open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Turku universitehta

**Turku universitehta** () lea Suoma nubbin stuorámus universitehta studeanttaid meari ektui (maŋŋel Helssega universitehta). Doppe leat sullii 20 duhát studeantta ja sullii 3 000 bargi.

Universitehta rektor lea Kalervo Väänänen.

## Turku universitehta eará sámegillii

Kategoriija:Suoma universitehtat ja allaskuvllat
Kategoriija:Turku
Eiffel-toardna

**Eiffel-toardna** dahje **Eiffeltoardna** ( []) lea stuorra toardna Frankriikka oaivegávpogis Parisas. Toartna lea huksen Gustave Eiffel. Dat rahppui jagis 1889, ja toartnas leat fitnan oktiibuot badjel 220 miljovnna olbmo.

## Olggobeal liŋkkat

* Eiffel-toartna virggálaš neahttasiiddut

Kategoriija:Paris
Malé

**Malé** lea Malediivvaid oaivegávpot ja riika hálddahuslaš ja gávppálaš guovddáš. Gávpogis orrot badjelaš 100 000 ássi.

Kategoriija:Malediivvat
Svolvær

**Svolvær** lea Vågan gieldda hálddahusguovddáš. Čoahkkebáikkis orrot sullii 4&nbsp;100 olbmo.

Svolvær lei ovdal gávpotgielda, muhto de ovttastahttojuvvui Vågan ja Gimsøy gielddain Vågan gieldan jagis 1964. Svolvær oaččui gávpotstáhtusa ruovttoluotta jagis 1996.


Svolvær-06-von Bukkedauen-2019-gje.jpg
Svolvær-08-von Bukkedauen-2019-gje.jpg
Svolvær-18-Hurtigruten-Midnatsol-2019-gje.jpg
Svolvær-32-Lamholmen-2019-gje.jpg
Svolvær-34-Lamholmen-2019-gje.jpg
Svolvær-Kirche-04-2019-gje.jpg


Kategoriija:Vågan
Kategoriija:Norga
Fuoiskku márkan

**Fuoisku** lea Fuoiskku gieldda hálddahusguovddáš. Čoahkkebáikkis orrot 6&nbsp;028 olbmo (2012).

Kategoriija:Fuoisku
Budejju márkan

**Budejju** () lea Budejju gieldda hálddahusguovddáš. Čoahkkebáikkis orrot 38&nbsp;326 olbmo (2012).

Kategoriija:Budejju
Kategoriija:Norga
Sandnessjøen

**Sandnessjøen** lea gávpot, ovddeš gávpotgielda ja Alstahaug gieldda hálddahusguovddáš Nordlándda fylkkas. Čoahkkebáikkis lea leamaš gávpotstáhtus jagi 1999 rájes ja doppe orrot 5&nbsp;827 olbmo.

Kategoriija:Alstahaug
Kategoriija:Norga
Costa Rica universitehta

**Costa Rica universitehta** (spánskagillii: *Universidad de Costa Rica*) lea Costa Rica stuorámus ja boarráseamos universitehta. Universitehtas leat 37&nbsp;600 studeantta (2011). Henning Jensen Pennington lea universitehta rektor.

## Gáldut

## Liŋkkat
*Neahttasiiddut
*Canal 15 UCR
*Semanario Universidad

Kategoriija:Costa Rica universitehtat
Max Weber (dáiddár)

**Max Weber** (cuoŋománu 1. b. 1881 - golggotmánu 4. b. 1961) lei polskalaš ja amerihkálaš dáiddár.

## Govat

Image:Max Weber - The Cellist - Google Art Project.jpg|*The Cellist* (1917)
Image:Brooklyn Museum - Portrait of Abraham Walkowitz - Max Weber - overall.jpg| *Abraham Walkowitz* ( c. 1907)| 
Image:Max Weber - The Visit - Google Art Project.jpg|*The Visit* (c.1919) 
Image:WLA jewishmuseum Sabbath by Max Weber 2.jpg|*Bassebeaivi* (1919)


## Liŋkkat
* www.hollistaggart.com - Hollis Taggart Galleries

## Gáldut

Kategoriija:Polskalaš dáiddárat
Kategoriija:Amerihkálaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1881
Kategoriija:Jápmimat 1961
Kinyarwandagiella

**Kinyarwandagiella**, maid gohčoduvvon **rwandagiella**, lea nigeralaš-kongolaš gielaid bantugielaide gullevaš giella mii hupmojuvvo Rwandas gos giella lea maid virggálaš giella. Dasa lassin giella hupmojuvvo Ugandas ja Kongo demokráhtalaš dásseválddis.

Kategoriija:Bantugielat
Kategoriija:Rwanda gielat
Kategoriija:Uganda gielat
Kategoriija:Kongo demokráhtalaš dásseválddi gielat
Kategoriija:Ovttaskas gielat
Rasmus Rask

**Rasmus Christian Rask**  (riegádan skábmamánu 22. b. 1787 Dánmárkku Brændekildes, jápmán skábmamánu 14. b. 1832 Københápmamis) lei dánskalaš gielladutki. Son lei okta historjjálaš-komparatiiva gielladiehtaga vuođđudeddjiin, muhto dasa lassin son dutkkai máŋggaid gielaid synkronalaš geahččanguovllus. Son dutkkai earenoamážit indo-eurohpalaš gielaid komparatiiva fonologiija ja morfologiija. Sámegielaid olis su deháleamos bargu lei Knud Leem (1748) giellaoahpa revišuvdna *Ræsonneret lappisk Sproglære efter den Sprogart, som bruges af Fjældlapperne i Porsangerfjorden i Finmarken: En Omarbejdelse af Prof. Knud Leems Lappiske grammatica*, man sáhttá atnit vuosttaš modearna sámegiela giellaoahppan.

## Olggobeal liŋkkat
* ''Ræsonneret lappisk Sproglære efter den Sprogart, som bruges af Fjældlapperne i Porsangerfjorden i Finmarken. En Omarbejdelse af Prof. Knud Leems Lappiske grammatica''
* Máŋggat Rasmus Rask publikašuvnnat Strasbourg universitehta siidduin

Kategoriija:Dánskalaš gielladutkit
Akawaiogiella

**Akawaiogiella** lea karibialaš giella mii hupmojuvvo erenoamážit Guyanas. Sullii 5&nbsp;000 olbmo hupmet giela. Sis sullii 500 orrot Brasilias ja muhtimat vel Venezuelas.

## Gáldut

Kategoriija:Guyana gielat
Kategoriija:Brasilia gielat
Kategoriija:Venezuela gielat
Kategoriija:Ovttaskas gielat
Bangkok

**Bangkok** lea Thaieatnama oaivegávpot ja stuorimus gávpot. Dan olmmošlohku lea su. 8,3 miljovnna ássi (2010), ja dan viidodat lea 1568,737 km².

## Geahča maid
* Bangkoka guovllut


Kategoriija:Ásia oaivegávpogat
Predikatiiva

**Predikatiiva** lea cealkkalahttu, mii sámegielas lea seamma kásushámis go cealkaga subjeakta (nominatiiva) dahje objeakta (genetiiva-akkusatiiva). Predikatiivva funkšuvdnan lea karakteriseret nuppi cealkkalahtu, nuppiid sániiguin muitalit dahjege predikeret dan iešvuođa dahje muhtunlágan luohká.

Dábáleamos predikatiivvat karakteriserejit subjeavttaid cealkagiin, maid predikáhtavearba lea *leat* (omd. *Máret lea *'koahkka***, ''Pizza lei '''njálggis***). Dalle predikatiiva dievasmahttá predikáhta mearkkašumi; predikatiiva ii goit leat predikáhtavearbba argumeanta (nu mo objeakta dahje máŋggat adverbiálat) muhto baicce dihto láhkai oassi predikáhtas.

Predikatiivvat, mat karakteriserejit objeavtta, leat sámegielas oalle hárvenaččat (*Pizzaid Máret ráhkada hui *'buriid***), muhto genetiiva-akkusatiiva-hápmásaš predikatiiva sáhttá dávjá karakteriseret subjeavtta (''Pizza lei '''Máreha***). *Leat*-vearbba lassin predikatiiva laktása dávjá maiddái dynámalaš *šaddat*-verbii (*Dát pizza ii šaddan nu *'buorre**').

Kategoriija:Gielladieđa
Golli

**Golli** lea metállalaš vuođđoávnnas, man kemiijalaš symbola lea Au (latiinnagiel sánis *aurum*), atomanummir lea 79 ja ISO 4217 -koda lea XAU.

Golli lea okta daid vuosttaš metállain, maid olbmot leat váldán atnui, sullii 7000 jagi dassái. Lunddolaš sivvan dasa leamaš dat, ahte nuppi láhkai go máŋggat eará metállat, golli gávdno luonddus ráinnas hámis. Golli lea maiddái álki hábmet ja dat seailu seammaláganin guhká. Golli adnojuvvo čáppahin ja dat lea duháhiid jagiid adnojuvvon hearvvain. Golli maiddái jođiha hui bures sihke lieggasa ja elektrisitehta, ja dan dihte dat geavahuvvo olu maiddái elektronihkkaindustriijas. Dasgo golli lea metálla, das ii leat smáhkka ja dat ii leat mirkkolaš. Golli iešdeaddu lea 19&nbsp;300&nbsp;kg/m³ ja dat suddá 1064&nbsp;°C lieggasis. Maiddái Sámis golli lea guhká adnon hearvvain, ja dat gávdno earret eará Anára Leammis ja Guovdageainnu Biedjovákkis. Dovdoseamos fiktiiva golleroggi ja -eaiggát lea Hánes Eahki.

Kategoriija:Vuođđoávdnasat
Kategoriija:Luondduriggodagat
Kategoriija:Jállometállat
Pathum Wan

**Pathum Wan** lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea  ássi, ja dan viidodat lea  km².

## Govat

Aerial_view_of_Lumphini_Park.jpg|"Lumpini Park" (สวนลุมพินี)
Siamsquare-skytrain.jpg|"Siam Square" (สยามสแควร์)
Erawan_statue_restored.jpg|San Thao Maha Phrom (Erawan Shrine; "Shrine of Lord Brahma the Great") 
Six_o'clock_at_Bangkok_Railway_Station.jpg|"Hua Lamphong Railway Station" (สถานีหัวลำโพง)
DStv_dish_at_Ratchadamri_Station.jpg|Sathani Ratchadamri ("Ratchadamri station")
File:Chulalongkorn_University_Auditorium_High_View.JPG|Chulalongkon Mahawitthayalai ("Chulangkorn University")
Night Bangkok, Thailand.jpg|National Stadium BTS
Curved BTS Skytrain viaduct between Siam and Ratchadamri stations, Bangkok, Thailand.jpg|BTS Skytrain viaduct


## Gáldut

Kategoriija:Bangkoka guovllut
Phra Nakhon

**Phra Nakhon** lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea  ássi, ja dan viidodat lea  km².


Wat_Phra_Kaew_by_Ninara_TSP_edit_crop.jpg|Wat Phra Kaeo ("Temple of the Emerald Buddha")
File:Map Phra Nakhon.png
File:Sanam_Luang_Bangkok.jpg|Sanam Luang (สนามหลวง) jagi 2013
Emerald_Buddha.jpg|Phra Kaeo Morakot ("The Emerald Buddha")
Khao_San_Road_at_night_by_kevinpoh.jpg|thanon khao san ("Khaosan Road")
File:Bangkok_08_-_26_(3167077938).jpg|Phra Borom Maha Ratcha Wang ("The Grand Palace")

## Gáldut

Kategoriija:Bangkoka guovllut
Ratchathewi

**Ratchathewi** lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea  ássi, ja dan viidodat lea  km².


Victory_Monument,_Bangkok_(8121170240)_(2).jpg|Anusawari Chai Samoraphum ("Victory Monument")
File:Map Ratchathewi.png
Highway interchange at night (35517755855) (cropped).jpg|thumb|Makkasan 


## Gáldut

Kategoriija:Bangkoka guovllut
Sathon

**Sathon** lea Bangkoka guovlu. Dan olmmošlohku lea  ássi, ja dan viidodat lea  km².


Robot Building, Bangkok.jpg|"The Robot Building" (ตึกหุ่นยนต์)
File:Empire_Tower.jpg|"Empire Tower"
Sathorn_Unique_Tower_by_neajjean.jpg|"Ghost Tower"/ "Sathorn Unique Tower" (สาธร ยูนีค ทาวเวอร์)


## Gáldut

Kategoriija:Bangkoka guovllut
Kirundigiella

**Kirundigiella** dahje *rundigiella* lea bantugielaide gullevaš giella man hupmet sullii 6 miljovnna olbmo Burundis ja dan lagasguovlluin Tansánias, Kongo demokráhtalaš dásseválddis ja Ugandas. 84&nbsp;% hupmiin leat hutut, 15&nbsp;% leat tutsat ja 1&nbsp;% gullá twa-álbmogii.

Kategoriija:Bantugielat
Kategoriija:Burundi gielat
Kategoriija:Kongo demokráhtalaš dásseválddi gielat
Kategoriija:Tansánia gielat
Kategoriija:Uganda gielat
Kategoriija:Ovttaskas gielat
Alho Alhoniemi

**Alho Esa Vesa Alhoniemi** (riegádan miessemánu 14. beaivve 1933 Suomussalmis Suomas) lea Turku universitehta suoma-ugralaš gielaid professor emeritus. Alhoniemi barggai Turku universitehtas suomagiela veahkkeprofessorin jagiid 1969–1971 ja suoma-ugralaš gielladutkama professorin 1971–1996. Son lea eanáš dutkan ja oahpahan suoma-ugralaš gielaid syntávssa, earenoamážit mari- ja mordvagielaid.

## Publikašuvnnat
* *Über die Funktionen der Wohin-Kasus im Tscheremissischen* (1967)
* *Nykysuomen käsikirja* (Osmo Ikola, Alho Alhoniemi, Päivi Rintala & Kaarina Visakanto 1971)
* *Sivistyssanakirja* (1981)
* *Marin kielioppi* (1985)
* *Marin kielen lukemisto sanastoineen* (1986)
* *Grammatik des Tscheremissischen (Mari): mit Texten und Glossar* (1993)
* *Suomalais-ersäläinen sanakirja* (Alho Alhoniemi, Nina Agafonova & Mihail Mosin 1999)

## Gáldut

Kategoriija:Suopmelaš gielladutkit
Kategoriija:Riegádeamit 1933
Bhodjpurigiella

**Bhodjpurigiella** lea biharigiella mii hupmojuvvo erenoamážit Bihara oassestáhta oarjeoasis ja Uttar Pradesh oassestáhta nuortageažis Indias. Giella rehkenastojuvvo dávjá hindigiela suopmanin, mii lea leamaš hupmiid čállingiella, muhto bhodjpurigiella lea ođđa áiggis ožžon eanet iežasidentitehta.

Kategoriija:Indoarjalaš gielat
Kategoriija:India gielat
Kategoriija:Ovttaskas gielat
Sothogiella

**Sothogiella** dahje **sesothogiella** lea bantugiella man hupmet basothot Lesothos ja Lulli-Afrihkás. Dat lea virggálaš giella goappašat riikkain. Lesothos eanetlohku, sullii 85 % álbmogis hupmá giela ja Lulli-Afrihkás sullii gávcci proseantta. Oktiibuot giela hupmet guhtta, čieža miljovnna olbmo.

Kategoriija:Bantugielat
Kategoriija:Sothogiella
Ainugiella

**Ainugiella** lea ainu-álbmoga árbevirolaš giella. Dat hupmojuvvo Hokkaido sullos Jáhpánis. Giella lea isolerejuvvon.

Kategoriija:Jáhpana gielat
Kategoriija:Ovttaskas gielat
Válbor

**Válbor** lea feasta man ávvudit cuoŋománu 30. beaivvi (válborruohtta) ja miessemánu 1. beaivvi (válborbeaivi). Válbor ávvuduvvo Duiskkas, Estteeatnamis, Latvias ja Čeahkas, Davviriikkain fas erenoamážit Suomas ja Ruoŧas ja Norgga bealde dušše Romssa gávpogis. Árbevieruid mielde bidjat stuora dola válboris vai eai noaiddit ja eará vuoiŋŋat boađe. Muhtun báikkiin maid báhčet rakeahtaid.

## Válbor iešguđet riikkain
### Válbor Suomas

Suomas válbor gohčoduvvo «Vappu», ja suomaruoŧagillii «Vappen». Dat lea almmolaš friddjabeaivi ja áidna karnivála-lágan feasta riikkas. Nuorat ja boarrásat, erenoamážit studeanttat ávvudit válbora, ja atnet fiinna háhtaid dahje eará feastabiktasiid.

Erenoamážit nuorat álggahit ávvudeami juo válborruohta, ja bidjet Helssegis studeantaháhta Havis Amanda -bázzi oaivái.

Muhtun suopmelaččat ráhkadit juhkamuša sitrovnnas, farinsohkaris, čázis ja jearas. Dat juhkamuš gohčoduvvo «sima» ja das lea nu unnán alkohola ahte maiddái mánát sáhttet dan juhkat. De ráhkadit maiddái dakkár donitsaid main lea sohkar nalde («munkki») dahje ovttalágan láibbi mii gohčoduvvo suomagillii «tippaleipä».

Balloŋŋat ja serpentiinnat leat hui dábálaš válborhearvvat Suomas.

Kategoriija:Válbor
Aristoteles

**Aristoteles** (; 384 o.Kr Stageira – 322 o.Kr) lei antihka greikkalaš filosofa ja dieđaolmmái. Su oahpaheaddji lei Platon.

## Gáldut

Kategoriija:Antihka greikkalaš filosofat
Venn-diagrámma

**Venn-diagrámmat** leat diagrámma-illustrašuvnnat, mat gullet matematihka joavkooahppa-nammasaš oassesuorgái. Venn-diagrámmaiguin sáhttá govvidit buot matematihkalaš dahje logalaš gaskavuođaid dihto joavkkuid gaskkas. Dábálaččat Venn-diagrámmat ráhkaduvvojit rieggáin, mat rasttildit dahjege čuhppet nubbi nuppi. Jus leat eanet go golbma joavkku, geavahuvvojit maiddái eará hámit go rieggát. Venn-diagrámmaid válddii vuosttamužžan atnui brihttalaš matematihkar ja filosofa John Venn jagi 1881.

Kategoriija:Diagrámmat
Kategoriija:Joavkooahppa
Kategoriija:Matematihkka
Buolbmátjávri

**Buolbmátjávri**, maid **Buolbmatjávri** (, , ) lea stuorra jávri Davvi-Sámis, máttabeale Buolbmága. Jávri lea Suoma ja Norgga riikkarájás. Buot guovllu ássit orrot Suoma bealde jávrri.

Jávrri olles viidodat lea 12,12&nbsp;km², mas 9,47&nbsp;km² lea Suoma bealde Ohcejoga gielddas ja 2,65&nbsp;km² Norgga bealde Deanu gielddas. Buolbmátjávrri čiekŋaleamos báiki lea 35 m

## Gáldut


Kategoriija:Rádjáguovlu
Kategoriija:Ohcejoga gielda
Kategoriija:Suoma jávrrit
Kategoriija:Norgga jávrrit
Kategoriija:Deanu čázádat
Kategoriija:Deatnu
Ledjon

**Ledjon** (*Panthera leo*) lea stuora bussáealli. Dat leat Afrihkás ja Indias.

Kategoriija:Njiččehasat
Mánnu

**Mánnu** (symbola ) manná birra eatnama, ja lea su áidna lunddolaš satellihtta. 

Mánnu lea áidna almmigáhppálat gosa olbmot leat johtán gomuvuođas. Sovjetlihtu Luna-prográmma lei vuosttaš ollet mánnui guoros gomuvuođafievrruin jagi 1959. 1968 álggi NASA sáddet olbmuid gomuvuhtii, ja vuosttaš olbmot seivo mánnui 1969 Apollo 11. Daid johtimiiguin válde sii seammas mánnogeđggiid fárrui eatnamii oahppama dihte. Lea dadjon ahte mánnu šattai sulli 4,5 milliarda jagi áigi. Muhtin teoriija mánu šaddama birra lea ahte muhtin amas almmigáhppálat beaškkihii eatnamin. 

#### Sevnnjodeamit
Sevnnjodeamit gevvet dušše dalle go beaivi, eanan ja mánnu leat njulges linjás. Beaivvášsevnnjodeapmi lea dalle go šaddimánnu lea beaivváža ja eatnama gaska. Mánnosevnnjodeapmi fas dalle go eanan lea beaivváža ja láđasmánu gaska.
Kategoriija:Mánnu
Máivi

**Máivi** dahjege **roabát** (*Coregonus albula*) lea čuovžžaide (*Coregonus*) gullevaš luossaguolli, mii lea 5-20 cm guhkki. Máivi gávdno miehtá Dávvi-Eurohpás, earret eará Skandinávias ja Suomas. Dat ellet ja vudjet doahkis, dávjá galbma ja duvttahis jávrriin. 

Máivi lea biebmoguolli. Dat lea veahá dáktái muhto aŋkke njálggis. 

## Máivi/roabát eará sámegillii

## Gáldut

Kategoriija:Luossaguolit
Kategoriija:Biebmoguolit
Haváijagiella

**Haváijagiella** (haváijagillii *ʻōlelo Hawaiʻi*) lea polynesialaš, austronesialaš giellagoddái gullevaš giella, mii hállojuvvo Haváijasulluin.

## Guovlu
Haváijagiella lea Haváija álgoálbmoga álgoálgosaš giella, muhto dán áigge dušše hui unna oasáš (0,1–1 %) Haváija ássiin hállet haváijagiela. Hálliid lohkun lea árvvoštallojuvvon 1 000 – 20 000, muhto beaivválaš váldogiellan dat geavahuvvo dušše Niʻihau sullos.

## Alfabehta
Havaijagielas leat viehka unnán jietnadagat dahjege fonemat: earenoamážit konsonánttat – viđa oanehis ja viđa guhkes vokála /u, i, o, e, a, uː, iː, oː, eː, aː/ lassin – leat dušše gávcci: /p, k ~ t, ʔ, h, m, n, l, w ~ v/. Glottálaklusiilla /ʔ/ bustávva lea "*[[ʻokina|okina]]*-nammasaš". 

## Giellaoahppa
### Pronomenat
#### Persovdnapronomenat
Persovdnapronomenat leat 11, dasgo ovttaid-, guvttiid- ja máŋggaidlogu lassin lea maid erohus vuosttaš persovnna inklusiiva ja eksklusiiva pronomeniid gaskkas: *au* "mun", *kāua* "moai duinna", *māua* "moai suinna", *kākou* "mii du haga" ja *mākou* "mii duinna".





## Syntáksa
Morfosyntávssa olis haváijagiella lea analyhtalaš VSO-giella.

## Haváijagiel loatnasánit eará gielain
Dovdoseamos álbmogiidgaskasaš haváijagiel loatnasánit leat *ukulele*, *tabu* ja *wiki*, mii mearkkaša haváijagielas 'johtil'.

## Geahča maid

*Ulukau - Haváija neahttagirjerájus
*Haváijagiel neahttasátnegirjjit
*Haváijagiella SIL Ethnologues
*Aha Punana Leo

Kategoriija:Amerihká álgoálbmogiid gielat
Kategoriija:Oseanialaš gielat
Persovdnapronomen

**Persovdnapronomenat** dahjege **persovnnalaš pronomenat** leat pronomenat, mat čujuhit olbmui dahje olbmuide. Persovdnapronomeniid genetiivahámit fas almmuhit oamasteami dahje gullevašvuođa.  

Sámegielain pronomenat sojahuvvojit buot kásusiin ja loguin. Loguin pronomenat sojahuvvojit ovttaid-, guvttiid- ja máŋggaidlogu mielde. Indoeurohpálaš gielain pronomenat sojahuvvojit maid genusiin. 

## Gáldut


Kategoriija:Pronomenat
Emmelie de Forest

**Emmelie Charlotte-Victoria de Forest** (riegádan guovvamánu 28. beaivve 1993 Randersis, Dánmárkkus) lea dánskalaš lávlu, gii vuittii Eurovision 58. lávllagilvvohallama miessemánu 18. beaivve 2013 lávlagiin *[[Only Teardrops]]*. Dánmárkku ovddasteaddjin son beasai, go vuittii našunála Melodi Grand Prix -gilvvohallama ođđajagimánu 26. beaivve 2013.

## Gáldut

Kategoriija:Dánskalaš lávllut
Kategoriija:Eurovision lávllagilvvohallan 2013
Kategoriija:Riegádeamit 1993
KAIRA

**KAIRA** (Kilpisjärvi Atmospheric Imaging Receiver Array) lea Oulu universitehta vuloš Soađegili geofysihkka observatoria dieđalaš mihttoapparáhta, mii lea Eanodagas Gilbbesjávrris Suoma bealde. Dat lea máŋggadávjodat rádiovuostáváldi, mii geavahuvvo áibmogearddi, Eatnama lagasgomuvuođa ja nástediehtaga dutkamis.

KAIRA lea iehčanas passiivalaš vuostáváldi, mas lea LOFAR-anteannat ja signálagieđahallanbiergasat. KAIRA sáhttá doaibmat maiddái Norgga Romssas EISCAT VHF -rádára vuostáváldin dahje dahkat oktasaš mihtidemiid eará lagasguovllu VHF-apparáhtaiguin. KAIRA ráhkaduvvui geahččalanbiergggasin EISCAT_3D projeavtta várás, mas plánejuvvo stuorra biđggiidahtton áibmogearderádára ráhkadeapmi.  

KAIRA leat ruhtadan Oulu universitehta, Lapin Liitto koordineren Eurohpa guovloovddidanfoanda, ja Soađegili gielda.

## Liŋka
virggálaš neahttasiiddut 

Kategoriija:Suoma observatoriot
Kategoriija:Oulu universitehta
Akkusatiiva

**Akkusatiiva** lea nominatiiva-akkusatiiva-gielaid nomeniid kásus. Dáin gielain akkusatiiva almmuha, ahte sátni lea transitiivavearbba objeaktan.

## Davvisámegiela akkusatiiva

Davvisámegielas akkusatiiva lea seamma hápmi go genetiivvas. Jos definere kásusa morfologalaš davvisámegielas ii leat go guokte grammatihkalaš kásusa: nominatiiva ja genitiiva, nie ahte davvisámegiela objeakta lea genitiivvas.  Substantiivvat sojahuvvojit dušše ovttaid- ja máŋggaidloguin, muhto persovdnapronomenat sojahuvvojit maiddái guvttiidlogus. Máŋggaidlogu geažus lea *-i-* ja akkusatiivva geažus, *-d* dahjege ovttas máŋggaidlogu akkusatiivva geažus lea *-id*:

### Substantiivvat

### Persovdnapronomenat

## Dárogiela akkusatiiva

Dárogielas akkusatiiva gávdno dušše pronomena sojaheamis. Pronomen lea akkusatiivvas go vearbba preposišuvnna objeaktan

* *Eg ser deg* "Mun oainnán du"
* *Eg kjem til deg* "Mun boađán du lusa"

Substantiivvain ja numerálain lea čađat seammá hápmi, vaikko livččii makkár funkšuvdna cealkkagis.

## Geahča maid
* Mu uhca giellaoahpas (RTF)

## Gáldut


Kategoriija:Kásusat
Kategoriija:Davvisámegiela morfologiija
Paramore

**Paramore** lea amerihkálaš rockjoavku.

## Joavku
* Hayley Williams, lávlu
* Jeremy Davis, bássa 
* Taylor York, gitárra

## Diskografiija

## Gáldut

Kategoriija:Amerihkálaš musihkkárat
Islándda presideanta

**Islándda presideanta** () lea Islándda álbmotválljejuvvon stáhtaoaivámuš. Juohke njealját jagi jietnavuoigadahtton rávisolbmot válljejit njuolggo válggain presideantta. Presideanttas lea ráddjejuvvon fápmu. Islándda vuođđolágas ii ráddjejuvvo presideantta virgebajiid eanemusmeari. Islánddas stáhtaministtar lea ráđđehusa oaivámuš, ii presideanta. Iehčanasvuođa maŋŋá Islánddas leat leamaš vihttá presideantta. Viđat presideanta ja dálá presideanta, Ólafur Ragnar Grímsson, álggii virgái borgemánu 1. b. 1996 ja válljejuvvui viđadis jagi 2012.
## Islándda presideanttat

## Geahča maid
* Islándda stáhtaministtar

## Liŋkkat
* forseti.is Presideanttaid biografiijat ()
Kategoriija:Islándda presideanttat
Látvia presideanta

**Látvia presideanta** () lea Látvia dásseválddi stáhtaoaivámuš ja riikka bealuštanfámuid bajimus hoavda. Dán rádjái (2013) dušše okta presideanta, Gustavs Zemgals, lea válljejuvvon guovtte geardde. Virgebadji lei njeallje jagi jagi 1997 rádjái, muhto jagi 1997 rájes dušše golbma.

Látvia kommunistabellodaga jođiheaddji Anatolijs Gorbunovs lei dušše sadjásaš presideanta ja daningo ii leat listtus.

## Látvia dásseváldi (1918–1940)

## Látvia dásseváldi (1990–)

## Geahča maid
*Látvia stáhtaministtar
*Látvia

*
Estlándda presideanta

**Estlándda presideanta** ( dahje *Eesti vabariigi president*) lea Estlándda dásseválddi stáhtaoaivámuš.
## Estlándda presideanttat

Kategoriija:Estlándda presideanttat
Arjalaš álbmot

**Arjalaš álbmot**
* Nazisttaid Arjalaš rasisma teoriijas vielgat álbmot
* Indoarjalaš álbmot
* Roahkkeruossa hindulašvuohta ja maid roahkkeruossa Snoldelev *fylfot* Danmárkus.

## Geahča maid
* Indoarjalaš álbmot

## Liŋkkat
* Rasisma 
* MÁILMMISOAHTI 
Kategoriija:Antropologiija
Gásttašeaddji Johanas

**Gásttašeaddji Johanas** (, *Yo-hanan ha-matbil*, ‎, *Yaḥyá* dahje يوحنا, *Yūḥannā*, arameagillii: ܝܘܚܢܢ, 
*Yokhanan* dahje *Yohanoun*, , *Ioánnes o Baptistés* ja ) lei juvddálaš profehta . Su vánhemat leigga juvddalaš báhppa Sakarias ja su eamit Elisabet. Herodes Antipas bijai Johanasa giddagassii ja čuohpahii su oaivvi eret árvvusnai jagis 30. Ođđa testameantta Evangeliumis Lukasa mielde Johanas manna Jesusa ovddas ja veahkehit su nuvt ahte olbmot livččo gárvásat vuostáiváldit Jesusa ja ipmirdit su oahpahusaid, go Jesus boahtá,.

## Namma sámegillii
Sámegielas ii lea dušše okta namma Johanasii, omd. sáhttá leat **Gásttašeaddji Johanas**, **Gásttašeaddji Johánas**, Suomas **Johanas Gásttašeaddji** ja boares čállinvuogis **Johannes** .

## Gáldut


Kategoriija:Ođđa testameantta bassiolbmot
Kategoriija:Ođđa testameantta profehtat
Kategoriija:Biibbala olbmot
Moai

**Moai** (rapanuigiela *moai* 'bázzi') lea namahus Beassášsullo dahjege Rapa Nui geađgebácciide, maid leat sullo dološ polynesialaš ássit ráhkadan sullii jagiin 1250–1500. Moait leat monolihtain ráhkaduvvon olbmolágan báccit, main leat eahpenormála stuorra oaivvit. Dat leat gaskamearálaččat sullii 4 mehtera alu ja dat deddet badjel 10 tonna. Dálá dieđuid mielde sullos leat 887 moai-bácci.
Kategoriija:Kultuvra
Torsås

**Torsås** lea čoahkkebáiki Torsåsa gielddas, Kalmara leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 1848 (2010).

## Govat

Torsås kyrka.jpg|Torsås girku lulábealde
Torsås kyrka07.JPG|Torsås girku oarjjabealde
Torsås kyrka08.JPG|Torsås girkoáideuvssat


## Gáldut


Kategoriija:Torsåsa gielda
Kategoriija:Kalmara leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Ruoŧŧa
Angelstad

**Angelstad** lea čoahkkebáiki Ljungby gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 271 (2010).

## Govat

Angelstads kyrka.jpg|Angelstada gaskaáigásaš girku
Angelstad_neben_der_Kirche.JPG|Angelstada boares skuvla
Angelstad Sm 26.jpg|Angelstada girku uksa. Ruovderieggái lea čállojuvvon "Magnus Diaconus lea duddjon mu. Ipmil buressivdnit su." (Sm 28, jagi sullii 1200).


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Agunnaryd

**Agunnaryd** lea čoahkkebáiki Ljungby gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 220 (2010). «A» IKEAs boahtá čoahkkebáikki namas (Ingvar Kamprad Elmtaryd Agunnaryd).

## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Vittaryd

**Vittaryd** lea čoahkkebáiki Ljungby gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 318 (2010).

## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kånna

**Kånna** lea čoahkkebáiki Ljungby gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 352 (2010).

## Govat

Kånna kyrka ext1.jpg|Kånna girku
Kånna kyrka old2.jpg|Kånna girku ovdal
Kånna kyrka old1.jpg|Kånna girku ovdal uvssa bealde
Kånna_kyrka_ext4.jpg|Kånna girku uvssa bealde
Kånna kyrka ext6.jpg|Kånna girku biellodoardna


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Lidhult

**Lidhult** lea čoahkkebáiki Ljungby gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 611 (2010).

## Govat

Lidhult.jpg|Lidhulta girku jagi 1922
Lidhult kyrka, Kronobergs län.JPG|Lidhulta girku


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Söderåkra

**Söderåkra** lea čoahkkebáiki Torsåsa gielddas, Kalmara leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 912 (2010).


Söderåkra skola.jpg|Söderåkra skuvla
Söderåkra från flygplan.jpg|Söderåkra áibmogovvan, sullii jagiid 1920-1930


## Gáldut


Kategoriija:Torsåsa gielda
Kategoriija:Kalmara leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Ruoŧŧa
Bergkvara

**Bergkvara** lea čoahkkebáiki Torsåsa gielddas, Kalmara leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 940 (2010).


Berkvara kapell.jpg|Bergkvara kapealla jagi 2005
Bergkvara kapell bell tower.jpg|Bergkvara kapealla biellodoardna 
Lindbergs handelshus Bergkvara.jpg|Lindberga gávpedállu Bergkvaras


## Gáldut


Kategoriija:Torsåsa gielda
Kategoriija:Kalmara leana čoahkkebáikkit
Kalvsvik

**Kalvsvik** lea čoahkkebáiki Växjö gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 51 (2010).

## Govat

Kalvsviks kyrka003.JPG|Kalvsvika girku
Kalvsviks kyrka007.JPG|Kalvsvika girku


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Växjö gieldda čoahkkebáikkit
Nöbbele

**Nöbbele** (**Värends Nöbbele**) lea čoahkkebáiki Växjö gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 257 (2010). Nöbbeles leat girku, skuvlla, bálvalusdállu ja kiosk.

## Govat

Nöbbele kyrka.JPG| Nöbbele girku 
Nöbbele kyrka010.JPG|Girku áltár ja áltárgovva
Nöbbele kyrka013.JPG|Girku sárdnestuollu
Nöbbele kyrka022.JPG|Girku orgel
Nöbbele kyrka18.JPG|Skiipa


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Växjö gieldda čoahkkebáikkit
Kauppakeskus Ruoholahti

**Kauppakeskus Ruoholahti** lea gávpeguovddáš Helssega Ruoholahtis Suomas. Gávpeguovddáš vuođđuduvvui jagis 2003 ja doppe leat sullii 20 iešguđet rámbuvrra.


Kauppakeskus Ruoholahti 011.jpg|Kauppakeskus Ruoholahti siste
Citymarket Ruoholahti 019.jpg|Citymarket-rámbuvra gávpeguovddážis


## Liŋkkat

*Kauppakeskus Ruoholahti neahttasiiddut

Kategoriija:Helssega gávpeguovddážat
Kategoriija:Helsset
Ljungby

**Ljungby** lea čoahkkebáiki Ljungby gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 15&nbsp;205 (2010).

## Govat

Ljungby Tellushuset.jpg|Tellushuset
Hotell Terazza, Ljungby.JPG|Hotell Terraza
John Lundqvist skulptur järnvägsparken Ljungby.JPG|"*Nuorravuohta*" ()
Ljungby_Garvaren.jpg|Garvaren-dállu
Ljungbergmuseet_Ljungby.JPG|Ljungberga musea


## Gáldut


## Geahča maid
*Boares govat Ljungby birra
*Ljungby kárta - Open StreetMap

Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Tävelsås

**Tävelsås** lea čoahkkebáiki Växjö gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 225 (2010). Tävelsåsas lea maid skuvlla ja girku.

## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Växjö gieldda čoahkkebáikkit
Moheda

**Moheda** lea čoahkkebáiki Alvesta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 1&nbsp;824 (2010)..

## Govat

Peterjihde.jpg|valástallanreporttar Peter Jihde 
Moheda_kyrka_ext1.jpg|Moheda girku
Moheda-klockstapel.jpg|Moheda girku biellodoardna 
Torshammare fr Moheda sn, Småland (KVHoA Akademiens Månadsblad 1875 s033 fig8) Inv501.jpg|Tora veahčir Mohedas 


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Alvesta gieldda čoahkkebáikkit
Vislanda

**Vislanda** lea čoahkkebáiki Alvesta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 1&nbsp;769 (2010)..

## Dovddus vislandalaččat
*Peter Wieselgren, báhppa ja historihkkár
*Gunnar Olof Hyltén-Cavallius, etnologa ja ambassadevra	

## Govat

Wieselgren, Peter av J C Berger 1847.jpg|Peter Wieselgren, Johan Christian Berger sárgun jagis 1847
Vislanda_kyrka.jpg|Vislanda girku jagi 1936


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Alvesta gieldda čoahkkebáikkit
Alvesta

**Alvesta** lea čoahkkebáiki Alvesta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 8&nbsp;017 (2010)..

## Govat

Alvesta station med X2000.JPG|Alvesta stašuvdna ja X2000-toga
Sm 1 (Alvesta).jpg|Alvesta girku ovddas runageađge Sm 1
Alvesta kyrka 1906.jpg|Alvesta girku jagi 1906
Alvesta (gemeente) (1203024992).jpg|Alvesta 


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Alvesta gieldda čoahkkebáikkit
Finnmárkku fylkka girkut

**Finnmárkku fylkka girkut** gullet Norgga Girku Davvi-Hålogalándda bismágoddái, mii lea Romssa duopmogirkus, Romssas.

Go bismágottis leat njeallje proavásgotti, nu listtus leat njeallje oasi. Proavásgotti juohke gielddas lea searvegodderáđđi () ja juohke searvegodderáđđái gullá okta dahje eambbo girkosuohkanat (). Juohke girkosuohkanii gullá girkosuohkanráđđi (). Juohke girkosuohkanis lea goittotge okta searvegoddi, muhto sáhttá leat eambboge.

## Álaheaju proavásgoddi
Dasa proavásgoddái gullet golbma gieldda Finnmárkku fylkka oarjjabealde. Proavásgoddi lea Álaheajus, Álaheadju gielddas.

## Hámmárfeastta proavásgoddi
Dasa proavásgoddái gullet guhtta gieldda Finnmárkku fylkka davábealde. Proavásgoddi lea Hámmárfeasttas, Hámmárfeastta gielddas.

## Sis-Finnmárkku provásgoddi
Dasa proavásgoddái (maid *Sis-Finnmárkku proavássuohkan*) gullet vihtta gieldda Finnmárkku fylkka lulábealde. Proavásgoddi lea Kárášjoga márkanis, Kárášjoga gielddas. Dát lea Norgga stuoramus proavásgoddi viidodaga vuođul. Dasa lassin dát lea Norgga áidna proavásgoddi, gos sápmelaččat leat eanetlogus. Ipmilbálvalusat leat sihke dáro- ja sámegillii. Sis-Finnmárkku proavássuohkan ásahuvvui jagis cuoŋománu 1. 1990 ja dása suohkanii gullet vihtta báhpasuohkana Kárášjohka, Guovdageaidnu, Deatnu, Unjárga ja Porsáŋgu. 

## Várjjaga  proavásgoddi
Dasa proavásgoddái vihtta gieldda Finnmárkku fylkka nuorttabealde. Proavásgoddi lea Várjjaga márkanis, Várjjaga gielddas. 

## Gáldut


*
Älmhult

**Älmhult** lea čoahkkebáiki Älmhulta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 8&nbsp;955 (2010)..

## Govat

Almhult railroad station.JPG|Älmhulta stašuvdna
Älmhults kyrka.jpg|Älmhulta girku
20090821 Älmhult, Kirche, Altar 3.JPG |Älmhulta girku áltár
IKEA_Store_Elmhult.jpg|IKEA Älmhultas


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Älmhulta gieldda čoahkkebáikkit
Diö

**Diö** lea čoahkkebáiki Älmhulta gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 910 (2010).. Diö lea Möckelnjávrri ja Helgejoga gáttis.

## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Älmhulta gieldda čoahkkebáikkit
Väckelsång

**Väckelsång** lea čoahkkebáiki Tingsryda gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 905 (2010)..

## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Tingsryda gieldda čoahkkebáikkit
Tingsryd

**Tingsryd** lea čoahkkebáiki Tingsryda gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 3&nbsp;037 (2010)..

## Govat

Tingsås kyrka01.JPG|Tingsåsa girku Tingsrydas
Tingsås kyrka0151.JPG|Tingsåsa girku orgel
Tingsås kyrka03.JPG|Tingåsa girku skiipa


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Tingsryda gieldda čoahkkebáikkit
Markaryd

**Markaryd** lea čoahkkebáiki Markaryda gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 3&nbsp;966 (2010)..

## Govat

Germunds kapell 1.jpg|Germunda kapealla váccáhat Markarydas
Markaryd Church, Småland, Sweden.jpg|Markaryda girku
Markaryds församling.jpg| Markaryda girku ja Germunda kapealla 
Markaryd Church, Småland, Sweden.jpg|Markaryda girku jagi 1806


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Markaryda gieldda čoahkkebáikkit
Strömsnäsbruk

**Strömsnäsbruk** lea čoahkkebáiki Markaryda gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 2&nbsp;066 (2010)..

## Govat

Sankt Andreas kapell Stbr1.JPG|Bassi Andreasa kapealla 
Sankt Andreas kapell Stbr3.JPG|Bassi Andreasa kapealla skiipa
Sankt Andreas kapell Stbr4.JPG|Bassi Andreasa kapealla áltár
Strömsnäsbruk tåg.JPG|Museatoga 


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Markaryda gieldda čoahkkebáikkit
Åseda

**Åseda** lea čoahkkebáiki Uppvidinge gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 2&nbsp;430 (2010)..

## Govat

Uppvindinge rådhus Åseda.jpg|Uppvindinge gielddaviessu
Åseda 8.jpg |Åseda girku skiipa
Åseda vinter 21.JPG|Åseda girku dálvet
Åseda kyrka 00011.JPG|Åseda girku ruossa


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Uppvidinge gieldda čoahkkebáikkit
Traryd

**Traryd** lea čoahkkebáiki Markaryda gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 660 (2010)..

## Govat

Traryd vapen.svg|Traryda gávpegieldda vearjogovva
Traryds kyrka1.JPG |Traryda girku
Traryds kyrka4.JPG|Traryda girku áltár
Traryds kyrka5.JPG|Traryda girku searvegoddeviessu


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Markaryda gieldda čoahkkebáikkit
Timsfors

**Timsfors** lea čoahkkebáiki Markaryda gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 637 (2010)..

## Govat

Timsfors kapell1.JPG | Timsforsa kapealla
Timsfors kapell3.JPG|Timsforsa kapealla skiipa


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Markaryda gieldda čoahkkebáikkit
Norrhult-Klavreström

**Norrhult-Klavreström** lea čoahkkebáiki Uppvidinge gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 1&nbsp;215 (2010).. Norrhult-Klavreström lei ovdal guokte sierra gilli, Norrhult ja Klavreström muhto jagi 1975 rájes Ruoŧa Statistiska centralbyråna mielde dát leaba leamaš seamma gilli. Dás fuolakeahttá dain leaba viidáseappot sierra boastanummirat. Uhca oassi Norrhult-Klavreströmas gullá maiddái Växjö gildii, muhto eanaš oassi dás čoahkkebáikkis lea Uppvidinge gielddas.

## Govat

Kvarn Klavreström.jpg|Klavreströma millu
Änghultasjön.jpg|Änghultasjön Klavreströma millus
Norrhult station.JPG|Norrhulta stašuvdna
Klavreströmsherrgård.jpg|Klavreströma gárdin


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Uppvidinge gieldda čoahkkebáikkit
Alstermo

**Alstermo** lea čoahkkebáiki Uppvidinge gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 829 (2010).. Su namma lei **Hohultslätt** jahkái 1968.

## Dovddus alstermolaččat
*Siw Carlsson, alstermolaš neavttár ja artista

## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Uppvidinge gieldda čoahkkebáikkit
Älghult

**Älghult** lea čoahkkebáiki Uppvidinge gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 446 (2010)..

## Govat

Älghult centrum.jpg|Älghulta guovddáš
Älghults kyrka 03.JPG|Älghulta girku skiipa
Älghults kyrka 04.JPG|Älghulta girku doardna
Älghult church Uppvidinge Sweden 004.JPG| Älghulta girku


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Uppvidinge gieldda čoahkkebáikkit
Hovmantorp

**Hovmantorp** lea čoahkkebáiki Lessebo gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 2&nbsp;991 (2010)..

## Govat

Hovmantorp vapen.svg|Hovmantorpa gávpegieldda vearjogovva
Hovmantorp 1037.jpg|Hovmantorpa girku skiipa
Hovmantorp008.jpg|Hovmantorpa girku
Muscicapa_striata_clutch_02.JPG|Ráneslivkkára beassi Hovmantorpas


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Lessebo gieldda čoahkkebáikkit
Lessebo

**Lessebo** lea čoahkkebáiki Lessebo gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 2&nbsp;737 (2010)..

## Govat

Folkets hus i Lessebo.JPG|Álbmogiidviessu
Lessebo Handpappersbruk.JPG|Lessebo duodjibáperfabrihka
Lessebo Kyrka.jpg|Lessebo girku
Lessebo 1031.jpg|Lessebo girku skiipa



## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Lessebo gieldda čoahkkebáikkit
Nelson Mandela

**Nelson Rolihlahla Mandela** (r. suoidnemánu 18. b. 1918, Mvezo, Lulli-Afrihkká, j. juovlamánu 5. b. 2013, Johannesburg) lei xhosa-álbmoga thembu-čerdii gullevaš lulliafrihkálaš politihkkár. Son lei guovddáš olmmoš apartheid-politihka vuostálastimis, ja lei fáŋgejuvvon 27 jagi ovdal go beasai luovos jagis 1990. Jagis 1993 son oaččui Nobel ráfibálkkašumi ovttas daláš presideanta Frederik Willem de Klerkiin, ja jagi maŋŋel, jagis 1994 son šattai Lulli-Afrihká vuosttaš álbmotválljen ja vuosttaš čáhppes presideantan. Mandela šattai birra máilmmi dehálaš friddjavuođa ja dásseárvvu symbolan.

## Buohcceviessu ja jápmin
Jagis 1988 go Mandela lei giddagasas, sutnje lei njommon tuberkulosa. Geassemánus 2013 Mandela ožžo geahpesinfekšuvnna ja gárttai buohccevissui. Suoidnemánus doaktárat muitaledje ahte Mandela lea komas ja ahte ja mašiinnat sáhttet jáddadit. Čakčamánus Mandela sirdejuvvui ruoktot mis son jámii 95-jahkásažžan juovlamánu 5. b. 2013.

## Bálkkašumit
*1993 &ndash; ovttas Frederik Willem de Klerkiin Nobel ráfibálkkašupmi 
*2000 &ndash; Sydney ráfibálkkašumi gollemedálja
*2000 &ndash; Gandhi ráfibálkkašupmi

## Gáldut

Kategoriija:Riegádeamit 1918
Kategoriija:Jápmimat 2013
Kategoriija:Lulli-Afrihká presideanttat
Kategoriija:Sydney ráfibálkkašumi vuoitit
Kategoriija:Nobela ráfibálkkašumi vuoitit
Kategoriija:Gandhi ráfibálkkašumi vuoitit
Kuusirati

**Kuusirati** lea gilli Raahe gávpogis, ovddeš Vihanti gieldda guovllus. Dat lea sullii Vihanti girkosiidda ja Alpua gili gaskamuttus. Kuusiratis orrot sullii 130 olbmo.

Kuusiratis doaibmá gilisearvi, mii lea vuođđujuvvon jagi 1986. Searvi hálddaša Kuusirati giliviesu, mii lea huksejuvvon jagi 1987 álbmogašbargguin.

Kategoriija:Raahe gilit
Kategoriija:Suopma
Alpua

**Alpua** lea gilli Raahe gávpogis, Vihanti guovllus. Dat lea máttageainnu 88 guoras, sullii 15 kilomehtera Vihanti girkosiiddas Pulkkila guovlluid. Gilis leat sullii 200 ruovttudoalu.

Alpuas lea maid ng. Girkogeađgi (suomagillii Kirkkokivi), mii lea sárdnestuoluhápmásaš báktelaiggahat.
Kategoriija:Suopma
Lampinsaari

**Lampinsaari** lea gilli Raahe gávpogis, Vihanti-guovllus. Dat lea buoremusat dovddus Outokumpu Oy Vihanti-ruvkkes, mii doaimmai gilis jagiid 1954–1992. Ruvkkes buvttadedje siŋkka, veaikki ja laju. Dán áigge Lampinsaaris orrot sullii 400 olbmo, muhto dalle go ruvke vel doaimmai, gilis orro badjel 1 000 olbmo.
Kategoriija:Suoma gávpogat
Arndt Pekurinen

**Arndt Pekurinen** (r. borgemánu 29. 1905, j. skábmamánu 5. 1941) lei suopmalaš vearjobiehttaleaddji ja pasifista. Su vearjobiehttaleami almmusvuohta lei dehálaš ášši dan duogážis, go Suoma vuosttaš láhka, mii dagai siviilabálvalusa vejolažžan, ásahuvvui jagi 1931. Pekurinen ieš sorbmejuvvui Suoma joatkkasoađi áigge Suomussalmi raddošas.
Kategoriija:Olbmot
Kategoriija:Pasifisttat
Skruv

**Skruv** lea čoahkkebáiki Lessebo gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 490 (2010)..

## Govat

Skruvs gamla station.JPG|Skruva boares stašuvdna
Skrufs glasbruk-2012-07-13.jpg|Skrufs lásefabrihkka suoidnemánu 2012


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Lessebo gieldda čoahkkebáikkit
Pietari Brahe

**Per Abrahamsson** dahje **Pietari Brahe** lei ruoŧŧelaš stáhtaolmmái, soalddát ja greavva. Son vuođđudii Supmii logi gávpoga, earret eará Hämeenlinna, Savonlinna ja Raahe. Son vuođđudii maid Turku akademiijja. Brahe gudnin Suomas leat báccit Turkus, Raahes, Lieksas ja Kajaanis, ja Raahe gávpot lea namahuvvon su maŋŋil.

Kategoriija:Suoma historjá
Kosta

**Kosta** lea čoahkkebáiki Lessebo gielddas, Kronobergga leanas, Ruoŧas. Čoahkkebáikki olmmošlohku lea 884 (2010).. Anders Koskull ja Georg Bogislaus Staël von Holstein vuođđudeigga jagi 1742 Kosta lásefabrihka (), mii dál lea Ruoŧa nubbi boarráseamos lásefabrihkka. Dat lásefabrihkka dál gullá Orrefors Kosta Boda -fitnodatsearvái, man oamasteaddji lea New Wave Group AB. 
Sihke čoahkkebáikki ja lásefabrihka namma boahtiba vuođđudeaddjiid sohkanamaid vuosttaš stávvalin.

## Govat

Kosta glassworks Sweden 1890s.jpg|Kosta lásefabrihkka 1890-logus
Visjö saw mill Kosta Sweden.jpg | Visjö sahánrusttet Kostas ja Kosta-Lessebo ruovdegeainnu lokomotiiva no 1 PYSEN
Kosta station Kosta-Lessebo Järnväg Sweden 1901.jpg|Kosta-Lessebo -ruovdegeaindu, Kosta stašuvdna jagi 1901
Kosta Boda 1.jpg|Orrefors Kosta Boda AB, Anna Ehrner, "Line"


## Gáldut


Kategoriija:Kronobergga leana čoahkkebáikkit
Kategoriija:Lessebo gieldda čoahkkebáikkit
Sámesearvi Bárbmu rs

**Sámesearvi Bárbmu rs** (virggálaš namma suomagillii Saamelaisyhdistys Bárbmu ry, ovdal Sisä-Suomen Saamelaisyhdistys Bárbmu ry) lea sámisearvi, man leigga vuođđudeamin earret eará Bikko-Hánno Hánssa Hilkka Maritta ja Biret Jon Niillas-Ándde Veikko Nea Jyväskyläs čakčamánu 1. beaivve 2012. Jagis 2024 searvvi oanedii nama Sámesearvi Bárbmu rs:n ja searvvi virggálaš ruovuttubáikin Tamperehttps://yhdistysrekisteri.prh.fi/basicinformation?businessId=2550259-2&timeZone=Europe/Helsinki#fromAdvancedSearch, 

Searvvi ulbmilin lea ovddidit Sis-Suomas ássi sámiid ovdduit ja nannet sámi kultuvrra árbevirolaš sámiguovllu olggobealde. Searvvi virggálaš ruovttubáiki doaimma álggus lei Jyväskylä gávpot ja 2024 rájes Tampere gávpot, muhto searvi doaibmá Gaska-Suoma lassin maid Pirkanmaa eanangoddi guovllus.

## Ságadoallit

*25.3.2023&ndash; Eira-Teresa Joret Mariánná, Marjaana Auranen 
*23.3.2019&ndash;25.3.2023 Biret Jon Niillas-Ándde Veikko Nea, Nea Porsanger-Rintala
*24.3.2018&ndash;23.3.2019 Uhca-Hánno Hánssa Hilkka Maritta, Maritta Stoor-Lehtonen
*31.3.2017-24.3.2018 Maria Mäkinen 
*1.9.2012-31.3.2017 Biret Jon Niillas-Ándde Veikko Nea, Nea Porsanger-Rintala

## Gáldut

## Geahča maid
* Sis-Suoma Sámisearvi Bárpmu blogga

Kategoriija:Searvvit ja organišuvnnat
Kategoriija:Sámesearvvit
Vihanti girkosiida

**Vihanti girkosiida** lea čoahkkebáiki Raahe gávpogis ja lei Vihanti ovddeš gieldda guovddáš. Dat lea lahka máttageainnuid 86 ja 88 geaidnoruossa. Girkosiiddas lea earret eará ruovdegeaidnostašuvdna, moderna ruovttuguovloguovddáš-/girjerádju *Ukonkantti* ja sihke luteralaš girku ja ortodokssalaš rohkosviessu.

Kategoriija:Suopma
Ilveskorpi

**Ilveskorpi** dahje Korvenkylä lea gilli Raahe gávpogis, ovddeš Vihanti gieldda guovllus. Dat lea sullii Vihanti girkosiidda ja Oulainena gaskamuttus; 15 kilomehtera Oulainenis ja 12 kilomehtera Vihantis. Ilveskorpis orrot sullii 400 olbmo. Gilis doaibmá vuolledássi, mánáid joavkobeaiveruoktu ja aktiivvalaš giliviessu.
Kategoriija:Suopma
Pasifisma

**Pasifisma** dárkkuha soađevuostálastima ja viggamuša beassat ulbmilin veahkaválddi haga. Seammás ulbmil lea maid eastadit konflikttain ovddalgihtii. Pasifismma lea earálágán: absoluhtalaš pasifisma hilgu buot veahkaválddi, muhto lea maid pasifisttaid, geat dohkkehit omd. stáhtta siskkáldas bággogeainnut ja iešbealuštusa.

Kategoriija:Pasifisma
Lasagne

**Lasagne** lea itálialaš pastabiebmu, mas foarpma sisa biddjojit vurrolagaid pastas ráhkaduvvon lasagnepláhtat, tomáhta-biergodáigebuonjus ja vuostábuonjus. Biergodáiggi sadjái sáhttá bidjat omd. šattuid. De visot bassojuvvo ommanis.

Lasagne lea hutkojuvvon Davvi-Itálias birrasiid 1400-logus.

Kategoriija:Itálialaš biebmu
Kategoriija:Pastabiebmu
Unna Ráipásaš

**Unna Ráipásaš** () lea várri Álttá suohkanis. Vári allodat lea 286 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Finnmárkku várit
Kategoriija:Finnmárkku kulturmuittut
Luvddiidčohkka

**Luvddiidčohkka** lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 638 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Guovdageainnu várit
Kategoriija:Finnmárkku kulturmuittut
Siviilabálvalus

**Siviilabálvalus** lea muhtimis stáhttain molssaeaktu vearjobálvalusin. Dan sáhttet čađahit, juos olbmo nana jáhkku caggá vearjobálvalusa čađaheami.

## Siviilabálvalus Suomas

Suomas siviilabálvalus bistá 347 jándora dahje sullii 12 mánu. Siviilabálvalus lea leamaš Suomas molssaeaktu jagi 1931 ráje, go Lex Pekurinen ásahuvvui. Siviilabálvalus čoahkkana dán áigge sullii mánu guhkkošas skuvlenáigodagas ja sullii 11 mánu guhkkošas bargobálvalusas. Skuvlenáigodat čađahuvvo Lapinjärvi skuvlenguovddážis.
Kategoriija:Suopma
Eadni

**Eadni** lea njiŋŋálas váhnen, nuppiid sániiguin njiŋŋálas ealli dahje olmmoš geas leat maŋisboahttit. Njiččehasaid eatnit riegádahttet ja das maŋŋá njamahit iežaset maŋisbohttiid. Biologalaš eadnivuođa lassin namahus adnojuvvo maiddái olbmuid birra geain lea sosiála eatni rolla dihto mánáide, nugo mat adopterejuvvon mánáide. Olbmuid buohta eatni stáhtus bistá miehtá eatni ja mánáid eallima, muhto eatni guovddáš rolla láve nohkagoahtit dađe mielde go mánát šaddet rávesolmmožin.
Kategoriija:Bearaš
Joatkkasoahti

**Joatkkasoahti** lei Suoma ja Sovjetlihtu gaskasaš soahti, mii dáhpahuvai geassemánu 25. 1941 – čakčamánu 19. 1944 oassin nubbi máilmmisoađi. Seammá áiggi joatkkasoađiin Duiska ollašuhttii operašuvnna Barbarossa -nammasaš stuorra falleheami Sovjetlihttui. Suoma ja Duiskka gaskkas lei fámus Antikomintern-soahpamuš, ja duiskalaš joavkkut leige vásttus Suoma davviraddošas.

Joatkkasoađi álggus suopmelaš ja duiskalaš joavkkut menestuvve ja ovdánedje guhkás Sovjetlihtu guovlui. Go soahti ovdánii, Sovjetlihttu goitge menestuvai buorebut ja buorebut. Jagi 1944 soahti lei juo suopmelaččaid oasis bahča bealuštusdáistaleapmi. Vearjoluoitin bođii fápmui čakčamánu 4. beaivve 1944, ja Moskova gaskaráfi vuolláičállojuvvojit čakčamánu 19. beaivve.

Soađi loahppaboađusin Suopma manahii Petsamo guovllu ja šattai láigohit Porkkala Sovjetlihtui soalddátdoarjjabáikin. Lassin Suopma fertii ádjit duiskalaš joavkkut eret Suomas, mii doalvvui Lappi soađi.

Kategoriija:Joatkkasoahti
Steve Jobs

**Steven Paul Jobs** (riegádan guovvamánu 24. b. 1955 San Franciscos Californias USAs, jápmán golggotmánu 5. b. 2011 Palo Altos Californias USAs) lei amerihkálaš Apple-fitnodaga vuođđudeaddji. Son vuođđudii Apple-fitnodaga ovttas Steve Wozniakiin, ja lei dan hálddahusdirektevra.

Kategoriija:Apple
IPhone 5

**iPhone 5** lea iPhone-jovkui gullevaš mobiltelefovdna, man Apple lea ráhkadan. Dat almmuhuvvui čakčamánu 12. beaivvi 2012.  iPhone 5:in sáhttá ee. riŋget, speallat, govvet, filbmet ja surfet interneahtas.

Kategoriija:Apple
Fleece

**Fleece** dahje **fliisa** lea polyesteris ráhkaduvvon dahkofiiber, mii geavahuvvo earenoamážit olgo- ja astoáigebiktasiin. Fleecebiktasat leat litnásat, geahppasat ja hui bivvalat ja daid lea álki bassat ja dat goiket olu jođáneappot go ullobiktasat. Fleece lea liikká eahpeekologalaš dakko bokte ahte juohke bassamis fleecebiktasiin luovvanit duháhiid mielde mikroplastihkkapartihkkalat mat de nuoskkidit čáziid.

Kategoriija:Kultuvra
Bomba Estéreo

**Bomba Estéreo** lea colombialaš musihkkajoavku mii lea vuođđuduvvon Bogotás jagi 2005. Sin musihkka lea karakteriserejuvvon sániiguin *electro tropical* ja *psykedelalaš [[cumbia]]*, ja das ovttastuvvet árbevirolaš cumbia lassin omd. techno, hip-hop, reggae ja afrokaribialaš champeta.

## Olggobeal liŋkkat
* Bomba Estéreo -joavkku iežaset siiddut

Kategoriija:Musihkka
IPhone 4S

**iPhone 4S** lea iPhone-jovkui gullevaš mobiltelefovdna, man Apple lea ráhkadan. Dat almmuhuvvui golggotmánu 4. beaivvi 2011.  iPhone 4S:iin sáhttá ee. riŋget, speallat, govvet, filbmet ja surfet interneahtas. Apple muitala telefovnnas leat buorit govvenapparáhta go ovdal.

Kategoriija:Apple