12. pješadijska divizija Sassari

**12. pešadijska divizija ''Sassari*** je bila [[pešadija|pešadijska]] [[divizija]] [[Italija]]nske vojske u [[Drugi svetski rat|II svetskom ratu]], aktivna od 1939. do 1943. godine, poznata po tome što je u [[Jugoslavija u drugom svetskom ratu|Jugoslaviji]] sudelovala u brojnim borbama protiv [[Spisak operacija protiv partizana u NDH|jugoslovenskih partizana]]. Nastala je proširenjem tadašnje [[Brigada|brigade]] *Sassari*, originalno formirane u [[prvi svetski rat|prvom svetskom ratu]]. Sastojala se od dva pešadijska i jednog [[artiljerija|artiljerijskog]] puka, bataljona (legije) [[Crne košulje|Crnih košulja]], bataljona [[minobacača]], [[inžinjerija|inženjerijskog]] bataljona te [[protivtenkovska artiljerija|protivtenkovske]] čete opremljene s topovima [[Cannone da 47/32 M35|M35]] kal. 47 mm.

== Ratni put ==

Prvih godinu i po je služila kao [[garnizon]]ska jedinica u [[Istra|Istri]], na granici prema tada neutralnoj [[Kraljevina Jugoslavija|Jugoslaviji]]. Nju je prešla nekoliko dana nakon izbijanja [[aprilski rat|aprilskog rata]] 1941. godine. 12. aprila je zauzela [[Prezid]] i [[Čabar]], potom [[Novi Lazi]] i [[Borovec]] 14. aprila . Do [[Delnice|Delnica]] je došla tek 19. aprila, dva dana iza formalne jugoslovenske kapitulacije, ali je nakon toga relativno brzo napredovala, tako da su njene snage ušle u [[Knin]] već sledeći dan.

Za vreme [[Okupacija Jugoslavije|okupacije]] je njeno sedište bilo u [[Knin]]u; iako je to područje [[Rimski ugovori (1941)|Rimskim ugovorima]] pripalo [[NDH]], divizija *Sassari* je delovala uglavnom na njenom području, pa su tako beležene anti-partizanske operacije oko [[Drvar]]a, [[Brod na Kupi|Broda na Kupi]], [[Gračac]]a, [[Bosanki Petrovac|Bosanskog Petrovca]] i [[Šibenik]]a (koji je postao [[Kraljevina Italija (1861 - 1946)|italijanska]] teritorija). Najžešće borbe je vodila protiv [[NOVJ|partizana]] na području [[Velebit]]a. Pri tome je relativno rano stvorila *modus vivendi* s vođama [[JVUO|četničkih]] snaga.



Pod komandom štaba divizije Sasari nalazila se i [[Dinarska četnička divizija]], kao deo "[[Dobrovoljačka antikomunistička milicija|Dobrovoljačke antikomunističke milicije]]" (Milizia Volontaria Anti Comunista). [[Momčilo Đujić]] je u jesen 1942. izveštavao štab 18. korpusa da u sastavu divizije »Sassari« ima 7816 [[četnik]]a, a u sastavu divizije »Bergamo« 640; ukupno: 8450. Jedinicama u sastavu divizije »Sassari« komandirali su: Mile Vuksanović (Gračac), Mihailo Babić (Zrmanja), Obrad Bijanko (Krupa), Vlade Novaković (Pađene), Milovan Vidović i Novak Mijović (Kosovo), Božo Amanović (Vrbnik), Ilija Vuković i Ivan Janičić (Golubić), Jovo Sremac (Žitnić), David Šoškić (Knin), Vojislav Starčević (Plavno), Lazar Keković (Strmica) i Petar Baćović (Knin).

Divizija *Sassari* je početkom 1943. sudelovala u [[Bitka na Neretvi|bitci na Neretvi]], gdje je sa zapada uz pomoć četnika nastojala istisnuti partizane sa područja zapadne Bosne. Posle završetka bitke u martu 1943. povučena je u [[Italija|Italiju]] gdje je dobila zadatak odbrane [[Rim]]a od eventualnog [[Saveznici u drugom svetskom ratu|savezničkog]] iskrcavanja. Sledećih nekoliko meseci je provedena reorganizacija, tokom koje je diviziji samohodni bataljon sa 24 [[samohodni top|samohodnih]] topova *Semovente 75/18*. Na području Rima ju je zatekla [[kapitulacija Italije]], kao i [[Operacija Achse|nemačka ofanziva]] sa ciljem sprečavanja brze predaje italijanske teritorije i resursa Saveznicima. Zajedno sa [[21. pešadijska divizija Granatieri di Sardegna|pešadijskom divizijom *Granatieri di Sardegna*]] i [[132. oklopna divizija Ariete|oklopnom divizijom *Ariete*]] je pokušala odbraniti Rim od bivših saveznika. Otpor je pružala dva dana, pre nego što su kralj [[Viktor Emanuel III]] i vlada uspeli pobeći jug. Tada se zajedno sa svim ljudstvom i opremom predala Nemcima, te tako prestala postojati.

Godine 1988. je u Italiji formirana motorizovana brigada *Sassari'' (1991. preimenovana u mehanizovanu), koja se poziva na njenu tradiciju.

## Reference