboljšana otpornost, trajnost i zadržavanje boje. Kao rezultat toga, poliesterska vlakna ponekad se koriste zajedno s prirodnim vlaknima za proizvodnju tkanine s poboljšanim svojstva i većom otpornošću na vodu, vjetar i sl.

Poliesteri također služe za proizvodnju: PET boca, traka za filmove, cerada, kanua, zaslona s tekućim kristalima, holograma, filtera, izolacijskih traka i dr.

Poliesteri se naširoko koriste pri završetku proizvodnje visoko kvalitetnih proizvoda od drva, kao što su gitare, klaviri i unutrašnji interijer vozila i plovila.
Polietilentereftalat

**Polietilentereftalat** ili **Dacron** (koje je je zaštićeno ime umjetnog poliesterskoga vlakna) koji je početkom 1950-ih počela proizvoditi američka tvrtka Du Pont. Nastaje polikondenzacijom etilenglikola i tereftalatne kiseline. PET je homopolimer kojeg svrstavamo u grupu plastomera jer mu se staklište nalazi iznad sobne temperature. Posjeduje kristalastu nadmolekulnu strukturu.

## Reference

## Vanjske veze

*American Plastics Council: PlasticInfo.org 
*KenPlas Industry Ltd.: "What is PET (Polyethylene Terephthalate)" 
*WAVE Polymer Technology: PET (Polyethylene Terephthalate) flakes processing"
Hannibal Goodwin

**Hannibal Williston Goodwin** (Taughannock kraj Ithace, 21. aprila 1822. − Woodside kraj Newarka, 31. decembra 1900.), američki episkopalni svećenik najpoznatiji po tome što je izumio i patentirao bazu filma na osnovu nitroceluloze te tako omogućio Edisonu da razvije prvi filmski uređaj Kinetoscope. Njegov izum je koincidirao sa izumom slične tehnike od strane Georgea Eastmana, osnivača filmske kompanije Eastman Kodak. Patent je podnesen 2. maja 1887. ali nije odobren sve do 1898. Goodwin je godine 1900. osnovao vlastitu kompaniju za proizvodnju filmske vrpce, ali je iste godine ozlijeđen u prometnoj nesreći te je nedugo potom umro od ozljeda. Njegov patent je preuzela tvrtka Ansco koja je godine 1914. uspjela na sudu od Eastmana ishoditi 5 miliona US$ odštete za njegovo korištenje.

## Reference

## Vanjske veze
* PBS History of Photography timeline
* Dr. Dan's Movie Page 
* Invention & Technology article about Goodwin/Eastman patent dispute
Veliko Kneževstvo Vladimira

**Veliko Kneževstvo Vladimira** ili **Vladimirsko-Suzdaljska Kneževina** ili **Vladimir-Suzdalj** je srednjevekovna ruska država koja nastaje tokom raspada Kijevske Rusije 1157. godine nakon što se Andrej Bogoljubski suočen s pobunom Kijeva protiv njegove vladavine vraća u Vladimirsko kneževstvo kojim je bio još vladao njegov otac pa nastavlja vladati kao samostalni knez. Andrej će se 1169. godine osvetiti Kijevu za pobunu i temeljito ga opljačkati nakon čega se proglašava velikim knezom. Pošto se ovo novostvoreno državno središte našlo na sjeveroistoku bivše Kijevske države za razliku od jugozapadnog Galičko-Volinjskog Kneževstva (od 1253. latinsko Rusko Kraljevstvo) njega moderni ruski historičari počinju nazivati Sjeverno-Istočna Rusija .

Do dolaska Mongola 1238. godine te dvije države će voditi česte ratove za kontrolu nad Kijevom ili drugim ruskim kneževstvima dok će se istovremeno braniti od napada Povolške Bugarske, ali to se tada sve mijenja pošto Mongoli spaljuju Vladimir nakon čega ovo veliko kneževstvo postaje njihov vazal. Vodeći efikasniju vanjsku politiku prema Mongolima Moskovsko kneževstvo će voditi pobednički rat između 1318. i 1328. godine protiv Velikog Kneževstva Vladimira koje će na kraju biti anektirano.

## Veze
* Historija Rusije

## Reference
Monkeyshines

**Monkeyshines No. 1** i **Monkeyshines No. 2** su dva kratka nijema eksperimentalna filma koje su godine 1889. i 1890. snimili William K.L. Dickson i William Heise kako bi za Thomasa Edisona testirali tehniku bilježenja pokretnih slika na cilindar poznatu kao Kinetoscope. Smatraju se prvim filmovima napravljenim u SAD. Nisu bili namijenjeni za javno prikazivanje. Oba filma prikazuju ljudski lik koji izvodi pokrete; kvaliteta snimke je loša pa se ne može raspoznati njegov identitet. Kontradiktorni izvori navode kako su filmovi snimljeni između juna 1889. i 27. novembra 1890. te da bi ličnost na jednoj ili obje snimke mogli biti John Ott ili G. Sacco Albanese, obojica Edisonovi zaposlenici.

## Vanjske veze

* 
* ''Monkeyshines, No. 1'' on YouTube
* 
* ''Monkeyshines, No. 2'' on YouTube
Kinetoskop

**Kinetoskop** () je bio rani uređaj za prikazivanje filmova. Zamišljen je za prikazivanje filmova jednom gledatelju, koji ih je promatrao kroz otvor na vrhu uređaja. Bio je prvi uređaj koji je koristio perforiranu filmsku vrpcu sa statičkim snimkama kako bi stvorio iluziju njihovog pokreta, a što je sve do pojave video tehnologije bio osnovni metod prikazivanja pokretnih slika. Kao koncept ga je prvi put opisao američki poduzetnik i pronalazač Thomas Edison 1888. godine, a u praktičnom smislu ga je razvio njegov zaposlenik William Kennedy Laurie Dickson između 1889. i 1892. Dickson i njegov tim u Edisonovoj laboratoriji su također razvili i **Kinetograf**, inovativnu filmsku kameru sa rotirajućim kapcima, koju su koristili prvu za snimanje eksperimentalnih, a potom i komercijalnih filmova.

Kinetoskop je ušao u komercijalnu upotrebu 14. aprila 1894. kada je u New Yorku održano prvo prikazivanje uz korištenje deset uređaja. Njegova pojava je imala značajan uticaj na dalji razvoj filmske tehnologije, velikim dijelom i zbog Edisonove odluke da ne podnosi patente iuzvan američkih granica, što su iskoristili ne-američki filmski pioniri kako bi usavršili Edisonovu tehnologiju. Godine 1895. je Edison uz Kinetoskop uveo i **Kinetofon**, odnosno uređaj koji je Kinetoskop trebao sinkronizirati sa cilindričnim fonografom. Taj pokušaj nije zaživio, a vrlo brzo se ispostavilo kako su projekcije filmova na vanjski ekran, koji Edison ispočetka nije smatrao financijski isplativim, daleko popularnije kod publike nego gledanje pojedinačnih uređaja. Edison je bio prisiljen napustiti Kinetoskop, iako će njegovi kasniji sistemi filmske projekcije koristiti isto ime.

## Vanjske veze

* Edison Motion Picture Equipment Chronology part of *Professor Hall's Silent Movies* website
* Machines illustrated survey of early cinematic equipment; part of the *Who's Who of Victorian Cinema* website
* "Motion Pictures" chap. 21 of *Edison, His Life and Inventions* (1910), by Frank Lewis Dyer (Edison lawyer) and Thomas Commerford Martin (AIEE ex-president)
* Technology: Kinetoscope  essay with technical analysis of the system; part of the *EarlyCinema.com* website
* Voice Trial—Kinetophone Actor Audition by Frank Lenord mp3 audio file of undated audition; part of *Project Gutenberg*
* Voice Trial—Kinetophone Actor Audition by Siegfried Von Schultz mp3 audio file of undated audition; part of *Project Gutenberg*

### Filmovi za Kinetoskop
* Edison National Historic Site: *Blacksmith Scene* (1893), *Sandow* (1894), *Serpentine Dance* (ca. 1894–95), *Edison at Work in His Chemistry Lab* (n.d.). Note that *[[The Kiss (1896 film)|The Kiss]]* (1896) was shot not for the Kinetoscope but for Vitascope projection.
* Library of Congress : twenty-five films from 1891 through 1895
Théâtre Optique

**Théâtre Optique** () bila je predstava tokom koje je francuski naučnik i pronalazač Charles-Émile Reynaud od 1892. do 1900. u Parizu publici prikazivao pokretne slike pomoću vlastitog uređaja zvanog praksinoskop. Uređaj je koristio staklene ploče s rukom oslikanim prizorima kojih je bilo između 500 i 600 i koji su se prikazivali u trajanju do 15 minuta. Ostvarenja koje je Reynaud prikazivao se vrlo često nazivaju prvim animiranim filmovima u historiji. Predstave su se održavale u pariškom muzeju voštanih figura Musée Grévin, a Reynauda koji je obavljao projekcije je pratio pijanist. Theatre Optique je nakon nekoliko godina brzo izgubio svoju popularnost čim su se pojavili prvi fotografskom tehnikom napravljeni filmovi braće Lumiere; njihovi projektori, kao i projektori mnogih kasnijih sineasta, su koristili Reynaudova tehnička rješenja.

## Izvori
* 
* 
* Chardère, B.; Borgé, G. and M. (1985). *Les Lumière*, Paris: Bibliothèque des Arts.  (Language: French)
Celuloid

**Celuloidi** su kemijski spojevi stvoreni od nitroceluloze i kamfora, odnosno od njih napravljen materijal kome se najčešće dodaju boja i drugi agensi. Smatra se prvim od svih termoplastičnih polimera. Celuloid se lako preša i oblikuje, te se ispočetka koristio kao popularni nadomjestak za bjelokost. Ozbiljan nedostatak mu je visoka zapaljivost i brza razgradivost, zbog čega više nije u širokoj upotrebi.

## Vanjske veze
* "Celluloid"
* "Celluloid" Plastics Historical Society
Baza filma

Izraz **baza** u kontekstu fotografije označava transparentni supstrat koji služi kao medij na koga se nanosi fotosenzitivna emulzija. Bez obzira na brojne slojeve i različite vrste emulzija, baza predstavlja glavni dio mase fotografskog filma ili kino-vrpce. Postoje tri glavne vrste filmske baze - temeljene na nitrocelulozi, na acetatnim vlaknima i poliesteru.

## Vanjske veze
Kinematograf

**Kinematograf** (prvotvorno na francuskome jeziku **Kinétoscope de projection**) je uređaj za projekciju filmova kojega su izumili Braća Lumière. Bio je ujedno filmska kamera, stroj za kopiranje i projektor. 

Slično kao i kod Edisonovog kinetoskopa, koristili su 35-mm-film te perforaciju. Premijera *Cinématographa* za biranu publiku bila je održana 22. ožujka 1895. godine, a za građanstvo 28. prosinca 1895.
Max Skladanowsky

**Max Skladanowsky** (30. april 1863 - 30. novembar 1939) bio je njemački fotograf, najpoznatiji po tome što je zajedno sa svojim bratom Emilom Skladanowskym (1866 - 1945) razvio uređaj za projekcije ranih filmova koji je prozvao Bioskop. Njega je prvi put demonstrirao u julu 1895. u berlinskoj četvrti Pankow kao dio varijete predstave. Do ugovorenog angažmana u pariškom klubu Folies Bergère u januaru 1896. nije došlo, jer su u međuvremenu braća Lumiere demonstrirala svoj tehnički superiorniji uređaj poznat kao Kinematograf. Skladanowsky je poboljšao svoj bioskop i s njim otišao na turneju po Njemačkoj, Nizozemskoj i Skandinaviji koja je potrajala sve do 1897. kada su mu vlasti oduzele dozvolu za rad. Tada se vratio poslu fotografa, ali je neko vrijeme pokušavao voditi kompaniju za proizvodnju filmova.

Godine 1995. je Wim Wenders odao počast braći Skladanowsky snimivši biografski film *[[Die Gebrüder Skladanowsky]]*.

## Izvori

* 
* Castan, Joachim. *Max Skladanowsky oder der Beginn einer deutschen Filmgeschichte*, Stuttgart, 1995. . Standard work about Skladanowsky - exciting and profound. It's a pity that there's no English translation.
* Rossell, Deac. Who's Who of Victorian Cinema: Max Skladanowsky. Retrieved May 19, 2006.
* Burns, Paul. The History of the Discovery of Cinematography  An Illustrated Chronology
Jimmy Jump

**Jaume Marquet i Cot**, poznat kao Jimmy Jump, rođen je 14. marta 1976. godine. Poznati je ekscentrik i osoba koja upada na razne manifestacije i sportske događaje prekidajući ih nakratko, tj. do onog trenutka dok ga obezbjeđenje ne odstrani. Jimmy Jump je poznat po *invaziji* sportskih terena kao i upadanju na scenu tokom španskog nastupa na Eurosongu 2010.

## Incidenti

### Nogomet

Najviše upada na teren Jimmy Jump je uradio tokom nogometnih utakmica. Prekidao je utakmice evropskog prvenstva, Lige prvaka pa čak i Svjetskog prvenstva. Pred početka finalne utakmice, 11. jula 2010. godine, Jimmy Jump je utrčao na teren i pokušao postaviti zastavu Barcelone na trofej koji će kasnije pripasti Španiji, zemlji pobjednici Svjetskog prvenstva 2010. godine. Nakon što je ostranjen s terena i priveden, Jump je bio prinuđen platiti kaznu u iznosu od $290. Najnovija nevolja dogodila se na Copa América, 16. jula, kada je Jimmy Jump nakratko prekinuo utakmicu između Argentine i Urugvaja.

### Formula 1

Na čudan način započela je trka Velike nagrade Španije 2004. godine kada je Jimmy Jump upao na početni dio staze na kojem su se nalazi takmičari, i pretrčao gotovo stotinjak metara dok ga obezbjeđenje nije uhvatilo i odstranilo s terena.

### Tenis

Na Roland Garrosu 2009. godine, u finalnom meču, Jimmy Jump je nesmetano utrčao na teren, i krenuo prema Federeru. Sa sobom je ponio crveni kačket, kojeg je uspio staviti Švicarcu na glavu. Potom je obezbjeđenje utrčalo na teren i nakon 10-tak sekundi akcije uspjelo savladati Jumpa i odstraniti ga s terena.

### Eurosong 2010.

Jimmy Jump, inače Katalonac po nacionalnosti, bio je jedan od 18.000 gledalaca Eurosonga 2010. uživo u Telenor areni u Oslu. U finalnoj večeri, 29. maja, uspio je probiti se do scene i prići predstavniku Španije, Danielu Digesu, koji je u tom trenutku izvodio svoju evrovizijsku pjesmu, *Algo pequeñito*. Dva zaštitara pojavila su se na sceni 10-tak sekundi nakon Jumpovog upada i pokušala ga uhvatiti i ukloniti. Naravno, sve je to prikazano uživo na tv prijenosu i kako bi sve na kraju ispalo fer, odlučeno je da će Španija ponovo nastupati nakon što sve zemlje završe svoje nastupe. Mnogi su bili mišljenja da je Jimmy Jump, usprkos prvobitnom planu da *ošteti* Španiju na Eurosongu 2010., zapravo pomogao njihovom predstavniku koji je ponovo nastupao na samom kraju. Naime, pjesme izvedene na samom kraju obično budu bolje zapamćene od strane gledalaca, pa zato dobiju i više bodova. Španija je kod televotinga osvojila 12., a kod žirija tek 20. mjesto, što je u konačnici, kombinacijom glasova u omjeru 50-50, Španiji donijelo 15. mjesto. Zanimljiva informacija jeste ta da žiri glasa dan ranije, tokom generalne probe, a znamo da se tada nikakav incident nije dogodio.
Ne pogani čoveka što ulazi u usta

***Ne pogani čoveka što ulazi u usta, nego što iz usta izlazi*** je Isusova izreka koja se nalazi u evanđeljima.

## Izreka
### Matej

Evanđelje po Mateju prenosi da je Isus dao sledeći odgovor farisejima na pitanje zašto njegovi učenici ne peru ruke pre jela:

U nastavku odeljka objašnjava:

### Marko

Evanđelje po Marku prenosi gotovo istovetne Isusove reči:

U nastavku Isus razjašnjava:

### Luka

Evanđelje po Luki sadrži priču sa sličnom poukom, da je unutrašnja čistota preča od vanjske. Luka prenosi da je Isusa neki farisej pozvao na ručak. Farisej se začudio što Isus nije oprao ruke pre jela, na šta mu je Isus rekao:

## Izvori

## Povezano
* Isusove izreke
* Isusovo učenje
Pavao Žanić

**Mons. Pavao Žanić** (Kaštel Novi, 20. svibnja 1918. - Split, 11. siječnja 2000.) bio je mostarsko-duvanjski biskup. Rođen je 20. svibnja 1918. u Kaštel Novom kod Splita. Osnovnu školu pohađa u rodnom mjestu, sjemenišnu gimnaziju u Splitu, gdje nastavlja i filozofsko teološki studij splitske Teologije.

Za svećenika je zaređen u Splitu 1. lipnja 1941. Obavlja dužnost župnika na Šolti (1941.-1952.), u Rogotinu (1952.-1959.) te u katedrali sv. Duje u Splitu (1959.-1969.)

Papa Pavao VI. ga 9. prosinca 1970. imenuje biskupom-koadjutorom Mostarsko-duvanjske biskupije, i na toj službi ostaje 9 godina. Nakon umirovljenja biskupa Petra Čule, 14. rujna 1980. postaje mostarsko-duvanjski biskup. Biskupsko geslo mu je bilo *In fide, spe et caritate* (U vjeri, nadi i ljubavi).
Iste godine utemeljuje izdavačku kuću i istoimeni katolični mjesečnik, Crkva na kamenu.
Biskupski Caritas utemeljuje 1982. Pokreće i Teološki institut u Mostaru, 1987.

Navršivši 75 godina života, 20. svibnja 1993. odlazi u mirovinu i vraća se u rodni Kaštel Novi gdje je živio do smrti 11. siječnja 2000. Pokopan je u obiteljskoj grobnici u Kaštel Novom.

## Vanjske veze
Biografija na stranicama Mostarsko-duvanjske biskupije
Fred Ott

**Frederick P. Ott** (New Jersey, 1860 &ndash; West Orange, 24. oktobar 1936) je bio zaposlenik Thomasa Edisona u njegovoj laboratoriji 1890-ih. Najpoznatiji je po tome što se 1894. pojavio kao lik u nekoliko najranijih sačuvanih filmova kao što su *Edison Kinetoscopic Record of a Sneeze* (ili *[[Fred Ott's Sneeze]]*) i *Fred Ott Holding a Bird*.

## Filmografija
* *[[Fred Ott's Sneeze|Edison Kinetoscopic Record of a Sneeze]]* (1894) 
* *Fred Ott Holding a Bird* (1894)
* *The Kiss* (1900)

## Povezano
* William Kennedy Laurie Dickson
* Historija filma

## Vanjske veze
* 
* Edison kinetoscopic record of a sneeze, January 7, 1894, Library of Congress
* 
* 
* ''Ott'' - A Modern Day Remake of Fred Ott's Sneeze at Ironic Sans
Black Maria

**Black Maria** je studio za proizvodnju filmova koji je Thomas Edison sagradio 1893. godine u gradu West Orange u američkoj državi New Jersey. Smatra se prvim američkim filmskim studijem i prvim, odnosno jednih od prvih filmskih studija uopće.

Originalno je bio nazvan Kinetographic Theater, te je bio namijenjen za proizvodnju filmova pomoću sistema za bilježenje pokretnih slika Edisonovim sistemom Kinetoskop. Izgradnja je započela u decembru 1892. a završila je sljedeće godine. U maju 1893. je Edison pomoću kinetoskopa javno prikazao prve filmove u Brooklynskom Institutu za Umjetnost i Nauku. Sljedeće godine je Edison počeo s komercijalnim prikazivanjem filmova u posebnim salonima koji su koristili kinetoskopske uređaje. Studio je srušen 1901. godine nakon što je Edison sagradio novi i veći studio u New Yorku.

Godine 1954. je sagrađena reprodukcija studija koja danas predstavlja dio Nacionalnog historijskog parka Thomas Edison.

Svoj naziv je dobila dijelom zbog crne boje, a dijelom zato što se osoblje u studiju osjećalo klaustrofobično i tmurno kao u crnoj marici ().

## Literatura
* Robinson, David (1997). *From Peepshow to Palace: The Birth of American Film*. New York and Chichester, West Sussex: Columbia University Press. 

## Vanjske veze

* History of Edison Motion Pictures
* Black Maria Film Festival
* EDISON: The Invention of the Movies
Valter Župan

Mons. **Valter Župan** (Ćunski, otok Lošinj, 10. kolovoza 1938.), biskup krčki u miru.

## Biografija
Rođen je 10. kolovoza 1938. godine u Ćunskom na otoku Lošinju, od oca Guida i majke Ivke rođ. Hrončić. Gimnaziju i sjemenište započeo je u Zadru, a završio u Pazinu. Studij teologije također je završio u Pazinu jer je u to vrijeme Visoka teološka škola iz Rijeke bila premještena u Pazin.

Za svećenika Krčke biskupije zaređen je 8. srpnja 1962. godine. Vršio je sljedeće službe: 
* župni vikar u Malom Lošinju (od 1962. do 1970.)
* župnik i dekan u Omišlju (od 1970. do 1974.)
* župnik i dekan u Cresu (od 1974. do 1979.)
* župnik i dekan u Malom Lošinju (od 1979. do 1989.)
* generalni vikar Krčke biskupije (od 1989. do 1997.)

Imenovan je dijecezanskim administratorom Krčke biskupije 6. listopada 1997. godine.

Papa Ivan Pavao II. imenovao ga je krčkim biskupom, 31. siječnja 1998. Za biskupa je zaređen 15. ožujka iste godine u krčkoj katedrali. Glavni zareditelj je bio kardinal Josip Bozanić, nadbiskup zagrebački, a suzareditelji msgr. Anton Tamarut, nadbiskup riječko-senjski i msgr. Ivan Milovan, biskup porečko pulski.

Službe u HBK:
* predsjednik Vijeća HBK za obitelj 
* član Biskupske komisije HBK za liturgiju 
* član Biskupske komisije za Papinski hrvatski zavod sv. Jeronima u Rimu

## Izvori
Bioskop (uređaj)

**Bioskop** je rani filmski projektor koga su 1895. napravili braća Emil i Max Skladanowsky te ga iskoristili za prve javne kino-projekcije u Njemačkoj. One su održane od jula do decembra iste godine, nešto ranije od mnogo poznatijih projekcija braće Lumiere u Parizu. Sistem braće Skladanowsky, međutim, nije koristio perforiranu filmsku vrpcu zbog čega je kvaliteta projekcije bila lošija u odnosu na Lumiereov Kinematograf. Max Skladanowsky je zbog toga 1896. otišao u Pariz kako bi se upoznao sa Lumiereovim modelom. Pri povratku je načinio modifikacije svog uređaja te otpočeo turneju po Njemačkoj, Nizozemskoj i Skandinaviji koja je trajala do 1897. Ona je završena kada su njemačke vlasti Skladanowskyma oduzele dozvolu za javno prikazivanje.

Usprkos toga, bioskop je ostavio snažan dojam na suvremenike a koji se dan-danas ogleda u tome da je u mnogim jezicima riječ "bioskop" sinonim za filmski projektor, ili, kao u Srbiji dvoranu u kojoj se prikazuju filmovi.
Robert W. Paul

**Robert W. Paul** (3. oktobar 1869 &ndash; 28. mart 1943) bio je britanski elekričar i pronalazač, poznat kao tvorac mjernih instrumenata, ali najviše kao jedan od pionira britanske i svjetske kinemantografije. Godine 1891. je osnovao kompaniju za proizvodnju mjernih instrumenata, da bi 1894. počeo, zajedno sa Birtom Acresom, raditi na vlastitoj verziji Kinetoskopa, odnosno filmske kamere koju je u to vrijeme razvio Thomas Edison, ali je nije patentirao izvan američkih granica. Obojica su sistem nastojala prilagoditi za javne projekcije u kino-dvoranama koje je Edison smatrao neisplativim. Nakon što je Acres 1895. kameru patentirao na svoje ime, tandem se razišao. Paul je ubrzo nakon toga razvio vlastiti kino-projektor Theatrograph, s kojim je 1896. otišao na uspješnu turneju po zemljama Britanskog Imperija; isti je sistem prodao Georgesu Meliesu u Francuskoj, omogućivši tako početak njegove uspješne karijere. Paul je nastavio proizvoditi filmove i 1898. sagradio prvi britanski filsmki studio; do 1910. je zaključio kako je konkurencija prevelika te se povukao. Nastavio je raditi mjerne instrumente, ali i radio i podmorničku opremu za britanske oružane snage u prvom svjetskom ratu.

## Filmografija
* *[[The Derby (1895 film)|The Derby]]* (1895)
* *[[Footpads]]* (1895)
* *[[The Oxford and Cambridge University Boat Race (1895 film)|The Oxford and Cambridge University Boat Race]]* (1895)
* *[[Rough Sea at Dover]]* (1895)
* *[[Blackfriars Bridge (film)|Blackfriars Bridge]]* (1896)
* *[[Comic Costume Race]]* (1896)
* *[[A Sea Cave Near Lisbon]]* (1896)
* *[[The Soldier's Courtship]]* (1896)
* *[[The Twins' Tea Party]]* (1896)
* *[[Two A.M.; or, the Husband's Return]]* (1896)
* *[[Robbery (1897 film)|Robbery]]* (1897)
* *[[Come Along, Do!]]* (1898)
* *[[A Switchback Railway]]* (1898)
* *[[Tommy Atkins in the Park]]* (1898)
* *[[The Miser's Doom]]* (1899)
* *[[Upside Down; or, the Human Flies]]* (1899)
* *[[Army Life; or, How Soldiers Are Made]]* (1900)
* *[[Chinese Magic]]* (1900)
* *[[Hindoo Jugglers]]* (1900)
* *[[A Railway Collision]]* (1900)
* *[[Artistic Creation]]* (1901)
* *[[Cheese Mites; or, Lilliputians in a London Restaurant]]* (1901)
* *[[The Countryman and the Cinematograph]]* (1901)
* *[[The Devil in the Studio]]* (1901)
* *[[The Haunted Curiosity Shop]]* (1901)
* *[[The Magic Sword (1901 film)|The Magic Sword]]* (1901)
* *[[An Over-Incubated Baby]]* (1901)
* *[[Scrooge, or, Marley's Ghost]]* (1901)
* *[[Undressing Extraordinary]]* (1901)
* *[[The Waif and the Wizard]]* (1901)
* *[[The Extraordinary Waiter]]* (1902)
* *[[A Chess Dispute]]* (1903)
* *[[Extraordinary Cab Accident]]* (1903)
* *[[The Voyage of the Arctic]]* (1903)
* *[[The Unfortunate Policeman]]* (1905)
* *[[The '?' Motorist]]* (1906)
* *[[Is Spiritualism A Fraud?]]* (1906)

## Izvori

## Vanjske veze

* 
* ''Robert William Paul'' (Who's Who of Victorian Cinema)
Theatrograph

**Theatrograph**, također poznat i pod imenom **Animatograph** je filmski projektor koga je izradio britanski izumitelj R.W. Paul i prvi put javno predstavio 20. februara 1896. na Finsbury Technical Collegeu. Predstavljao je usavršenu verziju projektora koji je Paul ranije bio radio sa Birtom Acresom; razvijen je na temelju Edisonovog sistema Kinetoskop, ali nezavisno od mnogo poznatijeg Kinematografa braće Lumiere.

Paul je svoj uređaj namijenio za komercijalnu distribuciju. Među njegovim prvim mušterijama su bili američki mađioničar Carl Hertz koji je 1896. napravio prve filmske projekcije na velikoj turneji po Južnoj Africi, Australiji i Aziji, ali i Georges Melies, koji će se proslaviti kao prvi veliki filmski autor.

## Reference

* 
* 
* 
*
Charles Francis Jenkins

:*Ne zamijeniti sa [[Charles Francis Jenkins (izdavač)|Charlesom Francisom Jenkinsom]] (1865-1951), [[sjedinjene Američke Države|američkim]] izdavačem.*

**Charles Francis Jenkins** (22. august 1867 &ndash; 6. jun 1934) bio je američki inženjer i pronalazač, poznat kao jedan od pionira filma te pronalazača televizije. Iako nije imao formalnog obrazovanja te ispočetka radio kao stenograf, već 1894. je razvio prvi filmski projektor pokretan električnom strujom, na temelju koga će kasnije Thomas Edison razviti svoj mnogo poznatiji sistem Vitascope. Kasnije je osnovao Charles Jenkins Laboratories, a 1928. i Jenkins Television Corporation. Iste godine su Laboratories dobile prvu komercijalnu dozvolu za emitiranje televizijskog programa koji se od 1928. do 1932. emitirao iz stanice [W3XK]]. Njegov televizijski sistem je koristio elektromehanički, umjesto danas uobičajene elektronske televizije, te je 1930-ih uglavnom napušten. Jenkinsa je imao preko 400 patenata vezanih uz film i televiziju.

## Izvori


## Vanjske veze
* 
* Case Files from the Franklin Institute on Jenkins's Phantoscope 
* Biography emphasizing his movie projector development.
* Biography  emphasizing his television endeavours.
* W3XK 
* Various biographic excerpts
* Some images 
* Jenkins marriage 
*
Thomas Armat

**Thomas J. Armat** (25. oktobar 1866 – 30. septembar 1948) bio je američki mehaničar i izumitelj, poznat kao jedan od filmskih pionira i pronalazača filmskog projektora Vitascope, koga će kasnije koristiti Thomas Edison. Armat je uređaj 1895. izradio zajedno sa Charlesom Francisom Jenkinsom na temelju Jenkinsovog ranijeg samostalnog dizajna, ali su se njih dvojica potom razišla oko patentnih prava. Armat je uređaj uspio patentirati sam, te ga je uskoro prodao Edisonu.

Armat je nedugo pred smrt, godine 1947. zajedno sa Williamom Nicholasom Seligom, Albertom Edwardom Smithom i Georgeom Kirkeom Spoorom dobio specijalni Oscar za doprinos filmskoj djelatnosti.

## Reference

## Vanjske veze
* Short biography
* Another short bio
* Film "Spanish Dance" *(on [[Google Video]])*
Vitascope

**Vitascope** je rani filmski projektor koji su godine 1895. izradili američki inženjeri Charles Francis Jenkins i Thomas Armat. Predstavljao je usavršenu verziju projektora Phantoscope koga je Jenkins prvi put javno demonstrirao 1894. Jenkins i Armat su se potom posvađali oko patentnih prava, ali je Armat uspio samostalno patentirati uređaj. Potom ga je 1896. uspio prodati Thomasu Edisonu koji je otkrio kako njegov sistem Kinetoskop, predviđen za prikazivanjem pojedinačnim gledateljima, nije tako isplativ kao projekcije na ekranu. Vitascope je potom korišten za prikazivanje Edisonovih filmova, sve dok Edison nije uspio nakon određenog vremena razviti vlastiti projektor.