open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
177.

__NOTOC__
Godina **177.** (**[[rimske brojke|CLXXVII]]**) bila je redovna godina koja počinje u utorak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Komoda i Plaucija** (ili, rjeđe, **godina 930. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 177. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

== Događaji ==

* 15-godišnji [[Commodus|Lucije Aurelije Komod Cezar]] i [[Marcus Peducaeus Plautius Quintillus|Mark Peducej Plaucije Kvintil]] služe kao [[rimski konzul]]i.
* [[Kina|Kineske]] trupe trpe težak poraz od konfederacije [[Centralna Azija|srednjoazijskih]] plemena na čelu sa [[Xianbei]]jema (v. [[Wu Hu]]).
* Komod prima titulu *Augustus'' čime postaje rimski ko-car, odnosno dobija isti status kao i njegov otac Marko Aurelije.
* U južnoj Galiji mase uništavaju lokalne crkve nakon što su tamošnji kršćani optuženi za prakticiranje kanibalizma i incesta. U Lyonu 47 kršćana postaje mučenicima, među kojima Sv. Blandina i lyonski biskup Potin.
* Marko Aurelije započinje sistematski progon kršćana u Rimu, tjerajući kršćane da utočište pronađu u katakombama.
* Markomanski ratovi: Marko Aurelije i Komod otpočinju novi pohod protiv Kvada i Markomana poznat kao Drugi markomanski rat.

## Rođenja
* Cai Wenji, kineska pjesnikinja i kompozitorica
* Yuan Shang, najmlađi sin kineskog vojskovođe Yuan Shaoa (u. 207)
* Sun Yu (u. 215)
* Wang Can, kineski političar, učenjak i pjesnik (u. 217)
* Xu Sheng, general države Wu (u. 228)
* Pan Zhang, kineski vojskovođa države Wu (u. 234)

## Smrti
* Sv. Polikarp, Sv. Blandina i drugi mučenici u Lyonu
Princ od Hongnonga

**Prince od Hongnong** (176-190) (; također prevođen i kao "Kralj od Hongnonga"), je bio kineski car, pretposljednji iz dinastije Han. Vladao je kratko zbog čega je poznat i kao "Car Han Shao" (doslovno "mladi car"), što je titula koju je dijelio sa drugim carevima iste dugovječnosti. Bio je sin car Linga i na prijestolje došao nakon očeve smrti 189. Njegovu nominalnu vladavinu je obilježio sukob između njegovog strica He Jina i moćnih dvorskih eunuha, koji je eskalirao u masovno krvoproliće. To je iskoristio ambiciozni vojni komandant Dong Zhuo koji je zauzeo carsku prijestolnicu, svrgnuo princa, na njegovo mjesto postavio mlađeg brata Xie, poznatog kao car Xian, a sebe instalirao kao kancelara. Kada su se sljedeće godine protiv Donga ujedinili ostali gospodari rata, Dong je, kako bi osigurao svoj položaj, dao princa otrovati.

## Povezano

* Tri kraljevstva
* Ličnosti Tri kraljevstva
* *[[Zapisi Tri kraljevstva]]*
* *[[Romansa Tri kraljevstva]]*

## Reference
Sveti Potin

**Sveti Potin** (, 87? - 177?) je ličnost, koja je prema navodima u pismu pripisanom Ireneju, bila njegov prethodnik, odnosno prvi biskup Lyona (tadašnji Lugdunum u rimskoj Galiji). Pismo je poslano od strane kršćanske zajednice u Lyonu i Viennea u Aziju, a u njemu je Irenej nastojao nametnuti svoj autoritet kao vođa lyonskih kršćana.

Prema navodima pisma, Sveti Potin je u vrijeme masovnih progona kršćana pred kraj vladavine Marka Aurelija postao mučenikom. Zajedno sa nekoliko drugova ga je uhvatila masa na ulici i bacila u zatvor; vjeruje se da je umro od tamošnjeg mučenja i zlostavljanja, dok su njegovi drugovi ubijeni od divljih zvijeri u lokalnom amfiteatru.

Sličnost imena *Pothin* i starofrancuskog glagola *foutre* (ekvivalent srpskohrvatskog izraza *jebati*) je dovela do sinkretičkog spajanja Potina sa Prijapom, kroz asimilirano ime *[[Sveti Foutin]]*.

## Povezano
* Progoni u Lyonu
* Sveti Foutin
* Blandina
* Ponticus

## Vanjske veze
* Catholic Online: Pothinus

## Reference
Wu Hu

:*Za ostale upotrebe v. [[Wuhu]].*

**Wu Hu** () je bio kineski izraz za pet ne-kineskih nomadskih plemena koja su uzrokovala Wu Hu ustanak i ustanovila Šesnaest kraljevstava od 304. do 439.

Kineska riječ "Hu" (胡) u "Wu Hu" znači "nerazumljiv" ili "teško razumljiv" što se vjerojatno odnosi na jezike kojima su govorila ta nomadska plemena. U tome je slična riječi za "barbare" u mnogim evropskim jezicima. Ispočetka je riječ "Hu" bila istovjetna sa riječju "Xiongnu", ali se kasnije počela koristiti zajedno sa brojem - "Wu" (pet) ili "Zhu" (brojni). Sam izraz **Wu Hu** - odnosno "Pet Hua" je prvi put korišten u Shiliuguo Chunqiuu (501-522), koji je opisao historiju pet plemena koja su pustošila Sjevernu Kinu od početka 4. do sredine 5. vijeka. Pod njima se uglavnom podrazumijeva: Xiongnu (匈奴), Xianbei (鮮卑), Di (氐), Qiang (羌) i Jie (羯); iako različiti historičari imaju različite definicije.
Marko Peducej Plaucije Kvintil

**Marko Peducej Plaucije Kvintil** (*Marcus Peducaeus Plautius Quintillus*, ? - 205) bio je rimski plemić i političar iz doba kraja Principata. Bio je sin konzula Plaucija Kvintila i plemkinje Cejonije Fabije, sestre cara Lucija Vera. Za vrijeme vladavine cara Marka Aurelija oženio se za Fadilu, jednu od njegovih kćeri. Godine 177. je zajedno sa Aurelijevim sinom Komodom služio kao rimski konzul. Poslije Komodovog dolaska na vlast bio je jedan od njegovih najbližih savjetnika. Vjeruje se da je upravo bliskost sa omraženim Komodom razlogom zašto ga nitko, usprkos rodbinske povezanosti sa Nervo-Antoninskom dinastijom nije predložio za cara nakon Komodovog ubistva 192. te je vlast preuzeo Pertinaks. Kvintil se nekoliko mjeseci kasnije, tokom Godine pet careva, zbližio sa Pertinaksovim nasljednikom Didijem Julijanom, te mu savjetovao da ne pokuša pregovarati sa pobunjeničkom vojskom Septimija Severa. Savjet nije poslušan, ali je Julijan ipak ubijen, a Sever preuzeo vlast i ustanovio Severovsku dinastiju. Kvintil je nakon toga živio izvan grada, povukavši se iz politike. Godine 205. je Sever naredio njegovo pogubljenje, na što je Kvintil izvršio samoubistvo. Šta se dogodilo sa Fadilom, nije poznato.

## Izvori
* Septimius Severus: the African emperor, by Anthony Richard Birley Edition: 2 - 1999
* From Tiberius to the Antonines: a history of the Roman Empire AD 14-192, by Albino Garzetti, 1974
* The Cambridge ancient history, Volume 11 By Alan K. Bowman, Peter Garnsey, Dominic Rathbone Limited preview - Edition: 2 - Item notes: v. 11 – 2000
* Marcus Aurelius, by Anthony Richard Birley, Routledge, 2000
* http://de.wikipedia.org/wiki/Plautius_Quintillus
* http://www.livius.org/di-dn/divi_fratres/fadilla.html
Katakombe

**Katakombe** (, ) je naziv koji se koristi za podzemna groblja, a u širem smislu za drevne podzemne prolaze koji služe kako za sahranu mrtvaca, tako i kao skloništa živima. Izraz se ispočetka koristio isključivo za katakombe u Rimu, ali se kasnije koristio i za katakombe u drugim gradovima, od kojih su najpoznatije Pariške katakombe.

## Povezano
* Kosturnica
* Rimske katakombe

## Vanjske veze

* The Catacombs of Naples
* The Catacombs of Paris 
* The Catacombs of Saint Sebastian
* Catacombs
* The Catacombs of Saint Callist 
* Subterranean Britannica
Giovanni Bon

**Giovanni Bon** (Campione, oko 1380. – Venecija, oko 1442) bio je talijanski kipar i arhitekt porijeklom iz kraja Campionea koji se naselio u Veneciju i zajedno sa sinom Bartolomeom Bonom vodio od 1421. do svoje smrti vrlo uspješnu kiparsko-graditeljsku radionicu.

Botega Bon, bila je kasno gotička kiparska i graditeljska radionica, a to je u prvoj polovici 15. vijeka bio prevladavajući umjetnički pravac koji je u spoju sa bizantinskom dekorativnošću postao novi venecijanski stil *gotico fiorito*.

## Život i rad
Vrlo je teško s potpunom preciznošću odrediti radove koje je izveo Giovanni, a koje njegov sin Bartolomeo. Pretpostavlja se da je većinu čipkastog pročelje slavne gotičke palače Ca' d'Oro (1424–1430) izveo on.
Zajedno sa sinom izveo je portal za baziliku *Santa Maria dei Frari*.

Giovanni je započeo raditi i na slavnom portalu *Porta della Carta* (Papirnata vrata) na Duždevoj palači (1438–1442), ali je većinu skulptura isklesao njegov sin Bartolomeo nakon očeve smrti.

## Izvori

## Literatura
* AA.VV., Arte e artisti dei laghi lombardi, I, Noseda, Como 1959, 311, 312, 317, 336, 435, 436. Tav. LXIII: 170, 171, 172.
* A. Zorzi, Venezia scomparsa, Electa, Milano 1984, 19, 35, 73, 93, 117, 121, 310, 312, 343, 378, 382; fig. n. 69.
* M. Brusegan, La grande guida dei monumenti di Venezia, Newton & Compton, Roma 2005.

## Vanjske veze

* Bon, Giovanni, Web Gallery of Art
* Giovanni Bon (Art Renewal Center Museum)
Bartolomeo Bon

**Bartolomeo Bon** (Campione, oko 1400. – Venecija, 1464–1467) bio je talijanski kipar i arhitekt porijeklom iz kraja Campionea koji je došao u Veneciju zajedno s ocem Giovannijem Bonom i zajedno s njim od 1421. do 1464. vodio vrlo uspješnu kiparsko-graditeljsku radionicu.

Radionica Bon bila je kasno gotička kiparska i graditeljska radionica prve polovice 15. vijeka, a gotički elemeti i bizantinska dekorativnost bili su omiljen venecijanski stil *gotico fiorito*.

## Život i rad
Vrlo je teško s potpunom preciznošću odrediti radove koje je izveo Bartolomeo, a koje njegov otac Giovanni. S ocem je počeo raditi na dekoraciji fasade za gotičku palaču Ca' d'Oro (1424–1430), prvi njegov samostalni rad je cisterna u dvorištu te palače. S ocem je radio na portalu za crkvu Basilica di Santa Maria dei Frari i na portalu za Bratovštinu sv. Marka (Scuola Grande di San Marco), orginalna luneta s tog portala nalazi se danas u londonskom Victoria & Albert Museumu. S ocem je započeo raditi na *Porta della Carta* (Papirnata vrata) na Duždevoj palači (1438–1442), Bartolomeo je isklesao većinu skulptura, jer mu je tad otac umro.

Nakon očeve smrti, Bartolomeo Bon je nastavio voditi radionicu sam, mada ne više toliko uspješno i s toliko puno narudžba.

Njegov rad je luneta za portal crkve Santo Stefano Bartomeo je također sam izveo portal za crkvu *Madonna dell'Orto*, ugovor za radove sklopio je 21. juna 1460. godine. Bartomeo je izveo portal za crkvu San Giovanni e Paolo (1459–1462) te Slavoluk Foscari za Duždevu palaču.

## Reference

## Literatura
* AA.VV., Arte e artisti dei laghi lombardi, I, Noseda, Como 1959, 311, 312, 317, 336, 435, 436. Tav. LXIII: 170, 171, 172.
* A. Zorzi, Venezia scomparsa, Electa, Milano 1984, 19, 35, 73, 93, 117, 121, 310, 312, 343, 378, 382; fig. n. 69.
* M. Brusegan, La grande guida dei monumenti di Venezia, Newton & Compton, Roma 2005.

## Vanjske veze

* Bon, Bartolomeo, Web Gallery of Art
* Bartolomeo Bon
Blandina

**Blandina** (, ? - 177), danas poznata kao **Sveta Blandina**, je kršćanska svetica i mučenica, poznata po strahovitom višednevnom mučenju prilikom progona kršćana u Lyonu.

Bila je robinja ugledne kršćanke iz Lugdunuma (današnji Lyon).

Kada su u ljeto 177. kršćani iz Lugdunuma i obližnjeg Viennea masovno hapšeni, njena gospodarica je rekla da ju je strah da će se pod mučenjem odreći kršćanske vjere. Blandina je na to reagirala nastojeći vlastitim primjerom ohrabriti svoje drugove. Nju su mučili nekoliko dana na različite načine, te su se, prema navodima Euzebija iz Cezareje, nakon nekoliko dana umorili. Nakon toga je bičevana, žigosana i tjerana da sjedi na usijanoj stolici, bačena je divljim bikovima u areni koji su je ubili.

## Mučeništvo
Spis »Mučenici Liona« prenosi šta se dogodilo robinji Blandini:

Na dan određen za gladijatorske igre, Blandina je, sa svoja tri pratioca, Maturom, Sanktom, i Atalom, uvedena u amfiteatar:

Prošavši kroz šibu, nakon što su ga životinje izgrizle i nakon što su ga posadili na gvozdeno usijano sedište da mu sprže meso, Pontik je umro. Blandina, preživevši iste muke:

## Sjećanje
* Slavi se 2. juna
* Dvije općine (commune) u Francuskoj su nazvane po njoj - Sainte-Blandine.

## Povezano
* Progoni u Lyonu
* Progoni hrišćana u Rimskom Carstvu
* Poslanica Vijenske i Lionske Crkve

## Izvori

## Vanjske veze

*  Santa Blandina
*  Orthodox Church 
*  Elaine Pagles, Gnostic Gospels, p101-102
Katakombe (razvrstavanje)

Pojam **Katakombe** se može odnositi na:
* Katakombe, vrstu groblja;
* Rimske katakombe
* Katakombe, jugoslovenski film iz 1964. godine;
* Katakombe, američki horor film iz 2007. godine.
Cai Wenji

**Cai Wenji** (177 - ?), takođe poznata kao **Cai Yan**, bila je kineska pesnikinja i muzičarka iz doba kraja dinastije Han. Bila je kćer znamenitog muzičara Cai Yonga. Njeno stilsko ime je ispočetka bilo**Zhaoji**, ali je promenjeno u **Wenji** za vreme dinastije Jin kako bi se izbjegao sukob oko imena sa Sima Zhaom.

Kao mlada devojka bila je udata za izvesnog Wei Zhongdaoa, ali je on umro 192. Godine, 195., u doba haosa izazvanog smrću kancelara Dong Zhuoa, u kinesku carsku prestonicu provalili su Xiongnu nomadi, te je zarobili i odveli na sever. Tamo je postala suprugom Xiongnu poglavice Liu Baoa i rodila mu dva sina. Godine 207. ju je otkupio severnjački gospodar rata i novi kancelar Cao Cao. Ponovno se udala za njegovog činovnika po imenu Dong Si; njemu je, kada je bio osuđen na smrt, spasila život moleći Cao Cao za milost.

Otac Cai Wenji, Cai Yong bio je cenjeni pisac, ali njegovi radovi su nestali u pustošenjima rata. Na zahtev Cao Caoa, Cai Wenji umela je da recituje po sećanju do četiri stotine od ukupno četiri hiljade očevih izgubljenih radova. Kasnije u životu, napisala je dve pesme o svom burnom životu. Godina njene smrti nije poznata.

## Reference


:* Knjiga Kasnijeg Hana, "Biografije žena".
Yuan Shang

**Yuan Shang** (177–207), stilsko ime **Xianfu** (顯甫), bio je kineski vojskovođa iz doba kraja dinastije Han, odnosno treći sin gospodara rata Yuan Shaoa. Iako najmlađi, bio je najomiljeniji sin Yuan Shaoa te se špekuliralo kako će upravo njemu dati nasljedstvo. Međutim, prije konačne odluke je Yuan Shao 202. godine umro, a što je izazvalo sukob sa starijim bratom Yuan Tanom koji je trebao postati nasljednik po tradiciji. Sukob među braćom je dodatno oslabio Yuanove, već načete porazom od suparničkog gospodara rata Cao Caoa u bitci kod Guandoa 200. Cao Cao je dobro iskoristio raskol, te je Yuan Tana čak učinio svojim saveznikom. Yuan Shaou je pomogao srednji brat Yuan Xi, ali to nije moglo promijeniti ishod sukoba - braća su poražena, a neko vrijeme su utočište pronašla kod Wuhuana i njihovog poglavice Taduna, sve dok nisu poraženi u bitci na Planini bijelog vuka. Novo utočište su pokušali pronaći u Liaodongu kod Gongsun Kanga, ali ih je on dao pogubiti da se dodvori Cao Caou.

## Reference
* 
*
Sun Yu (Istočni Wu)

**Sun Yu** (177–215) je bio kineski oficir iz doba početka Tri kraljevstva. Bio je drugi sin Sun Jinga, strica Sun Quana, osnivača države Istočni Wu. Služio je u Sun Quanovoj vojsci pod Zhou Yuom.

## Povezano
* Popis ličnosti Tri kraljevstva
Wang Can

**Wang Can** (177–217) je bio kineski političar, učenjak i pjesnik sa početka doba Tri kraljevstva. Karijeru je započeo u službi gospodara rata Liu Biaoa, nakon čije smrti je njegovog sina Liu Conga nagovorio da se preda Cao Caou. Sam je prešao u Cao Caovu službu te značajno doprinio zakonima i upravnim mjerama kojima se stabilizirala njegova novostvorena Kneževina Wei, preteča države Cao Wei. Wang Can je također zbog svojih književnih dostignuća poznat kao jedan od Sedam učenjaka Jian'ana (建安七子).

## Reference
*
Pan Zhang

**Pan Zhang** (? -234) bio je kineski vojskovođa iz doba Tri kraljevstva, koji je služio državu Istočni Wu. Kineski historijski izvori navode da je u privatnom životu bio kockar i rasipnik, ali da se, jednom kada je ušao u službu Sun Quana, istakao talentom za discipliniranje vojske. Istakao se uspjesima protiv Liu Beija, a kasnije i države Cao Wei.

## Reference
178.

__NOTOC__
Godina **178.** (**[[rimske brojke|CLXXVIII]]**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Scipiona i Rufa** (ili, rjeđe, **godina 931. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 178. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

== Događaji ==

* Posljednja (7.) godina ere *Xiping* [[Kina|kineske]] [[dinastija Han|dinastije Han]] prestaje i zamjenjuje je era *Guanghe*.
* [[Commodus|Komod]], sin i suvladar [[Rimsko Carstvo|rimskog]] cara [[Marko Aurelije|Marka Aurelija]] se ženi za [[Bruttia Crispina|Brutiju Krispinu]] koja prima titulu *Augusta''.
* U Indiji počinje opadanje Kušanskog Carstva. 
* Kršćanski vođe počinju osuđivati montaniste kao heretike.
* Markomanski ratovi: Marko Aurelije i Komod dolaze u Karnuntum u Panoniji te prelaze Dunav kako bi se borili protiv Markomana.

## Rođenja
* Marko Klodije Pupijen Maksim, kasniji rimski car (približni datum)
* Pang Tong, savjetnik kineskog gospodara Liu Beija (u. 214)
* Lu Meng, general države Wu (u. 219)
* Zhang Cheng, general države Wu (u. 244)
* Wen Pin, oficir u vojsci Liu Biaoa (kasnije prebjegao Cao Caou)

## Smrti
* Sveta Cecilija, mučenica u Rimu (ili 230)
* Carica Song
Carica Song (Ling)

**Carica Song** (宋皇后, nepoznato osobno ime, ? -178) bila je kineska carica iz dinastije Han, odnosno prva supruga cara Linga, poznata kao žrtva spletki svemoćnih dvorskih eunuha. Za cara se udala godine 170. a odabrana je prije svega zbog svog plemenitog porijekla. Car ju nikada nije volio. Njen položaj je dodatno pogoršan kada je 172. njen rođak, princ Liu od Bohaija, odbio platiti mito eunuhu Wang Fuu, te je zbog toga lažno optužen i pogubljen. Eunusi su tada stalno podbadali Linga da je ostavi. Car je konačno popustio te je 178. optužena za čaranje i lišena titule carske supruge. Nakon toga je umrla od tuge.
Sveta Cecilija

**Sveta Cecilija** († Rim, 230.) - katolička svetica, mučenica, zaštitnica je glazbenika, pjesnika i slijepih.

Prema staroj predaji, smatra se, da je sv. Cecilija rođena u Rimu početkom 3. stoljeća od poganskih roditelja. Roditelji je udaše za plemenitog, ali poganskog mladića Valerijana. Cecilija je, upoznavši kršćansku vjeru, i njega s ljubavlju poučila o istoj. Zajedno su za Isusa svjedočili pred poganima, brinuli se za udovice i siročad, te sahranjivali mučenike u katakombe. Svoju vjernost Isusu zapečatili su mučeničkom smrću. Prema nekim izvješćima mučeništvo je podnijela u Rimu (oko 230.), a prema drugim na Siciliji (između 176. i 180.). Cecilija je pokopana u Kalistovim katakombama i to uz takozvanu "kriptu papa". Kasnije je njezino tijelo papa Paskal I., koji je bio vrlo pobožan prema svetici, dao prenijeti u kriptu bazilike u Trastavereu u Rimu. Krajem 16. stoljeća, sarkofag je svete Cecilije ponovno otvoren, a tijelo pronađeno u još dosta očuvanu stanju. 

Spomendan joj je 22. studenog.

Zaštitnica je glazbenika, pjesnika i slijepih.
Brutija Krispina

**Brutija Krispina** (*Bruttia Crispina*, 164 - 182 ili 187) bila je rimska plemkinja i carica, odnosno supruga cara Komoda. Bila je kćer senatora Gaja Brutija Presensa. Za Komoda se udala 178. a brak je ugovorio Komodov otac Marko Aurelije. Nakon vjenčanja je dobila titulu *[[Augusta (titula)|augusta]]* rezerviranu za carice. Brak nije bio sretan - iako je Brutija, prema navodima antičkih autora, bila žena izuzetne ljepote, ali isto tako tašta, te je Komod nije volio. Godine 182. je optužena za izdaju i preljub i prognana na Capri, a što neki historičari dovode u vezu sa Lucilinom zavjerom. Na istom otoku je pogubljena. Neki historičari navode 187. kao izgledniji datum njene smrti.

## Izvori
* http://www.livius.org/bn-bz/bruttius/crispina.html 
* http://members.tripod.com/~Wakefield/collection/crispina.html
* http://www.forumancientcoins.com/Roman-Coins.asp?e=Crispina&par=422&pos=1&target=55
Xu Sheng

**Xu Sheng** (177–228) je bio kineski vojskovođa iz doba Tri kraljevstva, koji je služio državi Wu. Istakao se nizom pobjeda nad brojčano nadmoćnim neprijateljima. Jedan takav slučaj je bio lukavstvo, odnosno izgradnja lažnog zida kojim je na povlačenje natjerao Cao Pija, cara države Cao Wei.

## Povezano
* Popis ličnosti Tri kraljevstva
Potin

**Potin** (, početak 1. vijeka pne. - 48/47. pne.) bio je eunuh na egipatskom dvoru, poznat kao regent kralja Ptolemeja XIII. Na vlast je došao godine 51. pne. nakon smrti Ptolemej XII Auleta, koji je oporukom vlast ostavio svom malodobnom sinu i njegovoj sestri Kleopatri. Potinova je vladavina koincidirala sa građanskim ratom u Rimskoj Republici, koja je prema oporuci trebala garantirati mir u egipatskoj državi. Potin je te okolnosti iskoristio kako bi Ptolemeja okrenuo protiv svoje sestre Kleopatre i nagovorio da sam preuzme vlast; taj pokušaj je, međutim, izazvao građanski rat u Egiptu. Kada je 48. pne. nakon poraza kod Farsala rimski vosjkovođa Pompej došao u Egipat potražiti utočište, Potin ga je dao mučki ubiti, nastojeći na taj način steći naklonost pobjedničkog Julija Cezara. Kada je nedugo potom Cezar došao u Egipat, bio je zgađen tim postupkom te Kleopatri nije bilo teško da rimskog državnika stavi na svoju stranu. Potin, a preko njega i Ptolomej, su prisiljeni sklopiti mir sa Kleopatrom. Potin je, međutim, nastavio spletkariti te zajedno sa egipatskim vojskovođom Ahilom organizirao ustanak protiv Rimljana. Potinov plan je otkriven te je pogubljen, ali njegova smrt nije spriječila ustanak kasnije poznat kao aleksandrijski rat.

## Literatura
* Julian Morgan, *Cleopatra: Ruling in the Shadow of Rome*, The Rosen Publishing Group 2003, , pp.&nbsp;26–32
* Prudence J. Jones, *Cleopatra: The Last Pharaoh*, Haus Publishing 2006, 
* Lucanus, *The Pharsalia of Lucan*, Translated by Henry Thomas Riley, H. G. Bohn 1853
* Julius Caesar, *The Civil War*, Translated by Jane F. Gardner, Penguin Classics 1976, pp.&nbsp;161ff.
Zecca

**Zecca** je venecijanska renesansna kovnica novca, na kanalu Grande, koju je podigao između 1537. i 1545. arhitekt Jacopo Sansovino od bijelog istarskog mramora za mletačku kovnicu novca.

Zecca se nalazi tik do Biblioteke Marciane, na par koraka od Trga Svetog Marka na kanalu Grande. Zgrada ima unutrašnje dvorište sa 20 arkada, njenu unutrašnjost i monumentalni ulaz završio je Vincenzo Scamozzi nakon smrti Jacopa Sansovina 27. novembra 1570.

## Historija
Historija mletačke kovnice novca počinje od 810 godine i naselja Malamocco na venecijanskom Lidu gdje se je tada nalazila Duždeva palača, preseljenjem dužda i većine stanovnika na Rialto, seli se i Zecca. Od 1112, godine kovnica djeluje u zgradi koja se nalazila u parohiji San Bartolomeo, negdje kod mosta Rialto, za dužda Ordelafa Faliera (1102-1118) zgrada je prodana mletačkoj državi.

U vrijeme vladavine dužda Jacopa Tiepola (1229-1249) Zecca je 1229 godine postala nezavisna državna institucija. Za dužda Pietra Gradeniga (1289.-1311) Zecca je preseljena u novi prostor, pored Trga sv. Marka, zato da bude bliže Velikom vijeću (Consiglio Maggiore). 
U drugoj polovici 16. st., Zecca seli u novu zgradu koju je projektirao Jacopo Sansovino kao tipičnu renesansnu građevinu. U novoj zgradi, kovalo se do dva milijuna kovanica (dukata od zlata i srebra) godišnje. Zecca je nastavila svoju aktivnost i pod habsburškom vladavinom. Kovnica je prestala raditi 1866 godine, kad je Venecija pripojena Kraljevini Italiji.
Wen Ping

**Wen Ping**, stilsko ime **Zhongye** (仲業), bio je Kina|kineski vojskovođa iz doba kraja dinastije Han i početka Tri kraljevstva. Karijeru je započeo u službi gospodara rata Liu Biaoa, ali se nakon njegove smrti zajedno sa njegovim sinom Liu Congom predao sjevernjačkom gospodaru rata Cao Caou. Na strani Cao Caoa je sudjelovao u bitci kod Changbana i bitci kod Crvenih stijena. Poslije je služio državi Cao Wei. Prilikom napada na državu Istočni Wu ga je porazio Xu Sheng.

## Reference
Pang Tong

**Pang Tong** (179–214) bio je kineski političar i velikodostojnik iz doba početka Tri kraljevstva, poznat kao jedan od savjetnika gospodara rata Liu Beija. Bio je također poznat po ružnoći, zbog čega je napustio službu Sun Quana zbog zadirkivanja i priključio se Liu Beiju. Njemu je pomogao osvojiti provinciju Yi od Liu Zhanga. Poginuo je od neprijateljskih strijela za vrijeme opsade grada Lucheng.

## Povezano
* Popis ličnosti Tri kraljevstva

## Reference
Lü Meng

**Lü Meng** (178–219) bio je Kina|kineski vojskovođa iz doba početka Tri kraljevstva koji je služio gospodara rata Sun Quana. Najpoznatiji je kao komandant invazije provincije Jing koja je rezultirala smrću Guan Yua.

## Reference

* Chen Shou. *[[s:zh:三國志|Sanguo Zhi]]*.
* Luo Guanzhong. *[[s:zh:三國演義|Romance of the Three Kingdoms]]*.
Zhang Cheng (Istočni Wu)

**Zhang Cheng** (178 - 244) bio je kineski vojskovođa iz doba Tri kraljevstva koji je služio državi Istočni Wu. Bio je najstariji sin Zhang Zhaoa.

Godine 234. je Sun Quan za vrijeme Pete Sjeverne ekspedicije nareedio Zhang Chengu da, kako bi pomogao savezničkim Shu Han snagama pod Zhuge Liangom, napadne Guanling i Huaiyin. Od svih savezničkih snaga je jedino Zhang Cheng tada imao određenog uspjeha.

## Povezano
* Popis ličnosti Tri kraljevstva

## Reference
179.

__NOTOC__
Godina **179.** (**[[rimske brojke|CLXXIX]]**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Scipiona i Rufa** (ili, rjeđe, **godina 932. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 179. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

== Događaji ==

* [[Abgar IX od Osroene|Abgar IX Veliki]] postaje kralj [[Edesa (Mezopotamija)|Edese]].
* [[Markomanski ratovi]]: [[Rimski legionar]]i iz [[Legio II Adiutrix|II legije *Adiutrix*]] klešu ime grada *Laugaritio* na stijeni ispod današnjeg Zamka [[Trenčín]] u [[Slovačka|Slovačkoj]], označivši najdublji prodor [[rimska vojska|rimske vojske]] u historiji tog dijela [[Evropa|Evrope]].
* [[castra|Rimsko utvrđenje]] Castra Regina ("tvrđava kraj [[Regen (rijeka)|rijeke Regen]]") je sagrađena na kraj današnjeg [[Regensburg]]a na desnoj obali [[Dunav]]a.
* [[Gogukcheon od Goguryeo|Gogukcheon]] nasljeđuje svog oca Shindaea kao kralj korejske države [[Goguryeo]].
* [[Markomanski ratovi]]: [[Marko Aurelije]] uspješno protjeruje [[Marcomanni|Markomane]] preko druge strane [[Dunav]]a. Kako bi obnovio ratovima i kugom opustošenu [[Pannonia|Panoniju]], odlučuje prvi put dozvoliti [[Germani|germanskim]] doseljenicima pristup na teritoriju [[Rimsko Carstvo|Rimskog Carstva]].
* Na dvije brončane mjere datirane u godinu 179. se prvi put pojavljuje puni naslov *Devet poglavlja o matematičkoj vještini'', iako postoje špekulacije da je knjiga postojala i ranije. Tom traktatu će u 3. vijeku Liu Hui dati važan komentar.

## Rođenja
* Sima Yi, kineski vojskovođa i političar u službi države Wei (u. 251)

## Smrti
*
Devet poglavlja o matematičkoj vještini

***Devet poglavlja o matematičkoj vještini*** () je kineska matematička knjiga koju je sastavljalo nekoliko generacija učenjaka od 10. do 2. vijeka pne. a posljednja sekciju u 1. vijeku n.e. Ova knjiga predstavlja jedan od najstarijih očuvanih matematičkih tekstova u Kini, uz *[[Suàn shù shū]]* (202. pne. &ndash; 186. pne.) i *[[Zhou Bi Suan Jing]]* (sabran za vrijeme dinastije Han do kraja 2. vijeka n.e.). On predstavlja pristup matematici kome je temelj pronalaženje najopćenitijih metoda rješavanja problema, što se razlikuje od pristupa uobičajenog za starogrčke matematičare, koji su nastojali probleme rješavati dedukcijom na temelju unaprijed postavljenih aksioma.

Tekstovi u knjizi obično imaju oblik prikaza problema, zatim prikaza rješenja te objašnjenja postupka kojim se došlo do rješenja. U 3. vijeku im je dao komentar Liu Hui.

## Izvori
* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth*. Taipei: Caves Books, Ltd.
* Straffin, Philip D. "Liu Hui and the First Golden Age of Chinese Mathematics," *Mathematics Magazine* (Volume 71, Number 3, 1998): 163&ndash;181.

## Vanjske veze
* Full text of the book (Chinese)
Regen (rijeka)

**Regen** () je rijeka u Bavarskoj, odnosno lijeva pritoka Dunava, u koga se uliva kod Regensburga. Izvor glavnog toka - *Großer Regen* ("Veliki Regen"), je u Češkoj Šumavi kraj Željezne Rude. Rijeka prelazi granicu nakon nekoliko kilometara, kod Bayerisch Eisenstein. Naziv na njemačkom je evoluirao od latinskog. čije je porijeklo i značenje nepoznato.

Kod Zwiesela *Großer Regen* se spaja sa *Kleiner Regenom* ("Mali Regen") i stvara *Schwarzer Regen* ("Crni Regen"). *Schwarzer Regen* teče kroz Regen i Viechtach, te se spaja sa *Weißer Regenom* ("Bijeli Regen") u Kötztingu. Nakon ovog ušća rijeka je poznata tek kao Regen. Ukupna dužina, računajući *Großer Regen* i *Schwarzer Regen*, je 169&nbsp;km.

Dolina Regena čini glavni dio Bavarske šume; duž obale postoje mnoga naselja. Važniji gradovi su Cham i Regensburg.

## Povezano
* Regen (grad u Njemačkoj)

## Izvori

* Franz Bogner: *Der Regen. Ein Luftbildporträt vom Arber bis Regensburg.* Pustet, Regensburg 2007,  (Bildband). 
* Bärbel Kleindorfer-Marx (Hrsg.): *Der Regen. Kultur und Natur am Fluss.* Buch & Kunstverlag Oberpfalz, Amberg 1996, .
Gogukcheon od Goguryeoa

Kralj **Gogukcheon of Goguryeoa** (? - 197, vl. 179–197) bio je deveti po redu monarh Goguryeoa, najsjevernijeg od Tri kraljevstva Koreje. Bio je drugi sin prethodnog kralja Sindaea. Iako je njegov stariji brat Go Balgi (고발기) ispočetka bio krunski princ, dvorski službenici su se opredijelili za Gogukcheona, proglašenog krunskim princem 176. Godine 180. se, nedugo po stupanju na prijestolje, oženio za Gospu U, kćer lokalnog velmože U Soa od Jena-bua. Za vrijeme njegove vladavine ojačana je centralna vlast, a "bu" je počelo označavati oblasti umjesto regionalnih klanova. Od godine 182. do 184. je vodio rat sa Kinezima. Godine 191. je uveo meritokratski sistem državne uprave, a godine 194. uveo sistem zajmova koji je olakšao položaj seljaka. Nakon smrti ga je naslijedio brat Sansang, za koga se udala i Gospa U.

## Izvori
* Yang, S.C. *The South and North Korean political systems: A comparative analysis.* (Rev. Ed.) Seoul: Hollym.
Abgar IX od Osroene

**Abgar IX Veliki** ili **Abgar IX od Osroene** (*Lucius Aelius Megas Abgar IX*) bio je aramejski vladar Osroene, rimske klijentske države na granici sa Partskim Carstvom. Vladao je od 179-216. 

Bio je kao prvi hrišćanski vladar, pod čijom vladavinom počinju da se dižu prve hrišćanske crkve. Poznat je prije svega po tome što su u njegovom kraljevstvu kršćani uživali povlašteni tretman. 

Kralj Abgar od mladosti je bio prijatelj s čuvenim sirijskim hrišćaninom Bardesanon, koji je živio na njegovu dvoru. Abgar je prvi vladar koji je primio kršćanstvo, vjerojatno pod uticajem Bardesana.

U vrijeme Abgara IX padaju počeci ranokršćanske arhitekture: arheološki nalazi pokazuju da su se tada počele graditi kršćanske crkve u Siriji, što je bilo uvjetovano pojavom kršćanstva u punoj javnosti pod prvim kršćanskim vladarom.

Dio historičara vjeruje da usled njegovog odnosa prema hrišćanima potiču priče o korespodenciji njegovog prethodnika Abgara V sa Isusom iz Nazareta.

## Reference
Pupijen

**Marko Klodije Pupijen Maksim** (? - 29. jula 238. godine) bio je zajedno sa Balbinom izabran za rimske careve 21. aprila 238. godine, posle propasti pokušaja Gordijana I i Gordijana II da zbace Maksimina Tračanina. 

**Pupijen** je rođen oko 178. godine i posle uspešne vojne karijere postao je vojni tribun, pretor i konzul, a zatim upravnik dveju rimskih provincija. 234. postao je prefekt Grada, i ostao zapamćen kao surov čovek. 

Balbin je takođe bio konzular kao i Pupijen. Kada se Maksimin Tračanin učvrstio na vlasti posle poraza Gordijana I i Gordijana II, senat je izabrao Pupijena i Balbina za careve, dok je Gordijan III, trinaestogodišnji unuk Gordijana I dobio titulu cezara. 

Došlo je do pobune u vojsci Maksimina Tračanina i on je bio ubijen. Maksiminova vojska se predala Balbinu, koga je senat poslao da mu se suprotstavi. Ipak, došlo je do nereda u Rimu. 

I Pupijen i Balbin su se plašili da onaj drugi smera ubistvo. Planirali su ogromnu dvostruku ratnu akciju, Pupijen protiv Parćana a Balbin protiv Karpijaca. Tokom jedne svađe između Pupijena i Balbina, intervenisala je pretorijanska garda. Ona je upala u carske odaje i ubila obojicu careva. Istog dana Gordijan III je bio proglašen za cara. 

Pupijen i Balbin su vladali manje nego tri meseca. Sačuvane su i neke emisije novca iz tog kratkog perioda.
Trenčín

**Trenčín** (, , , ) je deveti po veličini grad u Slovačkoj i upravno središte istoimenog Trenčinskog kraja.

Trenčín je poznat po dve stvari. Nad gradom dominira srednjovekovna tvrđava *[[Trenčínski grad]]*, a sam grad vodi poreklo još od Rimljana o čemu svedoči uklesani natpis "*Laugaricio*" iz 179. godine.

## Geografija
Trenčín je smešten u zapadnom deo države, nedaleko od granice sa Češkom (12&nbsp;km). Prestonica države, Bratislava, nalazi se 120&nbsp;km južno.

**Reljef**: Trenčín se razvio u istoimenoj Trenčínskoj kotlini, koju pravi reka Vah. Nadmorska visina grada je oko 217 metara.  Obližnje planine pripadaju planinskom vencu Karpata. Zapadno od grada je izdižu se Bijeli Karpati, dok se istočno izdižu Stražovske vrhi.

**Klima**: Klima u Trenčínu je umereno kontinentalna.

**Vode**: Kroz grad protiče najveća reka u Slovačkoj, Vah, u središnjem delu svog toka. Ona deli grad na zapadni i istočni deo.

## Historija
Ljudska naselja na ovom prostoru datiraju još iz praistorije. U vreme starog Rima ovde je bila granica carstva, uvek nestabilna i sa sukobima. Naselje pod današnjim imenom prvi put se spominje u 7. veku, a status slobodnog grada dobija krajem 11. veka. Tokom sledećih vekova grad je bio u sastavu Ugarske. U drugoj polovini 19. veka grad je doživeo nagli razvoj i brojčano narastao.

Krajem 1918. g. grad je postao deo novoosnovane Čehoslovačke. U vreme komunizma grad je naglo industrijalizovan, pa je došlo do naglog povećanja stanovništva. Posle osamostaljenja Slovačke grad je postao njeno značajno središte, ali je došlo i do problema vezanih za prestruktuiranje privrede. Staro gradsko jezgro je obnovljeno poslednjih godina.

## Stanovništvo

Danas Trenčín ima oko 55.000 stanovnika i poslednjih godina broj stanovnika stagnira.

**Etnički sastav**: Po popisu iz 2021. g. sastav je sledeći:
* Slovaci - 92,4%,
* Česi - 1,3%,
* ostali.

**Verski sastav**: Po popisu iz 2021. g. sastav je sledeći:
* Rimokatolici - 49,3%,
* Ateisti - 35,5%,
* Luterani - 4,9%,
* ostali.

## Gradovi prijatelji

*  Cran-Gevrier, Francuska
*  Uherské Hradiště, Češka
*  Zlín, Češka
*  Tarnów, Poljska
*  Casalecchio di Reno, Italija
*  Békéscsaba, Mđarska
*  Kragujevac, Srbija
*  Beşiktaş, Istanbul, Turska

## Galerija slika

Datoteka:Trenčín, Trenčiansky hrad 1.jpg|Trenčínski grad
Datoteka:Skyline Trencin.JPG|Pogled na stari deo grada sa Trenčínskog grada
Datoteka:Trenčín, kostol sv. Františka Xaverského.jpg|Gradska katedrala
Datoteka:Trenčín, synagóga zboku.jpg|Trenčínska sinagoga


## Reference

## Povezano
* Trenčínski grad

## Vanjske veze
* 
*
Liu Hui

**Liu Hui** (, 3. vijek) bio je kineski matematičar koji je živio u Kraljevini Wei. Godine 263. uredio je i objavio knjigu rješenja matematičkih problema temeljenun na znamenitom kineskom matematičkom udžbeniku *[[Devet poglavlja o matematičkoj vještini]]* (mandarinski: 《九章算术》).

## Povezano
* Popis ličnosti Tri kraljevstva
* Liu Huijev π algoritam
* Kineska matematika

## Izvori
* Chen, Stephen. "Changing Faces: Unveiling a Masterpiece of Ancient Logical Thinking." *[[South China Morning Post]]*, Sunday, January 28, 2007.
* Guo, Shuchun, "Liu Hui" . *[[Encyclopedia of China]]* (Mathematics Edition), 1st ed.
* Hsu, Mei-ling. "The Qin Maps: A Clue to Later Chinese Cartographic Development," *Imago Mundi* (Volume 45, 1993): 90-100.
* Needham, Joseph & C. Cullen (Eds.) (1959). *Science and Civilisation in China: Volume III*, section 19. Cambridge University Press. .
* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth*. Taipei: Caves Books, Ltd.
* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 3, Civil Engineering and Nautics*. Taipei: Caves Books Ltd.
* Ho Peng Yoke: Liu Hui, Dictionary of Scientific Biography
* Yoshio Mikami: Development of Mathematics in China and Japan.
* Crossley, J.M et al., The Logic of Liu Hui and Euclid, Philosophy and History of Science, vol 3, No 1, 1994 this bo chen

## Vanjske veze
* Liu Hui at MacTutor
* Liu Hui and the first Golden Age of Chinese Mathematics,by Philip D. Straffin Jr
180-e

**180-e** su decenija koja je počela 1. januara 180. a završila 31. decembra 189.

## Događaji i trendovi
* 17.3. 180. - Smrt rimskog cara Marka Aurelija sa kojim prestaje doba Pet dobrih careva i Pax romana.
* 184 - U Kini nakon niza katastrofalnih poplava pod vodstvom taoističke sekte Žutih turbana izbija dotada najveći seljački ustanak koji neće biti ugušen sljedećih dvadeset godina; za mnoge historičare taj događaj predstavlja početak kaotičnog i krvavog perioda Tri kraljevstva.
* 189 - Smrt cara Linga izaziva krvavi sukob između suparničkih klika na carskom dvoru, a u koji se uključuju regionalni vojni komandanti, označivši time početak kraja dinastije Han.
Carrington-Cutileirov plan

**Kutiljerov plan** ili **Karington-Kutiljerov plan** (*Carrington-Cutileiro*) bio je prvi i posljednji mirovni plan potpisan prije početka rata u BiH kako bi ga se spriječilo da rat počne. Taj plan, po kome je Bosna i Hercegovina trebala postati decentralizirana država u kojoj bi svi kantoni bili podijeljeni po nacionalnoj osnovi, potpisali su 18. marta 1992. Alija Izetbegović u ime bosanskih Muslimana, Radovan Karadžić u ime bosanskih Srba i Mate Boban u ime bosanskih Hrvata. 
Nakon sastanka s američkim ambasadorom u Jugoslaviji Warrenom Zimmermannom 28. marta 1992., u vrijeme kada su već trajale borbe u Bosanskoj Posavini, Alija Izetbegović će odbaciti taj plan.

## Povezano
* Vens-Ovenov plan
* Plan Kontakt-grupe
* Dejtonski mirovni sporazum
* Rat u Bosni i Hercegovini
180.

__NOTOC__
Godina **180.** (**[[rimske brojke|CLXXX]]**) bila je prijestupna godina koja počinje u petak u julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Rustika i Kondijana** (ili, rjeđe, **godina 933. ''[[Ab urbe condita]]***). Oznaka 180. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je [[kalendarska era]] [[Anno Domini]] u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

== Događaji ==

* [[Markomanski ratovi]]: Pleme [[Quadi|Kvada]] je protjerano na zapad, prema unutrašnjosti [[Germanija|Germanije]]. [[Rimsko Carstvo|Rimski]] [[Pretorijanski prefekt]] Tarutenije Patern postiže odlučnu pobjedu protiv [[Germanska plemena|germanskih plemena]].
* [[17.3.]]— Rimski car [[Marko Aurelije]] umire nakon jednotjedne bolesti u svom logoru [[Vindobona]] (današnji [[Beč]]), te ga nasljeđuje 18-godišnji sin [[Komod]]. Taj se događaj smatra završetkom ere [[Pet dobrih careva]] i (tradicionalno) [[Pax Romana|Pax Romane]], odnosno početak Kasnog Carstva (180-395) ili postepenog [[Pad Rimskog Carstva|pada Rimskog Carstva]].
* Erupcija vulkana [[Lake Taupo]] na tada još uvijek nenastanjenom [[Novi Zeland|Novom Zelandu]] čiji se oblaci pepela mogu zamijetiti i u Kini i [[Evropa|Evropi]].
* [[17.7.]]—Dvanaest stanovnika grada [[Scillium|Scilijum]] u [[Numidija|Numidiji]] su pogubljeni u [[Kartagina|Kartagini]] zato što su kao [[kršćani]] odbili položiti zakletvu caru. Kasnije postaju poznati kao [[Scilitanski mučenici]], a zapis o njihovom mučeništvu postaje prvi pisani trag o postojanju kršćanstva u Sjeverozapadnoj Africi.
* U svojoj knjizi *Methodus Medendo'', grčki ljekar Galen prvi put dovodi u vezu paralizu sa presijecanjem kičmene moždine.
* Markomanski ratovi: Nakon završetka sukoba, Rimljani uspostavljaju tampon-zonu od 4 milje na obalama Dunava.
* Goti dopiru do obala Crnog mora.
* U današnjem njemačkom gradu Trieru podignuta Porta Nigra.
* Galen objavljuje popularni higijenski priručnik.
* U Rimu počinje rad na Stupu Marka Aurelija.
* Komod stvara službeni kult zoroastričkog boga Mitre.

## Rođenja
* Ma Dai, rođak Ma Chaoa, nećak Ma Tenga, ubica Wei Yana.
* Julija Soemijas, majka rimskog cara Elagabala (u. 222) 
* Sima Fu, mlađi brat Sima Yija (u. 272)

## Smrti
* 17.3.—Marko Aurelije, rimski car (r. 121)
* Maksimila, predvodnica montanističkih heretika
* Meliton iz Sarda, biskup Sarda
* Sv. Migin (mučenik u Numdiji)
* Sv. Namfamon i supruge (mučenik)
* Sv. Simforijan (mučenik)
* Lukijan (približni datum)
* Aulo Gelije, latinski pisac i gramatičar (približni datum)
* Gaj, rimski pravnik (približni datum)
Simforijan i Timotej

:*Simforijan je ime jednog od [[Četiri okrunjena mučenika]]. Za razna mjesta po Francuskoj i Belgiji v. [[Saint-Symphorien]].*

**Sveti Timotej i Simforijan** (Symphorianus, Symphorien) su dvije ličnosti koje se slave kao sveci u Katoličkoj crkvi i dijele isti datum slave (22. august), iako za života nisu imali nikakve veze.

## Simforijan

Legenda o Simforijanu potiče iz 5. vijeka. Prema njoj je Simforijan bio sin Fausta, lokalnog senatora u današnjem Autunu u Francuskoj. Za vrijeme vladavine rimskog cara Marka Aurelija je doveden pred provincijskog guvernera Heraklija pod optužbom da nije htio štovati boginju Kibelu, odnosno da je prikupljao oruđe da uništi njen kip. Simforijan je izbičevan i zatvoren, ali mu je dana prilika da se odrekne kršćanstva i spasi život, što je on odbio. Do gubilišta ga je pratila i ohrabrivala majka, Blažena Augusta.

Prema legendi o Benignusu iz Dijona, upravo je Benignus preobratio Simforijana na kršćanstvo.

Krajem 5. vijeka je biskup Eufronije podigao crkvu, i otada potiče kult koji se proširio po Franačkom Carstvu.

## Timotej

Sv. Timotej je bio kršćanski propovjednik koji je iz Antiohije došao u Rim za vrijeme pontifikata pape Miltijada početkom 310-ih. Neko je vrijeme živio sa Silvestrom. Uhapsio ga je gradski prefekt Takvinije Perpena i dao pogubiti odrubljivanjem glave.

## Vanjske veze
* Symphorian and Timotheus at the Catholic Encyclopedia
* Patron Saints Index: Symphorian
* Symphorian of Autun 

## Povezano
* Saint-Symphorien, mjesta u Francuskoj nazvana po Simforijanu
Scilijum

**Scilijum** () je drevni rimski grad u Sjevernoj Africi, poznat kao sjedište titularne rimokatoličke biskupije. Nalazio se u blizini Kartagine, a prvi put se spominje kao mjesto gdje su godine 180. šestorica kršćana pogubljeni zbog ispovijedanja svoje vjere - Scilitanski mučenici. U njemu je kasnije sagrađena bazilika u kojoj je propovijedao sv. Augustin. Točna lokacija grada, odnosno njegovih ostataka, nije poznata.

## Napomene
Scilitanski mučenici

**Scilitanski mučenici** su bili dvanaest kršćana - sedam muškaraca i pet žena - iz drevnog grada Scilijum u rimskoj provinciji Africi, koji su 17. jula 180. pogubljeni od strane vlasti zbog ispovijedanja zabranjene kršćanske vjere. Zapis o njihovom mučeništvu (Acta martyrum), temeljen na rimskim sudskim dokumentima, predstavlja prvo korištenje latinskog jezika od strane kršćana, kao i prvi spomen kršćana u Sjeverozapadnoj Africi.

Rimokatolička crkva ih slavi 17. jula.

## Mučeništvo

Rimski zvaničnici, koji su imali neprijatnu dužnost da naređuju pogubljenja zbog nepokornosti, su često pokušavali da ubede optužene da spasu svoje živote. Izveštaj iz Severne Afrike opisuje kako je prokonzul Saturnin, suočen sa devet muškaraca i tri žene koji su bili optuženi da su hrišćani, postupio da bi im spasao živote, rekavši:

Naišavši na njihovu odlučnu odbojnost, Saturnin je upitao: »*Možda vam je potrebno još vremena da ponovo razmislite?*« Sperat, jedan od optuženih, odgovorio je: »*U tako pravednoj stvari nema potrebe da se razmišlja*.« Uprkos tome, prokonzul je odredio tridesetodnevno odlaganje uz reči: »*Razmislite*.« Ali posle trideset dana, nakon ispitivanja optuženih, Saturnin je bio primoran da izda naređenje:

Sperat je rekao: »*Hvala Bogu!*« Narzal je rekao: »*Danas smo mučenici na nebu. Neka je hvala Bogu!*«

Stari Rimljani najčešće nisu razumeli hrišćansko srljanje u smrt, a ovakvo ponašanje izazvalo je prezir cara stoika Marka Aurelija, koji je prezirao hrišćane kao morbidne i zavedene egzibicioniste.

## Izvori

## Vanjske veze
* Saints of July 17 at St. Patrick Catholic Church 
* The Passion of the Scillitan Martyrs at Early Christian Writings 
* Passio Sanctorum Scilitanorum
Porta Nigra

**Porta Nigra** (latinski: *Crna vrata*) su najveća i najsačuvanija starorimska gradska vrata na svijetu. Izgrađena su oko 186. god. u njemačkom gradu Trieru čiji su zaštitni znak, a na UNESCOv popis mjesta svjetske baštine u Europi upisana su 1986. god.

Ova vrata, koja su za vrijeme Rimskog carstva služila kao gradska vrata, visoka su 29,3 m, a izgrađena su bez uporabe cementa. Blijedožuto kvadratno kamenje pojedinačno ima težinu i do 6 tona, a Rimljani su ga rezali izrazito precizno sa svojim brončanim pilama pokretanih vodenim kolima. Podizani su na drvene oplate, te povezivani metalnim spojnicama. U srednjem vijeku mnogo kamenja je izvađeno i korišteno za druge građevine, kao što su 12 gradskih vrata. Tako se mogu vidjeti mnoge rupe od nestalih metalnih spojnica (klinova) i rđa gdje su nekada stajale. Grčki monah iz egipatskog samostana sv. Katarine, Simeon Trierski, tražio je da se ova vrata učvrste opekom i tako sačuvaju. Nedugo nakon njegove smrti 1035. god., on je kanoniziran i u njegovu čast je uz ova vrata podignuta Crkva sv. Simeona. Vrata su bila dijelom crkve sve do 1804. god. kada su Trier zauzeli Francuzi i Napoleon je dao naredbu da se uklone svi crkveni dodaci i da se vrate u izvorni rimski oblik. Danas je sačuvana samo istočna apsida crkve iz 12. stoljeća.

Vrata su otvorena turističkim posjetama i jedno su od nezaobilaznih znamenitosti Triera.

## Izvori

* Fiske Kimball, George Harold Edgell i dr.: *History of Architecture*, 2001., Research & Education Assoc.  (Google Books)
* Jas Elsner: *Imperial Rome and Christian Triumph: The Art of the Roman Empire AD 100-450*, 1998., Oxford University Press  (Google Books)
Stup Marka Aurelija

**Stup Marka Aurelija** (, ) je rimski stup pobjede ukrašen spiralnim reljefom i sagrađen u počast rimskog cara Marka Aurelija po uzoru na Trajanov stup. Napravljen u dorskom stilu krajem 2. vijeka, stup se još uvijek nalazi u Rimu na svojoj originalnoj lokaciji, na današnjem trgu Piazza Colonna ispred palače Palazzo Chigi.

## Vanjske veze

* A photo of the column presently and how it might have appeared in Roman times 
* A history of the Aurelian column
Taupo (jezero)

**Lake Taupo** je jezero smješteno na Sjevernom otoku (North Island) Novog Zelanda. Sa površinom od 616 km2, predstavlja najveće jezero po površini na Novom Zelandu i drugo slatkovodno jezero po površini u Oceaniji (iza jezera Murray na Novoj Gvineji).

Lake Taupo ima opseg od oko 193&nbsp;km, a najveća mu je dubina 186 m. Vodu mu odvodi rijeka Waikato River (najveća na Novom Zelandu), dok su mu glavne pritokeWaitahanui River, Tongariro Riveri Tauranga Taupo River. Poznat je po pastrvama, uključujući uvežene potočne i kalifornijske pastrve.

## Stvaranje jezera i vulkanske aktivnosti

Lake Taupo se nalazi u kalderi koju je stvorila supervulkanska erupcija prije otprilike 26.500 godina. Prema geološkim nalazima, vulkan je erumpirao 28 puta u 27.000 godina. Uglavnom je izbacivao riolitsku lavu, iako je Mount Tauhara stvorena od dacitske lave.

Od svih tih erupcija je najpoznatija Hatepe erupcija iz 180. čije su efekte zabilježili kroničari u tadašnjoj Kini i Rimskom Carstvu.

## Vanjske veze

* Destination Lake Taupo
* Turangi and Lake Taupo Website 
* Lake Taupo Webcam
* History and legends of Lake Taupo 
* Lake Taupo water quality  (includes bathymetric map)