open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sande

**Sande** lea:

*Sande &ndash; gielda Vestfoldas
*Sande &ndash; gielda Møre ja Romsdálas
*Sande &ndash; báiki Svelgenis Bremanger gielddas, Sogn ja Fjordane fylkkas.
*Sande &ndash; Gaulara gieldda hálddahusguovddáš Sogn ja Fjordane fylkkas.
*Sande &ndash; suolu Gulena gielddas Sogn ja Fjordane fylkkas.

Kategoriija:Presiserensiiddut
Andebu

**Andebu** lea ovddeš gielda Vestfoldda fylkkas. Ođđajagemánu 1. beaivvi 2017:s časke Andebu, Stokke ja Sandefjord gielddat oktii.  Ođđa gieldda namma lea Sandefjord.

## Gáldut

Kategoriija:Vestfoldda ovddeš gielddat
Hof

**Hof** lea ovddeš gielda Vestfoldda fylkkas. Hof ja Holmestrand gielddat časke oktii ođđajagemánu 1. beaivvi 2018:s. Ođđa gieldda namma lea Holmestrand.

## Gáldut

Kategoriija:Vestfoldda ovddeš gielddat
Holmestrand

**Holmestrand** lea gielda Vestfoldda fylkkas. Holmestrand ja Hof gielddat časke oktii ođđajagemánu 1. beaivvi 2018:s.

## Gáldut

Kategoriija:Vestfoldda gielddat
Larvik

**Larvik** lea gielda Vestfoldda fylkkas. Larvik ja Lardal gielddat časke oktii ođđajagemánu 1. beaivvi 2018:s.

## Gáldut

Kategoriija:Vestfoldda gielddat
Nøtterøy

**Nøtterøy** lei ovddeš gielda Vestfoldda fylkkas. Gieldda olmmošlohku lei jagi 2012 21&nbsp;139 ássi ja dan viidodat lei 60,86 km². Dan hálddahusguovddáš lei Borgheim.

Ođđajagemánu 1. beaivvi 2018:s časke Nøtterøy ja Tjøme gielddat oktii. Ođđa gieldda namma lea Færder.

## Gáldut


Kategoriija:Vestfoldda ovddeš gielddat
Sandefjord

**Sandefjord** lea gielda Vestfoldda fylkkas. Sandefjord, Stokke ja Andebu gielddat časke oktii ođđajagemánu 1. beaivvi 2017:s.

## Gáldut

Kategoriija:Vestfoldda gielddat
Aremark

**Aremark** lea gielda Østfolda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 1&nbsp;425 ja viidodat lea 319&nbsp;km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Fosby. Aremark rádjegielddat leat .

## Gáldut


Kategoriija:Østfolda gielddat
Halden

**Halden** lea gielda Østfolda fylkkas. Dan olmmošlohku lea 29&nbsp;919 ja viidodat lea 642&nbsp;km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Halden. Halden rádjegielddat leat .

## Geahča maid
*Halden (guovlu)

## Gáldut


Kategoriija:Østfolda gielddat
Iešjávri

**Iešjávri** lea jávri Guovdageainnus. Dan viidodat lea 68,16 km².

* Iešjávri // Store norske leksikon

Kategoriija:Guovdageainnu jávrrit
Kategoriija:Álttá jávrrit
Kategoriija:Kárášjoga jávrrit
Trangdalsvatn

**Trangdalsvatn** lea jávri Guovdageainnus ja Álttás.

Kategoriija:Guovdageainnu jávrrit
Kategoriija:Álttá jávrrit
Geavgŋáluoppal

**Geavgŋáluoppal** ( ja ) lea jávri Mátta-Várjjagis ja osohahkii maid Ruoššas.

Kategoriija:Mátta-Várjjaga jávrrit
Grensevatn

**Grensevatn** lea jávri Mátta-Várjjagis. Oassi jávrris lea Ruošša bealde.

Kategoriija:Mátta-Várjjaga jávrrit
Gáddeluoppal

**Gáddeluoppal** () lea jávri Norgga ja Ruošša ráji nalde. Norgga oassi lea Mátta-Várjjagis.

Kategoriija:Mátta-Várjjaga jávrrit
Esperantogiella

**Esperantogiella** lea dahkkojuvvon giella. Hupmiid meari mielde giella lea máilmmi stuorámus dahkkojuvvon giella. Esperantogielain leat 200-1000 (1996) eatnigielat hupmi. Giela hutkkai L. L. Zamenhof ja almmuhii dan jagis 1887.

Kategoriija:Esperantogiella
Kategoriija:Ovttaskas gielat
Klistervatnet

**Klistervatnet** lea jávri Norgga ja Ruošša ráji nalde. Norgga oassi gullá Mátta-Várjjaga gildii.

Kategoriija:Mátta-Várjjaga jávrrit
Vaggatem

**Vââggtemjäuʹrr** (davvisámegillii: *Vagatamjávri*; dárogillii: *Vaggetem;* kveana- ja suomagillii *Vouvatusjärvi* dahje *Vouvatus*; ruoššagillii: Воуватусъярви – *Vouvatusiarvi*) lea jávri Norgga ja Ruošša ráji nalde. Norgga oassi gullá Mátta-Várjjaga gildii.

Kategoriija:Mátta-Várjjaga jávrrit
Mutti

**Mutti** dahje **pepu** lea árbevirolaš biebmu, man álgoguovlun leat Suoma Gaska- ja Davvi-Nuortabađaeatnama eanangottit. Mutti ráhkaduvvo bivgejáfus, čázis ja sálttis, ja dat adnojuvvo dáid guovlluid boarráseamos ja oktageardáneamos árbebiebmun. Mutti lea dovddus maiddá Mátta-Ruoŧa Värmlándda ja Mátta-Norgga ng. Suomavuovddi (*Finnskogen*) árbebiebmun ("motti"), man suopmelaš sisafárrejeaddjit bukte Ruŧŧii ja Norgii 1500- ja 1600-loguin.

Kategoriija:Suopma
Kategoriija:Biebmu
Ábeskovu álbmotmeahcci

**Ábeskovu álbmotmeahcci** () lea álbmotmeahcci Ábeskovus, Ruoŧa Gironis lahka Norgga ráji. Álbmotmeahcci lea vuođđuduvvon jagis 1909 ja dan viidodat lea 77 km². Dat lea sullii 200 km polargierddu davábealde.

## Liŋkkat
* Naturvardsverket — Abisko nationalpark 
* Abisko Fjällturer 
* Álbmotmeahci birra 
* Guosseviessu 

Kategoriija:Girona gielda
Kategoriija:Ruoŧa álbmotmeahcit
Kategoriija:Natura-guovllut
Kategoriija:Ruoŧŧa
Álttáeatnu

**Álttáeatnu** () lea Álttá-Guovdageaineanu čázádaga vuolit oassi. Johka lea 49 mehtera guhkki.

Kategoriija:Finnmárkku jogat ja eanut
Borsi

**Borsi** dahje **Borsejohka** lea johka Deanus Finnmárkku fylkkas. Dat lea Deanu oalgejohka.

Kategoriija:Finnmárkku jogat ja eanut
Eibyelva

**Eibyelva** lea Álttáeanu oalgejohka ja dat gullá Álttá-Guovdageaineanu čázádahkii. 

Kategoriija:Finnmárkku jogat ja eanut
Kárášjohka (johka)

**Kárášjohka** ( dahje *Karasjokka*) lea johka Guovdageainnu- ja Kárášjoga gielddas Finnmárkku fylkkas.

Kategoriija:Finnmárkku jogat ja eanut
Komagelva

**Komagelva** lea johka Čáhcesullos ja Várggágis Finnmárkku fylkkas.

Kategoriija:Finnmárkku jogat ja eanut
Njávdánjohka

**Njávdánjohka** (, ) lea johka, mas oassi lea Norggas ja oassi Suomas. Joga guhkkodat lea 130 kilomehtera.

Kategoriija:Finnmárkku jogat ja eanut
Kategoriija:Suoma jogat ja eanut
Buvssašjohka

**Buvssašjohka** lea johka Norggas ja Suomas. Dat lea Muonájoga oalgejohka.

Kategoriija:Finnmárkku jogat ja eanut
Báhčeveaijohka

**Báhčeveaijohka** () lea johka mii golgá sihke Norggas, Ruoššas ja Suomas.

Kategoriija:Finnmárkku jogat ja eanut
Kategoriija:Suoma jogat ja eanut
Kategoriija:Ruošša jogat ja eanut
Riehpovuonjohka

**Riehpovuonjohka** () lea johka Fálesnuoris Finnmárkku fylkkas.

Kategoriija:Finnmárkku jogat ja eanut
Sievju

**Sievju** () lea suolu Hámmárfeasttas, Ákŋoluovttas ja Álttás Finnmárkkus.

Kategoriija:Álttá sullot
Kategoriija:Ákŋoluovtta sullot
Kategoriija:Hámmárfeastta sullot
Ižžot

**Ižžot** () lea suolu Várjjatvuonas Finnmárkku Čáhcesullos.

Kategoriija:Čáhcesullo sullot
Kategoriija:Finnmárku
Stierdná

**Stierdná** () lea suolu Finnmárkkus.

Kategoriija:Álttá sullot
Kategoriija:Ákŋoluovtta sullot
Kategoriija:Láhpi sullot
Stoappo

**Stoappo** () lea suolojoavku Davvinjárggas Finnmárkkus. Joavkku stuorámus suolu lea Storstappen.

Kategoriija:Davvinjárgga sullot
Fálá

**Fálá** () lea suolu Fálesnuori ja Hámmárfeastta gielddain Finnmárkkus.

Kategoriija:Fálesnuori sullot
Kategoriija:Hámmárfeastta sullot
Lille Kamøya

**Lille Kamøya** lea orokeahtes suolu Hámmárfeasttas Finnmárkkus.

Kategoriija:Hámmárfeastta sullot
Guovllas

**Guovllas** ( dahje *Revholmen*) lea suolu Mátta-Várjjagis Finnmárkkus.

Kategoriija:Mátta-Várjjaga sullot
Juvrrit

**Juvrrit** () lea suolu Mátta-Várjjagis ja Unjárggas Finnmárkkus.

Kategoriija:Mátta-Várjjaga sullot
Kategoriija:Unjárgga sullot
Hornøya

**Hornøya** lea suolu Várggáin Finnmárkkus. Suolu lea Norgga nuortimus.

Kategoriija:Várggáid sullot
Riksvei 93

**Riksvei 93** (**Rv93**) lea riikkageaidnu gaskal Álttá Joganjálmmi ja Guovdageainnu ja Eanodaga stáhtaráji. Geainnu guhkkodat lea 172,5 km.

Kategoriija:Norgga riikkageainnut
Kategoriija:Norga
Trøndelága

**Trøndelága** (, ) lea okta Norgga viđa váldoguovllus. Guvlui gullá Trøndelága fylka. Guovllu viidodat lea 41 270,48 km² ja olmmošlohku 430 411 ássi (2011).

Kategoriija:Norgga váldoguovllut
Vestlandet

**Vestlandet** lea okta Norgga viđa váldoguovllus. Guvlui gullet Møre ja Romsdála, Vestlándda ja Rogalándda fylkkat. Guovllu viidodat lea 58 552,34 km² ja olmmošlohku 1 294 804 ássi (2011).

Kategoriija:Norgga váldoguovllut
Østlandet

**Østlandet** lea okta Norgga viđa váldoguovllus. Guvlui gullet Vikena, Oslo, Vestfoldda ja Telemárkku, ja Innlandet fylkkat. Guovllu viidodat lea 94 578 km² ja olmmošlohku 2 492 630 ássi (2011).

Kategoriija:Norgga váldoguovllut
Sørlandet

**Sørlandet** lea okta Norgga viđa váldoguovllus. Guvlui gullet Agdera fylkkat. Guovllu viidodat lea 16 434,54 km² ja olmmošlohku 285 184 ássi (2011).

Kategoriija:Norgga váldoguovllut
Muvravárri

**Muvravárri** lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 585 mehtera. Muvravári čohkka lea Bealjášvári alimus.

Muvravárri lea okta čuoggá Struve meridiánagierddus

## Gáldut


Kategoriija:Guovdageainnu várit
Gárgatoaivi

**Gárgatoaivi** lea várri Guovdageainnu suohkanis. Vári allodat lea 570 mehtera.

Kategoriija:Guovdageainnu várit
Bealjášgurra

**Bealjášgurra** lea gurra Guovdageainnu suohkanis. Gura davábealde lea Bealjáščohkka.

Kategoriija:Guovdageainnu gurat
Kategoriija:Norga
Njullosvađđa

**Njullosvađđa** lea várri Badje-Anárjoga álbmotmeahcis Guovdageainnu suohkanis.
Vári allodat lea 522 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Badje-Anárjoga álbmotmeahci várit
Kategoriija:Guovdageainnu várit
Rávdoaivi (Badje-Anárjoga álbmotmeahci)

**Rávdoaivi** lea várri Badje-Anárjoga álbmotmeahcis Guovdageainnu suohkanis.
Vári allodat lea 532 mehtera. 

## Gáldut


Kategoriija:Badje-Anárjoga álbmotmeahci várit
Beaskáđas

**Beaskáđas** lea duottar Guovdageainnu suohkanis. Duoddara allodat lea 649 mehtera. 

Doaivumis lea báikenamma suorggiduvvon "*Beaska*" sánis*.* Suorggidemiin lea lasihuvvon "*-das"* mii dahká substantivva báikin (seamma ládje go alladas/allagas). Báikki badjeolbmot muitalit dan, ahte doppe sáhttá dávjá borgat geassit ja danne lea muhtomin bággu coggat beaska. Geassit 1895 suoidnemánu galbmuiga guokte ámmátolbmo jámas duoddarii, go leigga čađanjuoskan ja fáhkka buolašti. Čuođi jagi maŋŋá, jagis 1995, mihtidii lagamus dálkemihtidanrusttet Suolovuomis gaskamearalaš lieggaceahki 11,7° suoidnemánus.

## Gáldut


Kategoriija:Guovdageainnu várit
Rune Fjellheim

**Rune Fjellheim** (r. 17.11. 1964) lea Norgga Sámedikki direktevra. Son lea studeren Oslo universitehtas, ja bargan Jaruma-konsuleanttafitnodagas ja Sámiráđis.

Rune Fjellheim lea Saemien Sijte-musea stivrrajođiheaddji.
Čearru (Kárášjohka)

**Čearru** lea várri Kárášjoga gielddas. Vári allodat lea 629 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Kárášjoga várit
Gurbbeš

**Gurbbeš** lea várri Badje-Anárjoga álbmotmeahcis Kárášjoga gielddas. Vári allodat lea 589 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Kárášjoga várit
Kategoriija:Badje-Anárjoga álbmotmeahci várit
Gurrogáisá

**Gurrogáisá** lea várri Porsáŋggus. Vári allodat lea 984 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Porsáŋggu várit
Geaidnogáisá

**Geaidnogáisá** lea várri Deanu gielddas. Vári allodat lea 1039 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Deanu várit
Vilgesrášša (Deatnu)

**Vilgesráššá** lea várri Deanu gielddas. Vári allodat lea 809 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Deanu várit
Alloaivi

**Alloaivi** lea čohkka Deanu gielddas. Čohka allodat lea 308 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Deanu várit
Searbačohkka

**Searbačohkka** lea Searbbaga várrejovkui gullevaš čohkka Deanu gielddas. Čohkka lea joavkku alimus ja dan allodat lea 404 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Deanu várit
Gielkkáidoaivi

**Gielkkáidoaivi** () lea várri Deanu gielddas. Vári allodat lea 255 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Deanu várit
Searbbat

**Searbbat** lea várrejoavku Deanu gielddas. Joavkku alimus čohkka lea Searbačohkka.

## Gáldut


Kategoriija:Deanu várit
Máttavárri (Unjárga)

**Máttavárri** () lea várri Unjárgga gielddas. Vári allodat lea 464 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Unjárgga várit
Sámi joatkkaskuvla ja boazodoalloskuvla

**Sámi joatkkaskuvla ja boazodoalloskuvla** () lea sámi joatkkaskuvla Guovdageainnus. Skuvlla rektor lea Ellen Inga O. Hætta.

## Liŋkkat
* www.samisk.vgs.no

Kategoriija:Guovdageainnu skuvllat
Arizona

**Arizona** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Image:Grand_Canyon_Hopi_Point_with_rainbow_2013.jpg
Image:Old Depot, Flagstaff AZ.jpg
Image:Downtown_Phoenix_Skyline_Lights.jpg


Kategoriija:Arizona
Connecticut

**Connecticut** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Image:Main Street, Newtown CT.jpg
Image:Saybrook breakwater light.jpg
Image:Middletown, CT - 169-203 Main St 01.jpg


Kategoriija:Connecticut
Delaware

**Delaware** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Image:Delaware College of Art and Design, Wilmington DE.jpg
Image:Snow_goose_flock,_Delaware.JPG
Image:TEMPLE_OF_LOVE_AT_NEMOURS_MANSION,_NEW_CASTLE_COUNTY,_DELAWARE.jpg


Kategoriija:Delaware
Massachusetts

**Massachusetts** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Image:Worcester Memorial Auditorium, MA.jpg
Image:Ocean Lighthouse Salem Massachusetts.jpg
Image:First Evangelical Congregational Church, Uxbridge MA.jpg


Kategoriija:Massachusetts
Illinois

**Illinois** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Fiila:Illinois State Capitol and busses.jpg
Fiila:Chicago Skyline (44713240565).jpg
Fiila:Mary's River Covered Bridge.jpg


Kategoriija:Illinois
Stuorrajohaláš

**Stuorrajohaláš** lea várri Deanu gielddas. Vári allodat lea 437 mehtera.

## Gáldut


Kategoriija:Deanu várit
Maine

**Maine** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Image:Photo of the Week - Moose in mist (ME) (12637633223).jpg
Image:Portland Head Lighthouse, Maine.jpg
Image:Baxter Peak from Hamlin Peak.jpg


Kategoriija:Maine
Nevada

**Nevada** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Fiila:Welcome to Fabulous Las Vegas.jpg
Fiila:Horned Hereford cow Nevada.jpg
Fiila:Sierra1.jpg


Kategoriija:Nevada
New Mexico

**New Mexico** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Image:Arroyo Seco Mercantile, Arroyo Seco NM.jpg
Image:Central Avenue at the Frontier Restaurant, Albuquerque NM.jpg
Image:Taos Pueblo, NM.jpg


Kategoriija:New Mexico
Pennsylvania

**Pennsylvania** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Fiila:Philadelphia-CityHall-2006.jpg
Fiila:Presque Isle Waterworks Lighthouse.jpg
Fiila:Wyit Sprowls Covered Bridge, western side.jpg


Kategoriija:Pennsylvania
Rhode Island

**Rhode Island** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Fiila:Claiborne Pell Newport Bridge.jpg
Fiila:Misquamicut Beach, RI 2010-08-06.JPG
Fiila:View from Providence Place, Providence RI.jpg


Kategoriija:Rhode Island
Tennessee

**Tennessee** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Fiila:OldPostOfficeChattanooga.jpg
Fiila:Fall Creek Falls.jpg
Fiila:Watts-bar-cooling-towers-tn2.jpg


Kategoriija:Tennessee
Vermont

**Vermont** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Fiila:Burke from Lyndonville.jpg
Fiila:Burlington, Vermont.jpg
Fiila:Bartonsville Covered Bridge.jpg


Kategoriija:Vermont
Harjumaa

**Harjumaa** lea eanangoddi Estteeatnamis.


Tuhala Witches Well1-21-03-2013.jpg|
Kiviloo mõisa peahoone.jpg|
Laitse mõisa peahoone2, 19.saj.jpg|
Kose kirik suvi 2012.jpg|
Jägala juga 22-03-2013.JPG|
Paadimees Paunküla veehoidlal.jpg|
Arukyla Mois.jpg|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Hiiumaa (eanangoddi)

**Hiiumaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 1023,26 km² ja olmmošlohku 9 150 (2012). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Kärdla.

## Gallery

Kassari chapel-028.jpg|
File:Hiiu-Suuremõisa mõisahoone.jpg|
Tubala tuulik august 2014.jpg|
Kuri kool2.jpg|
Tahkuna tuletorn Hiiumaal, päikeseloojanguvalguses.jpg|
File:Vaade tahkuna tuletornist4.jpg|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Nuorta-Virumaa

**Nuorta-Virumaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 3364,05 km² ja olmmošlohku 146 506 (2016). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Jõhvi.


File:Uljaste järv oktoobris.jpg|
File:Ida-Viru Tuhamäed.JPG|thumb|
File:Kalvi mõisa peahoone, 1908-1912.jpg|
File:Avinurme kirik.JPG|
File:Selisoo raba, Ida-Virumaa.JPG|
File:Narva, Hermann Castle.jpg|
File:Mäetaguse mõisa peahoone.jpg|
File:Sillamäe 2008 2.jpg|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Jõgevamaa

**Jõgevamaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 2603,83 km² ja olmmošlohku 31 376 (2011). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Jõgeva.


Kuremaa mõisa peahoone.jpg|
Kuremaa mõisa tuuleveski.jpg|
Torma kirik2.jpg|
Kaiu järv 26-05-2012.JPG|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Järvamaa

**Järvamaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 2 461 km² ja olmmošlohku 29 940 (2013). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Paide.


Seidla mõisa tuuleveski1.jpg|
Esna allikajärv.jpg|
Albu mõisa sild 2012.jpg|
Ervita mõisa peahoone.jpg|
Järva-Peetri kirik2.jpg|
Laupa mõisa peahoone 2012.jpg|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Läänemaa

**Läänemaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 2383,12 km² ja olmmošlohku 24 580 (2016). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Haapsalu.


File:Koluvere linnus (September 2015, eest).JPG| 
File:Piiskopilinnus 28.05.2013.JPG|
File:Ungru mõisa varemed1.jpg|
File:Koluvere mõisa kivisild 1.JPG|
File:Marimetsa raba laukad, Lääne maakonnas.JPG|
File:Osmussaar 2001.jpg|
File:Matsalu lahe rannajoon.jpg|
File:Kasari jõgi 2.JPG|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Võrumaa

**Võrumaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 2 305 km² ja olmmošlohku 33 973 (2016). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Võru.


Kreutzwaldi monument Võrus 2013 09.jpg|
Võru Katariina kirik 2014.JPG|
Vastseliina Castle 01.jpg|
Hurmav Haanjamaa puhkepaik.jpg|
Väimela mõisa peahoone eestvaade 2013-09.jpg|
Võru Suurkannataja Ekaterina kirik 2013.JPG|
Rõuge Vabadussõja monument 2.JPG|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Põlvamaa

**Põlvamaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 2 165 km² ja olmmošlohku 27 028 (2013). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Põlva.


Pikajärve mõisa peahoone2.jpg|
Räpina mõisa peahoone1.jpg| 
Räpina Miikaeli kirik.jpg|
Kärsa kirik.jpg|
Kiidjärve vesiveski 01.jpg|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Viljandimaa

**Viljandimaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 3 422 km² ja olmmošlohku 47 853 (2016). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Viljandi.


Arussaare õigeusu kirik.jpg|
Suure-Kõpu mõisa peahoone 2012.jpg|
Heimtali mõisa viinaköök1.jpg|
Pärsti mõisa peahoone 2012.jpg|
Õisu järv.jpg|
Viljandi ordulinnuse varemed.jpg|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Valgamaa

**Valgamaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 2 044 km² ja olmmošlohku 29 944 (2015). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Valga.


Taagepera mõisa peahoone2.jpg|
Taagepera kirik.jpg|
Holdre mõisa peahoone.jpg|
Sangaste mõisa peahoone1.jpg|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Pärnumaa

**Pärnumaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 4 807 km² ja olmmošlohku 82 997 (2016). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Pärnu.


File:Pärnu-Jaagupi kirik.jpg|
File:Sindi raudteejaama hoone.jpg|
File:Laupa mõisa peahoone jõega.jpg|
File:Lydia Koidula monument1.jpg|
File:Pärnu mudaravila 2.JPG|
File:Liu tulepaak.jpg|
File:Riisa raba.JPG|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Tartumaa

**Tartumaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 2 993 km² ja olmmošlohku 150 139 (2013). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Tartu.


Alatskivi mõisa peahoone.jpg|
Saadjärve mõisa peahoone.jpg|
Tammistu mõisa peahoone.jpg|
Elva raudteejaama peahoone.jpg|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Raplamaa

**Raplamaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 2 980 km² ja olmmošlohku 34 148 (2016). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Rapla.


Valtu mõisa -Puraviku- tuuleveski.jpg|
Kohila vesiveski2.jpg|
Hageri kirik 2012.jpg|
Sutlema mõisa väravatorn 02-08-2012.jpg|
Kohila mõisa peahoone.jpg|
Lohu mõisa peahoone (1).jpg|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Oarje-Virumaa

**Oarje-Virumaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 3 626,6 km² ja olmmošlohku 59 467 (2016). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Rakvere.


Porkuni linnuse väravatorn.jpg|
Vasta mõisa peahoone.jpg|
Vihula mõisa tuuleveski.jpg|
Neeruti Eesjärv.jpg|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
Saaremaa (eanangoddi)

**Saaremaa** lea Estteeatnama eanangoddi. Dan viidodat lea 2 922 km² ja olmmošlohku 31 756 (2014). Eanangotti hálddahusguovddáš lea Kuressaare.


Püha kirik 2014.jpg|
Kuressaare linnus ja tormipilved.jpg|
Pädaste mõisa peahoone.JPG|
Kuressaare-1.JPG|
Angla Reinu talu pukktuulik august 2014.jpg|
Saaretuka tuletorn.jpg|


Kategoriija:Estteeatnama eanangottit
New Hampshire

**New Hampshire** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oassestáhta.


Image:ManchesterMillyard.JPG
Image:New hampshire in autumn .jpg
Image:Nashua NH Main Street 50.JPG


Kategoriija:New Hampshire
Seyðisfjarðarkaupstaður

**Seyðisfjarðarkaupstaður** lea gielda Austurland regiuvnnas Islánddas.

Kategoriija:Austurland gielddat
Garðabær

**Garðabær** lea gielda Islánddas, Höfuðborgarsvæðið regiovnna Kjósarsýsla fylkkas. Dan olmmošlohku lea 13&nbsp;872 ja viidodat lea 76&nbsp;km².

Kategoriija:Höfuðborgarsvæðið gielddat
Sveitarfélagið Álftanes

**Sveitarfélagið Álftanes** lea gielda Höfuðborgarsvæðið regiuvnnas Islánddas.

Kategoriija:Höfuðborgarsvæðið gielddat
Arnarneshreppur

**Arnarneshreppur** lea gielda Norðurland eystra regiuvnnas Islánddas.

Kategoriija:Norðurland eystra gielddat
Grímsnes- og Grafningshreppur

**Grímsnes- og Grafningshreppur** lea gielda Suðurland regiuvnnas Islánddas.

Kategoriija:Suðurland gielddat
Sveitarfélagið Garður

**Sveitarfélagið Garður** lea gielda Suðurnes regiuvnnas Islánddas.

Kategoriija:Suðurnes gielddat
Bolungarvíkurkaupstaður

**Bolungarvíkurkaupstaður** lea gielda Vestfirðir regiuvnnas Islánddas.

Kategoriija:Vestfirðir gielddat
Ballerup

**Ballerup** lea gielda Hovedstaden regiuvnnas Dánmárkkus.

Kategoriija:Hovedstaden regiuvnna gielddat
Guldborgsund

**Guldborgsund** lea gielda Sjællándda regiuvnnas Dánmárkkus.

Kategoriija:Sjællándda regiuvnna gielddat
Davvisámegiel Wikipedia

**Davvisámegiel Wikipedia** lea davvisámegiel veršuvdna Wikipedias. Wikipedias leat dál  artihkkala.

Kategoriija:Wikipedia
Wikipedia
Austur-Barðastrandarsýsla

**Austur-Barðastrandarsýsla** lea fylka Vestfirðir regiuvnnas Islánddas.

Kategoriija:Islándda fylkkat
Vestur-Skaftafellssýsla

**Vestur-Skaftafellssýsla** lea gielda Suðurland eanangottis Islánddas.

Kategoriija:Islándda gielddat
Nuorta-Finnmárku

**Nuorta-Finnmárku** () lea Norgga guovlu Finnmárkku fylkkas. Dan viidodat lea 18 783,59 km² ja olmmošlohku lea 27 372 ássi.

Kategoriija:Guovllut Finnmárkku fylkkas
Lofuohta

**Lofuohta** dahje **Váhki** () lea Norgga guovlu Nordlándda fylkkas.

Kategoriija:Guovllut Nordlándda fylkkas
Muvračohkka

**Muvračohkka** lea várri Ráissas. Vári allodat lea 665 mehtera. 

## Gáldut


Kategoriija:Ráissa várit
Nord-Troms

**Nord-Troms** lea Norgga guovlu Romssa fylkkas. Dan viidodat lea 14 470,80 km² ja olmmošlohku lea 93 091 ássi.

Kategoriija:Guovllut Romssa fylkkas
Gonagaslaš girjerájus (Ruoŧŧa)

**Gonagaslaš girjerájus** () lea Ruoŧa gonagasriikka našunálagirjerájus.

## Geahča maid
*Gonagaslaš girjerájus - Ruoŧa našunálagirjerájus 
*Gånå­gisák girj­je­vuork­ká - Svieriga rijkalasjgirjjevuorkká 
*Gåang­ke­les gærja­gå­e­ti­em - Sveerjen nasjonaale gærjagåetie 

Kategoriija:Našunálagirjerádjosat
Kategoriija:Stockholmma girjerádjosat
Sámi kultuvrra ensyklopediija

**Sámi kultuvrra ensyklopediija** lea Helssega universitehta sámi kultuvrra ensyklopediijaprošeakta. Dat gávdno sihke báber- ja interneahtta-hámis. Prošeavtta álge plánet jagis 1998, ja prošektii mieđihuvvui guovtti jagi EU-ruhtadeapmi jagis 2001.

## Liŋkkat
*Sámi kultuvrra ensyklopediija

Kategoriija:Sámi diehtosátnegirjjit
Andrew Garfield

**Andrew Garfield** (r. borgemánu 20. b. 1983) lea amerihkálaš neavttár.

## Gáldut

Kategoriija:Amerihkálaš neavttárat
Kategoriija:Riegádeamit 1983
Taylor Lautner

**Taylor Lautner** (r. guovvamánu 11. b. 1992) lea amerihkálaš neavttár.

## Gáldut

Kategoriija:Amerihkálaš neavttárat
Kategoriija:Riegádeamit 1992
Lulli-Sudan

**Lulli-Sudan** dahje **Mátta-Sudan** dahjege **Lulli-Sudana dásseváldi** dahje **Mátta-Sudana dásseváldi**lea riika Afrihkás. Riika šattai iehčanassan Sudanis jagis 2011. Lulli-Sudana oaivegávpot lea Juba.

## Gáldut

## Geahča maid
* Máilmmi riikkat

Kategoriija:Lulli-Sudan
Cola (Grans)

**Cola Classic** lea čáhppes čitnasuvrriin buljardahtton colabruvsa, mii ráhkaduvvo Grans bryggeris.
Siesta (bruvsa)

**Siesta** lea čitnasuvrriin buljardahtton appelsinbruvsa, mii ráhkaduvvo Grans bryggeris. Bruvssas gávdnojit guokte variántta, okta sohkariin ja okta dahkkojuvvon njálggatvuohtávnnasiin, sohkara haga.

Kategoriija:Norga
Nussir (Fálesnuoris)

**Nussir** lea várri Falesnuori gielddas. Várri lea gieldda hálddahusguovddáža, Ráhkkerávjju, badjel. Su allodat lea 504 mehtera. 
Fálesnuori mearrasámi suopmanii vári namma lea "Nussur". 

## Geahča maid
* Nussir (Álttás)

## Gáldut


Kategoriija:Finnmárku
Nussir (Álttás)

**Nussir** lea namma guokte vári Álttá gielddas. 
Davvimus lea Nussirvárri Ráirru badjel. Dan vári allodat lea 463 mehtera , su namma dárogillii lea *Reinstadtuva*.

Lullimus "Nussir" Álttás lea dat vári, gean namma dárogillii (dahje mearrasámi suopmanii) lea *Nussura*. Dat várri lea Gáiddošjoga badjel, ja su allodat lea dušše 282 mehtera.

## Geahča maid
* Nussir (Fálesnuoris)

## Gáldut


Kategoriija:Norga
Guoiratrášša

**Guoiratrášša** dahjege **Sahárášša** lea stuorra ráššaguovlu Fálesnuori gielddas. Dárogiel namma ráššaguvlui lea *Magerfjellet*. Guoiratrášša lea davábealde ráša ja Sahárášša lea lulábealde. Saháráša allodat lea 698 mehtera ja Guoiratráša allodat lea 657 mehtera.  

 

## Gáldut


Kategoriija:Fálesnuori várit
Duottarsion

**Duottarsion** lea unna girkkoš Aisaroaiv'guovllus, Suoidneleavššis - Fálesnuori gielddas. 

Kategoriija:Fálesnuorri
Kategoriija:Finnmárkku girkkut
Áisaroaivi

**Áisaroaivi** () lea várri ja báiki Fálesnuori gielddas.

Várri lea oarjebeal Riehppovuonjoga ja davvebeal Suoidneleavšši. Dan allodat lea birrasiid 500 mehtera. Vári oarjebealde lea Áisarjávri, ja Áisarjohka ges lulábealde. Riehppovuonjoga gorčči, mii lea vári vuolde lea Áisargorži. Fálesnuori suopmanii vári namma lea Áisaraive. 

Áisaroaivi lea Suoidneleavššis, Nadjetjoga ja Gietkanašjoga skáiddis.

Kategoriija:Fálesnuori várit
Gustav Klimt

**Gustav Klimt** (suoidnemánu 14. 1862 - guovvamánu 6. 1918) lei nuortariikalaš dáiddár.

## Govat


Image:The Kiss - Gustav Klimt - Google Cultural Institute.jpg|*Kysset* (1907-1908)
Image:Gustav Klimt 037.jpg|*Idyll* (1884)
Image:Gustav Klimt 039.jpg| *Judith mit dem Haupt Holofernes* (1901)


## Gáldut

Kategoriija:Nuortariikalaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1862
Kategoriija:Jápmimat 1918
Doaŋgegeasáhat

**Doaŋgegeasáhat** (*tetanus*) lea dávda. Dávdda dagaha baktera *Clostridum tetani.* Baktera ráhkada guokte mirkoávdnasa mat váikkuhit goruda nearvafierpmi. Goanstaduvttain gilvojuvvon eatnamis lea bakteršládja dábálaš. Doaŋgegeasáhat dihtto ain geafes riikkain. 

Kategoriija:Dávddat
Kristian Birkeland

**Kristian Olaf Bernhard Birkeland** (r. juovlamánu 13. b. 1867 Oslos, j. suoidnemánu 14. b. 1917 Tokyos Jáhpanis) lei fysihka professor Oslo universitehtas. Birkeland lei máŋggabealát dutki gii almmuhii sullii 70 dieđalaš artihkkala, golbma monografiija ja 59 pateantta. Birkeland lei earenoamážit elektrisitehta ja magnetismma dutki, ja son lei njunuš guovssahasdutki gii lihkostuvai ráhkadit guovssahassimulašuvnna iežas laboratoriijas.

Jagi 1994 rájes Kristian Birkeland govva leamaš Norgga 200 ruvnno seđelis.

## Gáldut

Kategoriija:Riegádeamit 1867
Kategoriija:Jápmimat 1917
Kategoriija:Norgga fysihka professorat
Kategoriija:Norgga hutkkit
Kategoriija:Oslolaččat
Kategoriija:Oslo universitehta professorat
Sigrid Undset

**Sigrid Undset** (r. miessemánu 20. b. 1882 Kalundborggas Dánmárkkus, j. geassemánu 10. b. 1949 Lillehammeris Norggas) lei norgalaš girječálli. Undset oaččui Nobela girjjálašvuođabálkkašumi jagi 1928 earenoamážit dan dihte, mo son lei nagodan govvidit eallima Davviriikkain gaskaáiggis. Undseta dovdoseamos bargu lea trilogiija *Kristin Lavransdatter* (1920–1922). Jagi 1940 Undset báhtarii Norgga naziokkupašuvnna USA:i 1940, muhto máhcai Norgii nuppi máilmmesoađi maŋŋá jagi 1945. 

Jagi 1999 rájes Sigrid Undseta govva leamaš Norgga 500 ruvnno seđelis.

## Bibliografiija
* 1907: *Fru Marta Oulie*
* 1908: *Den lykkelige alder*
* 1909: *Fortællingen om Viga-Ljot og Vigdis*
* 1910: *Ungdom*
* 1911: *Jenny*
* 1912: *Fattige skjebner*
* 1914: *Våren*
* 1915: *Fortællinger om kong Artur og ridderne av det runde bord*
* 1917: *Splinten av troldspeilet*
* 1917: *Tre søstre*
* 1918: *De kloge jomfruer*
* 1919: *Et kvindesynspunkt*
* 1920 – 1922: *Kristin Lavransdatter*, *(«Kransen» ([[1920]]), «Husfrue» ([[1921]]) ja «Korset» ([[1922]]).)*
* 1921: *Vårskyer*
* 1925: *Sankt Halvards liv, død og jærtegn*
* 1925: *Olav Audunssøn i Hestviken*
* 1927: *Olav Audunssøn og hans barn*
* 1927: *Katholsk propaganda*
* 1929: *Gymnadenia*
* 1929: *Etapper*
* 1930: *Den brændende busk*
* 1930: *Hellig Olav, Norges konge*
* 1932: *Ida Elisabeth*
* 1933: *Etapper. Ny række*
* 1933: *To europeiske helgener*
* 1934: *Elleve aar*
* 1936: *Den trofaste hustru*
* 1937: *Norske helgener*
* 1938: *Selvportretter og landskapsbileder*
* 1939: *Madame Dorthea*
* 1939: *Klosterliv - På pilegrimsferd - Sognekirken* (i «Norsk kulturhistorie II»),
* 1943: *Sigurd and his brave companions. A tale of medieval Norway*
* 1945: *Tilbake til fremtiden*
* 1947: *Lykkelige dager*

## Gáldut

Kategoriija:Norgalaš girječállit
Kategoriija:Riegádeamit 1882
Kategoriija:Jápmimat 1949
Kategoriija:Dánmárkkus riegádan norgalaččat
Kategoriija:Oslolaččat
Kategoriija:St. Olavs Orden
Kategoriija:Nobela girjjálašvuođabálkkašumi vuoitit
Kategoriija:Hagiográfat
Kategoriija:Nobela bálkkašumi norgalaš vuoitit
Kategoriija:Sigrid Undset
Kategoriija:Hin Íslenska Fálkaorða
Peter Christen Asbjørnsen

**Peter Christen Asbjørnsen** (r. ođđajagimánu 15. b. 1812 Christianias (dálá Oslos), j. ođđajagimánu 5. b. 1885 seamma gávpogis) lei norgalaš girječálli, folklorista ja luonddudutki. Maŋit buolvvaide Asbjørnsen lea šaddan Norgga "muitalusgonagassan". Asbjørnsen-guovttos Jørgen Moein leigga Norgga álbmotmuitalusaid  ja -máidnasiid dovdoseamos čállit, ja sudno *Norske Folkeeventyr* (1841) lei vuosttaš dáža girjjálašvuohta mii ii lean čállon dánskkagillii muhto baicce dárogillii. Asbjørnsena čállinbargguin leamaš hui stuorra mearkkašupmi Norgga čáppagirjjálašvuhtii. 

Jagi 1996 rájes Peter Christen Asbjørnsen govva leamaš Norgga 50 ruvnno seđelis.

## Gáldut

Kategoriija:Norgalaš girječállit
Kategoriija:Norgalaš folkloristtat
Kategoriija:Norgalaš luonddudutkit
Nordlysbadet

**Nordlysbadet** lea vuojadanhálla Álttás Finnmárkkus. Doppe lávejit fitnat ollu Finnmárkku turisttat.
Olles viidodat lea 5 150 m², mas 860 m² lea vuodjamii.

Kategoriija:Áltá
Kategoriija:Norgga vuojadanhállat
Sámegiela ortografiija

**Sámegielaid ortografiijat** leat ortografiijat dan gávcci sámegillii, main lea iežas girjegiella. Dákkár gielat leat lullisámegiella, ubmisámegiella, bihtánsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, anárašgiella, nuortalašgiella ja gielddasámegiella.

## Ortografiijaid ovdáneapmi
Lea vejolaš fuobmát golbma sierra ovdáneami sámegiela čállimis. Dat leat boarráseamosat, geat oaivvildit, ahte ortográfalaš prinsihkka ferte leahkit seamma sámegielas dego eanetlogu gielas. Dat árbevierru boahtá ruovttoluotta dasa, ahte sámegiella lei vuosttážettiin girjegiellan Ruoŧas. Čállingiella, mii guoská dán árbevierrui lea boares julevsámegiela čállingiella 1700-logus. Dat lea osohahkii modeardna lulli- ja julevsámegiela čállingiela. Maiddái dat boarráseamos čállinvuohki davvisámegillii, Leema čállinvuohki, doarju dán árbevieru. Dat nubbi árbevierru boahtá ruovttoluotta Rasmus Raska revišuvdnii. Davvisáme-, anáraš- ja nuortalašgiella leat okta oassi dán árbevierus. Goalmmát árbevieru vuođđun lea gielddasámegiella. Dan čállinvuohki lea leamaš golmma ládje: Vuosttážettiin ruoššalaš misjonearaid giella, de 1920- ja 1930-logus oassi Stalina giellapolitihkas (latiinnalaš alfabehtain), ja de 1970-logu rádjái kyrillalaš alfabehtain.

Sámiid gaska oaivvildit garrasit, ahte lea "*okta* sámi álbmot". Muhtumin lea leamaš beroštupmi ráhkadit oktasaš sámegiela čállingiela, muhto dat ii leat lihkosmuvvan stuorra gielaidgaskasaš erohusaid dihte.

## Geahča maid
* Lullisámegiela ortografiija
* Ubmisámegiela ortografiija
* Bihtánsámegiela ortografiija
* Julevsámegiela ortografiija
* Davvisámegiela ortografiija
* Anárašgiela ortografiija
* Nuortalašgiela ortografiija
* Gielddasámegiela ortografiija

Kategoriija:Čállingiella
Kategoriija:Ortografiija
Kategoriija:Sámegielat
Kategoriija:Lullisámegiella
Kategoriija:Julevsámegiella
Kategoriija:Davvisámegiella
Kategoriija:Anárašgiella
Kategoriija:Nuortalašgiella
Kategoriija:Gielddasámegiella
Kategoriija:Ubmisámegiella
Gielddasámegiela ortografiija

**Gielddasámegiela ortografiija** lea maŋimus čuođi jagi áigge rievdaduvvon golmma geardde, kyrillalaš alfabehtas latiinnalaš alfabehtii ja de fas ruovttoluotta kyrillalaš alfabehtii.

## Vuosttaš kyrillalaš perioda

Tsáraáigge almmuhuvvojedje moadde oskkolaš smávva teavstta gielddasámegillii.

## Latiinnalaš perioda

Maŋŋel ruoššalaš revolušuvnna šattai Sovjetlihtulaš giellapolitihkka nu, ahte buot Sovjetlihtu unnitlogugielat galge oaččut iežas girjegiela, ja ahte buohkat galge oahppat lohkat ja čállit ja oažžut skuvlema iežas gillii. 

1932:s manai okta joavku Davvi Álbmogiid Instituhtas Notozeroi studeret sámegiela. Boađus lei áppes gielddasámegillii (muhto ovtta osiin notozerosámegillii). Girji almmuhuvvui 1933:s. Guovddáš olmmoš dán barggus lei A.G.Endjukovskij (Endjukovskij 1937).  Vuođđun su bargu mátkkis 1933:s almmuhii Endjukovskij maiddái skuvlagirjjiid lohkamii ja rehkenastimii, grammatihkalaš čoahkkáigeasuid, moadde mánáidgirjji ja politihkalaš brošyraid.

## Nubbi kyrillalaš perioda

1937:s lei latiinnalaš alfabehta rievdaduvvon kyrillalažžan. Endjukovskij almmuhii maiddái dat guokte oahppogirjji, mat bohte kyrillalažžan 1937:s, ovtta áppesa ja ovtta lohkangirjji. Kert 1975:210 čálii juo 1937:s, ahte sámi oahpahus lei bisánan, muhto ii muitalan, ahte manne nu muitalii. Gielddasámegiella jugii vuorbbi eará suoma-ugralaš minoritehtain, main lea rádji Suomain, maid gárjilgiella ja vepsägiella masse daid giellalaš vuoigatvuođaid maŋŋel nubbi máilmmesoađis, ja okta vejolaš dulkojupmi lea, ahte Sovjetlihtus ledje sihkarvuođapolitihkalaš sivat leahkit erenoamáš várrugas ruoššaiduhttinpolitihkain dán dilis.

## Goalmmát ja dálá kyrillalaš perioda

Oahpahus gielddasámegielas lei váldon bajás vuosttážetiin 1970-logus, Lovozeros. 1982:s bođii ođđa áppes olggos. Dan lei čállán Aleksandra Andreevna Antonova. Rimma Kurutsj, stuorámus gielddasámegiela sátnegirjji dahkki, gáibidii, ahte vuođđu sámegiel oahpahusa álggaheapmái galggašii ráhkadit, dasgo lei fuobmán, ahte sámi mánáin leat hui ollu feaillat sin ruoššagielas, dasgo sin eatnigiella ii leat ruoššagiella.

## Girjjálašvuohta
* Endjukovskij, A.G. 1937: *Saamskij (loparskij) jazyk. Jazyki i pis'mennost' narodov severa. tsjast' I*. Moskva-Leningrad.
* Kert, Georgij Martynovitsj 1975: Saamskij jazyk. Osnovy finno-ugorskogo jazykoznanija. Pribaltijsko-finskie, saamskij i mordovskie jazyki. pp.203-247. Moskva.
* Utvik, Unni K. 1985: *Kolasamene - fra tsarens undersåtter til sovjetiske borgere*. Hovedoppgåve, Russisk institutt, Universitetet i Bergen.

Kategoriija:Gielddasámegiella
Kategoriija:Čállingiella
Kategoriija:Sovjetlihtu giellapolitihkka
Kategoriija:Ortografiija
Cam Ranh girdišillju

**Cam Ranh riikkaidgaskasaš girdišillju** () lea girdišillju Cam Ranhas, Vietnamas.

Kategoriija:Vietnama girdišiljut
Helssega metro

**Helssega metro** (, ) lea Suoma áidna metro. Dat lea máilmmi davimus metrosystema. Metrosystemas leat 30 stašuvnna, main 21 leat eatnama nalde ja 9 ges vuolde.

## Historjá

Metro rahppui 1982:s, ja dalle das lei okta luodda, Itäkeskusas Hakaniemii. Jagi maŋŋel rahpasedje Rautatientori ja Kamppi stašuvnnat. Jagis 1988 lei luodda ráhkaduvvon maid Mellunmäkii, ja Ruoholahtii ja Vuosaarii dat ráhkaduvvui 90-logus. Ng. Länsimetro («Oarjemetro») Espooi rahppui skábmamánu 18. b. 2017 Tapiolai ja Matinkyläi. Juovlamánu 3. b. 2022 dat viiddiduvvui Kivenlahtii rádjái.

Metro eaiggáda Helsingin seudun liikennelaitos.

## Togat
Helssega metros leat odne guokte sierralágan togatiippa anus. 100-togaid ráhkadii Strömberg birrasiid jagis 1980, ja ođđa 200-togat maid Bombardier lea ráhkadan leat leamaš anus jagi 2002 rájes.

## Viiddideamit
Lea evttohuvvon ahte viiddidit metrosystema Pasilai, Sipooi, Santahaminai ja Helsset-Vantaa girdišilljui.

## Gáldut


*
Ruoholahti metrostašuvdna

**Ruoholahti metrostašuvdna** (, ) lea Helssega metro stašuvdna Ruoholahtis. Dat lea oarjjimus stašuvdna ja loahppastašuvdna dassážii go Länsimetro váldo atnui. Stašuvdna rahpasii borgemánu 16. beaivve 1993:s, ja dan leaba plánen Jaakko Kontio ja Seppo Kilpiä. Ruoholahtis leat 1,169 kilomehtera lagamus stašuvdnii, Kamppii. Ruoholahti stašuvnnas leat ges 16,853 kilomehtera davát suori loahppastašuvdnii, Mellunmäkii ja 16,157 kilomehtera lulát suori loahppastašuvdnii, Vuosaarii.

Kategoriija:Helssega metrostašuvnnat
Kamppi metrostašuvdna

**Kamppi metrostašuvdna** (, ) lea Helssega metro stašuvdna Kamppis. Stašuvdna rahpasii njukčamánu 1. beaivve 1983:s, ja dan leat plánen Eero Hyvämäki, Jukka Karhunen ja Risto Parkkinen. Kamppis leat 487 mehtera Rautatientorii ja 1 169 mehtera ges Ruoholahtii.

Kategoriija:Helssega metrostašuvnnat
Rautatientori metrostašuvdna

**Rautatientori metrostašuvdna** (, ) lea Helssega metro stašuvdna.

Kategoriija:Helssega metrostašuvnnat
Myllypuro metrostašuvdna

**Myllypuro metrostašuvdna** (, ) lea Helssega metro stašuvdna davát suoris, mii manná Mellunmäkii.

Kategoriija:Helssega metrostašuvnnat
Kalasatama metrostašuvdna

**Kalasatama metrostašuvdna** (, ) lea Helssega metro stašuvdna. Stašuvdna lea metrosystema ođđaseamos, dat rahpasii ođđajagimánu 1. beaivve 2007:s.

Kategoriija:Helssega metrostašuvnnat
Giellaealáskahttin

**Giellaealáskahttin**, **giela revitalisašuvdna** dahjege **giellamolsuma jorgaleapmi** mearkkaša iešguđetlágan doaibmabijuid, maid ulbmilin lea bissehit ja jorgalit diliid main dihto giela geavaheapmi lea unnon dahje unnumin servodagas. Giella mii ealáskahtto soaitá leat áitojuvvon iešguđetlágan dásiin dahje juobe ollásit jávkan dan mearkkašumis, ahte dat ii šat hállojuvvo beaivválaš giellan olbmuid gaskkas. Giellaealáskahttima ulbmilin lea lasihit giela geavaheami servodaga iešguđetlágan doaimmain ja buot buolvvaid beaivválaš gulahallamis. Guovddáš ulbmilin lea dávjá dat, ahte giella sirdašuvvá lunddolaččat ain ođđa buolvvaide. Giellaealáskahttimis lea sáhka maiddái dalle go áitojuvvon gielat váldojit atnui ođđa doaimmain surggiin (ng. domenain), main árbevirolaš gielat eai ovdal leat geavahuvvon (omd. sámegielat rap-musihka, bloggaid ja Wikipedia giellan). Giellaealáskahttimii oassálastit sihke ovttaskas olbmot, servodagaid iešguđetlágan aktivistajoavkkut, skuvllat ja mánáidgárddit, eiseválddit ja politihkalaš orgánat.

Giellaealáskahttima vuostegeahči lea giela jápmin, muhto maiddái jápmán gielat sáhttet ealáskahttot ealli giellan. Dovdoseamos ja boarráseamos ovdamearka jápmán giellaealáskahttimis lea hebreagiella, mii ii hállojuvvon eatnigiellan 1800 jahkái. Hebreagiela njunuš ealáskahtti lei Eliezer Ben-Yehuda. Vuosttaš dálahebreagiela eatnigielhálli lei su bárdni Ben Zion Ben-Yehuda (maŋŋelis Itamar Ben-Avi) riegádii jagi 1882, muhto dán áigge hebreagielas leat juo badjel vihtta miljovnna hálli. Sámegielaid ealáskahttimis stuorámus nuppástusat leat oaidnimis anárašgiela ealáskahttinprošeavttaid bohtosiin.

## [[Giellabeassi|Giellabeasit]]
## Giellameašttirmetoda
## Giellaguovddážat

## Gáldut

## Geahča maid
* Go dat ii goittotge leat mii beare gielaid, muhto baicce massojuvvon eatnigiella: giellatrauma ja sámegiela ruovttoluotta váldin
* Gullos sámegiella!


Ealáskahttin
YouTube

**YouTube** lea neahttabáiki, man geavaheaddjit sáhttet nuvttá ja dovddaldagaid haga geahččat ja guldalit videoid. Neahttabáikki oamasta Google. Registreremiin sáhttet geavaheaddjit maiddái ieža lasihit videoid ja kommenteret ja "juohkit" daid earáiguin. YouTube gávdno badjel 25 gillii. Dat vuođđuduvvui guovvamánu 15. beaivve 2005. Vuođđudettiin das ledje mielde golbma PayPal bargi: Chad Hurley, Steve Chen ja Jawed Karim. YouTube váldokantuvra lea San Brunos Kalifornias.

YouTube lea interneahta bivnnuseamos njuolgasáddenvideobáiki. YouTubei lasihuvvojit juohke minuhtas 48 videodiimmu, ja nie ovtta jándoris luđejuvvojit videot measta 8 jagi ovddas. Beaivválaččat YouTubes gehččet badjel 3 miljovnna video ja mánotbaji áigge doppe fitnet 800 miljovnna sierra geavaheaddji. Google osttii YouTube 1,65 miljárdda dolláriin golggotmánus 2006.

## Gáldut


## Liŋkkat
* YouTube virggálaš neahttabáiki
* YouTube mobiila veršuvdna
* YouTube Video Awards 2006, YouTube bálkkašumiid juohkin 
* Wikitubia, YouTube-wiki 

*
Spaghetti

**Spagetti** dahje **spaghetti** ("báttážat") lea pastatiipa, mii lea guhkes, asehis (1,8–2,4 mm) jorba sákki hápmásaš. Nu mo pasta obalohkái, spagetti ráhkaduvvo dábálaččat čázis, durumnisus ja monis. Spagetti namma boahta italiagiela sáni *spaghetto* ('báttáš') máŋggaidlogu hámis *spaghetti*. Spagetti lea šaddan hui bivnnut borramuššan maiddái Davviriikkain.

Kategoriija:Pastabiebmu
Itamar Ben-Avi

**Itamar Ben-Avi** (maiddái **Ittamar**, hebreagillii איתמר בן אב"י; álggus **Ben-Zion Ben-Yehuda**, hebreagillii בן-ציון בן-יהודה, riegádii suoidnemánu 31. b. 1882, jámii cuoŋománu 8. b. 1943) lei hebreagiela ealáskahtti Eliezer Ben-Yehuda vuosttaš bárdni, vuosttaš mánná gii oahpai eatnigiellan giela, mii das maŋŋá lea šaddan máŋgga miljovnna olbmo eatnigiellan, dálahebreagiellan. Ben-Avi barggai journalistan ja aktiivvalaš sionistan.

## Gáldut

Kategoriija:Riegádeamit 1882
Kategoriija:Jápmimat 1943
Ođđadárogiella

**Ođđadárogiella** (girje- ja ođđadárogillii nynorsk) lea leamaš nubbi dárogiela hábmi miessemánu 12. beaivvi 1885 rájes. Nubbi dárogiella lea girjedárogiella. Norgga álbmogis leat 10-15 % ođđadárogiela hupmit. Ođđadárogiela vuođđun leat leamaš Norgga suopmanat, ja dasto das eai leat nu olu dánskkagiel sánit go girjedárogielas. Ođđadáru suopmaniid geavahit olles Norggas, muhto eanemus Oarje-Norggas ja maiddái Nuorta-Norgga duottargiliin.

Norgga vuođđoskuvllain leat ođđadárogiel oahpahusas 78 794 oahppi (golggotmánu 1. b. 2011), ja girjedárogillii ges oahpahit 532 603 oahppái.
De leat 12,82 proseantta ohppiin ođđadárogiel oahpahusas.

Kategoriija:Ođđadárogiella
Kategoriija:Norgga gielat
Chaneins

**Chaneins** lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.

Kategoriija:Ain gielddat
Vikivaki

**Vikivaki** lea árbevirolaš islándalaš riekkisdánsun vikivakakvæði-álbmotlávlagiid mielde.

Kategoriija:Islánda
Vikivakakvæði

**Vikivakakvæði** leat dološ, 1400–1700-loguid islándalaš álbmotlávlagat, maidda gullá vikivaki-nammasaš riekkisdánsun.

Kategoriija:Islánda
Helssega universitehta

**Helssega universitehta** (, ) lea Suoma stuorámus ja boarráseamos universitehta. Universitehtas leat sullii 36 000 studeantta ja lagabui 4000 oahpaheaddji ja dutki. 

Professor Jari Niemelä lea Helssega universitehta rektor jagi 2018 rájis.

## Helssega universitehta eará sámegillii

## Liŋkkat
*Helssega universitehta neahttasiiddut

## Čujuheamit


Kategoriija:Suoma universitehtat ja allaskuvllat
Heahttá

**Heahttá** () lea Eanodaga hálddahusguovddáš sullii 800 ássiin. Heahtás leat earret eará Heahtá skuvlaguovddáš, Eanodaga girjerádju, Eanodaga gielddadállu, Eanodaga girku ja K-market J AD Rantakokko.

Kategoriija:Eanodaga gilit
Guovdageainnu suohkanviessu

**Guovdageainnu suohkanviessu** () lea Guovdageainnu suohkana suohkanviessu. Suoidnemánus láve suohkanviessu leahkit oaneheabbo rabas. 7A klássa Guovdageainnu mánáidskuvllas šattai leahkit jagis 2012 vahku 10 oahpahusas suohkanviesu geallirlanjas. 

## Gáldut


Kategoriija:Guovdageainnu visttit
Guovdageainnu álbmotgirjerájus

**Guovdageainnu álbmotgirjerájus** () lea Guovdageainnu suohkana áidnu girjerájus. Girjerájus lea rabas mánnodaga rájes gitta bearjadahkii. Girjerádjosis lea maiddái nuvttá intereahtta.

Kategoriija:Guovdageaidnu
Kategoriija:Norgga girjerádjosat
Asker

**Asker** lea gielda Akershusa fylkkas. Askera eananrádjesuohkan Akerhusas lea Bærum, ja Buskeruda bealde leat Røyken ja Lier. Áidnu mearrarádjesuohkan lea Nesodden.
## Gáldut

Kategoriija:Akershusa gielddat
Nesodden

**Nesodden** lea gielda Akershusa fylkkas. Nesoddena eananrádjesuohkanat leat Frogn ja Oppegård, ja mearrarádjesuohkanat leat Røyken, Asker, Bærum, ja Oslo.

## Gáldut

Kategoriija:Akershusa gielddat
Fet

**Fet** lea gielda Akershusa fylkkas. Feta eananrádjesuohkanat leat Skedsmo, Sørum,Aurskog-Høland, Rælingen, Enebakk, ja Trøgstad (Østfold).

## Gáldut

Kategoriija:Akershusa gielddat
Frogn

**Frogn** lea gielda Akershusa fylkkas. Frogna eananrádjesuohkanat leat Nesodden, Ås, ja Vestby, ja mearrarádjesuohkanat leat Røyken ja Hurum.

## Gáldut

Kategoriija:Akershusa gielddat
Ås

**Ås** lea gielda Akershusa fylkkas. Åsa eananrádjesuohkanat leat Frogn, Ski, Vestby, ja Hobøl (Østfold).

## Gáldut

Kategoriija:Akershusa gielddat
Ski

**Ski** lea gielda Akershusa fylkkas. Skia eananrádjesuohkanat leat Ås, Frogn, Oppegård, Oslo,  Enebakk, ja Hobøl (Østfold).

## Gáldut

Kategoriija:Akershusa gielddat
Hurdal

**Hurdal** lea gielda Akershusa fylkkas. Hurdala eananrádjesuohkanat leat Østre Toten, Vestre Toten, Nannestad, Eidsvoll, ja Gran.

## Gáldut

Kategoriija:Akershusa gielddat
Oppegård

**Oppegård** lea gielda Akershusa fylkkas. Oppegårda eananrádjesuohkanat leat Oslo, Ås, ja Ski, ja mearrarádjesuohkanat leat Nesodden.

Kategoriija:Akershusa gielddat
Vestby

**Vestby** lea gielda Akershusa fylkkas. Vestbya eananrádjesuohkanat leat Ås, Frogn, Moss (Østfold), Hobøl, ja Våler, ja mearrarádjesuohkanat leat Hurum (Buskerud).

## Gáldut

Kategoriija:Akershusa gielddat
Auvergne

**Auvergne** lea guovlu Frankriikkas

## Govat

Come pariou.jpg|Chaîne des Puys
Chateau de Pesteil.jpg|Chateau de Pesteil
Puy de Sancy and cable car station.JPG|Puy de Sancy
38 Moulin près de St Poncy.JPG|Bieggamillu Cantalas


Kategoriija:Frankriikka guovllut
Anders Behring Breivik

**Anders Behring Breivik** (riegádan guovvamánu 13. b. 1979) lea norgalaš terrorista gii dubmejuvvui čohkkat 21 jagi giddagasas suoidnemánu 22. beaivvi terrordaguid dihte. Sus lei biilabomba Oslo guovddážis, mii gottii 8 olbmo. Dan maŋŋel gárvodii son politiijan ja bođii Bargiidbellodaga nuoraid leirii Utøyas, ja bážii doppe 69 olbmo, main váldooassi ledje nuorat vuollel 18 jagi. Son váldojuvvui gitta Utøyas.

## Gáldut

Kategoriija:Norgalaččat
Kategoriija:Terroristtat
Réunion

*merge [[Reuion]]



*'Réunion''' lea departemeanta Frankriikkas.

Kategoriija:Frankriikka departemeanttat
Spánia eanangottit

* Álava
* Albacete
* Alicante
* Almería
* Asturia
* Ávila
* Badajoz
* Baleárat
* Barcelona
* Burgos
* Cáceres
* Cádiz
* Castellón
* Ciudad Real
* Córdoba
* A Coruña
* Cuenca
* Girona
* Granada
* Guadalajara
* Guipúzcoa
* Huelva
* Huesca
* Jaén
* Kantabria
* León
* Lleida
* Lugo
* Madrid
* Málaga
* Murcia
* Navarra
* Ourense
* Palencia
* Las Palmas
* Pontevedra
* La Rioja
* Salamanca
* Santa Cruz de Tenerife
* Segovia
* Sevilla
* Soria
* Tarragona
* Teruel
* Toledo
* Valencia
* Valladolid
* Vizcaya
* Zamora
* Zaragoza

Kategoriija:Espánnja
Murcia (iešstivrenguovlu)

**Murcia (iešstivrenguovlu)** lea eanangoddi Spánias.

Kategoriija:Spánia eanangottit
Kategoriija:Spánia iešstivrenguovllut
Amur oblast

**Amur oblast** lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 363&nbsp;700 (2010) ja dan viidodat lea 830&nbsp;103 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Blagoveštšensk.

Kategoriija:Ruošša guovllut
Arkhangelska guovlu

**Arkhangelska guovlu** (, *Arkhangelskaja oblast*) lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 1&nbsp;185&nbsp;536 (2010) ja dan viidodat lea 587&nbsp;400 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Arkhangelsk.

## Gáldut

Kategoriija:Ruošša guovllut
Kategoriija:Arkhangelska guovlu
Astrakhan oblast

**Astrakhan oblast** lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 1&nbsp;010&nbsp;073 (2010) ja dan viidodat lea 44&nbsp;100 km². Guovllu hálddahusguovddáš lea Astrakhan.

## Gáldut

Kategoriija:Ruošša guovllut
Leningrad oblast

**Leningrad oblast** lea guovlu (oblast) Ruoššas. Dan olmmošlohku lea 1&nbsp;716&nbsp;868 (2010) ja dan viidodat lea 84&nbsp;500 km². Guovllus ii leat hálddahusguovddáš.

## Gáldut

Kategoriija:Ruošša guovllut
Baden-Württemberg

**Baden-Württemberg** lea oassestáhta Duiskkas. Dan oaivegávpot lea Stuttgart.

Kategoriija:Duiskka oassestáhtat
Hamborg

**Hamborg** (duiskkagillii *Hamburg*) lea gávpot ja oassestáhta Duiskkas.

Kategoriija:Duiskka oassestáhtat
Kategoriija:Duiskka gávpogat
Schleswig-Holstein

**Schleswig-Holstein** lea oassestáhta Duiskkas. Dan oaivegávpot lea Kiel.

Kategoriija:Duiskka oassestáhtat
Lombardia

**Lombardia** lea regiuvdna Italias.

## Govat

Piazza Gae Aulenti with Palazzo Lombardia cropped.jpg
Piazza Palazzo Lombardia.jpg


Kategoriija:Italia regiuvnnat
Piemonte

**Piemonte** lea regiuvdna Italias.

## Govat

Piemonte province.jpg|thumb|Provinserna Piemonte
Regione-Piemonte-Stemma.svg|thumb|Piemonts vapensköld


Kategoriija:Italia regiuvnnat