open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kentaur (zviježđe)

**Kentaur** (lat. *Centaurus*) je zviježđe južne polutke, jedno od najvećih na nebu. Jedno je od 88 modernih i 48 originalnih Ptolemejevih konstelacija.
Krma (zviježđe)

**Krma** () je jedno od 88 savremenih sazvežđa. Deo nekadašnjeg sazvežđa *Argo Navis* (broda Argo), postala je posebno sazvežđe u 18. veku kada je francuski astronom Nikola Luj de Lakaj podelio ovo sazvežđe na Krmu, Jedra i Pramac. Krma je najveće od ova tri sazvežđa.

## Zvezde
Nakon podele sazvežđa *Argo Navis*, zvezde su zadržale svoje stare oznake (alfa, beta...) tako da u Krmi nema ni alfe ni bete, već je najsjajnija zvezda zeta Krme (*Naos*, „brod“). Zeta je nastala u sazvežđu Jedro i od svog nastanka do danas je prešla put od preko 400 svetlosnih godina, a trenutno se nalazi na 1090 svetlosnih godina od Sunca. U pitanju je plavi superdžin O klase, površinske temperature 42&nbsp;400 K, 790&nbsp;000 puta veće luminoznosti od Sunca, prividne magnitude 2,25.

Druga zvezda po sjajnosti je pi Krme (*Ahadi*, „koja obećava“), koja se nalazi u blizini granice sa sazvežđem Veliki pas i najsjajnija je zvezda otvorenog jata Kolinder 135. Pi Krme je superdžin K klase, magnitude 2,70.

Ro Krme (*Tureis*, „mali štit“) je treća zvezda po sjajnosti u ovom sazvežđu, magnitude 2,81. Ro Krme je žuti džin koji se trenutno nalazi u procesu prelaska u subdžina, a nalazi se na oko 63 svetlosne godine od Sunca. Jedna je od najsjajnijih promenljivih zvezda tipa ''Delta Scuti''.

## Objekti dubokog neba

Kako kroz Krmu prolazi Mlečni put, u njoj se nalazi veći broj zanimljivih zvezdanih jata.

M93 je otvoreno zvezdano jato koje se nalazi na oko 3600 svetlosnih godina od Sunca a ima 20 - 24 svetlosnih godina u prečniku. Starost jata je procenjena na oko 100 miliona godina, a najsjajnije zvezde ovog jata su plavi džinovi.

M46 je vrlo svetlo i veliko otvoreno zvezdano jato u kome se nalazi planetarna maglina NGC 2438. Nalazi se na oko 5500 svetlosnih godina od Sunca. Na samo stepen od M46, a na 1600 svetlosnih godina od Sunca, se nalazi još jedno otvoreno zvezdano jato – M47. Starost M47 se procenjuje na oko 78 miliona godina a sadrži pedesetak zvezda.

Još jedno otvoreno jato, NGC 2451, se nalazi u Krmi. NGC 2451 sadrži četrdesetak zvezda i staro je oko 36 miliona godina, a nalazi se na oko 850 svetlosnih godina od Sunca.

## Vanjske veze

* Sazvežđe Krma  na TopAstronomer.com
Labud (zviježđe)

**Labud** (lat: *Cygnus*) je zviježđe sjevernog neba. Jedna je od 88 modernih i 48 originalnih Ptolemejevih konstelacija. Zbog karakterističnog izgleda, zviježđe je ponekad poznato i pod nazivom **Sjeverni križ**.

Zviježđe na nebu prikazuje labuda koji leti prema jugu.

### Značajnije zvijezde
* Deneb (α Labuda) - bijeli velediv udaljen oko 3,000 ly. Prividni sjaj Deneba je + 1.25 magnituda, a ukupan - 8.73
* Albireo (β Labuda) - četvrta najsjajnija zvijezda u Labudu. Poznata je po tome što je dvostruka zvijezda i izraženim bojama. Sjajnija komponenta je narančasti div prividnog sjaja + 3.08, a tamnija komponenta je plava zvijezda prividnog sjaja + 5.10 magnituda. 
* Sadr (γ Labuda) - druga najsjajnija zvijezda u zviježđu. Oko nje se nalazi difuzna maglica IC 1318.
* δ Labuda - peta najsjajnija zvijezda u Labudu. Zbog svog položaja u blizini precesijske kružnice, δ Labuda će oko 11,250. godine preuzeti ulogu Sjevernjače. Prividni sjaj zvijezde + 2.20 magnitude.
* ε Labuda - treća najsjajnija zvijezda, prividnog sjaja + 2.46 magnituda. Zvijezda je narančasti div udaljen samo 72 ly od Zemlje.

### Objekti dubokog svemira
Labud se nalazi u pojasu Mliječne staze. Zbog povoljnog položaja, kako na sjevernom nebu, tako i u našoj galaksiji, zviježđe je bogato objektima dubokog Svemira. 

Od značajnijih maglica valja izdvojiti sljedeće:
* NGC 7000 (*Maglica Sjeverna Amerika*), golema emisijska maglica, nedaleko od zvijezde Deneb. Maglica se na nebu proteže oko 3° i udaljena je oko 1,800 ly. Nije poznata zvijezda koja potiče vodik u maglici na emisiju svjetlosti. Zbog velike površine i malog površinskog sjaja, maglica je teško uočljiva vizualno ali je zato predivna na fotografijama.
* IC 5070 (*Maglica Pelikan*), manja emisijska maglica pokraj Sjeverne Amerike.
* NGC 6888 (*Maglica Srp*), maglica nastala prilikom izbačaja plina s zvijezde HD 192163.
* Maglica Veo, ostatak supernove koji se prostire oko 3° na nebu. Pojedini dijelovi maglice nose zasebne NGC oznake (NGC 6960, NGC 6962, NGC 6979, NGC 6992 i NGC 6995).
* NGC 6946, spiralna galaksija poznata po neobično velikom broju supernova u sebi.
* Cygnus X-1, izvor rentgenskog zračenja koje stvara materija prilikom pada u crnu rupu.

U zviježđu se nalazi i dva Messierova objekta. To su otvoreni skupovi M29 i M39.

### Mitologija
Lav (zviježđe)

**Lav** (lat. *Leo*) jedno je od zviježđa zodijaka. Konstelacija sjeverne polutke pozicionirana između Raka i Djevice.
Leteća riba (zviježđe)

**Leteća riba** (lat. *Volans*) jedno je od 88 modernih zviježđa. Manja konstelacija južne polutke koju je prvi opisao Johann Bayer u djelu Uranometrija.
Žirafa (zviježđe)

**Žirafa** (lat. *Camelopardalis*) jedno je od 88 modernih zviježđa. Velika, ali slabo vidljiva konstelacija sjeverne polutke.
Maksimijan

**Maksimijan** ili **Marko Aurelije Valerije Maksimijan Herkulije** (rođen oko 250. godine, umro jula 310. godine) bio je rimski car, zajedno sa Dioklecijanom od 1. marta 286. godine do 305. godine.

Rođen je u siromašnoj porodici u okolini Sirmijuma, na tlu današnje Srbije. Maksimijan se probijao u vojsci sve do 285. godine, kada ga je novi car Dioklecijan, njegov prijatelj, načinio cezarom i vladarem zapadnog dela carstva. Sledeće godine Maksimijan je postao avgust, zajedno sa Dioklecijanom, a 293. kada je Dioklecijan uveo tetrarhiju, Konstancije Hlor je postao Maksimijanov cezar i oženio se njegovom ćerkom.

Tokom svoje vladavine, Maksimijan je imao nekoliko puta vojne uspehe, protiv Alemana i Burgunda u severnoj Germaniji, kao i protiv Karpa na Dunavu. Takođe, u Maksimijanovo vreme se pojavio protivcar u Britaniji, 
Karausije. 
1. maja 305. godine, Dioklecijan i Maksimijan su zajedno odstupili sa trona. Jasno je da Maksimijan to nije učinio po sopstvenoj volji. Galerije i Konstancije Hlor postali su novi carevi, koji su uzeli za cezare Severa II i Maksimina Daju. Kada je Konstancije umro sledeće godine, Maksimijanov sin, Maksencije dobio je zapadni deo carstva na upravu i imenovao je Maksimijana za svog avgusta. Maksimijan je u bitkama pobedio Severa i Galerija i privukao na svoju stranu sina Konstancija Hlora, budućeg cara Konstantina Velikog, dajući mu za ženu svoju kći Faustu.

Ipak, 308. Maksimijan je podigao ustanak protiv svog sina, krenuo je na Rim, ali je bio poražen i sa Konstantinom je potražio utočište u Galiji. 310. godine proglasio se po treći put za cara, ali se nije mogao održati protiv Konstantina Velikog, koji ga je primorao da izvrši samoubistvo.
## Vanjske veze
Kočijaš (zviježđe)

**Kočijaš** (lat. *Auriga*) je zviježđe sjeverne polutke. Jedna je od 88 modernih i 48 originalnih Ptolemejevih konstelacija.

Najsjajnija zvijezda ovog zviježđa je Capella, vezana uz mitološku kozu Amalteju. Tri susjedne zvijezde Epsilon, Zeta i Eta Aurigae nazivaju se "kozlići" (arapski: *Haedi*, eng.*the Kids*).
 
## Zanimljivi objekti
U zviježđu se nalaze dvije neobične binarne zvijezde - ε Aurigae i ζ Aurigae.

ε Aurigae je jedna od najneobičnijih binarnih zvijezda. Radi se o pomračnoj binarnoj zvijezdi čiji je orbitalni period oko 27 godina, pri čemu svaka pomrčina traje 18 mjeseci. Svijetlija, vidljiva, komponenta je žutkasti superdiv F-tipa, dok tip druge zvijezde nije poznat.

ζ Aurigae je binarna zvijezda s orbitalnim periodom od 970 dan. Primarna komponenta je superdiv K-tipa, a sekundarna je zvijezda glavnog niza B-tipa.

Obje binarne zvijezde su u kratkim, i stoga rijetko viđenim, stadijima razvoja binarnih zvijezda. 

## Najzanimljiviji objekti dubokog svemira
Kroz Kočijaša prolazi Mliječni put, pa se u ovom zviježđu nalazi veliki broj nebeskih maglica.

Svakako najpoznatiji objekti u Kočijašu su 3 svijetla otvorena skupa iz Messierovog kataloga - M36, M37 i M38. Sva 3 skupa su lako vidljiva i u malim dvogledima, a u odličnim uvjetima ih se može prepoznati i golim okom.

Ostali zanimljivi objekti:

**Otvoreni skupovi**: 
* NGC 2281 - m=5.4, lako vidljiv i u dogledu
* NGC 1857 - m=7.0
* NGC 1853 - m=7.5, s maglicom u pozadini
* NGC 1664 - m=7.6
* NGC 1778 - m=7.7
* NGC 1907 - m=8.2, mali daleki skup, na nebu odmah do skupa M38, 
* NGC 1798 - m=10.0, mali, gusti skup

**[[Planetna maglica|Planetne maglice]]**
* IC 2149 - m=10.6,

**[[Difuzna maglica|Difuzne maglice]]**
* IC 405 - m=10.6,

## Mitologija
Zviježđe vuče svoje korijene još iz vremena Babilonaca, koji su ga zvali **Rukubi** (kočija). ...

## Odabrane zvijezde
U tablici su navedene sve zvijezde kojima je pridijeljeno ime, te neke koje se po nečemu ističu.

Izvor: The Bright Star Catalogue, 5th Revised
Ed., The Hipparcos Catalogue, ESA
SP-1200

## Vanjske veze

* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Auriga
* Klikabilna slika Kočijaša
Kompas (zviježđe)

**Kompas** () jedno od 88 savremenih sazvežđa. Nalazi se na južnoj hemisferi, a uveo ga je francuski astronom Nikola Luj de Lakaj u 18. veku pod imenom Pyxis Nautica (pomorski kompas). Kompas se nalazi u blizini nekadašnjeg sazvežđa Argo Navis (brod Argo), koje je De Lakaj podelio na Pramac, Jedra i Krmu.

Džon Heršel, engleski astronom, je u 19. veku predložio da se Kompas preimenuje u Katarku (Malus), ali ovaj predlog nije prihvaćen.

## Zvezde
Kompas nema sjajnih zvezda. Najsjanija je alfa Kompasa, magnitude 3,68 – vreli plavi džin čija bi magnituda bila bliže 3 da ga ne zaklanja međuzvezdana prašina. Beta Kompasa je druga zvezda po sjajnosti u ovom sazvežđu, džin G klase magnitude 3,97. I treća zvezda po sjajnosti, gama Kompasa, je takođe džin. Gama ima magnitudu 4,01.

Verovatno najznačajnija zvezda u ovom sazvežđu je T Kompasa, beli patuljak sa pratiocem koji ga snabdeva materijom. T kompasa je nova koja je eruptirala 1890, 1902, 1920, 1944. i 1967. tako da će sledeća erupcija biti snažnija od svih prethodnih (jer je prošlo više vremena pa je beli patuljak akumulirao više materijala).

## Objekti dubokog neba

U blizini alfe Kompasa se nalaze dva objekta dubokog neba – NGC 2613 i NGC 2818. NGC 2613 je spiralna galaksija slična po veličini i obliku Mlečnom putu, udaljen od Sunčevog sistema oko 60 miliona svetlosnih godina. NGC 2818 je otvoreno zvezdano jato u kome se nalazi planetarna maglina PN 261+8.1.

## Izvori
* Sazvežđe Kompas  na TopAstronomer.com 

## Vanjske veze
Galerije

**Galerije** (* rođen oko 250. godine, umro 311. u Serdici) ili punim imenom *Gaj Galerije Valerije Maksimijan* bio rimski car od 305. do svoje smrti, 311. godine. Pored Dioklecijana, bio je jedan od rimskih tetrarha. 

## Život
### Napredovanje do carskog položaja
Galerije je bio ilirskog porekla i poticao je iz okoline Serdike. Rođen je oko 250. godine, i započeo je svoju vojnu karijeru pod Aurelijanom, a služio je i pod Probom. Istakao se kao sposoban vojnik i dobijao je najviše počasti.

1. marta 293. godine, Dioklecijan je, uspostavivši sistem tetrarhije, za svog savladara na Istoku, sa titulom cezar izabrao Galerija. Galerije je tada napustio svoju prvu ženu i oženio se Valerijom, Dikolecijanovom kćerkom. 294. Galerije je ratovao u Egiptu i 295. kod Ktesifona se borio protiv Sasanida. 297-298. godine Galerije je pobedio kralja Narzesa, zbog čega je podigao svoju trijumfalnu kapiju u Solunu. Posle Dioklecijanovog povlačenja, 305. godine, Galerije je došao na njegovo mesto sa titulom avgusta. Za svog cezara izabrao je Maksimina Daju. U međuvremenu, Konstancije Hlor je postao avgust na Zapadu. Galerije se, oslanjajući se na Severa II, nadao da će posle smrti Konstancija Hlora zavladati samostalno čitavim Carstvom. Do toga nije došlo, budući da je to sprečio sin Konstancija Hlora, Konstantin Veliki. 

Galerije je pokušao da povrati svoje pozicije invazijom Italije 307. godine, kada je napao Maksencija. Ali, ovim ništa nije postigao. Onda je uzdigao svog prijatelja Licinija do položaja avgusta. Galerije je umro 311. g.n.e u Serdici (današnja Sofija u Bugarskoj) strašnom smrću. Naime, telo mu se raspadalo i zaudaralo od neke polne bolesti. Laktancije kaže da je zaudarala ne samo palata nego i čitav grad. Bio je poznat kao hedonista i bludnik, pa ne čudi ovakav njegov kraj. Prerana smrt (nije dočekao da se nakon 20 godina povuče sa prestola) omela ga je da se povuče u svoju utvrđenu palatu, koju je sagradio nedaleko od Zaječara, da tu provede starost kao što je uradio Dioklecijan. 

### Galerije i hrišćani
Galerije je važio, naročito kod Laktancija (omiljenog učitelja Konstantina Velikog), za jednog od najvećih progonitelja hrišćana. Galerije je proganjao hrišćane još dok je Dioklecijan vladao, a kasnije je, kao avgust, samo nastavio sa tom politikom. Poslednje edikte o progonu hrišćana izdao je upravo Galerije, počevši od 303. godine. 30. aprila 311. godine, malo pre njegove smrti, Galerije je ipak izdao jedan edikt o toleranciji prema hrišćanima, verovatno pod uticajem teške bolesti koja ga je sporo ubijala (najverovatnije se radilo o nekoj vrsti raka). Tako je hrišćanstvo postalo dozvoljena religija, dok god nije ugrožavalo uspostavljeni poredak.
Uviđaj

**Uviđaj** ili **očevid** je naziv niza procesnih, odnosno tehničkih radnji koje na mjestu nekog događaja obavlja sud, policija ili neki drugi za to zakonom ovlašteni državni organ kako bi neposrednim opažanjem stekli saznanja o postojanju ili nepostojanju neke važne činjenice koja može poslužiti kao dokaz u sudskom ili upravnom postupku. Uviđaj se u pravilu obavlja na licu mjesta, a sastoji se od razgledavanja mjesta, odnosno prikupljanja raznih dokaza (tragovi, uzorci krvi, tkiva i sl.). Uviđaj se također može obaviti i van lica mjesta, odnosno pregledom osoba ili predmeta, pri čemu u naknadnom tumačenju tako prikupljenih podataka služe posebni stručnjaci - vještaci. 

Načine na koje se prikupljaju podaci i činjenice na uviđaju proučava grana nauke zvana forenzika.
255. pr. n. e.

__NOTOC__

Godina **255. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Nobilora i Paula** (ili, rjeđe, **godina 499. ''[[Ab urbe condita]]**''). Oznaka 255. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

## Događaji
* Prvi punski rat: Bitka kod Adisa, u kojoj oko 64&nbsp;km jugoistočno od Kartagine, u istoimenoj rimska vojska pod Marko Atilijem Regulom nanosi strahoviti poraz Kartaginjanima, prisilivši ih tako da počnu pregovore o Rimu. Prilikom pregovora Regul inzistira da Kartagina ne samo Rimu preda sve posjede na Siciliji, Korzici i Sardiniji , nego i da raspusti vlastitu mornaricu, plati odštetu te da uđe u vazalni odnos prema Rimu. Ti su uvjeti toliko teški da Kartagina odlučuje nastaviti rat.
* Drugi sirijski rat: Egipatski kralj Ptolemej II, nakon što je izgubio posjede u Kilikiji, Pamfiliji i Joniji, a seleukidski vladar Antioh II preuzeo Milet i Efez, odlučuje započeti pregovore o miru. Oni rezultiraju mirovnim ugovorom i vjenčanjem Ptolemejeve kćeri Berenike Sire za Antioha.
* Diodot I, seleukidski satrap Baktrije, diže ustanak protiv Antioha II i proglašava se nezavisnim vladarom te tako osniva Grčko-Baktrijsko Kraljevstvo.
* Hui od Istočnog Zhoua se, kao posljednji pripadnik dinastije Zhou, proglašava kraljem Kine.
* Qin Shi Huang postaje kralj kineske države Qin.
* Prvi punski rat: Kartaginjani, koji su razbješnjeni Regulovim zahtjevima, odlučili nastaviti rat, angažiraju spartanskog najamnika Ksantipa da im reorganizira vojsku. Ona Regulu nanosi odlučujući poraz u bitci kod Tunisa, pri čemu je rimski komandant zarobljen. Rimska pomorska ekspedicija poslana da bi izbavila Regulovu vojsku je uništena u oluji ispred sicilijanske obale.
* Eratosten pronalazi obručastu sferu kao model nebeske sfere.

## Rođenja
*

## Smrti
*
Lira (zviježđe)

**Lira** (lat. *Lyre*) jedno je od 88 modernih i 48 originalnih Ptolemejevih zviježđa. Manja konstelacija s jednom od najsjajnijih zvijezda na nebu, Vegom. Lira je nazvana po žičanom instrumentu iz antike koji se i danas još koristi u nekim dijelovima Grčke.

Prema grčkoj mitologiji, bog Hermes napravio je liru od oklopa velike kornjače. Hermes je kasnije liru ukrasio životinjskom kožom i antilopinim rogovima. Lira je bila povezana s Apolonovim vrlinama umjerenosti i staloženosti, suprotno Dionizijevim koje su predstavljale ekstazu i slavlje.

Lira pripada sjevernoj nebeskoj hemisferi. Susjedna zviježđa su Zmaj, Herkul, Lisica i Labud.

## Svojstva
### Najsjajnije zvijezde u Liri su:
* α Lyr Vega: s prividnom magnitudom od + 0.03, Vega je druga najsjajnija zvijezda na sjevernom noćnom nebu, Samo je Arktur neznatno sjajniji, i peta najsjajnija zvijezda. Spektralna klasa zvijezde je A0 V i nalazi se na udaljenosti od 25.3 ly.
* β Lyr (Šeliak): tip pomračinskih dvojnih zvijezda nazvano je prema ovoj zvijezdi - zvijezde Beta-Lyrae. Sheliak ima promjenivi prividni sjaj od + 3.45 magnituda i spektralnu klasu B8 II.
* γ Lyr (Sulafat): je višestruka zvijezda s prividnim sjajem od + 3.24 magnitude i spektralne klase B9 III
* δ Lyr: je dvojna zvijezda koja se sastoji od plavo-bijele zvijezde s prividnim sjajem + 6 magnituda i crvenog diva koji mijenja sjaj od + 4 do + 5 magnitude.
* ε Lyr: je poznata četverosturka zvijezda koja se sastoji od dva para dvostrukih zvijezda. Zbog ove karakteristike poznata je i pod imenom "Double-Double". 
* ζ Lyr: dvojna zvijezda koju je moguće razdvojiti dvogledom.
* RR Lyr: je prototip zvijezde po kojoj je nazvana klasa promjenjivih zvijezda RR-Lyare.

### Objekti dubokog svemira
U Liri se nalazi nekolicina sjajnijih i amaterima dostupnijih objekata. Među njima je M56, relativno rijedak kuglasti skup promjera od 85 ly i udaljen 32,900 ly. Prividni sjaj M56 je + 8.3 magnitude. M57 je veoma poznata i popularna planetarna maglica. Poznata je i pod imenom **Maglica prsten** zbog svog specifičnog izgleda. Prividni sjaj M57 je + 8.8 magnituda. Udaljenost maglice je oko 2,300 ly a starost između 6,000 i 8,000 godina. Kuiper 90 je obližnji crveni patuljak udaljen 26 ly i prividnog sjaja od + 11.26 magnituda.

## Vanjske veze
Lisica (zviježđe)

**Lisica** (lat. *Vulpecula*) jedno je od 88 modernih zviježđa. Slabije vidljiva konstelacija sjeverne polutke pozicionirana posred Ljetnjeg trokuta.
Lovački psi (zviježđe)

**Lovački Psi** (lat. * Canes Venatici*) je malo zviježđe sjevernog neba, koje je u 17. stoljeću uveo Johannes Hevelius. Zviježđe predstavlja dva psa koja na uzici drži Volar. Dvije najsjajnije zvijezde u zviježđu nose imena pasa - Chara i Asteroin.

## Zanimljivosti
Lovački Psi je jedno od 3 zviježđa koje predstavljaju pse - preostala dva su Veliki Pas i Mali Pas.

Najsjajnija zvijezda u zviježđu je α CVn tj. Cor Caroli (Karlovo Srce). Ime joj je dao Edmund Halley, u čast engleskog kralja Charlesa I.. Njen prividni sjaj je 2.90m.

γ CVn, zvana i La Superba, je polupravilna promjenjiva koja mijenja sjaj između 4.7m i 6.2m tijekom perioda od oko 158 dana. La Superba je zvijezda izraženo crvene boje.

## Najzanimljiviji objekti dubokog svemira
U Lovačkim Psima nalazi se 5 Messierovih objekata - 4 galaktike i jedan kuglasti skup.

Jedna od najpoznatijih galaktika u zviježđu, a i šire, je spiralna galaktika M 51 (galaktika Vir, NGC 5194) te nepravilna galaktika NGC 5195 koja se "nedavno" sudarila sa M51. M51 je prva galaktika kod koje je uočena spiralna struktura (Lord Rosse, 1845.).

Od ostalih galaktika u zviježđu, po sjaju se ističu M 63 (galaktika Suncokret, NGC 5055) te spiralne galaktike M 94 i M 106.

M 3 (NGC 5272) je kuglasti skup prividnog promjera 18', sjaj 6.3m. Dovoljno je sjajan da ga se lako uoči i u malom dvogledu.

## Odabrane zvijezde
Navedene su zvijezde kojima je pridijeljeno ime, bayerova ili flamsteedova oznaka, te neke koje se po nečemu ističu.

Izvor: *The Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed.*

## Vanjske veze

* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Canes Venatici
Gospodarenje otpadom

**Gospodarenje otpadom** vrlo je složena djelatnost koja zahvaća sve grane gospodarstva, proizvodnje i potrošnje, a sadrži čitav niz postupaka i tehnologija od kojih se velik dio primjenjuje u različitim oblicima.

## Postupci gospodarenja otpadom
U okviru cjelovitog sustava gospodarenja otpadom, zastupljeni su sljedeći važniji postupci:
* Izbjegavanje nastajanja otpada i smanjivanje opasnih svojstava:
* Skupljanje i prijevoz otpada,
* Vrednovanje – uporaba otpada:
** odvojeno skupljanje,
** reciklaža,
** mehanička obrada,
** biološka obrada,
** termička obrada,
** kemijsko-fizikalna obrada,
* Konačno zbrinjavanje ostatnog otpada.

## Obrada otpada
### Mehaničko biološka obrada
Cilj mehaničko bioloških obrada je smanjiti volumen obrađenom komunalnom otpadu, kroz izdvajanje pojedinih vrsta otpada koje se mogu sirovinski iskoristiti.
#### Kompostiranje
Otpad se prevrće, rastresa i po potrebi vlaži, može se miješati dodacima poput kanalizacijskog mulja.
#### Fermentacija
Fermentacija je anaerobna biološka obrada otpada i češće se primjenjuje u obradi muljeva, pri čemu se stvara bioplin kao glavni produkt fermentacije.
### Termička obrada
Djelotvoran ali skuplji način termičke obrade otpada, a osnovne vrste jesu: spaljivanje i piroliza

## Odlaganje
Odlaganjem otpada razvijaju se procesom raspadanja organskog dijela deponijski plin, a u kontaktu s vodom nastaju procjedne vode, stoga odlagališta trebaju biti izvedena kako bi se spriječilo dugoročno onečišćenje okoliša.

## Vanjske veze

* http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/297313.html
* http://www.mojaenergija.hr/index.php/me/Savjeti/Gospodarenje-otpadom 
* http://www.fer.hr/_download/.../ORIZO_Prezentacija3_041130.ppt
* http://www.moh.hr/hr/ekologija/gospodarenje-otpadom1/ 
* http://www.azo.hr/Default.aspx
Odjeća

**Odjeća** (ijek.) ili **odeća** (ek.), u najširem smislu predstavlja sve one predmete kojima se pokriva ljudsko tijelo ili neke njegove dijelove.

Odjeća kao svoju glavnu namjenu ima zaštitu tijela od vanjskih, prvenstveno klimatskih faktora kao što su vlaga, hladnoća, vrućina ili kiša. Odjeća pored toga povećava sigurnost prilikom obavljanja nekih fizičkih aktivnosti kao što su lov ili kuhanje, i to tako što predstavlja dodatnu barijeru između kože i okoline. Odjeća također služi i u higijenske svrhe, umanjujući mogućnost raznim toksinima ili mikroorganizmnima da ulaze u ljudsko tijelo.

Vanjska odjeća-odjeća koja se nosi na korzetima, donje rublje i (ili) proizvodi od kostima i haljine: jakna, kaput, kišni ogrtač itd.

Odjeća kao svoju sporednu namjenu ima funkcije koje su vezane uz kulturu nekog društva. Ona može služiti da bi se - na primjer, kao uniforma - označio nečiji autoritet; njome se također može prikazivati nečije materijalno bogatstvo ili status u društvu, odnosno iskazivati pripadnost određenim etničkim, religijskim, klasnim i supkulturnim grupama. Na kraju, odjeća se može nositi i iz estetskih razloga, odnosno u svrhu uljepšavanja osobe koja je nosi.

U gotovo svakom društvu ili kulturi je odijevanje predmet društvena normi vezanih uz njihovu običaje, moral ili religijska shvaćanja.

## Vrste odjeće
* Gornja odjeća:
** kaput
** hlače / pantalone
** prsluk
** ogrtač
** bunda
** plašt
** pelerina
** džemper
** vesta
** bluza
** suknja
** kostim
** komplet (odjeća)
** krzneni kaput
* Donja odjeća:
** gaće
** gaćice
** košulja
** potokošulja
** potsuknja
** kombinezon
** steznik
** grudnjak
** noćna košulja
** pidžama
* Pokrivala za glavu:
** kukuljica
** kapa
** fes
** šubara
** klobuk
** šešir
** cilindar (šešir)
* Obuća:
** cipele
** čizme
** opanci
** kaljače
** sandale
** papuče
** natikače
* Ostali modni dodaci:
** čarape
** uvijači
** gamaše
** rukavice
** kravata
** šal

## Povezano
* Obuća
* Modni dodaci
* Narodne nošnje
* Moda

## Reference
Mala vodena zmija (zviježđe)

**Mala vodena zmija** (lat. *Hydrus*) je manje zviježđe južne polutke, koje prvi opisao Johann Bayer u svom djelu Uranometrija.
Mali lav

**Mali lav** (lat. *Leo Minor*) jedno je od 88 modernih zviježđa. Manja konstelacija pozicionirana između Lava, Risa i Velikog medvjeda. 
## Vanjske veze

* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Leo Minor
Mali medvjed (zviježđe)

**Mali medvjed** (lat. *Ursa minor*) je jedno od 88 modernih i 48 Ptolomejevih originalnih zviježđa, vidljivo na sjevernoj zemaljskoj polutci.

Poznato je po tome što se u vrhu "repa" Malog medvjeda nalazi zvijezda Sjevernjača, trenutno važeći orijentir za smjer sjevera.

U hrvatskom pučkom zvjezdoznanstvu, lik koji tvori njegovih 7 sjajnih zvijezda se naziva **Mala kola**.

## Vanjske veze
Mali pas (zviježđe)

**Mali pas** (lat. *Canis Minor*) Jedno je od 88 modernih i 48 originalnih Ptolemejevih zviježđa. Manja konstelacija pozicionirana sjeverno od Velikog psa (Canis Major), s najsjajnijom zvijezdom Prokion.

## Vanjske veze
Mikroskop (zviježđe)

**Mikroskop** (lat. *Microscopium*) jedno je od 88 modernih zviježđa. Manja konstelacija južne polutke koju je uveo francuski astronom Nicolas Louis de Lacaille.
Die Bremer Stadtmusikanten

***Bremenski muzikanti*** (u originalu na nemačkom: *Die Bremer Stadtmusikanten*) su jedna od bajki braće Grim. 

Priča, ukratko, glasi ovako: *Isluženi [[magarac]], osećajući da mu se bliži kraj, jer je gazda nezadovoljan njegovim radom, odlučuje da pođe u [[Bremen]] i tamo postane gradski [[muzičar]]. Uz put mu se pridužuju [[pas]], [[mačka]] i [[petao]], koji žive u sličnim okolnostima u svojim domaćinstvima. Svi oni imaju nameru da u Bremenu postanu muzičari.* 

*Kad se smračilo, oni stanu da prespavaju u šumi. Međutim, petao ugleda svetlo u daljini i oni svi odluče da krenu tamo u potrazi za boljim prenoćištem. Kad su stigli do kuće, ugledali su u njoj bandu [[razbojnik]]a kako se goste. Onda se popnu: pas na magarca, mačka na psa, petao na mačku i krenu da njište, laju, mjauču i kukuriču iz sve snage. Od toga se razbojnici preplaše i pobegnu, a četiri prijatelja u kući nađu hranu i prijatno prenoćište.* 

*Nešto kasnije, razbojnici pošalju jednog od njih nazad, u izvidnicu. On uđe u zamračenu kuću i jedino ugleda mačije oči za koje je mislio da su ostaci ognjišta. Kad im se približi, mačka ga ugrebe, magarac ritnu, pas ujede, a petao zakukurika. Razbojnik se jako prepade i pobeže.* 

*Od tada se razbojnici nisu više pojavljivali, a 4 prijatelja su u kući živeli spokojno i srećno.* 

Simbolika odlaska u Bremen, kao način za oslobađanje, se ogleda u tome što je ovo bio slobodan trgovački grad u kome se nije živelo pod feudalnom vlašću.
Sever II

**Sever II.** ili **Flavije Valerije Sever** (umro 16. septembra 307. godine) bio je car Rimskog carstva.

Flavije Valerije Sever je bio vojnik iz neke od balkanskih provincija pre nego što je njegov prijatelj Galerije zatražio da ga Maksimijan imenuje za cezara, zapravo savladara Zapadnog rimskog carstva. Tako je on od 305. godine bio mlađi savladar Konstancija Hlora na Zapadu.

Kada je Konstancije Hlor umro 306. godine, Flavija Valerija Severa je sam Galerije imenovao za avgusta na Zapadu. Kada je Maksencije, sin bivšeg cara Maksimijana, podigao ustanak u Rimu, Galerije je poslao Flavija Valerija Severa da uguši ovu pobunu. Ali, Flavijev napad na Rim nije uspeo i on se morao povući u Ravenu. Maksimijan je ubrzo uverio Flavija Valerija Severa da abdicira i da se preda.
 
Kada je sam Galerije napao Italiju 307. da zaustavi Maksencija i njegovog oca, Maksencije je izdajnički ubio Flavija Valerija Severa nedaleko od Rima.
Koža (materijal)

**Koža** je materijal koji se dobiva štavljenjem sirove životinjske kože. Upotreba životinjske kože je počela u davnoj prošlosti čovjeka. Kako sirova koža postaje vremenom kruta i lomljiva, to je navelo čovjeka da je obrađuje. Nanjraniji oblik prerade kože se sastojao u dimljenju i podmazivanju masnoćom. Iz ovih djelatnosti je razvijen zanat, a zatim i industrijska grana - kožarstvo. Kožarstvo je uznapredovalo pronalaskom hromnog štavljenja. Pojedini vještački materijali danas zamijenjuju kožu, ali nemaju toliko dobre osobine kao prirodna štavljena koža. Koža može biti prilicno udobna za spavanje. Tako su nekada nasi preci spavali na udobnoj kozi od medjeda lisice itd...

## Hemijski sastav
Sirova koža u prosjeku ima sljedeći hemijski sastav: 65% voda, 1% masti, 0,5% mineralne supstance, a ostatak su bjelančevine (kolagen, keratin i elastin). Za industrijsku upotrebu su interesantni samo vlaknaste bjelančevine (kolagen i elastin), a keratin se odstranjuje.

## Sirovine
Osnovne sirovine u kožarstvu su kože domaćih životinja (goveđa i teleća), konjska, svinjska, ovčija koža. Osim toga koriste se i kože nekih divljih životinja i gmizavaca.To su koža: zmije,leoparda, tigra, antilope, krokodila i druge...
Sirovina je materijal uzet iz prirode bez ikakve obrade.

## Održavanje kožnih predmeta
Zavisi od vrste kože i samog predmeta. Kožni nameštaj  održava se različito od kožne odeće, na primer. Treba koristiti adekvatna sredstva za određenu vrstu kože od koje je predmet načinjen. Kreme se ne koriste često, kao na primer sprejevi. Izbegavajte vodu, jer ona ubrzava proces pucanja kože.

## Reference
Moher

**Moher** je naziv za materijal, vrstu vune, koja se dobija od dlake angora koza. Riječ moher dolazi od arapske riječi *mukhayyar*. Vlakna mohera imaju prečnik oko 25-45 µm. Moher je jedan od najstarijih tekstilnih materijala danas u upotrebi. Materijal je dosta trajan i otporan. Vrlo lako se boji. Posjeduje veoma dobre termoizolacijske osobine.

Moher se sastoji većinom od keratina.

Dijametar mohera se povećava sa starošću koze. To znači da jarad i mlađe koze daju tanji i kvalitetniji moher koji se koristi za odjeću, dok starije koze daju moher koji se koristi za tepihe.

Moher ne treba miješati sa angora vunom koja se dobija od angora zeca.
Mreža (zviježđe)

**Mreža** (lat. *Reticulum*) jedno je od 88 modernih zviježđa. Manja konstelacija južne polutke, koju je prvi uveo Isaac Habrecht, a kasnije preimenovao Nicolas Louis de Lacaille.
Mušica (zviježđe)

**Mušica** (lat. *Musca*) jedno je od 88 modernih zviježđa. Manja konstelacija južne polutke koju je prvi opisao Johann Bayer u djelu Uranometrija.
## Vanjske veze

* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Musca
* Starry Night Photography: Musca
Vuna

Nazivom **vuna** se opisuju mekane dlake krzna pojedinih sisavaca (za razliku od pokrovnih dlaka), posebno ovaca (ovčja vuna). Ona uz svilu i kazein spada u grupu proteinskih vlakana, ali se od drugih životinjskih dlaka razlikuje visokim postotkom sadržanog sumpora (3-4%) koji potiče od visokog sadržaja dvostrukih aminokiselina cistina. Vuna spada u obnovljive sirovine.

## Terminologija
Oznaka **Schurwolle** ili **Reine Schurwolle** ili engleski **pure new wool** označava, da se radi o vuni ostriženoj neposredno sa žive životinje, a ne o ponovnom korištenju stare tkanine odnosno o recikliranom proizvodu ili o vuni od zaklane ili uginule životinje. 

Kod pređe pomoću vrlo preciznih strojeva za predenje koji rade s preciznošću od jednog mikrometra vuna se upreda u dugačku niz. Što je tanja pa otuda i duža nit iz kilograma vune, to je veća kvaliteta upredene niti. 

## Svojstva

Vuna ima prirodno svojstvo takozvanog reguliranja temperature. Unutrašnjost vlakna vune može preuzeti vodenu paru, dok vanjska površina odbija vodu. Vlakno može prihvatiti do 33% vode u odnosu na svoju suhu težinu bez da se osjeti da je vlažna. Suši se znatno brže nego, na primjer, pamuk. Proizvod od vune sadrži u odnosu na ukupnu zapreminu do 85% od zraka. To svojstvo mu omogućuje da jako dobro grije. Vuna se ne maže a i ne gužva, jer je vlakno elastično. Osim toga, jednom obojena, ne gubi boju i nije zapaljiva. Ne gori, nego se odmah pretvara u ugljen, a za razliku od umjetnih vlakana jedva da upija znoj. Bez posebne obrade, može izazivati osjećaj neugodnog "grebanja" na koži. Tog grebanja nema kod finih merino vuna.

## Dobijanje

Za dobivanje vune ovce se strižu, a kašmirske koze i angorski kunići se isčešljavaju. Kod nekih vrsta ovaca vuna se čupa, što međutim za životinje nije bolno, jer se izvlače samo dlake koje više nisu čvrsto ukorijenjene.

## Tipovi vune
Tipovi vune se određuju prema kvaliteti vlakna:
* 1. Merino vuna:
To je fino, meko, vrlo kovrčavo i najkvalitetnije vlakno vune. Potiče od merino ovaca. Koristi se za proizvodnju visoko kvalitetnog kamgarna, od kojeg se zatim šije gornja odjeća. Finoća vlakna se kreće od 16 do 23,5 mikrometara. Svjetski rekord finoće merinovune postavila je vuna s Novog Zelanda s 11,8 mikrona (za usporedbu: ljudska kosa ima oko 30 mikrona).

* 2. Crossbred vuna:
To je vuna srednje kvalitete, serdnje finoće, nije tako meka i kovrčava kao merino. Potiče od Crossbred ovaca koje su kružanci između merino ovaca i ovaca s grubom vunom.Ova se vuna koristi takođe za proizvodnju gornje odjeće kao i za razne oblike kućne upotrebe.

* 3. Gruba vuna:
je najnižeg kvaliteta, vrlo je gruba. Slabo je ili nimalo kovrčava. Potiče od ovaca s grubom vunom kao što je Shetlandska ovca. Koristi se za proizvodnju tepiha ili ima tehničku primjenu (proizvodnja izolacijskih materijala i sl.)

### Sekundarni proizvodi
Vuna, a naročito ovčja, sadrži masnoću lanolin. Obično ju se odvaja pre obrade, kako bi ju se kasnije dodalo očišćenoj i oplemenjenoj vuni, ili se koristilo u kozmetičkoj industriji ili u druge svrhe.
Herman van Rompuy

**Herman van Rompuj** (; * 31. oktobar 1947. u Eterbeku) je flamanski političar partije Hrišćanski demokrati i Flamanci (CD&V). On je od 30. decembra 2008. belgijski premijer. 19. novembra 2009. godine izabran je za prvog predsednika Evropskog saveta, a ovu dužnost počeo je da obavlja 1. decembra 2009.

## Život
Van Rompuj završio je 1965. godine *Sint-Žan Berčmans Koledž* u Briselu a diplomirao je na Katoličkom Univerzitetu u Levenu 1968. filozofiju a 1971. ekonomoju.

Između 1973 i 1977 je bio predsednik omladinske organizacije Hrišćanske Narodne partije koja je 2001 promenila ime Hrišćanski demokrati i Flamanci, a 1978. godine postaje član glavnog otpora stranke. Nakon što je od 1972. do 1975. radio u Belgijskoj nacionalnoj banci postao je savetnik u kabinetu premijera do 1978. godine i ministra finansija 1978.-1980. Od 1980. do 1988. bio je direktor "Centra za političke, ekonomske i socijalne studije" i predavao je do 1987. na Trgovačkoj višoj školi u Antverpenu, a od 1982. na "Flamanskoj ekonomskoj višoj školi u Briselu". 

Van Rompuj je oženjen i otac ima četri deteta. Njegov brat je takođe političar i on zastupa istu stranku u Flamanskom parlamentu. Njegova sestra Tine van Rompuj je učestvovala na evropskim parlamentarnim izborima 2009 za komunističku partiju.

## Izvori


## Vanjske veze

* Zvanilna stranica (holandski)
Kašmir (vuna)

**Kašmir** je naziv za dlaku kašmirske koze, veoma cenjenu u tekstilnoj industriji. Koristi se finija i mekanija donja dlaka, pa zato prvo mora da se odstrani gornja dlaka, koja je oštrija i slabijeg kvaliteta.

Kašmir spada u kvalitetna, mekana vlakna. Odevni predmeti napravljeni od njega su izuzetno topli. Posebno su popularni šalovi od kašmira.

Najveći svetski proizvođači kašmira su Kina, Mongolija, Indija, Pakistan, Iran, Avganistan, Turska i države Centralne Azije.

## Povezano
* Vuna
* Moher
Legura

**Legura** je mješavina metala s jednim ili više drugih elemenata.

Čisti metali imaju uglavnom relativno loše mehaničke ili hemijske osobine. Miješanje metala s drugim elementima iz tog razloga omogućava poboljšanje mehaničkih ili hemijskih osobina metala kroz povećanje čvrstoće, obradivosti ili smanjenja podložnosti hrđanju.

Osnovni metal u leguri se naziva "bazni metal" ili "baza". Elementi koji se svjesno dodaju bazi u leguri u cilju poboljšanja mehaničkih ili hemijskih svojstava se nazivaju legurni ili dodatni elementi, dok se neželjeni elementi nazivaju onečišćenjima.

Legurni elementi su također uglavnom metali, ali se ponekad baznom metalu dodaji u drugi hemijski elementi, kao npr. karbon u čeliku ili gusnom željezu, silicijum u aluminijumu itd. Ukoliko se metalu dodaje nemetal, uglavnom se radi o veoma maloj količini. Tako je npr. koncentracija karbona u čeliku manja od 2% ukupne mase, dok se gusnom željezu dodaje manje od 6% karbona. S druge strane se npr. mesing obično pravi od bakra i cinka u odnosu 50:50.

I u prirodi se daju naći legure, ali je to jako rijetko. U historiji je zabilježeno korištenje prirodne legure zlata i srebra pod imenom elektra.

## Primjeri osnovnih legura
### Legure [[željezo|željeza]]
::* gusno željezo : željezo + karbon (između 2,1% i 6.7% karbonske mase)
::* čelik : željezo + karbon (manje od 2,8% karbonske mase)
::* nehrđajući čelik : željezo + nikl + hrom, i ponekad molibden ili vanadijum

### Legure bakra
::* bronza : bakar + kalaj
::* mesing : bakar + cink
::* dolomit : bakar + kamena vuna + nikl
::* ebonit : bakar + gvozdje + hrom + kalijum

### Manje poznate legure
* amalgam : živa + neki drugi metal, npr. nikl i srebro ili bakar (naziv amalgam se također koristi za mješavinu metala koja se koristi za izradu zubarskih plombi)
* monel® ­­ (registriran žig) : nikl + bakar
* zamak : cink + aluminijum + magnezijum + bakar
* invar : legura skoro neosjetljiva na temperaturne razlike (36% nikl, 0,4% mangan, 0,1% ugljik, 63,5% željezo)
Rompoj

**Rompuj** se može odnositi na:
* Tine van Rompoj, belgijska političarka Radničke partije Belgije
* Herman van Rompoj, belgijski političar partije Hrišćanski demokrati i Flamanci, Tinin brat
Tine van Rompoj

**Kristine Fransine Vilhelmina (Tine) van Rompoj** (nizozemski: Christine Francine Wilhelmina (Tine) Van Rompuy; * 28. 8. 1955. u Levenu, Belgija) je belgijska političarka, članica Radničke partije Belgije i sestra Hermana van Rompoja.

Tine van Rompoj radi kao medicinska sestra. Pomogla je pri dizajniranju plakata na kojem je njen brat prikazan kao klovn. Deviza njene partije je bila *Stop cirkusu u politici*. Brat i sestra odonda ne razgovaraju.

Bila je kandidat svoje partije na evropskim parlamentarnim izborima 2009.

## Reference

## Vanjske veze
* Veb strana Kristine van Rompoj
Saskilah

**Saskilah** (ruski: Саскылах) je selo i središte Anabarskog rejona, na severozapadu Republike Jakutije u Ruskoj Federaciji. Saskilah se nalazi na obali Anabara, koji se uliva u Laptevsko more.

Osnovan je 1930. godine. U njemu je 1989. godine živelo 1 900 stanovnika, a 2001. godine 2 128 stanovnika.

## Reference
Belaja Gora (Jakutija)

**Belaja gora** (ruski: Белая гора, jakutski: Үрүҥ хайа) je selo i središte Abijskog rejona na severoistoku Republike Jakutije u Rusiji. Belaja gora se nalazi na desnoj obali Indigirke, koja utiče u Istočnosibirsko more.

Osnovana je 1974. godine, a 1975. godine je nagrađena kao najbolje projektovano selo na Severu.

Stanovništvo:
* 3600(1999.) 
* 2236 (2009.)

## Izvori
Dmitar Zvonimir

**Dmitar Zvonimir** (1075. - 20. april 1089.), hrvatski kralj.

Dmitar Zvonimir je bio ban, vojvoda i kralj Hrvatske. Prvi put se javlja u izvorima kao vladar sjeverne Hrvatske, tj. Slavonskog banata ili dukata. Da bi ojačao svoj položaj i učvrstio dobre odnose sa Arpadovićima, Zvonimir sklapa zaruke sa Jelenom (zvanom Lijepa), kćerkom ugarskog kralja Bele I, a sestrom Gejze i Vladislava. Na ovaj način je Zvonimir na sebe navukao njemačkog cara koji šalje markgrofa Ulrika 1063 zajedno sa Karantancima na njegove posjede 1063. Oni zauzimaju Slavonski banat, ali i Dalmaciju. Godine 1064. Zvonimiru je priznat slavonski banat, a on je uspio 1064-1067. da se vrati u posjed. Do 1070. godine Zvonimir se proširio i na Hrvatsko primorje. Obzirom da je bio najistaknutiji, hrvatski kralj Petar Krešimir IV Zvonimira imenuje za svoga savladara i nasljednika. Godine 1076. Dmitar Zvonimir je postao hrvatski kralj. Zvonimir se približio Rimu i izdejstvovao priznanje kraljevske titule. Papa Grgur VII mu je poslao vladarske znake (insignije): zastavu, mač, žezlo i krunu, a to je značilo i zaštitu Hrvatske od strane papinske vlasti.

Kralj Zvonimir je umro 1089. godine. Pitanje načina na koji je umro hrvatski kralj Dmitar Zvonimir jedno je od kontroverznijih u hrvatskoj historiografiji. Jedni smatraju da je Zvonimir umro prirodnom smrću, a drugi da je ubijen. Postavka o nasilnoj smrti zasniva se na priči u kojoj su Hrvati ubili svoga kralja protiveći se njegovom pozivu da, po papinu nalogu, krenu u križarski rat. Ta vijest je u 14. vijeku ugrađena u hrvatsku redakciju Ljetopisa popa Dukljanina, kao i u neka kasnija djela. Pristalice postavke o prirodnoj smrti kralja Zvonimira radije se služe savremenim izvornim podacima, realnoj postavci izvora iz 1089. koji pominje da je kralj 'nedavno umro'. Najzad i križarski ratovi će započeti kasnije, nekoliko godina poslije Zvonimirove smrti, tako da je pominjani izgovor za uboistvo kralja bespredmetan.

Kralj Zvonimir je imao sina Radovana. Očito je umro prije svoga oca. Zvonimirova kćerka Klaudija se udala za karinskog župana Vinišu Lapčanina.

Čuvena Baščanska ploča, pisana glagoljicom oko 1100, nađena u Baškoj na ostrvu Krku 1851, govori o darovanju hrvatskog kralja Dmitra Zvonimira opatiji sv. Lucije u Jurandvoru.
Mesing

**Mesing** ili **mjed** je legura bakra i cinka, gdje je sadržaj cinka oko 40%. *Alfa mesing* sadrži 36% cinka i ima prostorno centriranu kubičnu rešetku. Ima dobre mehaničke osobine i otpornost na koroziju, ali lošiju električnu provodljivost. *Beta mesing* sadrži 30 - 36% cinka i ima prostorno centriranu kubičnu rešetku. Lomljiv je, ali ima veću tvrdoću u odnosu na alfa mesing. *Gama mesing* sadrži više od 45% cinka i nije pogodan za obradu.

## Izvori
Oltar (zviježđe)

**Oltar** (lat. *Ara*) je manje zviježđe južnog neba, pozicionirano između konstelacija Teleskop i Ravnalo.

## Zanimljivi objekti
Najsjajnija zvijezda u zviježđu, β Arae, ima prividnu magnitudu 2.9. γ Arae je dvojna zvijezda neposredno južno od β Arae. Za zvijezdu μ Arae se vjeruje da ima sustav od barem 3 planeta (Mu Arae b, c i d), od kojih je jedan vjerojatno kameni.

## Najzanimljiviji objekti dubokog svemira
Sjeverozapadnim kutem zviježđa prolazi Mliječni put, pa se u ovom dijelu zviježđa može naći nekoliko otvorenih skupova i difuznih maglica. Od kuglastih skupova je najsjajniji NGC 6397, udaljen samo 8,200 s.g. (jedan od najbližih kuglastih skupova).

## Historija
Zviježđe je jedno od 48 prvobitnih Ptolomejevih zviježđa.

## Mitologija

## Vanjske veze

* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Ara
* NightSkyInfo.com: Constellation Ara
Oktant (zviježđe)

**Oktant** (lat. *Octans*) jedno je od 88 modernih zviježđa. Slabo vidljiva konstelacija južne polutke poznata po svojoj poziciji u visini Južnog pola.
## Vanjske veze

* Starry Night Photography : Octans
Orao (zviježđe)

**Orao** (lat. *Aquila*) jedno je od 88 modernih i 48 originalnih Ptolemejevih zviježđa, pozicionirano u visini Nebeskog ekvatora.

## Vanjske veze
Orion (zviježđe)

**Orion** ili **Lovac** (lat. *Orion*) je uz Velikog medvjeda jedno od najpoznatijih i najprepoznatljivijih zviježđa. Pozicionirano u visini nebeskog ekatora, što ga čini vidljim u cijelom svijetu, između Bika, Eridana, Velikog psa, Malog psa i Zeca.

Zvijezde iz Orionova pojasa se u hrvatskom pučkom zvjezdoznanstvu naziva *Koscima* (nom. *Kosci*)."Kosci" su poznatiji kao TRI KRALJA,po mitu iz Biblije.Najsjajnija zvijezda je Rigel.Ona je 7.po sjaju na severnom nebu..Druga najsjajnija zvijezda je Betelgez.On je takodjer naj
zvijezda u Orionu.

## Vanjske veze
Deputatski

**Deputatski** (ruski: Депута́тский, jakutski: Депутатскай) jeste gradsko naselje i središte Ust-Janskog rejona, na severoistoku Republike Jakutije u Rusiji. Deputatski se nalazi u dolini reke Irgičjan, koja obrazuje reku Ujandinu, levu pritoku Indigirke.

Stanovništvo:
* 13481 (1989.)
* 3103 (2009.)

U Deputatskom postoje nalazišta zlata i olova.

## Izvori
Odšteta

**Odšteta** je izraz kojim se označava iznos novca koji je neka fizička ili pravna osoba dužna isplatiti drugoj fizičkoj ili pravnoj osobi kao naknadu za učinjenu štetu. Osnov za plaćanje odštete može biti zakon ili ugovor, a osoba koja isplaćuje odštetu ne mora uvijek biti biti ista ona koja je neposredno načinila štetu.

## Povezano
* Reparacije
* Osiguranje

## Izvori
Nadir

**Nadir** je tačka nebeske sfere vertikalno ispod posmatrača i to je najniža tačka na nebeskoj sferi. Nadir je u astronomiji, geofizici i srodnim naukama definisan kao tačka na nebeskoj sferi koja se nalazi na pravcu, u smeru delovanja sile Zemljine teže na određenoj tački Zemlje. Na nebeskoj sferi se, na istom pravcu, a u suprotnom smeru smeru delovanja Zemljine teže nalazi zenit.
Koordinatni sistem

**Koordinatni sistem** može da se odnosi na:
* Horizontski koordinatni sistem
* Sferni koordinatni sistem
* Polarni koordinatni sistem
* Dekartov koordinatni sistem
* Cilindrični koordinatni sistem
* Gaus-Krigerov koordinatni sistem
* Mesni ekvatorski koordinatni sistem
Monopson

**Monopson** je pojam iz ekonomije koji predstavlja jedinstvenu potražnju na strani kupaca, tj. da na strani potražnje za određenim proizvodom postoji samo jedan kupac. Pojam je prvi put upotrebila Joan Robinson 1933. godine.

## Vanjske veze
Horizontski koordinatni sistem

**Horizontski koordinatni sistem** je sferni koordinatni sistem sa primarnom primenom u posmatračkoj astronomiji. Ukoliko koordinatni sistem vežemo za posmatrača koji se nalazi na Zemlji, položaje nebeskih tela na nebeskoj sferi možemo predstaviti onako kako ih posmatrač na datoj geografskoj širini i dužini vidi. U te svrhe je najoptimalnije koristiti horizontski koordinatni sistem. Položaji tela u horizontskom koordinatnom sistemu nisu stalni i menjaju se zbog Zemljine rotacije i revolucije. 

## Osnovne karakteristike

Osnovna ravan u horizontskom koordinatnom sistemu je ravan horizonta. Osnovni pravac je pravac ka južnoj tački na horizontu. Osnovne tačke u ovom koordinatnom sistemu jesu zenit, nadir, južna tačka na horizontu. Zenit je tačka u kojoj prava, koja prolazi kroz tačku na kojoj se nalazi posmatrač, normalna na horizontsku ravan, seče nebesku sferu, dok je nadir njoj suprotna tačka (nalazi se ispod horizonta). Južna tačka je tačka u kojoj nebeski meridijan seče horizont, bliže južnom nebeskom polu.

## Koordinate
Na nebeskoj sferi u horizontskom koordinatnom sistemu položaj tela određujemo pomoću azimuta i visine.

Azimut (A) se meri u ravni horizonta, od južne tačke do preseka meridijana na kom se nalazi telo sa horizontom, u matematički negativnom, odnosno retrogradnom smeru (smer kazaljke na satu). Azimut može uzimati vrednosti od 0° do 360°. U geodeziji se azimut meri od severne tačke i tada uzima vrednosti (0°-180°) prema istoku ili zapadu, do južne tačke. 

Visina (h) je ugao u središtu sfere koji se nalazi u ravni meridijana datog tela, normalnoj na ravan horizonta, i meri se od horizonta do nebeskog paralela na kome se dato telo nalazi. Visina može biti pozitivna (0°- +90°) za tela koja se nalaze iznad horizonta i negativna (0°- -90°) za tela koja se nalaze ispod horizonta.

Zenitna daljina (z) je retko korišćena koordinata koja predstavlja dopunu visini, odnosno ugaonu udaljenost paralela datog tela od zenita. Može se nalaziti u intervalu (0°-180°).

Korišćenjem elementarne sferne geometrije mogu se konvertovati koordinate datog nebeskog tela iz koordinata horizontskog koordinatnog sistema u koordinate ekvatorskog, ekliptičkog ili galaktičkog koordinatnog sistema, ukoliko su poznate vrednosti zvezdanog vremena, geografske širine i dužine za mesto na kome se posmatrač nalazi.

## Veze
* Nebeska sfera
* Ekvatorski koordinatni sistem
* Ekliptički koordinatni sistem
* Galaktički koordinatni sistem
Mjesni ekvatorijalni koordinatni sistem

U **mjesnom ekvatorskom koordinatnom sustavu ** položaj nebeskog objekta određuje se deklinacijom i **[[satni kut|satnim kutom]]**. Satni kut je kutna udaljenost na nebeskom ekvatoru od mjesnog meridijana do satnog meridijana koji prolazi objektom. 

**Deklinacija** je kutna udaljenost od nebeskog ekvatora prema nebeskim polovima do točke kojoj objekt pripada (uzduž meridijana koji pripada objektu).

## Veze
* Nebeski koordinatni sistemi
* Nebeski ekvatorijalni koordinatni sistem

## Vanjske veze
* Špoljarić, Drago: ''Nebeski koordinatni sustavi'', Zvjezdarnica.hr
Hipersfera

**Hipersfera** predstavlja generalizaciju pojma sfere u prostoru proizvoljne dimenzije. Kao i sfera, hipersfera je površ, a može se definisati kao skup svih tačaka koje se nalaze na datom rastojanju *r* od date tačke *O*. Pri tome je *r* poluprečnik hipersfere a *O* njen centar.

## Vanjske veze

* O hipersferi na wolfram.com