open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Messier 5

**Messier 5** (M5 ili NGC 5904) je kuglasti skup u zviježđu Zmije, jedan od najsjajnijih na nebu. Otkrio ga je Gottfried Kirch 1702. godine. Charles Messier ga je neovisno otkrio 1764. godine i opisao ga kao *okruglu maglicu bez zvijezda*. William Herschel je prvi razlučio ovaj skup 1791. godine. U 48" teleskopu prebrojio je 200 zvijezda ali nije uspio razlučiti središte.

## Svojstva
Promjer ovog veličanstvenog skupa iznosi 160 ly. Od nas je udaljen 24,500 ly, posjeduje između 100 i 500 tisuća zvijezda od kojih je 105 promjenjivih.

Od promjenjivih zvijezda najvažnije su one tipa RR Lyrae jer omogućavaju pouzdano određivanje udaljenosti. Najsjajnijoj od promjenjivih zvijezda sjaja varira od prividne magnitude +10.8 do +12.1 u periodu od 26.5 dana.

Starost mu je procijenjena na 13 milijardi godina pa pripada među najstarije kuglaste skupove naše galaksije.

## Amaterska promatranja
Kao i većina kuglastih skupova iz Messierova kataloga, tako je i ovaj jedan od ljepših prizora u većem amaterskom teleskopu. Njegov prividni sjaj je + 5.80 što znači da ga je u tamnim noćima, daleko od gradova, moguće vidjeti golim okom. Kroz dvogled izgleda kao mutna zvijezda. Za razlučivanje najsjajnijih zvijezda potreban je teleskop s objektivom od najmanje 100mm. Teleskopi s objektivima većim do 250mm mogu razlučiti sve osim jezgre. Za razlučivanje jezgre potreban je snažan teleskop i dobri atmosferski uvjeti.

## Vanjske veze

* Skica M5
* Krunoslav Vardijan, autor fotografije
LGBTQ prava u Iraku

Homoseksualnost nije zvanično kriminalizovana u Iraku, ali LGBT osobe su stalna meta napada samoorganizovanih grupa.

Homoseksualnost je bila legalna pod vladavinom Sadama Huseina. Tokom 2001. godine kada je tražio podršku religioznih konzervativnih grupa povišena je kazna za istopolna silovanja na kaznu smrti. Na Zapadu je vest o promeni ovog zakona pogrešno prenesena kao kriminalizacija homoseksualnosti, što zapravo nije bio slučaj.

Homoseksualnost *de jure* nije zabranjena, ali ostaje u domenu tabua. Godine 2009. pojavili su se izveštaji međunarodnih organizacija za ljudska prava o samoorganizovanim, paravojnim grupama koje sprovode hajku i ubijaju LGBT osobe. 

## Samooragnizovane grupe
Od 2007. prijavljuje se delovanje paravojnih grupa Organizacije Badr i Vojske Mahdi, koji čine šiitsku miliciju, usmereno na progon, kidnapovanje, mučenje i ubijanje osoba za koje smatraju da su homoseksualne ili transrodne.
Prvi izveštaji o ubistvima su se pojavili 2005. godine, u člancima koje su pisali Edward TJ Brown, Peter Tatchell i Doug Ireland. Članke je prenela LGBT štampa, kao i BBC, ali su uglavnom ostali ignorisani.

Veliki ajatolah Ali al-Sistani je objavio oktobra, 2005. na arapskom delu svog sajta da su homoseksualnost i lezbejstvo "zabranjeni" i da treba da budu "kažnjeni, zapravo, ubijeni. Ti ljudi treba da budu ubijeni na najgori, najsurovniji način.". Iako je fetva za mušku homoseksuanost uklonjena sa sajta maja, 2006. godine, ona nije povučena. Fetva za žensku homoseksualnost se i dalje nalazi na sajtu.
Prema izveštajima koji su se pojavili 2009. godine napadi na gejeve i dalje traju. Human Rights Watch je avgusta, 2009. objavio da je od početa godine ubijeno oko 90 muškaraca, dok se mnogi vode kao nestali. Prijavljeni su slučajevi muškaraca kojima su anus zalepili lepkom, a potom izazvali dijareju. Nekima od njih su lekari uskratili pomoć. Način ovakvog mučenja je sniman i video snimci su prosleđivani putem mobilnih telefona po Iraku . Tela ubijenih su često nalažena na đubrištu ili na javnim mestima kao znak upozorenja .

Iračka vlada, političke partije, pa i mnoge nevladine organizacije ne reaguju na progon i ubijanje LGBT osoba i odbijaju da odgovaraju na pitanja o LGBT pravima u Iraku, direktno postavljena od strane zapadnih novinara. 

## Vidi dalje
* Ljudska prava u Iraku

## Reference
Jugoslovenka

**Југословенка** може да се односи на:
* припадницу југословенског народа
* хит песма Лепе Брене
Farah (Afganistan)

**Farah** () je grad u zapadnom Afganistanu, smješten na 650 m nadmorske visine na obali rijeke Farah. Predstavlja središte Faraške pokrajine i ima oko 457.000 stanovnika.

## Reference

## Vanjske veze
* Watanafghanistan:Pictures from Farah
Helmand

**Helmand** (ili *Helmend, Helmund, Hirmand*; pašt./perz. هلمند, lat. *Erymandrus*) je najduža rijeka u Afganistanu koji predstavlja glavni izvor vode za endoreički sistanski sliv.

## Hidrografija
Rijeka Helmand je duga 1150 km (715 milja). Izvire u planinama Hindukuša, oko 80 km zapadno od Kabula, prolazeći sjeverno od prijevoja Unai. Potom skreće na jugozapad preko pustinje Dašt-e Margo, do močvara Sistan i jezersko područja Hamun-e Helmanda kraj Zabola na afganistansko-iranskoj granici.

Rijeka je najvećim dijelom toka, za razliku od većine rijeka koje se ne ulijevaju u more, lišena soli. Ekstenzivno se koristiza navodnjavanje, iako je korisnost ograničena zbog naslaga mineralnih soli. Voda je nužna za zemljoradnike u Afganistanu, ali se ulijeva u Hamun te je važna za zemljoradnike u iranskoj pokrajini Sistan i Balučistan.

Niz hidrocentrala je stvorio umjetne rezervoare na afganistanskim rijekama, što uključuje i Kadžakajsku branu na Helmandu. Glavna pritoka Helmanda je rijeka Argandab (ušće na ) koje je istovremeno brana kraj Kandahara.

## Veze
* Arahozija
* Čahansur
* Popis iranskih rijeka
* Lista najdužih rijeka na svijetu

## Izvori

## Literatura
* 
* Frye, Richard N. (1963). *The Heritage of Persia*. World Publishing company, Cleveland, Ohio. Mentor Book edition, 1966.
* Toynbee, Arnold J. (1961). *Between Oxus and Jumna*. London. Oxford University Press.
* Vogelsang, W. (1985). "Early historical Arachosia in South-east Afghanistan; Meeting-place between East and West." *Iranica antiqua*, 20 (1985), pp. 55-99.

## Vanjske veze
* From Wetland to Wasteland: The Destruction of the Hamoun Oasis
;Ostali projekti
Arahozija

**Arahozija** je drevna pokrajina Perzijskog Carstva u južnoj Aziji koja obuhvaća područje današnjeg jugoistočnog Afganistana i sjevernog Pakistana, do rijeke Ind. „Arahozija“ je latinizirani oblik grčkog naziva za ahemenidsku i seleukidsku pokrajinu (satrapiju) na istoku njihovog carstva, koja je bila naseljena iranskim narodom Arahozijaca ili Arahoza.

Sredinom 6. stoljeća pne. Arahoziju pokoravaju Perzijanci predvođeni s Kirom Velikim. Arahozijci su spomenuti na popisu perzijskih satrapija na Darijevim zapisima u Behistunu, a prikazani su i na reljefima u Perzepolisu. Godine 330. pne. regiju je osvojio Aleksandar Makedonski, poslije kojeg regijom vlada helenistička dinastija Seleukida, dok nedugo kasnije Arahozijom ponovo vladaju iranske dinastije Parta, odnosno kasnije Sasanida.

Arahozija danas je zajedno sa drevnom regijom Drangijanom poznata pod modernim nazivom Sistan.

## Reference

## Vanjske veze
* Iranica enciklopedija: Arahozija
* Arahozija, Livius.org
* Britannica enciklopedija: Arahozija (perzijska satrapija)
Aleksandrija na Kavkazu

**Aleksandrija na Kavkazu** (srednjovjekovna Kapisa, suvremeni Bagram) bila je kolonija koju je za vrijeme svog pohoda na Aziju osnovao Aleksandar Veliki i nazvao po sebi. Lokacija joj je bila važno središte puteva na južnim padinama Hindukuša, u zemlji Parompisada. Naziv "na Kavkazu" je dobila zato što su antika|antički geografi za Hindukuš koristili naziv Kavkaz. 

## Reference

## Vanjske veze
* Livius.org: Alexandria in the Caucasus
Paropamisadi

**Paropamisadi** ) or **Paropamisus** ) je bilo drevno grčko ime za oblast Hindukuša u današnjem istočnom Afganistanu, o gradova Kabul i Kapisa (suvremeni Bagram). 

## Historija Paropamisada

Prema drevnim budističkim tekstovima, Mahadžanapada Kamboja se sastojala od teritorija Paropamisa i pružala na jugozapad, do Rajauria i jugozapadnog Kašmira. Oblast je došla pod ahemenidsku vlast krajem 6. vijeka pne., bilo pod vladavinom Kira Velikog ili Darija I.

320-ih godina pne. je Aleksandrovim osvajanjem Perzijskog Carstva započeo helenistički period i u Paropamisadima. Grčki izraz Παροπαμισάδαι ili Παροπαμισσός se u grčkoj literaturi koristio da opiše osvajanja Aleksandra te osvajanja grčko-baktrijskih i indo-grčkih kraljeva od 3. do 1. vijeka pne.

Nakon Aleksandrove smrti vlast je preuzelo Seleukidsko Carstvo, koje ga je 305. pne. predalo indijskoj Maurijskoj dinastiji . Kada su 185. pne. pali Maurijci, Grko-Baktrijci pod kraljem Demetrijem I su zauzeli zapadni dio Maurijskog Carstva (uključujućči e), te je postalo dio eutidemitskog Indo-Grčkog Kraljevstva. Eukraditi su zauzeli oblast nakon smrti Menandra , ali su ga oko 125. pne. izgubili u sukobu s Yuezhima ili Toharima. 

## Reference
* "The Greeks in Bactria and India" W.W. Tarn, Cambridge University Press
Prijevoj Khawak

**Prijevoj Khawak** (nadm. visina 3848 m) prolazi od vrha doline Pandžšir kroz gorje Hindukuš u sjevernom Afganistanu na sjever prema Andarabu i Baghlanu.

Prijevoj su koristile mnoge znamenite ličnosti u historiji Afganistana, kao Aleksandar Veliki i Tamerlan, ali je danas izgubio važnost zbog izgradnje tunela Salang 1964. godine.

## Fusnote
329. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **329. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Privernasa i Decijana** (ili, rjeđe, **godina 425. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 329. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Makedonski kralj Aleksandar Veliki iz Frade pokreće pohod dolinom rijeke Helmand kroz Arahoziju i preko planina duž suvremenog Kabula te dolazi u zemlju Parompisada gdje osniva grad Aleksandrija na Kavkazu.
* Bes, perzijski satrap Baktrije, diže ustanak u istočnim satrapijama nekadašnjeg Carstva, proglasivši se kraljem pod imenoim Artakserks IV od Perzije.
* Prešavši Hindukuš na sjever, najvjerojatnije preko prijevoja Khavwak, Aleksandar svoju vojsku, usprkos nestašice hrane, dovodi u grad Drapsaku i prisiljava Besa da bježi preko rijeke Oks.
* Aleksandar nastavlja marš na zapad u grad Baktra (Zarijaspa), gdje Artabaza od Frigije imenuje novim satrapom Baktrije.
* Nakon što je prešao Oks, Aleksandar svog generala Ptolemeja šalje u progon Besa koga zbacuje i hvata Sogdijanac po imenu Spitamen. Bes je izbičevan i poslan Ptolemeju u Baktriju u nadi da će se odobrovoljiti Aleksandar. Makedonci potom javno pogubljuju Besa u Ekbatani, a sa Besovom smrću nestaje posljednji perzijski otpor Aleksandru Velikom.
* Aleksandar iz Marakanda prodire Kiropolis do rijeke Jaksart, granice bivšeg Perzijskog Carstva. Na sjevernoj obali rijeke uz pomoć katapulta razbija otpor skitskih nomada te ih goni prema unutrašnjosti. Na obali Jaksarta, odnosno mjestu suvremenog Kučanda, osniva grad po imenu Aleksandrija Eshata ili "Najudaljenija Aleksandrija."

## Rođenja
*

## Smrti
* Bes Baktrijski (Artakserks IV), perzijski plemić i satrap Baktrije, posljednji pretendent na ahemenidsko prijestolje Perzije

## Reference
Kunduz

**Kunduz** (; ) također poznat kao **Kundûz, Qonduz, Qondûz, Konduz, Kondûz, Kondoz** ili **Qhunduz** je grad u sjevernom Afganistanu, odnosno središte provincije Kunduz. Auto-cestom je spojen s Mazari Sharifom na zapadu, Kabulom na jugu i tadžikistanskom granicom na sjeveru. Prema popisu stanovništva iz 1979. godine Kunduz je imao 53.251 stanovnika, a danas se procjenjuje da ih ima 95.000 (2002). Kunduz je smješten na 36.73°N, 68.86°E, te nadmorskoj visini od 397 metara.

## Reference

* Dupree, Nancy Hatch (1977): *An Historical Guide to Afghanistan*. 1st Edition: 1970. 2nd Edition. Revised and Enlarged. Afghan Tourist Organization.

Thomas J. Barfield, The Central Asian Arabs of Afghanistan: Pastoral Nomadism in Transition. 1982.

## Vanjske veze

* Welcome to Kunduz, Allauddin
Rakija

**Rakija** (, , , , ) je žestoko piće slično brandyju i votki, izrađeno destilacijom ili fermentacijom voća, popularno među narodima Balkana. Sadržaj alkohola obično iznosi oko 40%, ali domaća rakija može biti i dosta jača i da sadrži između 50 i 60% alkohola.

Rakija se smatra nacionalnim pićem južnih Slovena: u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, Hrvatskoj, Severnoj Makedoniji i Srbiji. Najpoznatiji oblik rakije je šljivovica i proizvodi se od šljiva. Druga često korištena voća su grožđe, kajsije, jabuke, kruške, smokve i dunje. Rakija od šljiva i grožđa se katkad meša posle destilacije s drugim sastojcima, kao što su trave, med, višnje i lješnjaci.

*Prepečenica* je dvostruko destilirana rakija, gdje sadržaj alkohola nekad prelazi čak i 60%.

*Brlja* je popularni naziv za jeftinu rakiju lošeg kvaliteta.

Inače je rakija bez boje, osim kad se u nju dodaju drugi sastojci. Neke vrste rakija se drže u drvenim bačvama (od hrasta) zbog dodatne arome i zlatne boje. Rakiju se preporučuje piti iz posebnih malih čašica kapaciteta od 0,3 do 0,5 dl.

Postoji mnogo vrsta rakije, zavisno od vrste voća:

## Galerija

## Vanjske veze

* Kako napraviti domaću šljivovicu 
* Prvi registrovani srpski patent - stroj za pečenje rakije 
* Srbija rakijom može da osvoji svet
Amu-Darja

**Amu-Darja** (tadžički *Omudarё* ili *darёi Omu*,  uzbečki *Amudaryo*) je jedna od većih azijskih rečnih tokova i najduža reka u centralnoj Aziji. Reka je plovna oko 1400 kilometara. U antici je bila poznata pod imenom *Oxus*, kako su je obeležavali letopisci Aleksandra Makedonskog, koji ju je prešao 329. pne. na svom pohodu prema istoku.

Srodna reka Amu-Darji se zove Sir-Darja.
Balh

:*For the place in Azerbaijan, see [[Balaxanı]].*
 

**Balh** ( - *Balḫ*, staroperzijski: 𐎲𐎾𐎧), također poznat i kao **Baktra**, bio je nekoć veliki grad koga su uništili Mongoli. Danas predstavlja gradić u provinciji Balh u sjevernom Afganistanu, oko 20 km sjeverozapadno od provincijskog središta Mazar-e Sharif, i oko 74&nbsp;km južno od Amu Darje, rijeke u antici poznate kao Oks, čija pritoka prolazi kraj Balha. Bio je jedan od važnih gradova Hhorasana. Većina stanovništva govoriu perzijski.

Po drevnoj Baktri su Grci dali ime Baktriji. Od drevnog grada su ostale ruševine, smještene oko 12&nbsp;km od desne obale rijeke Balh, na nadmorskoj visini od 365 m.

## Izvori

## Vanjske veze

* Mazar-i-Sharif (Balkh)  
* Daud Saba's brief description, 1998 
* Indigenous Indian civilization prevailed in Balkh, Afghanistan till the second half of tenth century AD
Sogdijana

**Sogdijana** (staroperz. *Suguda*, perz. سغد - *Sōġd*, grč. Σογδιανή, kineski 粟特) naziv je za drevnu civilizaciju u Centralnoj Aziji sastavljenu od iranskih naroda, koja je kasnije u doba Ahemenida postala dijelom Perzijske Monarhije. Sogdijana se spominje kao 18. perzijska satrapija na Darijevim zapisima u Behistunu. Regija je imala veliku trgovačku važnost jer je kroz nju prolazio Put svile, zbog čega je cvjetala trgovina s Kinom. Sogdijanske zemlje nikada nisu bile politički ujedinjene, no gravitirale su prema najvažnijem gradu regije Samarkandu, koji se nalazi sjeverno od Baktrije. Teritorij Sogdijane danas se sastoji od modernih pokrajina Samarkanda i Buhare u Uzbekistanu, te dijelova Tadžikistana, Kazahstana i Kirgistana.

## Reference

## Vanjske veze
* Historija Sogdijane, Iranian.com
* Britannica enciklopedija: Sogdijana
Messierov katalog

**[[Šarl Mesije]]** (), francuski astronom iz 18. veka, prvi je sastavio katalog nebeskih maglina, kako su tada zajedničkim imenom zvali sve nezvezdane objekte noćnog neba. Mesije je, zapravo, tražio komete, a razne magline bile su mu samo smetnja. Da bi pomogao sebi i drugim astronomima koji su redovno posmatrali nebo, pokušao je da sastavi listu "lažnih kometa", tj. kometolikih, magličastih objekata koji kroz teleskop izgledaju kao kometa, a to nisu. Prvi originalni Mesijeov katalog sadržavao je tek 30-ak objekata, dok je ostale objekte dodavao kako ih je otkrivao. Poslednji objekat u Mesijeovom katalogu nosi naziv *Messier 110* ili M110. Lista svih objekata u Mesijeovom katalogu se nalazi ovde.

U katalogu objekti se obeležavaju sa velikim slovom **M** iza kojeg je redni broj objekta u katalogu. Recimo, Andromedina galaksija nosi oznaku M31. U katalogu se nalaze sve vrste objekata dubokog svemira: galaksije, otvorena zvezdana jata, zatvorena zvezdana jata, razne magline, ostaci supernovih, itd.

Iako star preko 2 veka, Mesijeov se katalog i danas koristi i to iz razloga što sadrži veliku većinu difuznih objekata vidljivih sa umerenih geografskih širina (dakle, oko 45°) severne polulopte. Gotovo svaki astronom amater započinje upoznavanje sa noćnim nebom preko Mesijeovog kataloga. Svih 110 objekata mogu se vidjeti uz pomoć teleskopa prečnika objektiva od recimo 10-15 -{cm}-, pa i uz određeno svetlosno zagađenje. Neki iskusniji astronomi amateri uspeli su pronaći sve objekte iz Mesijeovog kataloga i uz pomoć 2.4 inčnog (oko 6 -{cm}-) refraktora, a u idealnim uslovima, daleko od svih izvora svetlosnog zagađenja, te uz dobar vid, isti poduhvat je izvediv i uz pomoć dvogleda 8 x 50.

Krajem marta i početkom aprila moguće je u jednoj noći videti sve Mesijeove objekte, pa se u to doba godine organiziraju takmičenja, Mesijeovi maratoni. U Srbiji Mesijeov maraton se svake godine održava na Fruškoj gori.

## Zvezdana karta

## Linkovi
* Popis Messierovih objekata
* Messierov maraton
* Objekti dubokog svemira
* New General Catalogue

## Vanjske veze

*  http://astro.fdst.hr/Promatracka/messierov_katalog.php 
*  http://www.seds.org/messier/ 
*  http://www.seds.org/messier/xtra/history/CMessier.html 
*  http://zebu.uoregon.edu/messier.html 
*  http://messier45.com/messier/index.html
Bljušt

**Bljušt** (**bljužd**, **bljušć**, **zmijino grožđe**), lat. *Tamus communis*, je višegodišnja povijuša iz familije Dioscoreaceae. Biljka može narasti 2-4 metra.

## Vanjske veze

* Bionet škola
Jovan Tucakov

**Jovan Tucakov** (Čurug, 1905. – Beograd, 1978) je bio srpski farmakognost i akademik, pisac prvog udžbenika farmakognozije na srpskom jeziku i velikog broja monografija i knjiga čija su zajednička tematika ljekovite biljke. Objavio je preko 200 naučnih radova od kojih veliki broj o ljekovitim biljkama i njihovoj upotrebi u liječenju.

## Biografija
Završio je dva Farmaceutska fakulteta, jedan u Zagrebu 1928. godine, a drugi u Francuskoj, u Nancyju, 1933. gdje je godinu dana kasnije odbranio i doktorsku disertaciju. Za redovnog člana SANU u Beogradu izabran je 1974. godine, a Francuske akademije farmacije 1965. i 1968. Akademije za kozmetologiju i dermatologiju u Parizu. Bio je jedan od osnivača i upravnik Instituta za proučavanje ljekovitog bilja *Dr Josif Pančić* kao i dugogodišnji upravnik Instituta za farmakognoziju.
Aleksandrija Eshata

**Aleksandrija Eshata** (grčkiu , latinski: Alexandria Ultima, doslovno "Najudaljenija Aleksandrija") je grad koji je u augustu 329. pne. za vrijeme svog pohoda na Aziju osnovao Aleksandar Veliki kao svoje najsjevernije uporište u Centralnoj Aziji. Bila je smještena u jugozapadnom dijelu doline Fergana, na južnoj obali rijeke Jaksart (suvremena Sir Darja), na mjestu današnjeg grada Hučanda (također Хуҷанд, خجند, Khüjand, Khodzhent, Khudchand, Chodjend: bivši Ispisar, Lenjinabad, Leninobod, Ленинобод, له‌نین‌آباد), u Tadžikistanu.

Aleksandar je oko grada sagradio 6 km dugi zid za što mu je, prema antičkim autorima, trebalo dvadeset dana. Kao i kod drugih gradova koje je osnovao, većinu kolonista su činili ranjeni veterani njegovog pohoda.

## Fusnote

## Vanjske veze
* Livius.org: Alexandria Eschatê
Hučand

**Kučand** ili **Hučand** (tadžički Хуҷанд) je grad na severu Tadžikistana i glavno mesto provincije Sogd.

## Historija
Prvi koji je naselio mesto je bio Aleksandar Makedonski, koji je na tom mestu uz obalu Sir Darje 329. pne. smestio bazu poznatu kao *[[Alexandria Eschate]]* () šta znači Poslednja Aleksandrija.
Grad je bio i značajna tačka na Putu svile. Dobar deo istorije je bio deo Persijskog carstva.

Kučand su u 8. veku srušili Arapi, a u 13. veku snažno se odupirao nadirajućim Tatarima, kada je prešao u ruke Timurida, a kasnije je postao deo Kokandskog kanata.

Za vreme Sovjetskog Saveza je bio nazvan Lenjinabad.
Macerat

**Macerat** je jednokratni ekstrakt (iscjedak) propisno usitnjene droge koja se natapa definiranim rastvaračem na sobnoj temperaturi.

Postupak za dobijanje macerata je sljedeći:
* usitnjena droga se prelije s, najčešće, pet dijelova rastvarača 
* posuda se dobro zatvori i zaštiti od direktne Sunčeve svetlosti 
* maceracija se vrši pet dana uz svakodnevno mućkanje ili miješanje 
* macerat se procijedi i ostavi dva dana na hladnom, zaštićen od svjetlosti, a zatim filtrira. 

Najjednostavnija maceracija može se izvesti i za mnogo kraće vrijeme, što je slučaj sa korijenom bijelog sljeza od kojeg se čaj priprema kao macerat.
Spitamen

**Spitamen** (, ; 370. pne. - 328. pne.) bio je perzijski velmoža u satrapiji Sogdijana. Kada se nakon kolapsa Perzijskog Carstva Bes Baktrijski proglasio kraljem i digao ustanak protiv Aleksandra Velikog, Spitamen je od njega imenovan satrapom Sogdijane. Spitamen je, međutim, 329. pne. izdao svog novinalnog sizerena, zarobio ga i predao Ptolemeju koji ga je dao pogubiti i tako konačno ukinuo Ahemenidsko Carstvo.

Kada je, pak, Aleksandar iste godine na Sir Darji osnovao Aleksandriju Eshatu, stigla je vijest da se Spitamen pobunio i opsjeo makedonski garnizon u Marakandi. Aleksandar je na Spitamena poslao 2000 pješaka i 300 konjanika pod Farnuhom iz Likije koji su poraženi. Kada je Aleksandar stigao u pomoć Marakandi, otkrio je da je Spitamen napao Balh u Baktriji, odakle ga 328. pne. odbacio Aleksandru vjerni satrap Artabaz od Frigije. U decembru iste godine Spitamena je porazio Aleksandrov general Ken. Spitamenovi pristaše su ga tada ubili te poslali Aleksandru glavu nadajući se Aleksandrovoj milosti.

Spitamenova kći Apama se udala za Aleksandrovog generala Seleuka te bila majkom budućeg kralja Antioha I. Po njoj je nekoliko gradova dobilo ime Apameja.

## Vanjske veze
* Livius, "Spitamenes" , by Jona Lendering
* Wiki Classical Dictionary: Spitamenes
Maćuhica

**Maćuhica** (dan-noć, trobojna ljubičica, ljubičica, milovanka, sirotica, šarena ljubičica; ), je biljka iz porodice ljubičica (*Violaceae*).

Može biti jednogodišnja ili višegodišnja zeljasta biljka sa tankim, razgranatim poleglim stablom. Listovi su na drškama, srcastookruglog oblika po obodu su zupčasti sa dobro razvijenim zaliscima. Cvjetovi su pojedinačni, na dugačkim drškama sa raznobojnim kruničnim listićima - vršni su tamnije, a bočni svjetlije ljubičasti dok je donji bjeložućkast (lat. triboja= trobojna). Plod je čahura.

Upotrebljava se nadzemni dio procvjetale biljke (*Violae tricoloris herba*). Kao lijek se upotrebljava samo divlja, poljska vrsta.

Droga sadrži: salicilnu kiselinu, etarsko ulje, glikozide (od kojih potiču boje cvijeta), saponine, oko 10% sluzi, šećere, vitamin C, malo tanina i dr.

Zbog prisustva salicilne kiseline koristi se za vanjsku upotrebu kod psorijaze, ekcema, akni, dermatitisa tako što se čajem ispiraju oboljela mjesta, a gusta masa (talog) se stavlja kao oblog. Koristi se za izlučivanje mokraće i protiv upale mokraćne bešike, kod katara disajnih organa (obavezni je sastojak sirup za iskašljavanje), kod grozničavih stanja i reumatskih bolesti.

Koristi se u obliku čaja, sirupa, obloga i tečnosti za ispiranje. Kod povećanih doza i upotrebe duže od 4-6 sedmica može da se javi mučnina.
328. pr. n. e.

Godina **328. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Decijana i Barbata** (ili, rjeđe, **godina 426. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 328. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

__NOTOC__
## Događaji
* Makedonski kralj Aleksandar Veliki se prilikom jedne pijanke u Marakandi posvadi i ubije svog vjernog komandanta, pobratima i prijatelja Klita, a nakon čega se danima javno kaje.
* Perzijski plemić Spitamen u Sogdijani diže ustanak protiv Aleskandra Velikog, pozvavši u pomoć skitski narod po imenu Masageti. Aleksandar na pobunjenike šalje manji odred pod Farnuhom iz Likije ali je on uništen.
* Aleksandar osobno kreće na Spitamena, ali je on napustio Sogdijanu i opsjeo grad Baktru (Balh) u Baktriji odakle ga s teškom mukom odbacuje Aleksandru vjerni satrap Baktrije Artabaz iz Frigije.
* Aleksandar poduzima pohod protiv pobunjenog baktrijskog plemića Oksijarta koji se sklonio u brda Paretacene (u suvremenom Tadžikistanu). Makedonci zauzimaju njegovo navodno neosvojivo uporište Sogdijansku stijenu a među zarobljenicima je i Oksijartova kći Roksana za koju se Aleksandar oženi.
* decembar — Spitamen je teško poražen od Aleksandrovog generala Kena, a nakon čega Spitamena ubijaju njegovi pristaše te šalju Aleksandru Spitamenovu glavu nadajući se milosti.

## Rođenja
*

## Smrti
* Klit, suborac i prijatelj Aleksandra Velikog (r. cca. 375. pne.)
* Spitamen, perzijski plemić (r. 370. pne.)
Klit Crni

**Klit Crni** () (cca. 375. pne. - 328. pne.) bio je makedonski oficir u vojsci Aleksandra Velikog. Bio je sin Dropida i brat Aleksandrove dadilje Lanike. Klit je sudjelovao u Aleksandrovom pohodu na Aziju te u bitci na Graniku 334. pne. spasio Aleksandrov život kada su ga pokušali ubiti perzijski plemići Resak i Spitridat. Tom prilikom je Klit odsjekao Spitridatovu ruku prije nego što je satrap uspio posjeći Aleksandra. Nakon toga je Klit postao jedan od Aleksandrovih najbližih suradnika i prijatelja. Godine 328. pne. se u Marakandi, za vrijeme gozbe posvadio s Aleksandrom nezadovoljan time što ga je postavio kao guvernera te rubne pokrajine novoosvojenog carstva. Prilikom svađe je počeo vrijeđati Aleksandra dovodeći u sumnju to da je zakonito dijete Filipa II. Iako su ih drugovi pokušali rastaviti, razbješnjeli i pijani Aleksandar je Klita ubio kopljem. Nakon toga je Aleksandar danima bio neutješan i kajao se zbog svog čina.

Lik Klita je u filmu *[[Alexander the Great (film)|Alexander the Great]]* iz 1956. tumačio španski glumac Gustavo Rojo, a u filmu *[[Alexander (film)|Alexander]]* iz 2004. godine britanski bokser i glumac Gary Stretch.

## Vanjske veze
* Livius, Clitus  by Jona Lendering
Masageti

**Masageti** (; ) ili **Masagetejci** su bili iranski narod koji je živio u antičko doba na sjeveroistočnim granicama Perzijske Monarhije. Opisao ih je Herodot koji za njih tvrdi da su ubili perzijskog kralja Kira Velikog te da su prakticirali ritualni kanibalizam.

## Reference

## Vanjske veze
* Herodotus Histories
* Ammianus Marcellinus
Farnuh iz Likije

**Farnuh** (na grčkom Φαρνούχης or Φαρνούχoς) bio je likijski velikodostojnik koga je Aleksandar Veliki godine 329. pne. poslao u Sogdijanu kako bi na čelu malog odreda Makedonija (antička)|makedonske vojske porazio pobunjeničkog vođu Spitamena. Farnuh je komandu dobio zato što je dobro poznavao Sogdijanu, njen jezik i stanovnike, ali je sam - prema Aristobulu - sumnjao u vlastite vojničke sposobnosti te je pokušao komandu prepustiti svojim iskusnijim potčinjenima kao što su (Karan, Menedem i Andromah), ali su oni to odbili. Spitamen je tako potpuno uništio Farnuhovu ekspediciju, a Makedonci ostali bez 2000 pješaka i 300 konjanika.

## Izvori
* Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Pharnuchus (3)" , Boston, (1867)
Ken (Aleksandrov general)

*Za ostale upotrebe v. [[Ken]]*

**Ken** (na grčkom **Koινoς**; ? - 326. pne.), sin Polemokratov i zet Parmenionov, bio je jedan od najvjernijih generala u vojski makedonskog kralja Aleksandra Velikog prilikom njegovog pohoda na Aziju.

Kada je Aleksandar prilikom pohoda na Indiju došao do rijeke Hifazis (Beas), Ken je bio prvi koji se usudio kralja moliti da se vojska vrati. Aleksandar je na kraju pristao na njegove molbe, ali je Ken ubrzo nakon toga podlegao bolesti.

## Izvori
* Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Coenus" , Boston, (1867)

## Vanjske veze
* Livius, Coenus  by Jona Lendering
* Wiki Classical Dictionary: Coenus 
* Pothos.org, Coenus, son of Polemocrates
Filipinski jezik

**Filipinski jezik** ili **filipino** (*Wikang Filipino*), nacionalni je i zvanični jezik Filipina. Ovaj status je utvrđen ustavom iz 1987. godine. To je jezik iz grupe austronezijskih jezika i predstavlja standardizovanu verziju jezika tagalog.

Još 1936. jezik tagalog je odabran za osnovu nacionalnog jezika Filipina. Termin *filipinski jezik* je ušao u upotrebu 1959. godine. Prvobitna namera da nacionalni jezik postane amalgam filipinskih jezika nikada nije realizovana.

## Reference

## Vanjske veze
* Komisija za filipinski jezik
Linz am Rhein

**Linc am Rajn** () je grad u njemačkoj saveznoj državi Rajna-Palatinat. Jedno je od 62 opštinska središta okruga Nojvid. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 5.922 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (*AGS*) 7138041.

## Geografski i demografski podaci

Linc am Rajn se nalazi u saveznoj državi Rajna-Palatinat u okrugu Nojvid. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 57–386 metara. Površina opštine iznosi 18,0&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 5.922 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 329 stanovnika/km².

## Međunarodna saradnja




## Reference

## Literatura

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vanjske veze

* Zvanični sajt opštine 
* Nem. Savezni zavod za statistiku 
* Stalna konferencija gradova i opština 
* KommOn  - Informacioni sistem gradova, opština i okruga.
Oksijart

**Oksijart** (perz. وخش‌ارد; *Uksšijarta*, grč. *Oxyartes*) je bio kratkotrajni satrap Baktrije (možda i Sogdijane) u službi Perzijske Monarhije tokom prve polovice 4. vijeka pne. U historiji je najviše ostao upamćen kao otac Roksane, koja se udala za Aleksandra Makedonskog. Oksijart se najranije spominje kao jedan od perzijskih vojskovođa koji su 329. pne. pratili Besa prilikom njegovog prijelaza preko rijeke Amu-Darje odnosno povlačenja u Sogdijanu. Nakon Besove smrti Oksijart je na kratko vrijeme ovladao Baktrijom, te je sklonio Besovu ženu i kćeri na „Sogdijansku stijenu“, utvrdu u istoimenoj pokrajini koju je čuvao Arimaz. Ipak, Aleksandar ih je naposljetku zarobio 328. pne., no drevni historičari navode kako se velikodušno ponio prema njima, zbog čega je Oksijart pristao da Roksana postane Aleksandrova žena. Oksijart je nakon toga imenovan satrapom *Paropamisade* (Hindukuš), a na tom mjestu ostao je i nakon Aleksandrove smrti, što su dijadosi 321. pne. potvrdili sporazumom u Triparadisu. U ratovima dijadoha je podržavao je Eumena, no 316. pne. priključio se Antigonu. Pretpostavlja se da je umro prije Seleukovog pohoda na Indiju, s obzirom da je Seleuk kasnije Čandragupti Mauriji prepustio njegovu satrapiju Parompisadu. Baktrija je ranije pripala u ruke Artabazu II., kojeg je na tom mjestu postavio sam Aleksandar.

## Veze
* Roksana
* Bes
* Aleksandar Makedonski

## Reference

## Vanjske veze
* Oksijart (enciklopedija Iranica, Rüdiger Schmitt)
* Oksijart (enciklopedija Britannica)
* Oksijart (''Oxyartes''), AncientLibrary.com 
* Oksijart (Pothos.org)
Opsada Sogdijanske stijene

**Sogdijanska stijena** ili **Arijamazova stijena** je bila planinska tvrđava u Sogdijani (kraj današnjeg Samarkanda na sjevernom Putu svile), a koju su godine 327. pne. osvojile snage Aleksandra Velikog tokom njegovog pohoda na Aziju.

Aleksandar je tvrđavu opsjeo zato što je u njoj Oksijart, baktrijski plemić i vođa pobunjenika, sklonio svoju supruge te kči Roksanu. Tvrđava, sagrađena na nepristupačnom terenu, se smatrala neosvojivom i na Aleksandrov zahtjev za predaju je rečeno da će se predati tek "kada Makedonci budu mogli letjeti". Međutim, Aleksandar je skupio 300 dobrovoljaca koji su bili dovoljno iskusni i spremni za penjanje na strmim stijenama. Oni su se noću počeli penjati pri čemu je 30 poginulo, ali je 270 došlo do vrha. Kada su to pobunjenici vidjeli, odmah su se predali.

Aleksandar je tako zarobio Oksijartovu supruzgu i kći. Prema njima je dobro postupao, ali se istovremeno zaljubio u Roksanu. Za nju se oženio, a Oksijart je poslije imenovan satrapom Parompisade.

## Vanjske veze
* Anabasis (section 4.18.4-19.6) translated into English by Aubrey de Sélincourt
327. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **327. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Lentula i Filona** (ili, rjeđe, **godina 427. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 327. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Makedonski kralj Aleksandar Veliki započinje invaziju sjeverne Indije. Ponovno prešavši Hindukuš, Aleksandar dijeli svoje snage. Polovice vojske s prtljagom je stavljena pod komandu Hefestiona i Perdike i poslana kroz Hajberski prijevoj, dok se ostatak, s opsadnim spravama probija kroz sjeverna brda. Napredovanje kroz Swat i Gandaru je označeno osvajanjem naoko neosvojive tvrđave Aornos, nekoliko milja zapadno od rijeke Ind.
* Odnosi Aleksandra Velikog i njegovog učitelja Aristotela su ohlađeni nakon što je Aleksandrar za izdaju optužio i pogubio Kalistena iz Olinta, Aristotelovog nećaka i historičara koji je pratio Aleksandra kako bi napisao knjigu o njegovom pohodu.
* Rimska Republika koristi zauzetost Samnita u sukobu s Tarentom te opsjeda Neapolis (Napulj), odatle izbacuje samnitski garnizon i taj grad čini rimskim saveznikom.

## Rođenja
* Heraklo, nezakoniti sin Aleksandra Velikog i njegove ljubavnice Barsine, kćeri satrapa Artabaza od Frigije, kasniji pretendent na makedonsko prijestolje (u. 309. pne.)

## Smrti
* Kalisten iz Olinta, grčki historičar, pranećak i učenik Aristotela (r. cca. 360. pne.)
Perdika

**Perdika** (, *Perdikas*; ? - 320. pne.) je bio jedan od generala Aleksandra Makedonskog, a nakon Aleksandrove smrti 323. pne. i regent celog Aleksandrovog carstva.

Kao komadant bataljona teške pešadije Perdika se ističe 335. pne. prilikom osvajanja Tebe, kada biva teško ranjen. Bio je značajan komadant prilikom indijske kampanje. Godine 324. pne. komadant čuvene Aleksandrove elitne konjice.

## Postaje regent
Posle Aleksandrove smrti 323. pne. Aleksandrovi generali naslednici (dijadosi ) odlučuju da kao kraljevi budu priznati maloumni epileptični nezakoniti Aleksandrov polubrat Filip III Makedonski i nerođeni Aleksandrov sin Aleksandar IV. Perdika je proglašen regentom celog carstva. Delujući u ime dva kralja Perdika se pokazuje netolerantnim prema rivalima. Želio je čitavo kraljevstvo držati pod svojom kontrolom.

## Svađa sa dijadosima
Zamerio se Antipateru, Aleksandrovom guverneru Makedonije, odustavši od venčanja sa njegovom ćerkom Nikejom. Sa Ptolemejem se posvađao oko Aleksandrovog mrtvog tela. Po nagovoru Aleksandrove majke Olimpijada (kraljica)|Olimpijade se oženio Kleopatrom, sestrom Aleksandra Velikog. Najverniji saradnik mu je bio Eumen, satrap nad delovima Kapadokije i Paflagonije.. Te provincije nisu bile potpuno pod makedonskom vlašću, pa je Perdika naredio Antigonuu (satrapu Frigije, Likije i Pamfilije ) da osvoji potpuno Kapadokiju i Pafloniju, da bi osvojeno predao Eumenu. Antigon je to odbio, pa biva pozvan na sud zbog neposlušnosti. Antigon beži i sklapa savez sa Antipaterom, Kraterom ,Ptolemejem Lizimahom protiv Perdike.

## Rat sa dijadosima
Dok je Eumen vodio rat u Maloj Aziji Perdika odlazi u Egipat da napadne Ptolemeja. Perdika gubi prvu bitku i 2.000 vojnika. Izbija pobuna vojnika i oficira razočaranih porazom i Perdikom. Perdiku ubijaju njegovi oficiri (Seleuk, Pejton i Antigen) 320. pne..

## Povezano
* dijadosi
Hajberski prijevoj

**Hajberski prijevoj**, () (nadmorska visina: 1070 m) je planinski prijevoj koji spaja Pakistan i Afganistan.

Kroz historiju je predstavljao važnu trgovačku rutu između Centralne i južne Azije te jednu od najvažnijih strateških lokacija. Vrh Khybera je 5 km unutar Pakistana u Landi Kotalu te se probija kroz planine Safed Koh koje predstavljaju jugoistočni ogranak Hindukuša.

## Znameniti osvajači
Dolje su navedeni znameniti osvajači koji su prošli kroz Hajberski prijevoj kako bi osvojili Indiju.
 
* Kir Veliki
* Darije Veliki
* Aleksandar Veliki
* Mahmud Gazni
* Muhammad Gori 
* Džingis-kan 
* Kutlug Hvadža
* Timur
* Ranjit Singh
* Babur
* Humajun
* Džahan-pah
* Nader-šah
* Ahmed-šah Abdali

## Izvori
Swat (Pakistan)

**Swat** (Pakhto: **سوات**) je dolina i upravni distrikt u Sjeverozapadnoj graničnoj provinciji (NWFP) Pakistana smještena 160&nbsp;km/100 milja od glavnog grada Islamabada. Predstavlja gornji dio doline rijeke Swat koja izvire u gorju Hindukuš. Glavni grad Swata jeSaidu Sharif, ali je najveći grad distrikta Mingora. Bio je kneževina (v. Swat (kneževina)) u NWFP prije nego što je ukinuta 1969. S visokim planinama, zelenim livadama i čistim jezerima je postao poznat kao mjesto velike prirodne ljepote, te postao popularno turističko odredište poznato pod nadimkom "Švicarska Pakistana"..

U decembru 2008. su ga zauzeli talibanski pobunjenici i nakon toga je prestalo biti sigurno za turiste. Vođa islamističkih militanata Maulana Fazlullah i njegova grupa Tehreek-e-Nafaz-e-Shariat-e-Mohammadi su zabranili obrazovanje djevojčicama i spalili "više od 170 škola ... zajedno s drugim vladinim zgradama." Krajem maja 2009. je pakistanska vlada započela vojnu ofanzivu s ciljem da povrati vlast u toj oblasti.

## Reference

## Vanjske veze

* Swatvalley.com 
* Valley Swat Site
* Swat Under the Reign of Terror( News blog) 
* Everything related to Swat Vally 
* http://www.eps-swat.org
* Details on the ruling family of Swat
* Swat Youth Front  - NGO
* Uddiyana Until the Eighth Century: A Short Historical Overview -The Dharma Fellowship of his holiness Gyalwa Karmapa  
* [Origins of the violence in Swat Valley - [IRIN] news]
* [Timeline on Swat Valley turbulence - [IRIN] news]
* [Interview with Taliban spokesperson [Muslim Khan], Radio France Internationale in English, April 2009] 
* Swat Operation
* http://news.bbc.co.uk/today/hi/today/newsid_8041000/8041418.stm
* Resource page listing contacts for relief and support activities for IDPs of Swat
* British Red Cross Pakistan Crisis Appeal
Gandara

**Gandara** (sans. गन्धार, pašt. ګندهارا, urdu گندھارا; Gandḥārā, perz. *Vaihind*) je naziv za starovjekovnu regiju i kraljevinu (Mahajanapada) koja se danas nalazi u sjevernom Pakistanu i istočnom Afganistanu. Gandara se nalazi uglavnom na području doline uz Peshawar, odnosno na visoravni Pothohar i uz rijeku Kabul. Najvažniji gradovi regije su Purushapura (moderni Peshawar) i Takšashila (Taksila).

U ranoj historiji, Gandara je od doba Kira Velikog bila sastavni dio Perzijske Monarhije, a nalazila se istočno od Arahozije i Baktrije. Gandara je na Darijevim zapisima u Behistunu spomenuta kao pokrajina koja je bila dijelom monarhije prije njegove inauguracije. Kraj perzijske vladavine označio je Aleksandrov pohod koji je osvojio regiju oko 336. pne. Nedugo poslije, Gandarom ponovo vladaju iranske dinastije Parta i Sasanida.

Gandarsko kraljevstvo trajalo je od 6. vijeka pne. do 11. vijeka, dok je najveći uspon pokrajina doživjela od 1. do 5. vijeka u doba budističkih kušanskih kraljeva.

Kasnije su Gandarom vladale hidnuističke dinastije zvane *Hindu Šahi*. Taj termin je prvi koristio iranski znanstvenik Biruni, a odnosio se na vladajuće dinastije iz 10. i 11. vijeka koje su kasnije porazili iranski osvajači. Nakon što je 1021. godine Mahmud Gaznevi osvojio pokrajinu, naziv *Gandara* je iščeznuo. U doba rane srednjovjekovne vladavine, područjem je upravljano iz Lahorea ili Kabula, dok je u doba Mogula postala sastavni dio Kabulske pokrajine.

## Reference

## Vanjske veze
* Gandara, Livius.org 
* Britannica enciklopedija: Gandara
;Ostali projekti
Aornos

**Aornos** je naziv za tvrđavu koja se nalazila na planini **Pir-Sar** u dolini Swat u današnjem Pakistanu, a koju je godine 327/326. pne. zauzeo makedonski kralj Aleksandar Veliki za vrijeme svog pohoda na Indiju. Tvrđavu su na krajnje nepristupačnom terenu sagradila lokalna plemena, a Aleksandar ju je morao zauzeti kako bi imao sigurne komunikacije. Aleksandrovo osvajanje Aornosa se smatra jednim od najboljih primjera njegovog umijeća u tvrđavskom ratovanju. 1926. godine su pronađeni ostaci tvrđave kao i oltara Atene Nike koju je Aleksandar dao saagraditi u čast pobjede.

## Reference

## Sources
* Fox, Robert Lane. *Alexander the Great*. Penguin, 1973, ISBN 01400887841973.
* Arrian, ''Anabasis'' IV chapters 28.1&ndash;30.4  (in French)
Barsina

**Barsina** ili **Barzina** (grč. *Βαρσίνη*, 363. - 309. pne.) je bila kćer Artabaza II., satrapa perzijske pokrajine Frigije, te žena Mentora s Rodosa. Nakon Mentorove smrti 340. pne. Barsina se udala za njegovog brata Memnona. Kada je 334. pne. Aleksandar Makedonski krenuo u pohod na Aziju, Memnon je poslao Barsinu i njenu djecu kod perzijskog vladara Darija III. Kodomana, no kada je iduće godine Damask pao u makedonske ruke Brasinu je zarobio Aleksandar, kojem je rodila sina kome je dala ime Heraklo od Makedonije. Nakon Aleksandrove smrti 323. pne. makedonski general Nearh neuspješno se zalagao da Heraklo naslijedi oca na mjestu makedonskog vladara. Sudeći prema djelima antičkih historičara Diodora i Justina, čini se kako je dječak odrastao u Pergamu pod skrbništvom Barsine, no oboje su ubijeni 309. pne. od strane Poliperhona na zahtjev makedonskog kralja Kasandara.

## Popularna kultura

U filmu *[[Alexander the Great (film)|Alexander the Great]]* iz 1956. njen je lik tumačila Claire Bloom.

## Veze
* Perzijska Monarhija
* Artabaz II.
* Mentor sa Rodosa
* Memnon sa Rodosa
* Aleksandar Makedonski

## Izvori

## Vanjske veze
* Barsina (Barsine), AncientLibrary.com
* Memnon i Mentor (enciklopedija Iranica)
Heraklo od Makedonije

**Heraklo od Makedonije** (cca. 327. pne. - 309. pne.) je bio vanbračni sin makedonskog kralja Aleksandra Velikog i perzijske plemkinje Barsine, njegove ljubavnice. Ime je dobio po istoimenom mitološkom junaku čijim su se potomcima smatrali članovi makedonske kraljevske kuće Argeada.

Kada je Aleksandar umro 323. pne. Barsina je, uz pomoć Nearha, bezuspješno pokušala Herakla nametnuti kao nasljednika. Dijadosi su se umjesto toga odlučili za suvladarstvo Aleksandrovog epileptičnog brata Filipa i nerođenog sina Aleksandra IV. Barsina se potom s djetetom sklonila u Pergam, gdje je Heraklo živio sve do 310. ili 309. pne. kada je Kasandar ubio Aleksandra IV. Tada je makedonski regent Poliperhon počeo tvrditi da je upravo Heraklo nalegitmniji nasljednik. Kasandar je tada podmitio Poliperhona da ubije Barsinu i Herakla, što je učinjeno.

Antički izvori su podijeljeni oko toga da li je Heraklo bio Aleksandrov sin, ili da li je Barsina uopće bila njegova ljubavnica. Postoje špekulacije da se Heraklo pojavio kao pretendent na prijestolje manje zbog porijekla, a više zbog fizičke sličnosti s mladim Aleksandrom.

## Napomene

## Vanjske veze
* A detailed biography of Heracles' mother Barsine
* A genealogical tree of Heracles
Gentski oltar

**Gentski oltar** je spektakularni oltar-poliptih (4,5 x 3,5 m, sa 20 ploča) koji se nalazi u katedrali sv. Bavona Gentu, djelo je slavne *braće van Eyck* (Hubert van Eyck i Jan van Eyck).

Ovo veliko remek-djelo započeto je za bavarskog vojvodu *Johanna* i njegovu prijestolnicu u Utrechtu, a završeno, nakon vojvodine smrti, za bogatog patricija *Jodoka Vyda*, za njegovu obiteljsku kapelicu u katedrali sv. Bava. (Po natpisu kronostihu na ovome oltaru, *Pictor Hubertus Deyck, major que nemo repetus*, Hubert je smatran za najvećeg slikara svoga doba.) Zapravo Hubert je započeo ovo djelo, ali ga je 1432. završio njegov brat Jan, 10 godina nakon njegove smrti.

Ikonografska tematika oltara je u vezi s biblijskim Ivanom Krstiteljem i Apokalipsom Ivana Evanđelista *(“Klanjanje janjetu”)*. Na ovom djelu, u okviru nordijskog slikarstva i njegove srednjovjekovne sakralne sheme, javlja se prvi put niz novih suvremenih motiva i tema. Čitav apokaliptički prizor (*Ecce agnus dei* – skupina vjernika kako se klanja apokaliptičnom jaganjcu) kao kompozicija smješten je u prirodni ambijent, u slobodan pejsaž, koji je dat minuciozno, gotovo pendantno veristički. 
Braća van Eyck su u obradi pejzaža, kostima i lica saželi i pružili u tome velikome djelu sve što je tadašnja nordijska umjetnost mogla uopće dati. Likovi i dijelovi pejzaža prikazani su kao pojave sagledane u prirodi i ostvarene na način, koji nasuprot tradicionalnim idealističkim likovnim formulacijama jasno ukazuje na realističke tendencije. 
Primjena uljene boje omogućila im je profinjene prijelaze u tonovima i bogata i harmonična kolorita, te bolje dočaravanje dubine prostora.

Nad *glavnom pločom* prikazan je Krist između Marije i Ivana Krstitelja. Adam i Eva koji se nalaze na krilima ovog sklopivog oltara su prva dva akta u okviru nordijske slikarske tematike, a nastala su gotovo u isto vrijeme kad i Masacciovi aktovi “praroditelja” u firentinskoj crkvi *Sta Maria del Camine*. Oba akta pružaju primjer dotada nedostignutog savršenstva u slikanju golih tijela. Pored njih su vjerojatno prvi vjerni portreti na sjeveru - donatora Jodocusa Vydta i njegove žene.

Jedna od ploča na ovome oltaru je i *Pjevanje anđela* koji rasporedom masa, osobnim karakteriziranjem pojedinih likova, snažnim živim bojama koje do dan danas nisu trebale nikakvog popravka, znače početak nove epohe umjetnosti - renesanse.

## Vanjske veze

* Detailed notes on the iconography- Marist Collecge 
* The Metropolitan Museum
* Webmuseum, Paris: Eyck, Jan van: The Ghent altarpiece 
* Jan and Hubert van Eyck: The Ghent Altarpiece - Cathedral of St. Bavon at Ghent
* Image bank of the Flemish Reproductiefonds containing high resolution digital images of the Ghent Altarpiece made on request of Saint Bavo Cathedral
* The theft of the Just Judges
Neapoli

**Neapoli** ili **Neapolis** ( 'novi grad') se može odnositi na:

## Gradovi
U **Grčkoj**:
* Neapoli (Solun), prigradska općina Soluna
* Neapoli (Etolija-Akarnanija), općina u centralnoj Etoliji-Akarnaniji
* Neapoli (Elida), mjesto istočno od Vouprasíasa
* Neapoli (Kavala), predio i drevno ime za Kavalu (Neapolis u Djelima 16:11 u Bibliji)
* Neapoli (Kozani), gradić i općina u prefekturi Kozani
* Neapoli (Lezbos), mjesto na otoku Lezbos
* Neapoli, sjedište općine Voies u Lakoniji
* Neapoli (Kreta), općina u Lasithiju na Kreti
* Neapoli (Atena), predio na sjeverozapadnim obroncima Likabeta
* Neapolis (Halkidika), drevni grad na prevlaci Pallene na Halkidici

U **drugim zemljama**:
* originalno grčko ime za Napulj u Italiji
* Neapolis (Sardinija), drevni grad čiji se ostaci nalaze u općini (*comune*) Guspini, Provincija Medio Campidano, Sardinija
* Neapolis (Apulija), drevni grad u Apuliji
* *Flavia Neapolis*, drevno ime za Nablus u Palestini
* *[[Neapoli (Nikozija)]]*, predgrađe Nikozije na Cipru
* Nabeul, grad u Tunisu, originalno Neapolis
* Neapolis (Ohio), neinkorporirana općina Providence Townshipu u američkoj državi Ohio
* Minneapolis "mali" neapolis
* Navapuri indijski prijevod izraza Neapolis
## Fudbal
* Javni stadion Neapolis, koga koristi grčki klub Ionikos FC
* F.C. Sporting Neapolis italijanski fudbalski klub iz Napulja