open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muitalægje

**Muitalægje** lei vuosttas sámegielat aviisa. Aviissa olles namma lei *Muittalægje čuvgetusa haliduvvidi sami gaskast*. Dat almmustuvai vuosttas geardde jagis 1873 ja maŋimuš geardde jagis 1875. Aviisa almmustuvai Norggas Čáhcesullos. Das almmustuvai 33 nummira. Aviissa duogábealde lei *Vieljažiid Searvi*. Aviissa doaimmaheaddjin barggai Buolbmát leansmánne Christian Andreasen, gii čálii measta buot aviissa čállosiid. 

Kategoriija:Davvisámegiel aviissat
Kouvola guovlogielda

**Kouvola guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain. Dat lea Kymileagi eanangottis. Dasa gullá čieža gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 081.

## Gielddat
*  Iitti (Gielda)
*  Kouvola (Gávpot)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Kotka–Hamina guovlogielda

**Kotka–Hamina guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain. Dat lea Lulli-Suoma leanas, Kymileagi eanangottis. Dasa gullá vihtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 082.

## Gielddat
*  Hamina (Gávpot)
*  Kotka (Gávpot)
*  Miehikkälä (Gielda)
*  Pyhtää (Gielda)
*  Virolahti (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Duottar-Lappi guovlogielda

**Duoddar-Lappi guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Lappi leanas. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 196.

## Gielddat
* Eanodat (gielda)
* Gihttel (gielda)
* Kolari (gielda)
* Muoná (gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Annukka Hirvasvuopio-Laiti

**Annukka Hirvasvuopio-Laiti** dahjege **Hirvas-Niillasa Heaikka Annukka** lea riegádan jagis 1973 Vuohču guovllus, Soađegili gielddas, muhto ássá dál Ohcejogas. Son lea Vilddas-joavkku solista ja bargá prošeaktahoavdan Suoma Sámedikkis Sámemusihka oahpahus -prošeavttas. Son lea studeren Tampere universitehtas etnomusikologiija. 

Jagi 1993 son lei leamašan mielde Ylläsis nuortasápmelaš Jaakko Gauriloffain Ilpo Saastamoinena Velho-trilogias.

Annukka Hirvasvuopio-Laiti oaččui Lappi leana kulturbálkkašumi juovlamánus 2006. Bálkkašumi seamma áigge oaččuiga nuortalaš Tiina Sanila ja anáraš Aune Kuuva.

## Gáldut

Kategoriija:Sámi musihkkárat
Sami Usteb

**Sami Usteb** lei sámi bláđđi man 57 nummira almmuhuvvojedje jagiid 1899&ndash;1903. Bláđi goastadii Norgga Samemišuvdna ja dan doaimmaheaddjit leigga suohkanbáhpat Jens Otterbech ja Gudbrand Tandberg.

## Gáldut

## Geahča maid
*Sami Usteb Suoma álbmotgirjeráju siidduin
*Sami Usteb Sámi mediahistorjá -čállosis

Kategoriija:Heaittihuvvon sámi aviissat
Duortnosleagi guovlogielda

**Durtnosleagi guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Lappi leanas. Dasa gullá guokte gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 193.

## Gielddat
*  Badje-Duortnus (gielda)
*  Pello (gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Giepma–Durdnosa guovlogielda

**Giepma–Durdnosa guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Lappi eanangoddis. Dasa gullá vihtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 192.

## Gielddat
*  Duortnus (gávpot)
*  Giepma (gávpot)
*  Keminmaa (gielda)
*  Simo (gielda)
*  Tervola (gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Nuorta-Lappi guovlogielda

**Nuorta-Lappi guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Lappi leanas. Dasa gullá vihtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 194.

## Gielddat
*  Giemajávri (gávpot)
*  Pelkosenniemi (gielda)
*  Posio (gielda)
*  Salla (gielda)
*  Suovvaguoika (gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Roavvenjárgga guovlogielda

**Roavvenjárgga guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Lappi leanas. Dása gullaba guokte gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 194.

## Gielddat
*  Ranua (gielda)
*  Roavvenjárga (gávpot)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Mikkeli guovlogielda

**Mikkeli guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Lulli-Savo eanangottis. Dasa gullá guhtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 101.

## Gielddat
*  Hirvensalmi (Gielda)
*  Kangasniemi (Gielda)
*  Mikkeli (Gávpot)
*  Mäntyharju (Gielda)
*  Pertunmaa (Gielda)
*  Puumala (Gielda)

Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Pieksämäki guovlogielda

**Pieksämäki guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Lulli-Savo eanangottis. Dasa gullá dušše Pieksämäki gávpot ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 105.

## Gielddat
*  Joroinen (Gielda)
*  Juva (Gielda)
*  Pieksämäki (Gávpot)

Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Savonlinna guovlogielda

**Savonlinna guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Lulli-Savo eanangottis. Dasa gullá čieža gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 103.

## Gielddat
*  Enonkoski (Gielda)
*  Heinävesi (Gielda)
*  Rantasalmi (Gielda)
*  Savonlinna (Gávpot)
*  Sulkava (Gielda)

Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Imatra guovlogielda

**Imatra guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 093.

## Gielddat
*  Imatra (Gávpot)
*  Parikkala (Gielda)
*  Rautjärvi (Gielda)
*  Ruokolahti (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Lappeenranta guovlogielda

**Lappeenranta guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas. Dasa gullá guokte gávpotgieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 091.

## Gielddat
*  Lappeenranta (Gávpot)
*  Lemi (Gielda)
*  Luumäki (Gielda)
*  Savitaipale (Gielda)
*  Taipalsaari (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Lulli-Savo eanangoddi

**Lulli-Savo eanangoddi** lea eanangoddi Nuorta-Suomas.

## guovlogielddat
* Juva guovlogielda
* Mikkeli guovlogielda
* Pieksämäki guovlogielda
* Savonlinna guovlogielda

## Liŋkkat

Kategoriija:Suoma eanangottit
Kategoriija:Lulli-Savo eanangoddi
Lulli-Gárjila eanangoddi

**Lulli-Gárjila eanangoddi** () lea eanangoddi Suomas.

## guovlogielddat
* Imatra guovlogielda
* Lappeenranta guovlugielda
* Oarje-Saimaa guovlugielda

## Liŋkkat

Kategoriija:Suoma eanangottit
Lulli-Pohjanmaa eanangoddi

**Lulli-Pohjanmaa eanangoddi** (, ) lea eanangoddi Oarje-Suomas.

## Lulli-Pohjanmaa eanangotti guovlogielddat
* Järviseutu guovlogielda
* Kuusiogielddaid guovlogielda
* Seinäjoki guovlogielda
* Suupohja guovlogielda

## Liŋkkat

Kategoriija:Suoma eanangottit
Kainuu eanangoddi

**Kainuu eanangoddi** () lea eanangoddi Davvi-Suomas. Eanangoddeguovddáš lea Kajaani. Kainuu eanangotti viidodat lea 24.451,77 km² ja dan olmmošlohku lea 79 975 ássi.

## Gielddat

#  Kajaani (Gávpot)
#  Vaala (Gielda)
#  Paltamo (Gielda)
#  Ristijärvi (Gielda)
#  Sotkamo (Gielda)
#  Kuhmo (Gávpot)
#  Suomussalmi (Gielda)
#  Hyrynsalmi (Gielda)
#  Puolanka (Gielda)

## Guovlogielddat
* Kajaani guovlogielda
* Kehys-Kainuu guovlogielda

## Liŋkkat
Kanta-Häme eanangoddi

**Kanta-Häme eanangoddi** (, ) lea eanangoddi Lulli-Suomas.

## guovlogielddat
* Forssa guovlogielda
* Hämeenlinna guovlugielda
* Riihimäki guovlugielda

## Liŋkkat
Gaska-Pohjanmaa eanangoddi

**Gaska-Pohjanmaa eanangoddi** (, ) lea eanangoddi Oarje-Suomas.

## guovlogielddat
* Kaustinena guovlugielda
* Kokkola guovlugielda

## Liŋkkat
Pirkanmaa eanangoddi

**Pirkanmaa eanangoddi** (, ) lea eanangoddi Suomas.

## guovlogielddat
* Lulli-Pirkanmaa guovlugielda
* Nuortalulli-Pirkanmaa guovlugielda
* Oarjelulli-Pirkanmaa guovlugielda
* Oarjedavvi-Pirkanmaa guovlugielda
* Tampere guovlugielda
* Badje-Pirkanmaa guovlogielda

## Liŋkkat

Kategoriija:Suoma eanangottit
Pohjanmaa eanangoddi

**Pohjanmaa eanangoddi** (, ) lea eanangoddi Oarje-Suomas.

## guovlogielddat
* Kyrönmaa guovlogielda
* Pietarsaari guovlogielda
* Suupohja ridduguovlu
* Vaasa guovlogielda

## Liŋkkat

Kategoriija:Suoma eanangottit
Davvi-Gárjila eanangoddi

**Davvi-Gárjila eanangoddi** (, ) lea eanangoddi Nuorta-Suomas.

## guovlogielddat
* Joensuu guovlogielda
* Gaska-Gárjila guovlogielda
* Pielis-Gárjila guovlogielda

## Liŋkkat
Davvi-Pohjanmaa eanangoddi

**Davvi-Pohjanmaa eanangoddi** (suomagillii *Pohjois-Pohjanmaa*, ruoŧagillii *Norra Österbotten*) lea eanangoddi Suomas, dat oaivegávpot lea Oulu.

## Davvi-Pohjanmaa eanangotti gielddat

Alavieska, Haapajärvi, Haapavesi, Hailuoto, Haukipudas, Ii, Kalajoki, Kempele, Kestilä, Kiiminki, Kuusamo, Kärsämäki, Liminka, Lumijoki, Merijärvi, Muhos, Nivala, Oulainen, Oulu, Oulunsalo, Piippola, Pudasjärvi, Pulkkila, Pyhäjoki, Pyhäjärvi, Pyhäntä, Raahe, Rantsila, Reisjärvi, Sievi, Siikajoki, Tyrnävä, Utajärvi, Vihanti, Yli-Ii, Ylikiiminki, Ylivieska

## Ovddeš gielddat
Kuivaniemi, Oulujoki, Paavola, Pattijoki, Rautio, Revonlahti, Ruukki, Saloinen, Temmes.
Davvi-Savo eanangoddi

**Davvi-Savo eanangoddi** lea eanangoddi Nuorta-Suoma leanas.

## guovlogielddat
*Davvenuorti-Savo guovlogielda
*Kuopio guovlogielda
*Sis-Savo guovlogielda
*Varkausa guovlogielda
*Badje-Savo guovlogielda

## Liŋkkat

Kategoriija:Suoma eanangottit
Päijät-Häme eanangoddi

**Päijät-Häme eanangoddi** (, ) lea eanangoddi Suomas.

## guovlogielddat
* Lahti guovlugielda

## Liŋkkat
Gaska-Suoma eanangoddi

**Gaska-Suoma eanangoddi** (, ) lea eanangoddi Oarje-Suomas.

## Guovlogielddat
* Joutsa guovlogielda
* Jyväskylä guovlogielda
* Jämsä guovlogielda
* Keuruu guovlogielda
* Saarijärvi–Viitasaari guovlogielda
* Äänekoski guovlogielda

## Liŋkkat
Satakunta eanangoddi

**Satakunta eanangoddi** () lea eanangoddi Oarje-Suomas.

## guovlogielddat
* Davvi-Satakunta guovlogielda
* Pori guovlogielda
* Rauma guovlogielda

## Liŋkkat

Kategoriija:Suoma eanangottit
Uusimaa eanangoddi

**Uusimaa eanangoddi** (, ) lea eanangoddi Suomas.

## guovlogielddat
* Helssega guovlogielda
* Lohja guovlugielda
* Loviisa guovlugielda
* Porvoo guovlugielda
* Raasepori guovlogielda

## Liŋkkat
Varsinais-Suoma eanangoddi

**Varsinais-Suoma eanangoddi** () lea eanangoddi Oarje-Suomas.

## guovlogielddat
* Loimaa guovlugielda
* Salo guovlugielda
* Turku guovlugielda
* Vakka-Suoma guovlugielda
* Turunmaa guovlugielda

## Liŋkkat

Kategoriija:Varsinais-Suoma eanangoddi
Nuorta-Uusimaa eanangoddi

**Nuorta-Uusimaa eanangoddi** (, ) lei eanangoddi Lulli-Suomas.

## guovlogielddat
* Loviisa guovlugielda
* Porvoo guovlugielda
Davvenuorti-Savo guovlogielda

**Davvenuorti-Savo** lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas, Davvi-Savo eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 113.

## Gielddat
*  Kaavi (Gielda)
*  Rautavaara (Gielda)
*  Tuusniemi (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Varkausa guovlogielda

**Varkausa guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas, Davvi-Savo eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 114.

## Gielddat
*  Joroinen (Gielda)
*  Leppävirta (Gielda)
*  Varkaus (Gávpot)

## Historjá
01.01.2002 Kangaslampi sirdašuvai Juva guovlogielddas Varkausa guovlogildii.

01.01.2005 Kangaslampi ja Varkaus ovttastuvvojedje Varkausa gávpogin.

01.01.2021 Joroinen sirdášuvai Juva guovlogielddas Varkausa guovlugildii.

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Janne Seurujärvi

**Janne Antero Seurujärvi** (r. miessemánu 15. 1975 Anáris) lei Suoma vuosttaš sápmelaš riikkabeaiveáirras. Son lei maid vuosttas Suoma riikkabeaiveáirras, gii lei eret Soađegili davábealde. Seurujärvi ii ieš hála sámegiela, muhto su áhči eatni eatnigiella lei anárašgiella.  

Seurujärvi doaimmai Guovddášbellodaga ovddasteaddjin riikkabeaiveáirrasin jagiin 2007-2011. Jagi 2007 válggain son fidnii 5 340 jiena. Son ii válljejuvvon ođđasit riikkabeaiveválggain giđđat 2011. Jagi 2011 válggain son oaččui 3 051 jiena.

Seurujärvi čađahii logahaga Avvilis ja čálii studeantan jagis 1994. Seurujärvi studerii tradenoman Lahtis, gos son gearggai jagis 2000. Ovdal riikkabeaiveáirrasin válljema son barggai jagi 2000 rájes beaivválaš jođiheaddjin Anára gieldda ealáhusfitnodatsearvi InLike Oy:s. Son máhcai virgái giđa 2011 riikkabeaiveválggaid maŋŋá.

## Gáldut


Kategoriija:Riegádeamit 1975
Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
1834

## Dáhpáhusat
*

## Riegádeamit
*ođđajagimánu 5. beaivi — Lars Jacobsen Hætta

## Jápmimat
*

Kategoriija:1800-lohku
Árran

**Árran** lea julevsámi kulturguovddáš Áiluovttas, Divttasvuonas. Gonagas Harald V lea leahkastan Árrana suoidnemánu 31. beaivve 1994. Árranis buot sáhttet oahppat julevsámegiela, kultuvrra ja luonddu birra. 

Sisá leat maid Norgga Sámediggi, NRK Sáme Radio ja dása gullet velá Budejju Allaskuvla, Hápmira joatkaskuvla ja Divttasvuona álbmotgirjerádju. Árranis lea girjegoasttádus *Báhko* (), ja 1999 rájes lea Árrana diđolaš magasiidna *[[Bårjås]]*. Árranis lea máilmmi áidna julevsámegielat mánáidgárdi. Sisá lea maid dávvirvuorká julevsápmelaččaid birra.

Árranis lei giellakursa maid Ungáras, goas *Tor Magne Berg* ja *Anders Nystø* leigga oahpaheaddjit doppe.
## Gáldut

## Liŋkkat
* Árran

Kategoriija:Norga
Kategoriija:Sámekultuvra
Kategoriija:Julevsápmelaččat
Kategoriija:Sámi museat
1841

## Dáhpáhusat
*

## Riegádeamit
*

## Jápmimat
*geassemánu 1. beaivi — Nicolas Appert, spánskalaš hutki

Kategoriija:1800-lohku
Reese Witherspoon

**Laura Jeanne Reese Witherspoon** lea amerihkálaš neavttár gii lea riegádan njukčamánu 22. beaivve 1976 Amerihká ovttastuvvan stáhtaid New Orleansas, Louisianas.

## Filmografiija

## Gáldut

Kategoriija:Amerihkálaš neavttárat
Kategoriija:Riegádeamit 1976
William Shatner

**William Shatner** lea kanádalaš neavttár gii lea riegádan njukčamánu 22. beaivve 1931.

## Gáldut

Kategoriija:Riegádeamit 1931
Kategoriija:Kanádalaš neavttárat
Andrew Lloyd Webber

**Andrew Lloyd Webber** (r. njukčamánu 22. b. 1948) lea brihttálaš šuokŋadahkki.

## Diskografiija
* The Likes of Us (1965)
* Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat (1968)
* Jesus Christ Superstar (1970)
* Jeeves (1975)
* Evita (1976)
* Tell Me on a Sunday (1979)
* Cats (1981)
* Song and Dance (1982)
* Starlight Express (1984)
* The Phantom of the Opera (1986)
* Aspects of Love (1989)
* Sunset Boulevard (1993)
* Whistle Down the Wind (1998)
* The Beautiful Game (2000)
* The Woman in White (2004)
* Love Never Dies (2010)
* The Wizard of Oz (2011)
* Stephen Ward (2013)
* School of Rock (2015)

## Gáldut

Kategoriija:Musihkkárat
Kategoriija:Riegádeamit 1948
Damon Albarn

**Damon Albarn** (r. njukčamánu 23. 1968, Leytonstone, Stuorra-Británnia) lea englándalaš lávlu-lávlladahkki. Albarn lei mielde Blur-joavkkus. Son lea maid leamašan mielde Gorillaz- ja The Good, The Bad And The Queen -joavkkus.

## Gáldut

Kategoriija:Riegádeamit 1968
Kategoriija:Englándalaš lávllut
Peter Lorre

**Peter Lorre**, dahje albma namman **László Löwenstein** (geassemánu 26. b. 1904 Rózsahegy, Nuortariika-Ungára – njukčamánu 23. b. 1964 Los Angeles, Kalifornia, USA) lei ungáralaš neavttár gii nevttii duiskalaš ja amerihkálaš filmmain. 

## Filmografiija
* *[[Die Verschwundene Frau]]*
* *[[M (film)|M]]* (1931)
* *[[Bomben auf Monte Carlo]]* (1931)
* *[[Die Koffer des Herrn O.F.]]*
* *[[Fünf von der Jazzband]]*
* *[[F.P.1 antwortet nicht]]*
* *[[Der Weisse Dämon]]*
* *[[Stupéfiants]]*
* *[[Schuss im Morgengrauen]]*
* *[[Was Frauen träumen]]*
* *[[Unsichtbare Gegner]]*
* *[[Les Requins du pétrole]]*
* *[[Du haut en bas]]*
* *[[The Man Who Knew Too Much]]* (1934)
* *[[Mad Love]]* (1935)
* *[[Crime and Punishment]]*
* *[[Secret Agent]]* (1936)
* *[[Crack-Up]]* (1936)
* *[[Think Fast, Mr. Moto]]*
* *[[Thank You, Mr. Moto]]*
* *[[Nancy Steele Is Missing]]!*
* *[[Lancer Spy]]*
* *[[Mr. Moto's Gamble]]* (1938)
* *[[I'll Give a Million]]*
* *[[Mr. Moto Takes a Chance]]*
* *[[Mysterious Mr. Moto]]*
* *[[Mr. Motos Last Warning|Mr. Moto's Last Warning]]*
* *[[Danger Island]]* (1939)
* *[[Mr. Moto Takes a Vacation]]*
* *[[Strange Cargo]]* (1940)
* *[[I Was an Adventuress]]*
* *[[Stranger on the Third Floor]]* (1940)
* *[[You'll Find Out]]*
* *[[Der Ewige Jude]]* (1940)
* *[[Island of Doomed Men]]* (1940)
* *[[Mr. District Attorney]]* (1941)
* *[[The Face Behind the Mask]]* (1941)
* *[[They Met in Bombay]]* (1941)
* *[[Malteserfalken]]* (1941)
* *[[All Through the Night]]*
* *[[Invisible Agent]]* (1942)
* *[[The Boogie Man Will Get You]]*
* *[[Casablanca (film)|Casablanca]]* (1942)
* *[[The Constant Nymph]]* (1943)
* *[[Background to Danger]]* (1943)
* *[[The Cross of Lorraine]]*
* *[[Passage to Marseille]]* (1944)
* *[[The Mask of Dimitrios]]* (1944)
* *[[Arsenic and Old Lace]]* (1944)
* *[[The Conspirators]]*
* *[[Hollywood Canteen]]* (1944)
* *[[Confidential Agent]]* (1945)
* *[[Hotel Berlin]]* (1945)
* *[[Three Strangers]]*
* *[[Black Angel]]*
* *[[The Chase]]* (1946)
* *[[The Verdict]]* (1946)
* *[[The Beast with Five Fingers]]* (1946)
* *[[My Favorite Brunette]]* (1947)
* *[[Casbah]]*
* *[[Rope of Sand]]* (1948)
* *[[Quicksand]]* (1950)
* *[[Double Confession]]*
* *[[Der Verlorene]]* (1951, maiddái filbmabagadallin)
* *[[Beat the Devil]]* (1953)
* *[[Casino Royale (TV-ráidu)|Casino Royale]]*, *[[Climax!]]*-ráiddu oassi (1954)
* *[[20,000 Leagues Under the Sea]]* (1954)
* *[[Around the World in Eighty Days]]* (1956)
* *[[Meet Me in Las Vegas]]*
* *[[Congo Crossing]]*
* *[[Silk Stockings]]* (1957)
* *[[The Story of Mankind]]* (1957)
* *[[Hell Ship Mutiny]]*
* *[[The Sad Sack]]* (1957)
* *[[The Buster Keaton Story]]*
* *[[The Big Circus]]*
* *[[Voyage to the Bottom of the Sea]]* (1961)
* *[[Five Weeks in a Balloon]]* (1962)
* *[[Tales of Terror]]* (1962)
* *[[The Raven]]* (1963)
* *[[The Comedy of Terrors]]* (1964)
* *[[Muscle Beach Party]]* (1964)
* *[[The Patsy]]* (1964)

## Gáldut

Kategoriija:Riegádeamit 1904
Kategoriija:Jápmimat 1964
Kategoriija:Ungáralaš neavttárat
Kategoriija:Amerihkálaš neavttárat
Leif Wager

**Leif Christian Wager** (guovvamánu 11. beaivve 1922 Helsset – njukčamánu 23. beaivve 2002 Helsset) lei suopmelaš neavttár ja lávlu.

## Diskografiija
* Romanssi (1987)
* 20 suosikkia tähdet kertovat (1999)

## Gáldut

Kategoriija:Riegádeamit 1922
Kategoriija:Jápmimat 2002
Kategoriija:Suopmelaš neavttárat
Kategoriija:Suopmelaš lávllut
Matti Morottaja

**Matti Heikki Ilmari Morottaja** dahjege **Kuobžâ-Saammâl Matti** (riegádan juovlamánu 28. b. 1942) lea anáraš gielladuojár, giellaberošteaddji, girječálli ja jorgaleaddji. Son lea vuosttaš anáraš gudnedoavttir. 

## Sohka
Su gánddain Petteriin ja Mikkâliin lea maid ovddidan anárašgiela. 

## Sámediggi
Jagiid 2003-2007 Morottja lei anáraš Suoma Sámedikki lahttu.

## Anárašgiella
Son lea maid bargan áŋgirit anárašgiela ovdii. Son lea leamašan Anarâškielâ servi-searvvi ságadoalli searvvi vuođđudeami rájes. 

## Bálkkašumit ja dovddastusat
Morottaja oaččui Suomen Kulttuurirahasto Mikael Agricola -medálja cuoŋománu 1. beaivve 2007.

## Girjjit
Matti Morottaja lea doaimmahan girjji *Tovlááh mainâseh* jagis 1996 Girjjis leat máidnasat ja muitalusat Anarâš- ja Sápmelaš-bláđiin, jagiin 1968-70 čohkkejuvvon jietnabáttiin ja Aanaarkiela čájttuzeh -čoaggáldagas.

Ovttas Mattus Ilmariin Morottaja lea doaimmahan noveallačoaggáldaga *Kyelisieidi maccâm já eres novelleh*, mii ilbmái juovllat 2005.

### Jorgalusat
* Samuli Aikio doaimmahan girji *Nieidâ kote šoodâi kollekuálsin* (Nieida guhte šaddai gollegoalsin) 1982
* Rauna Paadar-Leivo girji *Halstemjeegi noaidi* 1990
* Kirsti Paltto girji *Tivgâ* (Divgá) 1994
* Veikko Holmberg girji *Tuuru-kuobžâ* 1995

## Liŋkkat
* Matti Morottaja anarâškielân
* Casle-fitnu giellameaštárat 2009&ndash;2010 

## Gáldut

Kategoriija:Riegádeamit 1942
Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Kategoriija:Anáraččat
Petter Morottaja

**Petter Jori Andaras Morottaja** (r. suoidnemánu 11. 1982 Anáras) lea anáraš, gii lea čállán girjjiid anárašgillii. Son almmustahtii vuosttas girjjis 17-jahkásaččán. Son lea evttohassan Sámedikki válggain 2007 ja son lea mielde Anarâškielâ servi-searvvis. Morottaja doaimmaha Kierâš-nammasaš anárašgiel neahttaáviissa, man olggosaddi lea anárašgiela searvi ja mii almmustuvvá oktii vahkkus.

## Girjjit
* *Suábi maainâs* (Soappi máinnas) 1999. Martti Rikkonena govat. Vuosttas anárašgielat nuoraid fantasiijaromána.
* *Riävskánieidâ* (Rievssatnieida) 2000. Martti Rikkonena govat. Mánáidromána.
Girjjiid lea buvttádan Anarâškielâ servi ry.

## Gáldut
1828

## Dáhpáhusat
*

## Riegádeamit
*

## Jápmimat
* cuoŋománu 16. beaivi — Francisco de Goya, spánskalaš dáiddár

Kategoriija:1800-lohku
Vuohčču

**Vuohčču** () lea unna giláš Soađegili gieldda davvioasis. Vuohčču gohčoduvvo Suoma sámeguovllu "poartan". Vuohčču gullá Suoma lágas meroštallojuvvon sámiid ruovttuguvlui, vaikko eará oasit Soađegili gielddas eai dasa gula.
Harry Houdini

**Harry Houdini** (ovdal. **Ehrich Weiss**, njukčamánu 24. b. 1874, Budapest &ndash; golggotmánu 31. b. 1926) lei geaidi.

## Gáldut

Kategoriija:Riegádeamit 1874
Kategoriija:Jápmimat 1926
Iver Jåks

**Iver Jåks** dahje **Ánddir Ivvár Ivvár** (golggotmánu 25. b. 1932 Idjajávrris Kárášjogas &ndash; njukčamánu 17. b. 2007 Kárášjogas) lei sápmelaš dáiddár Norgga bealde. 

## Gáldut

## Liŋkkat
* Min Áigi
* NRK (dárogillii)

Kategoriija:Sámi dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1932
Kategoriija:Jápmimat 2007
Jambol

**Jambol** lea gávpot Bulgarias. Gávpoga olmmošlohku lea 85&nbsp;966.

Kategoriija:Bulgaria gávpogat
IKEA

**IKEA** lea máŋggariikkalaš stohpogálvofitnodat. Dat vuođđuduvvui Ruoŧas. Fitnodaga namma lea oanádus: **I**ngvar **K**amprad (vuođđudeaddji namma), **E**lmtaryd (gos dat bajásšattai) ja **A**gunnaryd (dan ruovttubáiki). 2017 skábmamánus IKEA oamastii 415 rámbuvrra 49 iešguđet riikkas. Fitnodat geavaha 1% máilmmi kommersiála muorragolaheamis. 

Go Ingvar Kamprad vuođđudii IKEA dat lei álggus boastavuovdinfitnodat. Viđa jagi maŋŋá dat vuovdigođii stohpogálvvuid. 

IKEA lea dovddus iežas restoráŋŋa dihte. Guovddáš borramuš lea biergobullát ja buđetvuodja. Kamprad lea gul ieš cealkán ahte *"Ii oktage daga gávppiid guoros čovjjiin."* 

Ingvar Kamprad jámii 2018 ođđajagimánu 5. beaivve.  

Kategoriija:Ruoŧŧelaš fitnodagat
Intrigue

**Intrigue** lea sápmelaš musihkka-joavku. Joavku lea eret Kárášjogas.

## Joavku
* Øyvind Karlsen - rumbbut
* Frank Rasmus - bassa
* Tore Skoglund - gitarra
* Kai Somby - lávlu

## Musihkka
Intrigue ovttastahttá iežaset musihkas rock-musihka árbevirolaš luđiide.

### Diskografiija
#### Intrigue
# Is This The End
# Revolution
# Star In The Night
# Iešjávre luntat
# Angel Heart
# Need Your Love
# Liar
# Voodoo Child
# Orbin
# Fight The Evil One
# Change

#### Heavyjoik
# Eadni nieida
# Iešjávr' lunttat
# 29/Deanu Máijá
# Orbina

#### Crossover
# Niegadan
# Duoddara giron
# Engel
# Áibbašan
# Ella
# Goaskinviellja
# Hide
# Crying
# Tundra
# Áillohaš
# Sacrified

## Eará siidduin
* Intrigue ruovttusiidu

Kategoriija:Sámi musihkkárat
Leonardo da Vinci

**Leonardo di ser Piero da Vinci** (r. cuoŋománu 15. 1452 – j. miessemánu 2. 1519) lei itálialaš dáiddár.

Leonardos ii iešalddes lean goargu; "*da Vinci*" dárkkuha itáliagielas *Vincis* boahtán. Su olles namma lei "Leonardo di ser Piero da Vinci, mii dárkkuha *"Leonardo, Piero bárdni Vincis".*

## Govat Leonardo dujiin

Image:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|Mona Lisa (1503–1505/1506)
Image:Leonardo da Vinci (1452-1519) - The Last Supper (1495-1498).jpg|Bassi Eahkedaš (1495-1498)
Image:Leonardo da Vinci - Ginevra de' Benci - Google Art Project.jpg|Ginevra de' Benci; 1474
Image:Leonardo da Vinci - Lady with an Ermine.jpg|Nisu ja buoidda (1483-1490)
Image:Leonardo da Vinci 016.jpg|Kristusa gástá
Image:Leonardo da Vinci - Saint John the Baptist C2RMF retouched.jpg|Johanas Gástáseaddji (1513-1515)
Image:Jean.jpg|Bacchus (Johanas Gástáseaddji)

Image:Leonardo da Vinci - Annunciazione - Google Art Project.jpg|Márjjá almmostuvvan (1473-1475)
Image:Léonard de Vinci - Annonciation 2.jpg|Márjjá almmostuvvan (1478)
Image:Leonardo da Vinci - Saint Jerome.jpg|Bassi Hieronymos (1480)
Image:Leonardo da Vinci - Adorazione dei Magi - Google Art Project.jpg|1481-1482
Image:Leonardo Da Vinci - Vergine delle Rocce (Louvre).jpg|1483-1486, Louvre
Image:Leonardo da Vinci Virgin of the Rocks (National Gallery London).jpg|1495-1508, National Gallery, London
Image:Leonardo da Vinci Benois Madonna.jpg|Madonna Benois (1478)
Image:Leonardo da Vinci Madonna of the Carnation.jpg|(1478)
File:Leonardo da Vinci attributed - Madonna Litta.jpg|Madonna Litta (1490)
Image:Léonard de Vinci - Portrait d'un musicien.jpg|(1490)
Image:Leonardo da Vinci - Virgin and Child with St Anne C2RMF retouched.jpg|Nieida Márjá, Jesusmánná, lábbis ja Bassi Anna (1508-1513)
Image:Coition of a Hemisected Man and Woman.jpg| (1492)
Image:Anatomy of a Male Nude.jpg|Albmá anatomiija (1504-1506)
Image:Views of a Foetus in the Womb.jpg| (1510-1512)
Image:Head of Saint Anne.jpg|Bassi Anna oaivi (1510-1515)
Image:Leonardo da Vinci Anghiarischlacht.jpg|Anghiara dáistaleapmi


## Gáldut

## Eará siidduin
* '''Art Gallery''' - Leonardo da Vinci
* Leonardo da Vinci, Biography, Paintings and Drawings
* Leonardo da Vinci - Zoomable Paintings
* Leonardo da Vinci's Paintings

Kategoriija:Itálialaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1452
Kategoriija:Jápmimat 1519
Ovttastuvvan našuvnnat

**Ovttastuvvan našuvnnat** dahjege **ON** lea máilmmiviidosaš, riikkaidgaskasaš ovttasbargoásahus, mii vuođđuduvvui golggotmánu 24. beaivve 1945 San Franciscos, Amerihká ovttastuvvan stáhtain.

Ovttastuvvan našuvnnaid virggálaš gielat leat arába-, kiinná-, eaŋgals-, fránskka-, ruošša- ja spánskagielat.

## Lahtut
Jagi 1945 Ovttastuvvan našuvnnaid vuođđogirjji vuolláičálle San Franciscos 51 riikka. Dál Ovttastuvvan našuvnnain leat 193 lahttoriikka.

## Loga eambbo
*Ovttastuvvan našuvnnaid birra girjjis Mii dáppe 3 (s. 78–89) (PDF)

Kategoriija:Ovttastuvvan našuvnnat
Gárgádusjahki

**Gárgádusjahki** lea jahki, man guovvamánnui lea lasihuvvon okta beaivi, 29. beaivi, nu gohčoduvvon gárgádusbeaivi. Gárgádusbeaivi lasihuvvo jahkái, vai kaleandarjagi jagiáiggit doalašedje deaivása rivttes jagiáiggiiguin.

Geahča maid: gregoriánalaš kaleandar
Marja-Liisa Olthuis

**Marja-Liisa Olthuis** lea anáraš. Son lea riegádan borgemánu 9. beaivve 1967 Bárttehis Anára gielddas. Son orru dál Vuolleeatnamiin.
 
Son lea vuosttas anáraš gii nákkáhalai doavttirin anárašgielas, giđđat 2007. Olthuis oaččui Sámi Instituhta Israel Ruong stipeandda jagis 1999.

## Bibliografiija
* Olthuis, Marja-Liisa. *Evangelium Matteus mield* 1995
* Olthuis, Marja-Liisa. *Kielâoppâ* 2000
* Olthuis, Marja-Liisa. *Kaksitavuiset pohjoissaamen -mi- ja inarinsaamen -mi/-me -nomiinit ja niiden alkuperä* 2001
* Olthuis, Marja-Liisa. *Sämikielâ sänikirje suomâ-säämi* 2005
* Olthuis, Marja-Liisa. *Sämikielâ sänikirje säämi-suoma ja suomâ-säämi* 2005
* Olthuis, Marja-Liisa. *Inarinsaamen lajinnimet lintujen ja sienten kansannimitysten historiaa ja oppitekoisten uudisnimien muodostuksen metodiikkaa* 2007

## Liŋkkat
* Marja-Liisa Olthuis anarâškielân

Kategoriija:Anáraččat
Kategoriija:Riegádeamit 1967
Ulla Pirttijärvi-Länsman

**Ulla Pirttijärvi-Länsman** lea juoigi, sápmelaš musihkkár ja leanadáiddár. Son lea riegádan Aŋŋelis Suoma beal Sámis, muhto orru dán áigge Ohcejogas. 

Ulla Pirttijärvi-Länsman doaimmai Lappi leanadáiddárin 1.1.2004-31.12.2007.  
Pirttijärvi fidnii jagi 2007 Áillohaš-musihkkabálkkašumi. Jagis 1996 Pirttijärvi oaččui Sámiráđi girjjálašvuođa -bálkkašumi Hoŋkoŋ dohkká -girjji ovddas.http://www.nrk.no/kanal/nrk_sami_radio/ardna/1.2432721

Pirttijärvi bođii dovddusin Aŋŋel nieiddat-joavkkus. Son lea mielde maiddái musihkkajoavkkuin Ulda, Solju ja Áššu. Ulla Pirttijärvi-Länsman lea bargan musihka ovttas maiddái ee. Frode Fjellheiman. Fjellheim lea leamašan mielde ráhkadeamin Pirttijärvi skearruid jagiin 1998 ja 2002. Skearruid lea olggosbuktán Warner Music.

## Diskografiija
### Soloálbumat
**[[Hoŋkoŋ Dohkká]]* (1996)
**Ruošša eanan* (1998)
**[[Máttaráhku askái]]* (2002)
**Áibbašeabmi* (2008)

### Angel-Nuorat
**Juovllaide* (1987)

### Angelin tytöt
**Dolla* (1992)

### Ulla Pirttijärvi & Ulda
**Ulda* (2012)
**Roijk* (2016)

### Solju
**Ođđa áigodat* (2018)
**Ođđa áigodat (Remixed)* (2018)

### Áššu
**[[Áššu (yhtye)|Áššu]]* (2019)

## Liŋkkat
* Dieđut Ulla Pirttijärvis Fimic-siidduin 
* Dieđut Ulla Pirttijärvis Vuelie-siidduin 

## Gáldut

*
Reatká

**Reatká** dahje **gaskkas** () lea sypreassašattuid čerdii gullevaš goahccemuorra.

Kategoriija:Goahccemuorat
Goahccemuorat

**Goahccemuorat**

## Čearddat
Goahccemuorat juhkkojuvvojit čieža čerdii:

* Araucariaceae – araukariašattut
* Cephalotaxaceae – blommaguossašattut
* Cupressaceae – sypreassašattut
* Pinaceae – beahcešattut
* Podocarpaceae – podokarpusšattut
* Sciadopityaceae – suoivanastiguossašattut
* Taxaceae – muorjeguossašattut

Kategoriija:Goahccemuorat
Guossa

**Guossa** dahjege **meahceguossa** *([[láhtengiella|láhtengillii]] Picea abies)* lea goahccemuorra, mii gullá beahcešattuid čerdii. Meahceguossa juohkása guovttin vuollešladjan. Muhtin botanihkkariid mielas sibirjjáguossa lea aibbas iežas šladja (*Picea obovata*):

* **eurohpáguossa** (*Picea abies* subsp. *abies*)
* **sibirjjáguossa** (*Picea abies* subsp. *obovata*).

Kategoriija:Beahcešattut
Gaska-nuorti

**Gaska-nuorti** dahjege **Oarje-Ásia** lea Ásia oassi, mii lea lagamustá Eurohpa ja masa dávjá lohkkojuvvo maid Egypta Afrihkás ja muhtumin buot Davvi-Afrihká arábariikkat.

Tearbma čilgen lea mohkkái, muhto čuovvovaš riikkat rehkenastojuvvo dábálažžat oassin Gaska-nuortti:

* Bahrain
* Egypta
* Iran
* Irak
* Israel
* Jemen
* Jordánia
* Kuwait
* Libanon
* Oman
* Ovttastuvvan Arábaemiráhtat
* Qatar
* Saudi-Arabia
* Syria

Kategoriija:Ásia eatnandiehtu
Kategoriija:Afrihká eatnandiehtu
Kategoriija:Gaska-nuorti
Aarne Turunen

**Aarne Turunen** lei anáraš Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son lei maid evttohassan Sámedikki válggain jagiin 2007 ja 2011.

Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Kategoriija:Anáraččat
Pekka Fofanoff

**Pekka Pietari Fofanoff** lea nuortasápmelaš sámepolitihkkár. Fofanoff lei Suoma Sámedikki lahttu válgabajis 2003-2007. Son lei evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011.

## Gáldut


Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Kategoriija:Nuortasápmelaččat
Erkki Lumisalmi

**Erkki Leo Lumisalmi** lea nuortasápmelaš kántor, jorgaleaddji, oahpaheaddji ja politihkkár. Son lea máilmmi vuosttaš ja áidnu nuortasápmelaš kántor. Vaikko son bázii ealáhahkii kántorin barggus juo cuoŋománu 1 b. 2014, son vel bargá kántorin dárbbu mielde.

## Bargu girkus
Lumisalmi barggai badjel 30 jagi Lappi ortodoksalaš searvegottis kántorin, main son bargogođii jagi 1983. Son lea máilmmi vuosttaš ja áidnu nuortasápmelaš kántor. Lumisalmi lea vuosttaš nuortasápmelaš, gii lea vihahuvvon diakonan.

## Jorgaleaddjin ja oahpaheaddjin
Lumisalmi lea leamaš mielde jorgaleamen Ipmilbálvalusteavsttaid nuortalašgillii. Son lea maiddái oahpahan nuortalašgiela Helssega universitehtas ainjuo 2000-logu rájes.

## Politihkka
Son lei leamaš Suoma Sámedikki lahttu jagi 2000 rájes ja doaibmá nubbin várreságajođiheaddjin áigodagas 2008-2011. Lumisalmi válljejuvvui ođđasit Sámediggái čavčča 2007 válggain. Son fidnii eanemustá jienaid olles válggain. Son fidnii 165 jiena. Dál Lumisalmi lea lahttun Sámedikki skuvlen- ja oahppamateriála lávdegottis. 

## Gáldut

Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Kategoriija:Nuortasápmelaččat
Kategoriija:Risttalašvuohta
Maria Sofia Aikio

**Maria Sofia Aikio** dahjege **Luobbal-Sámmol Sofe** lea sápmelaš politihkkár eret Ohcejogas. Son lea kulturbargi ja lea Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son maid válljejuvvui Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011.

Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Raimo Esa Guttorm

**Raimo Esa Guttorm** lea biilavuoddji Vuovdaguoikka Bárššis Ohcejoga gielddas eret. Son lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Guttorm lei evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011.

## Gáldut


Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Osmo Hirvasvuopio

**Osmo Hirvasvuopio** lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son lei maid evttohassan Sámedikki válggain 2007.

Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Jouni Ilmari Jomppanen

**Jouni Ilmari Jomppanen** lea sámipolitihkkár Anáris. Jomppanen lea Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007.  Son válljejuvvui maid Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011. Son lei maid evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011.

## Gáldut


Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Antti Katekeetta

**Antti Katekeetta** dahjege **Erke Ánde** (18.10.1940 - 19.05.2022) lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui várrelahttun Sámedikki válggain 2007.

## Gáldut

Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Pekka Pekkala

**Pekka Pekkala** lea anáraš sámepolitihkkár. Son orru Avvilis Anára gielddas. 

Pekkala lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui ođđasit Sámedikki áirrasin Sámedikki válggain 2007. Son lei maid evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011.

Son lei maid Anár gieldda váldostivrra lahttu, Anár searvegotti váldostivrra lahttu ja searvegotti ráđi lahttu.

## Gáldut


Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Risten-Rauna Magga

**Ristenrauna Magga** (r. 1945) lea sápmelaš politihkkár ja gudnedoavttir. Son lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003&ndash;2007. Son válljejuvvui maid Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008&ndash;2011. 

## Gáldut

Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Anu Avaskari

**Anu Aino-Sisko Maarit Avaskari** (ovddeš **Anu Aino-Sisko Maarit Pietikäinen**) lea anáraš sámepolitihkkár, gii orru Avvilis. Son gullá Aikio-sohkii.

Avaskari lei Suoma sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui maid sámedikki válggain 2007 sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011. Son lei goalmmát geardde evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011 ja válljejuvvui válgabadjái 2012-2015.

## Gáldut


Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Irja Seurujärvi-Kari

**Irja Anneli Seurujärvi-Kari** lea eret Gáregasnjárggas, muhto lea ássan Helssegis 1980-logu rájes. Son bargá sámegiela lektorin Helssega universitehta Suopmelaš-ugralaš lágádusas. Seurujärvi-Kari doaibmá aktiivvalaččat mielde City Sámit-searvvis, mii lea Helsset guovllu sámesearvi. Seurujärvi-Kari lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui maid Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011 ja son doaibmá maid vuosttas várreságajođiheaddjin dán áigodaga.

## Gáldut

Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Vieno Länsman

**Vieno Länsman** lei Suoma Sámedikki várrelahttu jagiid 2003–2007.

## Gáldut

Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Nils-Henrik Valkeapää

**Nils-Henrik Valkeapää** (s. 1943 ) lei Suoma Sámedikki lahttu.

## Gáldut


Kategoriija:Riegádeamit 1943
Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Klemetti Näkkäläjärvi

**Heikki Klemetti Näkkäläjärvi** dahjege **Juvvá Lemet** (riegádan golggotmánu 18. b. 1960 Eanodagas) lea sápmelaš kulturantropologa, gielladutki ja politihkkár. Son lea Eanodaga Njunnásis eret, muhto orru dál Vuottesjávrris.

## Politihkka
Näkkäläjärvi lei leamašan Sámedikki lahttu jagiid 1996&ndash;2003 ja várrelahttu jagiid 2003&ndash;2007. Jagiid 2008&ndash;2011 ja 2012&ndash;2015 son doaimmai Suoma Sámedikki presideanta. Njukčamánu 2015 Näkkäläjärvi guđii iežas barggu ságajođiheaddjin ja buot luohttámušdoaimmaid Sámedikkis, go Suoma riikkabeaivvit mearridedje geavahit seammá sápmelašmeroštallama. Näkkäläjärvi mielde dát bidjá vára vuollái sámiid sajádaga eamiálbmogin. Näkkäläjärvi sadjái bođii Sámedikki várreságajođiheaddji Tiina Sanila-Aikio gii doaimmai ságajođiheaddjin válgabaji 2012&ndash;2015 loahpa rádjai.

## Gáldut


Kategoriija:Riegádeamit 1960
Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Outi Länsman

**Outi Susanna Länsman** dahjege **Májjo Jovnna Ilmár Outi** lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 1996&ndash;2002 ja várrelahttu 2003&ndash;2007. Länsman lea humanisttalaš diehtagiid magisttar ja son bargá Sámi oahpahusguovddážis sámegiela lektorin. Son lea bargan maiddái Oulu universitehta Giellagas-instituhtas davvisámegiela lektorin. 

## Gáldut

Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Helssega guovlogielda

´**Helssega guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas Uusimaa eanangotti. Dasa gullá 13 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 011. Helssega guovlogielda ii leat seamma ášši go Helssega guovlu.

## Gielddat
*  Espoo (Gávpot)
*  Helsset (Gávpot)
*  Hyvinkää (Gávpot)
*  Järvenpää (Gávpot)
*  Karkkila (Gávpot)
*  Kauniainen (Gávpot)
*  Kerava (Gávpot)
*  Kirkkonummi (Gielda)
*  Lohja (Gávpot)
*  Mäntsälä (Gielda)
*  Nurmijärvi (Gielda)
*  Pornainen (Gielda)
*  Sipoo (Gielda)
*  Siuntio (Gielda)
*  Tuusula (Gielda)
*  Vantaa (Gávpot)
*  Vihti (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Kajaani guovlogielda

**Kajaani guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá 5 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 182.

## Gielddat
*  Kajaani (Gávpot)
*  Paltamo (Gielda)
*  Ristijärvi (Gielda)
*  Sotkamo (Gielda)
*  Vaala (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Kehys-Kainuu guovlogielda

**Kehys-Kainuu guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá 4 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 181.

## Gielddat
*  Hyrynsalmi (Gielda)
*  Kuhmo (Gávpot)
*  Puolanka (Gielda)
*  Suomussalmi (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Nivala–Haapajärvi guovlogielda

**Nivala–Haapajärvi guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá 5 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 176.

## Gielddat
*  Haapajärvi (Gávpot)
*  Kärsämäki (Gielda)
*  Nivala (Gávpot)
*  Pyhäjärvi (Gávpot)
*  Reisjärvi (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Oulu guovlogielda

**Oulu guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá logi gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 171.

## Gielddat
*  Hailuoto (Gielda)
*  Kempele (Gielda)
*  Liminka (Gielda)
*  Lumijoki (Gielda)
*  Muhos (Gielda)
*  Oulu (Gávpot)
*  Tyrnävä (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Oulunkaari guovlogielda

**Oulunkaari guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá vihta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 173.

## Gielddat
*  Ii (Gielda)
*  Pudasjärvi (Gávpot)
*  Simo (Gielda)
*  Utajärvi (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Raasepori guovlogielda

**Raasepori guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas Uusimaa eanangotti. Dasa gullá 5 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 012. 

## Gielddat
*  Hanko (Gávpot)
*  Inkoo (Gielda)
*  Raasepori (Gávpot)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Raahe guovlogielda

**Raahe guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 174.

## Gielddat
*  Pyhäjoki (Gielda)
*  Raahe (Gávpot)
*  Siikajoki (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Ylivieska guovlogielda

**Ylivieska guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 177.

## Gielddat
*  Alavieska (Gielda)
*  Kalajoki (Gávpot)
*  Merijärvi (Gielda)
*  Oulainen (Gávpot)
*  Sievi (Gielda)
*  Ylivieska (Gávpot)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Joensuu guovlogielda

**Joensuu guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Davvi-Gárjila eanangottis. Dasa gullá gávcci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 122.

## Gielddat
*  Ilomantsi (Gielda)
*  Joensuu (Gávpot)
*  Juuka (Gielda)
*  Kontiolahti (Gielda)
*  Liperi (Gielda)
*  Outokumpu (Gávpot)
*  Polvijärvi (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Gaska-Gárjila guovlogielda

**Gaska-Gárjila guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Davvi-Gárjila eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 124.

## Gielddat
*  Kitee (Gávpot)
*  Rääkkylä (Gielda)
*  Tohmajärvi (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Järviseutu guovlogielda

**Järviseutu guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 146.

## Gielddat
*  Alajärvi (Gávpot)
*  Evijärvi (Gielda)
*  Lappajärvi (Gielda)
*  Soini (Gielda)
*  Vimpeli (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Seinäjoki guovlogielda

**Seinäjoki guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 142.

## Gielddat
*  Ilmajoki (Gielda)
*  Kauhava (Gávpot)
*  Kurikka (Gávpot)
*  Lapua (Gávpot)
*  Seinäjoki (Gávpot)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Suupohja guovlogielda

**Suupohja guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 141.

## Gielddat
*  Isojoki (Gielda)
*  Karijoki (Gielda)
*  Kauhajoki (Gávpot)
*  Teuva (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Kaustinena guovlogielda

**Kaustinena guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá čieža gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 161.

## Gielddat
*  Halsua (Gielda)
*  Kaustinen (Gielda)
*  Lestijärvi (Gielda)
*  Perho (Gielda)
*  Toholampi (Gielda)
*  Veteli (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Kokkola guovlogielda

**Kokkola guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá vihta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 162.

## Gielddat
*  Kannus (Gávpot)
*  Kokkola (Gávpot)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Jyväskylä guovlogielda

**Jyväskylä guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá ovcci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 131.

## Gielddat
*  Hankasalmi (Gielda)
*  Jyväskylä (Gávpot)
*  Laukaa (Gielda)
*  Muurame (Gielda)
*  Petäjävesi (Gielda)
*  Toivakka (Gielda)
*  Uurainen (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Saarijärvi–Viitasaari guovlogielda

**Saarijärvi–Viitasaari guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá ovcci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 138.

## Gielddat
*  Kannonkoski (Gielda)
*  Karstula (Gielda)
*  Kinnula (Gielda)
*  Kivijärvi (Gielda)
*  Kyyjärvi (Gielda)
*  Pihtipudas (Gielda)
*  Saarijärvi (Gávpot)
*  Viitasaari (Gávpot)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Äänekoski guovlogielda

**Äänekoski guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain ovddeš Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá guokte gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 135.

## Gielddat
*  Konnevesi (Gielda)
*  Äänekoski (Gávpot)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
George W. Bush

**George W. Bush** (, r. suoidnemánu 6. b. 1946) lei Amerihká ovttastuvvan stáhtaid 43. presideanta. Son válljejuvvui vuosttas geardde presideantan jagis 2000 ja nubbái jagis 2004. George Busha eamit lea Laura Bush ja su nieiddat Jenna ja Barbara Bush.
Su ovddideaddji lei Bill Clinton.

## Geahča maid
* White House váldosiidu

## Gáldut

Bush, George W.
Kategoriija:Amerihkálaš politihkkárat
Kategoriija:Riegádeamit 1946
Washington, D.C.

**Washington, D.C.** lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oaivegávpot.

Kategoriija:Amerihká ovttastuvvan stáhtat
Kategoriija:Oaivegávpogat
Suoma vuođđoláhka

**Suoma vuođđoláhka** (731/1999, , ) lea oktilaš vuođđoláhka, mii bođii fápmui Suomas njukčamánu 1. b. 2000. Dálá vuođđoláhka buhtte njeallje boares lága, mat ledje ásahuvvon Suoma iehčanasvuođa álgojagiin: jagi 1919 hálddahushápmi, jagi 1928 riikkabeai’ortnet ja guokte ministtarovddasvástádusa guoskevaš lága.

Vuođđolágas leat 131 paragráfa 13 kapihttalis dahje logus:
  
# Stáhtaortnega vuođustusat
# Vuođđovuoigatvuođat
# Riikkabeaivvit ja riikkabeaiveáirasat
# Riikkabeivviid doaibman
# Dásseválddi presideanta ja stáhtaráđđi
# Láhkaásaheapmi
# Stáhtaekonomiija
# Riikkaidgaskasaš gaskavuođat
# Láhkageavaheapmi
# Lágalašvuođagohcin
# Hálddahusa ordnen ja iešráđđen
# Eatnanbealuštus
# Loahppanjuolggadusat

## Lága struktuvra
### 1 kapihttal – Stáhtanjuolggadusa geađgejuolggit
Vuođđolága vuosttaš kapihttalis leat njuolggadusat stáhtanjuolggadusa vuođđojurdagat. Dain njuolggadusain meroštallojuvvojit Suoma iehčanasvuohta ja dásseválddálaš hálddahushápmi. Dasa lassin dain ásahuvvojit váldegotti guovlluid ja Suoma riikkavulošvuođa vuođustusat. Stáhtanjuolggadusa vuođđun lea álbmotsuverenitehta nappo stáhtaváldi gullá álbmogii, man ovddasta riikkabeivviide čoahkkanan riikkabeaivvit. Dan mielde riikkabeaivvit leat Suoma alimus stáhtaorgánan ja hálddahus- ja duopmoválddi leat vuolibut go riikkabeaivvit.

## Gáldut

## Áššis eará siidduin
* Suoma vuođđoláhka sámegillii

Kategoriija:Suopma
Kategoriija:Vuođđolágat
Suoma riikkabeivviid ságajođiheaddji

**Suoma riikkabeivviid ságajođiheaddji** lea Suoma riikkabeivviid lahttu, gii jođiha riikkabeivviid dievasčoahkkimiid. Riikkabeivviid ságajođiheaddji ii oassálaste ságastallamiidda dahje jienastemiide dego earát riikkabeaiveáirasat. 

Riikkabeivviid álggus riikkabeaiveáirasat válljejit gaskavuođastis ságajođiheaddji ja guokte várreságajođiheaddji. Válljen dáhpáhuvvá giddejuvvon lihppoválggain. Badjel beali jienain ožžon riikkabeaiveáirras válljejuvvo ságajođiheaddjin. Ságajođiheaddjit ovttas válgagottiid ságajođiheddjiin ráhkadit ságajođiheddjiidráđi, man ságajođiheaddjin maid riikkabeivviid ságajođiheaddji doaibmá.

Vaikko riikkabeivviid ságajođiheaddji lea válljejuvvon riikabeaiveáirrasin muhtun bellodagas, son ii oaččo barggustis doarjut dahje ásahit sierra sajádahkii ovttage bellodaga.

## Listu Suoma riikkabeivviid ságajođiheddjiin

{|

Kategoriija:Suopma
Kategoriija:Suoma politihkka
Sauli Niinistö

**Sauli Väinämö Niinistö** (r. borgemánu 24. beaivve 1948 Salos) lea Suoma dásseválddi 12. presideanta.

Niinistö lea ovddeš olgešbellodat Kokoomusa riikkabeaiveáirras ja bellodaga ságajođiheaddji. Son lea juridihka kandidáhtta (Turku universitehta, 1974) ja várreduopmár. Son lei Kokoomusa evttohassan jagiid 2006 ja 2012 presideantaválggain, ja 5.2.2012 son válljejuvvui Suoma dásseválddi 12. presideantan guđa jahkái 1.3.2012 rájes.

Niinistö lea doaibman Paavo Lipponena I ráđđehusas riekteministtarin 1995–1996 ja maŋŋelut Iiro Viinanena čuovvun finánsaministtarin 1996–1999 ja ain finánsaministtarin maiddái Paavo Lipponena II ráđđehusas 1999–2003. Dan maŋŋá son barggai Eurohpa investerenbáŋkku (EIB) nubbinjođiheaddjin. Riikkabeaiveáirras son lea leamaš jagiin 1987–2003 ja 2007–2011. Kokoomusa ságajođiheaddji son lei jagiin 1994–2001. Áigodagas 2007–2011 son doaimmai maiddái riikkabeivviid ságajođiheaddjin.

Niinistös leat guokte máná ja su vuosttaš eallinguoimmi Marja-Leena Niinistö jápmima (j. 1995) maŋŋá son lea náitalan (j. 2009) Jenni Haukioin.

## Gáldut

Kategoriija:Suoma presideanttat
Kategoriija:Riegádeamit 1948
Sámi Čuvgehussearvi

**Sámi Čuvgehussearvi** () vuođđuduvvui juovlamánu 11. beaivve 1932 ja heaittihuvvui cuoŋománu 24. beaivve 2007 Helssegis. Searvvi lei vuođđudeamen suopmelaš akademihkkárat V. Lassila, J. Keränen, Paavo Ravila ja P. Mustakallio.

Searvi álggii almmustahttit sámegielat Sabmelaš-aviissa jagis 1934. Searvi váikkuhii ovttas Samii Litton vuosttas sámeáššiid komitea ásaheapmái Suomas jagis 1949.

Kategoriija:Sámesearvvit
Kategoriija:Suoma servodat
Suoma oaiveministtar

**Suoma oaiveministtar** lea ráđđehusa jođiheaddji. Seammás son jođiha maid Suoma sis- ja osiin olgopolitihka ovttas dásseválddi presideantan. Jagis 2000 ođastuvvui vuođđoláhka. Seammás oaiveministara rolla nanusmuvai. Presideanttas ii leat šat jur ollenge sispolitihkalaš váldi. Dán áigge oaiveministaris leat eanet váldi go presideanttas.
Suoma riikkabeaivvit

**Suoma riikkabeaivvit** ( ja ) leat Suoma parlameanta dahjege riikka álbmotválljen orgána mii geavaha láhkaásahanválddi ja bušeahttaválddi ja mii ovddasta álbmoga. Dán lassin Suoma riikkabeaivvit gohcet ráđđehusa doaimma ja váldet oasi Eurohpá uniovnna mearrádusdahkamii.

## Oppalaš dieđut Suoma riikkabeivviid birra
Suoma vuođđolága mielde "stáhtaváldi gullá Suomas álbmogii, man ovddastit čoahkkanan riikkabeaivvit". Riikkabeivviin leat 200 riikkabeaiveáirasa, main válljejuvvojit juohke njealját jagi riikkabeaiveválggain.
Parlamentarisma vuođđojurdagiid mielde Stáhtaráđđi "galgá návddašit riikkabeivviid luohttámuša".

## Gáldut

Kategoriija:Suoma riikkabeaivvit
Lahti guovlogielda

**Lahti guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas. Dasa gullá ovcci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 071.¨

## Gielddat
*  Asikkala (Gielda)
*  Hartola (Gielda)
*  Heinola (Gávpot)
*  Hollola (Gielda)
*  Hämeenkoski (Gielda)
*  Kärkölä (Gielda)
*  Lahti (Gávpot)
*  Orimattila (Gávpot)
*  Padasjoki (Gielda)
*  Sysmä (Gielda)

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
Heinola guovlogielda

**Heinola guovlogielda** lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 072.¨

## Gielddat
*  Hartola (Gielda)
*  Heinola (Gávpot)
*  Sysmä (Gielda)
 
## Historjá

Nuorta-Häme guovlogieldda namma molsojuvvui 1.1.2001 Heinola guovlogieldan.

Kategoriija:Suoma guovlogielddat
London

**London** lea Ovttastuvvan gonagasriikka ja Englándda oaivegávpot.

Kategoriija:Eurohpá oaivegávpogat
Kategoriija:Englándda gávpogat