open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Handan Sultanija

**Handan** (tur. *Handan Valide Sultan*) je bila sultanija Osmanskog carstva i supruga sultana Mehmeda III.Također je bila i Valide Sultanija i majka Ahmeda I.

## Biografija
Handan je rođena u Bosni ili u Grčkoj, oko 1570. Njeno ime pri rođenju je bilo Helena.

### Vladavina Mehmeda III
Bila je zakonita supruga sultana Mehmeda III, a zajedno su imali 2 sina, Mehmedovog naslednika Ahmeda i Princa Selima, koji je kao mnoga deca u to vreme, umro jako mali. Pored dva princa, imali su i jednu kćerku, Ezru Sultaniju, o kojoj se ne zna puno.Čak se govori da su imali još jednog sina koji je umro jako mali,u periodu kada je bio beba.

### Vladavina Ahmeda I
Za vreme Ahmedove vladavine, 1603, je bila Valide sultanija, majka sultanija. Handan nije uspela da stekne uticaj na ekonomiju, a njena plata je bila 1000 akča. Umrla je u Istanbulu, 1605, vrlo mlada. Svojom pameću je uspela da se izbori protiv Safije Sultanije. Valide Handan, htela je svoj presto za sebe te je ubeđivala Ahmeta da otera Safije u Stari Dvor. Pošto je Safije i sama pravila greške, upala je u njenu zamku i bila je oterana u Palatu Suza/Staru palatu. Za Handan su tadašnji istoricari zapisali da je ona bila veoma mudra i to navode kao njenu glavnu osobinu. Možda je bila i najpametnija žena Osmanskog Carstva, u tom periodu. Pored toga što je bila pametna, bila je i jedna od najlepših žena koju je ljudsko oko ikad videlo, pa i najlepša.

### Smrt
Vrlo verovatno je moguće da Handan nije umrla prirodnom smrću, već je ili otrovana ili ubijena, a počinilac ubistva je najverovatnije Sultanije Kosem, koja je bila supruga njenog sina Ahmeda I.

## Zanimljivosti
U turskoj seriji Muhtesem yuzyil : Kosem njenu ulogu igra Tulin Ozen
Memphis Depay

**Memphis Depay** (Moordrecht, 13. veljače 1994.) je nizozemski nogometaš i reprezentativac koji igra kao lijevo krilo za Corinthians. Svojim pogotkom protiv Australije na Svjetskom prvenstvu 2014. godine postao je najmlađi strijelac za Nizozemsku u povijesti njihovih nastupa na svjetskim prvenstvima.
La vie commence demain

***La vie commence demain*** () je francuski crno-bijeli igrano-dokumentarni film snimljen 1950. u režiji Nicole Vedrès. U njemu se nastojalo prikazati neke od najvažnijih naučnih i kulturnih trendova tadašnjeg doba, odnosno na temelju njih špekulirati kako bi mogla izgledati budućnost. Osim profesionalnih glumaca, u filmu su nastupali neki od najslavnijih francuskih naučnika i intelektualaca tog vremena (kao književnik Andre Gide i filozof Jean-Paul Sartre). Film je, danas, međutim, zbog toga što je prilikom prikazivanja u Britaniji sljedeće godine imao probleme sa tamošnjim cenzorskim odborom (BBFC), vezanim za scene koje prikazuju koncept umjetne oplodnje. BBFC mu je zbog toga dao specijalni certifikat kojim se zabranjuje za prikazivanje publici mlađoj od 16 godina, odnosno da mu oznaku X, a što je bilo prvo korištenje tog rejtinga u historiji filma.

## Vanjske veze
*
Die Sünderin

***Griješnica*** (njem. *Die Sünderin*) je kontroverzna njemačka filmska melodrama Willi Forsta iz 1951. godine.

Film je izazvao oštre prosvjede Katoličke crkve i njemačke javnosti kako zbog kratke scene s Hildegard Knef u toplesu, tako i zbog svoje teme o prostituciji i samoubojstvu, čime je prerastao u jedan od najvećih njemačkih filmskih skandala. Zbog filma su organizirane brojne demonstracije i zatvorena kina u brojnim njemačkim i europskim gradovima, a zbog njega su vođeni i sudski procesi. Od početka prikazivanja (kino start: 18. siječnja 1951.) film je samo u Njemačkoj vidjelo preko 7 milijuna gledatelja.

## Radnja

Film prati sudbinu prostitutke Marine (Hildegard Knef), koja se zaljubljuje u slikara Alexandera Kleefa (Gustav Fröhlich) oboljelog od tumora na mozgu. Marina financijski pomaže neuspješnog slikara, čime se ponovno vraća prostituciji kojom se prestala baviti upoznavši Alexandera. Zajedno doživljavaju nekoliko sretnih tjedana. Kada Alexander izgubi vid, uskraćuje ga muka i na koncu ubija njega i sebe prekomjernom dozom Veronala.

Naziv filma trebao je biti "Monolog", budući da lik Marine priča unatrag o svom životu. Film počinje scenom u kojoj Marina truje svog ljubavnika. Smiruje se i gledateljima počinje kazivati priču o svom životu. U zadnjoj sceni film se ponovno vraća na početak priče, te završava scenom Marininog samoubojstva.

## Zanimljivosti
Hildegard Knef: *"Apsurdno je što se jedna zemlja koja je imala Auschwitz i takve strahote, samo nekoliko godina kasnije ponaša na takav način samo zato što se na nekoliko sekundi na platnu vidi moje golo tijelo."*

Hildegard Knef: *"Ja sam dobila skandal, a producenti novce."*

Hildegard Knef: *"U osnovi crkva je napravila ovaj skandal zbog dvostrukog samoubojstva u filmu. Uzrokovalo ih je razočaranje životom, a ne gole grudi!"*

## Vanjske veze
* Njemački filmski institut (njem.) 
* Prvi njemački filmski skandal (njem.) 
* Moviemaster.de (njem.)
Ramiz Abduli

**Ramiz Abduli** (Peć, 23. 3. 1928 - Zagreb, 5. 3. 1996), general-pukovnik Jugoslavenske narodne armije, učesnik Narodnooslobodilačke borbe i član Saveza komunista Jugoslavije.

## Biografija
General-pukovnik Ramiz Abduli rođen je 23. 3. 1928 godine u albanskoj porodici Šaipa Abdulija na Kosovu u Peći. 1. 1. 1945, tijekom Drugog svjetskog rata, priključio se Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije (NOVJ). Nakon rata pohađao je i završio Artiljerisko tehničko vojno učilište u Zagrebu. Potom je diplomirao je strojarstvo na Fakultetu strojarstva i brodogradnje Sveučilišta u Zagrebu. Titula doktora tehničkih nauka mu je dodijeljena na istom fakultetu. 22. 12. 1970 dodijeljen mu je čin pukovnika Jugoslavenske narodne armije (JNA). Tijekom službovanja u JNA general Abduli je obnašao slijedeće dužnosti: nastavnik u Artiljeriskom vojnom učilištu JNA u Zagrebu, nastavnik Vojne akademije kopnene vojske JNA u Zagrebu, načelnik Vojne akademije kopnene vojske JNA u Zagrebu, načelnik Tehničkog školskog centra kopnene vojske JNA "General armije Ivan Gošnjak" u Zagrebu, predsjednik Savjeta za naučni rad Oružanih snaga SFR Jugoslavije, pomočnik saveznog sekretara za narodnu obranu Naučno istraživačkog rada. General Abduli je objavio više znastvenih, stručnih i pedagoških radova, posebice iz oblasti hidrauličkih servosistema i prijenosnika te sistema automatskog upravljanja u naoružanju. Bio je član Saveza komunista Jugoslavije (SKJ), te član Centralnog komiteta (CK) SKJ. 1986 promaknut je u čin generala-pukovnika JNA. 13. 6. 1990 godine prestala mu je aktivna služba u JNA, te je potom bio penzionisan. Od 1992 do 1996 godine general Abduli je kao vanjski suradnik surađivao sa Centrom za strateška istraživanja Ministarstva obrane Republike Hrvatske (MORH). General-pukovnik Ramiz Abduli je umro u Zagrebu 5. 3. 1996 godine, te je pokopan na zagrebačkom groblju Mirogoj.

## Činovi
*  čin kapetana 1. klase dodijeljen 1955 godine.
*  čin pukovnika dodijeljen 1970 godine.
*  čin generala-majora dodijeljen 1980 godine.
*  čin generala-pukovnika dodijeljen 1989 godine.

## Djela
* *Analogno i digitalno modeliranje automatskog sistema sa hidrostatičkim prenosnikom*, (1976), Tehnički školski centar kopnene vojske JNA, Zagreb
* *Sinteza elektrohidrauličkog nelinearnog sistema automatskog upravljanja metodom digitalne simulacije*, (1978), Tehnički školski centar kopnene vojske JNA, Zagreb
* *Sistemi za automatsko upravljanje u vojnoj tehnici*, (1985), Vojno izdavački zavod, Beograd
* *Elektrohidraulički servosistemi*, (1986), Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd

## Reference

## Literatura

*
Ivan Perišić

**Ivan Perišić** (Split, 2. veljače 1989.), hrvatski nogometaš. Igra na poziciji krilnog veznog igrača, a trenutačno je član nizozemskog PSV-a.

## Biografija

### Klupska karijera
Kada je imao samo sedamnaest godina bio je ponajbolji mladi igrač Hajduka i u Split su počeli stizati najpoznatiji europski klubovi poput PSV-a, Ajaxa, HSV-a i R.S.C. Anderlechta. U ljeto 2006. godine na zahtjev tadašnjeg trenera Sochauxa Alaina Perrina, bivši Hajdukov kadet potpisuje za taj francuski klub. Već s nepunih 18 godina odlazi u Sochaux, zbog čega je na koncu Hajduku isplaćena odšteta od 360 tisuća eura. U svojoj prvoj sezoni Perišić se nije naigrao, dapače nije upisao ni jednu službenu utakmicu, tek je dva puta bio na klupi. Odlaskom Perrina s klupe Sochauxa u ljeto 2007. godine, Ivan pada u drugi plan.

U zimskom prijelaznom roku 2008./09. odlazi u belgijskog prvoligaša Roeselarea na posudbu, 14. plasirani klub prošle sezone Jupiler lige. U nekim novinama naslovne stranice su nosile naslov "Novi Aljoša Asanović". Odmah po dolasku, Perišić je uspio izboriti mjesto prvotimca i u kratkom vremenu postaje najbolji igrač kluba. U Jupiler ligi upisao je četiri gola i dvije asistencije. Kada se tome pridoda i statistika iz belgijskog kupa, Perišić je u devet utakmica zabio sedam golova golova te dodao dvije asistencije. Na kraju sezone aktualizirala se priča gdje će Perišić završiti iduće sezone, u medijima je kružila priča da je već sve dogovoreno s Anderlechtom, ipak Perišić je na kraju potpisao trogodišnji ugovor za Club Brugge.

U sezoni 2010./11. Perišić je postigao 22 pogotka za Club Brugge u belgijskoj prvoj ligi, čime je osvojio titulu najboljeg strijelca lige. Udruga profesionalnih nogometaša Belgije proglasila ga je igračem godine. Nakon završetka sezone prelazi u njemačkog prvaka Borussiju Dortmund. Za klub iz Dortmunda postigao je 12 pogodaka u 64 utakmice u svim natjecanjima. 6. siječnja 2013. Perišić je potpisao za Wolfsburg.

### Reprezentacija
Za Hrvatsku nogometnu reprezentaciju prvi put je bio pozvan za ogled s Češkom u Puli 9. veljače 2011.
Reprezentativni debi imao je u Tbilisiju protiv Gruzije ušavši u igru umjesto Ivana Rakitića u 61. minuti.

## Reference

## Vanjske veze
* Profil na www.transfermarkt.de
* Profil na www.hns-cff.hr
Dane Ajduković

**Dane Ajduković** (Mutilić kraj Udbine, 25. 10. 1933 - Beograd, 2014), general-major Jugoslavenske narodne armije, te kasnije general-potpukovnik Vojske Jugoslavije.

## Biografija
General-potpukovnik Dane Ajduković je rođen 25. 10. 1933 godine u porodici Dušana Ajdukovića u selu Mutilić kraj Udbine. Jugoslavenskoj narodnoj armiji (JNA) je pristupio 1. 8. 1952 godine. Iste godine postao je član Saveza komunista Jugoslavije (KPJ). Školu za aktivne artiljerijske oficire JNA je završio 1952 godine. Kasnije je pohađao i završio Vazduhoplovnu vojnu akademiju JNA i Ekonomski fakultet Sveučilišta u Zagrebu. Doktorirao je ekonomske znanosti. Pohađao je Komandnoštabnu školu operatike Kopnene vojske JNA i Školu narodne obrane JNA. Tijekom službovanja u JNA general Ajduković je bio referent u 5. upravi Generalštaba (GŠ) JNA, referent u 2. odjeljenju Personalne uprave Saveznog sekretarijata narodne obrane (SSNO), pomočnik načelnika 2. odjeljenja Personalne uprave SSNO-a i generalni direktor Vojnog servisa Narodne banke Jugoslavije, načelnik uprave u sektoru pozadine SSNO-a. Od 1991 do 1992 general Ajduković je bio načelnik Uprave za planiranje razvoja i financije SSNO-a. Prestanak aktivne vojne službe u JNA mu je nastupio 20. 5. 1992 godine. U Vojsci Jugoslavije je bio načelnik Uprave za financije i budžet Saveznog ministarstva za obranu. General Dane Ajduković je umro u Beogradu, te je sahranjen 19. 3. 2014 godine na beogradskom Novom groblju.

## Činovi
### Jugoslavenska narodna armija
*  čin potporučnika dodijeljen 1952 godine.
*  čin pukovnika dodijeljen 1976 godine.
*  čin generala-majora dodijeljen 1988 godine.

### Vojska Jugoslavije
* čin generala-potpukovnika dodijeljen 1992 godine.

## Reference

## Literatura
*
Turbe (mauzolej)

**Turbe** je turski termin za grobnicu, obično bogatijeg, poznatijeg čovjeka. Nadgobna je građevina, spomenik, obično kvadratne ili hekogonalne (šest uglova) kao i oktogonalne (osam uglova) osnove. Natkriveno, ponekad ograđeno i sa nekom građevinom pored, česmom ili džamijom zadužbinara. Ovakve građevine su od punih zidova, sa olovnom kupolom (nekada četvorostranim krovom, otvorenog ili zatvorenog tipa). Česti su primjeri da su podizana i na grobljima. Otvorena turbeta imaju 4-6 kamenih stubova, spojenih zidanim lukovima. Oni nose nizak osmostrani ili šestostrani cilindrični dio sa prozorima (koji se, radi osvjetljenja umeću na kupolama između gornje kape, polulopte i donje konstrukcije, koja nosi cijelu konstrukciju). Turbe zatvorenog tipa je slično džamijama.

U Bosni i Hercegovini nakon osmanlijskih vremena, ostala su mnoga turbeta, kao obilježje na nečije delo i postojanje. Mnoga turbeta u Bosni i Hercegovini osim historijskog imaju i religijsko značenje.
 
* Turbeta u Travniku su najbrojnija u Bosni i Hercegovini. Dva turbeta su nacionalni spomenik BiH.
* Turbeta u Banjoj Luci
* Turbe - Mauzolej u Bihaću proglašeno je takođe za nacionalni spomenik BiH.
* Turbeta Sijerčić nalaze se u opštini Goražde
* Turbe Semiz-ali paše, Prača
* Turbe sedam braće, Sarajevo
* Turbe Malkoča i Skenderpašića, Kopčići, Bugojno
* Turbeta u Čajniču
* Turbeta na Alifakovcu u Sarajevu
* Alijino turbe u Trnovi kod Sanskog Mosta
* Turbeta u Kotor-Varoši
* Turbe Šejha Derviša Ishaka u Mostaru
* Turbe Ferhadovo u Tešnju
* Turbe uz Ali-pašinu džamiju u Sarajevu

Na teritoriji današnje Crne Gore, zna se za preko dvadeset turbeta. Ona se međusobno razlikuju, pa ih je teško svrstati u neku određenu grupu.

## Literatura

* Grupa autora:Istorijski leksikon Crne Gore, knjiga 5, "Daily Press-vijesti" Podgorica, 2006.
* Mehmed Mujezinović, "Kulturno naslijeđe", Sarajevo –Publishing, 3. izdanje, str. 61 – 65, 1998. -Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga 3
* Abdulah Talundžić,  Mostar : Most - časopis za obrazovanje, nauku i kulturu, 193 (104 - nova serija), str. 72. Turbe i toranj crkve u Bihaću.
Dolenjske Toplice (općina)

**Općina Dolenjske Toplice** (slovenski: *Občina Dolenjske Toplice*) je jedna od **212** slovenskih općina od 3.385 stanovnika., administrativni centar općine je selo Dolenjske Toplice.
## Geografija
Općina Dolenjske Toplice prostire se istočno od Novog mesta, u brdsko planinskom kraju, na površini od 110.2 km², na kojoj leži 29 naselja. Graniči sa općinama: Kočevje, Novo Mesto, Semič, Straža i Žužemberk. Na sjeveru se pruža planina Suha Krajina, na zapadu planina Kočevski Rog, a na istoku Gorjanci, a u centralnom dijelu leži kotlina rijeke Krke.
## Naselja Općine Dolenjske Toplice
Bušinec, Cerovec, Dobindol, Dolenje Gradišče, Dolenje Polje, Dolenje Sušice, **[[Dolenjske Toplice]]**, Drenje, Gabrje pri Soteski, Gorenje Gradišče, Gorenje Polje, Gorenje Sušice, Kočevske Poljane, Loška vas, Mali Rigelj, Meniška vas, Nova Gora, Občice, Obrh, Podhosta, Podstenice, Podturn pri Dolenjskih Toplicah, Sela pri Dolenjskih Toplicah, Selišče, Soteska, Stare Žage, Suhor pri Dolenjskih Toplicah, Veliki Rigelj, Verdun pri Uršnih selih
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Dolenjske Toplice
Dolenjske Toplice

**Dolenjske Toplice** (njemački: *Töplitz*) je selo u Sloveniji od 785 stanovnika, ono je i administrativi centar istoimene Občine Dolenjske Toplice.
## Geografija
Dolenjske Toplice leže udaljene oko 12 km istočno od Novog mesta, u kotlini potoka Sušica.
## Historija
Razvoj tog naselja usko je vezan uz njegovu crkvu, koja se prvi put spominje 1334. Ona je krajem 18. vijeka, postala sjedište župe pa je od tih vremena mjesto postalo administrativni centar tog ruralnog kraja.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Dolenjske Toplice
Šmarješke Toplice (općina)

**Općina Šmarješke Toplice** (slovenski: *Občina Šmarješke Toplice*) je jedna od **212** slovenskih općina od 3.244 stanovnika., administrativni centri općine je selo Šmarješke Toplice.
## Geografija
Općina Šmarješke Toplice prostire se sjeveroistočno od Novog mesta. Ukupna površina općine iznosi 34.2 km² na kojoj leži 24 naselja. 
## Naselja Općine Šmarješke Toplice
Bela Cerkev, Brezovica, Čelevec, Dol pri Šmarjeti, Dolenje Kronovo, Draga, Družinska vas, Gorenja vas pri Šmarjeti, Gradenje, Grič pri Klevevžu, Hrib, Koglo, Mala Strmica, Orešje, Radovlja, Sela pri Zburah, Sela, Strelac, **[[Šmarješke Toplice]]**, Šmarjeta, Vinica pri Šmarjeti, Vinji Vrh, Zbure, Žaloviče
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Šmarješke Toplice
Šmarješke Toplice

**Šmarješke Toplice** (njemački: *Töplitz*) je selo u Sloveniji od 594 stanovnika, ono je i administrativni centar istoimene Občine Šmarješke Toplice.
## Geografija
Šmarješke Toplice leže udaljene oko 15 km sjeveroistočno od Novog mesta.
## Historija
Najveća znamenitost tog mještašca (uz njegov termalni izvor i lječilište) je zamak *Štrlek* koji se prvi put spominje 1247. pod imenom *Stralekk*, koji je napušten još u 15. vijeku, pa je danas u ruševinama.
## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Općine Šmarješke Toplice
TRT

**TRT** se može odnositi na:

* Reverzna transkriptaza telomeraze, enzim
* Thessalian Radio Television, grčka TV stanica
Reverzna transkriptaza telomeraze

**Reverzna transkriptaza telomeraze** (*TERT*, ili *hTERT* kod ljudi) je katalitička podjedinica enzima telomeraza, koja, zajedno sa telomeraznom RNK komponentom (TERC), sačinjava najvažniju jedinicu telomeraznog kompleksa. 

Telomeraze su deo distinktne podgrupe RNK-zavisnih polimeraza. Telomeraze produžavaju telomere u DNK lancima, čime omogućavaju starećim ćelijama koje bi postale postmitotičke i podlegle apoptozi da premaše Hejflikov limit i postanu potencijalno besmrtne, kao što je to često slučaj sa ćelijama raka. Specifično, TERT je odgovoran za katalizu adicije nukleotida u TTAGGG sequenci na krajevima hromozomskih telomera. Ova adicija ponavljajućih DNK sekvenci spečava degradaciju krajeva hromozoma nakon višestrukih ciklusa replikacije.

hTERT odstustvo (obično usled hromozomske mutacije) je vezano za poremećaj Cri du chat.

## Interakcije

Reverzna transkriptaza telomeraze formira interakcije sa:
* HSP90AA1,
* Ku70,
* Ku80,
* MCRS1,
* Nucleolin,
* PINX1, and
* YWHAQ.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on Dyskeratosis Congenita
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on Pulmonary Fibrosis, Familial
*
Aminosalicilna kiselina

**Aminosalicilna kiselina** ima više značenja.

* 3-Aminosalicilna kiselina, 
* 4-Aminosalicilna kiselina
* 5-Aminosalicilna kiselina, 
* 6-Aminosalicilna kiselina
Kelp (razvrstavanje)

**** ima više značenja.
* kelp, red smeđih algi
* Astemizol, lek
* KELP (AM), radio stanica
* KELP-FM, radio stanica
Ronin (razvrstavanje)

**[[Ronin]]** je riječ koja je u feudalnom Japanu označavala lutajućeg samuraja bez gospodara. Također može označavati:

* Sulfapiridin, lek
* Ronin (film)

## Povezano
* 47 ronina
Pira

**** ima više značenja.

* Glibenklamid, lek
* Okrug Pira, provincija Huaraz, Peru
* Privremena irska revolucionarna armija
Paser

**Paser** ima više značenja.

* 4-Aminosalicilna kiselina, lek
* Paser (vezir), državna funkcija u antičkom Egiptu
Faktor VIII

**Faktor VIII** (FVIII) je esencijalni protein zgrušavanja krvi. On je takođe poznat kao antihemofilički faktor (AHF). Kod ljudi, faktor VIII je Kodiran *F8* genom. Defekti tog gena dovode do hemophilije A, recesivnog X-vezanog koagulacionog poremećaja.

## Reference

## Literatura

## Vanjske veze

* Factor VIII
* GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on Hemophilia A
* The Coagulation Factor VIII Protein
*
SSE

**SSE** ima više značenja.

* Selenijum disulfid, jedinjenje
* SQL Server Express, softver
* Streaming SIMD Extensions, mikroprocesorske instrukcije
Streptokinaza

**Streptokinaza** (*SK*) je protein koji izlučuje nekoliko vrsta streptokoka. On se vezuje za i aktivira ljudski plazmin. SK se koristi kao efektivan i jeftin trombolitički lek u pojedinim slučajevima srčanog udara i plućne embolije. Streptokinaza pripada grupi lekova poznatih kao fibrinolitici.

## Reference

## Vanjske veze

* Streptokinase
Propandiol (razvrstavanje)

**Propandiol** se može odnositi na bilo koje od ovih izomernih organskih jedinjenja:
* 1,2-Propandiol (Propilen glikol)
* 2,2-Propandiol (geminalni diol)
* 1,3-Propandiol (Trimetilen glikol)
FET (razvrstavanje)

**FET** ima više značenja.

* Tranzistor sa efektom polja, tip tranzistora
* Fet (Norveška), opština u Norveškoj
CEG

**CEG** ima više značenja.

* Cefaloglicin, lek
* Constellation Energy, oznaka preduzeća na Njujorškoj berzi
Kava (usev)

**Kava** ili **kava-kava** (), usev je zapadnog Pacifika. Ime *kava(-kava)* potiče iz Tonganskog i Markiskog jezika.

Koreni biljke se koriste za produkciju pića sa sedativnim i anestetičkim svojstvima. Kava se konzumira širom kultura Tihog okeana: Polinezije, uključujući Havaje, Vanuatu, Melaneziju i delove Mikronezije. Kava je sedativna i prvenstveno se konzumira radi relaksacije bez ometanja mentalne jasnoće. Njeni aktivni sastojci su kavalaktoni.

Poznato je da deo ljudi koji koriste pojedine lekove i dijetarne proizvode bazirane na kavi oboli od oštećenja ili zatajenja jetre usled njene hepatotoksičnosti. Konsekventno, proizvodi bazirani na kavi su regulisani u znatnom broju zemalja.

## Reference

## Literatura

* 
* The Mars Trilogy by Kim Stanley Robinson, Spectra, 1993. . Contains many references to Kava, and "Kavajava" – kava mixed with coffee. The book uses kava as the social drink of choice for the "Martians" (human colonizers of Mars).
* The Sex Lives of Cannibals: Adrift in the Equatorial Pacific by J. Maarten Troost, Broadway Books, New York, 2004. .
* Getting Stoned with Savages: A Trip Through the Islands of Fiji and Vanuatu by J. Maarten Troost, Broadway Books, New York, 2006. . .

## Vanjske veze

* Kava ban documents 
* ''Piper methysticum'' information  from the Hawaiian Ecosystems at Risk project (HEAR )
*
AIB

**AIB** ima više značenja.

* 2-Aminoizobuterna kiselina, jedinjenje
* Arapska internationalna bank, banka
Dioksan (jedinjenje)

**[[Dioksan]]** je uobičajeno ime za 1,4-dioksan.

**Dioksan** se takođe može odnositi na:
* 1,2-Dioksan 
* 1,3-Dioksan
Gospođa ministarka (film)

***Gospođa ministarka*** je jugoslovenski crno-beli igrani film 1958. u režiji Žorža Skrigina. Po žanru je komedija i predstavlja adaptaciju istoimenog popularnog pozorišnog komada Branislava Nušića. Radnja je smeštena u predratnu Jugoslaviju, a naslovna protagonistica je Živka Popović, supruga političara koji je postao ministar u vladi, i koja na brzinu nastoji usvojiti pravila ponašanja i način života "visokog društva".

## Uloge

## Vanjske veze
* 
* Kako bi izgledala gospođa ministarka danas („Blic“, 20. decembar 2012)
OHA

**OHA** se može odnositi na:
* Open Handset Alliance, konzorcijum
* Antidijabetesni lek, oralni hipoglicemijski agens
ASHP

**ASHP** se može odnositi na:
* Američko udruženje farmaceuta zdravstvenog sistema ()
* Dinamičko grejanje ()
KEAP1

**KEAP1** () protein je koji je kod ljudi kodiran *Keap1* genom.

## Struktura
Keap1 sadrži četiri odvojena proteinska domena. N-terminalni Brodov kompleks, Tramtrak i *Bric-à-Brac* (BTB) domen u kome je Cys151 ostatak, koji je jedan od važnih cisteina u detekciji stresa. IVR domen sadrži dva kritična cisteinska ostatka, Cys273 i Cys288, koji su druga grupa važnih cisteina za detekciju stresa. Domeni dvostrukog glicinskog ponavljanja (DGR) i C-terminalni region (CTR) zajedno formiraju strukturu β-propelera, putem koje Keap1 formira interakcije sa Nrf2.

## Interactions
Keap1 formira interakcije sa Nrf2, glavnim regulatorom antioksidansnog responsa, koji je važan za amelioraciju oksidativnog stresa. 

## Reference

## Literatura
MCR

**MCR** se može odnositi na:
* Mineralokortikoidni receptor, nuklearni receptor
* Koenzim-B sulfoetiltiotransferaza (), receptor
HTR3A

**5-hidroksitriptaminski receptor 3A** je protein koji je kod čoveka kodiran *HTR3A* genom.

Produkt ovog gena pripada receptorskoj familiji ligandom konstrolisanih jonskih kanala. Ovaj gen kodira podjedinicu A tipa 3 receptora za 5-hidroksitriptamin (serotonin), biogeni hormon koji deluje kao neurotransmiter, hormon, i mitogen. Ovaj receptor uzrokujue brze, depolaricione response u neuronima nakon aktivacije. Heteromerna kombinacija A i B podjedinica je neophodna da bi se formirao potpuno funkcionalni receptor. Homomerni receptor bilo koja podjednice imaju veoma nisku provodnost i malu amplitudu responsa. Alternativno splajsovane transkriptne varijante koje kodiraju različite izoforme su poznate.

## Povezano
* 5-HT3 receptor

## Reference

## Literatura

## Vanjske veze
*
NTV

**NTV** se može odnositi na:
* Niška televizija, televizijski kanal
* Nova televizija (Bugarska), televizijski kanal
* NTV (Mongolija), televizijski kanal
ENCODE

**Enciklopedija DNK elemenata** (*ENCODE*) je javni istraživački konzorcijum koji je uspostavio američki Nacionalni istraživački institut ljudskog genoma (NHGRI) septembra 2003. Njegov primarni cilj je da se nađu svi funkcionalni elementi ljudskog genoma. Podaci generisani u okviru ovog projekta se deponuju u javne baze podataka.

Inicijalni rezultati projekta su objavljeni 5. septembra 2012. u koordiniranoj grupi od 30 članaka objavljenih u žurnalima *[[Nature]]* (6 publikacija), *[[Genome Biology]]* (18 publikacija), i *[[Genome Research]]* (6 publikacija). U publikaciji sa pregledom projekta se navodi da su poznate biohemijske funkcije za 80% ljudskog genoma. Znatan deo funkcionalne nekodirajuće DNK učestvuje u regulaciji ekspresije kodirajućih gena. Izražavanje kodirajućih gena je kontrolisano višestrukim rebulatornim mestima, koja mogu da budu locirana u blizini ili na znatnoj razdaljini od gena. Ovi resultati demonstriraju da je regulacija gena daleko kompleksnija nego što se ranije verovalo.

## Reference

## Povezano
* GENCODE
* SIMAP
* Funkcionalna genomika

## Vanjske veze

* 
* ENCODE project at the National Human Genome Research Institute
* ENCODE/GENCODE project at the Wellcome Trust Sanger Institute
* ENCODE-sponsored introductory tutorial 
* FactorBook
GR

**GR** se može odnositi na:
* Glukokortikoidni receptor, nuklearni receptor
* Glutationska reduktaza, enzim
* Opšta teorija relativnosti ()
Računska genomika

**Računska genomika** (*računarska genomika*, *računska genetika*) primena je računskih i statističkih analiza u decifrovanju biologije polazeći od genomskih sekvenci i srodnih podataka, uklučujući DNK i RNK sekvence, kao i druge postgenomske podatke (i.e. eksperimentalne podatke generisane tehnologijama baziranim na genomskim sekvencama, kao što su genomski DNK mikročipovi). U kombinaciji sa računskim i statističkim pristupima za razumevanje funkcije gena i analizama statističkih asocijacija, ovo plje se takođe naziva *računska i statistička genetika/genomika*.

Računska genomika može smatrati podskupom bioinformatike i računske biologije, čiji je fokus na primeni celokupnog genoma (umesto individualnih gena) u razumevanju principa i načina na koji DNK date vrste kontroliše njenu biologiju na molekulskom nivou i šire. Sa trenutnom obiljem bioloških masivnih skupova podataka, računske studije su postale veoma važan pristup u biološkim istraživanjima.

## Reference

## Povezano
* Bioinformatika
* Genomika
* BLAST
* Računska epigenetika

## Vanjske veze

* Harvard Extension School Biophysics 101, Genomics and Computational Biology 
* University of Bristol course in Computational Genomics
Toksikogenomika

**Toksikogenomika** je naučno polje koje se bavi sakupljanjem, interpretacijom, i čuvanjem informacija o genskoj i proteinskoj aktivnosti u okviru ćelije ili tkiva jednog organizma u odgovoru na toksične substance. Toksikogenomika kombinuje toksikologiju sa genomikom i drugim visoko protočnim tehnologijama za molekularno profiliranje, kao što su transkriptomika, proteomika i metabolomika. Toksikogenomika nastoji da osvetli molekularne mehanizme koji su evoluirali kao izraz toksičnosti, i da formuliše obrasce molekularnog izražavanja (i.e., molekularne biomarkere) radi predviđanja toksičnosti ili genetičke susceptibilnosti na nju.

U farmaceutskim istraživanjima toksikogenomika se definiše kao izučavanje strukture i funkcije genoma u odgovoru na nepoželjno ksenobiotsko izlaganje. Ona je toksilološka potdisciplina farmakogenomike, koja je široko definisana kao izučavanje inter-individualnih varijacija celog genoma ili kandidatove genske mape jednonukleotidnih polimorfizama, haplotipnih markera, i alteracija ekspresije gena, koja potencijalno može da bude u korelaciji sa responsom na lek (Lesko and Woodcock 2004, Lesko et al. 2003). Mada se termin toksikogenomika prvi put pojavio u literaturi 1999. godine (Nuwaysir et al.) on je već ušao u široku primenu u farmaceutskoj industriji. Termin još uvek nije univerzalno prihvaćen, i postoji više alternativa, kao što je hemogenomika, kojim se esencijalno opisuje ista oblast (Fielden et al., 2005).

Priroda i kompleksnost podataka (njihov obim i varijabilnost) stvaraju potrebu za visoko razvijenim procesima automatskog rukovanja i skladištenja. Analiza obično podrazumeva primenu širokog spektra of bioinformatičkih i statističkih pristupa. Jedan od stalno korištenih metoda je statistička klasifikacija.

## Reference

## Povezano
* Genomika
** Hemogenomika
** Strukturna genomika
** Farmakogenetika
** Farmakogenomika
* Toksikologija

## Vanjske veze

* Comparative Toxicogenomics Database - a public database that integrates toxicogenomic data for chemicals, genes, and diseases from the scientific literature.
* Center for Research on Occupational and Environmental Toxicology  definition by the CROET Research Centers: (Neuro)toxicogenomics and Child Health Research Center.
* InnoMed PredTox  - official project website
Selestina (razvrstavanje)

**Selestina** se može odnositi na:

* Selestina, (), španski roman iz 15. veka
* Selestina (roman), engleski roman iz 18. veka
Paleopoliploidija

**Paleopoliploidija** je rezultat dupliranja genoma do koje je došlo pre najmanje nekoliko miliona godina. Takav događaj može bilo da duplira genom jedne vrste (autopoliploidija) ili da kombinuje dve vrste (alopoliploidija). Usled funkcione suvišnosti, geni brzo bivaju onesposobljeni ili izgubljeni iz dupliranog genoma. Većina paleopoliploida je tokom evoludije izgubila svoj poliploidni status putem procesa **diploidizacije**, i trenutno se smatra diploidima (e.g. pekarski kvasac, *[[Arabidopsis thaliana]]*, i potencijalno ljudi).

Paleopoliploidija je ekstenzivno izučavana kod biljnih rodova. Utvrđeno je da su skoro sve cvetajuće bilje prošle kroz bar jedan krug dupliranja genoma tokom svoje evolucione istorije. Drevna dupliranja genoma su takođe nađena kod ranih predaka kičmenjaka (što obuhvata ljudske rodove) i još jedno u blizini nastanka košljoriba. Evidencija sugeriše da je pekarski kvasac (*[[Saccharomyces cerevisiae]]*), koji ima kompaktan genom, doživeo poliploidizaciju tokom svoje evolucione istorije.

Termin *mesopoliploid* se ponekad koristi za vrste koje su prošle kroz multiplikaciju celokupnog genoma (dupliranje celog genoma, tripliranje celog genoma, etc.) u skorijoj istoriji, kao što je zadnjih 17 miliona godina.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Povezano
* Dupliranje gena
* Genomika
* Kariotip
* Haploidan
* Poliploidija
* Specijacija
Genomski projekat

**Genomski projekti** su naučni poduhvat sa ultimatnim ciljem da se odredi kompletna genomska sekvenca jednog organizma (životinje, biljke, gljive, bakterije, arheje, protiste ili virusa) i da se obeleže geni koji kodiraju proteine i druga važna svojstva kodirana genomom. Genomska sekvenca jednog organizma obuhvata kolektivne DNK sekvence svih hromozoma organizma. Za bakteriju koja sadrži jedan hromozom, genomski projekat ima za cilj mapiranje sekvence tog hromozoma. Kod čoveka, čiji genom sadrži 22 para autozoma i 2 seksualna hromozoma, kompletna genomska sekvenca obuhvata 46 zasebnih hromozomskih sekvenci.

Projekat humanog genoma je bio prekretnica među genomskim projektima. On ima veliki uticaj na istraživanja širom prirodnih nauka, sa potencijalom za podstakne brojne medicinske i komercijalne događaje.

## Reference

## Povezano
* Model organizam
* Nacionalni centar za biotehnološke informacije

## Vanjske veze
* GOLD:Genomes OnLine Database
* Genome Project Database
* The Protein Naming Utility 
* SUPERFAMILY
* The sea urchin genome database
* NRCPB .
Fuga

**Fuga** se može odnositi na:

* Fuga (muzika)
* Fuga, Treviso, naselje u provinciji Treviso, Italija

ili:

* Disocijativna fuga
TTL

**TTL** se može odnositi na:
* Tranzistor tranzistor logika, tehnološka generacija integralnih kola
* Zenit (kamera), Zenit TTL
Glikomika

**Glikomika** je sveobuhvatna studija glikoma (celokupnog komplementa šećera jednog organizma, bilo slobodnih ili prisutnih u kompleksnijim molekulima), uključujući genetičke, fiziološke, patološke, i druge aspekte. Glikomika je sistematska studija svih glikanskih struktura datog ćelijskog tipa organizma i podskup glikobiologije. Termin glikomika je izveden iz hemijskog prefiksa za zaslađivače ili šećer, „gliko-“. On je formiran da bi sledila genomska i proteomska konvecija imenovanja.

## Reference

## Povezano
* Glikobiologija
* Glikokonjugat
* Interaktomika
* Lipidomika
* Metabolomika
* Proteomika
* Sistemska biologija

## Vanjske veze
* List of Glycomics web sites 
* Glycomics Portal at CCRC , Software for glycomics
* Functional Glycomics Gateway, a collaboration between the Consortium for Functional Glycomics and Nature Publishing Group
Arabidopsis thaliana

***Arabidopsis thaliana*** (*Arabidopsis*) je mala cvetajuća biljka sa prirodnim staništem u Evropi i Aziji. Budući da je jednogodišnja biljka sa relativno kratkim životnim ciklusom, arabidopsis je popularni model organizam u biljnoj biologiji i genetici. Među kompleksnim multićelijskim eukariotama, *Arabidopsis thaliana* ima relativno mali genom od oko 135 megabaznih parova (Mbp). Dugo se smatralo da ima najmanji genom među skrivenosemenicama, mada je sad poznato da su cvetajuće biljke sa najmanjim genomom u rodu *[[Genlisea]]*, red Lamiales, gde *[[Genlisea margaretae]]*, biljka mesožder, ima genom veličine 63,4 Mbp. *Arabidopsis thaliana* je bila prva biljka čiji genom je sekvenciran, i ona je popularno oruđe za razumevanje molekularne biologije mnogih biljnih osobina, uključujući razviće cveta i opažanje svetla.

## Reference

## Povezano
* Botanika
* Molekularna biologija

## Vanjske veze

* Atlas semena  - Narodno ime: "Skupljen"
* The European Arabidopsis Stock Centre
* The Arabidopsis Information Resource (TAIR)
* The Arabidopsis Book - comprehensive electronic book
Odnos doze i efekta

**Odnos doze i efekta**, ili *odnos ekspoziture i responsa*, opisuje promenu efekta na organizam uzrokovanu različitim nivoima izlaganja (ili doza) stresora (obično hemikalija) nakon određenog perioda izlaganja. Ovaj parameter se može odnositi na pojedinca (e.g.: mala količina nema znatnog uticaja, velika količina je fatalna), ili na populacije (e.g.: na koliko ljudi ili organizama deluju različiti nivoi izlaganja).

Izučavanje doze i responsa, i razvoj odgovrajućih modela je centralna aktivnost pri određivanju bezbednih i hazardnih nivoa i doza lekova, potencijalnih zagađivača, i drugih supstanci kojima su ljudi i drugi organizmi izloženi. Izvedeni zaključci su često osnova za javne smernice. Američka agencija za zaštitu životne sredine je jedna od ustanova koje su razvile opširne preporuke i izveštaje o modelovoanju i validaciji odnosa doze i responsa, kao i softvar za podršku tih aktivnosti.

Odnos doze i responsa generalno zavisi od trajanja i načina izlaganja (npr., inhalacija, unos sa hranom). Kvantifikacija responsa nakon razuličitih perioda izlaganja ili za različite načine doziranja proizvodi različite odnose i potencijalno dovidi do različitih zaključaka o dejstvu datag stresora. Ovo ograničenje je posledica kompleksnosti bioloških sistema i dejstva nepoznatih bioloških procesa.

## Reference

## Povezano
* Farmakodinamika
* EC<sub>50</sub>
* IC<sub>50</sub>

## Vanjske veze
* Online Tool for ELISA Analysis
* Online IC<sub>50</sub> Calculator
* Ecotoxmodels A website on mathematical models in ecotoxicology, with emphasis on toxicokinetic-toxicodynamic models
DMPK

**DMPK** se može odnositi na:

* Metabolizam lekova i farmakokinetika ()
* Miotonično distrofna proteinska kinaza
Kalifornijska tekunica

**Kalifornijska tekunica** (*Otospermophilus beecheyi*) je rasprostranjena vrsta tekunice u zapadnom delu Sjedinjenih Država i Kalifornijskog poluostrva. Ona se sreće u Oregonu i Kaliforniji i njen opseg je nedavno proširen na Vašington i severozapadnu Nevadu. Mada je ranije je grupisana u *[[Spermophilus]]*, kao *Spermophilus beecheyi*, reklasifikovana je u *[[Otospermophilus]]* 2009. godine kad je postalo jasno da *Spermophilus* nisu prirodna (monofilna) grupa.

## Reference

## Literatura
* 
* 
* Steppan, Scott J.; Storz, B.L. & Hoffmann, R.S. (2004): "Nuclear DNA phylogeny of the squirrels (Mammalia: Rodentia) and the evolution of arboreality from c-myc and RAG1". *Molecular Phylogenetics and Evolution* **30**(3): 703–719. PDF fulltext
* Thorington, R.W. & Hoffmann, R.S. (2005): Family Sciuridae. In: *Mammal Species of the World—A Taxonomic and Geographic Reference*: 754–818. Johns Hopkins University Press, Baltimore.

## Vanjske veze

* Etc. California ground squirrel page
* Measures for controlling California ground squirrels 
* Squirrels disguise their scent by chewing on rattlesnake skin
HBF

**** ima više značenja.
* Fetalni hemoglobin, forma hemoglobina prisutna u fetusu
* Hauptbahnhof, nemačka centralna stanica
Sulfonanilid

**Sulfonanilidna** grupa je funkcionalna grupa koja je tip sulfonamidne grupe. Ona se sastoji od atoma sumpora vezanog za dva atoma kiseonika, jedan atom ugljenika i jedan atom azota sadržanog unutar anilinskog derivata.

## Reference
Acetogenin

**Acetogenini** su klasa poliketidnih prirodnih proizvoda prisutnih u biljkama familije *[[Annonaceae]]*. Oni imaju karakteristične linearne, 32- ili 34-ugljenika duge, lance koji sadrže kiseonične funkcionalne grupe, uključujući hidroksilnu, ketonsku, epoksidnu, tetrahidrofuransku i tetrahidropiransku. Oni se često završavaju sa laktonom ili butenolidom. Preko 400 članova ove familije jedinjenja je izolovano iz 51 vrste biljaka.

;Primeri
* Anonacin
* Anonini
* Bulatacin
* Uvaricin

## Reference

## Vanjske veze
*
Dehalogenaza

**Dehalogenaza** ima više značenja.

* 4-Hlorobenzoatna dehalogenaza
* 4-Hlorobenzoil-KoA dehalogenaza
* Dihlorometanska dehalogenaza
* Fluoroacetatna dehidrogenaza
* Haloacetatna dehalogenaza
* (R)-2-halokiselinska dehalogenaza
* (S)-2-halokiselinska dehalogenaza
* Haloalkanska dehalogenaza
* Halohidrinska dehalogenaza
* Haloacetatna dehalogenaza
* Tetrahloroeten reduktivna dehalogenaza
Karboksihemoglobin

**Karboksihemoglobin** (*COHb*) je stabilni kompleks ugljen monoksida i hemoglobina, koji se formira u crvenim krvnim ćelijama pri udisanju ugljen monoksida, kao i usled gasa formiranog normalnim metabolizmom. Velike količine ovog kompleksa ometaju dostavu kiseonika u telu. Pušenje duvana (usled udisanja ugljen monoksida) povišava COHb u krvi na nivo nekoliko puta viši od normalne loncentracije.

## Ugljen monoksid kao otrov

Ugljen monoksid se preferentno vezuje za hemoglobin u odnosu na kiseonik. Odnos afiniteta je aproksimativno 240:1.. Vezivanje je efektivno u toj meri da COHb ne oslobađa ugljen monoksid, i stoga hemoglobin nije dostupan za transport kiseonika iz pluća do ostatka tela. 

U velikim količinama karboksihemoglobin uzrokuje smrt - fenomen medicinski poznat kao karboksihemoglobinemija ili trovanje ugljen monoksidom. U manjim količinama COHb dovodi do deprivacije kiseonika u telu, posledica čega je zamor, vrtoglavica i nesvestica.

## Reference

## Vanjske veze
*
AZO

**AZO** ima više značenja.

* Azo jedinjenje, jedinjenje koja sadrže funkcionalnu grupu R-N=N-R'
* Alfa Zeta Omega, farmaceutsko profesionalno bratstvo
Antinutrijent

**Antinutrijenti** su prirodne ili sintetičke materije koje utiču na absorpciju nutrijenata. Nutricionistička istraživanja se bave antinutrijentima u hrani i piću.
Uobičajni primer je fitinska kiselina, koja stvara nerastvorne komplekse s kalcijumom, cinkom, gvožđem i bakrom. Belančevine, kao što su tripsinski inhibitori i lektini iz leguminoza, takođe mogu da budu antinutrijenti. Ovi inhibitori enzima deluju na probavu. Još jedan posebno raširen oblik antinutrijenata su flavonoidi. Oni pripadaju skupu polifenola, koji obuhvata i tanine. Ove materije stvaraju helate sa metalima i na taj način im smanjuju absorpciju, te inhibiraju probavne enzime. Ipak, polifenoli poput tanina imaju antikancerogeno delovanje, pa napici kao što je zeleni čaj, koji sadrže visoke koncentracije ovih materije, mogu imati pozitivan učinak na ljude uprkos njihovom antinutrijentskom delovanju.

Antinutrijenti se u izvesnoj količini nalaze u gotovo svoj hrani iz različitih razloga. Međutim, njihove količine su smanjene u današnjem bilju, vjerovatno kao rezultat procesa domestikacije. Uprkos tome, velika popularnost žitarica u modernoj prehrani, izaziva zabrinutost zbog sadržaja antinutrijenata u ovim namirnicama i njihovog uticaja na ljudsko zdravlje. Postoji mogućnost da se antinutrijenti u potpunosti eliminišu koristeći genetički inženjering; međutim, kako ove materije mogu imati i pozitivne učinke (kao što su polifenoli koji smanjuju rizik od nastanka raka, bolesti srca ili dijabetesa), takve genetičke modifikacije mogu stvoriti namirnice bogatije nutrijentima, ali neće poboljšati ljudsko zdravlje.

Mnoge tradicionalne metode pripreme hrane, kao što su fermentacija, kuvanje i namakanje povećavaju nutritivnu vrednost biljnih namirnica smanjenjem pojedinih antinutrijenata (fitinske kiseline, polifenola, oksalne kiseline). Takve metode pripreme imaju široku primenu u zajednicama gde žitarice i leguminoze čine glavni deo prehrane. Važan primer takve pripreme je fermentacija manioke kako bi se proizvelo brašno: ova fermentacija smanjuje količinu toksina i antinutrijenata u gomolju.

## Reference

## Literatura
*
DHS

**DHS** ima više značenja.

* 3,4-Dihidroksistiren, inhibitor fenilalaninske hidroksilaze
* Američko ministarstvo unutrašnje bezbednosti ()
PPAP

**PPAP** se može odnositi na:

* Fenilpropilaminopentan, psihostimulansni lek
* Proces odobravanja proizvodnih delova (), proces snabdevanja auto delova
Hemijsko obrazovanje

**Hemijsko obrazovanje** je sveobuhvatni termin koji se odnosi na izučavanje nastave i učenja hemije u školama, koledžima i univerzitetima. Teme hemijskog obrazovanja obuhvataju razumevanje načina na koji studenti uče hemiju, kako se hemija treba predavati, i kako se mogu poboljšati rezultati učenja promenom nastavnih metoda i odgovarajuće obuke instruktora hemije, u mnogim oblicima, uključujući klasična predavanja, demonstriranje, i laboratorijske aktivnosti. Postoji konstantna potreba za ažuriranjem umeća nastavnika angažovanih u nastavi hemije, i naučno polje hemijskog obrazovanja govori o tome.

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze

* Welcome to ChemConnections

### Žurnali
* *Chemistry Education Research and Practice*
* *Education in Chemistry*
* *Journal of Chemical Education*
* *The Chemical Educator*
* *Australian Journal of Education in Chemistry*
Zelena hemija

**Zelena hemija** je naučno polje koje obuhvata hemijska istraživanja i inženjerstvo čiji fokus je na dizajnu proizvoda i procesa koji minimizuju upotrebu i formiranje hazardnih supstanci. Dok se hemija životne sredine bavi prirodnim okruženjem i hemijskim zagađenjem u prirodi, zelena hemija ima za cilj umanjenje i sprečavanje formiranja kontaminacije na njenim izvorima.

U vidu hemijske filozofije, zelena hemija je primenljiva na organsku hemiju, neorgansku hemiju, biohemiju, analitičku hemiju, pa čak i fizičku hemiju. Fokus zelene hemije je na industrijskim primenama, nezavisno od tipa. Klik hemija se često navodi kao stil hemijske sinteze koji je konzistentan sa ciljevima zelene hemije. Objektiv je minimizacija hazarda i maksimizacija efikasnosti.

Primeri ključnih dešavanja u zelenoj hemiji su: upotreba superkritičnog ugljen dioksida kao zelenog rastvarača, upotreba vodenog rastvora vodonik peroksida za čiste oksidacije i upotreba vodonika u asimetričnoj sintezi. Zelena hemija nalazi primenu u superkritičnoj vodenoj oksidaciji, reakcijama u vodi, i reakcijama u čvrstom stanju.

Bioižinjestvo je tehnika koji ima potencijal da ostvari ciljeve zelene hemije. Mnoge važne industrijske hemikalije se mogu sintetisati primenom modifikovanih organizama, na primer šikimat je Tamiflu prekurzor, koji se dobija bakterijskom fermentacijom.

Termin *zelena hemija* je formirao Pol Anastas 1991. godine. Sam koncept se pominje prvi put pominje u članku Trevora Klethza iz 1978, gde je predloženo da se koriste alternativni procesi, umesto onih u kojima su zastupljene opasne supstance i eksperimentalni uslovi.

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze

* EPA Green Chemistry Program Website
* Introduction to Green Chemistry and Recent Literature
* American Chemical Society Green Chemistry Institute
* California Department of Toxic Substances Control, Green Chemistry Initiative
Hemija životne sredine

**Hemija životne sredine** je naučno polje koje se bavi izučavanjem hemijskih i biohemijskih fenomena koji se javljaju u prirodi. Za razliku od nje, zelena hemija se prvenstveno bavi redukovanjen potencijalnog zagađenja. Hemija životne sredine se može definisati kao studija izvora, reakcija, transporta, efekata, i sudbine hemijskih jedinjenja u vazdušnom, zemljišnom, i vodenom okruženju; kao i uticaja ljudske aktivnosti na njih. Ona je interdisciplinarna nauka koja obuhvata atmosfersku, akvatičnu i zemljišnu hemiju, koja je u velikoj meri zavisna od analitičke hemije i srodna sa drugim naukama o životnoj sredini.

Hemija životne sredine pruža uvid u funkcionisanje nekontaminirane životne sredine; koje se hemikalije i u kojim koncentracijama prirodno javljaju, i koji efekat one imaju. Time se omogućava precizno izučavanje ljudkog uticaja na sredinu putem oslobađanja hemikalija.

Hemija životne sredine koristi u izučavanju ekosistema mnoštvo postulata iz hemije i nauka o životnoj sredini. Značajni opšti hemijski koncepti su razumevanje hemijskih reakcija i jednačina, rastvora, jedinica, uzimanja uzoraka, i analitičkih tehnika.

## Reference

## Vanjske veze

* List of links for Environmental Chemistry  - from the WWW Virtual Library
* International Journal of Environmental Analytical Chemistry
Klik hemija

**Klik hemija** je oblast hemije koja je prilagođena za generisanje supstanci putem brzog i pouzdanog spajanja malih jedinica. Smatra se da je Bari Šejples ostavio prve zapise o ovom polju 2001. godine.

Klik hemija obuhvata znatan broj reakcija, koje su preferentno: modularne, imaju širok opseg, daju visoke hemijske prinose, generišu neštetne nusprodukte, stereospecifne su i fiziološki stabilne.

## Primena
Klik chemistry ima mnoštvo oblika primene. Neki od njih su:
* Separacija dvodimenzionom gelnom elektroforezom
* preparativna organska sinteza 1,4-supstituisanih triazola
* modifikacija peptidnih funkcija triazolima
* modifikacija prirodnih produkata i lekova
* otkrivanje lekova
* makrociklizacija koristeći Cu(I) katalizovane triazolne reakcije
* modifikacija DNK i nukleotida putem triazolne ligacije
* supramolekulska hemija: kaliksareni, rotaksani, i katenani
* dizajn dendrimera
* Ugljeno hidratni klasteri i konjugacija putem Cu(1) katalizovanih reakcija triazolne ligacije
* polimeri
* nauka o materijalima
* nanotehnologija,
* Biokonjugacija, npr. azidokumarin.

## Reference

## Vanjske veze

* Click Chemistry: Short Review and Recent Literature
* National Science Foundation: Feature "Going Live with Click Chemistry." 
* Chemical and Engineering News: Feature "In-Situ Click Chemistry."
* Chemical and Engineering News: Feature "Copper-free Click Chemistry"
* Metal-free click chemistry review
RAAS

**RAAS** može da se odnosi na:
* Renin-angiotenzin sistem, hormonski sistem
* Kraljevska škola Aleksandra i Albert (), škola u Engleskoj