Trulli Alberobella

**Trulli Alberobello** su jedinstven primjer prapovijesne gradnje bez veziva, isključivo od nepravilnih komada vapnenačkog kamenja iz okolnih polja, karakterističnog piramidalnog oblika, kupolastih ili kupastih krovova prekrivanih vapnenačkim pločama. S obzirom da je ova skupina građevina jedna od rijetkih tako netaknutih primjera prapovijesne arhitekture koja je preživjela do modernog doba trulli su dospjeli na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Europi 1996. godine.

**Trullo** (množina, *trulli*) je tradicionalna kamena nastamba kupastog krova koja je karakteristična za dolinu Itria (talijanski: *Valle d'Itria*) u oblasti Murge talijanske pkrajine Apulia (talijanski: *Puglia*). Mogu se pronaći u mjestima: Alberobello, Locorotondo, Fasano, Cisternino, Martina Franca i Ceglie Messapica.

Trulli su građeni kao kao privremeno sklonište pastirima i farmerima, ili kao skladišta. Uobičajeno su građeni bez veziva (žbuke ili cementa), čime je obični puk izbjegavao oporezivanje. Ovakav način gradnje se koristio i prilikom gradnje međaških zidova u okolici, suhozid.

## Historija

Trulli su najčešći u Mezapijanskom dijelu Apulije. Mezapijci su, zajedno s Venetima, Japigijcima, Daunijcima i Latinima bili prvi Indo-europljani koji su kolonizairali Apeninski poluotok, koji je do 1200. pne. bio većinom naseljen Tirinskim Grcima.

Iako postoje mnoge teorije o opstanku ovih oblika građevina, najpopularnija je ta da su zbog velikog poreza na nekretnine, stanovnici Apulije koristili suhoziđe kako bi mogli rastaviti svoje građevine u slučaju posjeta poreznika.

Danas su sačuvani trulliji veoma popularni među Britanskim i Njemačkim turistima koji ih često kupuju i obnavljaju kao svoje ladanjske kuće. Pri tome moraju restaurirati trullo u skladu s brojnim UNESCO-vim zakonima o čuvanju svjetske baštine.

Trulli se mogu naći u u Rheinhessenu u Njemačkoj, gdje su građeni na isti način kao oni u Apuliji, ali kao kolibe vinogradara u 18. stoljeću.

Slične građevine se mogu naći širom Hrvatske, poput dalmatinske bunje i istarskog kažuna, gdje su služile kao pastirska skloništa još od prapovijesti.

## Arhitektura

Krovovi su građeni u dva sloja: unutarnji sloj lomljenog vapnenca, slagan u redove kupastog oblika i zapečačen ključnim kamenom, i vanjski sloj vapnenačkih ploča koje su ga činile vodootpornim. Izvorno je krivulja kupastog oblika građevine započinjala odmah s tla, ali su kasnije dodani okolni zidovi na kojima je počivao krov. U Alberobellu, vrhovi kupastih krovova trullija su zašiljeni, kako bi mogli nositi neki simbol, dok je i sam kupasti oblik građevine imao simbolično značenje. Krovovi trullija su često ukrašeni crtežima simbola planeta, urokljivog oka (*malochio*), kršćanskog križa, srca, polumjesec i zvijezda, i brojnih drugih simbola.

Zidovi su veoma debeli, stvarajući dobru izolaciju, te čineći prostoriju hladnijom ljeti, a toplijom zimi. Većinas trullija imaju samo jednu prostoriju, dok je Višebojni trullo kuća kod koje svaki kupasti krov predstavlja jednu prostoriju. U toj kući su djeca spavala u nišama u zidu s kojih su visjele zavjese.


Datoteka:Trullo Sovrano Alberobello apr06 03.jpg|Unutrašnjost trulla Sovrano
Datoteka:Roof of trulli detail black and white.jpg|Detalj krova
Datoteka:Trullonrtp.jpg|Trullo u Nacionalnom parku Apulia
Datoteka:Trulli elsheim-1.jpg|Rajnski Trullo (Njemačka)


## Vanjske veze

* Odlike trullija
* "Trulli u Alberobellu" – Službene stranice UNESCO-a
* Povijest i graditeljske tehnike Apulijskih trullija