open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ask Any Girl

***Ask Any Girl*** () je američka filmska komedija snimljena 1959. u režiji Charlesa Waltersa. Predstavlja adaptaciju istoimenog romana Winifred Wolfe. Protagonistica, čiji lik tumači Shirley MacLaine, je prostodušna djevojka iz provincije koja dolazi u New York i dobija posao u reklamnoj agenciji gdje otkriva kako u SAD ima pet miliona žena više nego muškaraca, te da se treba potruditi želi li pronaći pravu ljubav. Radnja prikazuje kako joj u tome pomaže šef (čiji lik tumači David Niven), koji je poput Pigmaliona nastoji "pretvoriti" u savršenu ženu za svog brata (čiji lik tumači Gig Young. Ask Any Girl je prikazan na Berlinskom festivalu gdje je MacLaine dobila Srebrni medvjed za svoju ulogu.

## Uloge
*David Niven ... Miles Doughton
*Shirley MacLaine ... Meg Wheeler
*Gig Young ... Evan Doughton
*Rod Taylor ... Ross Tayford
*Jim Backus ... Maxwell
*Claire Kelly ... Lisa
*Elisabeth Fraser ... Jennie Boyden
*Dodie Heath ... Terri Richards
*Read Morgan ... Bert
*Carmen Phillips ... Profinjena mlada dama

## Izvori

## Vanjske veze
*
*
Walter Lord

**John Walter Lord, Jr.** (8. oktobar 1917 – 19. maj 2002) bio je američki historičar i publicist, najpoznatiji po knjizi A Night to Remember iz 1955. godine, koja se dan-danas smatra najdetaljnijim i najuatoritarnijim prikazom potapanja *[[RMS Titanic]]* 1912. godine.

Lord se za *Titanic* počeo zanimati dijelom zbog toga što mu je djed Richard Curzon Hoffman bio direktor brodarske tvrtke Baltimore Steam Packet Company, a dijelom zbog toga što je 1926. kao dijete putovao u Evropu na *[[RMS Olympic]]*, brodu-blizancu *Titanica*. Studirao je pravo na Yaleu sve do 1942. i ulaska SAD u Drugi svjetski rat, kada se priključio obavještajnoj službi OSS i služio u njenom londonskom uredu sve do 1945. Nakon rata je završio studije i zaposlio se u jednoj reklamnoj agenciji u New Yorku.

Pažnju je na sebe privukao kao urednik *The Fremantle Diary*, knjige dnevničkih zapisa Arthura Fremantlea, britanskog oficira i južnjačkog simpatizera u građanskom ratu. Njegova sljedeća knjiga je bila *A Night to Remember*, temeljena na intervjuima sa 63 preživjela putnika, i koja je napustila tradicionalni kronološki faktografski prikaz kako bi zbivanja prikazala iz njihove perspektive. A Night to Remember je postala bestseler, a godine 1958. je u Britaniji adaptirana u *[[A Night to Remember (film)|A Night to Remember]]*.

Lord se nakon toga posvetio knjigama koje su na sličan pristup trebali prikazati neke od značajnijih događaja iz američke historije. Otkrivanje olupine RMS Titanica 1985. ga je potaklo, da sljedeće godine izda svojevrsni nastavak svoje najpoznatijeg djela, odnosno knjigu *The Night Lives On*. Njome je potvrdio reputaciju najvećeg stručnjaka za *Titanic* u svijetu. 1990-ih ga je James Cameron uzeo kao jednog od stručnih savjetnika za svoj film *[[Titanic (film, 1997)|Titanic]]*.

## Bibliografija
Lord je objavio dvanaest historijskih djela:
* *The Fremantle Diary* (1954) (ur.)
* *[[A Night to Remember (knjiga)|A Night to Remember]]* (1955)
* *Day of Infamy* (1957)
* *The Good Years* (1960)
* *A Time to Stand* (1961)
* *Peary and the Pole* (1963)
* *The Past That Would Not Die* (1965)
* *Incredible Victory* (1967)
* *The Dawn's Early Light* (1972)
* *Lonely Vigil* (1977)
* *The Miracle of Dunkirk* (1982)
* *The Night Lives On* (1986)

## Povezano
**[[RMS Titanic]]*

## Reference

## Literatura
* 

## Vanjske veze
*
*Tribute by the Titanic Historical Society
A Night to Remember (knjiga)

***A Night to Remember*** () je knjiga američkog historičara Waltera Lorda, originalno objavljena 1955. godine i danas poznata kao jedan od najedetaljnijih i najautoritativnijih prikaza potapanja putničkog broda *[[RMS Titanic]]*.

Lord je zanimanje za temu razvio dijelom zbog toga što je poticao iz brodovlasničke porodice, a dijelom zbog toga što je 1926. kao dijete putovao na *[[RMS Olympic]]*, brodu-blizancu Titanica. Lord je za potrebe pisanja intervjuirao 63 preživjela putnika, te njihove iskaze iskoristio kako bi na njima temeljio tada još nekonvencionalnu strukturu knjige. Umjesto tradicionalne faktografske kronologije, Lord je zbivanja prikazivao prije svega iz perspektive preživjelih, na gotovo "impresionistički" način. Usprkos toga, *A Night to Remember* se odlikovala izuzetnim bogatstvom detalja i podataka za buduće historičare. Nakon objavljivanja je postala bestseler, a što se dijelom tumači publicitetom koji je dvije godine ranije stvorio hollywoodski *[[Titanic (film, 1953)|Titanic]]*, a još više općenitim osjećajem tjeskobe koje je izazivao tadašnji hladni rat i mogućnost da uslijed njegove eskalacije cjelokupna civilizacija i čovječanstvo dožive istu sudbinu kao zlosretni brod. Dio kritičara je, pak, uspjeh tumačio i svojevrsnim osjećajem nostalgije za Belle Epocque kao dobom u kome je vladao nesputani optimizam, vjera u progres i opća sigurnost, a čiji će kraj potapanje samog *Titanica* simbolički označiti.

*A Night to Remember* je već sljedeće godine ekranizirana kao TV-drama u okviru antologije *[[Kraft Television Theatre]]*. Dvije godine kasnije je u Britaniji snimljen istoimeni igrani film. Lordu je knjiga omogućila reputaciju najvećeg stručnjaka za *Titanic*. Godine 1986. je, nakon otkrića olupine, napisao svojevrsni nastavak pod imenom *The Night Lives On*.

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
A Night to Remember (film, 1958)

***A Night to Remember*** () je britanski crno-bijeli historijski film iz 1958. godine, poznat po tome što se se decenijama smatrao najboljim prikazom potapanja broda *[[RMS Titanic]]* na filmu.

Nastao je na temelju istoimene knjige američkog historičara Waltera Lorda. Producent je bio William MacQuitty, rodom iz Belfasta, fasciniran brodom još otkako je kao dječak 1911. svjedočio njegovom porinuću. Scenario je bio prilično vjeran predlošku, iako je nešto veći naglasak stavio na lik drugog oficira Charlesa Lightollera, koga tumači Kenneth More. Sa druge strane, producenti su na snimanje kao savjetnike doveli neke od preživjelih sa broda, te inzistirali na što većoj autentičnosti scena. Kako bi se uštedilo na budžetu za specijalne efekte, dio scena je "posuđen" iz propagandnog filma *[[Titanic (film, 1943)|Titanic]]* napravljenog u nacističkoj Njemačkoj za vrijeme Drugog svjetskog rata.

Film je doživio brojne pohvale od historičara i preživjelih putnika. Jedan od gledatelja koje je fascinirao bio je i James Cameron, koji će mu odati hommage u svom daleko spektakularnijem i poznatijem filmu *[[Titanic (film, 1997)|Titanic]]* iz 1997. godine, koji je, za razliku od njega, bio predmetom kritika zbog nedostatka autentičnosti.

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* Criterion Collection essay by Michael Sragow
Aserija

**Aserija** () arheološki je lokalitet u Hrvatskoj, koji se nalazi na Podgrađu blizu Benkovca, nekih 30 km od Zadra. Pre dolaska Rimljana u Aseriji je živelo luburnijsko pleme Aserijata, a u doba rimske vlasti naselje je bilo oslobođeno plaćanja poreza. Tokom 1. veka nove ere tu se nalazio rimski vojni garnizon, a potom se Aserija razvila u važno središte poljoprivredne delatnosti. Pod Klaudijem je verovatno uzdignuta na rang municipija i uključena u tribu Klaudiju *(Claudia)*. Stanovništvo su činili kako Liburni, tako i Italici, od kojih su neki u Aseriju prešli iz obližnjeg Jadera (danas Zadra); nekim je stanovnicima pod Avgustom i Tiberijem dodeljeno i rimsko državljanstvo. Na tom su lokalitetu sačuvani ostaci gradskih zidina, koje su podignute još pre dolaska Rimljana; iskopan je i forum iz rimskog doba, koji je sagrađen u 1. veku n.e. Na jednoj od kraćih strana pravougaonog foruma otkrivena je i jedna zgrada (verovatno bazilika). Monumentalna gradska kapija, koja po obliku nalikuje slavoluku, neki je stanovnik Aserije posvetio caru Trajanu 113. godine. Neki od nalaza s ovog lokaliteta čuvaju se u Arheološkom muzeju u Zadru.

Zidovi ovog antičkog grada su na pojedinim mjestima debeli i do 3 metra. Akveduktom se dopremala voda sa prostora današnjeg Lisičića. Među ostacima grada, pronađen je veliki broj nadgrobnih spomenika i veliki kameni oltar kvadratnog oblika. U knjizi *Bukovica i ravni kotari, vodič kroz kulturnu baštinu*, na 44. str. piše: "Dovoljno je nekoliko minuta šetnje po razrušenim zidovima i već je jasno da je položaj ovog grada bio vrlo važan. Grad se nalazio na dominantnoj uzvisini nad prometnim putem od antičkog naselja Jadere (liburnijsko naselje iz kojeg se razvio današnji Zadar) i Nedinuma prema Varvariji i Burnumu." 

## Reference
Pobratimstvo

**Pobratimstvo** ili **bratimljenje** je stari običaj svojstven ratničkim staležima. Nastao je iz praktične potrebe da u borbama, ratnik ima nekoga ko će mu pomoći u slučaju nevolje, ranjavanja. U mirnodopskim uslovima praktikovano je i između pojedinaca koji su na suprostavljenim stranama, da bi imali zaštitu u slučaju hapšenja. Na Balkanu je taj običaj bio veoma čest, a u ranijim vremenima se obavljao i u sklopu crkvenog obreda. U samom činu bratimljenja krv je imala bitnu ulogu, jer takvim činom osoba koja nije u krvnom srodstvu sa osobom sa kojom se bratimi, dobija takav, i čak povlašteniji status od rođene braće i sestara.

## Antički primjeri
Ahil, glavni junak Ilijade, ubio je u dvoboju Hektora, princa Troje, zato što mu je ovaj, prije toga, ubio najboljeg prijatelja, Patrokla.

Priča o povezanosti Davida i Jonatana je mnoge interpretatore, koji nisu upoznati sa običajem bratimljenja, dovodila u zabludu, pa su im pripisivali homoseksualnu vezu. Istorijski kontekst opovrgava takve navode.

## Povezano
* Posestrimstvo ili sestrimljenje
Les Carnets du Major Thompson

***Les Carnets du Major Thompson*** () je francuska crno-bijela filmska komedija snimljena 1955. u režiji Prestona Sturgesa, poznata kao posljednje ostvarenje u njegovoj filmografiji.

Temelji se na istoimenom satiričnom romanu francuskog pisca Pierrea Daninosa. Naslovni protagonist, čiji lik tumači škotski glumac Jack Buchanan, je "uštogljeni" bivši britanski oficir koji je godinama živio u Francuskoj, prije nego što se oženio za mladu Francuskinju (koju tumači Martine Carol). Radnja prikazuje probleme koji nastanu kada par dobije dijete, odnosno postavi se pitanje treba li ga odgojiti u strogom britanskom, ili nešto "opuštenijem" francuskom duhu.

*Les Carnets* je snimljen nakon što je Sturges, nekoć jedan od najcijenjenijih i najuspješnijih klasičnih hollywoodskih komediografa, doživio seriju neuspjeha, te je pokušao obnoviti karijeru u Evropi. Iako je doživio određeni uspjeh u samoj Francuskoj, u SAD je doživio fijasko, te Sturges sve do smrti nije bio u prilici napraviti novi film.

## Uloge
*Jack Buchanan ... *Maj. Thompson*
*Martine Carol ... *Martine*
*Noël-Noël ... *M. Taupin*
*Totti Truman Taylor ... *Miss Fyfyth, njegovateljica*
*Catherine Boyl ... *Ursula*
*André Luguet ... *M. Fusillard, urednik*
*Geneviève Brunet ... *Sekretarica*
*Paulette Dubost ... *Mme. Taupin*

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Golo sunce (film)

***Golo sunce*** () je japanski crno-bijeli igrani film snimljen 1958. u režiji Miyojija Iekija. Radnja prikazuje mladi i siromašni bračni par čiji odnos dolazi u krizu nakon što se ispostavi da je muž svu ušteđevinu posudio prijatelju u nevolji. Prikazan je na Berlinskom festivalu 1959. godine, kada je osvojio Specijalnu nagradu za najbolji cjelovečernji omladinski film.

## Uloge
* Shinjiro Ebara
* Michiko Hoshi
* Tatsuya Nakadai
* Hitomi Nakahara
* Satomi Oka

## Reference

## Vanjske veze
*
Paradies und Feuerofen

***Paradies und Feuerofen*** () je zapadnonjemački dokumentarni film snimljen 1959. u režiji Herberta Viktora. U njemu se prikazuje Izrael, odnosno historija i svakodnevni život u mladoj državi. U jednoj od scena se prikazuje kako se izraelska vojska i zrakoplovstvo obračunavaju sa "bandom arapskih krijumčara" u pustinji. *Paradies und Feuerofen* je premijerno prikazan na berlinskom filmskom festivalu, gdje je osvojio nekoliko nagrada.

## Vanjske veze
*
Avraham Romano

**Avraham Moric Romano** (Sarajevo, 1. 4. 1894 - Koncentracijski logor Treblinka, 1943), jugoslavenski i posljednji rabin Bitole, ubijen za vrijeme Holokausta.

## Biografija
Rabin Avraham "Avram" Romano je rođen 1. 4. 1894 u Sarajevu, u jevrejskoj porodici Moshe Romana. Od 1919 do 1923 službovao je u Bjelini, da bi se 1923 preselio u Dubrovnik gdje je službovao do 1931 godine. Rabin Romano je 1931 bio postavljen za glavnog bitolskog rabina. Bitola je od 1928 bila bez glavnog rabina. Rabin Romano po dolasku u Bitolu nije mogao vjerovati da se tako velika jevrejska zajednica nalazi u tako bijednom materijalnom i duhovnom stanju. Jedan od prvih poteza mu je bio da u javnost iznese realnu sliku tog "jugoslavenskog Sibira", u nadi da će baš time pokrenuti proces ozdravljenja zajednice na krajnjem jugu Kraljevine Jugoslavije. Iz vlastitog pera ostavio bezbroj pisanih podataka o bitolskoj jevreskoj zajednici. 1932 godine objavio je u "Jevrejskom glasu" da u Bitoli ima 823 jevrejske porodice sa 3.603 duše. Rabin Romano je zajedno sa cionističkim liderom Leonom Kamhijem putovao u sve važnije jevrejske centre širom Kraljevine Jugoslavije, gdje je onda govorio na raznim skupovima, upozoravao, objašnjavao i zahtijevao brzo i radikalno rješenje problema bitoljske jevrejske zajednice. Rabin Romano i Kamhi su u Bitolu pozvali lidere jevrejske zajednice Kraljevine Jugoslavije, da se na licu mjesta uvjere u stanje stvari i opravdanost zahtjeva za pomoć. Zalagao se za omogućenje stručne pripreme (hahšara) jevrejskih omladinaca, kao i za dodjeljivanje skoro cjelokupne kvote certifikata za useljavanje u Palestinu, pošto je odlazak u Erec Izrael bio san skoro cjelokupne bitolske zajednice. U junu 1933 rabin Romano je govorio na protestnom skupu protiv progona njemačkih Jevreja. U svome izvještaju, objavljenom u beogradskom "Vesniku" u februaru 1940 godine, opisao je način iseljavanja bitolskih jevreja u Erec Izrael, Beograd, Novi Sad, Pazar, Skopje, Štip, Zagreb, Južnu Ameriku, Grčku i dr. U julu 1940 sudjelovao je i govorio na konferenciji jevrejskih vjeroučitelja iz Vardarske banovine. Rabin Avraham Romano je za vrijeme Drugog svjetskog rata i Holokausta bio uhapšen i deportiran u koncentracijski logor Treblinka. Ubijen je u plinskoj komori u martu 1943, zajedno sa preko šest tisuća pripadnika svoje zajednice.

## Reference

## Literatura
*
Bitka na Moravskom polju

**Bitka na Moravskom polju** odigrala se 26. augusta 1278. i bila je ključni događaj za istoriju srednje Evrope u narednim vekovima.

Suprotstavljene strane su bile bohemijska (češka) vojska koju je predvodio pšemislovski kralj Otakar II i carska vojska predvođena njemačkim kraljem Rudolfom I Habsburgškim u savezu sa ugarskim kraljem Ladislavom IV Kumancem. Bitka je bila deo pohoda Rudolfa Habsburgškog da osigura priznanje za cara Svetog rimskog carstva. Iako su obe strane u svojim vojskama imale pešadiju, bitka je uglavnom bila veliki okršaj teških vitezova konjanika, mada su kumanski konjanici-strelci u ugarskoj vojsci igrali važnu ulogu. Bitka je konačno rešena napadom iz zasade carsko-ugarske vojske, što se u ono vreme smatrala nečasnim i protiv pravila viteštva.
Tibesti

**Tibesti** je planinski venac u centralnom delu Sahare, koji se uglavnom nalazi na krajnjem severu Čada, sa malim produžetkom u južnu Libija. Najviši vrh ovog venca, Emi Kusi, leži na jugu i visok je 3445 m i najviši je vrh Čada i Sahare. Biku Biti, najviši vrh Libije, se nalazi na severu planinskog venca. Centralna trećina Tibestija je vulkanskog porekla i čini je pet štitastih vulkana na čijem vrhu su veliki krateri: Emi Kusi, Tarso Tun, Tarso Vun, Tarso Jega i Tuside. Veliki potoci lave su obrazovale prostrane platoe koji prekrivaju  paleozojske krečnjake. Vulkanska aktivnost je bila posledica kontinentalne vruće tačke koja se pojavila tokom oligocena i nastavila se na nekim mestima sve do holocena, što je stvorilo fumarole, termalne izvore, blatne bazene, i naslage natrita i sumpora. Erozija je oblikovala vulkanske kupe i izrezala široku mrežu kanjona kroz koje su tekle reke vrlo neredovnog protoka koji se brzo gubio u pustinjskom pesku.

Tibesti, što znači "mesto gde žive planinski ljudi," je oblast koju naseljava narod Tubu. Oni žive duž vadija i u retkim oazama gde rastu palme i ponešto žitarica. Oni koriste vodu koja se skuplja u geltama, rezervoarima koji znatno variraju od godine do godine i decenije do decenije. Stanovnici Tibestija su navikli da zimi vode stoku, a leti da žanju žitarice. Temperature su visoke, mada nadmorska visina čini da je temperaturni opseg niži od okolne pustinje. Narod Tubu, koji se prvi put pojavio u ovom planinskom vencu u 5. veku pre nove ere, su se prilagodili ovim uslovima i pretvorili ga veliku prirodnu tvrđavu. Oni su dolazili u talasima, sklanjajući se za vreme ratova i odlazeži u vreme prosperiteta, mada ne i bez povremenih intezivnih unutrašnjih sukoba. Dolazili su u kontakt sa Kartaginjanima, Berberima, Tuarezima, Osmanlijama i Arapima, kao i sa francuskim kolonistima koji su prvi put ušli u planinski venac 1914. i preuzeli kontrolu nad oblašću 1929. Nezavisan duh naroda Tubu i geopolitička situacija u regionu zakoplikovali su istraživanje venca i uspone na njegove vrhive. Napetosti su narasle nakon što su Čad i Libija dobile nezavisnost polovinom 20. veka, a uzimanje talaca i oružane borbe koje su se dešavali zbog pograničnih sporova nad raspodelom prirodnih resursa. Geopolitička situacija i nedostatak infrastrukture su otežale razvoj turizma.

Saharsko-planinsko flora i fauna, u koju spadaju Rimova gazela i berberska ovca, su se prilagodile planinama. Klima nije oduvek bila tako oštra. U prošlosti je postojala veća biološka raznovrsnost, što dokazuju scene urezane u stene i pećinski crteži koji se mogu naći na Tibestiju, koje datiraju nekoliko milenijuma u prošlost, pre dolaska naroda Tubu.
Tiger Bay (film)

***Tiger Bay*** je britanski crno-bijeli igrani film snimljen 1959. u režiji J. Leeja Thompsona. Po žanru predstavlja kombinaciju drame i kriminalističkog filma. Radnja je smještena u Cardiff i prikazuje kako poljski mornar (čiji lik tumači Horst Buchholz) u nastupu ljubomore ubija svoju djevojku (čiji lik tumači Yvonne Mitchell), a što izazove istragu policije na čelu sa glavnim komesarom Grahamom čiji lik tumači John Mills. Protagonistica, čiji lik tumači Millsova kćer Hayley Mills, je 12-godišnja ulična djevojčica koja se sprijatelji sa odbjeglim ubicom i nastoji spriječiti njegovo hvatanje.

Protagonist filma je u originalnom scenariju trebao biti dječak, ali je režiser Thompson prilikom pripreme filma slučajno sreo njegovu kćer Hayley i zaključio kako bi ona bila idealna za glavni lik, pa je zato scenarij izmijenjen u skladu sa tim. Film se snimao na autentičnim lokacijama u Cardiffu te je inzistirao na što vjernijem prikazu ulične i omladinske supkulture u tadašnjoj Britaniji. Zbog toga se često naziva jednim od prvih ostvarenja Britanskog novog vala. Nominiran je za niz nagrada te prikazan na Berlinskom filmskom festivalu gdje je Hayley Mills dobila posebno priznanje.

## Uloge
* John Mills ... Policijski nadzornik Graham
* Horst Buchholz ... Bronislav Korchinsky, profesionalni poljski mornar
* Hayley Mills ... Gillie Evans, ulična djevojčica
* Yvonne Mitchell ... Anya Haluba, Korchinksyjeva dugogodišnja djevojka
* Megs Jenkins ... Mrs Phillips, Gilliena tetka
* Anthony Dawson ... Barclay, Anyin novi momak
* George Selway ... Detektiv narednik Harvey
* Shari ... Christine
* George Pastell ... Kapetan *Polome*
* Paul Stassino ... Prvi oficir *Polome* 
* Marne Maitland ... Dr. Das
* Meredith Edwards ... Pozornik Williams
* Marianne Stone ... Mrs Williams
* Rachel Thomas ... Mrs Parry
* Brian Hammond ... Dai Parry
* Kenneth Griffith ... Dirigent zbora
* Eynon Evans ... Mr. Morgan
* Christopher Rhodes ... Inspektor Bridges
* Edward Cast ... Detektiv Thomas

## Vanjske veze
*
Hayley Mills

**Hayley Catherine Rose Vivien Mills** (18. april 1946 -) je britanska glumica, najpoznatija po dječjim ulogama u Disneyevim filmovima početkom 1960-ih, uključujući naslovni lik u filmu *[[Pollyanna (1960 film)|Polyanna]]*, za koji je dobila posljednji ikada uručeni Omladinski Oscar.

Rodila se kao kćer uglednog glumca Sir Johna Millsa i spisateljice Mary Hayley Bell. Karijeru je otpočela slučajno, zahvaljujući režiseru J. Leeju Thompsona koji je pred snimanje filma *[[Tiger Bay (film)|Tiger Bay]]* posjetio dom njenog oca, koji je u filmu tumačio ulogu policijskog inspektora. Thompson je ugledao Hayley i zaključio da bi ona bila savršena za ulogu uličnog dječaka; Mills je smjesta angažirana, a scenario izmijenio njen lik u djevojčicu. Mills je poslije za svoj nastup dobila posebno priznanje na Berlinskom festivalu.

Mills je mlađim generacijama poznata po nastupu u TV-seriji *[[Wild at Heart (TV serija, UK)|Wild at Heart]]*, gdje je nastupala zajedno sa starijom sestrom Juliet.

## Filmografija

### Film

### Rang u kino-dvoranama
*1961 - najpopularnija zvijezda u britanskim kino-dvoranama
*1962 - 20. najpopularnija zvijezda u SAD, 5. najpopularnija zvijezda u UK
*1963 - 5. najpopularnija zvijezda u UK

### Televizija

## Izvori

## Vanjske veze
* 
* Hayley Comes Back to Her Richmond Roots
Archimède le clochard

***Archimède le clochard*** () je francusko-italijanski crno-bijeli igrani film snimljen 1959. u režiji Gillesa Grangiera. Po žanru predstavlja kombinaciju drame i komedije. Naslovni protagonist, čiji lik tumači Jean Gabin, je beskućnik koji je preko ljeta pronašao utočište na nedovršenom gradilištu. Radnja prikazuje kako sa dolaskom zime dolazi ideju da krov nad glavom dobije tako što će izazvati policiju i sud da ga smjeste u zatvor, ali i kako taj plan nije tako jednostavno izvršiti kao što se čini na prvi pogled. Gabin je za svoju ulogu na Berlinskom festivalu nagrađen Srebrnim medvjedom za najboljeg glumca.

## Uloge
* Jean Gabin - Joseph Hugues Guillaume Boutier-Blainville alias Archimède
* Paul Frankeur - Monsieur Grégoire, prvi gostioničar
* Darry Cowl - Arsène, drugi gostioničar
* Bernard Blier - Monsieur Pichon, novi gostioničar
* Dora Doll - Madame Pichon
* Gaby Basset - Mme Grégoire
* Sacha Briquet - Jean-Loup, engleski gost
* Guy Decomble - upravnik stanice RATP 
* Albert Dinan - dostavljač hrane
* Noël Roquevert - Kapetan Brossard, bivši zapovjednik

## Vanjske veze
*
Les Cousins

***Les Cousins*** () je francuski crno-bijeli igrani film snimljen 1959. u režiji Claudea Chabrola, poznat kao jedno od najuspješnijih i najuticajnijih ostvarenja sa početka Novog vala.

Protagonist filma, koga tumači Gérard Blain, je Charles, provincijski mladić konzervativnog svjetonazora koji dolazi u Pariz studirati pravo, pri čemu gu gostoprimstvo pruža njegov hedonistički rođak i kolega Paul (koga tumači Jean-Claude Brialy. Radnja prikazuje kako Charles postaje sve više frustriran time što Paul, uspkos svemu, i na studiju i kod žena ima više uspjeha kod njega, a što će dovesti do tragičnih polsjedica.

*Les Cousins* je trebao biti Chabrolov režijski prvijenac, ali je Chabrol, zbog nedostatka budžeta umjesto toga u svom rodnom gradu snimio *[[Le Beau Serge]]*. *Les Cousins*, koji je relativno jednostavnu priču i likove prikazao na nekonvencionalan način, uključujući isto tako nekonvencionalnu završnicu, prikazan je na Berlinskom filmskom festivalu gdje je osvojio Zlatni medvjed.

## Uloge
*Gérard Blain ... Charles
*Jean-Claude Brialy ... Paul
*Juliette Mayniel ... Florence
*Guy Decomble ... Knjižar
*Geneviève Cluny ... Geneviève
*Michèle Méritz ... Yvonne
*Corrado Guarducci ... Italijanska grofica Minerva
*Stéphane Audran ... Françoise
*Paul Bisciglia ... Marc
*Jeanne Pérez ... Čistacica
*Françoise Vatel ... Martine

## Reference

## Vanjske veze
*
*Criterion Collection Essay by Terrence Rafferty
FK Budućnost Banja Luka

**FK Budućnost** je fudbalski klub iz Šargovca, Banjaluka, Bosna i Hercegovina. Takmiči se u Trećoj ligi Republike Srpske grupa Zapad.

## Historija
Klub je osnovan 1. aprila 1972. godine.

## Povezano
* Fudbalski savez Republike Srpske
* Fudbalski klubovi Republike Srpske

## Izvori
* FK Budućnost, Banjaluka  

## Vanjske veze
* Fudbalski savez Republike Srpske
Oserijati

**Oserijati** ( ili *Oseriates*) bili su ilirsko-panonsko pleme koje je živelo kraj reke Save blizu ušća reke Vrbasa. Nalazili su se između Kolapijana i Breuka i možda su pripadali južnopanonskoj jezičkoj skupini. Verovatno su se Kolapijani, Varcijani i Oserijati izdvojili iz velikog plemena Breuka, koje se nakon velikog ilirskog ustanka (6–9. n.e.) rascepilo na više manjih delova. Ime plemena verovatno je satemsko i potiče od indoevropskog korena *eghero ("jezero").

## Arheologija

Na području Oserijata, u selu Donja Dolina, na desnoj obali rijeke Save, oko 17 km nizvodno od Bosanske Gradiške, nalazi se arheološki lokalitet Donja Dolina. Proglašen je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.

Povremeno naseljavanje u Donjoj Dolini počinje u III milenijumu pne. u doba eneolita, o čemu svjedoči bakarna sjekira pločastog oblika.  Novo naseljavanje je u prvoj polovini II milenijuma p.n.e, u doba ranog bronzanog doba, o čemu svjedoči bronzana sjekira i bodež. Oko 1200. godine prije naše ere, početkom kasnog bronzanog doba na ovom lokaliteu započinje kontinuirano naseljavanje populacija iz Podunavlja i sjeverne Panonije, pripadnika Kulture polja sa urnama. Prodor Kelta u Panoniju desio se sredinom IV stoljeća pne. Život u ravničarskom otvorenom naselju traje sve do I vijeka n.e., kada je definitivno napušteno.

## Reference

## Literatura
*
*
*
*

## Vanjske veze
*
20. venecijanski filmski festival

**20. izdanje [[Venecijanski filmski festival|Međunarodne smotre filmske umjetnosti u Veneciji]]** () je bio filmski festival održan u Veneciji od 23. augusta do 6. septembra 1959. godine.

Na njemu su glavnu nagradu Zlatni lav podijelila dva italijanska filma, oba na temu svjetskih ratova - *[[La grande guerra]]*, komedija o Prvom svjetskom ratu u režiji Marija Monicellija i *[[Il generale Della Rovere]]*, drama radnjom smještena u Drugi svjetski rat. Kup Volpi su osvojili američki glumac James Stewart za nastup u filmu *[[Anatomy of a Murder]]* te francuska glumica Madeleine Robinson za nastup u filmu *[[Leda (film)|Leda]]*.

Na festival su vlasti tada komunističke Poljske birokratskom pogreškom poslale, *[[Pepeo i dijamanti]]*, film Andrzeja Wajde koji zbog politički delikatne teme (sukob sa poljskim antikomunistima iza Drugog svjetskog rata) nije bio namijenjen za distribuciju izvan poljskih granica. Jednom u konkurenciji, *Pepeo i dijamanti* su ostvarili izuzetan uspjeh, dobili Nagradu FIPRESCI i od Wajde učinili jednog od najpoznatijih sineasta svog doba.

## Nagrade
* Zlatni lav:
** *[[The Great War (1959 film)|Veliki rat]]* (Mario Monicelli)
** *[[General della Rovere]]* (Roberto Rossellini)
* Specijalna nagrad žirija:
** *[[The Magician (1958 film)|Mađioničar]]* (Ingmar Bergman)
* Kup Volpi:
** Najbolji glumac - James Stewart - (*[[Anatomy of a Murder]]*)
** Najbolja glumica - Madeleine Robinson - (*[[Web of Passion|Leda]]*)
** Specijalni spomen - Carla Gravina, Lucyna Winnicka, Hannes Messemer & Alberto Sordi (Esterina, Night Train, General della Rovere & Veliki rat)
* Nagrada novog filma
** *[[The Magician (1958 film)|Čarobnjak]]* (Ingmar Bergman)
* Nagrada FIPRESCI
** *[[Ashes and Diamonds (film)|Pepeo i dijamanti]]* (Andrzej Wajda)
* Nagrada OCIC
** *[[General della Rovere]]* (Roberto Rossellini)
* Nagrada Pasinetti
** *[[The Magician (1958 film)|Čarobnjak]]* (Ingmar Bergman)
** Paralelne sekcije - *[[Come Back, Africa]]* (Lionel Rogosin)

## Reference

## Vanjske veze
* 1959 Venice Film Festival at IMDB
* Venice Film Festival 1959
* Venice Film Festival 1959
Fossalta di Portogruaro, Venezia

**Fossalta di Portogruaro** je naselje u Italiji u provinciji Venecija, u regiji Veneto.

Prema proceni iz 2011. u naselju je živelo 2775 stanovnika. Naselje se nalazi na nadmorskoj visini od 5 m.

## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* by the CIA Factbook 
* Italian Railways
* Italian National and Regional Parks
* History of Italy: Primary Documents
* List and maps of archaeological sites in Italy
* WWW-VL: History: Italy  at IUE
Lažna etimologija

**Lažna** ili **pogrešna etimologija** (**pseudoetimologija**, **paraetimologija** ili **paretimologija**), poznata i kao **pučka** ili **narodna etimologija**, premda je to i jedan od naučnih lingvističkih termina, naziv je za često rašireno ali pogrešno verovanje o poreklu neke reči, koje često potiče iz nekih "zdravorazumskih" pretpostavki. Takve etimološke konstrukcije često imaju prizvuk urbanih legendi i mogu biti daleko živopisnije od standardnih etimoloških objašnjenja koja se mogu pronaći u rečnicima, kao što je, na primer, verovanje da reč "snob" potiče od prakse na Oksfordskom univerzitetu da se studentima koji nisu bili plemićkog porekla iza imena dodaje latinski akronim *s. nob.* (= *sine nobilitate*, tj. "bez plemstva"), dok zapravo ta reč najverovatnije označava obućara ili obućarskog šegrta, u kojem je značenju zabeležena 1781. Istorijski gledano, pogrešne su etimologije, počev od antike pa kroz ceo srednji vek, nastajale iz neznanja, poglavito zbog nepoznavanja istorijske gramatike i komparativne lingvistike, dok se danas često razvijaju u nastojanju da se odbrane neke sumnjive istorijske ili pseudoistorijske teze. Na velikom broju takvih pogrešnih etimoloških konstrukcija zasniva se, na primer, srpska pseudonaučna "škola", koju predvodi Jovan I. Deretić i gde se, tako, veruje kako su Etrurci zapravo bili Srbi jer u Srbiji postoji grad Ruma, a na etrurskom se grad Rim nazivao ― *Ruma*; opovrgavanjem takvih hipoteza bavi se istoričar Radivoj Radić u svojoj knjizi *[[Srbi pre Adama i posle njega]]*.

## Reference
Come Back, Africa

***Come Back, Africa*** () je američki crno-bijeli igrani film snimljen 1959. godine u režiji Lionela Rogosina, poznat kao jedan od prvih koji se eksplicitno politički angažirao protiv režima apartheida u tadašnjoj Južnoj Africi, kao i po okolnostima snimanja koje ga čine jednim od prvih primjera gerilske kinematografije u današnjem svijetu.

Protagonist filma, koga tumači Zachria Makeba, je Zacharias, crni Južnoafrikanac koji se, suočen sa siromaštvom, iz svog seoskog kraala doseljava u Sophiatown, prigradsko naselje **([[Township (Južna Afrika)|township]])** Johannesburga. Radnja prikazuje kako se njegovi pokušaji da zaradi za život sudaraju sa ugnjetačkim zakonima bjelačke vlasti kao i organiziranim kriminalom koji caruje u naselju.

Rogosin je film snimio u suradnji sa novinarima i redakcijom crnačkog časopisa *[[Drum (južnoafrički magazin)|Drum]]*, koji su u to vrijeme bili među glavnim borcima protiv apartheida. Film je sniman po uzoru na "dokumentarce" Josepha Flahertyja, odnosno koristili su se naturščici i nastojalo dati što autentičniji prikaz života u *townshipovima*, ali uz fiktivne likove i događaje. Kako bi zavarao južnoafričke vlasti, Rogosin je tvrdio da snima "nedužni" filmski mjuzikl, a ne angažiranu političku dramu, te je tako ishodio dozvole. Na kraju je, za svaki slučaj, kopije filma prokrijumčario iz zemlje, isto kao što je uspio za glumicu i pjevačicu Miriam Makeba ishoditi crncima tada nedostupnu dozvolu za izlazak iz zemlje.

*Come Back, Africa* je premijerno prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je dobio jednu od nagrada. U samoj Južnoj Africi je bio zabranjen za prikazivanje sve do pada apartheida.

## Vanjske veze
**[http://comebackafrica.com/ Come Back, Africa] * - Film site
**[http://ontheboweryfilm.com/OnTheBoweryPressKit.pdf Come Back, Africa]* - Film doc
**[http://www.ejumpcut.org/archive/onlinessays/JC36folder/ComeBackAfrica.html Come Back Africa and South African film history]* - Article by Ntongela Masilela
**[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826322,00.html Cinema: A Camera in Johannesburg] * - 1960 review at Time Magazine
*The Official Lionel Rogosin Website
Ansiktet

***Ansiktet*** (), također poznat i pod međunarodnim naslovom ***The Magician*** () je švedski crno-bijeli igrani film snimljen 1958. u režiji Ingmara Bergmana, koji je napisao i scenario. Po žanru je mješavina drame i fantastike, a Bergman je inspiraciju za scenario pronašao u drami Magic G. K. Chestertona. Protagonist filma, koga tumači Max von Sydow je putujući mađioničar koji zajedno sa svojom trupom dolazi u grad gdje postaje predmetom optužbi za prevaru. Radnja prikazuje kako vlaste nastoje raskrinkati njegove trikove, ali kako ti napori koincidiraju sa raznim natprirodnim događajima. *Ansiktet* je sljedeće godine dobio specijalnu nagradu žirija na venecijanskoj Mostri.

## Uloge
* Max von Sydow – Albert Emanuel Vogler
* Ingrid Thulin – Manda Vogler (alias Mr. Aman)
* Gunnar Björnstrand – Dr. Vergerus, ministar zdravlja
* Naima Wifstrand – Granny Vogler
* Bengt Ekerot – Johan Spegel
* Bibi Andersson – Sara
* Gertrud Fridh – Ottilia Egerman
* Lars Ekborg – Simson, kočijaš
* Toivo Pawlo – Policijski komesar Starbeck
* Erland Josephson – Konzul Egerman
* Åke Fridell – Tubal
* Sif Ruud – Sofia Garp
* Oscar Ljung – Antonsson, momak iz štale
* Ulla Sjöblom – Henrietta Starbeck
* Axel Düberg – Rustan, mladi sluga

## Reference

## Vanjske veze
* 
*
Sista paret ut

***Sista paret ut*** () je švedski crno-bijeli igrani film snimljen 1956. u režiji Alfa Sjöberga, a za koji je scenario napisao Ingmar Bergman. Po žanru je drama. Protagonist, koga tumači Björn Bjelfvenstam, je mladić čiji su se roditelji rastali u djetinjstvu, i koji je zbog toga skeptičan prema tome da će i sam moći održati ljubavnu vezu.

## Uloge
* Eva Dahlbeck – Susanna Dahlin
* Harriet Andersson – Anita
* Bibi Andersson – Kerstin
* Björn Bjelfvenstam – Bo Dahlin 
* Jarl Kulle – Dr. Farell
* Olof Widgren – Hans Dahlin
* Aino Taube – Kerstinina majka
* Hugo Björne – Profesor Jacobi
* Jan-Olof Strandberg – Claes Berg
* Märta Arbin – Baka
* Jullan Kindahl – Alma

## Reference

## Vanjske veze
*
Lotna

***Lotna*** je poljski ratni film snimljen 1959. u režiji Andrzeja Wajde. Temelji se na istoimenoj pripovjetci Wojciecha Żukrowskog, koji je zajedno sa Wajdom sudjelovao u pisanju scenarija. Naslovni lik u filmu je Lotna, plemenita arapska kobila, koju njen vlasnik, prestar da bi je sam jahao, daje poljskoj konjičkoj jedinici koja sudjeluje u obrani od njemačke invazije na samom početku Drugog svjetskog rata. Radnja prikazuje kako jahanje Lotne postaje predmetom suparništva među vojnicima i oficirima, ali i kako to suparništvo postaje sve bespredmetnije kada se ispostavi kako je poljska nije u stanju suprotstaviti se tenkovima i modernoj tehnologiji neprijatelja.

*Lotna* je za Wajdu bio film za koji je velikim dijelom bio lično motiviran, s obzirom da je njegov otac bio konjički oficir pogubljen u Katinjskom masakru. Za film, kojim je htio dati svojevrsni nostalgični hommage predratnoj državi, njenoj vojsci i romantičnim viteškim idealima, je kao savjetnika angažirao Karola Rommela, heroja poljsko-sovjetskog rata i olimpijskog pobjednika, a koji se pojavljuje u cameo ulozi u filmu. Kasniji kritičari su, pak, filmu spočitavali kontradiktornost u pristupu; tako su likovi prikazani u skladu sa uzusima službene propagande, odnonso kao patriotski heroji, dok su, sa druge strane, njihovi postupci i događaji prikazani kao besmisleni i uzaludni, a što sve kulminira nesretnim završetkom, sličnim onim u Wajdinom ranijem i mnogo poznatijem filmu *[[Kanal (film)|Kanal]]*. Sam Wajda je kasnije izjavio da mu je *Lotna* predstavljala veliko razočaranje u karijeri.

Film je nakon premijere izazvao velike kontroverze i zbog toga što sadrži scenu u kojoj poljski vojnici sa isukanim sabljama i tenkovima jurišaju na njemačke tenkove, a čime je Wajda svojim filmom dao svojevrsnu potvrdu navodnom događaju za koji se danas smatra da je najobičnija urbana legenda fabricirana od strane njemačke ratne propagande.

## Uloge
* Jerzy Pichelski ... Kapetan Chodakiewicz
* Adam Pawlikowski ... Poručnik Wodnicki
* Jerzy Moes ... Kadet Grabowski
* Mieczysław Loza ... Viši narednik Laton
* Bożena Kurowska ... Ewa
* Bronisław Dardziński ... plemić

## Vanjske veze
* 
* Essay on ''Lotna'' by Peter Gessner
Operacija Anton

**Operacija ''Anton*** ([[njemački]]: ***Unternehmen Anton***) je bio kodni naziv [[okupacija|okupacije]] [[Višijevska Francuska|Višijevske Francuske]] koju su u studenom [[1942.]] godine zajednički sprovele [[Treći Reich|Njemačka]] i [[Kraljevina Italija|Italija]]. Operacija je označila kraj Višijevske Francuske kao nominalno nezavisne države i formalno dokinula njezinu ionako ograničenu vojsku, no vlada u [[Vichy]]ju je i dalje nastavila postojati kao marionetska država [[Treći Reich|Trećeg Reicha]]. Jedan od posljednjih akcija vojske Višijevske Francuske prije njezina gašenja bilo je [[samopotapanje francuske flote u Toulonu]] kako bi se spriječilo da ista padne u njemačke ruke.

Inicijalna ideja o okupaciji Višijevske Francuske javila se još u prosincu [[1940.]] godine pod kodnim imenom [[Operacija Attila|Operacija *Attila*]], no ubrzo je ista inkorporirana u operativni plan okupacije [[Korzika|Korizke]]. Operacija *Anton* nastala je nešto kasnije kao prošitenje Operacije *Atilla* koje je uključivalo raznovrsnije njemačke jedinice i talijansko sudjelovanje. Nakon što su [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznici]] pokrenuli [[Operacija Torch|Operaciju *Torch*]], [[Adolf Hitler|Hitler]] nije mogao riskirati eventualni proboj na [[Mediteran]]u te je, nakon razgovora s [[Pierre Laval|Pierreom Lavalom]], naredio [[Italijanska okupacija Korzike|okupaciju Korzike]], a sljedećeg dana i početak Operacije *Anton*.

Operacija je provedena izrazito brzo. Spremne [[10. studenog]], njemačke jedinice su već [[11. studenog]] [[1942.]] godine stigle do [[Mediteran]]a. Hitlerov daljni plan bila je [[Operacija Lila|Operacija *Lila'']], kojoj je cilj bilo preuzimanje demobilizirane francske flote u Toulonu. Ipak, francuski zapovjednici su uspjeli odgoditi operaciju dovoljno dugo da izvedu samopotapanje cjelokupne flote 27. studenog iste godine. Glavni cilj samopotapanja bilo je sprječavanje Nijemaca da stave istu pod svoju kontrolu. Nedugo zatim, raspušten je i ostatak vojske Višijevske Francuske.
Il generale Della Rovere

***Il generale Della Rovere*** () je italijanski crno-bijeli igrani film snimljen 1959. godine u režiji Roberta Rossellinija. Temelji se na istoimenom romanu Indra Montanellija, koji se, pak, temeljio na likovima i događajima kojima je lično svjedočio u Drugom svjetskom ratu. Naslovni protagonist, čiji lik tumači Vittorio De Sica, je sitni kriminalac i varalica koga njemački vlasti u okupiranoj Sjevernoj Italiji 1944. godine šalju u zatvor kako bi, lažno se izdajući se za važnog funkcionara pro-savezničke Badogliove vlade, pokušao raskrinkati članove pokreta otpora. Radnja prikazuje kako je on u toj ulozi toliko uspješan, da na kraju i sam počinje vjerovati da je antinacis i italijanski patriot. *Il generale Della Rovere* je premijerno prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je podijelio Zlatni lav sa filmom *[[La grande guerra]]*.

## Uloge
*Vittorio De Sica: Vittorio Emanuele Bardone/Grimaldi
*Hannes Messemer: SS puk. Müller
*Vittorio Caprioli: Aristide Banchelli
*Giovanna Ralli: Valeria
*Sandra Milo: Olga
*Maria Greco: Madama Vera
*Herbert Fischer: Njemački narednik
*Anne Vernon: Clara Fassio
*Franco Interlenghi: Antonio Pasquali 
*Ivo Garrani: Vođa partizana

## Vanjske veze
*
La grande guerra

***La grande guerra*** () je italijansko-francuska crno-bijela ratna filmska komedija snimljena 1959. u režiji Marija Monicellija. Radnja, djelomično inspirirana Maupassantovom novelom *[[Deus Amix|Dva prijatelja]]*, je smještena na italijansku frontu u Prvom svjetskom ratu. Protagonisti, koje tumače Alberto Sordi i Vittorio Gassman, su dva muškarca različitog karaktera ili porijekla, ali koji dijele nedostatak bilo kakvog idealizma i želje za ozbiljnom borbom i žrtvovanjem kada sticajem okolnosti budu regrutirani i završe kao suborci. *La grande guerra* se odlikovala za italijansku kinematografiju dotada nezamislivo negativnim pristupom prema Prvom svjetskom ratu, odnosno otklonom od tada obaveznog prikazivanja italijanskih vojnika kao herojskih pobjednika. Film je premijerno prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je imponirao miješanjem humora sa realističkim prikazom ratnih strahota, te je podijelio Zlatni lav sa filmom *[[General Della Rovere]]*.

## Uloge
* Alberto Sordi: Oreste Jacovacci
* Vittorio Gassman: Giovanni Busacca
* Silvana Mangano: Costantina
* Folco Lulli: Bordin
* Bernard Blier: Kapetan Castelli
* Romolo Valli: Poručnik Gallina
* Vittorio Sanipoli: Major Venturi
* Nicola Arigliano: Giardino
* Geronimo Meynier: Kurir
* Mario Valdemarin: Lorenzi
* Elsa Vazzoler: Bordinova supruga
* Tiberio Murgia: Rosario Nicotra
* Livio Lorenzon: Narednik Barriferri
* Ferruccio Amendola: De Concini
* Gianni Baghino: Vojnik
* Carlo D'Angelo: Kapetan Ferri
* Achille Compagnoni: Kapelan
* Luigi Fainelli: Giacomazzi
* Marcello Giorda: General
* Tiberio Mitri: Mandich
* Gérard Herter: Austrijski kapetan
* Guido Celano: Italijanski major

## Vanjske veze
*
Atlantska kraba duh

**Atlantska kraba duh**, *([[Ocypode Quadrata]])*, je vrsta krabe nazvana kraba duh, ranije je opisivana kao „okultni, tajanstveni vanzemaljac iz drevnih dubina mora“.

Ova vrsta je česta i živi na atlantskoj delu Sjedinjenih Država i ona je jedina od svoje vrste u ovom delu Atlantika.Životni prostor ove rakovi se prostire od Rhode Islanda pa sve do Rio Grande do Sul, najjužnije savezne države Brazila.
## Opis

Odrasle krabe su sivo-žute boje, dužine oko 5&nbsp;cm.Periodično kraba se mora vratiti u vodu da bi okvasio svoje škrge, takođe kada polaže svoje ličinke. Osim ovih zahtev kraba se računa kao teresterijalna životinja.Oči ove vrste krabe imaju mogućnost punokružnog okretanja što im daje vidokrug od 360°.Mlade krabe su obično boje peska da bi se bolje zakamuflirale.

## Životni prostor
Životni prostor Atlantske krabe duha se prostire od Block Islanda, Rhode Islanda i Nantucketa u Massachusettsu pa sve do Santa Katarine u Brazilu, Kube, zatim arhipelaga Fernando de Noronha i Bermuda. Krabin planktonske ličinke s mogu naći kod Woods Houla u Massachusettsu, mada odrasle jedinke ne mogu preživeti u lokalnim uslovima.

## Fosili
Fosilni ostaci *O. Quadrata* su nalaženi u stenama iz razdoblja Pleistocena.

## Ekologija
Atlantska kraba duh živi u peščanim rupama koje grade iznad vodene linije.. Starije jedinke grade svoja prebivališta čak i do 400m dalje od vodenog prebivališta. Prebivališta mogu biti čak di 1,3m duboka i mogu se zatvoriti pijeskom za vrijeme toplih razdoblja.

Atlantska kraba proizvodi karakteristične zvukove sa svojim klještima a takođe i tarenjem nogu. Mužjaci takođe izvode ritualne pokrete koji ne zahtevaju fizičke kontakte.

*O. quadrata* je najaktivnija noću i svaštojed je,. U krabinoj ishrani su zastupljeni puževi, insekti, razne biljke, stelja, čak i drugi rakovi.

## Reference

## Vanjske veze
Pociąg

**Pociąg** (, na prostoru bivše Jugoslavije poznat pod naslovom ***Noćni vlak***, u međunarodnoj distribuciji ponekad pozant i pod naslovom ***Baltic Express***) je poljski crno-bijeli igrani film snimljen 1959. u režiji Jerzyja Kawalerowicza. Po žanru je mješavina drame i trilera. Protagonisti, čije likove tumače Lucyna Winnicka i Leon Niemczyk, su žena i muškarac koji su se u Lođu ukrcali u vlak za grad Hel na obali Baltika i koji, sticajem okolnosti, moraju dijeliti spavaći vagon. Radnja prikazuje kako putnici doznaju kako policija u vlaku nastoji uhvatiti odbjeglog ubicu, te počinju sumnjati da se krije među njima.

*Pociąg*, za koji je Kawalerowicz inspiraciju dobio prilikom željezničkog putovanja u kome je sticajem okolnosti morao dijeliti spavaći vagon sa ženskom putnicom, je premijerno prikazan na venecijanskoj Mostri, gdje je Winnicka za svoju ulogu dobila posebno priznanje žirija. Kasnijim kritičarima je postao zanimljiv kao jedno od prvih ostvarenja Poljske filmske škole koje se nastojalo odlijepiti od politički aktualnih tema prema univerzalnijim motivima, odnosno prema žanru trilera, uz značaj uticaj Alfreda Hitchcocka.

## Uloge
* Lucyna Winnicka – Marta
* Leon Niemczyk – Jerzy
* Zbigniew Cybulski – Staszek
* Helena Dąbrowska – konduktorka
* Teresa Szmigielówna – blondynka, żona adwokata
* Aleksander Sewruk – adwokat, mąż blondynki
* Ignacy Machowski – pasażer
* Józef Łodyński – tajniak
* Michał Gazda
* Roland Głowacki
* Tadeusz Gwiazdowski
* Zygmunt Malawski
* Kazimierz Wilamowski
* Jerzy Zapiór
* Zygmunt Zintel

## Vanjske veze
* 
* 
* 
* 
* 
*
Esterina

***Esterina*** je italijansko-francuski crno-bijeli igrani film snimljen 1959. u režiji Carla Lizzanija. Po žanru je drama, a naslovna protagonistica, čiji lik tumači Carla Gravina, je naivna djevojka iz provincije koja je odrasla kao ratno siroče, i koja odlučuje započeti život u velikom gradu. Radnja prikazuje kako je pri tome pokušaju pomoći vozači kamiona - koje tumače Geoffrey Horne i Domenico Modugno - ali i kako Esterinu u gradu čekaju velika razočaranja. Film je prikazan na venecijanskoj Mostri, gdje je Gravina dobila posebno priznanje za svoj nastup.

## Uloge

*Carla Gravina: Esterina
*Geoffrey Horne: Gino
*Domenico Modugno: Piero
*Anna Maria Aveta:  Pierova supruga
*Silvana Jachino: Stanodavka
*Laura Nucci: Prostitutka
*Raimondo Van Riel: Starac

## Izvori

## Vanjske veze
*
Dvostruki obrtaj

***À double tour*** (), također poznat i pod naslovom ***Leda***, je francusko-italijanski filmski triler snimljen 1959. u režiji Claudea Chabrola. Predstavlja adaptaciju romana *The Key to Nicholas Street* američkog pisca Stanleya Ellina. Radnja prikazuje kako Leda (čiji lik tumači Antonella Lualdi), ljubavnica bogatog vinogradara Henrija Marcouxa (čiji lik tumači Jacques Dacqmine) postaje žrtvom ubistva, a za koje je optužen lokalni mljekar. Protagonist, koga tumači Jean-Paul Belmondo je zaručnik Macrouxove kćeri koji postaje uvjeren kako je stvarni počinitelj član njegove buduće porodice.

*À double tour* je predstavljao prvi Chabrolov iskorak u vode trilera, žanra koji će mu obilježiti nastavak karijere, ali također prvi film u kome je na mizantropski način razotkrivao malograđanštinu i naličje francuske buržoazije. Premijerno je prikazan na venecijanskoj Mostri gdje je Madeleine Robinson, koja tumači gospođu Macroux, dobila posebno priznanje. Kasniji kritičari su tvrdili kako je zbog određenih motiva u scenariju poslužio i kao jedna od inspiracija Alfredu Hitchcocku za njegov znameniti film *[[Psycho]]*. Sljedeće godine je "Laszlo Kovacs", ime lika koji tumači Belmondo, iskorišteno kao jedno od pseudonima protagonista znamenitog filma *[[Do posljednjeg daha (film, 1960)|Do posljednjeg daha]]*, a koga također tumači Belmondo.

## Uloge
* Madeleine Robinson ... Thérèse Marcoux
* Antonella Lualdi ... Léda
* Jean-Paul Belmondo ... Laszlo Kovacs
* Jacques Dacqmine ... Henri Marcoux
* Jeanne Valérie ... Elisabeth
* Bernadette Lafont ... Julie, sobarica
* André Jocelyn ... Richard Marcoux
* Mario David ... Roger, mljekar
* László Szabó ... Laszlov prijatelj

## Vanjske veze