open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pir

**Pir** (319. pne. - Argos , 272. pne.), epirski kralj i pisac. Vladao je 306. pne. - 301. pne. i 297. pne. - 272. pne.. Jedan od najčuvenijih vojskovođa antičkog doba Pir je poznat po brojnim vojnim pohodima u Italiji i Makedoniji ali i po frazi Pirova pobjeda. Naslijedio ga je sin Aleksandar II. Epirski.

Pir je postao kralj već u 12.godini. U toku borbi dijadoha isprva ratuje na strani Demetrija I. Poliorketa. Neko je vrijeme bio talac Ptolemeja I. Sotera, vladara Egipta, ali je zadobio njegovo povjerenje pa je 297. pne. ponovo došao na prijestolje Epira. Stalne ratove Demetrija, Lizimaha i Ptolemeja Pir je iskoristio za proširenje granica vlastitog kraljevstva. 288. pne. okrenuo se protiv Demetrija, oslobodio Atenu Demetrijeve opsade i zavladao velikim dijelom Makedonije. 284. pne. morao se povući iz Makedonije zbog sukoba s Lizimahom.

281. pne. grad Taranto na jugu Italije, koji je ratovao s Rimom, zatražio je pomoć od Pira. Rimljani su već zavladali srednjom Italijom i bili velika vojna sila. Pir je pristao, pod uvjetom da mu se sva vojska u gradu stavi pod njegovu vlast. Pir je najprije sklopio savez sa Ptolomejem Keraunom a zatim krenuo u Italiju s vojskom od 23000 pješaka, 3000 konjanika i 19 slonova. Slonove Rimljani nisu poznavali. Prvi sudar s Rimljanima bila je bitka kod Herakleje, 280. pne.. Pir je pobijedio zahvaljujući konjici i slonovima. Rimljani su, međutim odbili ponuđeni mir pa se pohod nastavio. Sljedeći sukob s Rimljanima bila je bitka kod Auskula, 279. pne.. Pir je ponovno pobijedio ali uz puno veće gubitke, ali su Rimljani uporno odbijali Pirove mirovne prijedloge.

278. pne. Pir je dobio dvije ponude. Prva je bila od Makedonaca, koji su tada ratovali s Keltima, da postane makedonski kralj. Druga ponuda je bila da pomogne Grcima na Siciliji u ratu sa Kartagom. Pir se odlučio za Siciliju. Sagradivši veliku ratnu flotu pobijedio je Kartažane na moru. 277. pne. osvojio je snažnu kartažansku utvrdu *Eryx*. Nakon toga predali su mu se i ostali gradovi na Siciliji. Međutim, njegovo autokratsko vladanje izazvalo je pobunu sicilskih Grka pa se Pir vratio u Italiju. U bitci kod Beneventuma, 275. pne. Rimljani su nanijeli poraz Piru. Bitka je, zapravo, taktički završila neodlučno jer su obje strane imale gubitke veće od 6,000 mrtvih ali je Pir bio prisiljen napustiti Italiju. Rimljani su zauzeli Taranto 272. pne..

Vrativši se u Makedoniju krenuo je s vojskom 274. pne. protiv makedonskog kralja Antigona II. Gonate. Antigon II. se povukao u Solun a Pir je zasjeo na makedonsko prijestolje. 272. pne. krenuo je s vojskom na Spartu. Želeći osvojiti Peloponez, poginuo je kod Argosa u bitci protiv udruženih snaga Antigona II. i Sparte.
Pale

**Pale** je izraz koji se koristi za:

* Pale, općina i bivše administrativno sjedište Republike Srpske u Bosni i Hercegovini.
* Pale-Prača, bivši dio Pala koji je Daytonskim mirovnim sporazumom pripao Federaciji BiH.
* Pale ili Engleski Pale, historijska regija u Irskoj.

Pale je također i prezime koje, između ostalih, nosi Predrag Pale, nekadašnji koordinator CARNET-a u Hrvatskoj.

Pale je i ime koji nosi junak popularne dječje pripovjetke *[[Pale sam na svijetu]]*.
Muslimani

**Muslimani** je izraz koji može značiti:
* muslimani, što je sinonim za islamske vjernike.
* Muslimani, naziv za etnoreligijsku grupu koja je 1970-ih priznata kao konstitutivni narod SFRJ, a čiji pripadnici se danas uglavnom izjašnjavaju kao Bošnjaci.

## Povezano
* Bosanski muslimani (razvrstavanje)
Muslimani (vjernici)

**Musliman** (arapski: مسلم, turski: *Müslüman*, perzijski i urdu: مسلمان) je naziv za sljedbenika islama. Riječ doslovno znači "onaj koji se predaje Bogu". Procjenjuje se da danas u svijetu postoji 1,31 milijarde muslimana. 

Većina muslimana smatra muslimanom svakoga tko izgovara Shahada, koja tvrdi, "Postoji samo jedan Bog i Muhamed je njegov poslanik."

Muslimani vjeruju da su osnove islama postojale davno prije Muhameda, te mnoge biblijske ličnosti -- kao Adama, Nou (arapski: Nuh), Mojsija (arapski: Musa) and Isusa (arapski: Isa) -- kao muslimane, jer vjeruju da su se oni predali Bogu i propovijedali Njegovu poruku kao proroci.
10. augusta

Dani - Godine
prethodni dan - sledeći dan

----

**10. kolovoz/august/avgust** (**10. 8.**) je 222. dan u godini po gregorijanskom kalendaru (223. u prestupnoj godini) Do kraja godine ima još 143 dana.

## Događaji
 

  
 
* 1821. – Misuri je priznat kao 24. američka država.

 

 

 

 

## Rođenja
* 1810. – Camillo Benso, Count of Cavour, italijanski državnik i prvi minstar predsednik ujedinjene Italije (u. 1861.). 
* 1848. – Peter Salcher, austrijski fizičar (u. 1928.). 

* 1852. – Matko Laginja, hrvatski pravnik i političar (u. 1930.).
* 1877. – Dragutin Dimitrijević Apis, generalštabni pukovnik vojske Kraljevine Srbije. (u.1917).
* 1920. – Red Holzman, američki profesionalni košarkaški trener i igrač (u. 1998.).
* 1946. – Rifet Bahtijaragić, bosanskohercegovački književnik.
* 1953. – Mark Doty, američki pesnik.
* 1960. – Antonio Banderas, španski glumac.
* 1963. – Andrew Sullivan, engleski politički komentator i pisac.
* 1968. – Dejan Čurović, bivši jugoslovenski nogometaš. 
* 1971. – Roy Keane, irski nogometni reprezentativac i trener. 
* 1971. – Fábio Assunção, brazilski glumac. 

* 1973. – Javier Zanetti, argentinski nogometni reprezentativac.
* 1976. – Jon Robert Holden (J.R. Holden), umirovljeni američko-ruski košarkaš.

* 1984. – Dontaye Draper, hrvatski košarkaš, američkog porijekla.

.

## Smrti
* 1915. – Henry Moseley, engleski fizičar. (r.1887).
* 1981. – Dušan "Duško" Popov, dvostruki je obavještajni agent tijekom Drugoga svjetskog rata (r. 1912.).
* 1982. – Anderson Bigode Herzer, brazilski pisac.
* 1988. – Arnulfo Arias, bivši predsednik Paname.(r.1901).
.

## Praznici i dani sećanja
*
.

----
*Vidi takođe*: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar
Strabon

"**Strabo**" ("razrok") je naziv kojim su Rimljani označavali osobu čije su oči bile iskrivljene ili izobličene. Pompejev otac se zvao "Pompeius Strabo." Osoba rodom sa Sicilije koja je imala jasan vid kojim je mogla vidjeti stvari na velikoj daljini kao da su blizu također je nazivana "Strabo."

Najznačajnija ličnost po tom imenu bio je **Strabon** (grčki Στράβων; rođen 63. pne. ili 64. pne., umro o. 24. po. Kr.), grčki povjesničar, geograf i filozof. U današnje vrijeme Strabon je uglavnom slavan po svojoj *Geografiji* (grčki *Γεωγραφικά*), djelu u 17 knjiga koje sadrže povijest i opise ljudi i mjesta diljem njemu poznatog svijeta.

Strabon je rođen u imućnoj obitelji iz Amaseje (današnja Amasya, Turska) na Pontu, koji je postao dijelom Rimskog Carstva upravo u vrijeme oko njegova rođenja. Učio je pod vodstvom mnogih geografa i filozofa, prvo u vlastitom kraju, a kasnije i u Rimu. U filozofiji je bio stoik, a u politici zagovornik rimskog imperijalizma. Kasnije je poduzeo znatna putovanja, među ostalim u Egipat i Etiopiju. Nije poznato kada je napisao *Geografiju* iako naznake u njoj smještaju završnu verziju u vrijeme vladavine cara Tiberija. Neki smještaju njegove prve skice oko 7. po. Kr., drugi pak oko 18. po. Kr. Spominje se smrt mauretanijskoga kralja Jube koja se dogodila 23. po. Kr.

Strabonova *Historia* je izgubljena: sam ju Strabon navodi, a i ostali stari pisci spominju da je postojala. Sve što je ostalo od nje jest fragmenat papirusa koji se danas čuva na Milanskom sveučilištu (prenumeriran P[apirus] 46).

Za Strabonovu smrt je predloženo nekoliko različitih datuma, većinom smještenih ubrzo nakon 23. po. Kr.

## ''Geografija''

***Geographia*** je sveobuhvatno djelo na grčkome, obuhvaća 17 knjiga, te se može smatrati enciklopedijom geografskog znanja Strabonova vremena. Sačuvana je u cijelosti, osim nekih dijelova iz knjige&nbsp;7. Iako pokriva u ono vrijeme cijeli svijet poznat Grcima i Rimljanima, pati od nekoliko većih pogrešaka: stalna i jako nametljiva obrana pjesnika Homera kao geografskog izvora vodila ga je ispuštanju suvremenijih pisaca, kao što je Herodot koji je zajedno sa Strabonom često bio svjedokom onoga što je izvještavao; zaokupljenost zapisnikom često s varavim zaključcima, te kritika drugih pisaca; naročito grčki apriorni stav prema činjenicama tražeći da ih se izvodi uz čistu primjenu razuma. Ukratko, netko bi volio više geografije, a manje zaključivanja. Ta slabije poznata područja ipak su opskrbila moderne znanstvenike vrijednim povijesnim informacijama o metodama antičke geografije i o mnogim starijim geografima čija djela se nisu uspjela sačuvati.

Tridesetak rukopisa *Geografije* ili njenih dijelova je sačuvano, većina njih su srednjovjekovni prijepisi prijepisa, iako postoje fragmenti s papirusnih svitaka koji su prepisani oko 100. - 300. po. Kr. Znanstvenici su se mučili stoljeće i po kako bi napravili pouzdano izdanje slično onome što ga je Strabon napisao. Završno izdanje izdano je 2002. pojavljujući se po jednom svesku godišnje.
Jedinstveni matični broj građana

**Jedinstveni matični broj građana** (skraćeno **JMBG**;  – ЕМБГ,  – EMŠO) lični je identifikacioni broj koji je dodeljivan svim građanima SFR Jugoslavije od 1976. godine.

Broj je još uvek u upotrebi u novonastalim državama od bivših republika SFRJ, osim u Hrvatskoj. 1. januara 2009. u Hrvatskoj JMBG je zamenjen Osobnim identifikacijskim brojem (OIB) koji je sačinjen od 11 nasumično izabranih cifara.

## Uvođenje
Zakon o uvođenju jedinstvenog matičnog broja građana donet je 1976. godine na nivou SFRJ. Nakon državnog zakona o uvođenju matičnog broja usledili su republički zakoni o jedinstvenom matičnom broju građanina koji su donošeni u periodu od 1978. do 1980. godine u svakoj od republika i u pokrajinama. U republičkim zakonima je definisano:
# da je rok uvođenja matičnog broja do 1987. godine;
# da se broj dodeljivao svim licima prema prebivalištu, a novorođenoj deci prema mestu rođenja;
# da matični broj određuju organi unutrašnjih poslova svuda sem u Vojvodini i u Sloveniji gde su to činili statistički zavodi;
# da evidencija o matičnim brojevima pored samog broja sadrži i ime, prezime, ime jednog roditelja i mesto rođenja.

Uprkos tome u pojedinim republikama broj nije dodeljivan prema regionima mesta rođenja.

## Kompozicija broja

Jedinstveni matični broj građana se sastoji od 13 cifara u formi: DD MM GGG RR BBB K (bez praznih mesta),
gde su slova šifre za:
* DD - dan rođenja
* MM - mesec rođenja
* GGG - zadnje tri cifre godine rođenja
* RR - region rođenja ili prebivališta
* BBB - jedinstveni broj
* K - kontrolna cifra

### Region rođenja ili prebivališta

Region rođenja ili prebivališta je dvocifren broj RR u JMBG-u i određen je sa:

**Predviđeni brojevi za dodelu JMBG-a prema regionima rođenja:
**

### Jedinstveni broj
Jedinstveni broj je trocifren broj BBB u JMBG-u i određen je sa:
* 000-499 za muški rod
* 500-999 za ženski rod

### Kontrolna cifra

Kontrolna cifra je jednocifreni broj K u JMBG-u.

Za izračunavanje kontrolne cifre, JMBG zapisujemo u obliku: A1A2A3A4A5A6A7A8A9A10A11A12A13 i računamo sumu S:
:S = 7·A1 + 6·A2 + 5·A3 + 4·A4 + 3·A5 + 2·A6 + 7·A7 + 6·A8 + 5·A9 + 4·A10 + 3·A11 + 2·A12

i cifra K, tj. A13 se dobija prema formuli:

:K = S mod 11, tj. cifra K je jednaka ostatku pri deljenju broja S sa 11.

Ako ostatak pri deljenju broja S brojem 11 označimo sa m, onda za:
* m = 0, kontrolna cifra K = 0.
* m = 1, matični broj pogrešan, pa se broj BBB uvećava za 1 i račun kreće ispočetka.
* m veće od 1, kontrolna cifra K = 11 - m.

## Formula za izračunavanje kontrolne cifre u spredšit programima

Ako se uvedu skraćenice:
* A1 - podaci prvih 12 cifara
* B1 - kontrolna cifra (poslednja cifra)
* C1 - ceo broj sa kontrolnom cifrom,

kod za izračunavanje kontrolne cifre u programima za tabelarnu kalkulaciju će biti:

:B1 = 10-MOD(SUMPRODUCT(MID(A1,{1,2,3,4,5,6;7,8,9,10,11,12},1)*{7,6,5,4,3,2})-1,11)
:C1 = IF(B1 = 10; "neispravno!" ; A1&B1)

## Reference

## Vanjske veze
* Izračun JMBG-a - -{Google Sheets}-
* ZAKON O JEDINSTVENOM MATIČNOM BROJU GRAĐANA ("Sl. glasnik RS", br. 24/2018)
Suverenitet

**Suverenitet** je eksluzivno pravo vršenja vrhovne političke (npr. zakonodavne, sudske i izvršne) vlasti nad određenom geografskom teritorijom, grupom ljudi ili samim sobom.
Pojam suverenosti je prvi put u istoriji pravne i političke misli istakao Jean Bodin u 16. veku. Boden je suverenost odredio kao apsolutnu i postojanu vlast države. Zapravo, suverena vlast je jedina vlast koja spolja ne zavisi ni od koje druge vlasti, a unutar države je viša od svake druge vlasti. Po njemu, suverena vlast je najviša, nedeljiva, neprenosiva i neotuđiva. Ova definicija suverenosti je i danas u upotrebi.

**Suverenost** se dijeli na: suverenost nacije, suverenost naroda i suverenost države.
Nenasilje

**Nenasilje** je moralna filozofija koja propovijeda odbacivanje nasilja kao sredstva za postizanje društvenih i političkih ciljeva. Iako se često koristi kao sinonim za pacifizam, od sredine 20. vijeka izraz se počeo koristiti za opis cijelog niza tehnika u borbi za društvene promjene koje ne uključuju nasilje, isto kao i za političke i filozofske argumente za korištenje tih tehnika.

Kao sredstvo društvenih promjena, nenasilje se najčešće povezuje uz borbu za nezavisnost Indije koju je vodio Mohandas Gandhi, kao i borbu za građanska prava američkih crnaca koju je vodio Martin Luther King. Gandhijevo nenasilje je bilo nadahnuto kršćanskim anarhizmom Lava Tolstoja, odnosno idejama o nepružanju fizičkog otpora temeljenog na Propovijedi na Gori.

10.11. 1988. Opća skupština UN je proglasila prvo desetljeće 21. vijeka i trećeg milenijuma (2001-2010) kao Međunarodno Desetljeće za promociju kulture mira i nenasilja za djecu svijeta.

## Izbor nenasilja
Većina ljudi najčešće uviđa samo dva izbora: pasivno prihvatanje nepravdi ili pripremanje za nasilnu odbranu prava. Nenasilje je alternativa potčinjavanju nepravdama ili nasilnom odgovoru na njih. Nenasilje predstavlja odbranu svojih prava, moralnom snagom i dostojanstvom, a ne fizičkom snagom.

Nasuprot uvreženom mišljenju da nenasilje podrazumeva slabost i pasivnost, Gandi je neprestano naglašavao da nenasilje nije za kukavice. Učestvovanje u nenasilnim akcijama zahteva hrabrost kojoj nije potrebno oružje ili štit – to je hrabrost da se dostojanstveno i bez straha prkosi nepravdi i uporno bori za istinu. Nenasilje podrazumeva rešenost da se suoči sa bolom i neprijatnim situacijama, a da ne nanese štetu drugima.

## Povezano
* Ahimsa
* Pacifizam

## Vanjske veze
* Centar za nenasilnu akciju
Nasilje

Riječ **nasilje** dolazi od riječi sila, i označava odnos između dviju strana u kome jedna strana uporabom ili samom prijetnjom upotreb sile utječe na drugu stranu.

## Vrste nasilja
* **Fizičko nasilje** je namjerno nanošenje tjelesnih ozljeda
* **Emocionalno ili psihičko nasilje** je najčešće verbalni (može biti i neverbalni) oblik nanošenja ozljeda nečijoj psihi
* **Seksualno nasilje** je specifičan oblik fizičkog nasilja, čine ga neželjeni seksualni kontakti 
* **Strukturalno nasilje** je neodgovarajuća ili nepostojeća akcija društva (države)
Nenasilni otpor

**Nenasilni otpor** (ili **nenasilna akcija**) je tehnika socijalno-političke akcije, koja se koristi za primenu moći u konfliktu. Obuhvata razne specifične metode psihološke, socijalne, ekonomske i političke akcije bez korišćenja fizičkog nasilja. Društveno-politički ciljevi se postižu kroz simboličke proteste, ekonomsku ili političku nekooperaciju, građanski neposluh i druge metode koje ne sadrže nasilje. Smatra se jednim od glavnih načela nenasilja. 

**Pasivni otpor** ima slično značenje, koje implicira otpor kroz inerciju ili ne-energičnu saradnju, što je suprotno otporu kroz aktivni antagonizam.

Kao i druge strategije društvene promene, nenasilna akcija se može pojaviti u različitim oblicima. Može, na primer, uključivati različite oblike informatičkog rata, protestne umetnosti, lobiranja, neplaćanje poreza, bojkote, sankcije, pravne/diplomtakse manevere, materijalnu sabotažu, podzemne železnice, načelno odbijanje nagrada/počasti, dežuranje pred uredima, bdijenja, deljenje letaka i/ill opšte štrajkove.

Neki politički naučnici drže da je veliki broj raznih pokreta preuzeo nenasilni otpor kao svoju glavnu metodu postizanja političkih ciljeva, da se nenasilje kao metoda može razlikovati od načelnog moralna stava o nenasilju.

## Reference
Pacifizam

**Pacifizam** je naziv za protivljenje ratu ili nasilju kao sredstvu rješavanja sporova. Pacifizam uključuje široki spektar pogleda od običnog vjerovanja da se međunarodni nesporazumi mogu i trebaju rješavati mirnim putem do apsolutnog protivljenja korištenju nasilja, pa čak i najobičnije prisile, pod bilo kakvim uvjetima.

Pacifizam se može temeljiti na nečijim moralnim načelima, ali i na pragmatizmu. *Načelni (ili deontološki) pacifizam* se temelji na uvjerenju da su rat, namjerno uzrokovanje smrti, nasilje ili bilo kakva vrsta prisile moralno neprihvatljivi. Pragmatički pacifizam ne dijeli takve stavove, ali umjesto toga drži da uvijek postoje bolji načini rješavanja sporova, 
odnosno da je korist koju donosi rat uvijek manja od njegove cijene.

**Golub** je neformalni izraz koji se, najčešće u politici, koristi za osobe koje nastoje izbjeći rat ili ga prihvatiti jedino ukoliko nema nikakvih drugih alternativa. Mnogi od *golubova* sebe ne smatraju pacifistima, jer drže da je rat opravdan pod određenim uvjetima (v. teorija pravednog rata). Naziv golub dolazi od priče o Noinoj arci, na koju je sletio golub kao simbol nade, spasa i mira. Nasuprot golubovima se nalaze jastrebovi.

S druge strane, neke osobe koje se smatraju pacifistima, se uz protivljenje ratu ne protive upotrebi prisile i fizičke sile protiv određenih ljudi ili imovine. antimilitaristi, na primjer, se prije svega protive vojnim institucijama nacionalnih država a ne toliko "nasilju" kao konceptu. 

Drugi pacifisti se, pak uporno drže principa nenasilja, smatrajući da su jedino nenasilne akcije opravdane.
356. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **356. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Ambusta i Lenasa** (ili, rjeđe, **godina 398. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 356. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Makedonski kralj Filip II nudi Ateni grad Amfipolis u zamjenu za luke Pidna i Potideja. Atenjani pristaju na zamjenu, ali Filip svejedno zadržava Amfipolis nakon što je njegova vojska tokom pregovora zauzela Pidnu i Potideju, porazivši atenske vojskovođe Haresa, Ifikrata i Timoteja.
* Hares je imenovan jedinim komandantom atenskih snaga u Trakiji, ali mučen nedostatkom novaca, zajedno s vojskom prelazi u Malu Aziju kako bi se kao najamnik borio za pobunjenog perzijskog satrapa Artabaza od Frigije. Artabaza također podržava Teba poslavši kontingent pod Pamenom, te on uspijeva u dvije velike bitke potući vojsku kralja Artakserksa III.
* Napad Fokiđana na svetište u Delfima dovodi do objave rata od strane Amfiktionskog saveza, kasnije poznatog kao Treći sveti rat.
* Perzijski satrap Mauzol od Karije podstiče Hios, Rodos i Kos da se pobune protiv Atene i njenog pomorskog saveza čime započinje Saveznički rat. Pobunjenici, kojima se priključuje Bizantij, pustoše Ateni vjerne otoke Lemnos i Imbros. Znameniti atenski vojskovođa Habrija gine u napadu na pobunjenike na Hiosu.
* Perzijski kralj Artakserks III, nastojeći suzbiti pobune satrapa u korijenu, naređuje da svatko od njih otpusti grčke najamnike u svojoj službi. Čuvši za to i zabrinuta zbog eventualne perzijske podrške svojim pobunjenim saveznicima, Atena naređuje Haresu da se povuče iz Male Azije, a isto čini i Teba s Pamenom. Ostavši bez grčkih najamnika, Artabaz od Frigije je poražen od Artakserksu vjernog Autofradata.
* Filip II Makedonski nakon okupacije Pidne i Potideje od Odriskog Kraljevstva preuzima grad Krenid i preminuje ga u Filipi.
* Hares sa flotom dolazi na Helespont kako bi vodio kampanju protiv Bizantija. Tom prilikom, usprkos upozorenja Timoteja, Ifikrata i Ifikratovog sina Menesteja o oluji, Hares kreće u napad i doživljava velike gubitke. Za njih pred atenskom javnošću optužuje Timoteja i Ifikrata koji su izvedeni na sud.
* U Rimu je na mjesto diktatora prvi put imenovan plebejac. 
* Shang Yang, premijer kineske države Qin započinje niz opsežnih reformi koji će značajno ojačati tu državu.
* jul – Luđak po imenu Herostrat potpaljuje znameniti Artemidin hram u Efezu, uništivši tako jedno od Sedam svjetskih čuda.

## Rođenja
* jul – Aleksandar Veliki, kralj Makedonije (u. 323. pne.)
* Hefestion, makedonski vojskovođa, plemić i drug Aleksandra Velikog (u. 324. pne.)

## Smrti
* Habrija, atenski vojskovođa
Kompromis

**Kompromis** (latinski *compromissium*, uzajamno obećanje) je koncept pronalaženja dogovora kroz sporazumijevanje, odnosno prihvaćanje tuđih zahtjeva na štetu vlastitih ciljeva i težnji. Smatra se nužnim dijelom procesa pregovaranja gdje postoje nesuglasice, odnosno kada obje strane smatraju da je postizanje sporazumnog ishoda donosi stvarniju korist od potencijalne koristi koje bi donijelo prihvaćanje nečije početne pozicije.

Ekstremizam se često smatra antonimom kompromisa, koji se, ovisno o kontekstu, vezuje uz koncept ravnoteže i tolerancije.

Kompromis ima i svoje negativne konotacije, pogotovo kada se tumači kao kapitulacija, odnosno "kompromitiranje" nečijih ciljeva i načela u procesu postizanja sporazuma.

Kompromisno rešenje problema višekriterijumskog odlučivanja koje je najbliže idealu može se odrediti metodom VIKOR koja obezbeđuje maksimalnu korisnost za većinu i minimalno nezadovoljenje za oponenta.

## Kompromis u pravu
U građanskom procesnom pravu, kompromis se definira kao pismeno utanačenje stranaka da se u pogledu nekog spora podvrgnu arbitražnom sudovanju. Ako se radi o sporu koji je među njima već nastao, onda se to naziva **kompromis u užem smislu** (*acte de compromis*). Ako se radi o budućim sporovima koji između njih mogu nastati na temelju njihovog pravnog odnosa, takav sporazum se naziva kompromisorna klauzula (*clause compromissoire*).

U međunarodnom pravu kompromis i kompromisorna klauzula imaju to isto značenje kad se radi o sporazumu između država za rješavanje njihovih sporova putem arbitraže.

## Povezano
* Umjerenost (politika)

## Reference
Nadmorska visina

Termin **nadmorska visina** se odnosi na **visinu** iznad Zemlje ili altitudu, u odnosu na prosječnu razinu mora.

kod opisivanja zemljopisnih objekata, kao što su planine, na topografskoj karti, varijacije u visini su označene izohipsama, a vrhovi planina s točkom uz koje je oznaka visine u metrima.

Koncept **srednje razine mora** je sam po sebi umjetan, zbog toga što nije moguće odrediti, zbog činjenice da, zbog stalnih varijacija, nije moguće odrediti srednju razinu mora na cijelom planetu, pa čak ni na manjem području. More je u stalnom kretanju, uslijed plime i oseke, promjena atmosferskog tlaka i drugih slabijih utjecaja.

Zbog toga se često za srednju razinu mora uzima neka obližnja referentna točka, na kojoj je dugotrajnim mjerenjem izmjerena srednja razina mora.
Embargo

U međunarodnoj trgovini i politici, **embargo** je naziv za zabranu trgovine i privrednih odnosa s određenom državom.

Najčešće se objavljuje od jedne ili grupe od nekoliko država protiv druge države, a namjera mu je kod te države izazvati tešku ekonomsku situaciju i tako je prisiliti da promijeni određeni aspekt svoje vanjske ili unutrašnje politike.

Embargo se najčešće proglašava iz političkih razloga, mada ponekad može biti motiviran i određenim ekonomskim interesima.

Jedan od najpoznatijih primjera embarga je Kontinentalni sistem, koga je za vrijeme napoleonskih ratova uvela Napoleonova Francuska s ciljem da sve evropske države prisili da zatvore tržišta Velikoj Britaniji te je tako prisili na mir.

## Povezano
* Naftna kriza 1973
* Embargo SAD protiv Kube
* CoCom
* Bojkot
Karantin

**Karantin**, **karantena** ili **Kontumac**, je jedna od epidemioloških mera kojim se sprečava širenje zaraznih bolesti putem izolacije obolelih ili inficiranih od ostalih zdravih osoba. Karantin je ujedno i lokacija na koju se izdvajaju osobe za koje se sumnja da su obolele od neke zarazne bolesti ili samo postoji opasnost da su oboleli.

Dolazi od italijanske reči *Quarante* (četrdeset), jer je izolacija trajala obično četrdeset dana. 
Naime venecijanske vlasti su 1423. godine ustanovile izolaciju bolesnih ili onih pod sumnjom da su bolesni u trajanju od 40 dana na jednom ostrvu u Venecijanskom zalivu.

Smatralo se da sve zarazne bolesti imaju inkubaciju manju od 40 dana. Ovaj vremenski period nije određen iskustvom već na osnovu biblijskih podataka, jer su i Mojsije i Isus 40 dana živeli u izolaciji pustinje.

Najstariji pisani trag o uvođenju karantene i njezinim postavkama sadržan je u odluci dubrovačkog Velikog vijeća od 27. srpnja1377. godine[1]. Prva karantena u Dubrovačkoj Republici bila je na otoku Mrkanu ili u Cavtatu. Kasnije se preselila na otok Mljet. Poslije su sagrađene i karantene (lazareti) na Dančama, na Lokrumu i u dubrovačkom predgrađu Ploče, koja je sačuvana do danas.

Za karantin se obično bira zgrada u kojoj su potom smešteni oboleli ili potencijalni bolesnici. Ulaz i izlaz, osim medicinskom osoblju, koje je opet podvrgnuto strogim higijenskim i dezinfekcionim postupcima, je zabranjen. Međutim i cela sela ili slične teritorije mogu biti stavljene u karantin.

U osamnaestom, devetnaestom veku normalna pojava na graničnim prelazima je bila zgrada karantina u kojoj bi se smeštali putnici koji su dolazili iz zemlje gde je postojala epidemija neke zarazne bolesti.

U Pančevu je, primera radi, izgrađen Kontumac još 1726. Osnovni razlog je bio nizak nivo higijene u oblastima pod turskom upravom. U pančevačkom kontumacu ljudi su ostajali 10 dana, 21 ili 42 dana, a roba 40 dana. U vreme epidemija su angažovane posebne kordonske jednice sa ciljem da spreče ilegalne prelaske granice i unošenje bolesti. Ovaj karantin je bio u funkciji oko 130 godina.

Najsvežiji slučaj stavljanja potencijalno obolelih je bio u zimu 2006 kada je zbog sumnje na "ptičiji grip" na nekoliko lokacija u Srbiji, bilo potrebno uspostavljanje karantina.

Karantina u Srbiji je bilo i za vreme epidemije Velikih boginja 1972 godine.

Odeljenja u bolnicama gde su smešteni pacijenti sa zaraznim bolestima imaju tretman koji je predviđen za karantin.

Kao međunarodne karantinske bolesti prema internacionalnim zdravstvenim propisima iz 1974. godine važe: kuga, kolera, žuta groznica i boginje.

## Ostala značenja
Karantin je pojam koji se ponekad koristi u međunarodnom pravu kao sinonim za blokadu.

Takođe se koristi i u informatičkim naukama.

## Povezano

* lazaret
Dijalog

**Dijalog** (od starog Grčkog **"Dialogos"** što znači razgovor) predstavlja vođenje pismenog ili usmenog razgovora i protiv razgovora između dve ili više osoba. Njegova suprotnost je monolog, razgovor jedne osobe sa ili protiv sebe samog (pre svega kod drame).

## Historija
Svesna upotreaba **dijaloga** počinje kod **[[Sofisti|Sofista]]**, koji im služi za saznavanje, ili raspravljanje problema u smislu klasične **[[Dijalektike]]** (Teze i Antiteze). Literalno se može naći u Sokratovim dijalozima koje je objavio Platon, jedan od prvih vrhunaca dijalektike. U humanizmu dijalog doživljava svoj razvitak tek kod Erazma Roterdamskog i kod Urliha od Hutena

## Literatura
Kao literalno sredstvo o karakterisanju jedne figure i kod razvijanja radnje, dijalog određuje dramu, u lirici nalazi upotrebu kod forme prepričavanja, kao kod balade.

Jedna posebna forma epike je dijalog u romanu koji se kod Diderota, Vilanda, ili kod Fontane sastoji isključivo iz razgovora.
Kao literalna vrsta, dijalog je jedan tekst sa ulogama podeljen na više govornika. Kod Platona je to kao forma filozofske diskusije, Diskusija sa namerom dubokog uvida u jedno pitanje dospeti, uputiti. U dijalogu se susreću različiti pogledi jedan za drugim. Učesnici pokušavaju svoje namere drugima da nanesu, s tim što bi došli do uvida koji je jednoj pojedinačnoj osobi uskraćen.

Kao tekst forma služi dijalog naročito jednom živahnom prikazivanju, može li jedna tema bolje nego jedan jedinstveni tekst od različitih strana razjasniti i u datom momentu služiti, da lično mišljenje autora sakrije, možda kod lične zaštite i kod izbegavanja cenzure, (tako kod Davida Hume u njegovom dijalogu "o prirodnoj religiji") ili iz principijelnog nepoverenja protiv jedinstvene forme pisanih tekstova. (tako, po nekim interpretetima, Platon)
Detant

**Detant** je izraz koji dolazi od francuske riječi *détente* (opuštanje), te se od 1970-ih koristi u međunaordnoj politici kako bi opisao situaciju u kojoj dvije prethodno međusobno neprijateljski raspoložene države poboljšavaju diplomatske, političke i druge odnose, odnosno smanjuju međusobne napetosti.

Kao sinonim za detant se svojevremeno koristio izraz *reapprochement*.

Najpoznatiji primjer detanta jest period hladnog rata od sredine 1960-ih do početka 1980-ih kada su SSSR i SAD nastojale poboljšati međusobne odnose i pronaći zajednički jezik u što je moguće više spornih pitanja kako bi spriječili izbijanje trećeg svjetskog rata. U užem smislu detant se koristi kao sinonim za taj historijski period.
Drava

**Drava** (slovenski i talijanski: *Drava*, mađarski: *Dráva*, njemački: *Drau*, engleski: *Drave*) je rijeka u središnjoj Europi. 

Drava izvire u Južnom Tirolu (kod jezera Dobiaco) u Italiji, odakle nastavlja teći prema istoku, kroz austrijsku saveznu zemlju Korušku, Sloveniju, Hrvatsku, zatim dijelom formira Hrvatsko-Mađarsku granicu. Kod Donjeg Miholjca Drava skreće u dubinu Hrvatske, prema Osijeku, te napokon kod Aljmaša, na granici Hrvatske sa Vojvodinom (Srbija), utiče u Dunav. Drava u svom krajnjem dijelu čini granicu između regija Slavonije i Baranje. Ukupna dužina Drave je 725 km. Drava je plovna oko 90km, od ušća u Dunav do mjesta Čađavica u Hrvatskoj. 

Drava teče kroz ova veća naselja:
* **Austrija**: Lienz, Spittal an der Drau, Villach, Ferlach, 
* **Slovenija**: Dravograd, Vuzenica, Muta, Ruše, Maribor, Ptuj, Ormož 
* **Hrvatska**: Varaždin, Valpovo, Osijek 
* **Mađarska**: Barcs 

Glavne pritoke Drave su:
* lijeve pritoke: Gail (Austrija), Mislinja (Slovenija), Dravinja (Slovenija) i Bednja (Hrvatska) 
* desne pritoke: Gurk (Austrija) i Mura (pored Legrada) (Hrvatska)
## Regionalni park
Vlada Republike Hrvatske je 10. februara 2011. donijela Uredbu o proglašenju Regionalnog parka Mura - Drava kojom je je čitav tok rijeke Mure i Drave zaštićen u kategoriji regionalnog parka. Ovo je ujedno i prvi regionalni park u Republici Hrvatskoj. Obuhvaća poplavno područje formirano duž riječnih tokova, a uključuje i prijelazno područje s poljoprivrednim površinama i manjim naseljima uz rijeke sve do ušća Drave u Dunav kod Aljmaša. 

Regionalni park Mura Drava se proteže kroz pet županija: Međimursku, Varaždinsku, Koprivničko-križevačku, Virovitičko - podravsku i Osječko - baranjsku županiju, u ukupnoj površini od 876,80 km². Upravljanje Regionalnim parkom se obavlja putem koordinacije postojećih županijskih javnih ustanova za upravljanje zaštićenim dijelovima prirode na način da svaka javna ustanova upravlja dijelom regionalnog parka koji se nalaze unutar teritorija njene županije.

Rijeke Mura i Drava područja su visoke biološke i pejzažne raznolikosti te bogate geološke i kulturno-istorijske baštine. Zaštita u kategoriji regionalnog parka omogućit će njihovo očuvanje, dopuštajući istodobno privredne aktivnosti te otvarajući novu perspektivu održivog razvoja.
## Reference

## Vanjske veze

* Rijeka Drava, galerija slika 
* MSN Encarta - World Atlas - Map of Drava (river), Europe
Berovo

**Berovo** (makedonski: *Берово*) je gradić u istočnoj Makedoniji u podnožju Maleševske planine od 7002 stanovnika. Sjedište je istoimene Opštine Berovo koja ima 13 491 stanovnika.

## Geografija
Gradić Berovo udaljen je 160&nbsp;km od Skopja, 47&nbsp;km od Strumice i 52&nbsp;km od Kočana.
Pored grada nalazi se izvor rijeke Bregalnice, koji se tu zove **Ramna reka**, Berovo leži na nadmorskoj visini od 830–900 m, i po svemu je planinsko naselje. Historijski je centar Maleševskog kraja, stočarskog kraja poznatog po svom siru i drvodjeljama. Na udaljenosti od 7,1&nbsp;km od Berova prema Bugarskoj granici u Maleševskoj planini na Berovskoj reci izgrađena je zemljana brana i tako dobijeno umjetno Berovsko jezero. Ono služi za osiguranje pitke vode za obližnja naselja; Berovo, Pehčevo, Radoviš.

## Historija

Za Otomanskog carstva 1621-1622 godine - prvi put se spominje Berovo, u *Maleševskom [[Ajalet|vilajetu]]* kao naselje sa židovskim zaseokom i ukupno 55 *džizija hane* (kuća poreznih obveznika, domaćinstava).

U 18 st. Berovo je bilo selo sa oko dvjesto kuća bez crkve. Oko izgradnje prve berovske crkve, postoji mjesna legenda, ona je izgrađena na inicijativu popa Pece, za što je trebalo dobiti dozvolu od turskog buljukbaše iz Radoviša. On je izdao dozvolu, ali je na svaki način nastojao tu gradnju učini što težom, - gotovo nemogućom. Ona se kao prvo nije smjela biti viša od puta (nije se smjela vidjeti) - zato su je morali ukopati u jarak, - njena gradnja morala je biti gotova za 40 dana, a pop Peco je morao dati valiji svoju najdražu najmlađu kćer Sultanu u njegov harem. Seljani su zapeli i izveli objekt u zadanom roku, ali su za to platili visoku cijenu, - tri monaha su pogubljena ispred crkve, a Peco je zatvoren, jer je Sultana pobjegla u Ćustendil kad su je vodili u harem.

Između 1815 - 1818 godine izgrađen je manastir *Sv. Arhangel Mihail* na ulazu u Berovsko polje, koji je oko 1840 postao ženski manastir koji je na svom vrhuncu imao 60 monahinja, bogat posjed, školu i tkalačku radionicu. Saborna crkva Presveta Bogorodica u centru Berova izgrađena je 1912 i posvećena 1922.

U selu Razlovci pored Berova, izbio je 1876 godine Razlovački ustanak (Разловечко 
востание) protiv otomanske vlasti, na čelu ustanika bio je makedonski revolucionar Dimitar Pop-Georgijev Berovski iz Berova. U Berovu je rođen i poznati makedonsko-bugarski ustanik Dedo Iljo Maleševski (1805 - 1898).

## Privreda
Maleševski kraj poznat je ratarski i stočarski kraj (planinski krumpir, ovce). Berovo ima dvije tvornice; Belema (samoljepljive trake), konfekciju Dateks i rudnik ugljena Brik.

## Reference

## Vanjske veze

* Službene stranice Opštine Berovo 
* Информативен веб портал за Берово и малешевијата
Suržik

**Suržik** (ukrajinski: *суржик*), u izvornom značenju "brašno ili kruh napravljeno od miješana žita", primjerice, pšenice i prosa), je miješani jezik ili sociolekt kojeg koristi 15-20% ukrajinskog stanovništva.

Mješavina je ukrajinskog jezika u svojstvu substratuma s ruskim jezikom u svojstvu superstratuma. Ruski vokabular je kombiniran s ukrajinskom gramatikom i izgovorom.

Vokabularna uporaba ikojeg od ova dva jezika uvelike je različita ovisno o lokaciju, ili od osobe do osobe, ovisno od obrazovnom stupnju, osobnim iskustvima, selskoj ili gradskoj sredini, podrijetlo njegovih interlokutora i.t.d.. Postotak ruskih riječi i fonetički utjecaji teže stupnjevito rasti prema istoku i jugu i oko velikih ruskogovornih gradova. Uobičajeno se govori u većini ukrajinskih selskih područja, s izuzetkom najzapadnijih područja, gdje jezik ne sadrži elemente ruskog jezika, zatim u velikim gradskim sredinama kao što su Donjeck, Harkov, Luhansk, a ponaosob na Krimu, gdje skoro svo stanovništvo rabi standardni ruski.

Zajedničko podrijetlo i relativno nedavni razlaz ruskog i ukrajinskog jezika čin teškim za ustanoviti stupanj miješanja u vernakularu ove vrste.

Suržik biva često rabljen u humoristične svrhe. Primjerice, kratki književni komadi koje je napisao Les Podervjanski .

Trasjanka je slični fenomen u Bjelorusiji.

## Povezano
* Rusificiranje
George Lucas

**George Lucas** (*Džordž Lukas*; Modesto, 14. 5. 1944.) je američki filmski redatelj.

Najznačajnija pojava u američkom filmu osamdesetih godina 20. stoljeća. Komentirajući svoj film "Američki grafiti", Lucas ga naziva avangardnim ostvarenjem koje je, srećom, postalo hit, pa je zahvaljujući tom uspjehu, mnogim drugim redateljima dopušteno raditi takve male filmove. Za Lucasa je važno spomenuti i to da je on jedini holivudski redatelj koji je, nakon što je dobio golemi postotak od zarade "Američkih grafita", pozvao sve članove ekipe i podijelio im čekove u znak zahvalnosti na njihovom trudu. Isto je učinio i nakon uspjeha "Ratova zvijezda", čija čarolija neće izgubiti snagu niti u 21. vijeku.

## Filmografija
* "THX 1138" (1970.)
* "Američki grafiti" (*American Graffiti* - 1973.)
* "Zvjezdani ratovi, Epizoda 4: Nova nada" (*Star Wars: Episode IV A New Hope* - 1977.)
* "Zvjezdani ratovi, Epizoda 5: Carstvo uzvraća udarac" (*Star Wars: Episode V The Empire Strikes Back* - 1980.)
* *Raiders of the Lost Ark* (1981.)
* "Zvjezdani ratovi, Epizoda 6: Povratak Jedija" (*Star Wars: Episode VI Return of the Jedi* - 1983.)
* *Indiana Jones and the Temple of Doom* (1984.)
* "Labirint" (*Labyrinth* - 1986.)
* *[[Willow (1988)|Willow]]* (1988.)
* *Tucker: The Man and His Dream* (1988.)
* *Indiana Jones and the Last Crusade* (1989.)
* "Zvjezdani ratovi, Epizoda 1: Fantomska prijetnja" (*Star Wars Episode I: The Phantom Menace* - 1999.)
* "Zvjezdani ratovi, Epizoda 2: Klonovi napadaju" (*Star Wars Episode II: Attack of the Clones* - 2002.)
* "Zvjezdani ratovi, Epizoda 3: Osveta Sitha" (*Star Wars Episode III: Revenge of the Sith* - 2005.)
Neretva

**Neretva** je rijeka dužine 225 kilometara u Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj. 

Neretva izvire ispod planine Zelengore u BiH i kroz tu zemlju protječe u dužini od 203 km, da bi posljednjih 22 km tekla kroz Hrvatsku. Neretva utječe u Jadransko more kod dalmatinskog gradića Ploče.

Neretva od izvora prema ušću prvotno teče od istoka prema zapadu, tvoreći tako i sjevernu stranicu Hercegovine. Nedaleko od Konjica i kod Jablanice  skreće prema jugu, i teče prema Jadranskom moru.

Ušće joj je oblika delte. Delta Neretve je na teritoriju Republike Hrvatske.

## Hidroelektrane
Izgradnjom brana i stvaranjem vještačkih akumulacija na Neretvi, izgrađeno je i više hidroelektrana: Jablanica, Grabovica, Salakovac, Mostar

## Zanimljivosti
Poprište je Bitke na Neretvi, jedne od najslavnijih bitaka iz Drugog svjetskog rata na području Jugoslavije. Upravno-teritorijalno, bitka se odvila na području današnje Bosne i Hercegovine, a tada je to bilo na području NDH.

U delti Neretve su poznata uzgajališta mandarina.

## Vanjske veze

* *Rijeke: Neretva*, dokumentarni film, Al Jazeera Balkans (1. dio, 6. 3. 2017; 2. dio, 13. 3. 2017)
Antanta

**Antanta** je naziv koji dolazi od francuske riječi *entente* (*razumijevanje*) i koji se koristi za blok država koje su odnijele pobjedu u Prvom svjetskom ratu.

Naziv dolazi od sporazuma zvanog *[[Entente Cordiale]]*, koga su 1904. sklopile dotada neprijateljski nastrojene Velika Britanija i Francuska, u svrhu suprostavljanja sve jačoj Njemačkoj. Godine 1907. Velika Britanija i Rusija su sklopile Anglo-rusku Antantu, koja je imala isti cilj. Sve tri države su 1907. formirale **Trojnu Antantu** kojom su se obvezale na međusobnu vojnu pomoć u slučaju izbijanja rata s Njemačkom.

Godine 1914. primjena tog sporazuma je rezultirala izbijanjem Prvog svjetskog rata, a saveznički blok je tada dobio naziv Antanta. Suparnički blok na čelu s Njemačkom i Austro-Ugarskom se nazivao Centralnim Silama.

## Povezano
* Mala Antanta
Fikret Abdić

**Fikret Abdić - Babo** (Donja Vidovska, 29. septembra 1939.), jugoslavenski i bosanskohercegovački poduzetnik i političar.

Godine 1970. je postao direktorom malog poljoprivrednog poduzeća *[[Agrokomerc]]*, koji će pod njegovim rukovodstvom postati jednim od giganata jugoslavenske ekonomije. Godine 1987. to se poduzeće našlo pod optužbom za izdavanje mjenica bez pokrića, a sam Abdić je od tadašnjih medija u Srbiji optužen za ekonomske podrivanje Jugoslavije i podršku muslimanskom nacionalizmu. Abdić je uhapšen, te mu je suđeno, ali se hrabro branio na procesu, postavši jednom od najpopularnijih ličnosti tadašnje Bosne i Hercegovine i Jugoslavije.

Godine 1990. je prije prvih demokratskih izborima, nakon kraćeg koketiranja s reformistima Ante Markovića, pristao podržati Stranku demokratske akcije Alije Izetbegovića. Na izborima za tadašnje Predsjedništvo BiH se natjecao kao jedan od tri predstavnika muslimanskog naroda, ali je dobio najviše glasova od svih sedam izabranih članova. Međutim, mjesto predsjednika bio prisiljen predati Izetbegoviću. Otada je počela njegova politička marginalizacija, te je sve manje vremena provodio u Sarajevu, a sve više u Cazinskoj Krajini, nastojeći svoj rodni kraj spasiti od ratova koji su u Hrvatskoj i BiH bjesnili nakon raspada Jugoslavije.

Zbog takvih nastojanja je sve više i sve otvorenije surađivao s vlastima Republike Srpske, Republike Srpske Krajine i Hrvatske republike Herceg-Bosne, te dolazio u sukob s vlastima u Bihaću odanim Izetbegoviću. Sukob je eskalirao u jesen 1993. formiranjem Autonomne pokrajine Zapadne Bosne. To je dalo povoda za građanski rat među Bošnjacima, pri čemu su Abdić i njegove pristaše bili inferiorni u odnosu na V korpus Armije BiH pod Atifom Dudakovićem. Nakon što je njegovo uporište Velika Kladuša prelazila iz ruke u ruku, u augustu 1995, nakon Operacije Oluja, su je zauzele snage V korpusa. Abdić i njegove pristaše su prebjegle na hrvatsku teritoriju gdje su od lokalnih vlasti dobile status izbjeglica.

U Hrvatskoj je Abdić uživao diskretnu zaštitu vlade predsjednika Franje Tuđmana, te se nastavio baviti poslom. Zahtjevi bosansko-hercegovačkih vlasti da mu se sudi zbog ratnih zločina su odbijani, jer je Abdić uživao status hrvatskog državljanina. Konačno je protiv njega pokrenut postupak na Županijskom sudu u Karlovcu, te je u julu 2002. osuđen na 20 godina zatvora. Vrhovni sud Hrvatske je nešto kasnije djelomično uvažio njegovu žalbu, te smanjio kaznu na 15 godina zatvora.

Dok među većinom Bošnjaka Abdić uživa status izdajnika, među svojim pristašama je, usprkos osudi za ratni zločin, očuvao karizmatski status lokalnog tribune. Njegove pristaše djeluju u BiH u okviru stranke Demokratska narodna zajednica.
Galba

**Servije Sulpicije Galba** (rođen 24. 12. 3. pne. – umro 15. 1. 69. godine) je bio rimski car od juna 68. godine, pa do svoje smrti. On je bio prvi od careva koji su se na rimskom prestolu smenili tokom Godine četiri cara.

## Poreklo i uspon do vlasti
Galba je bio rođen blizu Teracine. Poreklom je bio iz plemenite i bogate porodice, ali ni poreklom ni bračnim vezama nije bio povezan sa dinastijom Julijevaca-Klaudijevaca. Prema Tacitu i Svetoniju, i Avgust i Tiberije predvideli su da će Galba jednoga dana postati car (Tacit, *Annales*, VI, 20; Svetonije, *Galba*, 4). 

Galba je postao pretor 20. godine, a nešto kasnije, 33. godine, konzul. Posle toga upravljao je provicnijama Galijom, Germanijom, Afrikom i Hispanijom. Nakon Kaliguline smrti, odbio je poziv svojih prijatelja da se proglasi carem i lojalno je služio pod Klaudijem. Tokom početka Neronove vladavine živeo je povučeno, sve dok mu car 61. godine nije poverio na upravu provinciju Tarakonsku Španiju. 

U proleće 68. godine, Galba je saznao da ga je Neron osudio na smrt. Gotovo istovremeno je čuo za ustanak Julija Vindeksa u Galiji. Prvo je pomislio da kao i Julije Vindeks podigne ustanak, ali je od toga odustao, čim su stigle vesti o njegovoj smrti. Zatim je do Galbe stigla vest da se Nimfidije Sabin, perfekt pretorijanske garde, izjasnio u njegovu korist. Odmah posle Neronove smrti, Galba je uzeo titulu cezara i krenuo sa vojskom prema Rimu. 

Kada se Galba u oktobru 68. godine približio Rimu, izbili su nemiri među vojnicima; neki vojnici su bili tom prilikom ubijeni.

## Vlast i smrt
Osnovna briga Galbina tokom njegove kratke vladavine bila je da se obnove državne finansije. Preduzeo je nepopularne mere: odbio je da isplati pretorijancima nagradu obećanu u njegovo ime. Galba nije podnosio ideju da vojnike treba podmićivati da bi se obezbedila njihova lojalnost. Dalje, mrzeo je pompezni carski nastup. Dana 1.1. 69. dve legije u Gornjoj Germaniji odbile su da se zakunu na vernost Galbi, tražeći da se izabere novi car. Sledećeg dana vojnici Donje Germanije su se pridružili pobuni i proglasili su za cara upravnika te provincije Vitelija. Galba ipak nije našao pravo rešenje za ovu krizu: usvojio je Lucija Kalpurnija Pizona, ali nije uspeo da odobrovolji vojsku. 

Pizonovo usvajanje je izazvalo pobunu Otona, upravnika Luzitanije i jednog od Galbinih ranijih pristalica koji je sada bio razočaran što je zaboravljen. Pretorijanci su stali na stranu Otona. Galba je pokušao da suzbije pobune, ali su ga vojnici u centru Rima presreli i zubili. Tacit primećuje da bi za Galbu svi rekli da je zaslužio da bude car, samo da nije postao car. ("*omnium consensu capax imperii nisi imperasset*").
August Heimer

**August Heimer** (August Hajmer; 1863–1930) rođen je 3. 11. 1863. u Lundu, gdje je završio fakultet (1886), magistrirao (1891) i doktorirao (1893) na temu "Diplomatske veze između Švedske i Engleske 1633-1654". Nakon toga, radio je u više švedskih gradova, a najviše u Elskilstruni, Halmstadu i Jönköpingu kao predavač iz oblasti historije i geografije. 

Kao geolog i geograf učestvovao je u više internacionalnih kongresa i ekskurzija koje su bile organizirane u raznim područjima. U toku tih putovanja, August Heimer je zapisivao vlastite utiske i kombinirao ih sa poznatim činjenicama nakon putovanja, objavljujući potom interesantne knjige – putopise o njima. Jedna od tih ekskurzija bila je kroz Bosnu i Hercegovinu 1903. godine. Svoje utiske i doživljaje opisao je u knjizi *Genom Bosnien och Hercegovina* (Kroz Bosnu i Hercegovinu), koju je tačno stotinu godina kasnije preveo i uredio dr. Izet Muratspahić.

## Putovanje kroz Bosnu
August Heimer sa ostalim članovima ekskurzije po Bosni i Hercegovini obišao je Brčko, Tuzlu, Doboj, Zenicu, Sarajevo, Travnik, Jajce, Donji Vakuf, Bugojno, Jablanicu, Konjic, Mostar, Popovo polje i Gravos (mjesto na Jadranskoj obali). O svim tim gradovima, ljudima i običajima on je napisao svoje zapažanja, a usput je od ostalih učesnika doznao mnogo o životu Bosanaca, njihovim običajima i naravima. I ta zapažanja on je objavio u knjizi.

Zanimljivo je da je švedski geolog za narode koji su živjeli, ali i sada žive na prostorima BiH koristio po tri imena. Tako je za Bošnjake pisao da su "muhamedanci, Turci i muslimani", za Srbe da su "ortodoksi, grčki katolici i serberi", a za Hrvate "katolici, rimokatolici i rimski katolici". 

Svuda gdje je boravio, nastojao je pribaviti što više zanimljivosti o životu gradova i ljudi i to opisati na sebi svojstven način, kao Evropljanin koji nije bio opterećen nikakvim predrasudama. Jer BiH je tada, to slobodno možemo reći, po svemu bila dio Evrope za čiji se povratak sada ponovo grčevito bori. Njegovo putovanje po BiH trajalo je oko dva mjeseca.

## Vanjske veze
* Kako je jedan Šveđanin vidio Bosnu i Hercegovinu prije 100 godina