open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Borgemánu 23.

**Borgemánu 23.** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 235. (gárgádusjagi 236.) beaivi. Jagis leat vel 130 beaivvi.

## Nammabeaivvit
* sámi kaleandar: Sivnne 

* dáža kaleandar: Signe, Signy 
* ruoŧŧelaš kaleandar: Signe, Signhild 
* suopmelaš kaleandar: Signe, Varma 
* suomaruoŧŧelaš kaleandar: Signe, Signhild 
* Suoma ortodoksalaš kaleandar: Reino 

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

## Ávvudeamit

----
**Geahča maid:** Kaleandar - Borgemánu 22., Borgemánu 24.

Kategoriija:Borgemánnu
-8-23
Borgemánu 21.

**Borgemánu 21.** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 233. (gárgádusjagi 234.) beaivi. Jagis leat vel 132 beaivvi.

## Nammabeaivvit
* sámi kaleandar: Speaidna 

* dáža kaleandar: Ragnvald, Ragni 
* ruoŧŧelaš kaleandar: Jon, Jonna 
* suopmelaš kaleandar: Soini, Veini 
* suomaruoŧŧelaš kaleandar: Sven 
* Suoma ortodoksalaš kaleandar: Tatu, Assi, Usko, Avrami, Aapo 

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

## Ávvudeamit

----
**Geahča maid:** Kaleandar - Borgemánu 20., Borgemánu 22.
Borgemánu 22.

**Borgemánu 22.** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 234. (gárgádusjagi 235.) beaivi. Jagis leat vel 131 beaivvi.

## Nammabeaivvit
* sámi kaleandar: Ivvár 

* dáža kaleandar: Harriet, Harry 
* ruoŧŧelaš kaleandar: Henrietta, Henrika 
* suopmelaš kaleandar: Iivari, Iivo 
* suomaruoŧŧelaš kaleandar: Ivar 
* Suoma ortodoksalaš kaleandar: Ake, Laila 

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat

## Ávvudeamit

----
**Geahča maid:** Kaleandar - Borgemánu 21., Borgemánu 23.
Borgemánu 24.

**Borgemánu 24.** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 236. (gárgádusjagi 237.) beaivi. Jagis leat vel 129 beaivvi.

## Nammabeaivvit

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit
* 1948 &ndash; Suopmelaš politihkkár Sauli Niinistö

## Jápmimat

## Ávvudeamit

----
**Geahča maid:** Kaleandar - Borgemánu 23., Borgemánu 25.

Kategoriija:Borgemánnu
-8-24
Borgemánu 25.

**Borgemánu 25.** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 237. (gárgádusjagi 238.) beaivi. Jagis leat vel 128 beaivvi.

## Nammabeaivvit

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit
*1530 &ndash; Ivan IV, Ruošša vuosttaš cára

## Jápmimat

## Ávvudeamit

----
**Geahča maid:** Kaleandar - Borgemánu 24., Borgemánu 26.
Borgemánu 29.

**Borgemánu 29.** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 241. (gárgádusjagi 242.) beaivi. Jagis leat vel 124 beaivvi.

## Nammabeaivvit

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit
*1958 &ndash; "Pop-musihka gonagas" **[[Michael Jackson]]**
*1905 &ndash; vearjobiehttaleaddji **[[Arndt Pekurinen]]**

## Jápmimat

## Ávvudeamit

----
**Geahča maid:** Kaleandar - Borgemánu 28., Borgemánu 30.
Borgemánu 31.

**Borgemánu 31.** lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 243. (gárgádusjagi 244.) beaivi. Jagis leat vel 122 beaivvi.

## Nammabeaivvit

## Dáhpáhusat

## Riegádeamit

## Jápmimat
* 1986 – Urho Kekkonen Suoma presideanta

## Ávvudeamit

----
**Geahča maid:** Kaleandar - Borgemánu 30., Čakčamánu 1.
Pekka Sammallahti

**Pekka Lars Kalervo Sammallahti** (r. miessemánu 21. b. 1947, Helsset) lea davvisámegiela professor Oulu universitehta Giellagas-instituhtas. Son lea eret Helssegis muhto ássá dán áigge Ohcejogas.

## Bibliografiija
* Korhonen, Mikko, Jouni Mosnikoff, Pekka Sammallahti. 1973: Koltansaamen opas. *Castrenianumin toimitteita* ; 4. Helsset: Suomalais-ugrilainen seura. 
* Mosnikoff, Jouni & Pekka Sammallahti, Pekka 1988: *U'cc sääm-lää'dd sää'nnkeârjaz = Pieni koltansaame-suomi sanakirja* Ohcejohka : Jorgaleaddji.
* Sammallahti, Pekka 1974: Material from Forest Nenets. *Castrenianumin toimitteita* ; 2 Helsset: [s.n.].
* Sammallahti, Pekka 1977: Norjansaamen Itä-Enontekiön murteen äänneoppi. *Suomalais-ugrilaisen seuran toimituksia* ; 160 Helsset: Suomalais-ugrilainen seura.
* Sammallahti, Pekka 1980: Jietnadatoahppa : fonetihka vuođđoássit 1. *Dieđut* ; Nr.2-1980. Guovdageaidnu : Sámi instituhtta.
* Sammallahti, Pekka & Mosnikoff, Jouni 1991: *Suomi-koltansaame sanakirja = Lää'dd-sää'm sää'nnke'rjj*. Ohcejohka : Girjegiisá.
* Sammallahti, Pekka 1998: *The Saami languages : an introduction*. Kárášjohka : Davvi Girji.
* Sammallahti, Pekka 2002: *North Saami resource dictionary*. Publications of the Giellagas Institute ; vol. 1. Oulu : Oulu universitehta.
* Sammallahti, Pekka 2005: *Láidehus sámegiela cealkkaoahpa dutkami*. Kárášjohka : Davvi Girji.
* Sammallahti, Pekka & Nickel, Klaus Peter 2006: *Sámi-duiskka sátnegirji = Sáámisch-deutsches wörterbuch.*. Kárášjohka : Davvi Girji.
* Sammallahti, Pekka 2007: *Gielladutkama terminologiija*. Kárášjohka : Davvi Girji.
* Sammallahti, Pekka 2007: *Inarinsaamen käänteissanakirja - Inari Saami Reverse Dictionary*. Publications of the Giellagas Institute ; vol. 6. Oulu : Oulu universitehta.
* Nickel, Klaus Peter & Pekka Sammallahti 2008: *Duiskka-sámi sátnegirji = Deutsch-saamisches wörterbuch.*. Kárášjohka : Davvi Girji.
* Nickel, Klaus Peter & Pekka Sammallahti 2011: *Nordsamisk grammatikk.*. Kárášjohka : Davvi Girji.

## Gáldut

## Eará siidduin
* Pekka Sammallahti anarâškielân
* Pekka Sammallahti siidu Giellagas-instituhta siidduin

Kategoriija:Davvisámegiela professorat
Kategoriija:Oulu universitehta professorat
Kategoriija:Suopmelaš gielladutkit
Kategoriija:Sámi gielladutkan
Saint-Dié-des-Vosges

**Saint-Dié-des-Vosges** lea suohkan Frankriikkas. 

## Vuođđodieđut
* Viidodat: 46,15 njealjehaskilomehtera
* Ássit: 22 569 (1999) 

## Historjá
1507 : *Universalis Cosmographia * (Martin Waldseemüller)

## Turisma

## Allaskuvla

Institut universitaire de technologie

## Liŋkkat
* Saint-Dié-des-Vosges webbasiiddut
* Allaskuvla
Vearba

**Vearbbat** (dahkansánit) leat sátneluohkká, mii muitala mii dahkkojuvvo ("oađán" ja "čállá"), mii dáhpáhuvvá ("báitá") dahje mii lea ("orrut"). 

## Finihtta- ja infinihttavearbbat
Davvisámegielas leat guovttelágan vearbbat:

* finihttavearbbat
* infinihttavearbbat 

Finihttavearbbat sojahuvvojit vuogi (modusa), áiggi (tempusa), persovnna ja logu (numerusa) dáfus, muhto infinihttavearbbat eai sojahuvvo dahjege dain eai leat persovdnagehčosat.

## Vearbaluohkát

Buot vearbbaid sáhttá juohkit golmma luohkkái sojahanminstara mielde:

* bárrastávvalvearbbat (-at, -it ja -ut)
* bárahisstávvalvearbbat (leat, biehttalanvearba ja -it)
* kontrakšuvdnavearbbat (-át, -et ja -ot)

## Predikáhtta

Sámegiela giellaoahpa mielde juohke cealkagis lea unnimusat okta predikáhtta, omd.:

* Báhcet dearvan!
* In.
* Mu viellja oađđá ja skuhra.

Dát ii leat seamma go omd. indoeurohpálaš gielain, main subjeavtta ja vearbba geavaheapmi cealkagis lea bággu:

* It's raining. (eaŋgalsgillii)
* Det regnar. (ruoŧagillii)

## Girjjálašvuohta

## Liŋkkat

* ''Davvisámegiel grámmatihkka.''

Kategoriija:Sátneluohkát
Katwijk

**Katwijk** lea gávpot Vuolleeatnamiin. 


Fiila:Strand Katwijk.jpg
Fiila:Prins Hendrikkanaal (haven) Katwijk.jpg
Fiila:Vuurbaakplein Katwijk.jpg
Fiila:Tram met museum op achtergrond.jpg


Kategoriija:Vuolleeatnamiid gávpogat
Áigi (giellaoahpalaš)

Giellaoahpalaš áigi dahjege tempus lea finihttavearbbaid sojahankategoriija, gii muitala goas vearbba albmabuktán dáhpáhus lea dáhpáhuvvon hupmanáiggi ektui dahjege namuhuvvon áiggi ektui. 

Sámegielas leat guokte ovttageardásaša áigihámi:

* preseansa dahjege dálá áigi
* preterihtta dahjege vássán áigi 

Eará gielain lea maiddái boahtteáigi, omd. katalánagillii:

**Cantar*'é** el divendres''. Bearjadaga lávllun.
 
Dálá ja vássán áiggi geavahuvvojit váldovearbban veahkkevearbba (omd. leat) lassin eará áigihámiid dahkamis:

* Mu eatni **lea bargan** dutkin universitehtas. (perfeakta)
* Mu eatni **lei bargan''' dutkin universitehtas. (pluskvamperfeakta)

Perfeavttas veahkkevearba lea vássán áiggis ja pluskvamperfeavttas dálá áiggis. Veahkkevearba maiddái sojahuvvo persovnna ja logu mielde. Váldovearba ii sojahuvvo ja lea perfeavtta partisihpas.
Vuohki (giellaoahpalaš)

Giellaoahpalaš vuohki dahjege modus lea finihttavearbbaid sojahankategoriija. 

Sámegielas leat njeallje dahje vihttá vuogi:

* indikatiiva dahjege duohtavuohki
* imperatiiva dahjege gohččunvuohki
* konditionála dahjege eaktovuohki
* potientiála dahjege veadjinvuohki
* optatiiva dahjege ávžžuhusvuohki

Dábálaččat optatiivva árvaluvvo imperatiivan, goas sámegielas leat dušše njeallje vuogi. Bihtánsámegiela girjjiin, omd. Lehtiranta girjjis *Arjeploginsaamen äänne- ja taivutusopin pääpiirteet*, leat I imperatiiva (imperatiiva) ja II imperatiiva (optatiiva). 

## Girjjálašvuohta
* Lehtiranta, Juhani: Arjeploginsaamen äänne- ja taivutusopin pääpiirteet. Helsinki: Suomalais-ugrilainen seura, 1992, ISBN 951-9403-55-8.
* Pope, Kirsten ja Máret Sárá: Eatnigiella: giellaoahpu váldogirji. Kárášjohka: Davvi Girji, 2004, ISBN 82-7374-506-6.

## Liŋkkat

* ''Davvisámegiel grámmatihkka.''
Karlstad

**Karlstad** lea gávpot Ruoŧas.

* Olmmošlohku: 82 000
* Viidodat: 1167 km²
* Neahttasiiddut: Karlstad neahttasiiddut (ruoŧa- ja eaŋgalasgillii)
Gaskamearka

* čuokkis (.)
* rihkku (,)
* duppalčuokkis (:)
* beallečuokkis (;)
* gažaldatmearka (?)
* čuorvvasmearka (!)
* aisttonmearkkat d. máinnašanmearkkat (” ”), (« »)
* apostrofa (')
* goallossáhcu (-)
* jurddasáhcu (–)
* ruodut d. dávggit (( )), ([ ]), ({ }), (〈 〉)
* golmma čuoggá (…)
* finjusáhcu (/)
* njakčesáhcu (\)
Ođđa testameanta

## Ođđa testamentta čállagat ja daid oanádusat
* Matteusa evangelium (Matt)
* Markusa evangelium (Mark)
* Lukasa evangelium (Luk)
* Johannesa evangelium (Joh)
* Apostaliid dagut (Apd)
* Bávlosa girji romalaččaide (Rom)
* Bávlosa vuosttaš girji korintalaččaide (1 Kor)
* Bávlosa nubbi girji korintalaččaide (2 Kor)
* Bávlosa girji galatialaččaide (Gal)
* Bávlosa girji efesoslaččaide (Ef)
* Bávlosa girji filippilaččaide (Fil)
* Bávlosa girji kolossalaččaide (Kol)
* Bávlosa vuosttaš girji tessalonikalaččaide (1 Tess)
* Bávlosa nubbi girji tessalonikalaččaide (2 Tess)
* Bávlosa vuosttaš girji Timoteusii (1 Tim)
* Bávlosa nubbi girji Timoteusii (2 Tim)
* Bávlosa girji Titusii (Tit)
* Bávlosa girji Filemonii (Filem)
* Girji hebrealaččaide (Hebr)
* Jáhkoba girji (Ják)
* Biehtára vuosttaš girji (1 Biet)
* Biehtára nubbi girji (2 Biet)
* Johanasa vuosttaš girji (1 Joh)
* Johanasa nubbi girji (2 Joh)
* Johanasa goalmmáŧ girji (3 Joh)
* Juhdaga girji (Jud)
* Johanasa almmustus (Alm)

Kategoriija:Risttalašvuohta
Kategoriija:Biibbal
Luovvarat

**Luovvarat** (Trifolium) gullet eartašattuide.

## Šlajat

* *Trifolium repens* – vilgesluovvar
* *Trifolium pratense* – ruksesluovvar
* *Trifolium montanum* – mielleluovvar
* *Trifolium fragiferum* – eanamuorjeluovar
* *Trifolium spadiceum* – čáhpesluovvar
* *Trifolium aureum* – fiskesluovvar
* *Trifolium dubium* – básluovvar
* *Trifolium arvense* – guolgaluovvar
* *Trifolium incarnatum* – varraluovvar
* *Trifolium medium* – meahceluovvar
* *Trifolium alpestre* – álppaluovvar
* *Trifolium subterraneum* – eanaluovvar
* *Trifolium stoloniferum* - buffaloluovvar
Vuovdaguoika

**Vuovdaguoika** lea okta dain sámekultuvra guovddážiin. Vuovdaguoika álgá Roavesavvonis ja joatkašuvvá gitta Ohcejohnjálbmái. Vuovdaguoikka guovddáš lea Savu, gos lea okta dain boarrásamos skuvllain Lappi leanas.
Partihkal (sátneluohkká)

**Partihkkalat** leat rájálaš sátneluohkká sojatmeahttun sánážiidda dahje stávvaliidda.

## Davvisámegielas
Sámegielas leat omd.:

1. laktapartihkkalat:
*-ba, -bai, -bat, -be
*-ge, -gis/-ges, -go, -gos, gal
*-han/-hal
*-mis

2. pre- ja postposišuvnnat:
*almmá
*badjel 
*ládje

3. interjekšuvnnat:
*Bures! 

4. konjunkšuvnnat:
*muhto
*ahte
*ja

5. advearbbat
*johtilit
*bures
*árbevirolaččat

## Gáldut


Kategoriija:Gielladieđa
Kategoriija:Giellaoahppa
Giron (loddi)

**Giron** (*Lagopus muta*) lea meahccevuoncceslottiid čerdii gullevaš loddi. Giron eallá árktalaš guovlluin ja duoddariin, ja dan dolggit girdet hui galbmasa. Dat orrot iežaset ruovttuguovllus birra jagi.

Goappašat sohkabealit leat sullii seamma stuorit. Rávis loddi deaddá 400-500 g, ja lea sullii 35 cm guhkkosaš.

Giron eallá Suoma ja Ruoŧa davimus duoddariin, Norgga váriin miehtá riikka, Eurásia ja Davvi-Amerihká davviosiin, Islánddas, Ruonáeatnamis ja Jiekŋaábi sulluin, ee. Svalbárddas ja Bjørnøyas. Dasa lassin Álppain ja Pyrenain leat gironat. Olles máilmmi populašuvdna lea sullii 8,2 miljovnna (IUCN).

Kategoriija:Meahccevuoncceslottit
Mearrabađaluokta

**Mearrabađaluokta** lea Nuortameara davimuš oassi. 

## Jogat
* Ubmijohka 
* Lulejujohka
* Duortnosjohka
* Giepmajohka
* Oulujohka

## Gávpogat
* Luleju
* Härnösand
* Sundsvall
* Gävle
* Pori
* Vaasa
* Oulu
Mearrabahta

**Mearrabahta** lea Mearrabađaluovtta davveoassi ja lea Nuortameara davimuš oassi. Mearrabahta lea gaskamearálaččat dušše 30 mehtera čieŋu. Dán stuorámus suolu lea Hailuoto Oulu bokte.
Hiragana

**Hiragana** lea jáhpangiela nubbi stávvalmearkaortnet. 

## Hiragana-rōmaji-tabealla

Čuovvovaš tabeallas leat hiraganamearkkat. Jietnadeapmi lea Hepburn-ortnega dáfus. 

Kategoriija:Japánagiella
Kategoriija:Čállinvuogit
Sääʹmsooǥǥ laull

**Sääʹmsooǥǥ laull** () lea sámeálbmoga lávlla, man davvisámegielat sániid lea čállán Isak Saba Sagai Muittalægje-bláđii, nr. 7. 1906 diktan. Davviriikkalaš sámekonfereansa Åres mearridii 1986:s lávlaga sámiid álbmotlávllan. Arne Sørli lea čállán lávlaga šuoŋa ja 15. Davviriikkalaš sámekonfereanssas Helssegis jagis 1992 šuokŋa dohkkehuvvui. Nuortalašgillii lávlla leaba jorgalan Sinikka Semenoja ja Anni Feodoroff.

Lávlla lea maid jorgaluvvon eará sámegielaide. Davvisámegillii dan namma lea Sámi soga lávlla, anárašgillii Säämi suuvâ laavlâ, julevsámegillii Sámemátto lávlla ja lullisámegillii Saemie eatnemen vuelie.

:1.
:Kuʹǩǩen tâʹvven Juuʹse vueʹlnn,
:Sääʹm čiõkk, Sääʹm jânnam.
:Tuõddâr kuâsttai tuõddâr tueʹǩǩen,
:jääuʹr špelkka jääuʹr veâlgga.
:Ceägg tuõddâr čokk laaǥǥ,
:pajjnaʹdde ââʹlm vuâstta.
:Šuâlee jooǥǥ, šuuvee väär,
:ceägg njaarǥ ruʹvddrââʹdd
:cäkkâʹtte šuârm miâr vuâstta.

:2.
:Vaččai tääiʹb lie täʹlvv fiõlli,
:piõgg da porgg lie meäʹrteʹmes.
:Sääʹm sokk siõlin miõlin
:tõndiõtt väimstes rääʹǩǩast jânnmes.
:Joođjid, määtklaid mään čuâvad,
:tâʹvven pueʹlle kuuskõõzz ââʹlmest.
:Ruåčkâs, ruõvggâs rååđain kollai,
:groom teâudd jääuʹrid, jieʹğğid.
:Čeʹrres kuâlkkân täʹlvvǩeäiʹn mieʹldd.

:3.
:Na ǥo ǩieʹss peeivaž  kållad,
:mieʹccid, miârid, jäuʹrr-reeddaid,
:kåʹllǩimaldõõzzâst kueʹllšiiʹlli
:soʹǩǩe miârin, soʹǩǩe jääuʹrin.
:Koʹllen čueʹvve čäävcclåådda,
:silbbân čueʹvve Sääʹmveerd,
:čuâlmma čuâlmain, leädggad ääirain,
:soʹǩǩe, lueʹštte oumma lääuʹleeʹl
:kuõškid, ǩeâuŋsid, sâvvnid.

:4.
:Sääʹmjânnam sokk-kåʹdd
:tät lij ǩeârddam koddjireeisaid,
:koʹddičuuđid, kårrkaauʹpid,
:smuuđ veäʹreld piiđvaʹlddjid. 
:Tiõrv Tuʹnne, siʹtǩǩes sokk
:tiõrv, rääʹǩǩes rääuh maadd!
:Jeäla tuäraid tuärrvuättam,
:jeäla viilljeez võõr vuârdtama
:saaʹmi sijvâs sooǥǥ seʹst.

:5.
:Maaddârääʹjj meeʹst lie tuuʹl
:vuäittam veäʹreld tueʹjjeei pâʹjjel.
:Vuâsttlâʹsttep viillj, mij še,
:sitkkâdvuõđin suäʹrddeejeem!
:Sokk rääʹves Peiʹvvpäärnai
:ij tuu vueiʹt vâjjlažžad
:jõs veâl määttak kåʹllǩiõlad,
:mooštak maaddâr maddji saaʹnid:
:Sääʹmjânnam saaʹmi lij!

## Gáldut

Kategoriija:Sámi soga lávlla
Kategoriija:Nuortasápmelaččat
Kategoriija:Nuortalašgiella
Säämi suuvâ laavlâ

**Säämi suuvâ laavlâ** () lea sámeálbmoga lávlla, man davvisámegielat sániid lea čállán Isak Saba Sagai Muittalægje-bláđii, nr. 7. 1906 diktan. Davviriikkalaš sámekonfereansa Åres mearridii 1986:s lávlaga sámiid álbmotlávllan. Arne Sørli lea čállán lávlaga šuoŋa ja 15. Davviriikkalaš sámekonfereanssas Helssegis jagis 1992 šuokŋa dohkkehuvvui. Anárašgillii lávlaga lea jorgalan Matti Morottaja.

Lávlla lea maid jorgaluvvon eará sámegielaide. Nuortalašgillii dan namma lea Sääʹmsooǥǥ laull, julevsámegillii Sámemátto lávlla ja lullisámegillii Saemie eatnemen vuelie. 

## Anárašgielat sánit
:1.
:Tääbbin tavveen Távgái vyelni
:mist lii stuorrâ Säämieennâm.
:Tuodâr liäbbáá tuoddâr tyehin,
:jävri šiärráá jäävri alda. 
:Čoheh čielgijn, čoroh čuumâin
:alanedeh alme vuástá. 
:Šäävvih juuvah, šuveh vyevdih,
:cäähih ciägu stälinjaargah
:meendu muávroo meerâ siis.

:2.
:Tälviv tääbbin puolâšpiegah,
:muotâpuurgah merettemeh.
:Säämi suuhâ siäloin mieláin
:iäccá kuittâg enâmijdis.
:Máđháliist láá mánutteveh,
:kiđordeijee kuovsâkkâsah,
:ruoškâs, ruovgâš roođoin kulloo,
:juucâ jaavrijn, jolgâdâsâin,
:kerrisskaalâ maađij mield.

:3.
:Já ko kesipiäiváš páštá
:meecijn, meerâin, merâriddoin, 
:kole siste kuálásteijeeh
:suiloh meerâin, suiloh jaavrijn. 
:Kollen čyevih čäcilodeh,
:silbân kolgeh Säämi juuvah,
:šiälguh čyeimih, šaleh ááiruh,
:lyeštih almaah lávlustâlân
:kiävŋáid, kuoškâid, kuánilijd.

:4.
:Säämieennâm suhâkodde
:tot lii killám toijuuhánnáá
:koddee čuuđijd, karokaavpijd,
:viehis veriviäru väldeid.
:Tiervâ tunjin, siđhes suuhâ!
:Tiervâ tunjin, ráávhu ruotâs!
:Tust láá suáđih sođâhánnáá,
:viiljâin vorrâ vardehánnáá.
:Sijvo suuhâ sämmilâš!

:5.
:Madâräijiheh láá tovle
:vuáittâm verrušeijee vievâid.
:Vuástálistup viiljah mij-uv
:siđhesvuođáin suárdálâsâid
:Peeivi parnij noonâ nääli,
:iä tuu vyeiti vajaliihkin,
:jis tun toolah kollekielâd,
:muštáh maddârijdâd sääni:
:Säämieennâm sämmiláid!

## Gáldut

Kategoriija:Sámi soga lávlla
Kategoriija:Anáraččat
Kategoriija:Anárašgiella
Sámemátto lávlla

**Sámemátto lávlla** () lea sámeálbmoga lávlla, man davvisámegielat sániid lea čállán Isak Saba Sagai Muittalægje-bláđii, nr. 7. 1906 diktan. Davviriikkalaš sámekonfereansa Åres mearridii 1986:s lávlaga sámiid álbmotlávllan. Arne Sørli lea čállán lávlaga šuoŋa ja 15. Davviriikkalaš sámekonfereanssas Helssegis jagis 1992 šuokŋa dohkkehuvvui. Julevsámegillii lávlla lea jorgalan Sigga Tuolja-Sandström.

Lávlla lea maid jorgaluvvon eará sámegielaide. Nuortalašgillii dan namma lea Sääʹmsooǥǥ laull, anárašgillii Säämi suuvâ laavlâ ja lullisámegillii Saemie eatnemen vuelie.

:1.
:Allen sjuhtjunisáj vuolen 
:dåppen ráfes Sámeednam 
:Duottarduogen duottar vuojnnu 
:Jávre sledju lahkalakkoj 
:Tjåhkå allen, båre tjäron 
:allánaddi alme vuossti 
:Jågå skåvvi, vuome sjåvvi 
:Tsáhki tsäkko stállenjárga 
:máradiddje merajda 

:2.
:Dálven dáppe ruosstebiekka, 
:muohta bårgåt mieredagi 
:Sámevierrek sielujn mielajn 
:ähttsá gåjt val ednamijdes 
:Vájaldiddje mánnodihpen 
:libjudiddje guovsagisá 
:ruosjkasj, ruovgas rådojn gullu 
:juhtsa jávrijn, jalggadisájn 
:gieris skuolkat manádijn 

:3.
:Ja gå giessebäjvásj gålli 
:miehtsijt, merajt, merragáttijt 
:gålle sinna guollebivdde 
:suvdos merajn, suvdos jávrijn 
:gållen tjuovggi tjáhtjelåtte 
:silbban guojtti sámeäno 
:sledju stákko, sledju ájro 
:loujtti ålmmå lávludalle 
:bårssjo guojkajt åkkijda 

:4.
:Sámeednam, máttoguodde, 
:dat lea gierddam doaddjudagi 
:gådde tjudijt, rievvudagájt 
:sluogas vierrevärroválldijt 
:Rámmpo dunji, sávres máddo 
:Rámmpo dunji, ráfes ruohtsas 
:Älla doaro doaroduvvam, 
:älla vieljaj vará varddám 
:sáme sijvos mátto sin 

:5.
:Máttarájdá sij li dålen 
:vuojttám vierredahkkij badjel 
:Vuosstálasstup, vielja, mij aj 
:sávrrudagájn vuolediddjáj 
:Biejvemánáj gierddis máddo 
:duv e vuojte vasjulattja 
:jus val várri gållegielat 
:Mujttit máttarmáttoj bágojt 
:Sámeednam sámijda

## Gáldut

## Geahča maid
*Maxida Märak lávlu 5. oasi Sámi soga lávlagis julevsámegillii

Kategoriija:Sámi soga lávlla
Kategoriija:Julevsápmelaččat
Kategoriija:Julevsámegiella
Saemie eatnemen vuelie

**Saemie eatnemen vuelie** () lea sámeálbmoga lávlla, man davvisámegielat sániid lea čállán Isak Saba Sagai Muittalægje-bláđii, nr. 7. 1906 diktan. Davviriikkalaš sámekonfereansa Åres mearridii 1986:s lávlaga sámiid álbmotlávllan. Arne Sørli lea čállán lávlaga šuoŋa ja 15. Davviriikkalaš sámekonfereanssas Helssegis jagis 1992 šuokŋa dohkkehuvvui. Anna Jacobsen lea dan siiddu veršuvnna jorgalan lullisámegillii. Lea maid eará veršuvdna, man Ella Holm Bull lea jorgalan.

Lávlla lea maid jorgaluvvon eará sámegielaide. Nuortalašgillii dan namma lea Sääʹmsooǥǥ laull, anárašgillii Säämi suuvâ laavlâ ja julevsámegillii Sámemátto lávlla.

:1.
:Noerthenaestiej gijken nueliem 
:soejmi Saemielaante jæjhta : 
:Vaerieh vaeriej duekieh vååjnoeh, 
:jaevrieh jaevriej dubpielisnie. 
:Elmien vøøste vaartoeh, aesieh 
:lokngesieh jih vitnededtieh. 
:Johkh jih skåakh jis bursieh, 
:sjuvvieh, 
:kraevies praare baektienjuanah 
:saelhtietjaetsiem dåastoehtieh. 

:2.
:Garre daelvien biegke, baajkoe, 
:værtoe, væhtjedh, vesties hovme. 
:Saemien såelien gåetiedjaveh 
:darhke saemien vaajmoen lihke. 
:Fealadæjjan baalkah tjuevkieh, 
:aske, goeksegh, naestieh gijkieh. 
:Stråmhpoej sisnie golvoe råavka, 
:johke sjåvva, baaroeh bursieh, 
:gierehtsh daelvie-baalkine. 

:3.
:Gosse giesiebiejjie guaka, 
:vaerieh, vaartoeh, saelhtiegaedtieh. 
:Gøølijh gullieklienjedahken 
:soejmi saelhtieh, sovvenh suvkieh. 
:Tjaebpies tjaetsieledtieh klienjieh, 
:johkh goh silpejeanoeh vååjnoeh. 
:Staahkoeh vååjnoeh, aajroeh gijkieh. 
:Almetjh laavloen vuelkieh sovken, 
:garseraejkiem, sovvenh, johkh. 

:4.
:Saemielaanten såeliej maadtoe 
:jijnjem ååjseme dan guhkiem. 
:Tjuvrieh, vesties gærroedæjjah, 
:faelskies skaehtie-kriebpesjæjjah. 
:Aavodh, - nænnoes saemien såelie! 
:Aavodh, - raeffien roehtsen dålle! 
:Idtjin saemieh gåessie dåaroeh 
:ij leah gåssie saemiej luvnie 
:viellen virre varrteme. 

:5.
:Maadtoen vieksiesvoeten gaavhtan 
:vesties vuekie tjoeri tjijtedh. 
:Mijjeh dovne vuastalibie, dejtie 
:gieh edtjieh mijjem dibledh. 
:Biejjien baerniej vieksies maadtoe! 
:Ih galkh gåessie ååjsehtalledh 
:gosse gielem buektehth geehtedh, 
:aahkaj aajjaj baakoeh mujhtedh: 
:Saemien dajveh saemide!

## Gáldut

Kategoriija:Sámi soga lávlla
Kategoriija:Lullisápmelaččat
Kategoriija:Lullisámegiella
Gomuvuohta

**Gomuvuohta** dahjege **máilmmiávus**. Gomuvuođas leat miljárddat násttit, main okta lea beaivváš.

## Geahča maid
*Ávus

Kategoriija:Astronomiija
Augusto Pinochet

**Augusto José Ramón Pinochet Ugarte** (skábmamánu 25. 1915, Valparaíso – juovlamánu 10. 2006, Santiago) lei chilelaš generála, Chile presideanta ja ovddeš diktáhtor.

## Gáldut

Kategoriija:Chile generálat 
Kategoriija:Chile presideanttat
Kategoriija:Chile diktáhtorat
Kategoriija:Riegádeamit 1915
Kategoriija:Jápmimat 2006
1865

## Dáhpáhusat
*

## Riegádeamit
* ođđajagimánu 28. beaivi — K.J. Ståhlberg, Suoma vuosttas presideanta

## Jápmimat
*

Kategoriija:1800-lohku
1883

## Dáhpáhusat
*

## Riegádeamit
* miessemánu 31. beaivi — L. K. Relander, Suoma presideanta

## Jápmimat
*

Kategoriija:1800-lohku
1889

## Dáhpáhusat
*

## Riegádeamit
* guovvamánu 3. beaivi — Risto Ryti,Suoma presideanta
* cuoŋománu 16. beaivi — Charlie Chaplin

## Jápmimat
*

Kategoriija:1800-lohku
1896

## Dáhpáhusat
*

## Riegádeamit
*

## Jápmimat
* guovvamánu 17. beaivi — Lars Jacobsen Hætta

Kategoriija:1800-lohku
1867

## Dáhpáhusat
*

## Riegádeamit
* geassemánu 27. beaivi — C. G. E. Mannerheim, Suoma presideanta

## Jápmimat
*

Kategoriija:1800-lohku
1874

## Dáhpáhusat
*

## Riegádeamit
*njukčamánu 24. beaivi — Harry Houdini

## Jápmimat
*

Kategoriija:1800-lohku
1875

## Dáhpáhusat
*

## Riegádeamit
* čakčamánu 1. beaivi — Edgar Rice Burroughs, amerihkálaš girječálli.
* skábmamánu 15. beaivi — Isak Saba
## Jápmimat
*

Kategoriija:1800-lohku
1877

## Dáhpáhusat
*

## Riegádeamit
*skábmamánu 29. beaivi — Elsa Laula Renberg, sápmelaš politihkar

## Jápmimat
*

Kategoriija:1800-lohku
Eno

**Eno** lea Suoma gielda Nuorta-Suoma leanas, Davvi-Gárjila eanangottis. Eno gullá Joensuu guovlogildii ja mátkki Joensuu-gávpogii gieldda guovddážis, Eno girkogilis, lea 36&nbsp;km. 

## Historjá
Eno gielda vuođđuduvvui jagis 1871.

## Oaidnámusat
## Gilit
## Gáldut
## Áššái laktáseaddji liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Ilomantsi

**Ilomantsi** (gárjilgillii: *Il'manči,* *Ilomančči*) lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Ilomantsi rádjegielddat leat Joensuu ja Lieksa.

## Gilit
Ahvenjärvi, Hattuvaara, Haukivaara, Huhmarisvaara, Huhus, Iknonvaara, Ilaja, Ilomantsi, Issakka, Kakkaravaara, Kakonaho, Kirvesvaara, Kivilahti, Kivilampi, Kokkokangas, Kontiovaara, Korentovaara, Kuolismaa, Kuuksenvaara, Käenkoski, Köpönvaara, Lapinniemi, Lapiovaara, Lehtovaara, Liusvaara, Lokanlahti, Longonvaara, Lutikkavaara, Maukkula, Marjovaara, Mekrijärvi, Melanselkä, Mutalahti, Möhkö, Naarvansalo, Nehvonniemi, Nuorajärvi, Ontronvaara, Ostronsaari, Paavonvaara, Pallosenvaara, Patrikka, Pihlajavaara, Piilovaara, Putkela, Ryökkylä, Siitarinvaara, Sonkaja, Tokrajärvi, Tykkylänvaara, Tyrjänsaari, Viitavaara, Vuottoniemi

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Liperi

**Liperi** (ruoŧagillii *Libelits*) lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Liperi rádjegielddat leat Heinävesi, Joensuu, Kontiolahti, Polvijärvi, Rääkkylä, Savonlinna ja Outokumpu.

## Gilit
Ahonkylä, Härkinvaara, Kaatamo, Korpivaara, Kompero, Liperinsalo, Leppälahti, Mattisenlahti, Risti, Roukalahti, Salokylä, Tutjunniemi, Vaivio

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Outokumpu

**Outokumpu** lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Outokumpu rádjegielddat leat Heinävesi, Kaavi, Liperi, Polvijärvi ja Tuusniemi.

## Gilit
Kalaton, Kuusjärvi, Kokonvaara, Maljasalmi, Rikkaranta, Sysmä, Taipale, Varislahti, Viuruniemi, Ulla, Alavi, Harmaasalo, Törisevä, Vuonos, Kuminvaara, Sätös, Paloranta

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Polvijärvi

**Polvijärvi** lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Polvijärvi rádjegielddat leat Juuka, Kaavi, Kontiolahti, Liperi ja Outokumpu.

## Gilit
Horsmanaho, Hukkala, Kinahmo, Kuorevaara, Martonvaara, Ruvaslahti, Sola, Sotkuma

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Enonkoski

**Enonkoski** lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis.

## Gilit
Hanhijärvi, Hyypiänniemi, Ihamaniemi, Karvila, Kattilanmäki, Jokisivu, Laasala, Muhola, Paakkunala, Rekitaipale, Simanala, Suurimäki, Vuorikoski, Vääräntaus.

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Joensuu

**Joensuu** lea Davvi-Gárjila eanangoddiguovddáš ja ássiid mielde Nuorta-Suoma leana nubbin stuorámus gávpot. Joensuus lei jagi 2006 loahpas 57&nbsp;808 ássi. Joensuu gávpot viidánii ođđajagimánu 1. beaivve 2005, go Tuupovaara ja Kiihtelysvaara gielddat ovttastuvvoje dasa.

Joensuu gullá Joensuu guovlogildii, gos lei 31.12.2004 115&nbsp;360 ássi. Joensuu guovlogildii gullet Joensuu lassin Eno, Ilomantsi, Kontiolahti, Liperi, Outokumpu, Polvijärvi ja Pyhäselkä gielddat. Dáin Ilomantsi ii leat mielde Joensuu guovllu guovloovttasbargguin.

lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. rádjegielddat leat .

## Gilit
Hoilola, Kovero, Luutalahti, Mannervaara, Meriinaho, Ruhovaara, Saarivaara, Saaroinen, Öllölä

## Gaskkat geainnuid mielde

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Kontiolahti

**Kontiolahti** (ruoŧagillii *Kontiolax*) lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Kontiolahti rádjegielddat leat Joensuu, Juuka, Lieksa, Liperi ja Polvijärvi.

## Gilit
Paihola, Puntarikoski, Puso, Pyytivaara, Rantakylä, Romppala, Selkie, Varparanta, Venejoki

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Savonlinna

**Savonlinna** lea Suoma gávpotgielda Lulli-Savo eanangottis. Savonlinna rádjegielddat leat Enonkoski, Heinävesi, Kitee, Liperi, Parikkala, Rantasalmi, Ruokolahti, Rääkkylä, Sulkava ja Varkaus.

## Gilit
* **Savonlinna:** Aholahti, Ahvensalmi, Ahvionsaari, Haapalahti, Hannolanpelto, Haukiniemi, Ikoinniemi, Juvola, Kaartilanranta, Kallislahti, Kesamonsaari, Kiilanmäki, Kiviapaja, Kokonsaari, Kommerniemi, Kosola, Laukansaari, Liistonsaari, Loikansaari, Mikkolanniemi, Moinsalmi, Niittylahti, Oravi, Otavaniemi, Pellossalo, Pesolansaari, Pietolansaari, Pihlajalahti, Pirhiänniemi, Pihlajaniemi, Ritosaari, Tolvanniemi, Tuohisaari, Tynkkylänjoki, Varparanta

* **Kerimäki:** Alakuona, Anttola, Uusi-Haapalahti, Haapaniemi, Hevossalo, Hälvä, Karvila, Kattilamäki, Kerimäki, Kerimäen Pihlajaniemi, Kumpuranta, Kuokkala, Laakkola, Luotojärvi, Lötjölä, Louhi, Makkola, Moinniemi, Paakkunala, Paasniemi, Uus-Pihlajaniemi, Pitkälä, Raikuu, Rauvanniemi, Riikola, Ruokojärvi, Ruokolahti, Ruokoniemi, Simpala, Toroppala, Yläkuona.

***Punkaharju:** Enanniemi, Hiukkajoki, Kulennoinen, Lahdenkylä, Liittolahti, Piojärvi, Punkaharjun Laukansaari, Punkasalmi, Putikko, Raatikko, Ruhvana, Saukonsaari, Sorvasranta, Susiniemi, Särkilahti, Turtianniemi, Tuunaansaari, Utrasniemi, Vaahersalo, Vaara, Vuoriniemi.

* **Savonranta:** Hanhijärvi, Hankavaara, Lapinlahti, Säimen, Leivola, Oriniemi, Pirttimäki, Rönkönvaara, Vuokala.

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Savonranta

**Savonranta** lea Suoma gielda Nuorta-Suoma leanas.

## Historjá
## Oaidnámusat
## Gilit
## Gáldut
## Áššái laktáseaddji liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Sulkava

**Sulkava** lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Sulkava rádjegielddat leat Juva, Puumala, Rantasalmi, Ruokolahti ja Savonlinna.

## Gilit
Eerikkälä, Hasula, Halttula, Heikkurila, Hintsala, Iitlahti, Kaartila, Kaartilankoski, Kaartilanmäki, Kaipola, Kammola, Karjulanmäki, Kommerniemi, Koskutjärvi, Kyrsyä, Leipämäki, Linkola, Lohilahti, Maarala, Mäntynen, Partala, Pulkkila, Rahkolantaipale, Rauhaniemi, Ruokoniemi, Ruottila, Ryhälä, Sairalanmäki, Sammalmäki, Seppälä, Sipilä, Sulkava, Tannila, Telakanava, Telataipale, Tialanmäki, Tunnila, Väätälänmäki, Ylisenauvila.

## Liŋkkat

* http://www.sulkava.fi

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Alahärmä

**Alahärmä** lea ovddeš gielda Oarje-Suoma leanas, Suomas. Jagi 2009 álggu rájes Alahärmä ovttastahttojuvvui Kauhava-gávpogiin. Ovdal ovttastahttima Alahärmäs orro 4&nbsp;661 olbmo, ja gieldda viidodat lei 353,65 km2, mas 2,33 km2 lei čáhci. Alahärmä ránnjágielddat ledje Kauhava, Kortesjärvi, Oravainen, Uusikaarlepyy, Vöyri-Maksamaa ja Ylihärmä.

## Historjá
### Gielddaid ovttastahttin
Alahärmä, Kortesjärvi ja Ylihärmä gielddat ovttastahttojuvvojedje Kauhava-gávpogiin ođđajagimánu 1. beaivve 2009.

## Gilit
Ekola, Hakola, Hanhila, Hanhimäki, Hilli, Huhtamäki, Kirkonkylä, Kivihuhta, Kojola, Kuoppala, Köykkäri, Lahdenkylä, Ojala, Poromaa, Pelkkala, Perkiömäki, Pesola, Vakkuri, Voltti ja Yliviitala

Kategoriija:Suoma ovddeš gielddat
Haukivuori

**Haukivuori** lei Lulli-Savo eanangottis ja lei ovdal Suoma gielda Nuorta-Suoma leanas. Jagis 2006 gielddas orui sullii 2300 olbmo ja dan viidodat lei 505,11&nbsp;km², mas 108,07&nbsp;km² lei čáhci. Ássit eananjealjehaskilomehtera bokte lei sullii 5,8 ássi/km². 1.1.2007 Haukivuori gielda ovttastuvvui Mikkeli gávpogii. 

## Gilit
Asemankylä, Kantala, Kirkonkylä, Nykälä, Häkkilä, Pitkäaho, Moilala, Pohjalahti, Tervalahti, Tuliniemi, Taipale

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Heinävesi

**Heinävesi** lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Heinävesi rádjegielddat leat Savonlinna, Varkaus, Leppävirta, Tuusniemi, Outokumpu ja Liperi.

## Geahča maid
* Lintula kloasttar

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Hirvensalmi

**Hirvensalmi** lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Hirvensalmi rádjegielddat leat Joutsa, Kangasniemi, Mikkeli, Mäntyharju ja Pertunmaa.

## Gilit
Hirvenlahti, Hirvensalmi, Hurrila, Hämeenmäki, Kekkola, Kilkki, Kissakoski,Kotkatvesi, Kuitula, Lahnaniemi, Lelkola, Malvaniemi, Merrasmäki, Monikkala,  Noitti, Parkkola, Puukonsaari, Pyörnilä, Pääskynsaari, Pöyry, Ripatti, Suonsalmi, Syväsmäki, Tuukkala, Vahvamäki, Vahvaselkä, Väisälä

## Liŋkkat

Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Kangasniemi

**Kangasniemi** lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Kangasniemi rádjegielddat leat Hankasalmi, Hirvensalmi, Joutsa, Mikkeli, Pieksämäki ja Toivakka.

## Gilit
Harjunmaa, Hokka, Hyyrylä, Istruala, Kaihlamäki, Kangasniemi, Kauppila, Koittila, Kutemajärvi, Laitiala, Luusniemi, Makkola, Mannila, Nousiala, Ohensalo, Orala, Paappala, Puulasalmi, Pylvänälä, Pölläkkä, Pöyhö, Rauhajärvi, Reinikkala, Rekola, Ruokomäki, Rytkölä, Salmenkylä, Seppälä, Suurola, Synsiälä, Synsiö, Syrjämä, Syyttölä, Tiihola, Ukonniemi, Unnukkala, Vaimosniemi, Vehmaskylä, Vihave, Vuojalahti, Äkryntaipale

## Liŋkkat

Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Sauvo

**Sauvo** () lea Suoma gielda Varsinais-Suoma eanangottis. Viidodagas 1,13&nbsp;km² lea čáhci. Mearra riddu lea badjel 140&nbsp;km. Dan rádjegielddat leat Kaarina, Kemiönsaari, Parainen, Paimio ja Salo.

## Gilit
Alsböle, Amböle, Birkkärr, Britsböle, Bränkärr, Dals, Danskulla, Dikarböle, Finkulla, Finskylä, Flossböle, Foudila, Gripsböle, Haarakallio, Haddböle, Hallela, Hemböle, Holvastböle, Hännikböle, Hännälä, Härmälä, Ingniemi, Isomäkipää, Isopalike, Isosilkkilä, Järvenkylä, Kalainen, Kaukola, Kavalto, Kirkonkylä, Knappböle, Koorla, Korpela, Korsnäs, Korvala, Koski, Kosundböle, Kouttu (Koutböle), Kuggböle, Kursalo, Lattmark, Lautkankare, Liesniemi, Liivala, Luola, Lurböle, Marike, Martböle, Mattböle, Mäenala, Naarslahti, Nummenpää, Osmalahti, Paddainen, Pappila, Patarautila, Pyrilä, Raitniemi, Rajalahti, Rikaniemi, Ristniemi, Ruona, Ruonlahti, Salmensuu, Salmi, Sarapisto, Saustila, Sillankorva, Sillanpää, Siuri, Skörsböle, Slätsböle, Sodaböle, Sorrböle, Sunnanberg, Svartsböle, Sydänmaa, Tallböle, Tapila, Timperlä, Vahtinen, Vartsalo, Vesti, Vuotkulla, Vähäkylä, Vähämäkipää, Vähäpalike, Vähäsilkkilä, Västerkulla, Ylistaro, Åkers

## Oaidnámušat
Sauvo girku ja Karuna girku.

## Liŋkkat

Kategoriija:Oarje-Suoma leatna
Mikkeli

**Mikkeli** lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Mikkeli rádjegielddat leat Hirvensalmi, Juva, Kangasniemi, Mäntyharju, Pieksämäki, Puumala ja Savitaipale.

## Gilit
Alamaa, Anianniemi, Asila, Haahkala, Haapataipale, Harjujärvi, Harjumaa, Haukkakorhola, Heinälahti, Helppanala, Hietanen, Hiirola, Hyyrylä, Häyrylä, Ihastjärvi, Kaipiala, Karstula, Korpijärvi, Koskentaipale, Kovala, Kyyhkylänniemi, Laitiala, Launiala, Laurikkala, Liukkola, Marjoniemi, Moisio, Norola, Närvälä, Olkkolanniemi, Otava, Pajula, Parantala, Parkkila, Pekkola, Puttola, Rahula, Rantakylä, Rieppola, Riittilä, Rämälä, Sairila, Salmenkylä,  Savonlahti, Seppälä, Soikkala, Suonsaari, Taipale, Tikkala, Tuukkala, Vanhala, Vanhamäki, Vatila, Vehmaskylä, Viljakkala, Visulahti, Vuolinko, Väänälä.

## Liŋkkat

Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Pertunmaa

**Pertunmaa** lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Dan ránnjágielddat leat 
Hartola, Heinola, Hirvensalmi, Mäntyharju ja Joutsa.

## Gilit
Kuortti, Kirkonkylä, Mansikkamäki, Nipuli, Lihavanpää, Joutsjärvi, Ruorasmäki, Koirakivi, Paaso, Hölttä, Vastamäki, Hartosenpää, Kuhajärvi, Karankamäki, Sydänmaa, Kälkyttä

## Áššái laktáseaddji liŋkkat

* Pertunmaa gielda
* Pertunmaa girjerádju
* Pertunmaa searvegoddi

Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Ristiina

**Ristiina** (*[[ruoŧagiella|ruoŧagillii]] Kristina* lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis, Nuorta-Suoma leanas. Ristiina gullá Mikkeli guovlogildii. Gielddas orru 5106 olbmo ja dan viidodat lea 742,49&nbsp;km², mas 168,51&nbsp;km² lea čáhci. Olmmoščoahkkisvuohta lea 8,99 ássi/km².

## Historjá
## Oaidnámusat
## Gilit
Alasjärvi, Haikola, Hangastenmaa, Hanhijärvi, Hartikkala, Hauska, Heikkilä, Heinniemi, Heramäki, Hiirimäki, Himalansaari, Huttula, Hytölä, Inkarila, Innala, Jukarila, Juottila, Juvela, Järvenpää, Kaipiala, Kapala, Karhila, Keriniemi, Koivakkala, Koljola, Korhola, Korpela, Kosola, Kuomio, Kuomiolahti, Kurvila, Kylänlahti, Käenniemi, Laasola, Laitiala, Lappilanmäki, Laurikkala, Liiansaari, Liikala, Lintuniemi, Lyytikkälä, Mahkola, Marjoniemi, Minkkilä, Mäkelä, Närhilä, Outila, Pakinniemi, Parkatniemi, Pettilä, Puntala, Pylkkälä, Pyrhölä, Pöntilä, Rahikkala, Rikantila, Roinila, Sattila, Savela, Simola, Sokkala, Surno, Syrjälä, Sydänmaa, Taipale, Tarhola, Tiirola, Tiusala, Toijola (Toijala, Kyyrö), Tukiala (Tukialanlahti) (-1845), Tuukkala, Valkola, Vitsiälä, Ylölä, Yövesi

## Gáldut
## Áššái laktáseaddji liŋkkat
* Ristiina gielda

Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Kiuruvesi

**Kiuruvesi** lea Suoma gávpotgielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Iisalmi, Pielavesi, Pyhäjärvi, Pyhäntä ja Vieremä.

## Gilit
Aittojärvi, Haapakumpu, Hautakylä, Heinäkylä, Honkaranta, Jokela, Kalliokylä, Kiuruvesi, Koivujärvi, Korpijoki, Koskenjoki, Kotajoki, Lahnajoki, Lahnanen, Lapinsalo, Laukkala, Luupuvesi, Löytänä, Niemiskylä, Näläntö, Osmanki, Paajakka, Pihlajamäki, Rantakylä, Rapakkojoki, Remeskylä, Ruokomäki, Ruutana, Rytky, Ryönänjoki, Salmijärvi, Salmenkylä, Sulkavanjärvi, Tihilä, Toiviaiskylä,  Turhala

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Lapinlahti

:*Lapinlahti lea maid [[Helsset|Helssega]] oassi. Geahča [[Lapinlahti (Helsset)]].

*'Lapinlahti*' *(ruoŧagillii Lapinlax'') lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Iisalmi, Kuopio, Rautavaara, Siilinjärvi ja Sonkajärvi.

## Gilit
Alapitkä, Heinäaho, Horsmanmäki, Karvasalmi, Kivistö, Kiukonmäki, Lahdenperä, Lappetelä, Leppälahti, Luhi, Martikkala, Mäkikylä, Mäntylahti, Nerkoo, Ollikkala, Pajujärvi, Pitkämäki, Puoliväli, Pällikäs, Taipale, Tölvä, Väisälänmäki

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Pielavesi

**Pielavesi** lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Keitele, Kiuruvesi, Maaninka, Iisalmi, Tervo, Pyhäjärvi ja Pihtipudas.

## Gilit
Heinämäki, Joutsenniemi, Jylhä, Jylänki, Karjala, Koivujärvi, Kotaniemi, Kuivaniemi, Kurolanlahti, Lammassalo, Lampaanjärvi, Lappetelä, Laukkala, Leppämäki, Löytynjärvi, Löytynmäki, Niemisjärvi, Pahkamäki, Pajumäki, Pappila, Pauha, Pielavesi, Pukara, Saarela, Sulkava, Säviä, Taipale, Tallus, Tommanmäki, Tuovilanlahti, Vaaraslahti, Venetmäki.

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Iisalmi

**Iisalmi** (ruoŧagillii *Idensalmi*) lea Suoma gávpotgielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat .

## Gávpotoasit
Haapajärvi, Hernejärvi, Iisalmi, Jokela, Kilpisaari, Kirma, Kääriänsaari, Lappetelä, Nerkoo, Nerkoonniemi, Niemisjärvi, Paloinen, Pappila, Partala, Peltosalmi, Pitolamminmäki, Porovesi, Pörsänmäki, Ruotaanlahti, Ruotaanmäki, Ryhälänmäki, Soinlahti, Ulmala, Valkeamäki, Varpanen, Vieremäjärvi, Viitaa, Runni.

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Keitele

**Keitele** lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Pielavesi, Pihtipudas, Tervo, Vesanto ja Viitasaari.

## Gilit
Hamula, Koutajärvi, Kukertaja, Leppäselkä, Sulkavanjärvi, Tossavanlahti, Viinikkala, Vuonamo, Äyräpää

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Sonkajärvi

**Sonkajärvi** *(ovdal Rutakko)* lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Iisalmi, Kajaani, Lapinlahti, Rautavaara, Sotkamo, ja Vieremä.

## Gilit
Aittokoski, Haajaissydänmaa, Haapajärven Sydänmaa, Harva, Hernejärvi, Jyrkkä, Kaarakkala, Kauppilanmäki, Kilpisaari, Koirakoski, Kukkopuro, Laaka, Mansikkavirta, Muuraisjärvi, Oinasjärvi,  Paisua, Petäjäjärvi, Petäys, Päsmäri, Rutakko, Ryhälänmäki, Savonvirta, Sonkajärvi, Sonkakoski,  Sukeva, Sälevä, Toivakko, Ulmala, Uuraa, Vehmasjärvi, Viitaa, Vänninmäki

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Varpaisjärvi

**Varpaisjärvi** lea Suoma gielda Nuorta-Suoma leanas.

## Historjá
## Oaidnámusat
## Gilit
Juminen, Korpinen, Kärsämäki, Lukkarila, Pitkälänmäki, Sutela, Korpijärvi, Petäys-Paloinen, Karsanlahti, Syvärinpää, Jonsa, Urimolahti, Lukkarila

## Gáldut
## Áššái laktáseaddji liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Vieremä

**Vieremä** lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Dan rádjegielddat leat Iisalmi, Kajaani, Kiuruvesi, Pyhäntä ja Sonkajärvi.

## Gilit
Haajainen (Haajaiskylä), Haajaistaival, Kaarakkala, Karankamäki, Kauppilanmäki, Kirkonkylä, Marttisenjärvi, Nissilä, Palosenjärvi, Palosenmäki,Pyöree, Salahmi, Savimäki, Valkeiskylä (Valkiamäki)

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Joroinen

**Joroinen** *([[ruoŧagiella|ruoŧagillii]] Jorois*) lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Joroinen rádjegielddat leat Juva, Leppävirta, Pieksämäki, Rantasalmi ja Varkaus.

## Gilit

* Huutokoski
* Häyrilä
* Joroisniemi
* Järvikylä
* Kaijonkylä
* Kaitainen
* Katisenlahti
* Kerisalo

* Girkogilli
* Kolma
* Kotkatlahti
* Kurensydänmaa
* Kurkela
* Kuvansi (taajama)
* Koskenkylä
* Lahnalahti

* Maavesi
* Montola
* Ruokojärvi
* Ruokoniemi
* Savuniemi
* Sydänmaa
* Vättilä
* Tahkoranta


## Liŋkkat

Kategoriija:Davvi-Savo eanangoddi
Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Juva

**Juva** lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Juva rádjegielddat leat Joroinen, Mikkeli, Pieksämäki, Puumala, Rantasalmi ja Sulkava.

## Gilit
Ahola, Auvila, Haikarila, Hatsola, Hietajärvi, Hyötyy, Hännilä, Härkälä, Inkilä, Järvenpää, Kaihunmäki, Kaislajärvi, Kangas, Kaskii, Kettula, Kiiskilä, Kiiskilänniemi, Kilpola, Kirkonkylä, Nuutilanmäki, Koikkala, Kuosmala, Lauteala, Leskelä, Maarala, Maivala, Murtoinen, Mustola, Mäköis, Männynmäki, Narila, Näärinki, Ollikkala, Paatela, Pekurila, Pohjois, Poikola, Pulkkila, Purhola, Rantuu, Remojärvi, Ronkala, Soiniemi, Sopala, Summala, Suurniemi, Taipale, Teivaa, Tuhkala, Turakkala, Vehmaa, Vuorenmaa, Vuorilahti.

## Liŋkkat

Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Juankoski

**Juankoski** (ruoŧagillii *Strömsdal*)  lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Juankoski rádjegielddat leat Juuka, Kaavi, Kuopio, Rautavaara ja Tuusniemi.

1.1.2017 Juankoski ovttastuvvui Kuopio gávpogii.

## Gilit
Akonvesi, Hipanlahti, Jouhteninen (Joutseninen), Muuruvesi (girkogilli), Säyneinen (girkogilli), Vehkalahti

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Karttula

**Karttula** lea Suoma gielda Nuorta-Suoma leanas.

## Historjá
## Oaidnámusat
## Gilit
Airaksela, Haapamäki, Hakulila, Hautolahti, Humalaniemi, Joutsensalmi, Juurikkaniemi, Karttula, Keihästaival, Kemppaanmäki, Koivujärvi, Koivulahti, Koskenkylä, Kuivaniemi, Kuttasalo, Käpysalo, Lietemäki, Lyytikkälä, Nuutila, Punnonmäki, Riitlampi, Riuttala, Salinmaa, Sammankontaus, Soidinlahti, Tallus, Utrianlahti, Vaarunjärvi, Valkeistaival, Viitataival.

## Gáldut
## Áššái laktáseaddji liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Puumala

**Puumala** lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Puumala rádjegielddat leat Juva, Mikkeli, Ruokolahti, Savitaipale, Sulkava ja  Taipalsaari.

## Gilit
Hamula, Harmaala, Himahuuha, Huhtimaa, Hurissalo, Huuhkaala, Ihalais, Junninmäki, Kaipaala, Kauppila, Keriniemi, Kietävälä, Kiljula, Kirkonkylä Kitula, Kokkola, Kontila, Kyllölä, Lampila, Liimattala, Lintusalo, Luukkola, Maunola, Miettula, Muuramäki, Niinimäki, Niinisaari, Ollila, Pellilä, Petäjäniemi, Pirttimäki, Piskola, Pitkälahti, Repola, Rokansalo, Ruokotaipale, Ryhälä, Sepänkylä, Sipilänsaari, Sopala, Sorjola, Torsantaka, Valtola, Vesiniemi

## Liŋkkat

Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Rantasalmi

**Rantasalmi** lea Suoma gielda Lulli-Savo eanangottis. Rantasalmi rádjegielddat leat Joroinen, Juva, Savonlinna, Sulkava ja Varkaus.

## Gilit
Ahvensalmi, Asikkala, Haapaniemi, Haapataipale, Hiismäki, Hiltula, Ihamaniemi, Joutsenmäki, Kolkontaipale, Lahdenkylä, Mielojärvi, Osikonmäki, Parkumäki, Pirilä, Porosalmi, Puikonniemi, Putkisalo, Rantasalo, Reijola, Repomäki, Ritalahti, Riuttanen, Tammenlahti, Tiemassaari, Torasalo, Tornioniemi, Tuusmäki, Vaahersalo, Voinsalmi

## Liŋkkat

Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Kuopio

**Kuopio** lea Suoma gávpotgielda Davvi-Savo eanangottis. Kuopio rádjegielddat leat Lapinlahti, Iisalmi, Leppävirta, Rautavaara, Siilinjärvi, Suonenjoki, Tervo, Pielavesi, Kaavi ja Tuusniemi.

## Gilit
Asuma, Juankoski, Kortejoki, Muuruvesi, Niittylahti, Nilsiä, Riistavesi, Savulahti, Säyneinen, Sikoniemi, Vartiala, Vehka

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Maaninka

**Maaninka** lea Suoma gielda Nuorta-Suoma leanas.

## Historjá
## Oaidnámusat
## Gilit
Haatala, Halola, Hamula, Jynkänniemi, Kinnulanlahti, Kurolanlahti, Käärmelahti, Leinolanlahti, Lappetelä, Pohjois-Haatala, Tavinsalmi, Tuovilanlahti, Varpasmaa, Venäjänsaari, Vianta, Väänälä.

## Gáldut
## Áššái laktáseaddji liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Siilinjärvi

**Siilinjärvi** lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Siilinjärvi rádjegielddat leat Kuopio ja Lapinlahti.

## Gilit
Hakkarala, Hamula, Harjamäki, Kaaraslahti, Kasurila, Kehvo, Koivumäki, Koivusaari, Kuuslahti, Pajujärvi, Pöljä, Rissala, Räimä, Toivala, Vuorela, Lehdonkylä, Kumpunen

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Juuka

**Juuka** (ruoŧagillii *Juga*) lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Juuka rádjegielddat leat Kuopio, Kaavi, Kontiolahti, Lieksa, Nurmes, Polvijärvi ja Rautavaara.

## Gilit
Ahmovaara, Halivaara (Hali), Juuka, Kannas, Kajoo, Kuhnusta, Larinsaari, Matara, Nunnanlahti, Paalasmaa, Petrovaara, Pihlajavaara, Polvela, Raholanvaara (Rahola), Timovaara, Tuopanjoki, Vaikko, Vihtasuo, Vuokko

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Lieksa

**Lieksa** lea Suoma gávpotgielda Davvi-Gárjila eanangottis. Lieksa rádjegielddat leat Ilomantsi, Joensuu, Juuka, Kontiolahti, Kuhmo ja Nurmes.

## Gilit
Hattusaari, Hattuvaara, Höntönvaara, Hörhö, Jaakonvaara, Jamali, Kitsinvaara, Koli, Kontiovaara, Kuorajärvi, Kylänlahti, Lapalie, Louhivaara, Mätäsvaara, Nurmijärvi, Ohtavaara, Pankakoski, Pankajärvi, Puso, Romppala, Ruunaa, Saarivaara, Savijärvi, Siikavaara, Sikovaara, Sokojärvi, Sokovaara, Uusikylä, Varpanen, Vieki, Viensuu, Vuonisjärvi, Vuonislahti

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Nurmes

**Nurmes** lea Suoma gávpotgielda Davvi-Gárjila eanangottis. Nurmes rádjegielddat leat Juuka, Kuhmo, Lieksa, Rautavaara, Sotkamo ja Valtimo.

## Gilit
Höljäkkä, Jokikylä, Jänislehto, Kuikka, Kuohatti, Kynsiniemi, Lipinlahti, Mujejärvi, Nurmes, Palojärvi, Petäiskylä, Porosaari, Salmi (Salmenkylä), Saramo, Savikylä, Särkivaara, Ylikylä, Kuokanvaara, Kohtavaara, Egyptinkorpi, Tolkee

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Nilsiä

**Nilsiä** lea Suoma gávpotgielda Nuorta-Suoma leanas.

## Historjá
## Oaidnámusat
## Gilit
Ahmapuro, Eitikansalo, Haluna, Hipanlahti, Kaaraslahti, Keyritty, Konttimäki, Lastukoski, Lukkarilansaari, Mikkajärvi, Murtolahti, Nilsiä, Niinimäki, Onkivesi, Pajujärvi, Pajulahti, Palonurmi, Pieksä, Raatti, Reittiö, Ruokonen (Ruokoiskylä), Siikajärvi, Sydänmaa, Syvärilä, Sänkimäki, Vuotjärvi.

## Gáldut
## Áššái laktáseaddji liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Rautavaara

**Rautavaara** lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Rautavaara rádjegielddat leat Juuka, Kuopio, Lapinlahti, Nurmes, Sonkajärvi, Sotkamo ja Valtimo.

## Gilit
Alakeyritty, Alaluosta, Etelä-Keyritty, Halmejärvi, Hiirenjärvi, Lievisenmäki, Palojärvi, Pohjois-Keyritty, Puumala, Rautavaara, Sierajärvi, Siikajärvi, Tiilikka, Yläluosta.

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Tuusniemi

**Tuusniemi** lea Suoma gielda Davvi-Savo eanangottis. Tuusniemi rádjegielddat leat Heinävesi, Kaavi, Kuopio, Leppävirta ja Outokumpu.

## Gilit
Enonsalo, Hauranki, Juurikkamäki, Jänissalo, Kartansalo, Kiukoonniemi, Kosula, Laukka-aho, Leppäranta, Litmaniemi, Lohilahti, Miettilä, Ohtaanniemi,Paakkila, Susiniemi, Syrjäsaari, Tuusjärvi, Tuusniemi, Ukonlahti, Viitamäki.

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Kitee

**Kitee** (ruoŧagillii *Kides*) lea Suoma gávpotgielda Davvi-Gárjila eanangottis. Kitee rádjegielddat leat Parikkala, Rääkkylä, Savonlinna ja Tohmajärvi.

## Gilit
Haapasalo, Haarajärvi, Hammaskallio, Jaakkima, Juurikka, Kantosyrjä, Kiteenkylä, Kiteenlahti, Kontiola, Kunonniemi, Lahdenkylä, Leinovaara, Loukunvaara, Misola, Muljula, Niinikumpu, Närsäkkälä, Ojamäki, Piimäjärvi, Potoskavaara, Puhos, Puhossalo, Päätye, Riihijärvi, Rokkala, Ruppovaara, Satulavaara, Suoparsaari, Suorlahti, Särkijärvi, Säynejärvi, Taipale, Varmoniemi, Välivaara

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Rääkkylä

**Rääkkylä** (ruoŧagillii *Bräkylä*) lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Rääkkylä rádjegielddat leat Joensuu, Kitee, Liperi, Savonlinna ja Tohmajärvi.

## Gilit
Haapasalmi, Heinoniemi, Hernevaara, Hypönniemi, Jaama, Kiesvaara, Kirkonkylä, Nieminen, Oravilahti, Oravisalo, Piimälahti, Pötsönlahti, Rasisalo, Rasivaara, Salokylä, Sangenlahti, Sintsi, Siurlahti, Täitimänniemi, Venturi ja Varpasalo.

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Kaavi

**Kaavi** lea Suoma gielda Nuorta-Suoma leanas. Kaavis lei 3 283 ássi.  Gieldda viidodat lea 789,87 km² Populašuvdnačoahkkisvuohta lea 4,87 ássi/km². Rádjegielddat leat Kuopio, Juuka, Outokumpu, Polvijärvi ja Tuusniemi.  

## Gilit
Hirvisaari, Kaavi, Karsikkovaara, Kellolahti, Rasimäki, Kortteinen, Kortteisen salokylä (Kortteiskylä), Luikonlahti, Maarianvaara, Mäntyjärvi, Niinivaara, Retunen, Sivakkavaara, Vehkalahti.

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna
Valtimo

**Valtimo** lea Suoma gielda Davvi-Gárjila eanangottis. Valtimo rádjegielddat leat Nurmes, Rautavaara ja Sotkamo.

## Gilit
Elomäki, Haapakylä, Halmejärven metsänhoitopiiri, Halmejärvi, Hirsiniemi, Kalliojärvi, Karhunpää, Koiravaara, Koppelojärvi, Maanselkä, Puukari, Pajukoski, Rasimäki, Rumo, Sivakkajoki, Sivakkavaara, Verkkojoki ja Ylä-Valtimo.

## Liŋkkat

Kategoriija:Nuorta-Suoma leatna