open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bjelovar-Bilogora guovlu

**Bjelovar-Bilogora guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 2 652&nbsp;km² ja olmmošlohku 119 743 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Bjelovar.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Brod-Posavina guovlu

**Brod-Posavina guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 2 043&nbsp;km² ja olmmošlohku 158 559 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Slavonski Brod.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Dubrovnik-Neretva guovlu

**Dubrovnik-Neretva guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 1 782&nbsp;km² ja olmmošlohku 122 783 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Dubrovnik.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Koprivnica-Križevci guovlu

**Koprivnica-Križevci guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 1 746&nbsp;km² ja olmmošlohku 124 467 (2001). Guovllu hálddahusguovddáš lea Koprivnica.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Krapina-Zagorje guovlu

**Krapina-Zagorje guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 1 224&nbsp;km² ja olmmošlohku 133 064 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Krapina.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Lika-Senj guovlu

**Lika-Senj guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 5 352&nbsp;km² ja olmmošlohku 51 022 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Gospić.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Međimurje guovlu

**Međimurje guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 730&nbsp;km² ja olmmošlohku 114 414 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Čakovec.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Osijek-Baranja guovlu

**Osijek-Baranja guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 4 155&nbsp;km² ja olmmošlohku 304 899 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Osijek.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Požega-Slavonia guovlu

**Požega-Slavonia guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 1 823&nbsp;km² ja olmmošlohku 78 031 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Požega.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Karlovac guovlu

**Karlovac guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 3 622&nbsp;km² ja olmmošlohku 128 749 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Karlovac.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Istria guovlu

**Istria guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 2 820&nbsp;km² ja olmmošlohku 208 440 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Pazin.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Primorje-Gorski Kotar guovlu

**Primorje-Gorski Kotar guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 3 582&nbsp;km² ja olmmošlohku 296 195 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Rijeka.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Sisak-Moslavina guovlu

**Sisak-Moslavina guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 4 463&nbsp;km² ja olmmošlohku 172 977 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Sisak.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Split-Dalmatia guovlu

**Split-Dalmatia guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 4 540&nbsp;km² ja olmmošlohku 463 676 (2001). Guovllu hálddahusguovddáš lea Split.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Varaždin guovlu

**Varaždin guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 1 261&nbsp;km² ja olmmošlohku 176 046 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Varaždin.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Virovitica-Podravina guovlu

**Virovitica-Podravina guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 2 021&nbsp;km² ja olmmošlohku 84 586 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Vitrovitica.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Vukovar-Syrmia guovlu

**Vukovar-Syrmia guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 2 448&nbsp;km² ja olmmošlohku 180 117 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Vukovar.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Zadar guovlu

**Zadar guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 3 642&nbsp;km² ja olmmošlohku 170 398 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Zadar.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Zagreb guovlu

**Zagreb guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 3 078&nbsp;km² ja olmmošlohku 317 642 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Zagreb, vaikko dat leage maid iežas guovlu, iige gula Zagreb guvlui.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Zagreb

**Zagreb** lea Kroatia oaivegávpot ja stuorámus gávpot. Zagrebis lea maid stáhtus Kroatia guovlun. Dan olmmošlohku lea su. 800&nbsp;000 (2011). Zagreb lea Zagreb gávpoga guovllu ja Zagreb guovllu hálddahusguovddáš.

Kategoriija:Kroatia
Kategoriija:Kroatia guovllut
Kategoriija:Eurohpá oaivegávpogat
Šibenik-Knin guovlu

**Šibenik-Knin guovlu** () lea Kroatia guovlu. Dan viidodat lea 2 994&nbsp;km² ja olmmošlohku 109 320 (2011). Guovllu hálddahusguovddáš lea Šibenik.

Kategoriija:Kroatia guovllut
Max Velthuijs

**Max Velthuijs** (riegádii miessemánu 22. b. 1923 Haagis Vuolleeatnamiin, jámii ođđajagimánu 25. b. 2005) lei vuolleeatnanlaš govvideaddji ja mánáidgirječálli. Son šattai earenoamáš dovddusin mánáid govvagirjjiiguin, earret eará girjjiiguin mat muitalit "Cubbo" (hollánddagillii *Kikker*) ja su ustibiid birra. Cuoppu-girjjit leat jorgaluvvon maiddái dáro-, ruoŧa- ja suomagillii (*Frosken*, *Grodan*, *Sammakko*).
Hokkaidō prefektuvra

**Hokkaidō prefektuvra** lea prefektuvra Hokkaidō sullos Jáhpanis.

Kategoriija:Jáhpana prefektuvrrat
Adana eanangoddi

**Adana eanangoddi** lea eanangoddi Durkkas. Adana eanangoddis orrot sullii 2 220 000 olbmo. Eanangoddis oaivegávpot lea Adana.

## Gáldut

Kategoriija:Durkka eanangottit
Edirne eanangoddi

**Edirne eanangoddi** lea eanangoddi oarje-Durkkas Greikka rájis. Eanagotti oaivegávpot lea Edirne.

Kategoriija:Durkka eanangottit
Hande Yener

**Makbule Hande Özyener** (ođđajagimánu 12. 1973, Istanbul, Durka) lea popmusihkkár.

## Diskografiija
* *Senden İbaret* (2000)
* *Extra* (2001)
* *Sen Yoluna... Ben Yoluma...* (2002)
* *Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor* (2004)
* *Apayrı* (2006)
* *Hande Maxi* (2006)
* *Nasıl Delirdim?* (2007)
* *Hipnoz* (2008)
* *Hayrola?* (2009)
* *Hande'ye Neler Oluyor?* (2010)
* *Hande'yle Yaz Bitmez* (2010)
* *Teşekkürler* (2011)
* *Rüya* (2012)

Kategoriija:Riegádeamit 1973
Kategoriija:Musihkkárat
Giellatekno

**Giellatekno** lea sámi giellateknologiija prošeakta Romssa universitehtas. Giellatekno ja Divvun oaččuiga jagi 2012 nuppi Gollegiella-bálkkašumi.

## Liŋkkat

* Giellatekno neahttasiidu

Kategoriija:Giellateknologiija
Kategoriija:Romssa universitehta
Kategoriija:Sámegielat
Kárášjoga skuvla

**Kárášjoga skuvla** () lea vuođđoskuvla Kárašjogas. Doppe leat 434 oahppi 23 klássas.

Skuvlla rektor lea Arnulf Soleng.

## Liŋkkat
Skuvlla neahttasiiddut

Kategoriija:Finnmárkku skuvllat
Kategoriija:Kárášjohka
Mitt Romney

**Willard Mitt Romney** (riegádan njukčamánu 12. beaivve 1947 Detroitis, Michiganis, Ovttastuvvan stáhtain) lea amerihkalaš fitnodatolmmoš ja republikánalaš politihkkár. Son barggai Massachusetts oassestáđa 70. guvernevran jagiin 2003–2007. Ovttastuvvan stáhtaid presideantaválggain čakčat 2012 Romney lei Republikánalaš bellodaga presideantaevttohas, muhto vuoittahalai ovddeš ja dálá presidenttii, Demokráhtalaš bellodaga Barack Obamai.

## Gáldut

Romney, Mitt
Romney, Mitt
Béarnaisebuonjus

**Béarnaisebuonjus** () lea dovddus fránskalaš emulšunbuonjus, man gohkka Jules Collinet hutkkai Le Pavillon Henri IV-restauráŋŋas. Buonjus lea njálggat hui máŋgga biepmuin.

Namma mearkkaša "béarnalaš" dasgo Frankriikka gonagas Heandarat IV lei riegádan Béarn eanangottis.

Kategoriija:Butnjosat
Helle Thorning-Schmidt

**Helle Thorning-Schmidt** (riegádan juovlamánu 14. b. 1966 Rødovres) lea dánmárkulaš politihkkár (Soc). Son lea leamaš Dánmárkku stáhtaministtar golggotmánu 3. beaivvi 2011 rájes. Son lea maid Socialdemokraterne-bellodaga bellodatjođiheaddji ja Folketinget miellahttu jagi 2005 rájes. Son lea Dánmárkku vuosttaš nissonstáhtaministtarin. Su ovddideaddji stáhtaministtarin lei Lars Løkke Rasmussen.

## Gáldut

Kategoriija:Riegádeamit 1966
Kategoriija:Dánmárkku stáhtaministtarat
Gievkkan

**Gievkkan** lea latnja mii lea ráhkaduvvon biepmu ráhkadeami, ja dávjá maid boradeami várás. Ođđaáigasaš gievkkanis gávdnojit earret eará omman ja galbmaskábe.

Kategoriija:Lanjat
Kristiansandregionen

**Kristiansandregionen** lea Norgga guovlu Nuorta-Agdera ja Oarjel-Agdera fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 125 303 ássi ja dan viidodat lea 2 154 km². Guvlui gullet Oarjel-Agdera fylkka Songdalen, Søgne, Kristiansand ja Vennesla, ja Nuorta-Agdera gielddat Iveland, Birkenes ja Lillesand.

Kategoriija:Guovllut Nuorta-Agdera fylkkas
Kategoriija:Guovllut Oarjel-Agdera fylkkas
Lindesnesregionen

**Lindesnesregionen** lea Norgga guovlu Oarjel-Agdera fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 23 972 ássi ja dan viidodat lea 2 073 km². Guvlui gullet Lindesnes, Mandal, Marnardal, Audnedal ja Åseral. Stuorámus ja áidna gávpot lea Mandal.

Kategoriija:Guovllut Oarjel-Agdera fylkkas
Lister

**Lister** lea Norgga guovlu Oarjel-Agdera fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 35 302 ássi ja dan viidodat lea 4 175 km². Guvlui gullet Flekkefjord, Sirdal, Kvinesdal, Farsund, Lyngdal og Hægebostad. Stuorámus gávpot lea Flekkefjord.

Kategoriija:Guovllut Oarjel-Agdera fylkkas
Dalane

**Dalane** lea Norgga guovlu Rogalándda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 23 654 ássi ja dan viidodat lea 1 786 km². Guvlui gullet Bjerkreim, Eigersund, Lund ja Sokndal. Stuorámus ja áidna gávpot lea Egersund.

Kategoriija:Guovllut Rogalándda fylkkas
Jæren

**Jæren** lea Norgga guovlu Rogalándda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 291 999 ássi ja dan viidodat lea 1 642 km². Guvlui gullet Stavanger, Randaberg, Sola, Sandnes, Hå, Klepp, Time, Gjesdal. Stuorámus gávpot lea Stavanger.

Kategoriija:Guovllut Rogalándda fylkkas
Ryfylke

**Ryfylke** lea Norgga guovlu Rogalándda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 31 991 ássi ja dan viidodat lea 4 546 km². Guvlui gullet Finnøy, Forsand, Hjelmeland, Kvitsøy, Rennesøy, Sauda, Strand ja Suldal. Stuorámus gávpot lea Jørpeland.

Kategoriija:Guovllut Rogalándda fylkkas
Østre Agder

**Østre Agder** lea Norgga guovlu Nuorta-Agdera fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 85 797 ássi ja dan viidodat lea 3 437 km². Guvlui gullet Grimstada, Arendala, Frolanda, Åmli, Gjerstada, Vegårshei, Tvedestranda ja Risøra gielddat. Stuorámus gávpot lea Arendal.

Kategoriija:Guovllut Nuorta-Agdera fylkkas
Setesdal

**Setesdal** lea Norgga guovlu Nuorta-Agdera fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 68 076 ássi ja dan viidodat lea 4 595 km². Guvlui gullet Valle, Bykle, Byglanda ja Evje ja Hornnesa gielddat.

Kategoriija:Guovllut Nuorta-Agdera fylkkas
Haugalandet

**Haugalandet** lea Norgga guovlu Rogalándda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 95 471 ássi ja dan viidodat lea 1 401,64 km². Guvlui gullet Bokn, Haugesund, Karmøy, Tysvær, Utsira ja Vindafjord. Stuorámus gávpot lea Haugesund.

Kategoriija:Guovllut Rogalándda fylkkas
Hardanger

**Hardanger** lea Norgga guovlu Hordalándda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 22 927 ássi ja dan viidodat lea 6 266 km². Guvlui gullet Kvam, Jondal, Granvin, Ulvik, Eidfjord, Ullensvang ja Odda. Stuorámus ja áidna gávpot lea Odda.

Kategoriija:Guovllut Hordalándda fylkkas
Sunnhordland

**Sunnhordland** lea Norgga guovlu Hordalándda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 57 679 ássi ja dan viidodat lea 2 816 km². Guvlui gullet Bømlo, Etne, Fitjar, Kvinnherad, Stord, Sveio ja Tysnes. Stuorámus ja áidna gávpot lea Stord.

Kategoriija:Guovllut Hordalándda fylkkas
Midthordland

**Midthordland** (maiddái čállon **Midhordland**) lea Norgga guovlu Hordalándda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 352 266 ássi ja dan viidodat lea 2 816 km². Guvlui gullet Askøy, Austevoll, Birgon (Bergen), Fjell, Fusa, Os, Samnanger, Sund ja Øygarden. Stuorámus ja áidna gávpot lea Birgon.

Kategoriija:Guovllut Hordalándda fylkkas
Nordhordland

**Nordhordland** lea Norgga guovlu Hordalándda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 43 720 ássi ja dan viidodat lea 2 686 km². Guvlui gullet Austrheim, Fedje, Lindås, Masfjorden, Meland, Modalen, Osterøy, Radøy ja Vaksdal.

Kategoriija:Guovllut Hordalándda fylkkas
Voss (guovlu)

**Voss** lea Norgga guovlu Hordalándda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 14 017 ássi ja dan viidodat lea 1 805 km². Guvlui gullá dušše Voss gielda.

## Geahča maid
Voss

Kategoriija:Guovllut Hordalándda fylkkas
Sogn

**Sogn** lea Norgga guovlu Sogn ja Fjordane fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 37 023 ássi ja dan viidodat lea 10 675 km². Guvlui gullet Gulen, Solund, Hyllestad, Høyanger, Vik, Balestrand, Leikanger, Sogndal, Aurland, Lærdal, Årdal ja Luster.

Kategoriija:Guovllut Sogn ja Fjordane fylkkas
Nordfjord

**Nordfjord** lea Norgga guovlu Sogn ja Fjordane fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 32 765 ássi ja dan viidodat lea 4 304 km². Guvlui gullet Hornindal, Stryn, Eid, Gloppen, Vågsøy, Bremanger ja Selje. Stuorámus gávpot lea Måløy.

Kategoriija:Guovllut Sogn ja Fjordane fylkkas
Sunnmøre

**Sunnmøre** lea Norgga guovlu Møre ja Romsdála fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 137 873 ássi ja dan viidodat lea 5 235 km². Guvlui gullet Giske, Haram, Hareid, Herøy, Norddal, Sande, Skodje, Stordal, Stranda, Sula, Sykkylven, Ulstein, Vanylven, Volda, Ørskog, Ørsta og Ålesund. Stuorámus gávpot lea Ålesund.

Kategoriija:Guovllut Møre ja Romsdála fylkkas
Romsdal

**Romsdal** lea Norgga guovlu Møre ja Romsdála fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 58 535 ássi ja dan viidodat lea 3 807 km². Guvlui gullet Aukra, Fræna, Midsund, Molde, Nesset, Sandøy, Rauma ja Vestnes. Stuorámus gávpot lea Molde.

Kategoriija:Guovllut Møre ja Romsdála fylkkas
Nordmøre

**Nordmøre** lea Norgga guovlu Møre ja Romsdála fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 61 098 ássi ja dan viidodat lea 6 072 km². Guvlui gullet Aure, Averøy, Eide, Gjemnes, Halsa, Kristiansund, Rindal, Smøla, Sunndal, Surnadal og Tingvoll. Stuorámus ja áidna gávpot lea Kristiansund.

Kategoriija:Guovllut Møre ja Romsdála fylkkas
Sunnfjord

**Sunnfjord** lea Norgga guovlu Sogn ja Fjordane fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 38 413 ássi ja dan viidodat lea 3 643 km². Guvlui gullet Askvoll, Fjaler, Flora, Førde, Gaular, Jølster ja Naustdal. Stuorámus gávpot lea Førde.

Kategoriija:Guovllut Sogn ja Fjordane fylkkas
Orkdalsregionen

**Orkdalsregionen** lea Norgga guovlu Lulli-Trøndelága fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 47 303 ássi ja dan viidodat lea 7 077 km². Guvlui gullet Orkdal, Meldal, Skaun, Rennebu, Oppdal, Hitra, Frøya, Hemne, Snillfjord ja Agdenes.

Kategoriija:Guovllut Lulli-Trøndelága fylkkas
Gauldalen

**Gauldalen** lea Norgga guovlu Lulli-Trøndelága fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 28 327 ássi ja dan viidodat lea 5 721 km². Guvlui gullet Melhus, Midtre Gauldal, Holtålen ja Røros.

Kategoriija:Guovllut Lulli-Trøndelága fylkkas
Troandin ja Klæbu

Norggas Lulli-Trøndelága fylkkas lea guovlu masa gullet guokte gieldda; **[[Troandin]]** ja **[[Klæbu]]**. Guovllu olmmošlohku lea 182 278 ássi ja dan viidodat lea 528 km².

Kategoriija:Guovllut Lulli-Trøndelága fylkkas
Stjørdalen

**Stjørdalen** lea Norgga guovlu Davvi-Trøndelága ja Lulli-Trøndelága fylkkain. Guovllu olmmošlohku lea 43 458 ássi ja dan viidodat lea 5 020 km². Guvlui gullet Davvi-Trøndelága Frosta, Stjørdal ja   Meråker ja Lulli-Trøndelága Malvik, Selbu ja Tydal.

Kategoriija:Guovllut Davvi-Trøndelága fylkkas
Kategoriija:Guovllut Lulli-Trøndelága fylkkas
Fosen

**Fosen** lea Norgga guovlu Davvi-Trøndelága ja Lulli-Trøndelága fylkkain. Guovllu olmmošlohku lea 24 491 ássi ja dan viidodat lea 3 446 km². Stuorámus ja áidna gávpot lea Brekstad.

Kategoriija:Guovllut Davvi-Trøndelága fylkkas
Kategoriija:Guovllut Lulli-Trøndelága fylkkas
Innherred

**Innherred** lea Norgga guovlu Davvi-Trøndelága fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 67 166 ássi ja dan viidodat lea 7 836 km². Guvlui gullet Lievenge, Verdal, Inderøy, Verran, Aejrie, Stientjie og Snoasa. Stuorámus gávpot lea Stientjie.

Kategoriija:Guovllut Davvi-Trøndelága fylkkas
Nååmesjevuemie

**Nååmesjevuemie** () lea Norgga guovlu Davvi-Trøndelága fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 34 317 ássi ja dan viidodat lea 11 860 km². Guvlui gullet Flatanger, Njaarke, Fosnes, Nærøy, Vikna, Leka, Overhalla, Høylandet, Kråangke, Nååmesje, Raavrevijhke, Lierne og Aejrie. Stuorámus gávpot lea Njaarke.

Kategoriija:Guovllut Davvi-Trøndelága fylkkas
Halden (guovlu)

**Halden** lea Norgga guovlu Østfolda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 29 661 ássi ja dan viidodat lea 642 km². Guvlui gullá dušše Halden gielda.

## Geahča maid
*Halden

Kategoriija:Guovllut Østfolda fylkkas
Nedre Glomma

**Nedre Glomma** lea Norgga guovlu Østfolda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 133 122 ássi ja dan viidodat lea 783 km². Guvlui gullet Hvaler, Fredrikstad ja Sarpsborg. Stuorámus gávpot lea Fredrikstad.

Kategoriija:Guovllut Østfolda fylkkas
Indre Østfold

**Indre Østfold** lea Norgga guovlu Østfolda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 58 581 ássi ja dan viidodat lea 2 243 km². Guvlui gullet Aremark, Askim, Eidsberg, Hobøl, Marker, Rakkestad, Rømskog, Skiptvet, Spydeberg ja Trøgstad. Stuorámus gávpot lea Askim.

Kategoriija:Guovllut Østfolda fylkkas
Mosseregionen

**Mosseregionen** lea Norgga guovlu Østfolda fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 57 106 ássi ja dan viidodat lea 513 km². Guvlui gullet Moss, Råde, Rygge ja Våler. Stuorámus ja áidna gávpot lea Moss.

Kategoriija:Guovllut Østfolda fylkkas
Follo

**Follo** lea Norgga guovlu Akershusa fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 130 367 ássi ja dan viidodat lea 819 km². Guvlui gullet Nesodden, Frogn, Oppegård, Ski, Vestby ja Ås. Guvlui gullet maiddái oasit Enebakk gielddas. Stuorámus gávpot lea Ski.

Kategoriija:Guovllut Akershusa fylkkas
Romerike

**Romerike** lea Norgga guovlu Akershusa fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 254 951 ássi ja dan viidodat lea 3 806 km². Guvlui gullet Nannestad, Hurdal, Eidsvoll, Ullensaker, Gjerdrum, Nes, Rælingen, Nittedal, Skedsmo, Lørenskog, Fet, Sørum ja Aurskog-Høland. Stuorámus gávpot lea Ski.

Kategoriija:Guovllut Akershusa fylkkas
Akershus Vest

**Akershus Vest** (maiddái gohčoduvvon **Akershus Vestregionen**, **Akershus Vestområdet**) lea Norgga guovlu Akershusa fylkkas. Guovllu olmmošlohku lea 170 936 ássi ja dan viidodat lea 293 km². Guvlui gullet Asker ja Bærum. Stuorámus ja áidna gávpot lea Sandvika.

Kategoriija:Guovllut Akershusa fylkkas
Boares testameanta

## Boares testameantta čállagat ja daid oanádusat

### Movssesgirjjit

* Vuosttaš Mosesgirji (1 Mos)
* Nubbi Mosesgirji (2 Mos)
* Goalmmát Mosesgirji (3 Mos)
* Njealját Mosesgirji (4 Mos)
* Viđát Mosesgirji (5 Mos)

### Historjjálaš girjjit

* Josua girji
* Duopmáriid girji
* Rut girji
* Vuosttaš Samuelgirji
* Nubbi Samuelgirji
* Vuosttaš Gonagasaid girji
* Nubbi Gonagasaid girji
* Vuosttaš Muitalusaid girji
* Nubbi Muitalusaid girji
* Esra girji
* Nehemja girji
* Ester girji

### Poehtalaš girjjit

* Job girji
* Sálmmaid girji
* Sátneláskkut
* Sárdnideaddji
* Allalávlla
* Váidaluslávlagat

### Profehta girjjit

* Jesaja girji
* Jeremia girji
* Esekiel girji
* Daniel girji
* Hosea girji
* Joel girji
* Amos girji
* Obadja girji
* Jona girji
* Mika girji
* Nahum girji
* Habakkuk girji
* Sefanja girji
* Haggai girji
* Sakarja girji
* Malaki girji

Kategoriija:Biibbal
Noam Chomsky

**Noam Avram Chomsky** (r. juovlamánu 7. b. 1928) lea amerihkálaš  lingvistihka professor. Son lea dovddus ođđa giellateoriijaid geažil. Jagis 2011 Chomsky oaččui Sydney ráfibálkkašumi.

## Bibliografiija

* Chomsky, Noam, Morris Halle, ja Fred Lukoff (1956). “On accent and juncture in English.” I *For Roman Jakobson*. The Hague: Mouton
* Chomsky, Noam (1956). Three models for the description of language. I.R.E. Transactions on Information Theory, vol. IT-2, no. 3: 113-24
* Chomsky (1957). *[[Syntactic Structures]]*. The Hague: Mouton. Berlin and New York (1985).
* Chomsky (1965). *Aspects of the Theory of Syntax*. Cambridge: The MIT Press.
* Chomsky (1965). *Cartesian Linguistics*. New York: Harper and Row. Reprint. Cartesian Linguistics. Kapihttal girjjis the History of Rationalist Thought. Lanham, Maryland: University Press of America, 1986.
* Chomsky, Noam, ja Morris Halle (1968). *The Sound Pattern of English*. New York: Harper & Row.
* Chomsky (1981). *Lectures on Government and Binding: The Pisa Lectures*. Holland: Foris Publications. 
* Chomsky (1986). *Barriers. Linguistic Inquiry Monograph Thirteen*. Cambridge, MA and London: The MIT Press.
* Chomsky, Noam (1995). *The Minimalist Program*. Cambridge, MA: The MIT Press.

## Gáldut

*Chomsky ruovttosiidu MIT-universitehtas

Kategoriija:Gielladieđa
Kategoriija:Sydney ráfibálkkašumi vuoitit
Nærøyfjorden

**Nærøyfjorden** lea vuotna Aurlanda gielddas Sogn ja Fjordane fylkkas. Vuotna lea sullii 17 kilomehtera guhku, ja lea oalgevuotna Aurlandsfjordenii, mii lea Sognefjordena oalgevuotna. Vuotna joatkašuvvá unna báikkážii, Gudvangenii. Nuppe bealde vuona, lahka Gudvangena lea Bakka gilli. Nærøyfjordenis gávdnojit maiddái dološ giláš Dyrdal ja Styvi dállu.

Vuotna lea baskkes vuotna, ja ovtta sajis beare 250 mehtera govdu, muhto várit guovllus, maiddái birra vuona leat badjel 1700 mehtera allodagas. Suoidemánu 14. beaivve 2005 Nærøyfjordområde ja Geirangerfjordområde válljejuvvojedje UNESCO máilmmi kultur- ja luondoárbeguovlluide.

## Liŋkkat

*Nærøyfjorden neahtas
*Nærøyfjordena Máilmmeárbebáiki

## Galleriija

Fiila:Bakka kirke.jpg|Bakka girku (ráhkaduvvon jagis 1859) Nærøyfjordenis
Fiila:Fjord_in_Norway.jpg|Fanas Nærøyfjordenis


Kategoriija:Sogn ja Fjordane vuonat
Kategoriija:Máilmmeárbebáikkit Norggas
Kategoriija:Aurlanda geografiija
Sosialisttalaš Gurutbellodat

**Sosialisttalaš Gurutbellodat** (, oanádus *SV*) lea Norgga gurutbeale politihkalaš bellodat. Bellodat vuođđuduvvui jagis 1975. Dat karakterisere iežas sosialisttalažžan ja feministtalažžan. Bellodaga jođiheaddji lea jagi 2012 rájes leamaš Audun Lysbakken.

Bellodat lei vuosttaš háve evttohassan jagi 1973 Stuorradiggeválggain namain Sosialisttalaš válgalihttu (*Sosialistisk Valgforbund*). Válggain ožžo 16 saji Stuorradikkis.

Guovddašáššit ođđa bellodahkii ledje olgopolitihkka, ja Norgga NATO- ja EU-miellahttovuođa vuosttildeapmi, erohussan Bargiidbellodahkii. Bellodaga vuođđudančoahkkimis 1975:s Kommunisttalaš bellodat bázii, eret, ja earát vuođđudedje bellodaga namain Sosialisttalaš Gurutbellodat.

Bellodaga nuoraidorganišuvdna lea Sosialistisk Ungdom.

## Historjá

1973:s vuođđuduvvui bellodat Sosialisttalaš válgalihttun, ja oaččui vuordemeahttun olu doarjaga (11%) dan jagi válggain. Norgga kommunisttalaš bellodat, Demokráhtalaš sosialisttat ja muhtun eará gurutbeale bellodagat serve Sosialisttalaš álbmotbellodagain dán lihttui. Alliánsa šattai, go gurutbeale bellodagat ledje ovttas vuostálastan Norgga EU-miellahttovuođa, maŋŋel ja ovdal álbmotjienasteami 1972:s. Dasto Bargiidbellodat massii máŋga jiena SV:i 1973 Stuoradiggeválggain, dasgo ledje čielgasit dorjon EU-miellahttovuođa.
 
Maŋŋel válgavuoittu meinejedje máŋggas lihtus, ahte galget viiddáseappot joatkit ovttasbarggu, ja časkit bellodagaid oktii, mii galggai leat sihke beaktileamos ja demokráhtalaččamus (okta jietna miellahtu nammii). Eanetlohku kommunisttain eai áigon mielde, muhto eará bellodagat šadde válgalihtus bellodahkan njukčamánu 16. beaivve 1975, seamma ovdabustávain; SV.
 
SV doarjja lea leamaš sullii 4 ja 12 proseantta gaskkas. 2017 Stuorradiggeválggain bellodat oaččui 6,0 proseantta jienain, 2015 fylkkadiggeválggain ges 4,0 %.

## Gáldut

Kategoriija:Norgga bellodagat
Fatoumata Diawara

**Fatoumata Diawara** (r. guovvamánu 21. b. 1982 Ouragahios, Elefántačalánrittus) lea malilaš musihkar ja neavttár gii assá dán áigge Frankriikkas. Su musihkas ovttastuvvet Oarje-Afrihká árbevirolaš wassolou-musihkka ja ođđaáigásaš jazz ja blues.

## Gáldut

Kategoriija:Malilaš musihkkárat
Tunguska bávkkiheapmi

**Tunguska bávkkiheapmi** lei stuorra bávkkiheapmi, mii dáhpáhuvai jagis 1908 Sibirjjás Ruoššas dálá Krasnojarska guovllus. Bávkkiheapmi dáhpáhuvai jáhkehahtti dalle, go asteroida dahje komehtta gahčai eatnama áibmogeardái. Bávkkiheamis šattai oba báhkkas biegga, ja das gahče ja bulle hui ollu muorat.

Bávkkiheapmi orui áibbas báhkkas maiddái 60 kilomehtera duohken, ja cahkkehii muoraid lagabui 15 km duohken bávkkihansajis. Jus asteroida dahje komehtta livččii gahčan áibmogeardái moadde diimmu geahčen, dat livččii sáhtán billistit ee. Helssega, Stockholmma, Tallinna, Oslo dahje St. Petersburga.

Kategoriija:Luonddukatastrofat
Kategoriija:Lihkohisvuođat Ruoššas
Novealla

**Novealla** lea oalle oanehis girjjálašvuođa teaksta, sáhttá leat moadde siiddu, muhto sáhttá gal leat guhkitge. Dat sáhttá leat movttegis, surgadis dahje ilgadis dáhpáhusa birra, dahje sáhttá govvidit servodaga dahje birrasa. Novealla gáibádus lea, ahte dat lea oanehis áiggi dahje dihto dáhpáhusa birra. Romána fas sáhttá leat guhkes áiggi ja ollu dáhpáhusaid birra. Novealla lea dan láhkai eambbo ráddjejuvvon. 

Novealla ii leat dušše iežas vásáhusaid birra, das lea maid hutkojuvvon ávnnas, fikšuvdna. Noveallaid olbmot leat dávjá hutkojuvvon, dahje diktejuvvon. Biras ja olbmot eai leat nu vuđolaččat čilgejuvvon, go románas.
Buorre noveallas lea buorre juotna, dahje das leat čielga vuostálasvuođat olbmuid dahje birrasiid gaskka. Buorre novealla lea miellagiddevaš, ja olmmoš lohká dan dávjá álggus gitta lohppii seammás, ja hálida diehtit mii das dáhpáhuvvá.

Novealla dovdomearkkat leat:
* oalle oanehaš
* sáhttá álgit gasku dáhpáhusa, iige mihkkege čilgejuvvo ovddalgihtii, lohkki de dađistaga fuomáša juona
* dáhpáhusat dáhpáhuvvet oanehis áigodagas
* novealla dáhpáhusain leat unnán olbmot
* govvida erenoamáš dili
* loahppa lea dávjá imašlaš, vuordemeahttun

## Liŋkkat
*Novealla birra ČálliidLágádusa siidduin

Kategoriija:Girjjálašvuohta
*
Jørgen Moe

**Jørgen Engebretsen Moe** (riegádan cuoŋománu 22. b. 1813 Holes, jápmán njukčamánu 27. b. 1882 Kristiansandis) lei norgalaš bisma, diktačálli ja folklorista. Earenoamáš beakkánin son lea šaddan Norgga álbmotmuitalusaid ja -máidnasiid čoaggima ja almmustahttima pioneran. Ovttas Peter Christen Asbjørnseniin soai šattaiga dovddusin namahusain *Asbjørnsen og Moe* ja čáliiga omd. girjji *Norske Folkeeventyr* (1841) mii lei vuosttaš dáža girjjálašvuohta mii ii lean čállon dánskkagillii muhto baicce dárogillii. Moe čállinbargguin leamaš hui stuorra mearkkašupmi Norgga čáppagirjjálašvuhtii. Su bárdni Moltke Moe jotkkii áhčis barggu Norgga kulturdutkama guovddážis.

## Gáldut

Kategoriija:Riegádeamit 1813
Kategoriija:Jápmimat 1882
Kategoriija:Norgalaš diktačállit
Kategoriija:Norgalaš folkloristtat
Kategoriija:Norgalaš bismmat
En-Dor

**En-Dor** (kánske hebreagiela sániin *ein* 'ája' ja *dor* 'ássanbáiki') lei kanaanlaš gávpot mii namuhuvvo Biibbala Josva girjjis (17:11) oktan dain gávpogiin maid israellaččat eai nagodan oažžut alcceseaset. Vuosttaš Sámmola girjji (28:4-25) mielde gonagas Saul deaivvadii en-dorlaš noiddiin beaivvi ovdal go jámii, ja dát muitalus orru buktán sámegillii dajaldaga *mannat endorii*.

## Gáldut


Kategoriija:Biibbala báikkit
Kategoriija:Dološ Israel
Kultureanadat

**Kultureanadat** lea eanadat, masa olmmoš lea váikkuhan. 

Kategoriija:Ekologiija
Kategoriija:Eanadagat
Fylkkagearggusvuođaráđđi

**Fylkkagearggusvuođaráđis** (, ) leat mielde mávssolaš almmolaš gearggusvuođaaktevrrat ja eaktodáhtolaš ja priváhta organisašuvnnat, main lea fágamáhttu servodatsihkarvuođa ja gearggusvuođa birra. Ráđđi lea forum, man olis gulahallet gearggusvuođabarggu hárrái, ja heahtedilis ráđđi lea Fylkkamánni mávssolaš ovttasbargo- ja doarjjaorgána.

## Gáldut
* Heahtediliid dusten ja doaimmaid buohtalastin

Kategoriija:Ráđit
Mánáidláhka (Norga)

**Norgga mánáidláhka** ( dahje *Barneloven*) guoská vuollái 18-jahkásaš mánáide ja nuoraide, ja dat mudde váhnemiid geatnegasvuođaid mánáid ektui ja mánáid vuoigatvuođaid váhnemiid ektui. Mánáidlágas mearriduvvo earret eará mo meroštallojuvvo áhččivuohta, váhnenovddasvástádus ja beaivválaš fuolaheapmi, mánáid ja váhnemiid goabbat bealát ovttastallanvuoigatvuohta ja váhnemiid geatnegasvuohta ealihit mánáideaset. 

Ollu mearrádusat muddejit vuoigatvuođaid ja geatnegasvuođaid dalle, go váhnenguovttos eaba ása ovttas, ovdamearkka dihte jos soai leaba fárren sierralagaid dahje earránan. Jos ovttaseallin nohká, de váhnenguovttos sáhttiba ieža soahpat váhnenovddasvástádusas, bissovaš ássansajis, ovttastallamis ja ovttastallama mátkegoluin. Jos váhnenguovttos eaba soabat, de sáhttá goabbá nu vuolggahit ášši duopmostullui, gos ášši mearriduvvo. Ovdal ášši vuolggaheami váhnenguovttos ferteba boahtit soabadeapmái. Bearašsuodjaluskantuvrrain vástidit gažaldagaide soabadeami birra.

Váhnemiin, geain ii leat váhnenovddasvástádus, lea mánáidlága vuođul liikkáge vuoigatvuohta oažžut dieđuid máná birra mánáidgárddis, skuvllas, dearvvašvuođa- ja fuolahusbálvalusas ja politiijas. 

## Váhnemiid ruđalaš gaskavuođat
Váhnemiid ruđalaš gaskavuođat gullet dábálaččat priváhtarievtti beallái. Ovttastallama mátkegoluid lea dábálaš juohkit boađuid sturrodaga mielde, jos váhnenguovttos eaba soaba juohkit goluid eará láhkai. 

## Geahča maid
* Láhkateaksta Lovdata.no -siiddus

Kategoriija:Norgga lágat
Ovddasvástádusa prinsihppa

**Ovddasvástádusa prinsihppa** mearkkaša, ahte dan instánssas, mas dábálaš dilis lea ovddasvástádus dihto suorggis, lea maid ovddasvástádus dan suorggis eahpedábálaš dáhpáhusain ja heahtediliin.

Kategoriija:Etihkka
Mánáidsuodjalus

**Mánáidsuodjalusa** (, )  váldobargu lea sihkkarastit, ahte mánát ja nuorat, geat ellet dakkár dilis, mii sáhttá vahágahttit sin dearvvašvuođa ja ovdáneami, ožžot vealtameahttun veahki ja fuolaheami rievttes áigge. Mánáidsuodjalus galgá maid leat mielde sihkkarastimin buot mánáide ja nuoraide bajásšaddandili, mas sii leat oadjebasat. Sihke gielddas ja stáhtas leat mánáidsuodjalussuorggi doaimmat.

## Mánáidsuodjalus Norggas
### Gieldda barggut
Buot gielddain galgá leat mánáidsuodjalusbálvalus, mii ollašuhttá beaivválaš doaimmaid mánáidsuodjaluslága vuođul. Mánáidsuodjalusbálvalus galgá johttáhit veahkkedoaimmaid mánnái ja bearrašii. Veahki sáhttet fállat rávvemin ja bagadeapmin, ja vejolaččat ovttastahttit rávvema eará veahkkedoaimmaide. Eará veahkki sáhttá maid leat mánáidgárdesadji, doarjjaolmmoš, rávven ja bagadeapmi ja doaimmat, maiguin geahpedit dili ruovttus.

Mánáidsuodjalusbálvalusa ovddasvástádus lea maid mannat gaskii, jos ruovttus lágiduvvon doaimmat eai veahket, nu ahte mánáid dárbbut váldojuvvošedje vuhtii. Mánáidsuodjalusbálvalus sáhttá dalle ovttasráđiid váhnemiiguin gaskkustit muhtin áigái saji biebmoruktui dahje ásahussii, dahje váhnemiid ja mánáid guovddážii. Jos máná sajuštit ruovttu olggobeallái váhnemiid dasa mieđakeahttá, de dan birra galgá mearridit Mánáidsuodjalusa ja sosiála áššiid fylkkalávdegottis gieldda árvalusa vuođul.

## Geahca maid
* Mánáidsuodjalus Anáras 
* Mánáidsuodjalus Anáras 
* Mánáidsuodjalus Norggas

Kategoriija:Mánáidsuodjalus
Biologalaš váhnemat

Biebmománás, gii lea deavdán 18 jagi, lea vuoigatvuohta diehtit geat su biologalaš váhnemat leat.

Kategoriija:Adopšuvdna
Bearašsuodjalus

**Bearašsuodjaluskantuvrrain** fállet divššu ja ráđđeaddima go bearrašis leat váttisvuođat, roasut ja ruossalasvuođat. Kantuvrrat soabahit maiddái earuid ja sierralagaid fárremiid oktavuođas dahje go juogadit mánáidovddasvástádusa. Fálaldat lea nuvttá. 

## Liŋkkat eará siidduide
*Bufetat/familievern
*Parterapi og familieterapi
*Mekling ved samlivsbrudd

Kategoriija:Bearaš
Vuođđooahppu

**Vuođđoohppui** gullet vuođđoskuvla ja joatkkaoahpahus Norggas. Ovdamearkka dihte Suomas vuođđoohppui gullá dušše vuođđoskuvla.

## Norggas
Norggas gielddain lea ovddasvástádus vuođđoskuvladási oahpus, fylkkamánnis fas lea ovddasvástádus joatkkaoahpahusas. Maiddái dohkkehuvvon priváhta skuvllat sáhttet fállat vuođđooahpahusa. Maiddái dohkkehuvvon priváhta skuvllat sáhttet fállat vuođđooahpahusa.

## Gáldut

Kategoriija:Norga
Kategoriija:Oahppan
Kategoriija:Oahppu ja skuvlejupmi
Apostillasteampil

**Apostillasteampil** lea steampil, mainna nannejit Norggas čállojuvvon dokumeanttaid, nu ahte dat gustojit olgoriikkas. 

Dokumentii sáhttá bidjat apostillasteampila, go notára lea dan nannen. Dan ferte nappo leat vuolláičállán notarius publicus (virgeolmmoš, gii doaimmaha dihtolágan almmolaš riektebargguid), ja das ferte leat ásahusa virgesteampil (dávjá ledjonsteampil). Lea mávssolaš, ahte namma ja virgenamahus leat čállojuvvon čielgasit, jogo prentejuvvon bustávaiguin dahje stuorra bustávaiguin vuolláičállosa vuolábealde. 

Apostillasteampil ii nanne, ahte dokumeantta sisdoallu lea riekta, muhto dat nanne ahte notarius publicusa vuolláičála lea eakti. Dan gohčodit legaliseremin. 

Fylkkamánni dat legalisere olgoriikka geavahussii dokumeanttaid, maid geavahit riikkain, mat leat ratifiseren Haag-konvenšuvnna. 
Olgoriikadepartemeanta (OD) bajásdoallá riikkaid logahallama. OD:s maid oaččut dieđuid dokumeanttaid birra, maid áiggut geavahit riikkain, mat eai leat ratifiseren Haag-konvenšuvnna. Dokumeanttaid, maid áiggut geavahit Davviriikkain, ii dárbbaš merket apostillasteampiliin. Dáppe reahkká notariáladuođaštus.

Kategoriija:Vuoigatvuođadieđa
Kategoriija:Riikkaidgaskasaš riekti ja álbmotriekti
Soabahallanráđđi

**Soabahallanráđđi** dahje **soabatráđdi** lea siviilaáššiid riektevuogádaga vuolimus lađas. Soabahallanráđđi lea sihke soabahallaninstánsa ja duopmostuollu. 

Fylkkamánni bearráigeahččá hálddahuslaččat soabahallanráđiid. Fylkkamánni goziha, ahte gielddastivrrat válljejit soabahallanráđiid lahtuid lobálaččat, ja nammada lahtuid formálalaččat. 

## Gáldut

## Liŋkkat
* Soabahallanráđit
* Forliksrådet 
* Hva er forliksrådet 

Kategoriija:Norgga duopmostuolut
Kategoriija:Ráđit
Hálddahusriekti

**Hálddašanlágas** leat oppalaš njuolggadusat earret eará bealehisvuođa, jávohisvuođageatnegasvuođa ja bagadangeatnegasvuođa birra. Láhka gieđahallá maiddái čielggadangeatnegasvuođa, vuođuštangeatnegasvuođa, dieđihangeatnegasvuođa ja vejolašvuođa váidalit ja rievdadit ášši. Lágas leat maiddái njuolggadusat dan birra mo láhkaásahusaid ja njuolggadusaid galgá ráhkadit. 

Hálddašanláhka mearrida earret eará mo gielda dahje stáhta hálddašanorgána galgá dahkat mearrádusaid, ja addá dutnje ássin čielga vuoigatvuođaid, go leat oktavuođas almmolaš eiseválddiiguin: 
* Dus lea vuoigatvuohta oažžut dieđu áššis, mii lea jođus. 
* Dus lea vuoigatvuohta ohcat ráđi advokáhtas dahje geas nu, geasa luohtát.
* Dus lea (muhtin spiehkastagaiguin) vuoigatvuohta oaidnit iežat ášši dokumeanttaid.
* Dus lea vuoigatvuohta diehtit mo mearrádusa vuođuštit.
* Dus lea vuoigatvuohta váidalit ovttaskas mearrádusa.
* Du áššegoluid sáhttet muhtin dáhpáhusain gokčat, jos mearrádus rievdaduvvo váidalusa vuođul.
* Don galggat oažžut mearrádusa dahkkis veahki váidaleapmái. 

## Liŋkkat

* Norgga hálddašanláhka guovvamánu 10. b. 1967, lovdata.no
* Norgga almmolašvuođaláhka miessemánu 19. b. 2006, lovdata.no
* Oppalaččat hálddahusrievtti birra (dárogillii), jusinfo.no
Gonagasa ánsomedállja

**Gonagasa ánsomedállja** () lea bálkkašupmi man Gonagas Haakon VII ásahii guovvamánu 1. b. 1908. Njuolggadusaid rievdadedje maŋimusat njukčamánu 30. b. 2012. 

Ánsomedálja addet bálkkašupmin:
* pionerabarggus dahje eará erenoamáš áŋgiruššamis, erenoamážit jos dat lea ovddidan servodaga dáin surggiin: dáidda, kultuvra, dieđa, ealáhusat, sosiála ja humanitára bargu
* erenoamáš ánssolaš guhkes áiggi bálkkáhis áŋgiruššamis servodaga ovdii jogo almmolaš dahje priváhta doaimmas, eaktodáhtolaš servviin dahje eará doaimmain, mat leat servodahkii ávkkálaččat 
* erenoamáš ánssolaš guhkes áiggi barggus priváhta dahje almmolaš bálvalusas, mas áŋgiruššan lea leamaš čielgasit stuorát go dábálaš, ja mas olmmoš lea maid čájehan aktiivvalaš servodatberoštumi iežas barggu lassin
* eallináiggi áŋgiruššamis, mii lea ovdamearkan earáide

Erenoamáš dáhpáhusain sáhttet juolludit Gonagasa ánsomedálja, mii lea ráhkaduvvon gollis.

Kategoriija:Bálkkašumit
Kategoriija:Norgga ánsomedáljat
Bassi Olava árvomearka

Gonagas Oscar I ásahii **Bassi Olava árvomearkka** borgemánu 21. beaivve 1847 ja dan njuolggadusat rievdaduvvojedje maŋimusat ođđajagemánu 15. b. 1997. Árvomearkka juolludit bálkkašupmin ”ánssolaš barggus ruovttueatnama ja servodaga ovdii”. 

Ohcamuš, mii guoská Gonagasa ánsomedálja ja Bassi Olava árvomearkka juolludeapmái, sáddejuvvo Su Majestehtii Gonagassii ja dat sáddejuvvo dan fylkka Fylkkamánni bokte, gos evttohas ássá.

Kategoriija:Norgga árvomearkkat
Almmolašvuođaláhka

Buohkat sáhttet bivdit beassat oaidnit daid hálddašanorgánaid áššebáhpáriid, maidda almmolašvuođaláhka guoská. Geavat Almmolaš elektrovnnalaš poastajournála (AEP) , mainna bivddát lobi oaidnit stáhta doaimmaid reivviid ja dokumeanttaid.

Almmolašvuođalága mielde hálddahusa áššebáhpárat leat prinsihpalaččat almmolaččat, nu ahte daid beassá oaidnit. Láhka guoská maiddái muhtin iehčanas riektesubjeavttaide, main almmolašvuohta oamasta stuorra oasi, ovdamearkka dihte energiija- ja doapparčorgenfitnodagaide.

Kategoriija:Norgga lágat
Sierraneapmi

**Sierraneapmin** gohčoduvvo guorahallanáigi ovdal náittosearu. 

## Sierraneapmi Norggas
Norggas náittosbárra, mii ii šat háliit eallit ovttas, sáhttá ohcat sierraneami. Norggas sierrananohcamuša galgá sáddet dan fylkka fylkkamánnii, gos bárra maŋimuš ásai ovttas. Jos goappašagat leat fárren fylkkas, de galgá ohcamuša sáddet fylkii, gos nubbi dál ássá. Jos báras leat oktasaš mánát, geat eai leat velá deavdán 16 jagi, de galgá ohcamuša mielddusin sáddet soabadallanduođaštusa, mii ii leat boarrásut go 6 mánu. Fylkkamánni sádde sierraneaddji guoktái reivve sierraneami miehtamis.  

### Earráneapmi
Go jahki lea vássán sierraneami miehtama rájes, de sáhttá goabbáge gáibidit náittosearu. Jos dušše nubbi háliida earránit, de lea sus vuoigatvuohta beassat earránit, vaikko nubbi ii dan háliidivččege. 

Goabbáge sáhttá maiddái gáibidit náittosearu jos soai leaba ássan sierralagaid unnimusat guokte jagi. Jos soai leaba ovtta oaivilis dan hárrái, ahte leaba ássan sierralagaid unnimusat guokte jagi, de fylkkamánni meannuda náittosearu ohcamuša. Jos soai eaba leat ovtta oaivilis eavttuid dievvamis, de duopmostuollu ferte meannudit náittosearroášši. 
  
### Sierraneami nohkan
Bárra, masa lea juolluduvvon sierrananlohpi, muhto mii fas fárre oktii, ferte sáddet dieđu, mas almmuhuvvo ahte sierraneapmi lea nohkan. Dieđáhus sáddejuvvo vearrokantuvrii, mii de registrere ođđa siviilaseađu.

Kategoriija:Bearašriekti
Kategoriija:Náittosdilli
Nuvttá riekteveahkki

**Nuvttá riekteveahkki** lea advokáhttaveahkki, maid stáhta gokčá ollásit dahje muhtin muddui. Nuvttá riekteveahkki sáhttá leat sihke nuvttá ráđđeaddin ja nuvttá áššejođiheapmi. Nuvttá riekterávvemis lea sáhka go oažžu rávvagiid ja veahki juridihkalaš gažaldagain, go ii leat lágastallamin áššis. Nuvttá áššejođiheapmi lea riekteveahkki áššiin, main lágastallojuvvo duopmostuoluin. 

Muhtin lágan áššiin don sáhtát oažžut ruhtaveahki juridihkalaš rávvemii dahje doarjaga jođihit ášši duopmostuolus. Jos dárbbašat nuvttá riekteveahki, de sáhtát váldit oktavuođa Fylkkamánniin dahje advokáhtain.

## Makkár áššiide sáhttá oažžut nuvttá riekteveahki?
Nuvttá riekteveahki don sáhtát oažžut ovdamearkka dihte bearašáššiin, go váidalat dihto lágan áššiid Nbč (Nav) mearrádusaid, persovdnavahága buhtadusgáibádusain, ássanvistti eretcealkimiin/olggos bidjamiin dahje bargogaskavuođa loahpahemiin. Don sáhtát maid oažžut nuvttá riekteveahki dasa, ahte ozat veahkaváldeoaffara buhtadusa. Maiddái eará áššiin sáhttá spiehkastahkan oažžut nuvttá riekteveahki. Jos dus lea dáhkádus, mii gokčá juridihkalaš veahki goluid, de it dábálaččat oačču nuvttá riekteveahki. 

## Boahto- ja opmodatrádji
Nuvttá riekteveahki oažžun eaktuda, ahte it dine eanet, go mii riekteveahkkelágas meroštallojuvvo. Fylkkamánni ja duopmostuolut sáhttet muhtin dáhpáhusain spiehkastit boahto- ja opmodatrájáin. 

Boađuide ja opmodahkii geahčakeahttá don sáhtát oažžut nuvttá riekteveahki 
* mánáidsuodjalusáššiin, maid Sosiála áššiid fylkkalávdegoddi meannuda 
* psykihkalaš dearvvašvuođa gozihankommišuvnna áššiin ja riekteáššiin, mat gusket bákkolaš mielladearvvašvuođadivššus olggos beassamii 
* áššiin, mat gusket militeara biehttaleapmái 
* áššiin, main lea sáhka veahkaválddis nissoniidda 
* áššiin, mat laktásit bákkus náitimii 
* áššiin, main veahkaválddi oaffar gáibida buhtadusa veahkaválddi dahkkis 
* áššiin, main gáibidit buhtadusa vuoigatmeahttun ráŋggáštusčuovvuleamis 
* go árvvoštallet váidima illásteami geažil 
* go árvvoštallet váidit olmmošgávppašeami 
  
## Iežasoassi
Jos oaččut nuvttá riekteveahki, de galggat dábálaččat máksit iežasoasi doarjagis. Iežasoassi ii máksojuvvo áššiin, main nuvttá riekteveahki juolludit geahčakeahttá boađuide ja opmodahkii. Jos du jahkeboahtu lea vuollái 100 000 kruvnno, de it maid galgga máksit iežasoasi. 
  
Áššiin, main oažžu nuvttá riekteráđi, iežasoassi lea okta almmolaš máksomearri (mii ođđajagemánus 2012 lei 925 kruvnno). Áššiin, main oažžu nuvttá áššejođiheami, de lea iežasoassi 25 proseantta goluin (eanemusat vihtta máksomeari). Advokáhtta dat bearrá iežasoasi.  

## Nuvttá riekteveahkki olgoriikkas
Oslo ja Akershus fylkkamánni meannuda buot nuvttá riekteveahki ohcamušaid, mat gusket olgoriikii. 

## Liŋkkat

*Láhka nuvttá riekteveahki birra
*Rettsråd.no 
*Eanet dieđut riekteveahkkeortnega birra

Kategoriija:Norga
Kategoriija:Riektesihkarvuohta
Oahpistanortnet

Oahpistanortnega ulbmil lea nannet aiddo boahtán sisafárrejeddjiid vejolašvuođaid beassat johtilit bargui dahje ohppui. Bargu ja oahppu leat ereliiggán mávssolaččat dan dáfus, ahte daid bokte beassá servodaga oassin ja olaha ruđalaš iehčanasvuođa.

## Vuoigatvuohta ja geatnegasvuohta váldit oahpu
Ollu norgga gielddain ásset sisafárrejeaddjit, geat leat aiddo boahtán riikii, ja dárbbašit vuođđogelbbolašvuođa. Sis lea vuoigatvuohta ja geatnegasvuohta searvat oahpistanprográmmii. Vuoigatvuohta ja geatnegasvuohta guoská maiddái dárogiela ja servodatmáhtu ohppui, man viidodat lea 600 diimmu. Gielddain dat lea ovddasvástádus lágidit oahpistanprográmma ja dárogiela ja servodatmáhtu oahpahusa.

Sis, geat servet oahpistanprográmmii, lea vuoigatvuohta oahpistandoarjagii.

## Nationála oahpistanregisttar
Sii, geat sáhttet oažžut oahpu ja doarjaga oahpistanlága vuođul, registrerejuvvojit Nationála oahpistanregistarii (NOR). Registrerejuvvon dieđuid vuođul gielddat sáhttet ohcat ruđaid dárogiela ja servodatmáhtu oahpahussii. Doarjaga juolludit dan vuođul, gallis gielddas gullet vuoigatvuođa ja geatnegasvuođa ulbmiljovkui, ja lassijuolludeami oažžu čađahuvvon dárogieliskosiid logu vuođul. Rávis dorvobáikeohcciid dárogieloahpahussii maid juolludit doarjaga daid gielddaide, geain lea dorvobáikeohcciid guovddážat. 

Fylkkamánni dat dohkkeha nationála oahpistanregistara ohcamušaid, ja máksá doarjagiid. Oahpistanlágas leat máŋga láhkamearrádusa, mat gusket ovttaskas olbmuid vuoigatvuođaide ja geatnegasvuođaide.

## Liŋkkat
*Johtučála Q-20/2012 (oahpistanláhka ja dan láhkaásahusat, mearkkašumit ja kommentárat)

Kategoriija:Norga
Álbmotdearvvašvuohta

**Álbmotdearvvašvuođabargu** lea servodaga oktasaš áŋgiruššan dan ovdii ahte doalahit, buoridit ja ovddidit álbmoga dearvvašvuođa, ja maiddái geahpedit fáktoriid, maidda laktása dearvvašvuođariska. Álbmotdearvvašvuohta ovdanbuktá maid álbmoga dearvvašvuođadili ja mo dearvvašvuohta juohkása álbmoga sierra sosiála gerddiin. Álbmotdearvvašvuođabargguin galgá maid dásset sosiála dearvvašvuođaerohusaid. 

## Liŋkkat
* Sámi álbmotdearvvašvuohta
* Nasjonalt folkehelseinstitutt
* Norgeshelsa, Norgga dearvvašvuođastatistihkabáŋku

Kategoriija:Álbmotdearvvašvuohta
Vuodjinkoarta

**Vuodjinkoarta** lea áššebábir mii addá lobi vuodjit sierra mohtorfievrruin. Sierralágan koarttat gullet guhtiige fievrruide dego mohtorsihkkel, biila, guorbmebiila dahje busse. Lágat mat stivrejit vuodjinkoarttaid eai leat seammaláganat buot riektegeavadiin. Muhtun riikkat addet vuodjinkoarta daidda geat leat ceavzán vuodjiniskosis. Muhtun riikkat fas addet vuodjinkoartta dasa gii aiddo oahpahallá vuodjit. Dasa lassin olmmoš ferte dearvvašvuođa dáfus nagodit vuodjit. 

1949 Ovttastuvvan Našuvnnat johttáhedje konvenšuvnna mii galggai standardiseret njuolggadusaid mat guske geainnuid, mátkkošteaddjiid, johtolatmearkkaid, vuodjinkoarttaid ja eará diekkáriid. Dás čuožžu ahte nu gohčoduvvon vuodjinlohpi galgá leat rosá-ivnnat. 

## Du ovddasvástádus lea vuodjit sihkkarit
Jos it leat sihkar das, sáhtátgo vuodjit sihkkarit dearvvašvuođaváttisvuođaid dahje dálkasiid geavaheami geažil, de lea du geatnegasvuohta fitnat doaktára luhtte.

Kategoriija:Vuoigatvuođalaš dokumeanttat
Kategoriija:Johtolat
Fylkkamánni

**Fylkkamánni** (ovd. maiddái **amtamánni**, **sysselmánni** ja **leansmánni**) ovddasta stáhta fylkkas. Fylkkamánni ovddasvástádus lea čuovvulit mearrádusaid, ulbmiliid ja njuolggadusaid, maid Stuorradiggi ja ráđđehus nannejit. Fylkkamánni lea maid mávssolaš čanus gielddaid ja guovddášeiseválddiid gaskka.

Fylkkamánnis leat sierralágan hálddašandoaimmat departemeanttaid beales. Fylkkamánni goziha maid gielddaid doaimmaid ja lea váidalaninstánsa ollu gielddamearrádusaid ektui. Fylkkamánnis lea danin fágamáhttu ollu bajit dási servodatsurggiid birra, seammás go das lea mávssolaš báikkálaš dovdamuš. 

Fylkkamánni galgá maid fuolahit ovttaskas ássiid, fitnodagaid ja organisašuvnnaid riektesihkarvuođas dan bokte, ahte dat fuolaha ahte hálddašeames váldet vuhtii vuođđoprinsihpaid, nu movt ovttalágan meannudeami, ovttaárvosašvuođa, einnostahttivuođa, sorjjasmeahttunvuođa, bealehisvuođa ja vuoiggalašvuođa. 

* Fylkkamánni lea suorgeeiseváldi iešguđetlágan mávssolaš politihkkasurggiin. Suorgeeiseváldin Fylkkamánni ovddasta máŋgga departemeantta ja daid vuollásaš direktoráhtaid ja guovddášgeahčuid. 
* Fylkkamánni lea riektesihkarvuođa eiseváldi, masa sáhttá váidalit gielddaid mearrádusaid, ja geahččoeiseváldi mávssolaš čálgoortnegiid hárrái, maid gielddat hálddašit. 
* Fylkkamánni lea stáhta guovlluguovdasaš buohtalastineiseváldi. Fylkkamánni galgá earret eará buohtalastit stáhta doaimmaid ja sin barggu gielddaid ektui. 
* Fylkkamánni lea ráđđehusa ovddasteaddji fylkkas, ja galgá bargat dan ovdii, mii lea fylkka buoremussan, ja álggahit dan nammii doaimmaid. 
* Fylkkamánni galgá gaskkustit guovddášeiseválddiide dieđuid fylkii mávssolaš jearaldagain ja gaskkustit gielddaid, fylkkagielddaid ja stáhta orgánaide relevánta dieđuid.

Fylkkamánnis leat maid doaimmat Gonagasviesu ovddas. Fylkkamánni gullá hálddahuslaččat Ođasmahttin-, hálddahus- ja girkodepartementii.

## Dálá fylkkamánnit

## Liŋkkat
* Fylkesmannen.no
* Fylkesmannsboka


Kategoriija:Norgga fylkkat
Platon

**Platon** (, *Platōn,* ; 427–347 o.Kr.) lei antihka greikkalaš filosofa ja Akademiija vuođđudeaddji. Son lea okta beakkánamos ja eanemus dutkojuvvon filosofa olles máilmmis. Platon lei Sokratesa oahppi ja Aristotelesa oahpaheaddji.  

Filosofan Platon lei rationalista, realista, idealista ja dualista. Son čálii máŋgga filosofalaš fáttá birra ja gieđahalai earenoamážit etihka, politihka, metafysihka ja diehtoteoriija dahjege epistemologiija. 

Platon lei čappagirjjálašvuođa girječálli, ja su čállosat sisttisdolle muitalusaid, allegoriijaid ja myhtaid, maid son ovttastahtii doahpagiid dutkamii. Platon čálii maiddái Sokratesa oahpahusaid bajás, ja Platona dialogain Sokrates leage dávjá váldorollas. Lea goittotge eahpečielggas, man olu Platona čállin teavsttaid dialogain leat Sokratesa duođalaš oaivilat, ja man olu fas Platona iežas oaivilat, maid son lea bidjan Sokratesa nammii. Sokrates váikkuhii goittotge olu Platona jurddašanvuohkái ja lea jáhkkimis, ahte goittotge oassi Platona árat čállosiid jurdagiin leat lonejuvvon dahje heivehuvvon Sokrates.  

## Gáldut


Kategoriija:Platon
Uzejir Hažibejov

**Uzejir Hažibejov** (čakčamánu 17. b. 1885 – skábmamánu 23. b. 1948, ) lei sovjetlihttulaš-azerbaižanalaš šuokŋadahkki. Hažibejov riegádii Šušás, Ruošša keaisárriikkas.

## Gáldut

Kategoriija:Azerbaižanalaš šuokŋadahkkit
Širáffa

**Širáffa** (*Giraffa camelopardalis*) lea alimus eanannjiččehas. Varrása allodat lea 4,8–5,5 mehtera ja deaddu sullii 1200 kilo; njiŋŋelasat leat vehá unnibut. Širáffa čeabet lea earenoamáš guhkki, juobe guokte mehtera. Širáffat ellet Afrihkás Sahara máttabeale savánnaguovlluin ja leat šaddoborrit. Luonddus dat ellet 15–20-jahkásažžan, fáŋgavuođas muhtumin badjel 30 jagi.

Kategoriija:Širáffaeallit
Bryggen i Bergen

**Bryggen i Bergen**, maiddái gohčoduvvon **Tyskebryggen** dahje **Hansabryggen** lea namahus boares hansaáigge muorravisttiide Birgona (Bergen) guovddážis. Bryggenii gullet oktiibuot 61 muorravistti. Bryggen váldojuvvui UNESCO máilmmeárbeguovlluid listui jagis 1979.

Bryggen lei jagi 1350 rájes gitta 1754 rádjái Birgona Duiskka kantuvra ja guovddáš báiki Hansalihtu gávpedoibmii Norggas.

Bryggena lahka leat Bryggens museum ja Hanseatisk museum.

Kategoriija:Máilmmeárbeguovllut Norggas
Jõelähtme

**Jõelähtme** lea gielda Harjumaa eanangottis Estteriikkas.


Saha chapel.JPG|Saha
Rebala kalmeväli.jpg|Rebala
Ihasalu ülemine päevamärk 2006.jpg|Ihasalu
Kostivere2.jpg|Kostivere
Joelahtme kirik.jpg|Jõelähtme
Lagedi-Muuga line, July 2009, 3.jpg|Lagedi, Muuga
Jägala juga, 2010.JPG|Jägala
Raasiku

**Raasiku** lea gielda Harjumaa eanangottis Estteriikkas.

Arukyla Mois.jpg|Aruküla
Harju-Jaani kirik2.jpg|Raasiku
Kiviloo mõisa peahoone.jpg|Kiviloo