open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gloria Swanson

Glorija Svanson (27.3. 1899 – 4.4. 1983.)je bila američka pozorišna i filmska glumica. Najuspešnije filmove je snimila tokom ere nemog filma, i popularnost joj opada pojavom zvučnog. Najpoznatija je po svojoj ulozi Norme Dezmont, propale glumice, u filmu *[[Sunset Boulevard (film)|Bulevar Sumraka]]* (1950).

## Filmografija
### Dugometražni filmovi

* *Society for Sale* (1918)
* *Her Decision* (1918)
* *Station Content* (1918)
* *You Can't Believe Everything* (1918)
* *Everywoman's Husband* (1918)
* *Shifting Sands* (1918)
* *The Secret Code* (1918)
* *[[Don't Change Your Husband]]* (1919)
* *[[For Better, for Worse]]* (1919)
* *[[Male and Female]]* (1919)
* *[[Why Change Your Wife?]]* (1920)
* *[[Something to Think About]]* (1920)
* *[[The Great Moment (1921 film)|The Great Moment]]* (1921)
* *[[The Affairs of Anatol]]* (1921)
* *Under the Lash* (1921)
* *Don't Tell Everything* (1921)
* *Her Husband's Trademark* (1922)
* *Her Gilded Cage* (1922)
* *[[Beyond the Rocks]]* (1922)
* *The Impossible Mrs. Bellew* (1922)
* *My American Wife* (1922)
* *Prodigal Daughters* (1923)
* *Bluebeard's Eighth Wife* (1923)
* *Hollywood* (1923) (Cameo)
* *[[Zaza (play)|Zaza]]* (1923)

* *The Humming Bird* (1924)
* *A Society Scandal* (1924)
* *Manhandled* (1924)
* *Her Love Story* (1924)
* *Wages of Virtue* (1924)
* *[[Madame Sans-Gêne]]* (1924)
* *The Coast of Folly* (1925)
* *Stage Struck* (1925)
* *The Untamed Lady* (1926)
* *Fine Manners* (1926)
* *[[The Love of Sunya]]* (1927)
* *[[Sadie Thompson]]* (1928)
* *[[Queen Kelly]]* (1929)
* *[[The Trespasser]]* (1929)
* *What a Widow!* (1930)
* *[[Indiscreet (1931 film)|Indiscreet]]* (1931)
* *[[Tonight or Never]]* (1931)
* *Perfect Understanding* (1933)
* *[[Music in the Air]]* (1934)
* *Father Takes a Wife* (1941)
* *[[Sunset Boulevard (1950 film)|Sunset Boulevard]]* (1950)
* *[[Three for Bedroom "C"]]* (1952)
* *Nero's Mistress* (1956)
* *Chaplinesque, My Life and Hard Times* (1972) (dokumentarni) (narator)
* *[[Airport 1975]]* (1974)

### Kratkometražni filmovi
* *The Song of the Soul* (1914)
* *At the End of a Perfect Day* (1915)
* *The Ambition of the Baron* (1915)
* *[[The Fable of Elvira and Farina and the Meal Ticket]]* (1915)
* *His New Job* (1915)
* *Sweedie Goes to College* (1915)
* *The Romance of an American Duchess* (1915)
* *The Broken Pledge* (1915)
* *The Nick of Time Baby* (1916)
* *A Dash of Courage* (1916)
* *Hearts and Sparks* (1916)
* *A Social Cub* (1916)
* *The Danger Girl* (1916)
* *Haystacks and Steeples* (1916)
* *Teddy at the Throttle* (1917)
* *Baseball Madness* (1917)
* *Dangers of a Bride* (1917)
* *Whose Baby?* (1917)
* *The Sultan's Wife* (1917)
* *The Pullman Bride* (1917)
* *Wife or Country* (1918)
* *A Trip to Paramountown* (1922)
* *Gloria Swanson Dialogue* (1925)

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* Gloria Swanson at Golden Silents
* Gloria Swanson Photo Galleries
* Gloria Swanson Biography 
* Gloria Swanson photographs and bibliography 
* Gloria Swanson, video of *[[The Mike Wallace Interview]]*, April 28, 1957
Miniéjeva puška

**Miniéjeva puška** je puška žljebuša koju su godine 1849. dizajnirali kapetani francuske vojske Etienne Minié i Henri-Gustave Delvigne. Poticaj za stvaranje puške bio je pronalazak Miniéjevog zrna čiji je stožasti oblik omogućio brže punjenje u cijev u odnosu na dotadašnje sporo puneće puške žljebuše, isto kao i daleko bolju preciznost u odnosu na dotada dominirajuće muškete.

Poticaj za proizvodnju puške su bila francuska iskustva u ratu s alžirskim pobunjenicima, koji su sa svojim puškama-žljebušama ručne izrade imali veći domet od francuskih vojnika naoružanih standardnim mušketama.

Miniéjeva puška je težila 4,8 kg. Imala je mehanizam opaljivanja temeljen na kapislama te koristila zrna kalibra 17,8 mm. Domet je iznosio oko 600 m. Punila se sprijeda.

Nakon testova u Vincennesu francuska je vojska ubrzo prigrlila Miniejevu pušku kao svoju standardnu pušku. Godine 1851. je određen broj primjeraka prodan Velikoj Britaniji.

Miniéjva puška je korištena od strane Francuza u krimskom ratu i, slično kao britanski Pattern 1853 Enfield nanijela je teške gubitke Rusima naoružanim mušketama. Međutim, u austro-sardinijskom ratu 1859. nije bila tako efikasna protiv Austrijanaca naoružanih puškom Lorenz, a pokazali su se i ozbiljni nedostaci francuske taktike, koja nije uzimala u obzir efekte masovnog korištenja novog oružja.

Veliki broj primjeraka Miniejeve puške je poslije prodan u SAD za vrijeme građanskog rata.

Francuski vojni stručnjaci su, zahvaljujući austrijskim iskustvima u prusko-austrijskom ratu 1866. godine, kada je Lorenz deklasirana od ostraguše *[[Dreyse Model 1849|Dreyse M 1849]]* vrlo brzo shvatili ozbiljne nedostatke svoje puške. Uvedena je nova puška-ostraguša Chassepot koja je zamijenila Miniejevu pušku.
Claude Etienne Minié

**Claude Etienne Minié** (Pariz, 13.2. 1804 - Pariz, 14.12. 1879.) bio je oficir francuske vojske poznat po tome što je izumio Miniëjevo tane, odnosno municiju koja je omogućila korištenje žljebuša umjesto mušketa kao standardnih pušaka. Godine 1849. je dizajnirao Miniejevu pušku - prvu koja je koristilu tu municiju.

Minié je u francuskim lovačkim jedinicama služio u nizu pohoda u Sjevernoj Africi. Tamo je, suočen sa domorodoačkim žljebušama ručne izrade, shvatio da je vojsci potrebno oružje veće preciznosti i dometa.

Minie je za svoj izum od francuske vlade dobio 20.000 franaka i mjesto instruktora. Godine 1858. se u činu pukovnika penzionirao, a potom služio kao vojni instruktor egipatskog kediv i direktor Remington Arms Company u SAD United States.

## Izvori
* Sifakis, Stewart ; « Minie, Claude Etienne. » in *Who was who in the Civil War*. 
* Encyclopedia Britannica article on Claude Etienne Minie
Tonight or Never

**"Noćas ili nikada"** (Tonight Or Never) je američki filmska komedija koju je 1931. godine režirao Mervin LeRoy. U njoj Glorija Svanson glumi mladu opersku pevačicu koja se zaljubljuje u svog obožavaoca, ne shvatajući da je on u stvari žigolo

## Glumačka postava
* Gloria Swanson - Nella Vago
* Melvyn Douglas - Jim Fletcher
* Alison Skipworth - Marchesa Bianca San Giovanni
* Ferdinand Gottschalk - Rudig
* Robert Greig - Conrad
* Warburton Gamble - Grof Albert von Gronac
* Greta Meyer - Emma
* Boris Karloff - Konobar

## Povezano
* Filmografija Borisa Karloffa

## Vanjske veze
*
Laura Prepon

**Laura H. Prepon** (7.3. 1986.-) je Golden Globejem nagrađena američka glumica.

## Filmografija

## Reference

## Vanjske veze

*
Springfieldska puška

**Springfieldska puška** ili **Puška Springfield** je naziv za niz modela pušaka koji su se proizvodili u američkoj oružarnici Springfield za potrebe američkih oružanih snaga. Treba napomenuti da su modeli poznati pod nazivom Springfieldska puška bili pravljeni i od drugih proizvođača.

Danas se taj izraz najčešće koristi za brzometnu pušku Springfield Model 1903.

* Musketa Model 1795 prva serijski proizvedena musketa u Springfieldu.
* Musketa Springfield Model 1812
* Musketa Model 1816
* Musketa Model 1822
* Springfield Model 1835 kal. .67 in kremenjača
* Musketa kremenjača Springfield Model 1840 kal. .69 in kremenjača (kasnije kapisalara)
* Springfield Model 1842 musketa-kapislara
* Springfield Model 1855 žljebuša
* Springfield Model 1861 žljebuša
* Springfield Model 1863 žljebuša
* Springfield Model 1865 ostraguša "First Allin"
* Springfield Model 1866 ostraguša "Second Allin"
* Springfield Model 1868 "Trapdoor Springfield"
* Springfield Model 1869
* Springfield Model 1870 "Trapdoor Springfield" i "Springfield U.S. Navy Rolling Block"
* Springfield Model 1871 "Springfield Rolling Block U.S. Army"
* Springfield Model 1873 "Trapdoor Springfield"
* Springfield Model 1875 oficirska puška
* Springfield Model 1877 karabin
* Springfield Model 1880 puška opremljena trokutastim bajunetom
* Springfield Model 1882 kratka puška
* Springfield Model 1884 puška
* Springfield Model 1886 24" karabin
* Springfield Model 1889 okrugli bajunet
* Springfield Model 1892-99 puška Krag-Jørgensen rifle
* Springfield Model 1903 standardna puška u prvom svjetskom ratu i kasnije.
* M1 Garand
* M14

Postojao je i niz manjih serija, napravljenih u eksperimentalne i komercijalen svrhe, a koje se također nazivaju "puškama Springfield".

Puške Krag-Jørgensen, M1 Garand i M14 se obično ne nazivaju "Springfieldskim puškama", iako su napravljene u oružarnici Springfield za američku vojsku.

Naziv filma* [[Springfield Rifle (1952 film)|Springfield Rifle]]* (*Puška Springfield*) se odnosi na ostragušu proizvedenu pred i za vrijeme američkog građanskog rata.

## Vanjske veze
* Today Value of the Antique Springfield Long Arms
Springfield Model 1855

**Springfield Model 1855** je puška koju su SAD od 1855. do 1861. proizvodile za potrebe svojih oružanih snaga. Predstavljala je prvu pušku-žljebušu koja je trebala postati standardno oružje pješadije, odnosno zamijeniti dotadašnje muskete.

Poticaj za to je bio pronalazak Miniejevog taneta koji je omogućio brže punjenje cijevi, dok je istovremeno omogućio i veći domet i preciznost karakterističan za starije, ali sporopuneće žljebuše.

Karakteristika Springfield Modela 1855 je bio poseban sistem opaljivanja, temeljen na Maynardovim kapislama. Puška je pokazala svoju vrijednost već 1857. godine u bitci na Četiri jezera kada su malobrojnije američke jedinice porazile Yakima Indijance naoružane musketama. Međutim, vrlo brzo se pokazalo kako je Maynardov sistem nepraktičan, pogotovo u vlažnim uvjetima. Zbog toga je početkom 1861. odlučeno da se Springfield Model 1855 zamijeni s Springfield Model 1861.

## Povezano
* Streljačko oružje
* Springfieldska puška

## Reference
Oružarnica Springfield

*Ovo je članak o arsenalu Vojske SAD. Za suvremenog proizvođača oružja v. [[Springfield Armory, Inc.]]*

**Oružarnica Springfield** (*Springfield Armory*) bila je glavno središte proizvodnje streljačkog naoružanja za potrebe oružanih snaga SAD u 19. i 20. vijeku. Na tom mjestu su proizvedeni mnogi modeli pušaka važni za razvoj tog oružja. Najvažnija je bila proizvodnja pušaka koja se odvijala od 1794. do 1968. godine, a koje su dobile naziv "springfiedlske puške". Osim Springfielda, postojala je i važna Oružarnica Harpers Ferry, ali je ona uništena u američkom građanskom ratu.

Oružarnica je ime dobila po obližnjem naselju Springfield u državi Massachusetts, u čijoj se blizini nalazilo polje na kome je milicija engleskih kolonista od 17. vijeka do početka američkog rata za nezavisnost održavala manevre. Za vrijeme rata su pobunjene kolonije godine 1777. tamo sagradile arsenal, kojem su se postupno priključile radionice za popravku, a kasnije i proizvodnju oružja.

Arsenal je s vremenom dobio na važnosti, tako da je za vrijeme Shaysove pobune 1787. godine bio jedan od ciljeva pobunjenih farmera. Godine 1794. predsjednik SAD George Washington je odredio da arsenal počne proizvoditi vlastite puške kako mlada država više ne bi ovisila o uvozu. Proizvodnja se nastavila sve do 1968. godine kada je Ministarstvo obrane SAD odlučilo zatvoriti tvornicu i pretvoriti je u muzej.

Godine 1974. je u Illinoisu osnovana kompanija Springfield Armory, Inc. koja proizvodi oružje za civilne potrebe.

## Vanjske veze

* Springfield Armory National Historic Site
Mali Školj

**Mali Školj** je ostrvo na Jadranskom moru, smješteno zapadno od poluostrva Klek. Sporni je teritorij između Hrvatske i BiH.
Klek (poluostrvo)

**Klek** je poluostrvo u Jadranskom moru koji pripada najvećim dijelom Bosni i Hercegovini, a manjim dijelom Hrvatskoj. 

Poluostrvo Klek je dugo oko 6,5 kilometara i u prosjeku je široko 600 metara. Zajedno sa Neumom zatvara mali zaliv koji pripada Bosni i Hercegovini. Klek je okružen mnogobrojnim manjim ostrvcima, od kojih Veliki Školj i Mali Školj pripadaju BiH, mada ih Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine nikada nije verifikovala. U blizini se također nalazi veliko poluostrvo Pelješac koje je u cjelosti u vlasništvu Hrvatske. 

Bosanskohercegovački dio ostrva Kleka se nalazi u općini Neum, a Dejtonskim sporazumom je pripao Federaciji Bosne i Hercegovine, odnosno Hercegovačko-neretvanskom kantonu.

Hrvatski dio Kleka pripada Dubrovačko-neretvanskoj županiji.

## Historija
Poluostrvo Klek, kao i Neum, su pripadali srednjovjekovnoj Bosni a nakon toga Dubrovačkoj Republici sve dok 1718. godine kada je Požarevačkim mirom ustupila Osmanskom Carstvu. Klek, zajedno sa ostatkom Bosne i Hercegovine biva okupiran od Austro-Ugarske 1878. godine. Ulaskom BiH u Jugoslaviju ulazi i Klek i u Jugoslaviji ostaje sve do 1992. godine (osim u Drugom svjetskom ratu kada je pripadao Nezavisnoj Državi Hrvatskoj).

1991. godine, ocjepljenjem Republike Hrvatske od ostatka Jugoslavije, dio Kleka ulazi u njen sastav, a zatim 1992. godine, nezavisnošću Bosne i Hercegovine, drugi, veći dio poluostrva postaje dio BiH.
Ostrva u Bosni i Hercegovini

U bosanskohercegovačka ostrva spadaju:
* ostrva na moru ili morska ostrva
* ostrva na rijekama ili riječna ostrva ili ade
* ostrva na prirodnim jezerima
* ostrva na vještačkim akumulacijama

## Ostrva na moru
* Veliki Školj
* Mali Školj

## Ostrva na rijekama
* Ada (Banja Luka)

## Ostrva na prirodnim jezerima

## Ostrva na vještačkim akumulacijama
Klek (razvrstavanje)

**Klek** može biti:
* Klek, poluotok koji zatvara Neumski zaljev
* Klek (planina), planina kod Ogulina

**Naselja**:
* Hrvatska:
** Klek (Slivno), naselje na ulazu u Neumski zaljev
* BiH:
** Klek (općina Prozor-Rama), naselje u općini Prozor-Rama
** Klek (općina Novo Sarajevo), naselje u općini Novo Sarajevo
* Srbija:
** Klek (kod Zrenjanina), selo u općini Zrenjanin
* jedno od mnogobrojnih  naselja ovog naziva
Klek (planina)

**Klek** je istaknuti stjenoviti vrh na istočnom rubu masiva Velike Kapele, iznad grada Ogulina. Ima oblik 3-4 km dugog hrpta smjera sjeverozapad-jugoistok, koji je od podnožja pa do bila pokriven šumskim plaštem, dok se oko podnožja planine prostiru široke livade. S koje god mu se strane prilazi, Klek pokazuje drugo obličje, ali pogled odasvud privlači njegova okomita, 200 m visoka stijena. 

Gledan s juga doimlje se kao usnuli div, kojemu su stijene Klečice noge, a vršna stijena glava, prema narodnoj predaji, vrh Klek je sijelo vještica, koje su svojevrstan simbol Kleka i Ogulina.

Sam vrh Klek je kamena glavica promjera desetak metara, povrh stjenovitih okomica. S vrha je lijep vidik prema Bjelolasici, Risnjaku, Ogulinu i jezeru Sabljaci, a za lijepih dana vide se i Alpe. 

Klekova vršna stijena bila je prva škola hrvatskih alpinista i u njoj je izveden velik broj prvenstvenih penjačkih uspona.
Mali Kozjak

**Primorski** ili **Mali Kozjak** je razmjerno niži stjenoviti greben koji se smjerom istok-zapad pruža iznad Kaštela, sjeverozapadno od Splita. Njegova je južna padina vrlo strma i klisurasta, a sjeverni kameniti obronci postupno prelaze u valovitu visoravan Dalmatinske Zagore. To je u hrvatskom planinarstvu najpoznatije popularno značenje naziva Kozjak, za razliku od manje poznatog ali znatno višega Velikog Kozjaka iznad Kijeva u Dalmatinskoj Zagori, 1.207 m.

Najviši vrh ovog primorskog Kozjaka je *Sv. Luka* ili Kozjak (799 m) na istoku grebena iznad Kaštel Gomilice. Na zapadnom dijelu grebena je poznati planinarski dom Malačka uz istoimeno sedlo, 665 m.

Kozjak je široj javnosti postao poznat po tome što je na njemu snimana istoimena serija pornografskih filmova.
Springfield Model 1861

**Springfield Model 1861** je bila puška koju su koristili američka Vojska i marinci za vrijeme američkog građanskog rata. Kolokvijalno se zvala "springfieldica" (prema oružarnici Springfield gdje se prizvodila) te je postala najraširenije i najpopularnije oružje u Vojsci Sjevera.

Cijev puške je bila duga 1,016 m, a ispaljivala je Miniejevo zrno kalibra 14,73&nbsp;mm (0.58&nbsp;in). Težina oružja je bila oko 3,6&nbsp;kg.

Springfield Model 1861 je zamijenila Springfield Model 1855, prvu pušku-žljebušu koja je zamišljena kao standardno oružje američke vojske. Od nje se razlikovala u tome što su Maynardove kapisle zamijenjene pouzdanijim sistemom opaljivanja.

U vrijeme kada je uvedena, pak, ni Model 1855 se nije proširio među vojskom, tako da je na početku građanskog rata većina jedinica bila naoružana sa zastarjelim musketama kao što su Model 1816, 1822 i 1840.

Iako je proizvedeno čak pola miliona primjeraka, pokazalo se kako Oružarnica Springfield nije u stanju zadovoljiti potrebe za novim oružjem. Zato su puške proizvodili i privatne kompanije po licenci, uključujući Colt koji je napravio određene modifikacije poznate kao "Colt Special". Te su preinake poslužile kao osnov novog modela poznatog kao Springfield Model 1863.
Veliki Kozjak

**Veliki Kozjak** (ili *zagorski Kozjak*) kameniti je gorski greben iznad mjesta Kijevo u Dalmatinskoj Zagori između Vrlike i Knina, za razliku od planinarski poznatijega ali znatno nižega primorskog ili Malog Kozjaka iznad Kaštela, 799m. 

Veliki Kozjak je donedavna u hrvatskoj javnosti bio zamalo nepoznat i uglavnom zanemaren u planinarstvu, povijesti i egzaktnim znanostima, jer leži između susjednih viših i poznatijih grebena Dinare i Svilaje. To je u cijeloj Hrvatskoj doslovno najmanje poznati gorski greben viši od 1.000 m, pa su mnoga hrvatska niža brda poznatija i puno bolje opisana od Velikog Kozjaka. Stoga su zamalo jedini koji su ga dosad bar donekle istražili, bili samo hrvatski geolozi zbog dopunjavanja geološke karte Hrvatske.

Veliki Kozjak je po građi trokutasta kraška visoravan koja se od jugozapada postupno uzdiže do visina 1.000-1.200 m, a prema istoku se naglo obrušava klisurastim strminama iznad Kijeva. Zato je lakše pristupačan od zapada, dok su njegovi visoki istočni odsjeci uglavnom prohodni s alpinističkom opremom. 

Najviši vrh tog grebena na sjeveroistoku je piramidalni stjenoviti **Bat** (1.207 m) s dolomitnim stijenama, koje iz Kijeva podsjećaju na velebitske kukove. Drugi visoki vrhunci duž njegova grebena na jugu spram Vrlike još su klisurasti *Mijatovac* 1.100 m (s 2 špilje pri vrhu), *Crna Glava* 1.106 m i najjužnija zaobljena *Kunica* 1.101 m iznad sela Maovice kod Vrlike.

Padine Velikog Kozjaka uglavnom su zarasle hrastovim i grabovim šumama (*Ostrya carpinifolia*), a u ponikvama i klancima na grebenu ima dosta balkanskog javora-gluhača (*[[Acer obtusatum]]*). Oko glavnog vrha Bat, na najvišem burnom grebenu iznad 1100 m prevladavaju strme stijene i kamena siparišta, gdje raste najbogatija osobita flora cijele Dalmatinske Zagore. Ona tu zaostaje samo za najvišim vrhuncima Velebita i Biokova, dok susjedni grebeni Dinare i Svilaje ipak nose znatno siromašniju floru spram Velikog Kozjaka.

Glavna biljna osobitost na vršnom grebenu Velikog Kozjaka je desetak naših rijetkih endema nepoznatih iz okolnih planina: mesnata žutika (*Genista pulchella*), narančasta zečina (*Centaurea nicolai*), dolomitsko zvonce (*Edraianthus ginzbergeri*), crni ljiljan (*Lilium dalmaticum*), dolomitska mlječika (*Euphorbia barrelieri*), dolomitska runjika (*Hieracium brunelliforme*) itd.

Osim sezonskih pastirskih katuna na zapadnoj padini koji su većinom napušteni u ruševinama, Veliki Kozjak je danas uglavnom nenaseljen.
Kozjak (otok)

**Kozjak** je nenaseljeni otočić u Jadranskom moru i pripada Hrvatskoj.

## Položaj
* Nalazi se u Ilovičkim vratima, čineći njihovu sjeveroistočnu među.
* Sa sjeverozapadne strane mu se nalazi otok Lošinj, od kojega ga dijeli Prolaz Kozjak. 
* S južne strane mu se nalaze otoci Sveti Petar i Ilovik. Ploveći prema sjeveroistoku dolazi se na Vele i Male Orjule.

## Fizičke osobine
Površina otoka iznosi 0,21 km², a dužina obalne crte 1,77 km. Najviši vrh visok je 38 m.

## Izvori
Prolaz Kozjak

**Prolaz Kozjak** je morski tjesnac između otoka Lošinja i Kozjaka. Pruža se u pravcu jugozapad-sjeveroistok. Sa sjeverozapadne strane ga zatvara otok Lošinj, a s jugoistočne otok Kozjak. U njega se može uploviti s jugozapadne strane iz Ilovičkih vrata, odnosno sa sjeveroistočne strane iz sidrišta Orjule.
Kozjak (Loznica)

**Kozjak** je naselje u opštini Loznica u Mačvanskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 1102 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1228 stanovnika).

## Demografija
U naselju Kozjak živi 848 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 38,1 godina (36,8 kod muškaraca i 39,6 kod žena). U naselju ima 326 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,38.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

## Reference

## Vanjske veze
Kozjak (Dobro Polje)

**Kozjak** je planina u Republici Makedoniji. Nalazi se severno od Dobrog Polja, u sastavu planine Nidže. Najviši vrh planine visok je 1.814 metara.

## Literatura
* *Mala Enciklopedija Prosveta - Opšta Enciklopedija (A-LJ). Izdavačko preduzeće "Prosveta", Beograd 1959. godine*
Kozjak (Kumanovo)

**Kozjak** (makedonski: *Козјак*) je planina na granici Republike Makedonije i Srbije.

## Geografske i geološke karakteristike planine
Većim dijelom nalazi se u Makedoniji, sjevernoistočno od grada Kumanova. Planina se proteže u pravcu zapad - istok uz granicu, od gradića Staro Nagoričane, pa skoro do grada Kriva Palanka.(oko šesdeset kilometara). 
Kozjak se uzdiže između riječnih dolina Pčinje i Krive reke u pravcu zapad -istok.
Planinsko bilo Kozjaka dugo je oko 15&nbsp;km, ispočetka teče u pravcu zapad-istok te zatim svija na jug. U najvećem dijelu Kozjak je sastavljen od starih predkabrijskih i paleozojskih kristaličnih stijena.

Najviši vrh planine je - **Virovi** (1 284 m.) blizu kojeg prolazi državna granica. Zbog velike sječe u prošlosti, i erozije tla koja je uslijedila nakon toga - danas je veći dio planine ogoljen. 
## Kozjak i ljudi
Teritorij ove planine zove se **[[Kozjačija]]**, ima 452 km2, sa 39 naselja.
U toku drugog svjetskog rata, ova planina postala je gerilska baza četničkih odreda Draže Mihailovića, ali i baza partizanskih jedinica Hristijana Todorovskog - Karpoša. Planina je bila poprište nekoliko bitaka između ovih snaga, na kraju su partizani izašli kao pobjednici. Na srpskoj strani planine, u kanjonu rijeke Pčinje nalazi se poznati manastir Prohor Pčinjski u kojem je održano prvo zasjedanje ASNOM-a 2. augusta 1944. Danas je nešto niže nizvodno, sa makedonske strane granice podignut memomorijalni muzej ASNOM-a i rekreacioni centar, pored sela **Pelince**. Po legendi u ovoj planini živio je svetac Prohor Pčinjski.

## Literatura
* *Mala enciklopedija Prosveta - Opšta Enciklopedija(A-LJ). Izdavačko preduzeće Prosveta, Beograd, 1959.*

## Izvori
Kozjak (jezero u Makedoniji)

**Jezero Kozjak** (македонски - *езеро Козјак*) je veštačko jezero u zapadnoj Makedoniji. Jezero je dugačko 32 kilometra. Maksimalna dubina jezera dostiže 130 metara, a maksimalna širina iznosi 400 metara. Maksimalna kota jezera je 469,9m sa kapacitetom od 380 miliona m3 vode. Ima veoma bogat riblji fond.
Kozjak (Rumija)

**Kozjak** je planinski vrh u Crnoj Gori, na planini Rumija. Nalazi se jugoistočno od grada Bara. Visok je 1.424 metara.

## Literatura
* *Mala Enciklopedija Prosveta - Opšta Enciklopedija (A-LJ). Izdavačko preduzeće "Prosveta", Beograd 1959. godine*
Kozjak pri Ceršaku

**Kozjak pri Ceršaku** je naselje u Sloveniji, smješteno u općini Šentilj.
## Povezano
* Popis naselja u Sloveniji
Prijevoj Kozjak

**Prijevoj Kozjak** (628 metara nadmorske visine) je prijevoj između Gorenjske i Štajerske.

Prijevoj se nalazi na istočnom dijelu Kamniško-Savinjskih Alp te s cestom, koja prelazi preko njega, povezuje Kamnik sa Ločicom pri Vranskem. Na prijevoju se cesta iz Tuhinjske doline, koja se nalazi u Gorenjskoj prebacuje u dolinu Motnišnice u Štajerskoj, te s u Ločici priključuje glavnoj prometnici Ljubljana - Celje.
Geografija Bosne i Hercegovine

Bosna i Hercegovina je smještena na jugoistoku Evrope, u zapadnom dijelu Balkana. Ukupna površina zemlje je 51.129 km&sup2;. Graniči 932 km s Hrvatskom na sjeveru, sjeverozapadu i jugu, 312 km sa Srbijom na istoku i sjeveroistoku, te 215 km sa Crnom Gorom na istoku i jugoistoku. Na jugu Bosne i Hercegovine, općina Neum izlazi na Jadransko more u dužini od 20 km. Granice Bosne i Hercegovine u glavnom čine rijeke Drina, Sava, i Una.

Bosna i Hercegovina sastoji se od dvije geografske i historijske cjeline: većeg bosanskog dijela na sjeveru (oko 42.000 km²) i manjeg hercegovačkog na jugu. Bosna je mahom planinska zemlja, a isto se odnosi i na Hercegovinu, s tom razlikom da je riječ o različitim karakterima tla.

Na sjeveru se planinsko područje spušta u lagano-brežuljkasto područje Posavine, odnosne dalje pretvara u Panonsku nizinu. Dinarski dijelovi Bosne prostiru se od zapada ka istoku. Hercegovinu čine planinska (visoka) i jadranska (niska) Hercegovina, koja užim pojasom između Neuma i poluotoka Klek izbija i na Jadransko more. Značajna su i polja, odnosno zaravni, koje se pružaju duž najvećih bosanskih rijeka (Una, Vrbas, Bosna, Drina), od juga ka sjeveru, odnosno u slučaju Neretve od sjevera ka jugu.

13.60% površine Bosne i Hercegovine je plodna zemlja a 2.96% zemlje se upotrebljava za poljoprivredu, dok 83.44% zemlje je za ostalo. Neki prirodni resursi Bosne i Hercegovine su ugalj, željezo, boksit, mangan, drvo, bakar, hrom, cink, i hidropotencijal. Najviši vrh Bosne i Hercegovine je planina Maglić (2.386 m), dok najniži dio zemlje je pored mora. Rijetki zemljotresi su jedina ozbiljna prirodna opasnost u Bosni i Hercegovini. Među najvažnijih problema sa prirodom su zračna onečišćenost iz tvornica i krčenje šuma.
 
Klima Bosne i Hercegovine je umjereno kontinentalna sa toplim ljetima i hladnim zimama. Područja sa velikom nadmorskom visinom imaju kratka hladna ljeta i duge žestoke zime. Primorje zemlje ima blage kišovite zime.

Glavni grad zemlje je Sarajevo (pola miliona stanovnika), a od većih gradova valja izdvojiti: Banjaluku, Tuzlu, Mostar, Zenicu, Bihać, Prijedor, Brčko, Doboj, Trebinje i Livno.

## Najveće planine u BiH

&nbsp;&nbsp; *Vrh* - **planina** - visina
* *Maglić*, **[[Maglić]]** 2386m
 
* *Volujak*, **[[Volujak]]** 2336m
 
* *Pločno*, **[[Čvrsnica]]** 2222m
 
* *Nadkrstac*, **[[Vranica]]** 2110m
 
* *Zelena Glava*, **[[Prenj]]** 2103m
 
* *Đokin Toranj*, **[[Treskavica]]** 2086m
 
* *Veliki Vran*, **[[Vran]]** 2074m
 
* *Bjelašnica*, **[[Bjelašnica]]** 2066m
 
* *Velika Lelija*, **[[Lelija]]** 2032m
 
* *Bregoč*, **[[Zelengora]]** 2014m
 
* *Cincar*, **[[Cincar]]** 2005m

## Veće rijeke u BiH
* Drina - 346km
* Sava - 945km
* Neretva - 218km
* Trebišnjica - 96km
* Una - 214km
* Bosna - 271km
* Sana - 140km
* Vrbas - 240km
* Usora - 77km
* Vrbanja - 70km
* Prača - 57km
* Spreča - 112km
* Ukrina - 53km
* Krivaja - 65km
* Janja - 53km

## Reference
Kozjak (Mislinja)

**Kozjak** je naselje u Sloveniji, smješteno u općini Mislinja.

Kozjak je sastoji od seoskih kuća, razmještenih na sjevernim obrobncima grebena Paški Kozjak na višini od oko 600 do 800 metara nadmorske visine. Središte naselja se nalazi oko crkve *sv. Mohorja in Fortunata*.

## Povezano
* Popis naselja u Sloveniji
Maglić

**Maglić** je dinarska planina na granici Bosne i Hercegovine i Crne Gore oko 20 km jugozapadno od Foče. Maglić je planina sa najvišim vrhom u BiH. Najviši vrh planine je Veliki Vitao (2396 m) u Crnoj Gori, dok je na bosanskoj strani planine najviši vrh Maglić na 2386 m nadmorske visine. Po drugim izvorima, najviši vrh planine je Maglić sa 2386 m.

Planina je omeđena rijekom Sutjeskom na zapadu, planinom Volujak na jugozapadu, rijekama Drinom i Pivom na sjeveroistoku te planinom Bioč na jugoistoku.

Maglić je izgrađen od permskih stijena, mezozojskih krečnjaka, dijabaza i malafira, a vidljivi su i lednički tragovi. Obrastao je bukovom i crnogoričnom šumom. Gornja šumska granica je na oko 1600 m, a iznad te visine je plato sa pašnjacima i brojnim grebenima i visovima. Najpoznatije visoravni su Vučevo (sa vrhom Crni Vrh), Rujevac, Snježnica, Prijevor i Mratinjska Gora. Na Magliću se nalazi i Perućica, najveća prašuma u Evropi, te veliki cirk Urdeni dolovi sa Trnovačkim jezerom na 1517 m. Podnožje planine i sve padine su bogate vodom, sa brojnim izvorima od kojih je najizdašniji Carev Do koji nikad ne presušuje.

## Izvori
Maglić (Bački Petrovac)

**Maglić** (; ) je selo opštini Bački Petrovac u Južno-bačkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 2695 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 2732 stanovnika).

## Demografija
U naselju Maglić živi 2128 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,8 godina (38,4 kod muškaraca i 41,1 kod žena). U naselju ima 904 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,98.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain) 
* Satelitska mapa (Wikimapia)
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)
* Plan naselja na mapi (Mapquest)
Volujak

**Volujak** je planina u graničnom području Bosne i Hercegovine i Crne Gore. Jugozapadni je dio planinskog masiva Maglić-Volujak-Bioč, između rijeka Sutjeske, Drine, Pive i Vrbnice.

Volujak se pruža smjerom Sjeverozapad-jugoistok, a od Magliča ga odvaja potok Suha na sjeveru. Najviši vrhovi na Volujku su Velika Vlasulja 2.337 m, Široka Točila, 2.297 m, Studenac 2.294 m i Previja 2.273 m.

Na planini ima mnogo tragova glacijacije. Na visini od 1.660 m nalazi se Volujačko jezero glacijalnog porijekla.

Do visine od 1.600 m Volujak je pod bukovom i četinarskom šumom. Iznad te visine su travnjaci. Podnožjem planine ide put Foča-Gacko.
Maglić (razvrstavanje)

**Maglić** može označavati:
* Maglić, najviša planina u BiH,
* Maglić, planina u Crnoj Gori
* Maglić, selo u Vojvodini.
Volujak (razvrstavanje)

**Volujak** može biti:

* Volujak, planina u graničnom području Bosne i Hercegovine i Crne Gore
* Volujak (rijeka), rijeka u BiH lijeva pritoka Rame
* Volujak (općina Kreševo), selo u BiH
* jedno od preostalih  naselja tog imena
Čvrsnica

**Čvrsnica** je planina u severozapadnoj Hercegovini. 

Na istoku graniči dolinom reke Neretve, sa severozapada Dugim poljem na kojem je Blidinje jezero, sa severa dolinom reke Doljanke, a sa juga dolinom reke Drežanke. Pripada Dinarskom planinskom sistemu. Najviši vrh Čvrsnice je Pločno 2228 m. Morfološki Čvrsnica je kraška visoravan u visini od 1800 do 2100 m, sa koje se dižu grebeni. Dolina Dive Grabovice i udolina koja tu reku spaja sa Dugim poljem deli planinu na dva dela: Muharica na severoistoku, sa vrhovima Veliki Vilinac 2116 m i Mali Vilinac 1988 m , te Čvrsnice u užem smislu, na jugozapadu.

Čvrsnica je građena od mezozojskih krečnjačkih i dolomitskih stena, sa jako izraženim površinskim i podzemnim kraškim oblicima vrlo siromašnim vodom. Tokovi jugoistočnog podnožja nastaju od izvora koji izbijaju na mestima kontakta krečnjaka i škriljaca. U diluviju na Čvrsnici su bili razvijeni lednici koji su stvorili cirkove oko vrhova i nataložili morene u zavali Dugog polja. Čvrsnica obiluje pašnjacima, što daje mogućnost za razvoj stočarstva.
Ničija zemlja

**Ničija zemlja** je izraz kojim se označava teritorija ili zemljište koje je predmet spora, a na kojime nijedna od strana u sporu ne može ili ne želi preuzeti kontrolu.

U užem smislu izraz ničija zemlja označava teren koji se nalazi između rovova, odnosno utvrđenih položaja dviju suprotstavljenih vojski. Najčešće je riječ o ravnom terenu bez prirodnog zaklona kojeg nijedna strana ne želi trajno zaposjesti, jer bi time samo svoje ljudstvo i opremu učinilo nezaštićenom metom. U ničiju zemlju se ulazi prilikom juriša, odnosno pokušaja da se zauzme neprijateljski položaj; ponekad se u ničiju zemlju šalju manje patrole s ciljem izviđanja neprijateljskih položaja, prikupljanja zarobljenika, odnosno bolničari s nosilima kako bi izvukli ranjenike i trupla.

Ničija zemlja je fenomen karakterističan za opsade i za pozicijski rat, a najpoznatiji primjer predstavlja prostor između njemačkih i Antantinih rovova na Zapadnom frontu u prvom svjetskom ratu.
Katapult

**Katapult** je sprava za opsadu koja koristi polugu za bacanje projektila na velike udaljenosti.Ime je nastalo od grčke reči κατα (za) i βαλλειν (bacanje (projektila)). Katapult je obično pravljen za samo vreme opsade, mnoge armije su nosile samo delove katapulta, jer je drvo za njegovu izradu bilo veoma dostupno.

## Tipovi
Katapulti se mogu podeliti po načinu stvaranja i otpuštanja energije potrebne za lansiranje projektila.
Prvi katapult je nastao u Grčkoj od ručnih lansera (lukova, samostrela, praćki...). Bio je to ustvari ogroman samostrel ukopan u zemlju. Sledeća generacija je bio još veći samostrel ali ovoga puta namontiran na podmetač.

Nakon toga razvijaju se i torzioni katapulti,imali su dva kabla koji su se uvijali,kasnie verzije baliste i orangera. Kroz donji deo dela koji sadrži projektil i gornjeg dela podmetača provačio se kanap, koji bi se uvrtao i tako stvarao torzionu energiju. Oni su imali ruku sa korpom na kraju i obično praćku koja je držala kraj ruke.

Poslednji model katapulta je Trebočet koji koristi zemljinu gravitaciju za pokretanje ruke.

## Historija

Prvi katapulti u evropi pojavili su se u grčkoj oko 400. pne.Aleksandar Veliki je uneo ideju da ih koristi kao podršku na bojnom polju. Rimljani su takođe dosta koristili ovi spravu.
Katapult se koristi sve dok ga top nije zamenio u 14. veku mada ima zapisa da se koristio i nakon toga. U srednjevekovnom dobu katapult je služio i kao biološko oružje, on se koristio za bacanje zaraženih životinja (npr. kuga) u opkoljene gradove.

Poslednja vojna upotreba katapulta je bila tokom Prvog svetskog rata,tokom ranih dana rata kada su korišćeni za bacanje ručnih granata preko ničije zemlje u neprijateljske rovove.

## Povezano
* spisak oružja u srednjem veku
Top (razvrstavanje)

**Top** može značiti:

* Top, artiljerijsko oružje koje se koristi za izbacivanje zrna u dalj
* Top (šah), šahovska figuru
* Na engleskom, **top** znači "na vrhu" i u srpskohrvatskom jeziku ova riječ se koristi većinom u komercijalne svrhe i u glazbi na primjer "Top lista", "Top lista nadrealista", itd.
* top (odjeća), dio odjeće koji pokriva gornji dio tijela
* Top (BDSM), izraz za dominantnog partnera u BDSM odnosu.
Praćka

**Praćka** je vrsta oružja, koje svoj napad bazira na bacanju projektila, na neprijatelja.Ono što je tipično za praćku je, to što za razliku od raznih lukova koriste projektile koji su tupi ( npr. kamen ). Praćka je opšte poznata kao pastirsko oružje.

Praćka se sastoji od male torbice koja se nalazi između dva dugačka užeta.Kada se projektil ( kamen ) stavi u torbicu dva kanapa se uhvate jednom rukom i snažni zamahuju oko glave, i u određenom trenutku jedan kanap se pusti, ovo omogućava projektilu da leti pravom linijom.

Praćka je vrvo jeftino i jednostavno oružje za izradu.Koristi se u lovu ali i u borbama.Otkriće gume omogućilo je izradu praćke sa rašljama.Dvuje elastične trake vežu se jednim krajem za krakove rašlji,a drugim za kesicu projektila.Ovakvu savremenu praćku koriste ribolovci ili lovci za lov na ptice.
I danas je interesantna sportistima, dok ima i dosta improvizacija ovog oružja.

Dok su projektili za praćku uobičajeni na arheolškim nalazištima, praćke su veoma retke, zbog samog materijala od koga su pravljene praćke se brzo degradiraju.

## David i Golijat
Praćka se spominje i u Bibliji što predstavlja najstariji zapis o ovom oružju.Ovaj deo Biblije je napisan oko 1000 godina pre nove ere, ali opisuje događaj od nekoliko vekova ranije.

U Bibliji borba se odvija između Davida i Golijata, gde je David pastir bez oklopa na sebi i naoružan samo praćkom.Protivnik mu je Golijat borac šampion sa teškim oklopom na sebi, njihova borba predstavlja rat između Palestine i Izraela.Posle samo jednog preciznog hica David uspeva da savlada Golijata.

Priča naglašava da praćka jeste oužje niskog ranga, međutim u veštim rukama može biti veoma efikasno.

## Praćka u srednjevekovnom periodu
### Evropa
U srednjevekovnom periodu praćka je bila u izumiranju, korišćena je samo Praćka na štapu,a praćka je opstala samo u obliku velikih opsednih sprava. Mada je i dalje u lovu nalazila primenu.

## Povezano
* Spisak oružja u srednjem veku
Ničija zemlja (razvrstavanje)

**Ničija zemlja** je:
* izraz za teren između utvrđenih položaja dviju suprotstavljenih vojski
* izraz za teritoriju koju nije preuzela niti svojom smatra nijedna suverena država (terra nullius)
* *[[Ničija zemlja (film)|Ničija zemlja]]*, bosanskohercegovački film iz 2001. godine koji je dobio Oscara

## Povezano

* No Man's Land
Pešak (šah)

**Pešak** ili **pion** je šahovska figura. Svaki igrač na početku partije poseduje osam pešaka raspoređenih po drugoj (beli) ili sedmoj (crni) koloni table. U algebarskoj notaciji, beli pešaci počinju na pozicijama a2 do h2, a crni na pozicijama a7 do h7.

Pešak može da se pomera vertikalno napred za jedno polje, osim pri prvom potezu određenim pešakom kada može da se pomeri za dva polja. Za razliku od ostalih figura, pešak jede druge figure tako što zauzme položaj koji je do tada zauzimala neprijateljska figura, ali samo ako se neprijateljska figura nalazi na polju napred levo ili napred desno od pešaka. Izuzetno, pešak može da pojede i neprijateljskog pešaka koji je na polju levo ili desno, ali se tada pešak ne postavlja na polje na kome je bila neprijateljska figura (pešak), već ipak na polje napred levo ili napred desno od njegove polazne pozicije. Ovaj specijalan potez naziva se "an pasan" (fr. en passant = u prolazu) i može se odigrati samo ako je neprijateljski pešak došao pored našeg pešaka pomeranjem za dva polja napred (tj. preskakanjem napadnutog polja tokom svog prvog poteza) i to samo odmah nakon ovog protivnikovog poteza. Jedenje druge figure je ujedno i jedini slučaj kada pešak može da se kreće ukoso. 
Pešak je najslabija figura u šahu. Oduzeti u razmeni za bilo koju figuru se smatra dobrim potezom. Međutim, ako pešak u toku partije uspe da stigne do suprotnog kraja table, može biti zamenjen za bilo koju figuru (osim kralja).
Skakač (šah)

**Skakač** ili **konj** šahovska je figura. Oba igrača počinju partiju s dva skakača svaki, postavljenim levo od levog lovca i desno od desnog lovca. U algebarskoj notaciji, početna polja su b1 i g1 za bele, a b8 i g8 za crne skakače.

Skakač se kreće na taj način što u jednom potezu može da dođe na polje koje je od njega udaljeno dve kolone i jednu vrstu ili obratno (dve vrste i jednu kolonu). Za razliku od ostalih figura, skakač može da "preskače" figure koje mu se nađu na putu. Kao i ostatak figura, skakač jede protivničku figuru tako što zauzme polje na kome se ona do tada nalazila. Kao posledica načina kretanja, skakač koji se nalazi na belom polju u sledećem potezu može da dođe samo na crna polja i obratno.

Smatra se da su skakači u snazi približno jednaki lovcima, dok su od ostalih figura (osim pešaka) slabiji. Skakači su najdelotvorniji kada su u blizini centra ploče, s više dostupnih polja na raspolaganju. Vrednost skakača je relativno veća u zatvorenim pozicijama. Skakačima i lovcima vrednost raste kada pod potporom drugih figura (poput pešaka) stvaraju uporišta i aktivno napredovaju u protivnički teritorij.
Lovac (šah)

**Lovac** (♗♝) je šahovska figura. Oba igrača počinju partiju sa po dva lovca, jednim na belim poljima, a drugim na crnim poljima. Jedan je postavljen na položaj između kraljevog skakača i kralja, a drugi između kraljičinog skakača, i kraljice. U algebarskoj notaciji, početna polja su c1 i f1 za lovce belog igrača, a c8 i f8 za crne lovce.

Lovac nije ograničen u razdaljini kretanja za svaki potez, ali je ograničen na dijagonalno kretanje, napred i nazad. Lovci ne mogu da preskaču preko drugih figura. Kao i većina ostalih figura, lovac jede protivničku figuru tako što zauzme polje na kome se do tada nalazila data figura.

Lovci se razlikuju po strani sa koje polaze, kao *kraljev lovac* i *kraljičin lovac*. Kao posledica dijagonalnog kretanja, svaki lovac ostaje na belim (ili) crnim poljima, zavisno od polja sa koga je krenuo (ne postoji način da lovac promeni boju polja), i svaki igrač ima po jednog lovca za crna i bela polja.

Pošto lovac može da dospe na samo trideset i dva polja na tabli, značajno je slabiji od topa koji može da se kreće na svih šezdeset i četiri polja. Štaviše, top na praznoj tabli uvek napada četrnaest polja, dok lovac napada samo sedam do trinaest, zavisno koliko je udaljen od centra table. Top se obično smatra za dva pešaka jačim od lovca.

Smatra se da su lovci u snazi približno jednaki konjima (skakačima). Lovci stiču relativnu snagu kako se bliži završnica partije, jer se oslobađa sve veći prostor na tabli, pa je lovcima lakše da se kreću. Kada je tabla prazna, lovac može da simultano deluje na obema stranama table, dok skakaču treba nekoliko poteza da pređe sa jedne strane na drugu. U otvorenoj završnici, par lovaca se smatra superiornijim od skakača i lovca ili dva skakača.

Sa druge strane, u ranijem toku igre, lovca mogu zatvoriti pešaci obe boje, i stoge će on biti iinferioran u odnosu na skakača koji može da preskoči prepreke. Štaviše, na zagušenoj tabli, skakač ima mnogo mogućnosti da u isto vreme napadne dve neprijateljske figure.

Igrač sa samo jednim lovcem bi načelno trebao da postavi svoje pešake na polja boje na koju lovac ne može da stupi. Ovo mu omogućuje da kontroliše polja obe boje, dopušta lovcu da se slobodno kreće među pešacima, a na ovaj način se obično omogućuje i da se neprijateljski pešaci postave na polja koja lovac može da napadne. Lovac koji je zatvoren od strane prijateljskih pešaka se često naziva "visokim pešakom", ili prosto "lošim lovcem".

U završnici gde oba igrača imaju po jednog lovca - a jedan kontroliše bela polja, dok drugi kontroliše crna, rezultat će često biti nerešen, čak iako jedan igrač ima jednog ili nekoliko pešaka više. Međutim, u završnicama gde oba lovca kontrolišu ista polja, čak i mala prednost može dovesti do pobede.
Kraljica (šah)

**Kraljica** ili **dama** je najmoćnija figura u šahu. Svaki igrač počinje partiju sa po jednom kraljicom, postavljenom pored kralja. Početnici često slučajno zamene mesta kralju i kraljici, pa se stoga pamti da "kraljica ide na svoju boju". Bela kraljice polazi sa belog polja, a crna kraljica sa crnog. U algebarskoj notaciji, bela kraljica polazi sa polja d1 a crna sa d8.

Kada je šah služio kao ratna igra za planiranje bitaka, kraljica je predstavljala kraljeve najiskusnije i najsposobnije snage, a ne njegovu suprugu. U mnogim slučajevima je ovo bila njegova lična garda.





Kraljica se može pomerati u pravoj liniji vertikalno, horizontalno ili dijagonalno, za bilo koliko slobodnih polja, kao što je prikazano na slici. NJena pokretljivost bi se mogla opisati kao kombinacija pokretljivosti topa i lovca.
Kao i većina drugih figura, kraljica jede druge figure tako što se postavi na polje koje je do tada zauzimala pojedena figura.

Obično se smatra da je kraljica malo moćnija od topa i lovca, a malo slabija od dva topa. Kako je kraljica najvrednija figura, gotovo uvek je loš potez da se menja kraljica za bilo koju figuru osim neprijateljske kraljice, osim ukoliko ovo vodi ka poziciji kada bi neprijateljski kralj mogao biti matiran (damin gambit).

Kraljica je najmoćnija kada je tabla otvorena, kada neprijateljski kralj nije dobro branjen, ili kada postoje nebranjene figure na neprijateljevoj strani.

Početnici često kraljicu stavljaju u akciju što je pre moguće, u nadi da će upasti na neprijateljevu stranu, uzeti mu više figura, a možda ga i matirati. Iako je efikasna protiv početnika, ova strategija je loša protiv iskusnih igrača. Ako ostale figure nisu otvorene, kraljičin napad se može lako odbiti. Štaviše, pošto je kraljica suviše vredna da bi se menjala za bilo koju figuru, branilac često može da dođe u prednost tako što će napadati izloženu kraljicu i terati je na povlačenje.

Izmena kraljica se često označava kao početak završnice. 
Nakon što su izmenjene kraljice i još nekoliko figura, moguće je da se kraljevi aktivnije uključe u igru, a fokus partije se prebacuje na borbu da se napreduje pešacima, do kraja table, kako bi se eventualno pribavila nova kraljica. Međutim, nije neophodno prethodno izgubiti kraljicu da bi se dobila nova. Stoga je teoretski moguće, iako neverovatno, da jedan igrač u jednom trenutku poseduje devet kraljica.
Top (šah)

**Top** je šahovska figura. Svaki igrač na početku partije poseduje dva topa, po jednog u ćoškovima svoje strane table. U algebarskoj notaciji, beli topovi počinju na pozicijama a1 i h1, a crni na pozicijama a8 i h8.

Top može da se pomera horizontalno ili vertikalno, napred ili nazad, preko neograničenog broja slobodnih polja, kao što je prikazano na dijagramu. Kao i većina ostalih figura, top jede druge figure tako što zauzme položaj koji je do tada zauzimala neprijateljska figura. Top takođe učestvuje, zajedno sa kraljem, u jednom specijalnom potezu - rokadi. 

Prvobitno je top bio predstavljen kao kočija. persijska reč *رخ* (*rokh*) znači kočija, a odgovarajuće figure u orijentalnim igrama nalik šahu kao što su *xiangqi* i *shogi* imaju naziv *kočija*. Međutim, na zapadu, top se gotovo uvek predstavlja kao utvrđena kula. Jedno od mogućih objašnjenja je da je pri *uvoženju* igre u Italiju persijska reč *rokh* postala italijanska reč *'rocca* (tvrđava). Još jedno moguće objašnjenje je da topovi predstavljaju opsadne kule. Topovi se u šahu obično prave tako da izgledaju kao kule, i zato se nekada nazivaju "tvrđavama".

Obično su topovi vredniji od lovaca ili konja i smatra se da su za dva pešaka vredniji od njih. Oduzeti u razmeni topa za konja ili lovca se smatra dobrim potezom. 
Smatra se da dva topa vrede malo više od jedne kraljice.

Na početku su topovi nebranjeni od strane ostalih figura, i zbog toga je poželjno da se topovi *združe* u prvom redu, tako što se izvede rokada, a sve ostale figure (osim topova i kralja) se uklone iz prvog reda. U ovom položaju, topovi štite jedan drugoga. 

Obično je cilj da se top postavi u prvi red na "otvorenu" kolonu - kolonu koju ne zagrađuju pešaci, ili na "polu-otvorenu" kolonu - kolonu koju ne zagrađuju prijateljski pešaci. U ovakvoj poziciji, top je relativno zaštićen od rizika, a može da kontroliše svako polje u koloni. Ako je jedna kolona posebno značajna, igrač može da postavi dva topa na nju, jednog iza drugog.

Top u sedmom redu (protivnikovom drugom redu) je obično veoma moćan, jer preti protivnikovim nepomerenim pešacima, i zagrađuje neprijateljskog kralja. Dva topa u sedmom redu su često dovoljna da se osvoji pobeda, ili barem remi konstantnim zadavanjem šaha.

Topovi su najmoćniji u završnici partije, jer mogu da se kreću neometani pešacima, i da kontrolišu veliki broj polja. Nisu posebno efikasni su zaustavljanju neprijateljskih pešaka koji napreduju, osim ako zauzmu kolonu iza napredujućeg pešaka. Na isti način, top najbolje štiti prijateljskog pešaka koji napreduje ako se nalazi u istoj koloni kao i pešak. Kada pesak stigne do kraja igrac moze da izvuce obrnutog topa koj ce se u igri koristiti kao kraljica. Dva topa daju kraljicu. Tako da prc.



## Topovi u heraldici
U heraldici, šahovski topovi se često koriste unutar grbova. Za razliku od pravih šahovskih topova, u heraldici se obično prikazuju sa dva spolja uvijena roga. Ovo je zato što bi inače izgledalo da predstavljaju prave tvrđave, jer u grbu nema proporcije.

U kanadskoj heraldici, šahovski top predstavlja petu ćerku.