Bombardovanje Beograda 1944.

Savezničke vazdušne snage su tokom 1944. godine više puta bombardovale nemačka uporišta u Beogradu. Infrastruktura u Beogradu je sukcesivno bombardovana u aprilu, maju, junu, julu i poslednji put u septembru 1944. godine. Vazdušni udari su bili uvod u konačno oslobođenje Beograda oktobra 1944.

Opsežna bombardovanja prouzrokovala su brojne civilne žrtve. Najteže civilne žrtve zabeležene su tokom aprilskog bombardovanja 16. i 17. aprila 1944. godine, što se poklopilo sa pravoslavnim Uskrsom. Glavna jedinica u ovoj akciji bila je američka 15. vazduhoplovna jedinica, sa bazom u Fođi na jugu Italije. Samo u udarima 16. i 17. aprila učestvovalo je 600 velikih četvoro-motornih bombardera, koji su ispuštali sa 3000-5000 metara.

17. aprila je pogođen i koncentracioni logor Staro Sajmište, kada je poginulo 60 logoraša, a oko 150 je ranjeno.

Stanovništvo Beograda je verovalo da je bombardovanje uvod u vojnu invaziju saveznika.

Saveznička bombardovanja Beograda (njih ukupno jedanaest, od aprila do septembra 1944. godine), u kojima je stradalo gotovo 1.200 građana, a preko 5.000 povređeno, propaganda Nedićeve vlade je koristila kao „krucijalni dokaz“ ispravnosti saradnje s nacistima.
 
## Strateški ciljevi

Strateški ciljevi bombardovanja bili su: koloseci Beograd-Sava, Zemunski aerodrom i fabrike aviona Rogožarski i Ikarus. Uništene su u Zemunu fabrike Ikarus, Danubijus, Zmaj, Teleoptik, zemunska železnička stanica i aerodrom. Oštećena je fabrika Rogožarski i stambeni blokovi oko nje, brodogradilište, rafinerija na Čukarici i deo beogradske železničke stanice. Oštećeni su i mostovi na Savi i Dunavu.

Odabir ciljeva je vršen u konsultacijama sa snagama NOVJ na terenu, koje su Saveznicima prosleđivali Tito i Koča Popović. Pre njih, bombardovanje važnih vojnih ciljeva u Srbiji su tražili još 1942. i 1943. godine Jugoslovenska vlada u izbeglištvu i komanda Draže Mihailovića, uz pristanak predsednika Ministarskog saveta Slobodana Jovanovića.

## Ljudske žrtve

Po nemačkim izvorima poginulo je 1.160 Beograđana, 343 nemačkih i 96 italijanskih vojnika, od toga 250 nemačkih vojnika na glavnoj železničkoj stanici, a u skladištu Banovo Brdo 46 Nemaca i 96 Italijana. Povređeno je preko 5.000 civila.

Prilikom uskršnjeg bombardovanja 1944. godine srušeno je tadašnje porodilište u Krunskoj ulici. Razaranja su bila najveća u oblasti Bajlonove pijace gde je poginulo 200 ljudi od zalutale bombe. Pogođena je Palata Albanija, Terazije, Tehnički i Pravni fakultet, više bolnica i crkava. Na jednoj od neeksplodiranih bombi je bio natpis: „Srećan Uskrs!“.

Prema nemačkim procenama stradalo je oko 4000 ljudi a prema procenama ambasade SAD 2271.

## Materijalna šteta

Nakon oslobađanja Beograda, ambasada SAD je obavila je procenu štete nastale Savezničkim i Nemačkim bombardovanjem. Ukupna šteta nastala bombardovanjem iznosila je 220.150.000 dinara (3.992.000 $ po kursu iz 1939. godine). Od ovog iznosa udeo američkog bombardovanja u stambenoj šteti iznosi 1.222.000, a na stvarima 1.270.000 $. Radi poređenja, šteta nastala jednodnevnim nemačkim bombardovanjem 1941. godine procenjena je na 1.100.000 $.

## Propaganda Nedićeve vlade

Vlada narodnog spasa Milana Nedića je povodom bombardovanja vodila propagandu protiv zapadnih saveznika (Velike Britanije i Sjedinjenih Američkih Država) da bombarduju Srbiju samo da bi naneli štetu Srbima.

Na plakatima je često prikazivan krvoločni britanski premijer Vinston Čerčil. Na jednom od plakata, Čerčil je prikazan u lekarskom mantilu, sa papirom na kojem piše da su svi narodi dužni da Engleskoj daju sva blaga u miru, a svoje živote u ratu.

Nedićeva propaganda je optuživala Veliku Britaniju i SAD, kao i komuniste, da se nalaze u rukama ,,jevrejskih moćnika“, koji upravljaju svetom.

U Srbiji i dalje postoji stereotip da su saveznici bombardovali Srbiju namerno, bezrazložno, da bi naneli štetu Srbima. Pritom se prenebregava činjenica da su Saveznici vodili sveobuhvatnu kampanju sistematskog uništavanja nemačkih – a ne srpskih – uporišta na čitavom prostoru Balkana (od Rumunije do NDH).

## Spomen groblje žrtava bombardovanja
U okviru kompleksa beogradskog Novog groblja, 1966. godine formirano je Spomen groblje stradalih u savezničkom bombardovanju Beograda na Uskrs, 16. aprila 1944. Autorka Spomen groblja bila je arhitekta Milica Momčilović. Petnaest mermernih ploča nalaze se na jedanaest ozidanih betonskih humki koje podsećaju na rovove u kojima su primarno sahranjivani postradali. Na posebnim pločama ispisana su imena 313 identifikavanih žrtava i podaci o 78 neidentifikovanih žrtava muškaraca, 71 žene i 16 dece.

## Reference

## Povezano
* Operacija Ratweek
* Beogradska operacija
* Balkansko ratno vazduhoplovstvo
* Savezničko bombardovanje Wehrmachta u Jugoslaviji

## Vanjske veze

* Komnen Pijevac (Arhiv Jugoslavije), ''Prva reagovanja predstavnika Vlade Kraljevine Jugoslavijena i anglo-američko bombardovanje Beograda 1944''