open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azuero

**Azuero** (španjolski: *Península de Azuero*) je poluotok u Tihom oceanu na jugozapadu Paname.

## Karakteristike
Prostire se između Panamskog zaljeva na istoku i Zaljeva Montijo na zapadu, nekih 100 km od istoka prema zapadu i 90 km od sjevera prema jugu.

Azuero je i regija poznata po zelenim brdima, suptropskim šumama i rajskim plažama.

Administrativno pripada pod tri provincije; Herrera, Los Santos i Veraguas.

Najveći urbani centri su Chitré i Las Tablas, koji su lokalnim *[[Autoput]]om Belisario Porras* povezani sa Panameričkim autoputom.

To je najširi dio Panamske prevlake površine 8,000 km², sa najvišom točkam na planini *Canajagua* (935 m) jugozapadno od grada Las Tablas.

Četrdesetak km jugozapadno od obale nalazi se otok Coiba, sa najvećim koraljnim grebenom na istočnom Tihom oceanu. Kako je više od 90 godina bio zatvor čak je 80 % njegovog šumskog pokrova sačuvano. Danas je čitav otok Nacionalni park.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Península de Azuero'' (na portalu Mapcarta)
Ruska Nova Ves

**Ruska Nova Ves** () je naseljeno mjesto u okrugu Prešov, u Prešovskom kraju, Slovačka Republika.

## Stanovništvo

Prema podacima o broju stanovnika iz . godine naselje je imalo  stanovnika.

### Etnički sastav

### Religija

## Reference

## Vanjske veze
* 
*  
* Naselja okruga Prešov
Los Santos (provincija)

**Los Santos** (španjolski: *Provincia de Los Santos*) je jedna od 10 provincija na koji je Panama administrativno podjeljena.

## Karakteristike
Provincija se nalazi na jugu zemlje, prostire se na jugozapadu Poluotoka Azuero. Sa sjevera graniči sa Provincijom Herrera, sa zapada sa Provincijom Veraguas, a sa juga i istoka je okružena Tihim oceanom. 

Provincija ima površinu od 3,809 km², na kojoj je 2020. živilo 95,557 stanovnika.

Provincija je administrativno podjeljena na 7 okruga (distrikta); Los Santos, Guararé, Las Tablas, Macaracas, Pedasí, Pocrí i Tonosí. 
Administrativni centar provincije je grad Las Tablas.

## Historija

Provincija je osnovana još za kolonijalnih vremena 1. novembra 1569. na dan Svih svetih, zato je i dobila ime *Los Santos*.

Kad se Panama odvojila od Kolumbije 1903., Provincija Los Santos zauzimala je čitav teritorij Poluotoka Azuero, sve do podjele na dvije provincije 1914., Azuero (od 1915. Herrera) i Los Santos.

Između 1941.-1945.), Los Santos i Herrera spojili su se ponovno u Provinciju Los Santos, sa prijestolnicom Chitré.

Današnja Provincija Los Santos osnovana je 1945. vladinim dekretom. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernación de Provincia de Los Santos''
Las Tablas (Los Santos)

**Las Tablas** je distrikt od 29,531 i grad od 8,939 stanovnika na jugozapadu Paname u Provinciji Los Santos u kojoj je administrativni centar.

## Geografija

Las Tablas se nalazi na jugoistoku Poluotoka Azuero, udaljen 284 km jugozapadno od Cuidad Paname i svega 10 km od Panamskog zaljeva.

## Historija

Las Tablas su osnovali u julu 1671. brodolomci iz Stare Paname koji su pobjegli od pljačke bukinira Henryja Morgana. 
Jak vjetar nasukao je njihov jedrenjak pa su odlučili potražiti neko sklonište. 
Izgleda da su za gradnju prvih koliba iskoristili daske sa jedrenjaka, zato je naselje dobilo ime Las Tablas (*tablas* latinski=daska).

U legendi o osnivanju grada spominje se i čudotvorna ikona Djevice Marije, koja je svako malo nestajala, sve dok brodolomci nisu skvatili da im ona pokazuje gdje da se nasele.

Od 1945. Las Tablas je administrativni centar novoosnovane Provincije Los Santos.
## Privreda i transport
Današnji Las Tablas je ekonomsko-administrativni centar Provincije Los Santos, njegova privreda bazira se na stočarstvu, ratarstvu i trgovini.

Grad je *[[Autoput]]om Belisario Porras* povezan je sa Panameričkim autoputom i svim ostalim većim gradovima u zemlji.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Municipio de Las Tablas'' (službene stranice)
Darijenski rascjep

**Darijenski rascjep** (španjolski: *Tapón del Darién*) je regija na krajnjem istoku Panamske prevlake duž panamsko-kolumbijske 
granice.

## Karakteristike

To je rijetko naseljen kraj u kom žive domorodački indijanci, Cune i Cueve.

Jedan dio Darijenskog rascjepa površine 575,000 hektara je danas Nacionalni park Darién, kog je UNESCO 1981. uvrstio na Lista svjetske baštine u Americi.

Darien je jedno od najvlažnijih područja na svijetu, teren dubokog blata, močvara, planina i neprohodnih džungli u kojima se lako izgubi orjentacija i može danima vrtiti u krug.

Put pješice preko Dariena dug je nekih 97 km i može trajati po desetak dana. Iako je izuzetno opasan brojni migranti iz Južne Amerike se odvažuju i idu preko džungle u bolju budućnost. Većina migranata koji se odlučuju pješice probiti preko Darijenskog rascjepa je jako siromašna.

Pretpostavlja se da je 2021. više od 133 000 migranata je prošlo kroz Darien, a u prvim mjesecima 2022. oko 19 000 ljudi.

Kako nema nikakvih cesta, vlada bezakonje, u kom glavnu riječ imaju paravojne formacije i kriminal|kriminalne bande]], koje pljačkaju, siluju i ubijaju migrante na koje naiđu. Ukoliko imaju sreće i ne naiđu na njih, smrt im prijeti od zmija, pauka, škorpija, zvijeri, gladi i iscrpljenosti.

Panamerički autoput dug 46,671 km koja počinje u Prudhou na Aljasci i završava na na krajnjem jugu Argentine u Ushuaiji, ima prekid kod Darijenskog rascjepa na dionici od stotinjak km.

Kako stvari stoje ni u skoroj budućnosti se ne planira ništa graditi.

## Reference

## Vanjske veze

* ''The Darién Gap: migrant route of last resort'' 
* ''Tapón del Darién, la selva impenetrable que divide la Ruta Panamericana''
Andreas Kaplan

**Andreas Kaplan** (rođen 5. oktobra 1977. godine u Minhenu, Nemačka) je profesor digitalne transformacije, prvenstveno u oblasti VI i virtuelnih svetova, i stručnjak za visoko obrazovanje. On je predsednik Univerziteta za logistiku Kune. Kaplan je prethodno bio rektor poslovne škole ESCP koja je član Sorbonske alijanse.

## Istraživanje
Kaplanovo istraživanje se bavi digitalnom transformacijom društva, posebno zbog napretka u veštačkoj inteligenciji i komunikaciji na društvenim mrežama. Stanfordska studija ubraja Kaplana u grupu najcitiranijih i najuticajnijih naučnika na svetu. Na Google akademiku, Kaplan je citiran preko 40000 puta.

## Karijera
Kaplan je započeo karijeru u kompanijama Sciences Po Paris i ESSEC pre nego što se pridružio poslovnoj školi ESCP gde je imenovan za rektora. Trenutno je predsednik Univerziteta za logistiku Kune. Kaplan je jedan od osnivača Evropskog centra za digitalnu konkurentnost i član izvršnog savetodavnog odbora Univerziteta Kozminski.

## Obrazovanje
Kaplan je stekao habilitaciju na Univerzitetu Sorbona i odbranio doktorat na Univerzitetu u Kelnu i školi HEC Paris. Stekao je i zvanje mastera javne administracije u u školi École Nationale d'Administration, mastera poslovne administracije u školi ThePower, mastera nauka u školi ESCP i zvanje diplomiranog inženjera na Univerzitetu Ludvig-Maksimilijan u Minhenu.

## Publikacije
* Kaplan Andreas (October 2015) European business and management. Sage Publications Ltd., London. 
* Kaplan, Andreas (2021). Higher Education at the Crossroads of Disruption: The University of the 21st Century, Great Debates in Higher Education. United Kingdom: Emerald Publishing. . 
* Kaplan, Andreas (2022). Artificial Intelligence, Business and Civilization: Our Fate Made in Machines. United Kingdom: Routledge. . 
* Kaplan, Andreas (2022). Digital Transformation and Disruption of Higher Education. United Kingdom: Cambridge University Press. .

## Reference
Coclé

**Coclé** (španjolski: *Provincia de Coclé*) je jedna od 10 provincija na koji je Panama administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Provincija se nalazi u sredini  Panamske prevlake. Sa sjevera graniči sa Provincijom Colón, sa istoka sa Provincijom Zapadnom Panamom, sa
zapada sa Provincijom Veraguas, i sa juga sa Provincijom Herrera i Zaljevom Parita. 

Coclé ima površinu od 4,947 km², na kojoj je 2020. živilo 266,969 stanovnika.

Provincija je administrativno podjeljena na 6 okruga (distrikta); Aguadulce, Antón, La Pintada, Natá, Olá i Penonomé. 
Administrativni centar provincije je grad Penonomé.

## Historija

Provincija je osnovana 1855. za Republike Nove Granade, a svoj konačni oblik i ime dobila je 1886. za 
Sjedinjenih Država Kolumbije. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernación de Provincia de Coclé''
Chiriqui (zaljev)

**Zaljev Chiriqui** (španjolski: *Golfo de Chiriqui*) je dio Tihog oceana na jugozapadu Paname. 

## Karakteristike

Zaljev se prostire od granice sa Kostrarikom na zapadu do Poluotoka Azuero na istoku, u dužini od nekih 227 km, a dubok je oko 50 km. 

U zaljevu se nalazi jedan od najvećih koraljnih grebena Tihog oceana, jedna od najbogatijih šuma mangrova u Centralnoj Americi i najveći otok u Panami - Coiba. 

Pored atraktivnih plaža i udaljenih otoka tu se nalaze i dva velika Nacionalna parka; Chiriquí i Coiba.

Nacionalni park Chiriquí proteže se na površini od 14,740 hektara. U parku se nalazi dvadesetak otok]]a, devetnaest koraljnih grebena i puno divljih životinja.

Nacionalni park Coiba je svojom površinom od 430.821 hektara najveći u Panami. U njegovom centru nalazi se Otok Coiba površine 493 km², koji je zahvaljujući što je između 1919. - 2004. bio kažnjenička kolonija ostao relativno netaknut.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Golfo de Chiriqui'' (na portalu Mapcarta)
Chiriquí (nacionalni park)

**Nacionalni park Chiriquí** (španjolski: *Parque nacional marino Golfo de Chiriquí*) je nacionalni park na jugozapadu Paname, koji se nalazi u pacifičkom Zaljevu Chiriqui.

## Historija i karakteristike

Park je osnovan na površini od 14,740 hektara u augustu 1994., da očuva ekosistem, floru i faunu i zaljevu.

Poznat je i kao *[[Arhipelag]] Páridas* u kom su dva veća naseljena otoka; Parida i Paridita, i brojni manji nenaseljeni; Santa Catalina, Pulgoso, Gámez, Tintorera, Obispo, Obispone, Los Pargos, Ahogado, Icacos, Corral de Piedra, Bolaños, Berraco, Bolañitos, San José, Linarte, Saíno, Sainitos, Iglesia Mayor, Carey Macho i Carey Hembra.
Te otoke karakteriziraju brdašca nadmorske visine do 100 metara.

Pored kopnenog dijela na otocima, dobar dio parka prostire se po moru

Prosječna godišnja temperatura]] u parku je 27 ºC, a kiše prosječno padne između 2000 - 2500 mm što omogućuje rast tropskih vlažnih šuma po otocima.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Parque nacional marino Golfo de Chiriquí'' 
* ''Parque Nacional Marino Golfo de Chiriquí''
Zef Zorba

**Zef Zorba** (Kotor, 1920. – Skadar, 1993.), albanski dramatičar, pjesnik, prozaik i kazališni redatelj.

## Biografija
Rođen je u Crnoj Gori u porodici albanskog trgovca, sin Jaka Zorbe (1877-1946) i Elene Skanjeti. Otac mu je poznavao srpskohrvatski, talijanski i francuski. Godine 1924. porodica je se vratila u Albaniju, otac je bio gradonačelnik naselja Gur i Zi u okrugu Skadar (1925-1928) a kasnije upravnik čuvenog restorana *[[Kafja e Madhe]]* u Skadru. Gimnaziju je završio u Skadru, a zatim je 1941. započeo studij političkih nauka na Fakultetu društvenih nauka u Sveučilišta u Padovi.

Ratni događaji su ga natjerali da prekine studij i 1943. godine se vrati u Skadar, gdje je radio u banci. Godine 1945. počeo je raditi kao ravnatelj doma kulture u Skadru. Tu je napravio prvi pokušaj na domaćim pozornicama da predstavi drame Gjergja Fishte i Henrika Ibsena, koje komunističke vlasti nisu prihvatile. Uhićen u septembru 1946. pod optužbom za neprijateljsku propagandu i agitaciju, te iz tih razloga je proveo sljedećih pet godina u zatvorima i radnim logorima.

Otpušten 1951. godine. Preuzeo je posao računovođe koji je obavljao do umirovljenja 1980. godine. Njegova supruga je bila Terezin Pali, imali su dvije kćeri, Elenu i Luçiju.

## Djelo
Zef Zorba se ubraja među klasike albanske poezije. No njegov književni rad je prošao skoro neprimjećen, otkriven je tek u januaru 1993. i prvi put je objavljen 1994., nakon njegove smrti.

Osim *Buzë të ngrira në gaz* (Usne zaleđene igrom), Zorba je iza sebe ostavio i drame, libreta, eseje i studije o albanskoj književnosti, kao i prijevode talijanske poezije (Montale, Ungaretti, Quasimodo). Godine 1996. posthumno mu je dodijeljena nagrada Martin Camaj.

U decembru 2007. na pozornici kazališta Migjeni u Skadru održana je premijera Zorbine drame *Klithma ne Debore* (Krik u snijegu). Autor je dvaju opernih libreta, *Teuta* i *Rozafa*, tekstova pjesama na glazbu Prenka Jakove.

## Književni rad
* *Buzë të ngrira në gaz* (Tirana 1994)
* *Klithma në Dëborë*
* *Teuta*
* *Rozafa*

## Povezano
* Albanska književnost

## Napomene

## Reference

## Bibliografija

*  
*  
*  
*
Kafja e Madhe

**Kafja e Madhe** je istorijska građevina u gradu Skadru, na sjeveru Albanije. Zgrada je početkom 20. vijeka gostila istoimeni i vrlo ugledni restoran u gradu.

## Osobine
Institut za narodnu baštinu Albanije  ju navodi kao spomenik arhitekture. U prvoj polovici 20. stoljeća restoran se smatrao dijelom luksuznog života u gradu.

## Istorija zgrade
Nacrt zgrade je projektirao umjetnik Kolë Idromeno u austrougarskom stilu. Zgradu je počela graditi obitelj Ashik 1920. godine, a nešto kasnije nedovršena zgrada je pod nepoznatim okolnostima prodana obitelji Luka. Vlasnik je dao zgradu u miraz kćeri Filomeni, koja se udala za izvjesnog Gulielmija, prezimenom isto Luka. Par je imao samo jednu kćer, Jjena Suresh, koja se udala u porodici Mozali. Dugim godinama je bila mjesto susreta građana Skadra, ali i stranaca koji su ovamo dolazili. U to vrijeme ispred Kafja e Madhe je se nalazio Kafe Adriatik (kasnije srušen), čiji je redovni posjetilac bio književnik Migjeni a lokal je posjećivao i Primo Shllaku i mnogi drugi pisci. Prije nego što se zvala *Kafja e Madhe*, zgrada je imala tri imena: prvo je bilo *Kafe Adriatik*, drugo *Hotel Park* i konačno, dolaskom Crnogoraca, *Grand hotel Savija*.

Nakon 1945. zgrada je – kao i većina komercijalnih objekata u Skadru – prebačena u državno vlasništvo. Bez obzira na to, jedno vrijeme je uspjela zadržati svoju izvornu namjenu restorana, bara i hotela. Godine 1960. godine je proglašena spomenikom arhitekture. Zgrada je profesionalno restaurirana u godinama 1987–1988., unatoč tadašnjoj lošoj gospodarskoj situaciji u zemlji. Iako se do 1992. godine prestao koristiti kao restoran, u njoj je počeo raditi kockarnicu, navodno do 1997. godine.

U godinama 2001-2003 je objekt doživio novu i neslavniju obnovu, te pokušaj podmetanja požara, koji se vatrogasna služba uspjela umiriti. Kafja e Madhe je 2007. godine proglašena «Spomenikom kulture I. kategorije». Od 2013. zgrada je prazna i čeka potpunu obnovu.

Godine 2021. jedan dio zgrade je se srušio.

## Vanjske veze
*  

## Napomene

## Reference

## Bibliografija
Darién (nacionalni park)

**Nacionalni park Darién** (španjolski: *Parque Nacional Darién*) prostire se na površini od nekih 575, 000 hektara u Provinciji Darien na jugoistoku 
Paname.

## Karakteristike
On je svojom površinom najveći park u Panami, i jedan od najvećih u Centralnoj Americi.
Unutar parka nalazi se gotovo čitava granica sa susjednom Kolumbijom i dobar dio pacifičke obale. 

Park se pretapa sa kolumbijskim Nacionalnim parkom Los Katíos, koji je također uvršten na UNESCO-vu Lista svjetske baštine u Americi.

Kako se prostire od mora do planina Masiva Serranía del Darién sa najvišim vrhom Cerro Tacarcuna (1,875 m), park ima veliku raznolikost obalnih, nizinskih i planinskih ekosistema i biotopa.  
Od pješčanih plaža, stjenovitih obala obraslih mangrovima, bezbrojnih močvara, rijeka i potoka, palminih šuma]], brojnih prašuma, među njima i najveću nizinsku prašumu na pacifičkoj obali Centralne Amerike.

U parku vlada tropska prašumska klima, prosječno padne kiše od 1,800 do 4,500 mm.

Park karektizira i kulturno - etnička raznolikost, u njemu žive (rijetko) Maroni i domorodački indijanci Čoko i Cune. 

Velika veličina i udaljenost širokog spektra biotopa pogoduju evolucijskim procesima i velikoj raznolikosti flore i faune sa visokim stupnjem endema i brojnim taksonomskim katerorijama. Dosad su već dokumentirane stotine novih vrsta kralježnjaka i hiljade 
beskralježnjaka, pa se pretpostavlja da će budućim istraživanjima biti otkrivene i brojne nove. 

Među impresivnih 169 dokumentiranih vrsta sisavaca, nalaze se kritično ugroženi Smeđi majmun pauk, ugroženi Bairdov tapir, ranjivi Divovski mravojed i gotovo ugrožene vrste poput jaguara, šumskih pasa i bjelousnih pekarija. 

U parku je registrirano 530 vrsta ptica, među njima i ugrožena velika Zelena ara (*Ara ambiguus*), ranjivi Veliki kuraso i velika populacija ugroženih Orlova harpija. 

## Historija

Geneza tog parka bila je prašuma Alto Darien, koja je stavljena pod zaštitu države 1972. Njena površina je bitno povećana pa je predsjedničkim dekretom 1980. proglašena nacionalnim parkom.

UNESCO je 1981. uvrstio Nacionalni park Darien na Listu svjetske baštine u Americi. i proglasio ga Rezervatom biosfere.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Darien National Park''
Penonomé

**Penonomé** je distrikt od 95,454 i grad od 19,149 stanovnika u sredini Paname u Provinciji Coclé u kojoj je administrativni centar.

## Geografija

Penonomé se nalazi u centru zemlje, udaljen 150 km zapadno od Cuidad Paname.

## Historija

Mjesto su osnovali španjolski kolonisti 1581. pod imenom *Villa de Penonomé*. Po legendi grad je dobio ime po lokalnom caciquu - *Noméu*, čija se grobnica tu nalazila.

Od kolonijalnih vremena bio je trgovište na raskršću cesta za Poluotok Azuero i Portobelo.

Penonomé je građen po tipičnom španjolskom kolonijalnom urbanizmu - *traza*, sa pravokutnim parkom u sredini, oko kog su smešteni crkva, i sve ostale važne državne zgrade, iz kog se račvaju paralelne ulice sa blokovima kuća.

Krajem 1671., nakon što je bukinir Henry Morgan opljačkao tadašnju glavni grad|prijestolnicu]] Staru Panamu, Penonomé je postao privremena prijestolnica Provincije Panama, sve dok nova Panamá nije izgrađena 1674.

Tokom 18. vijeka izrastao je u zanatsko-trgovački centar povezan sa Limom u Vicekraljevstvu Peru.

Od 1886. Penonomé je administrativni centar Provincije Coclé.

## Privreda i transport

Privreda Penonoma bazira se na stočarstvu, ratarstvu i šumarstvu i uslugama. U samom gradu ima nekoliko građevinskih i stolarskih firmi i servisnih radionica

Grad se nalazi na trasi Panameričkog autoputa pa je povezan sa svim ostalim većim gradovima u zemlji.

## Reference

## Vanjske veze

* ''El distrito de PenonoméMunicipio de Penonomé'' 
* ''Municipio de Penonomé'' (stranice na Istagramu)
Senjakovce

**Senjakovce** () je naseljeno mjesto u okrugu Prešov, u Prešovskom kraju, Slovačka Republika.

## Stanovništvo

Prema podacima o broju stanovnika iz . godine naselje je imalo  stanovnika.

### Etnički sastav

### Religija

## Reference

## Vanjske veze
* 
*  
* Naselja okruga Prešov
Panamá Oeste

**Panamá Oeste** ili **Zapadna Panama** (španjolski: *Provincia de Panamá Oeste*) je jedna od 10 provincija na koji je Panama administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Zapadna Panama se nalazi u sredini Panamske prevlake. Sa sjevera graniči sa Provincijom Colón, sa istoka sa Provincijom Panamom, sazapada sa Provincijom Coclé i sa juga sa Tihim oceanom. 

Panamá Oeste ima površinu od 2,880 km², na kojoj je 2020. živilo 606,458 stanovnika.

Provincija je administrativno podjeljena na 5 okruga (distrikta); Arraiján, Capira, Chame, La Chorrera i San Carlos. 
Administrativni centar provincije je grad La Chorrera.

## Historija

Zapadna Panama je najnovija panamska provincija osnovana 2014. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernación de Provincia de Panamá Oeste''
Carlos Saura

**Carlos Saura Atarés** (4. januar 1932 – 10. februar 2023) bio je španski režiser, fotograf i scenarist. Zajedno sa Luisom Buñuelom i Pedrom Almodovcarom se smatra jednim od najuglednijih španskih filmaša. Imao je dugu i plodnu karijeru koja mu je donijela prestižna međunarodna priznanja.

Saura je karijeru počeo 1955. godine snimajući kratke dokumentarne filmove. Brzo je stekao međunarodni ugled s privijencem prikazanim na Kanskom flmskom festivalu 1960. Iako je počeo u neorealističkom stilu, Saura se brzo okrenuo korištenju metafora i simbolizma kako bi izbjegao pozornost frankističkih cenzora. Godine 1966. je sa svojim filmovima *[[La caza|La Caza]]* osvojio Srebrni medvjed na Berlinskom filmskom festivalu. Sljedećih godina je nastavio graditi reputaciju baveći se emotivnim i duhovnim odgovorima na političku represiju.

Do 1970-ih Saura je postao najpoznatiji filmaš koji je djelovao u Španiji. Njegovi filmovi sa kompleksnim narativnim tehnikama su često izazivali kontroverzu. Tada je osvojio Specijalnu nagradu žirija za *[[La prima Angélica|La Prima Angélica]]* (1973) i *[[Cría Cuervos]]* (1975) u Cannesu te nominaciju za Oscar za najbolji strani film 1979. godine za *[[Mama Turns 100|Mama Cumple 100 Años]]*.

1980-ih je Saura bio najpoznatiji zahvaljujući svojoj Flamenco trilogiji – *[[Blood Wedding (1981 film)|Bodas de Sangre]]*, *[[Carmen (1983 film)|Carmen]]* i*[[El Amor brujo (1986 film)|El Amor Brujo]],* u kojima je kombinirao dramu sa flamenco plesom. Dobio je joiš dvije nominacije za Oscar za najbolji strani film - za *[[Carmen (1983 film)|Carmen]]* (1983) i *[[Tango (1998 film)|Tango]]* (1998). 

## Vanjske veze

*
*Službena stranica
*''Carlos Saura. Film. Biography and works.''  Spain in culture: official Website of Culture in Spain. *Paul Julian Smith: Cría cuervos...: The Past Is Not Past. *[[DearCinema.com]], 13 August 2007.*
*
Bocas del Toro

**Bocas del Toro** prevedeno **Bikova usta** (španjolski: *Provincia de Bocas del Toro*) je jedna od 10 provincija na koji je Panama administrativno podjeljena.

## Karakteristike

Ta provincija se nalazi na krajnjem sjeverozapadu Panamske prevlake. Sa sjevera graniči sa Karipskim morem, sa juga sa Provincijom Chiriquí i sa istoka, jugoistoka i zapada sa domorodačkim regijama 
Ngäbe-Buglé i Naso Tjër Di.
Sa zapada, sjeveroistoka i jugozapada graniči sa kostarikanskim provincijama Limón i Puntarenas. 

Bocas del Toro ima površinu od 4,657 km², na kojoj je 2020. živilo 179,990 stanovnika.

Provincija je administrativno podjeljena na 3 okruga (distrikta); Bocas del Toro, Changuinola i Chiriquí Grande. 
Administrativni centar provincije je grad Bocas del Toro.

## Historija
Provincija Bocas del Toro je osnovana tek kad je Panama postala nezavisna - 1903.

Njena historija seže do 1502. kad je Kristofor Kolumbo na svom trećem putovanju doplovio do njenih obala. 
Narednih vijekova ostala je netaknuta, posjećivana povremeno od engleskih, američkih i njemačkih misionara. 
Oko 1820. nešto se ribari iz Nikaragve i Kolumbije naselilo na otoku Bastimentos, a nakon izgradnje Panamske željeznice 1855. doselilo se dosta kolonista iz Antila.

Od 1880. počeo je intenzivni uzgoj banana u Laguni Chiriquí.
U to je vrijeme grad Bocas del Toro postao je jedno od sjedišta američke kompanije United Fruit.

Imeđu 1909. - 1915. opala je važnost grada Bocas del Toro, jer je izvoz banana preseljen u luku Almirante, ali je Bocas del Toro i nadalje ostao administrativni centar.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernación de Provincia de Bocas del Toro''
La Chorrera (Panama)

**La Chorrera** je distrikt od 201,301 i grad od 118,521 stanovnika u sredini Paname u Provinciji Panamá Oeste u kojoj je administrativni centar.

## Geografija

La Chorrera se nalazi u centru zemlje, udaljena 32 km zapadno od Cuidad Paname.

## Historija

La Chorrera je nastala na mjestu hacijende *Caimito* u 17. vijeku. Ime je dobila po brojnim slapovima u okolici, jer je okružena brojnim rijekama (Caimito, Perequeté, Martín Sánchez, Perequetecito, Quebrada Rodeos, Caño Quebrao, Riecito, Kongo, Las Yayas) koje se strmoglavo spuštaju do mora.

Tokom 18. vijeka mjesto je toliko naraslo da je 1855. postalo administrativni centar okruga.

Od 2014. La Chorrera je i administrativni centar tada osnovane Provincije Panamá Oeste.

## Privreda i transport
La Chorrera je poznata po proizvodnji ananasa pa se najveći broj firmi bavi njegovim pakiranjem i konzerviranjem.
Pored toga tu se nalazi termoelektrana El Arado, kamenolom El Coco i tvornica ribljeg brašna Promarina S. A.

Grad je poznat i po najvećem sajmu u Panami.

Kako se nalazi na trasi Panameričkog autoputa odlično je povezan sa svim ostalim većim gradovima u zemlji.

## Reference

## Vanjske veze

* ''El distrito de La Chorrera''
Bocas del Toro (arhipelag)

**Arhipelag Arhipelag Bocas del Toro** (španjolski: *Archipiélago de Bocas del Toro*) je arhipelag u Karipskom moru na sjeverozapadu Paname. 

## Karakteristike i historija
Arhipelag se nalazi u Laguni Chiriquí u Provinciji Bocas del Toro.
To je grupa od 9 većih otok]]a i više od 200 manjih otočića, sprudi i hridi obraslih mangrovima površine 650 km². 

Veći naseljeni otoci arhipelaga su; Colón (glavni), Zapatilla, Bastimentos, Carenero, Cayo Agua, Cristóbal, Popa i Solarte.

U arhipelagu živi oko 125,500 stanovnika, većinom na glavnom Otoku Colón.

Za španjolskih kolonijalnih vremena laguna je bila poznata po hacijendama na kojima su se uzgajale banane, šećerna trska i kakaovac.

Danas je glavna privredna djelatnost turizam, turisti iz cijelog svijeta dolaze na arhipelag kako bi uživali na plažama, ronili po koraljnim grebenima i obilazili šume mangrova gdje se gnijezde kornjače.

U posljednje vrijeme arhipelag obilaze i turisti koji žele vidjeti delfine, u njemu relativno izolirano žive dvije grupe koje zajedno imaju oko 100 jedinki.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Archipiélago de Bocas del Toro'' (na portalu Mapcarta)
Laguna Chiriquí

**Laguna Chiriquí** (španjolski: *Laguna de Chiriquí*) je laguna u Karipskom moru na sjeverozapadu Panamske prevlake nedaleko od kostarikanske granice. 

## Karakteristike
U njoj se nalazi Arhipelag Bocas del Toro čiji otoci štite lagunu od Karipskog mora. 
Laguna ima površinu od oko 212 km² 

Prostire se od *[[Rt]]a Térraba* na sjeverozapadu do *[[Poluotok]]a Valiente* na jugoistoku u dužini od nekih pedesetak km. 
Eliptičnog je oblika maksimalno duga oko 79, i široka do 30 km.

Laguna koja je odlična prirodna luka dijeli se na *Chiriquí Grande* na istoku i *[[Zaljev]] Almirante* na zapadu.
Na istoku je zatvorena od otvorenog mora otocima Popa i Cayo de Agua, a na zapadu otocima Colón i Bastimento. 

U lagunu uviru rijeke Robalo, Guarumo, Guariviara i Cricamola, tako da ima Bočatu vodu.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Laguna de Chiriquí''
Ngäbe-Buglé

**Ngäbe-Buglé** (španjolski: *Comarca Ngäbe-Buglé*) je jedna od 4 
Domorodačkih regija sa statusom provincija koje postoje u Panami.
## Karakteristike

Regija se nalazi na sjeverozapadu Panamske prevlake. Sa sjevera graniči sa Karipskim morem, sa juga sa provincijama Chiriquí i Veraguas, sa istoka sa Provincijom Bocas del Toro i sa zapada sa provincijama Bocas del Toro i Chiriquí. 

Regija ima enklave na teritoriju provincija Chiriquí i Veraguas. 

Ngäbe-Buglé ima površinu od 6,814 km², na kojoj je 2020. živilo 224,823 stanovnika.

Regija je administrativno podjeljena na 7 okruga (distrikta); Besiko, Kankintú, Kusapín, Mironó, Müna, Nole Duima i Ñürüm. 

Administrativni centar regije je selo Llano Tugrí.

## Historija
Domorodačka regija Ngäbe-Buglé je osnovana 1997. na teritoriju provincija; Bocas del Toro, Chiriquí i Veraguas. Data je na upravljanje autohtonim indijancima Guajmi i Bokota koji imaju lokalnu samoupravu i isključivo pravo na zemljište. 

Guajmi (veća) i Bokote (manja) su dvije najveće indijanske zajednice u Panami koji se međusobno ne razumiju iako pripadaju istoj jezičnoj porodici - Chibchan.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernación de la comarca Ngäbe Buglé''
Llano Tugrí

**Llano Tugrí** (ili *Buabïti* kako ga zovu Guajmi) ili Peña Blanca je naselje od 3,358 stanovnika na sjeverozapadu Paname u Domorodačkoj regiji Ngäbe-Buglé u kojoj je administrativni centar.

## Geografija

Llano Tugrí se nalazi u planinskoj unutrašnjosti, udaljen 123 km sjeveroistočno od Davida.

## Historija

Llano Tugrí je od 1997. administrativni centar tada osnovane Domorodačke regije Ngäbe-Buglé.
On je i sjedište regionalnog suda.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Llano Tugrí'' (na portalu Mapcarta)
Kolonije dobročinstva

**Kolonije dobročinstva** bile su poljoprivredne kolonije u tadašnjim pokrajinama Nizozemske, Drenthe i Antwerp i prosvjetiteljski eksperiment u društvenoj reformi koji je pokazao inovativan, vrlo utcajan model olakšica za siromašne poljoprivrednike bez zemlje. Osnivač je bila humanitarna nizozemska privatna organizacija osnovana 1818. god. Vlasnik društva bio je general Johannes van den Bosch čija namjera je bila da pomogne siromašnim porodicama, većinom iz velikih gradova, darujući im poljoprivredno zemljište, kako bi poboljšali svoj položaj nakon napoleonske francuske okupacije. Od kralja Williama I Nizozemskog dobio je dozvolu za kupovinu zemlje i podizanje kolonija sa kompletnom infrastrukturom. Postojale su četiri kolonije u tri područja: Frederiksoord-Wilhelminaoord i Veenhuizen u Nizozemskoj i Wortel u Belgiji. 

Projekt je imao socijalni karakter, jedinstven u Evropi, i označavao je početak ideje modernih socijalnih  država. Na svom vrhuncu sredinom 19. vijeka, preko 11.000 ljudi živjelo je u takvim kolonijama u Holandiji. U Belgiji je njihov broj dostigao vrhunac od 6.000 1910. godine.

## Svjetska baština
Glavni cilj takvih kolonija bio je smanjenje siromaštva u većim gradovima tako da su se na udaljenijim mjestima stvarale kolonije sa zajedničkim vlasništvom na cijeloj poljoprivrednoj zemlji. Kolonije su primale siročad i prosjake u velike zgrade, sa zajedničkim prostorijama, koji su se u tim selima takođe bavili poljoprivredom.

U muzeju “De Proefkolonie” u Frederiksoordu prikazano je kakav je bio život u kolonijama. Postoji baza podataka sa imenima osoba koje su živjele kao doseljenici ili kao zaposlenici u kolonijama.
## Izvori
Emberá-Wounaan

**Emberá-Wounaan** (španjolski: *Comarca Emberá-Wounaan*) je jedna od 4 
Domorodačkih regija sa statusom provincija koje postoje u Panami.

## Karakteristike

Regija se nalazi na jugoistoku Panamske prevlake, sastoji se od dvije enklave na teritoriju Provinciji Darién.
Veća na sjevera graniči sa Domorodačkom regijom Guna Yala i Kolumbijskim departmanom Chocó, a manja na jugu 
je potpuno okružena sa Provincijom Darién. 

Emberá-Wounaan ima površinu od 4,394 km², na kojoj je 2020. živilo 13,016 stanovnika.

Regija je administrativno podjeljena na 2 okruga (distrikta); Cémaco i Sambú.
Administrativni centar regije je naselje Unión Chocó.

## Historija
Domorodačka regija Emberá-Wounaan je osnovana 1983. na teritoriju Provincije Darién. Data je na upravljanje autohtonim indijancima Čoko (Embera) i Noanama koji imaju lokalnu samoupravu i isključivo pravo na zemljište. 

Obje indijanske zajednice pripadaju istoj jezičnoj porodici - Chocoan.

U vrijeme Španjoskog kolonijalnog perioda polunomadski Čoki i Noaname, bili su poznati pod drugim imenima, kao što su: Citares, Zirambiraes, Citabiraes, Chocoes...
Na teritorij Panamske prevlake ušli su 18. vijeku iz kolumbijske regije Chocó. 
Najnovije studije pokazuju da su prije dolaska Kolumbiju vjerojatno živjeli u Brazilu.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gobernación de la comarca Emberá Wounaan''
Bocas del Toro (grad)

**Bocas del Toro** je okrug (distrikt) od 21,936 i grad od 5,380 stanovnika na sjeverozapadu Paname u Provinciji Bocas del Toro u kojoj je administrativni centar.

## Geografija

Bocas del Toro se nalazi na sjeverozapadu Panamske prevlake u Arhipelagu Bocas del Toro na jugu otoka Colón
smješten na malom poluotoku.

## Historija
Iako je do tog arhipelaga koji mu je i dao ime **Bikova usta** doplovio Kristofor Kolumbo još 1502. Španjolci nisu pokazivali neki interes da ga koloniziraju.

Mjesto je nastalo početkom 19. vijeka doseljenjem engleskih farmera sa svojim crnim robovima, koji su pobjegli sa Antila (Jamajke) zbog visokih poreza.

Krajem 19. vijeka američka kompanija United Fruit počela je intenzivno uzgajati banane u Laguni Chiriquí.
U to je vrijeme Bocas del Toro postao je jedno od sjedišta te kompanije, pa su u njemu izlazile i novine na engleskom i španjolskom *The Central Ameritan Express*.

Od kad je Panama postala  nezavisna - 1903. Bocas del Toro je postao administrativni centar novoosnovane Provincije Bocas del Toro.
Kad je opao posao sa bananama grad se urušio, ali je i nadalje ostao administrativni centar. 
Početkom 20. vijeka dva puta je stradao u požarima, jer je većina kuća bila od drva.

Danas je turistička destinacija sa više od pedeset hotela i brojnim restoranima.

Grad ima Internacionalni aerodrom Bocas del Toro (IATA: **BOC**, ICAO: **MPBO**) udaljen 1,5&nbsp;km od centra grada.

## Reference

## Vanjske veze

* ''El distrito de Bocas del Toro''
Colón (otok)

**Colón** (španjolski: *Isla Colón*) je najveći i najsjeverniji otok u panamskom Arhipelagu Bocas del Toro, koji administrativno 
podpada pod Provinciju Bocas del Toro.

## Geografija
Otok je svojom površinom od 61 km² četvrti otok u Panami.

Dug je nekih 14 km i širok 7&nbsp;km. Taj brdoviti otok građen je od vapnenca i obrastao tropskom kišnom šumom.

Otok je ime *Colon* dobio po Kristoforu Kolumbu koji je 1502. doplovio do tog arhipelaga.

Većina stanovnika živi u gradu Bocas del Toro (5,380) koji je i administrativni centar Provincije Bocas del Toro.
On je poznato ljetovalište sa više od pedeset hotela.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Colón Island'' (na portalu Mapcarta)
Unión Chocó

**Unión Chocó** je naselje od nekih 600 stanovnika na jugoistoku Paname u Domorodačkoj regiji Emberá-Wounaan u kojoj je 
administrativni centar.

## Geografija

Unión Chocó se nalazi na rijeci Tuira u neprohodnom Darijenskom rascjepu, udaljen svega 12 km zračne linije južno od Yaviza, ali kako nema nikakvog puta osim rijeke to iznosi i preko 70&nbsp;km.

## Historija

Izgradnju tog naselja predložio je general Omar Torrijos tadašnji šef vojne hunte - 1969. 
Prve kuće izgrađene su 1970., hunta je obećala da će to biti naselje koje će poštujući kulturu i tradiciju naroda Regije Emberá-Wounaan imati sve osnovne sadržaje od škole, ambulante, vodovoda, električne struje do aerodromske piste.

Naselje je dobilo ime - Unión (zajednica) jer su svi stanovnici sudjelovali u njegovoj izgradnji.

Unión Chocó je od 1983. administrativni centar tada osnovane Domorodačke regije Emberá-Wounaan na teritoriju Provincije Darién.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Unión Chocó'' (na portalu Mapcarta)
Naso Tjër Di

**Naso Tjër Di** (španjolski: *Comarca Naso Tjër Di*) je jedna od 4 
Domorodačkih regija sa statusom provincija koje postoje u Panami.

## Karakteristike

Regija se nalazi na sjeverozapadu Panamske prevlake, pored granice sa Kostarikom na teritoriju Provincije Bocas del Toro.

Naso Tjër Di ima površinu od 1,606 km², od tog je najveći dio Internacionalni park La Amistad, na toj površini je 2020. živilo oko 5,000 stanovnika.

Regija je administrativno podjeljena na 1 okruga (distrikt); i tri općine (corregimiento); Teribe, San San Drui i Bonyik.
Administrativni centar regije je selo Sieyic.

## Historija
Domorodačka regija Naso Tjër Di je osnovana u decembru 2020. na teritoriju Provincije Bocas del Toro. Data je na upravljanje autohtonim 
indijancima Naso koji imaju pravo na lokalnu samoupravu i isključivo pravo na zemljište. 

Kao jedan od sedam domorodačkih naroda Paname, Nasi generacijama žive u porječju rijeke Teribe. Posljednjih pedeset godina nastojali su da ih panamska država službeno prizna i da im pravo na autonomiju.

Prekretnica se dogodila 2018., kad je panamski vrhovni sud presudio u njihovu korist, ali je to tadašnji predsjednik poništio svojim vetom, tako da su pravo na autonomiju dobili dvije godine kasnije.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Los Naso Tjer Di, Historia y Cultura''
Gaigirgordub

**Gaigirgordub** kako za zovu domorodci Cune (ili **El Porvenir** po španjolskom do 2016.) je selo od 999 na sjeveroistoku Paname u Domorodačkoj regiji Guna Yala u kojoj je administrativni centar.

## Karakteristike

Gaigirgordub se nalazi na malom otoku Porvenir na zapadu karipskog Arhipelaga San Blas, nedaleko od obale Panamske prevlake.

Zbog tog je njegova luka polazna točka za većinu turista koji žele posjetiti taj arhipelag. Nedaleko od njega leže otoci Ukuptupu, Wichubwala, Sindup, Nalunega i Cayos Los Grullos.

Gaigirgordub ima hotel, muzej, carinarnicu i mali aerodrom (ICAO: **MPVR**,  IATA: **PVE**) sa linijom za Cuidad Panamá.

Iako nije najljepši otok arhipelaga, on ima električnu struju i vodovod što većina drugih otoka nema, zbog tog ga mnogi odabiru kao bazu iz kog odlaze na izlete po ostalim otocima.

## Reference

## Vanjske veze

* ''El Porvenir'' (na portalu Mapcarta)
Teribe (rijeka)

**Rijeka Teribe** je rijeka na sjeverozapadu Paname duga 110 km, najveća pritoka rijeke Changuinole.

## Hidrologija
Rijeka izvire u Internacionalnom parku La Amistad na panamsko-kostarikanskoj granici. Od tamo teče prema sjeveroistoku uz velike meandre kroz gustu tropsku prašumu domorodačkog kotora 
Naso Tjër Di. Protiče pored njihove prijestolnice Sieyic  i teče do ušća u Changuinolu.

Od devedesetih godina prošlog vijeka bilo je ideja da se rijeka pregradi branama i izgradi nekoliko hidroelektrana ali se od tog odustalo da se očuva Rezervat biosfere i velika prašuma u njenom porječju.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Teribe River'' (Na portalu Mapcarta)
Sieyic

**Sieyic** je selo od 196 stanovnika na jugozapadu Paname u Domorodačkoj regiji Naso Tjër Di u kojoj je administrativni centar.

## Geografija

Sieyic se nalazi na rijeci Teribe u neprohodnoj tropskoj prašumi.

## Historija

Sieyic je izgrađen tek nakon - 2020. da postane prijestolnica nove Domorodačke regije Naso Tjër Di.
To je naselje od nekoliko tradicionalnih koliba pokrivenih palminim lišćem među kojima se ističe svojom veličinom kraljeva palača.

Pored tog ima osnovnu školu koju pohađa 180 djece.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Sieyic'' (na portalu Mapcarta)
Naso (narod)

**Naso**, **Teribe** ili **Tjër Di** su domorodački indijanci kojih danas ima oko 3,800.

## Karakteristike

Najveći dio Nasa danas živi duž šumovitih obala rijeke Teribe, baveći se ratarstvom i lovom u vlastitom domorodačkom kotoru Naso Tjër Di u Panami.
Još nekoliko stotina živi preko granice u Kostariki.

Najveći dio njihovog kotara zaštićen je Internacionalnim parkom La Amistad i Rezervatom prirode Palo Seco.

Za razliku od drugih indijanaca Naso preferiraju matrijarhat, jedinstveni su i po tome što još uvijek imaju kralja, koji istina nema apsolutnu moć već vlada uz pomoć vijeća koje predstavlja jedanaest Naso zajednica

Za Nase je glavna zadaća kralja je očuvanje naroda, zemlje i baštine koju su im ostavili preci.
Kako je rijeka Teribe za njih sveta, oni je i zovu Tjer Di (voda pramajka), izgradnja brane na njenoj pritoci i prepuštanje oko 1,192 hektara zemlje bio je neoprostiv grijeh starog kralja Tita Santane, pa su ga zbog tog smijenili.

Danas je kralj Nasa je Valentin Santana, koji vlada od 2004. kad je smijenio svog brata, on živi u skromnoj palači u prijestolnici Sieyic.

Dugotrajna španjolska vlast ostavila je traga na život Nasa, jer je većina prihvatila kršćanstvo, iako manjina još uvijek vjeruje u njihovo animističko božanstvo - **Sbo**.

Naso su poznati i po svojoj tradicijskoj šamanskoj medicini.

## Izvori

## Vanjske veze
* ''Terraba''
Akua Yala

**Akua Yala** (španjolski: *Puente Bayano*) je selo od 660 stanovnika na jugoistoku Paname u Domorodačkom kotaru Guna de Madungandí u kom je 
administrativni centar.

## Geografija

Akua Yala se nalazi na trasi Panameričkog autoputa, pored mosta na rijeci Bayano udaljena 15 km istočno od Chepa.

## Historija

Akua Ayala je novo naselje nastalo preseljenjem zbog izgradnje brane na rijeci Bayano i stvaranja velikog akumulacionog jezera površine 350 km².

Nakon katastrofalne poplave 2010. mjesto je ostalo bez pitke vode, koja im se nakon tog dovozila jedanput na tjedan.

Ionako siromašni stanovnici Akue Ayale za sve ostale potrebe osim kuhanja morali su koristiti prljavu  vodu jezera, nakon dugo natezanja i demonstracija problem je rješen.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Akua Yala'' (na portalu Mapcarta)
Internacionalni park La Amistad

**Internacionalni park La Amistad** (španjolski: *Parque Internacional La Amistad*) prostire se na površini od 570,045 hektara na granici Kostarike i Paname (od tog 221,000 ha u Panami).

Park je 1983. uvršten na UNESCO-vu Lista svjetske baštine u Americi.

## Karakteristike
Park se prostire po panamskim provincijama Bocas del Toro i Chiriqui i po kostarikanskim provincijama; San José, Cartago, Limón i Puntarenas.

To je mjesto u kom su glečeri iz kvartara svojim djelovanjem omogućili križanje flore i faune Sjeverne i Južne Amerike. 
Tropske kišne šume prekrivaju najveći dio parka. 

Park se najvećim dijelom prostire po najvišem i gotovo netaknutom nevulkanskom planinskom masivu Centralne Amerike - Masivu Talamanca. 
U njemu se nalazi jedan od glavnih preostalih pojasa prirodne šume u Centralnoj Americi, koji je karakterističan po bogatstvu visinskih razlika i varijacija. Od pojasa nizinskih tropskih prašuma, do zona hrastovih i planinskih šuma.

U parku ima mnogo vrhova viših od 3000 metara nadmorske visine i to sa obadvje strane granice. Tu se nalazi najviši vrh Kostarike i Centralne Amerike Cerro Chirripó (3,819 m. 

Taj spekatakularni i surov planinski pejzaž krije izuzetnu biološku i kulturnu raznolikost. Paleolitska arheološka nalazišta dokazuju  da ljudi žive u Masivu Talamanca već nekoliko vijekova.
Unutar parka i oko njega žive četiri grupe domorodačkih indijanaca.

Velika bioraznolikost od mikroklime do nadmorske visine, rezultirala je impresivnim spektrom ekosistema i brojnim endemima. 
Važna karakteristika parka su planinske močvare i alpske tundre sa rijetkim alpskim travnjacima u tropima.

Dugotrajna izolacija tog planinskog otoka  u tropima rezultirala je razvojem brojnih ednemskih i vrlo specifičnih vrsta. Dokumentirano je oko 10,000 vrsta cvijeća. Puno velikih sisavaca u tom kraju imaju brojnu populaciju, dokumentirano je 215 vrsta sisavaca, oko 600 vrsta ptica, 250 vrsta gmazova i vodozemaca, kao i 115 vrsta slatkovodnih riba.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''La Amistad International Peace Park''
Los Katíos (nacionalni park)

**Nacionalni park Los Katíos** (španjolski: *Parque Nacional Natural Los Katíos*) prostire se na površini od 720 km² na granici kolumbije i Paname.

Park je 1994 uvršten na UNESCO-vu Lista svjetske baštine u Americi.

## Karakteristike
Park se prostire po kolumbijskim departmanima Antioquia i Chocó.
Nalazi se u kolumbijskoj planinskoj zoni prosječne nadmorske visine od 600 metara i obuhvaća značajna močvarna područja, među ostalima i veliku močvaru Ciénagas de Tumaradó.  

Nacionalni park Los Katios se sastoji od niskih brda, šuma i vlažnih ravnica. Park je stanište velike bioraznolikosti, dom brojnim ugroženim životinjskim vrstama, kao i brojnim endemskim biljkama.

Kako se pretapa sa mnogo većim panamskim Nacionalnim parkom Darién, koji je također uvršten na Listu svjetske baštine, zajedno sa njim je jedno od najbogatijih područja na svijetu - vlažnih prašuma kako nizinskih tako i planinskih. 

To je jedino mjesto u Južnoj Americi koje ima veliki broj centralnoameričkih vrsta, uključujući i ugrožene vrste kao što su američki krokodil, divovski mravojed i bairdov tapir. 

Park je stanište za oko 450 vrsta ptica, što je oko 25% odnosno 50% svih vrsta ptica u Kolumbiji i Panami. Los Katíos jedinstven je u Južne Amerike po velikom broju tipičnih centralnoameričkih vrsta koje egzistiraju u parku. To je jedino zaštićeno područje u tom dijelu Kolumbije i zbog toga posljednji egzil za mnoge vrste koje bi inače izumrle. Park je također dom nekoliko ugroženih vrsta. Oko 20%  vrsta biljaka u parku su endemske za regiju Chocó-Darien. 

## Historija

Los Katíos je proglašen Nacionalnim parkom 1973., a granice su mu proširene 1979.  

Danas je čitav u [državnom vlasništvu, ali je oko 5% terena parka posljednjih 70 godina bilo korišteno za [plantaža|plantaže šećerne trske i ekstenzivno stočarstvo.
Na preostalih 95% parka nije bilo nikakvih ljudskih aktivnosti pa je ostao djevičanski netaknut.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Parque Nacional Natural Los Katíos''  
* ''Los Katíos National Park''
Talamanca (masiv)

**Talamanca** (španjolski: *Cordillera de Talamanca*) je planinski masiv koji se proteže po jugoistočnoj polovici Kostarike i krajnjem zapadu Paname.

## Karakteristike
Masiv se uzdiže od razine mora na karipskoj strani do preko 3,819 metara, a zatim se spušta do kostarikanske centralne doline na pacifičkoj strani.

Dobar dio masiva je dio Internacionalnog parka La Amistad, koji je uvršten na UNESCO-vu Listu svjetske baštine a u njemu se nalazi i Nacionalni park Chirripó.

Cordillera de Talamanca proteže se od jugozapadno od San Joséa u dužini od nekih 215 km do zapadne Paname.

U masivu se nalaze najnajviši vrhovi Kostarike i Paname, među njima i Cerro Chirripó (3,819 metara), sa kojeg se za vedrog dana može vidjeti i Karipsko more i Pacifik. Puno se lakše popeti na nešto niži Cerro de la Muerte 3,451 m.

Taj masiv je u svojoj geološkoj historiji bio vulkanski otok, nastao je kao rezultat pomicanja litosfernih ploča. Kako je relativno izoliran od ostalih masiva, u njemu su se razvile brojne endemske vrste flore i faune, koje često nalikuju onima iz Anda.

Po nižim obroncima masiva obraslih prašumama ima puno divljih životinja. Najviše planine obrasle su alpskom vegetacijom sličnoj páramskoj iz Anda.

Loša prometna infrastruktura onemogućuje pristup masivu, zbog tog je velik dio karipskog područja još uvijek neistražen.

## Reference

## Vanjske veze
 
* ''Talamanca'' (na portalu Mapcarta)
Arraiján

**Arraiján** je okrug (distrikt) od 300,979 i grad od 96,676 stanovnika u sredini Paname u Provinciji Panamá Oeste.

## Geografija

Arraiján se nalazi udaljen dvadesetak km zapadno od centra glavnog grada Ciudad Panamá. Danas je jedno od predgrađa te metropole u kojoj živi 2 / 5 stanovnika (preko 1,200,000) države.
 
Kako se nalazi na trasi Panameričkog autoputa odlično je povezan sa glavnim gradom mostovima preko Panamskog kanala; Amerika i Centenario.
## Historija

Arraiján je osnovan 1551. za vladavine cara Karla V.

Iako je bio blizu Stare Paname, i obavezna točka na putu u unutrašnjost Panamske prevlake-Arraiján zbog brdovitog terena i nedostatka vode, nije privukao španjolske koloniste da se u njemu nasele.

Tako da se u dokumentima iz 18. vijeka uopće ne spominje, tek se u maju 1735. navodi kao selo od 700 stanovnika.

Arraiján je bio vijest dana 1835. kad je neki general Juan Eligio Alzuru ubio gradonačelnika - Lorenza de Hoyosa.
U vrijeme vladavine koloniste - proglašen je okrugom - 1855.

## Reference

## Vanjske veze

* ''Corregimiento Arraiján'' (na portalu Mapcarta)
Parita (zaljev)

**Zaljev Parita** (španjolski: *Bahía de Parita*) je zapadni dio puno većeg Panamskog zaljeva u Pacifičkom oceanu, koji se nalazi na jugu Panamske prevlake.

## Karakteristike

Zaljev je dug nekih 36 i dubok oko 18 km.
Duž njegovih obala nalaze se provincije Herrera, Coclé i Santos.

Zaljev se sastoji od zamršene mreže močvara koju formiraju rijeke; Antón, Grande, Santa María, Parita, Hondo i Estero Palo Blanco. Obale su blatne obrasle šumama mangrove. Zbog tog je zaljev važno stanište ptica selica.

Kako je relativno plitak u njemu nema puno luka, jedina veća nalazi se u estuariju rijeke Estero Palo Blanco, ona služi gradu Aguadulce za transport šećera. 

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Gulf of Parita'' (na portalu Mapcarta)
Aguadulce (Panama)

**Aguadulce** je okrug (distrikt) od 52,077 i grad od 29,808 stanovnika na zapadu Paname u provinciji Coclé.

U okrugu su pored grada Aguadulce i naselja; Cristo, Roble, Pocrí i Barrios Unidos.

## Geografija

Aguadulce se nalazi na trasi Panameričkog autoputa, udaljen 198 km zapadno od glavnog grada Ciudad Panamá.

## Historija
Aguadulce je službeno osnovan u oktobru 1848., kad se odvojio od grada Nata de los Caballeros.

Po legendi ime - Aguadulce (pitka voda), dobio je od španjolskih mornara, kojima je već dodijalo piti bočatu vodu, pa su se 
zaputili do hacijende Trinidad gdje su pronašli bunar sa izvrsnom hladnom vodom. U to vrijeme zvali su ga i La Escoria.

## Privreda i transport
Aguadulce zovu gradom šećera i soli, jer se njegova industrija bazira na preradi šećerne trske i solana u Zaljevu Parita. 
U posljednje vrijeme razvio se i ribolov naročito na škampe.

Aguadulce pored autoputa i malog aerodroma ima i luku u estuariju rijeke Estero Palo Blanco.

## Izvori

## Vanjske veze

* ''Corregimiento Aguadulce'' ''Aguadulce'' (na portalu Mapcarta
Yale Journal of International Affairs

***Yale Journal of International Affairs*** je politikološki recenzirani naučni časopis. Objavljuje se dva puta godišnje i sadrži članke, intervjue i mišljenja koje pišu akademiski radnici, aktivni političari i doktorski studenti. Časopis je osnovan 2005. godine.

## Vanjske veze
*