open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rembrandt

**Rembrandt Harmenszoon van Rijn** (suoidnemánu 15. 1606 - golggotmánu 4. 1669) lei nederlándalaš dáiddár.

## Govat


Image:Der Mann mit dem Goldhelm.jpg|*Der Mann mit dem Goldhelm* (1650?)
Image:Johannes Wtenbogaert by Rembrandt van Rijn.jpg|*Johannes Uytenbogaert* (1633)
Image:Rembrandt Abraham en Isaac, 1634.jpg|''Abraham ja Isaac (1634)


## Gáldut

Kategoriija:Nederlándalaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1606
Kategoriija:Jápmimat 1669
Michelangelo

**Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni** (njukčamánu 6. b. 1475 &ndash; guovvamánu 18. b. 1564) lei dovddus itálialaš dáiddár ja arkiteakta.

## Gáldut

Michelangelo
Magnus (Livlándda gonagas)

**Magnus** (1540 København, Dánmárku – 1583 Piltene, dálá Látvias) lei Livlándda gonagas jágiin 1570–1578. Su riika oaivegávpot lei Põltsamaa.

Su áhčči lei Dánmárkku gonagas Christian III ja su viellja Dánmárkku gonagas Frederik II. 

Livlándda gonagasa tittela áddi Magnusii Ruošša vuosttaš cára Ivan IV.

## Gáldut

Kategoriija:Gonagasat
Kategoriija:Estteeana
Kategoriija:Historjá
Edgar Allan Poe

**Edgar Allan Poe** (19.01.1809–7.10.1849) lei amerihkálaš girječálli ja doaimaheadji, gii lea dovddus su noveallaid ja divttaid bukte.

## Gáldut

Kategoriija:Amerihkálaš girječállit
Kategoriija:Jápmimat 1849
Kategoriija:Riegádeamit 1809
Johannes Vermeer

**Johannes Vermeer** (golggotmánu 31. b. 1632 &ndash; juovlamánu 16. b. 1675) lei nederlándalaš dáiddár.

## Govat

Image:Girl with a Pearl Earring.jpg |*Nieida* (1665)
Image:Vermeer - The Milkmaid.jpg |*Mielkkenieida * (1647-1675)
Image:Johannes Vermeer - The Astronomer - 1668.jpg|*Astronoma* (1668)


## Gáldut

Kategoriija:Nederlándalaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1632
Kategoriija:Jápmimat 1675
Corbin Bleu

**Corbin Bleu Reivers** (riegádan guovvamánu 21. 1961) lea USAlaš musihkkár..

## Filmmat
* 1998 	Soldier 	(Johnny) 	
* 1998 	Beach Movie 	(Kid) 	
* 1999 	Family Tree 	(Ricky) 	
* 1999 	Mystery Men 	(Butch) 	
* 1999 	Galaxy Quest 	(Young Tommy) 	
* 2004 	Catch That Kid 	(Austin) 	
* 2007 	The Secret of the Magic Gourd 	(Sáhka: Magic Gourd)	
* 2008 	High School Musical 3: Senior Year 	(Chad Danforth) 	
* 2009 	Free Style 	(Cale Bryant 	
* 2009 	Beyond All Boundaries 	(Sáhka: Eddie W. Robinson) (Sáhka: Sgt. Dan Levin)
* 2010 	I Owe My Life to Corbin Bleu 	(Iehčanis)	
* 2011 	The Little Engine That Could 	(Sáhka: Lou) 	
* 2011 	Sugar 	(Sketch) 	
* 2011 	Scary or Die 	(Emmett) 
* 2012 	Renee 	(Mackey) 	
* 2012 	Nurse 3D 	(Bleu) 	

Kategoriija:Musihkka
Speallanhálla

**Speallanhálla** lea báiki, mis leat speallanautomáhtat. Go speallanautomáhtaide biddjojit ruđat, automáhta speallu álgá. Dábáleamos spealut leat dávjá arkádaspealut, ovd. Space Invaders, Donkey Kong, Pacman sihke  gilvovuodjin-  ja girdinsimuláhtorspealut. Maid flipper- ja hasárdaspealut leat dábálaš.

Speallanhállat ilbmagohte 1970-logu loahpageahčen. Dáid golleáigi lei 1980-logus. 1990-logus speallanhállaid mearri uhccánii, go ruovttospeallokonsolat gilvvohallagohte dáiguin ja arkádaspealut vuitege dáid. Speallanhállat leat vel bivnnut Jáhpanis, mis pačiŋko lea hui bivnnut.
Toomas Hendrik Ilves

**Toomas Hendrik Ilves** (juovlamánu 26. 1953 Stockholbma, Ruoŧŧa) lei Estlándda presideanta jagiid 2006&ndash;2016. 

Su ovddideaddji presideanttan lei Arnold Rüütel ja čuovvu lea Kersti Kaljulaid.

## Geahča maid

* Toomas Hendrik Ilvesa virggálaš siidu
* Toomas Hendrik Ilvesa Facebook-siidu

## Gáldut

Kategoriija:Estlándda presideanttat
Kategoriija:Riegádeamit 1953
Kategoriija:Estlándalaš politihkkárat
Lennart Meri

**Lennart Meri** (njukčamánu 29. 1929 &ndash; njukčamánu 14. 2006) lei estteeanalaš girječálli ja Estteeatnama presideanta jagiin 1992&ndash;2001. Su čuovvu lei Arnold Rüütel.

## Gáldut

Kategoriija:Estteeatnama presideanttat
Kategoriija:Riegádeamit 1929
Kategoriija:Jápmimat 2006
Kategoriija:Estteeanalaš politihkkárat‎
Kategoriija:Estteeanalaš girječállit
Space Invaders

**Space Invaders** (, *Supēsu Inbēdā*) lea arkádaspeallu, man Toshihiro Nishikado lea ráhkadan.  Speallu almmuhuvvui jagis 1978. 
## Geahča maid

*Space Invadersa dahkki jearahallan Gamer TV:s
*artihkal The Dot Eatersis, maid *Space Invaders*a historjá
*The Space Invaders Shrine - buot Space Invadersa birra, maid neahttaloganspeallu
*The Killer List of Video Games -siidu ''Space Invaders''as
*''Space Invaders'' historjá
Noereh!

**Noereh!** lea riikkaviidosaš sámi nuoraidorganisašuvdna Norgga beale Sámis, ja lea bellodatpolitihkalaš ja eallinoinnolaččat neutrála. *Noereh* lea oarjelsámegielsátni ja mearkkaša *nuorat*. Searvi vuođđuduvvui golggotmánus 2009 Sálliris Romssas.

## Jođiheaddjit
* Susanne Amalie Andersen: 2009-2010
* Ida Ristiinná Hætta Ophaug: 2010-2013
* Helge Aslaksen Ravna: 2013-2016
* Isalill Simonsen Kolpus: 2016-2017
* Dávvet Bruun-Solbakk: 2017-2019
*Elen Krogh Ravna: 2019-2021
*Maria Therese Westerfjell Grensemo: 2021-

## Geahča maid
*Sáminuorra
*Suoma Sámi Nuorat
*Sami nurash

## Liŋkkat
* Noereh! neahttasiidu

## Gáldut


Kategoriija:Sámesearvvit
Kategoriija:Norga
Lena Meyer-Landrut

**Lena Meyer-Landrut** (r. miessemánu 23. b. 1991) lea duiskalaš lávlu. Son vuittii Eurovision lávllagilvvohallama jagis 2010. Son vuittii gilvvohallama lávllain Satellite, man šuoŋa Julie Frost ja John Gordon leigga dahkan.

## Diskografiija
### LP-skearut
* My Cassette Player (miessemánu 7. 2010)
* Good News (2011)
* Stardust (2012)
* Crystal Sky (2015)

### Single-skearut
* Satellite (2010)
* Bee (2010)
* Love Me (2010)
* Neon (Lonely People) (2013)
* Traffic Lights (2015)
* Beat To My Melody (2016)

## Geahča maid
* Virggálaš siiddut
* "Satellite" virggálaš video

## Gáldut

Kategoriija:Duiskalaš musihkkárat
Kategoriija:Eurovision lávllagilvvohallan 2010
Egil Olli

**Egil Andreas Olli** (r. golggotmánu 13. b. 1949) lea norgalaš sámepolitihkkár Bargiidbellodagas. Jagis 2007 son válljejuvvui Norgga Sámedikki presideantan. Olli lea Norgga Sámedikki njealját presideanta ja vuosttaš, gii ii leat Norgga Sámiid Riikkasearvvi miellahttu.

Kategoriija:Sápmelaš politihkkárat
Kategoriija:Riegádeamit 1949
Eskimo-aleuhtalaš gielat

**Eskimo-aleuhtalaš gielat** lea giellabearaš Davvi-Amerihkas ja Ruonáeatnamis. Dasa gullaba guokte suorggi, aleuhtagielat, ja eskimogielat.

## Eskimo-aleuhtalaš gielaid listu
* Aleuhtalaš gielat
** Oarje- ja guovddášsuopmanat: Atka, Attua, Unagan, Bering (60-80 hálli)
** Nuortasuopmanat: Unalaska, Pribilof (400 hálli)
* Eskimogielat
** Inuihtagielat
*** Iñupiaqgiella (Davvi-Alaska, 3500 hálli)
*** Inuktitutagiella (Nuorta-Canada, 24000 hálli)
*** Inuktunagiella (Thule, Davveoarje-Ruonáeana)
*** Ruonáeana-giella (47000 hálli)
** Yupik-gielat
*** Alaska-yupikagiella (10000 hálli)
*** Alutiiqgiella (400 hálli)
*** Sibirjálaš yupikagiella (1400 hálli)
*** Sirenikagiella (0 hálli)
*** Naukigiella (70 hálli)

## Girjjálašvuohta

* Kleinschmidt, S. 1851: *Grammatik der grönländischen Sprache mit teilweisem Einschluß des Labradordialekts*. Berlin.
* Krauss, Michael 1976: Eskimo-Aleut. *Native Languages of America 1*.

Kategoriija:Giellabearrašat
Inuktitutagiella

**Inuktitut** lea inuihttagiella mii gullá eskimo-aleuhtalaš giellabearrašii. Inuktitut lea Nunavuta virggálaš giella.

### Fonologiija ja fonetihkka

Nuorttalaš inuihttasuopmaniin lea 15 konsonántta ja 3 vokála, mat sáhttet leat oanehaččat dahje guhkit. Konsonánttain lea 5 artikulašuvdnasaji: bilabiála, alveolára, palatála, velára ja uvulára, ja 3 artikulašuvdnavuogi: klusiila, approksimanta ja nasála, ja dasa lássin guokte frikatiivva.

### Morfologiija
Inuktitut lea agglutinerejeaddji, polysyntehtalaš giella. Sojahanmorfologiija lea muhtun muddui seammálágan go sámegielas: substantiivvain leat 8 kasusa, ja gielas leat oamastangehčosat. Vearba sojahuvvo persovnna ja logu mielde. Inuktitutas lea duála, dego sámegielas, muhto duála lea maid geavahusas substantiivavuogádagas, nu ahte substantiivage sojahuvvo duálas.

Inuktitutas lea hui rikkis suorggádusmorfologiija.

### Syntáksa

Inuktitutas SOV-sátneortnet lea dábálaš. 

## Čállingiella
Inuktitutagiella čállojuvvo sihke latiinnalaš alfabehtain ja Kanáda stávvalalfabehtan.

### Kanáda stávvalalfabehta

Kanádas geavahuvvo ng. stávvalalfabehta man vuođđun gielladutki James Evana hutkan Cree stávvalalfabehta. Inuktitutagiela dáláš veršuvdna dohkkehii Kanáda Inuhttaid kulturinstituhtta ()  1970-logus.  Alaska inuihtat, Inuvialuihtat, inuinnaqtunagiela hállit ja Kalaallit Nunaata ja Labradora inuihtat geavahit latiinnalaš alfabehtain.

## Girjjálašvuohta

* Inuktitut Linguistics for Technocrats, Mikk Mallon.
* **Introductory Inukitut** and **Introductory Inuktitut Reference Grammar**, Mikk Mallon, 1991. ISBN 0-7717-0230-2 and ISBN 0-7717-0235-3
* **Inuktitut: A multi-dialectal outline dictionary (with an Aivilingmiutaq base)**, Alex Spalding, 1998. ISBN 1-896204-29-5
* **Inuktitut: a Grammar of North Baffin Dialects**, Alex Spalding, 1992. ISBN 0-920063-43-8
* **Arctic Languages: An Awakening**, ed: Dirmid R. F. Collis. ISBN 92-3-102661-5 Available in PDF via the UNESCO website.

Kategoriija:Eskimo-aleuhtalaš gielat
Kategoriija:Nunavut
Kategoriija:Ovttaskas gielat
Inuit Ataqatigiit

**Inuit Ataqatigiit** (*Albmoga Servodat*) lea gurutbealde bellodat Kalaallit Nunaatas. 

Bellodaga oaivil lea, ahte Kalaallit Nunaat livčči iehčanas stáhta.

Inuit Ataqatigiita ságadoalli Kuupik Kleist lea dál Kalaallit Nunaata oaiveministtar.

Kategoriija:Kalaallit Nunaat
Kuupik Kleist

**Kuupik Kleist** (njukčamánu 31. b. 1958 Qullissat Kalaallit Nunaat) lea ruonáeatnanlaš politihkkár. Son lei Kalaallit Nunaata oaiveministtar jagiid 2009–2013. Kleist lei maid bellodaga Inuit Ataqatigiit (Albmoga Servodat) ságadoalli. 

## Gáldut

Kategoriija:Ruonáeatnanlaš politihkkárat
Qeqertarsuaq

**Qeqertarsuaq** ( dahje dušše *Disko*) lea stuorra suolu Baffinluovttas sullii 100&nbsp;km Kalaallit Nunaata oarjjás. Suolu lea Kalaallit Nunaata nubbi stuorimus, go dan viidodat lea 8578&nbsp;km². Dan lássin Qeqertarsuaq lea okta máilmmi 100 stuorimus sulluin. Ruonáeatnangielat namma *Qeqertarsuaq* dárkkuha *Stuorra sullo* (*qeqertaq* = suolu).

## Gáldut


Kategoriija:Kalaallit Nunaata sullot
Kategoriija:Baffinluokta
Sáminuorra

**Sáminuorra** lea sámi nuoraidorganisašuvdna Ruoŧa bealde Sámis, mii lea bellodatpolitihkalaš ja eallinoinnolaččat neutrála. Sáminuorra lea dál stuorimus nuoraidorganisašuvdna sámi nuoraide, ja álggahuvvui 1963. Álggus lei sierra ossodat Ruoŧa Sámiid riikasearvvis, muhto 80-logus Sáminuorra iešráđalaš doaibma. Sáminuorra lágida jahkasáš čoahkkimiid juohke giđageasi. Maiddái nuoraid bláđđi *Nuorat* lea ovttasbargan Sáminuorain. Sáminuora iežaset neahttasiidu mielde sis lea nanu jietna sámi servodagas ja máŋga njunuš olbmot leat goas nu čohkkán searvvi stivrras. 

## Jođiheaddjit
* 1963–1964 Karl-Erik Betsvall
* 1964–1965 Hildur Fjällberg
* 1965–1967 Hans Blackfjäll 
* 1968–1969 Mats Bergqvist
* 1969–1975 Ingwar Åhren
* 1975–1982 Lars-Anders Baer
* 1982–1985 Aina Negga
* 1985–1989 Olov J Sikku
* 1989–1992 Britt Sparrock
* 1992–1993 Peter Blind
* 1993–1995 Maria Labba
* 1995–1997 Jörgen Stenberg
* 1997–1997 Torkel Stinnerbom
* 1997–2000 Elin Klemensson
* 2000–2002 Per-Jonas Parffa
* 2002–2004 Aslat Simma Labba
* 2004–2006 Brita Stina Sjaggo
* 2006–2009 Lars Miguel Utsi
* 2009–2011 Helena Omma
* 2011–2013 Mattias Harr
* 2013–2015 Per-Jonas Partapuoli
* 2015–2018 Isak Utsi
* 2018–2021 Sanna Vannar
* 2021– Sara-Elvira Kuhmunen

## Geahča maid
*Noereh!
*Suoma Sámi Nuorat
*Sami Nurash

## Liŋkkat
* Sáminuora neahttasiidu

## Gáldut

Kategoriija:Sámesearvvit
Kategoriija:Ruoŧa servodat
Frans Hals

**Frans Hals** (1580? - borgemánu 26. 1666) lei nederlándalaš dáiddár.

## Govat


Image:Frans Hals - Luitspelende nar.jpg|*Musihkar* (1623-1624)
Image:Frans Hals - Portrait of Jacob Olycan - Mauritshuis 459.jpg |*Jacob Olycan* (1625)
Image:Frans Hals 1644 Portrait of Joseph Coymans.jpg |*Joseph Coymans* (1644)


## Gáldut

Kategoriija:Nederlándalaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1580
Kategoriija:Jápmimat 1666
Dielddanuorri

**Dielddanuorri** (dárogillii *Tjeldsund* ) lea gielda  "Romssa ja Finnmárkku fylkkas". Ovdal 2020 lei gielda Nordlándda fylkkas. Dielddanuorri ja Skánit, mii gulai Romssa fylkii, čátne oktii 2020:s.

## Liŋkkat
* Dielddanuori gielda
Divttasvuotna

**Divttasvuotna** (, ) lei gielda Nordlándda fylkkas. Dan rádjegielddat leat lullin ja oarjin Hábmir, davvin Bálat Ruoŧŧa.

Divttasvuona gielda lea guovttegielat gielda, ja ođđajagimánu 1. beaivve 2006:s dat šattai oassin sámegiela hálddašanguovllu.

## Gáldut


## Liŋkkat
* Divttasvuona suohkana neahttasiiddut

Kategoriija:Nordlándda eatnandiehtu
Áhkanjárga

**Áhkánjárga** dahjege **Narviika** () lea gielda ja gávpot Nordlándda fylkkasuohkanis.

## Liŋkkat
* Áhkánjárga gielda

Kategoriija:Nordlándda gielddat
Kategoriija:Norgga gávpogat
Budejju

**Budejju** (, , ) lea gávpot ja gielda Nordlándda fylkkasuohkanis. Dat lea maiddái Nordlándda fylkka hálddahusguovddáš.

Dan rádjesuohkanat leat dávvenuortin Oarjje-Fuolldá, nuortin Fuoisku ja Sálát ja lullin Báidár ja 
Oarjje-Báidár.

Kategoriija:Norgga fylkkaid hálddahusguovddážat
Nordlándda fylka

**Nordlándda fylkkasuohkan** (, , ) lea Norgga goalmmádin davimus fylka. Stuorimus gávpogat leat Budejju, Måeffie ja Áhkánjárga.

## Suohkanat
Fylkkas leat 44 suohkana:

## Loga eambbo
Nordlándda fylkkasuohkana siiddut dárogillii


Kategoriija:Norgga fylkkat
Vepsat

**Vepsat** leat suoma-ugralaš álgoálbmot, mii orru Gárjil-republihka lulliosiin, Ruoššas. Sii leat dovddus sámi árbevirolaš álbmotdiktemis *[[čuđit|čuhtin]]* (dego Ofelažžii). Odne leat sulli 8.500 olbmo geaid rehkeneastá vepsan. Vepsat leat okta dain smávimus álgoálbmotjoavkkuin Ruoššas. Ruošša dovddastii vepsaid álgoálbmogin jagi 2006.

## Giella
:*Váldoartihkal:* Vepsägiella
Vepsagiella gullá suoma-ugralaš gielaide. Sulli bealli álbmogis atná vepsagiela iežas eatnigiellan, nubbi bealli álbmogis hállet ruoššagiela.

Vepsaid giella oaččui girjegiellastáhtusa 1930-logus. Jagi 1934 ožžo gait vepsalaš skuvlat eatnigiel oahppogirjjiid. Jagi 2009 vepsaid giella laktojuvvui UNESCO áitojuvvon gielaid listui.

## Giehtaduodji
Vepsat leat dovddus gieđain ráhkáduvvon, hearvagoroldagain, govvagođđimis, keramihkas ja dohkáin.

## Liŋkkat
* Vepsat
Konstantin Päts

**Konstantin Päts** (guovvamánu 23. 1874 &ndash; ođđajagimánu 18. 1956) lei estlánddalaš politihkkár ja Estlándda vuosttaš presideanta jagiin 1938–1940.

## Gáldut

Kategoriija:Estlándda presideanttat
Kategoriija:Riegádeamit 1874
Kategoriija:Jápmimat 1956
Kategoriija:Estlándalaš politihkkárat
Rogier van der Weyden

**Rogier van der Weyden** (1399/1400 - geassemánu 18. 1464) lei nederlándalaš dáiddár.

## Govat


Image:Rogier van der Weyden 027.jpg|*Portret van een vrouw* (1460?)
Image:Rogier van der Weyden 001.jpg|*Het laatste oordeel* (1448-1451)
Image:El_Descendimiento,_by_Rogier_van_der_Weyden,_from_Prado_in_Google_Earth.jpg|*Kruisafneming* (1443?)


## Gáldut

Kategoriija:Nederlándalaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1400
Kategoriija:Jápmimat 1464
Sámi Nurash

**Sámi nurash** () lea sáminuoraid organisašuvdna Ruoššabealde Sámis. 23 b. skábmamánu 2009 jagi lea Sámi nurash juridihkalaš riegadanbeaivvi.
 
## Jođiheaddjit
* Aleksandr Sovkin (Ođđajagimánnu 2012 - )
* Olga Egorova (2010 - Ođđajagimánnu 2012 ) 
* Anna Afanassieva (17.07.2010 rádjái)

## Geahča maid

*Noereh! 
*Suoma Sámi Nuorat
*Sáminuorra

## Liŋkkat
Eambbo dieđut Sami nurash birra logá sin bloggas

Kategoriija:Sámesearvvit
Kategoriija:Ruošša
Toshihiro Nishikado

**Tomohiro Nishikado** (, *Nishikado Tomohiro*, r. njukčamánu 31. 1944 Osaka-prefektuvras) lea japánalaš videospealludahkki. Son lea dovdoseamos dan birra, ahte son lea ráhkadan *[[Space Invaders]]*-spealu, man japánalaš Taito Corporation almmuhii jagis 1978.

## Gáldut

## Geahča maid
* artihkal The Dot Eatersis Nishikado birra sihke *Space Invaders*a historjá.
* Nishikado govva.
Norgga Sámiid Riikkasearvi

**Norgga Sámiid Riikkasearvi** (, ), vai bellodaga oanádus **NSR**, lea dál stuorimus sámi organisašuvdna Norgga Sámis, ja dasa gullet 25 báikkálaš searvvi. NSR doaimmaha aktiivalaččat kultuvra-, servvodat ja diehtojuohkima báikkálaš serviid bokte. 
NSR álggahuvvui 1968:s ja lea leamaš čielga sámi jietna sámi servvodat huksemis ja kulturdoaimmaid guhka ovdal Sámedikki ásaheamis. NSR:a mihttu lea čohkket sámi álbmoga iešguđetge berošdeaddjiid gaskkas. NSR ii gula makkárge bellodahkii iige oskkoldahkii. 
NSR lea jođihan sámedikki ásaheami rájes 1989:as, ja sis lea leamaš Sámedikki presideantta dan rájes gitta 2007 go Egil Olli (Bb) šattai presideantan. Sii leat leamaš Guovdageaidnulaš Ole Henrik Magga (1989-1997), Divttasvuotnalaš Sven-Roald Nystø (1997-2005) ja Guovdageaidnulaš Aili Keskitalo (2005-2007).
Norgga Sámiid Riikkasearvi ceggii listtu buot 7 válgabiriin Sámediggeválgii 2009. Norgga Sámiid Riikkasearvvis leat 13 áirasa Sámedikkis Sámedikki áigodaga 2009-2013.

## Jođiheaddjit

## Nuoraidlávdegoddi

## Olggobeal Liŋkkat
* Norgga Sámiid Riikkasearvvi neahttasiidu

Kategoriija:Sámesearvvit
Kategoriija:Sámepolitihkka
Kategoriija:Norgga politihkka
Kategoriija:Norgga bellodagat
Alit Boazu

**Alit Boazu** lea gáivuonalaš/ráissalaš rockjoavku, mii lávlu davvisámegillii. Joavku lea leamaš skierrudáhkansuopamuš Frisk F Musicin  jagi 2009 rájes, ja lea almmustahtán ovtta albuma jagis 2009.

## Joavku
*Rolf Erling Mienna - lávlu
*Halvard Rundberg - gitárra
*Magnus Tornensis - trumbbut
*Øystein Karlsen - bássa
*Herman Rundberg - syntha

## Diskografiija
;Albumat
* *[[Alit Boazu (album)|Alit Boazu]]* (njukčamánu 18. b., 2009)

;Singelat
* *[[Vuordit Juovlaruohta]]* (juovlamánu 6. b., 2009)

## Liŋkkat
* Alit Bohcco MySpace-siidu
* Alit Bohcco neahttasiidu

Kategoriija:Sámi musihkkárat
Kujalleq

**Kujalleq**, maid **Kommune Kujalleq** lea gielda Kalaallit Nunaata lullin ođđajagimánu 1. 2009 rájes. Gildii gullojit boares gielddat Nanortalik, Narsaq ja Qaqortoq. Gielddas lea Kalaallit Nunaata unnimus olmmošlohku, dasgo ođđajagimánu 2010 das lea beare 7&nbsp;589 ássi.

## Eatnandiehtu
Kujalleq lea Kalaallit Nunaata unnimus gielda maid viidodahkas mielde, dasgo gieldda viidodat lea beare 32&nbsp;000&nbsp;km2. Gielda lea Kalaallit Nunaata lulimuš oasis ja das lea davvelis beare okta rádjegielda, Sermersooq.  Gielddas oarjjimusas lea Labradormearra, gii ovttastuvvá Atlánta váldomeara davveáhpái Uummannarsuaqa buohta. Oppa gielda lea hui gáisái ja das leat ollu vuonat.

## Gávpogat ja gilit

## Gáldut



Kategoriija:Kalaallit Nunaata gielddat
Victoria (Ruoŧa ruvdnaprinseassa)

**Victoria** (oppa namma **Victoria Ingrid Alice Desirée Bernadotte**) (suoidnemánu 14. b. 1977 Stockholmmas, Ruoŧas) lea Ruoŧa ruvdnaprinseassa ja vuosttaš árbbolaš Ruoŧa truvdnui. Son lea Ruoŧa gonagas Carl XVI Gustafa ja Ruoŧa dronnet Silvia nieida. Náitalan Daniel Westlingin Stockholmma Sankt Nikolai girkus geassemánu 21. b. 2010.

## H.K.H. Ruvdnaprinseassa suodjalandoaimmat
* Allmänna Sången
* Carl Johans Förbundet
* Kungliga Musikaliska Akademien
* Kungliga Motorbåt Klubben
* Kungliga Svenska Segelsällskapet
* Kungl. Vitterhets Historie och Antikvitets Akademien
* Nordens Ark 
* Riksförbundet för Rörelsehindrade Barn och Ungdomar 
* Riksförbundet Sveriges lottakårer
* Riksförbundet Sällsynta diagnoser
* Stockholm Junior Water Prize
* Stockholms Golfklubb
* Sverige-Amerika Stiftelsen
* Västergötlands Hembygdsförbund

## Gáldut

Kategoriija:Ruoŧa prinseassat
Harald V

**Harald V** (guovvamánu 21. beaivvi 1937) lea Norgga gonagas jagis 1991. Son lea Gonagas Olav V ja Ruvdnaprinseassa Märtha bárdni. Son čuovui iežas áhči 17. beaivve ođđajagimánus 1991:s ja šattai dalle vuosttaš gonagas gii lei riegádan Norggas 600 jahkái (ovddit lei Olav V Håkonson, gii šattai gonagas 1380:s). Norgga gonagasbearaš gullá davvi-duiskalaš fyrstavissui Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg.

## Gáldut

## Liŋkkat
* Gonagasviessu.no: Gonagas Harald

Kategoriija:Norgga gonagasat
Daniel (Ruoŧa prinsa)

**Olof Daniel Westling Bernadotte** (čakčamánu 15. b. 1973) lea Ruoŧa prinsa ja Oarje-Götalándda herttot. Son náitalii Ruvdnaprinseassa Victoriain Stockholmma Sankt Nikolai girkus geassemánu 21. b. 2010.

## Gáldut

Kategoriija:Ruoŧa prinssat
Nuuk

**Nuuk** () lea  Ruonáeatnama oaivegávpot ja dan stuorimus gávpot. Gávpogis leat 15 469 ássi (2010). Nuuk lea Ruonáeatnama oarjelrittus, Nuukavuona njálmmis. Jagis 1728 luteralaš miššuneara Hans Egede vuođđudii Nuuka. Gávpoga namma lei dábálaččat  *Godthåb* Ruonáeatnama olggobealde, muhto ruonáeatnanlaš namma, *Nuuk*, mii máksá *njárga* ruonáeanalašgilli, lea leamaš virggálaš namma ruovttostivrema maŋŋel 1979:s. Nuukas lea universitehta, Grønlands universitet, mii ođđajagimánus 2008 oaččui ođđa viesu gávpoga olggobealde.

## Gáldut



Kategoriija:Kalaallit Nunaata gávpogat ja gilit
Kategoriija:Davvi-Amerihká oaivegávpogat
Kategoriija:Sermersooq
Nunap Isua

**Nunap Isua** dahje **Uummannarsuaq** () lea Kalaallit Nunaata lulimuš njárggaš. Dat lea Kujalleqa gielddas Itilleqa sullos. 

## Geahča maid

* Govat guovllu giliid birra
* Áibmogovat guovllu birra

## Gáldut

Kategoriija:Kalaallit Nunaata eatnandiehtu
Olav V

**Olav V** (suoidnemánu 2. beaivvis 1903 – ođđajagimánu 17. beaivái 1991) lei Norgga gonagas jagis 1957 jahkái 1991. Son lei Gonagas Haakon VII ja Dronnet Maud bárdni. Son oaččui golbma máná: Gonagas Harald, Prinseassa Ragnhild ja Prinseassa Astrid. Son rabai Norgga Sámedikki golggotmánu 9. b. 1989.

## Gáldut

## Liŋkkat
* Gonagasviessu.no: Gonagas Olav

Kategoriija:Norgga gonagasat
Kategoriija:Riegádeamit 1903
Kategoriija:Jápmimat 1991
Niels Vibe Stockfleth

**Nils Joachim Christian Vibe Stockfleth** (ođđajagimánu 11. beaivvi 1787 – cuoŋománu 26. beaivái 1866) lei norgalaš gielladutki, báhppa ja miššonbargi sámiid gaskkas. Son bálvalii offisearan Dánmárkku armeas 1809:as, oassálasttii Slesvig-Holstein soahtái ja šattai 1814:s offisearan Norgga armeas. 1820:s son álggii teologiijaohppui. Go lei čađahan ámmáteksámena 1825:s, son šattai suohkanbáhppan Várggáin. Beassandihte johttisápmelaččaid lágabui, son sirdošuvvui Davvesiidii 1828:s. Son vulggii mielde dálveorohagaide ja doalai ipmilbálvalusaid lávus duoddaris, dan dihte go "juohkeládje eallit nugo sii ja leahket nugo sápmelaččat sihke hupmamis ja láhttemis".

Son ozai luohpat báhppan nu ahte beasai álkibut doaibmat sápmelažžaide buorrin, earret eará almmuhii čállosiid sin gillii. Stockfleth dagahii, ovttas professoriiguin Rask, Lönnrot ja Castren, ođđa alfabehta mii buorebut ovdanbuvttii sámi hupmangiela. Son ovddidii 1848:s ahte buot báhpat geat galge Finnmárkus bálvalit ferteje sámegiela eksámena čađahit. 

1836 rájes lei eanaš áiggi Kristianias, gos oahpahii sámegiela ja suomagiela Oslo Universitehtas. 1853s son guđii universitehta ja oaivegávpoga, Sandefjordii buorrin. Stockfleth lea čállan mánga oahppogirjji ja vuoiŋŋalaš čállosiid sámegillii.

## Válljejuvvon bibliografiija

* Ođđa testameanta sámegillii (1840)
*Bidrag til kundskab om finnerne i kongeriget Norge (1848)
*Bidrag til kundskab om qvenerne i kongeriget Norge
*Norsk-lappisk ordbog (1852)
*Dagbog over mine missionsreiser i Finmarken (1860) (ollesteaksta dáppe: www.altabibliotek.net.)

## Geahča maid
*Guovdageainnu stuimmit
*Sámi giellahistorjá

## Gáldu
* **Kvammen, Kåre:** «Presten som nesten ble same» girjjis *Vår kirke i nord. Årbok for Hålogaland 1987*
*Nordisk familjebok

## Čujuhusat

Kategoriija:Sámi historjá
Kategoriija:Riegádeamit 1787
Kategoriija:Jápmimat 1866
Kategoriija:Norgalaš gielladutkit
Kategoriija:Norgalaš báhpat
Njenecat

**Njenecat** dahjege **jurakat** ja **jurak-sámojedat** leat urálalaš álgoálbmot, ja lea okta álbmot 30 álgoálbmogis Davvi-Ruoššas, Sibirjás ja gáiddus Nuortin. Dán áigge njeneca-álbmogii gullet sullii 41.300 olbmo. Njenecaid árbevirolaš ealáhusvuođđun leat leamaš bivdu, guolásteapmi ja boazodoallu, gos boazodoallu lea ainge sin deháleamos ealáhus.

## Liŋkkat
* Njenecat
Englánda

**Englánda** lea stuorimus ja eanemus veagalaš eana Stuorra-Británnia ja Davvi-Irlándda ovttastuvvan gonagasriikii.

## Geahča maid
* Stuorra-Británnia ja Davvi-Irlánda
* Davvi-Irlánda

Kategoriija:Englánda
Hồ Chí Minh gávpot

**Hồ Chí Minh gávpot** (vietnamgillii *Thành Phố Hồ Chí Minh*) lea Vietnama stuorámus gávpot.
Gávpot lei Lulli-Vietnama oaivegávpot jagiin 1954-1976.

Kategoriija:Vietnam
Albrecht Dürer

**Albrecht Dürer** (miessemánu 21. 1471 - cuoŋománu 6. 1528) lei duiskalaš dáiddár.

## Govat


Image:Albrecht Dürer 081.jpg |*Johannes Kleberger* (1526)
Image: Albrecht_Dürer_-_Emperor_Charlemagne.jpg |*Karl der Große* (1512)
Image:Albrecht Dürer - Portrait of Maximilian I - Google Art Project.jpg |*Maximilan I* (1519)


## Gáldut

Dürer
Kategoriija:Riegádeamit 1471
Kategoriija:Jápmimat 1528
Peter Paul Rubens

**Peter Paul Rubens** (geassemánu 28. 1577 - miessemánu 30. 1640) lei nederlándalaš dáiddár.

## Govat

Image:Rubens, Peter Paul - Flight into Egypt - 1614.jpg|*Die Flucht nach Ägypten* (1614)
Image:Pope-peter pprubens.jpg| *Saint Peter 
Image:Peter Paul Rubens 160.jpg| *Beweinung Christi'' (1614)


## Gáldut

Kategoriija:Nederlándalaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1577
Kategoriija:Jápmimat 1640
Bargiidbellodat

**Bargiidbellodat** (Bb), ovddit gohčoduvvon **Norgga Bargiidbellodat**, () lea sosiálademokráhtalaš politihkalaš bellodat vuođđuduvvon 1887:as Arendalas. Bellodat ásahuvvui organiseren dihte bargiid ja fágalihkadusa doarrut sosialisttalaš ja eanet rievttabut servodaga ovddas. Gaskkasoahtejagiin dáhpáhuvve bellodaga siskkobealde guokte earráneami, juoga mii áiggi mielde čielggadii bellodaga ideologiija sihke reforpmalažžan ja sosiálademokráhtalažžan. Bargiidbellodat beasai 1935:as vuosttaš háve fápmui ráđđehussii, ja bargiidbellodat lea leamaš ráđđehusas eanaš oasi maŋŋel nuppi máilmmisoađi, 1935-1965 ja gaskahušaiguin 1973 rájes.

Bellodat lea earenoamážiid bargan beaivválaš bálvalusortnegiiguin ja fágalaš rivttiiguin, ovttasráđálaččat LO:ain. Bb lea oassálastan máŋgga ráđđehusas. Maŋimuš lei Stoltenberg II-ráđđehusa, mas Bb ovttasbarggai Guovddášbellodagain ja Sosialisttalaš Gurutbellodagain. Bargiidbellodaga jođiheaddji lea Jonas Gahr Støre.

Bellodaga nubbinjođiheaddjit leat Hadia Tajik ja Bjørnar Skjæran, ja bellodatčálli lea Kjersti Stenseng. Bargiid Nuoraidlihkadus (AUF) lea bellodaga nuoraidorganisašuvdna. Bellodat lea čálihuvvon Bellodatregisterii.

Bargiidbellodagas lea maiddái sámi suorgi, Egil Olli lei 2007 rájes 2013 rádjái presideanta Norgga Sámedikkis.

## Jodiheaddjit

## Gáldut


Kategoriija:Norgga Bargiidbellodat
Kategoriija:Sosiálademokráhtalaš bellodagat
Bargiid Nuoraidlihkadus

**Bargiid Nuoraidlihkadus** (, , ) lea 14 422 (2018) miellahtuin Norgga stuorámus politihkalaš nuoraidorganisašuvdna. AUF váhnenbellodat lea Norgga Bargiidbellodat (Bb). Otná jođiheaddji lea Astrid Willa Eide Hoem.

Organisašuvdna čuožželii otná hámis 1927:as, go Gurutkommunisttalaš Nuoraidfylkkahat časkui oktii Norgga sosialisttalaš nuoraidservviin, dan oktavuođas go váhnenbellodat maiddái časkui oktii. AUF rehkenaste ieš ahte searvi vuođđuduvvui 1903:as, go Bargiidbellodaga vuosttaš nuoraidorganisašuvdna vuođđuduvvui, váikko organisašuvnna eanetlohku 1923:as spiehkastii olggos ja čuovvolii Norgga Kommunisttalaš Bellodaga. Čuođijagi ávvujagi 2003:as addui olggos girji AUF historjá birra. Girji oaččui nama *Partiets Salt*, namahus mii dávjá lea geavahuvvon AUF birra go sii leat doaibman Bargiidbellodaga guođoheaddjin. AUF lea eanemus váikkuheaddji politihkalaš nuoraidorganisašuvdna, ja dehálaš oassi Bargiidbellodaga gurutbealis.

Máŋga Bargiidbellodaga njunnoša leat leamaš AUF jođiheaddjin, earet eará Trygve Bratteli, Bjartmar Gjerde, Reiulf Steen, Thorbjørn Jagland, Jens Stoltenberg, Trond Giske ja Anniken Huitfeldt.

## Gáldut

Kategoriija:Norgga Bargiidbellodat
Martin Henriksen

**Martin Henriksen** (riegádan ođđajagimánu 5. b. 1979, Troandimis) lei Arbeidernes Ungdomsfylking (AUF) jođiheaddji áigodagas 2006-2010. Henriksen lei nuorravuođas Hardstads dohkálaš basketspábbaspillár, muhto čibbenordadeami geažil lei su bággu heaitit valáštallamis ja baicce álgit politihkalaš karriearain Bargiidbellodagas. Henriksen lea ovdalaččas studeren Romssas, muhto orru dál Oslos. AUF-jođiheaddjin lea Henriksen maiddái leamaš miellahttun Bargiidbellodaga guovddašstivrras. Otne doaibmá Henriksen Guolástusministtár Lisbeth Berg-Hansen ráđđeaddin Guolastus- ja riddodepartemeanttas.

Stuorradiggeválggaid oktavuođas 2009:is lei Henriksen Romssa Bargiidbellodaga njealját kandidáhtta. Sus lea gaskafága stádadieđus.

## Politihkalaš lahtut
*1. várrelahttu Romssa ovddas Stuoradiggái 2009-2013
*AUF Jođiheaddji 2006-2010
*AUF Nubbinjođiheaddji 2004-2006
*Romssa fylkka AUF jođiheaddji Troms
*Hárštá AUF jođiheaddji
*Fylkkadikkeáirras Romssas 1999 rájes.
*Ungdom mot EU nubbinjođiheaddji
*Nei til EU stivrra várrelahttu
*Forum Arbeiderlag stivralahtti

## Gáldut

## Liŋkkat
* TV2 - Kandidáhta presentašuvdna.
* - Biografiija stortinget.no neahttasiiddus
Sosiálademokratiija

**Sosiálademokratiija** lea ideologalaš suorgi gullevaš sosialisttalaš árbevirrui, muhto ii leat šat odne oktiisoahppevaš Karl Marx jurdagiiguin revolušuvnna ja proletariáhta diktatuvrra birra. Sosiálademokratiija dohkkeha parlamentarismmalaš njuolggadusaid ja bargá demokratiseret servodaga mearrádusproseassaid ja sosiála reforpmaid.

Guovddážis sosiálademokratiija servodatmodeallas lea seaguhanekonomiija, sosiála dásseárvu ja aktiivvalaš bálvalusstáhta. Sosiálademokráhtalaš bellodagat leat gievrrat Davviriikkain, ja bellodagat sihke ovttasbarget priváhta kapitálaberošteddjiiguin seammás go stuorrát vuoruhit sosiála bálvalusortnegiid ja almmolaš sektora. 

Historjjálaččat doabá sisdoallu lea rievddadan. Ovdalaš áigge lei doahpagis mihá viidát sisdoallu go odne, go maiddái kommunisttat gohčoduvvo sosiálademokráhttan. V. I. Lenin gohčodii iežas sosiálademokráhttan ovdal vuosttaš máilmmesoađi. Marx ja Engels eaba háliidan geavahit doahpaga, go soai eaba oaivvildan dan heivvolažžan lihkadussii mas mihttuin lei klássafriddja servodat. Soai oaivvildeigga ahte demokratiija lei juogalágan diktatuvra mii eaktudii servodatklássaid. Engels mieđihii ja dohkkehii eallilan jagiin goitge doahpaga danin go dálá áiggi sosiálademokráhtalaš lihkadus lei kommunisttalaš.

## Geahča maid
* Sosiálademokráhtalaš bellodagat
* Gurutbealli
* Guovddaš-Gurut
* Seaguhanekonomiija
* Bálvalustáhta
* Sosialdemokratiet.no

*
Boazu

**Boazu** (*Rangifer tarandus*) lea goddeealli, ja gullá *Cervidae* nállái. Boazu gávdno Eurohpa, Ásia ja Davvi-Amerihkká davviguovlluin. Dat lea *Rangifer* čeardda áidna šládja.

## Goddi
Goddi lea vilda boazu, muhto *boazu* ja *goddi* lea vuolgindássái seammá ealli. 

## Bohcco čoarvvit
Boazu lea earenoamáš dán dáfus ahte čoarvvit leat sihke álddus ja sarvás. Boazu čallá ovdal ragaha. Varis boazu čallá juo čakčamánus. Njiŋŋelas ferte maiddái čallát muđui ii šatta ragathii.

## Borramušat
Dálvet boazu borrá jeahkáliid ja lahpu. Dain báikkiin gokko biebmu lea vánis lávejit olbmot biebmat fuođđariiguin dálvet. Boazu máhttá jeahkáliid borrat dainnago dat lea nu gohčoduvvon selektiiva smirezasti. Jeagil suddá jođánit bohcco čoavjjis. Jeagil lea energiijavallji muhto das lea unnán proteiidna. Lahppu lea duoddin jeahkálii, earenoamázit go lea čuohki. Lahppu lea unnon meahccečuollamiid ja birasnuoskkideami dihte. Geasset boazu borrá rásiid ja lasttaid.

## Boazodoallu
:*Váldoartihkal:* Boazodoallu
Boazodoallu lea go bohccot hoitojuvvojit olbmuin muhtin ráddjejuvvon guovllus.
## Gáldut

## Girjjalašvuohta
*Gun Margret Utsi "Bovtsen guelmieh", ČálliidLágádus", 2010 ISBN 978-82-8263-017-7

Kategoriija:Njiččehasat
Kategoriija:Goddeeallit
Sarvva

**Sarvva** dahje **ealga** (*Alces alces*) lea stuorimus goddeealli, ja gávdno Eurohpa, Ásia ja Davvi-Amerihkká davviguovlluin.

Kategoriija:Njiččehasat
Kategoriija:Goddeeallit
Gumpe

**Gumpe** dahjege **ruomas** (*Canis lupus*), maiddái gohčoduvvon **ránesgumpe**, lea návdi mii gávdno Eurohpás, Ásias, Davvi-Afrihkás ja Davvi-Amerihkás. Sámis dábálaš gumpešládja lea dábálaš gumpe (*Canis lupus lupus*). Gumpe goddá bohccuid, ja nu lea vahágin boazodollui.

Gumpe láve deaddit sullii 40 kilo.

Kategoriija:Njiččehasat
Tan Son Nhat riikkaidgaskasaš girdišillju

**Tan Son Nhat riikkaidgaskasaš girdišillju** () lea girdišillju, Ho Chi Minh Citys, Vietnamas.

Kategoriija:Vietnama girdišiljut
Heabuš

**Heabuš** dahjege **heasta** (*Equus ferus caballus*) lea meahccehehpoša (*Equus ferus*) šládja. Heabuš lea gazzaealli, ja lea leamaš dehálaš fievru ja bargoealli duhátjagiid čađa.

Kategoriija:Njiččehasat
Kategoriija:Gazzaeallit
Kategoriija:Heabuš
Da Nang girdišillju

**Da Nang riikkaidgaskasaš girdišillju** () lea girdišillju, Da Nangas, gaska-Vietnamas. Dat lea Vietnama goalmmát riikkaidgaskasaš girdišillju Hanoi Noi Bai - ja Ho Chi Minh City Tan Son Nhat riikkaidgaskasaš girdišiljuide lassin.

## Terminálat
Terminála T1 lea girdišilju terminála mátkkošteddjiide, geain lea sisriikkalaš girdinmátki ja terminála T2 lea sidjiide, geain lea riikkaidgaskasaš girdinmátki.

Kategoriija:Vietnama girdišiljut
Guido Reni

**Guido Reni** (skábmamánu 4. 1575 - borgemánu 18. 1642) lei dovddus Itálialaš dáiddár.

## Govat


Image:David, Reni (Louvre INV 519) 02.jpg |*Davide con la testa di Golia* (1605)
Image:Guido Reni 031.jpg |*San Michele arcangelo* (1635)
Image:Guido Reni 038.jpg |*Nesso rapisce Deianira* (1621)


## Gáldut

Kategoriija:Itálialaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1575
Kategoriija:Jápmimat 1642
Ánddasuolu

**Ánda** dahje **Ánddasuolu** () lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.

## Gáldut

## Liŋkkat
* Ánddasullo suohkan
Báidár

**Báidár** (biđonsámegillii: *Bájjdár*; ) lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.

## Liŋkkat
* Báidára suohkan
Bálat

**Bálat** () lea ovddeš suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis. 2020:s oktiičaske Bálat, Áhkanjárga ja oassi Divttasvuonas.

## Liŋkkat
* Bálaga suohkan

## Gáldut

Kategoriija:Áhkanjárga
Bievát

**Bievát** () lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.

## Gáldut

## Liŋkkat
* Bievá suohkan

Kategoriija:Nordlándda gielddat
Vuogát

**Vuogát** dahjege **Voagat** () lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.


Austvågøy-Gimsøystraumen-06-Flora-2019-gje.jpg|Austvågøya
Henningsvær-08-Haus-2019-gje.jpg|Henningsvær
Kabelvåg-50-Yachthafen-2019-gje.jpg|Kabelvåg
Kabelvåg-Kirche-24-2019-gje.jpg|Kabelvåg kirke
Sildpollnes-Kirche-02-2019-gje.jpg|Sildpollnes
Svolvær-04-von Bukkedauen-2019-gje.jpg|Svolvær
Raftsund-24-2019-gje.jpg|Raftsund
Digermulen-06-Raststaette-2019-gje.jpg|Digermulen


## Liŋkkat
* Voagáid suohkan
Ruovatvuotna

**Ruovatvuotna** dahjege **Ruovat** (ubmisámegillii: *Rána*, , ) lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.

## Liŋkkat
* Ruovatvuona suohkan
Kalaallit Nunaata hálddahusguovllut

**Kalaallit Nunaat** juhkojuvvo njealjje gildii: Kujalleq, Qaasuitsup, Qeqqata ja Sermersooq. Stuorra Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci ii gula makkár ge gildii. Dása lassin amerihkálaš girdinšillju Thule Air Base (Pituffik), mii lea enklávan Qaasuitsup-gielddas, ii maiddái ge makkár ge gildii.
## Gielddat
### Qaasuitsup

**Qaasuitsup**, maid **Qaasuitsup Kommunia** lea ođđa gielda Kalaallit Nunaata oarjedavvin, mii ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 2009. Gildii gullojit boares gielddat Kangaatsiaq, Aasiaat, Qasigiannguit, Ilulissat, Qeqertarsuaq, Uumanaq, Upernavik ja Qaanaaq. Gieldda olmmošlohku lea 17&nbsp;749 ássi. Gieldda hálddahusguovddáš lea Ilulissat.

### Qeqqata

**Qeqqata**, maid **Qeqqata Kommunia** lea ođđa gielda Kalaallit Nunaata oarjin, mii ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 2009. Gildii gulloba boares gielddat Maniitsoq ja Sisimiut. Gielddas ledje ođđajagimánus 2010 9&nbsp;677 ássi. Dan hálddahusguovddáš lea Sisimiut.

### Sermersooq

**Sermersooq** , maid **Kommuneqarfik Sermersooq** lea ođđa gielda Kalaallit Nunaata nuortalullin, mii ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 2009. Gildii gullojit boares gielddat  Ammassalik, Ittoqqortoormiit,  Ivittuut, Nuuk ja Paamiut. Gielddas lea Kalaallit Nunaata stuorámus olmmošlohku; ođđajagimánus 2010 doppe ledje 21nbsp;232 ássi. Sermersooqii gullá maid Kalaallit Nunaata oaivegávpot, Nuuk.

### Kujalleq

**Kujalleq**, maid **Kommune Kujalleq** lea ođđa gielda Kalaallit Nunaata lullin ja dat ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 2009. Gildii gullojit boares gielddat Nanortalik, Narsaq ja Qaqortoq. Gielddas lea Kalaallit Nunaata unnimus olmmošlohku, dasgo ođđajagimánu 2010 das lea beare 7&nbsp;589 ássi. Gieldda hálddahusguovddáš lea Qaqortoq.

## Historjjálaš guovlojuohkin

Ođđajagimánu 1. beaivve 2009 rájes Kalaallit Nunaatas leat golbma leana: Kitaa/Oarje-Ruonáeatnan, Tunu/Nuorta-Ruonáeatnan ja Avannaa/Davvi-Ruonáeatnan. Kitaas ledje 15 gieldda, Tunus guokte ja Avannaas okta. Stuorra Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci lei buot golbma leanain, iige diet gula makkárge gildii.

### Kitaa (Oarje-Ruonáeatnan)
Lulligielddat:
* Nanortalik
* Qaqortoq
* Narsaq
* Ivittuut
* Paamiut
Guovdogielddat:
* Nuuk
* Maniitsoq
* Sisimiut
* Kangaatsiaq
* Aasiaat
* Qasigiannguit
* Ilulissat
* Qeqertarsuaq
Davvigielddat:
* Uummannaq
* Upernavik
* Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci (unni oassi)

### Tunu (Nuorta-Ruonáeatnan)
* Ammassalik
* Ittoqqortoormiit 
* Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci (lullioassi)

### Avannaa (Davvi-Ruonáeatnan)
* Qaanaaq
* Thule Air Base (Pituffik)
* Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci (davvioassi)

## Gáldut


Kategoriija:Kalaallit Nunaata eatnandiehtu
Haakon Magnus (Norgga ruvdnaprinsa)

**Haakon Magnus** (r. suoidnemánu 20. b. 1973 Oslos, Norggas) lea Norgga ruvdnaprinsa ja vuosttaš árbbolaš Norgga truvdnui. Son lea Gonagas Harald V ja dronnet Sonja bárdni. Haakon Magnus lea náitalan Mette-Marit Tjessem Høibyin Oslo duopmogirkus borgemánu 25. beaivvi 2001. Sudnos leat guokte máná: Prinseassa Ingrid Alexandra ja Prinsa Sverre Magnus.

## Gáldut

## Liŋkkat
* Gonagasviessu.no: Ruvdnaprinsa Haakon

Kategoriija:Norgga prinssat
Kategoriija:Riegádeamit 1973
Mette-Marit (Norgga ruvdnaprinseassa)

**Mette-Marit** (r. **Mette-Marit Tjessem Høiby** borgemánu 19. b. 1973 Kristiansandas, Norggas) lea Norgga ruvdnaprinseassa. Náitalan Ruvdnaprinsa Haakoniin Oslo duopmogirkus borgemánu 25. beaivvi 2001. Sus leat golbma máná: Marius Borg Høiby, Prinseassa Ingrid Alexandra ja Prinsa Sverre Magnus.

## Gáldut

## Liŋka
* Gonagasviessu.no: Ruvdnaprinseassa Mette-Marit

Kategoriija:Norgga prinseassat
Kategoriija:Norgga gonagaslaččat
Kategoriija:Riegádeamit 1973
Sonja (Norgga dronnet)

**Sonja** (r. **Sonja Haraldsen** suoidnemánu 4. b. 1937 Oslos, Norggas) lea Norgga dronnet. Son náitalii dálá ruvdnaprinsa Haraldiin Oslo duopmogirkus borgemánu 29. beaivvi 1968, ja de šattai Norgga ruvdnaprinseassa. Sudnos leat guokte máná Prinseassa Märtha Louise ja Ruvdnaprinsa Haakon Magnus.

## Gáldut

## Liŋkkat
* Gonagasviessu.no: Dronnet Sonja

Kategoriija:Norgga gonagasviessu
Kategoriija:Dronnegat
Ingrid Alexandra (Norgga prinseassa)

**Ingrid Alexandra** (ođđajagimánu 21. b. 2004) lea nubbin Norgga truvnno árbenráiddus, Ruvdnaprinsa Haakona maŋis. Son lea Ruvdnaprinseassa Mette-Marit ja Ruvdnaprinsa Haakona nieida. Sus leaba guokte vielja: Marius Borg Høiby ja Prinsa Sverre Magnus.

## Árvonamat
***Ođđajagimánu 21. beaivvi 2004 – odne**: *Gonagaslaš Allavuohta* Norgga Prinseassa Ingrid Alexandra

## Galleriija
;Norgga Prinseassa Ingrid Alexandra


File:Royal Monogram of Princess Ingrid Alexandra of Norway.svg|Prinseassa Ingrid Alexandra monográmma 
File:The Norwegian Royal Family in 2007.jpg|Norgga Prinseassa Ingrid Alexandra, Norgga Ruvdnaprinsa Haakon Magnus, Norgga Ruvdnaprinseassa Mette-Marit, Norgga Dronnet Sonja ja Norgga Gonagas Harald V šloahttabalkoŋgas, miessemánu 17. beaivvi 2007


## Liŋka
* Gonagasviessu.no: Prinseassa Ingrid Alexandra

## Gáldut

Kategoriija:Norgga gonagaslaččat
Kategoriija:Norgga gonagasviessu
Kategoriija:Norgga prinseassat
Kategoriija:Riegádeamit 2004
Sverre Magnus (Norgga prinsa)

**Sverre Magnus** (juovlamánu 3. b. 2005) lea goalmmádin árbenráiddus Norgga truvdnui, iežas oappás Prinseassa Ingrid Alexandra maŋis. Son lea Ruvdnaprinseassa Mette-Marit ja Ruvdnaprinsa Haakona gánda.

## Gáldut

## Liŋka
* Gonagasviessu.no: Prinsa Sverre Magnus

Kategoriija:Norgga prinssat
Sállir

**Sállir** () lea suolu Romssas Romssa fylkkas. Dat lea Norgga viđadin stuorámus suolu. Suolu lea juhkkojuvvon njealji gávpotoassái – Storelva, Kvaløysletta, Slettaelva ja Åsland. Doppe leat goitge máŋga unna giláža, dego Kattfjord, Straumsbukta ja Kvaløyvågen.

Sálliris orrot sullii 12&nbsp;000 olbmo, ja doppe leat dearvvašvuođastašuvdna, REMA 1000-rámbuvra ja Eurospar-rámbuvra (Kvaløyslettas) ja Rimi-rámbuvra (Storelvas). Kvaløysletta rámbuvrraid oktavuođas lea maid bensinstašuvdna, apotehka ja poasta. Sullos leat maiddái máŋga skuvlla.

## Geografiija
Sállir lea riikka 5. stuorámus suolu, ja dan viidodat lea 736,75 km². Sullo alimus várri lea Store Blåmann, 1&nbsp;044 mehtera meara bajábealde.

## Johtolat
Sállir lea ovttastuvvon Romssasullui (Tromsøya) Sandnessundbruain, ja Ránežii (Ringvassøya) Kvalsundtunnelen-tuneallain. Sállira ja Håkøya gaskkas lea maiddái Håkøybrua-šaldi. Sullo oarjjábealde lea Sommarøya, ja dohko manná maid šaldi man namma lea Sommarøybrua. Doppe lea maiddái šaldi viidasit Hillesøyai.

Sálliris lea maiddái tunealla nannámii. Ryatunnelen huksejuvvui jagis 2011 ja manná Straumsfjordena vuolde.

Romssa fylkkajohtolaga busset vudjet maiddái Sállirii, ja áibbas šalddi lahka lea Kvaløysletta terminal, sullo stuorámus bussebisananbáiki.

Kategoriija:Romssa sullot
Sážža

**Sážža** () lea suolu Romssa fylkkasuohkanis. Sážža lea maid Norgga nubbi stuorimus suolu.

## Govat

File:Bergsfjorden on Senja.jpg
File:Senjahusoy.jpg
File:Kistefjellet i Lenvik (3).jpg
File:Senja(4).jpg
file:Okshornan Senja.JPG
file:Silsand1.JPG|
Viestterálas

**Viestterálas** (, ) lea suologuovlu Nordlándda fylkkasuohkanis 30 059 ássiiguin.

## Suohkanat
Guovllus leat 5 suohkana:

Kategoriija:Guovllut Nordlándda fylkkas
Iinnasuolu

**Iinnasuolu** vai **Idna** () lea suolu Romssa fylkkasuohkanis. Iinnasuolu lea maid Norgga stuorimus suolu.
Ufuohttá

**Ufuohttá** () lea guovlu Nordlándda fylkkasuohkanis 27 916 ássiiguin.

## Suohkanat
Guovllus leat 6 suohkana:
Árdni

**Árdni** () lea suolu Skiervvá suohkanis, Romssa fylkkasuohkanis. Árdni lea maid Norgga 15. stuorimus suolu.
Njuohttejávri

**Njuohttejávri** lea stuorra jávri Guoládatnjárggas, Davvi-Ruoššas.

Kategoriija:Ruošša
Kategoriija:Murmansk Oblast
Nihkkel

**Nihkkel** lea gávpot Davvi-Ruoššas. Doppe orrot sullii 19 000 olbmo.

Kategoriija:Ruošša
Kategoriija:Murmansk Oblast
Frida Kahlo

**Frida Kahlo de Rivera** (suoidnemánu 6. 1907 - suoidnemánu 13. 1954) lei meksikolaš dáiddár.

## Gáldut

Kahlo
German Titov

**German Stepanovič Titov** (, čakčamánu 11. b. 1935 – čakčamánu 20. b. 2000) lei sovjehtalaš kosmonávta ja njealját olmmoš gomuvuođas. Titov lei eret Verhneje Žilinos, Altais ja váccii Stalingrada soalddáhiid girdinskuvllas. Maŋŋá go son válbmanii soahtegirdin, son válljejuvvui kosmonávtaprográmmii jagis 1960 ja Vostok 2 -ávusgirdimii, mii vulggii gomuvuhtii borgemánus 1962. 

## Gáldut
Ian Fleming

**Ian Lancaster Fleming** (miessemánu 28. 1908 &ndash; borgemánu 12. 1964) lei englándalaš girječálli. Son lea dovddus *[[James Bond]]* -románain.

Fleming riegádii Mayfairis, Londonis mátkičálli Peter Fleminga uhcavielljan. Su váhnemiiddis leigga Valentine Fleming, gii gahčai vuosttaš máilmmisoađis ja Evelyn St. Croix Rose Fleming. Su isidis jápmima maŋŋel Fleminga eatni árbii su stuorra opmodaga. Ian Fleminga áddjá lei rikkis skotlándalaš baŋkiira Robert Fleming.

Neavttár Christopher Lee lea Flemingin fuolki. Fleming háliidii Lee vuosttaš Bond-filbmii Dr. No:n, muhto Joseph Wiseman oaččui rolla. Lee loaiddastii Bond-filmmis The Man with the Golden Gun easka jagis 1974.

## Gáldut


## Geahča maid
* Ian Fleming, dieđut girjecálli birra 
* Ian Fleming -bibliografiija James Bond -girjjiid vuosttašprentosiid birra 

Kategoriija:Englándalaš girječállit
Albert Küchler

**Albert Küchler** (miessemánu 2. 1803 - guovvamánu 16. 1886) lei dánskalaš dáiddár.

## Govat


Image:Correggio's Death (1834 painting).jpg|*Correggios Død* (1834)
Image:Hans Christian Andersen (1834 painting).jpg|*Hans Christian Andersen* (1834)
Image:Portrait of Constantin Hansen (1837 painting).jpg|*Constantin Hansen* (1837)


## Gáldut

Kategoriija:Dánskalaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1803
Kategoriija:Jápmimat 1886
Livlánda

**Livlánda** lei guovlu, mii lei dálá Estteeatnama ja Latvia guovllus.

## Geahčča maid
* Magnus (Livlándda gonagas)
* Liivilaččat
* Liivigiella

Kategoriija:Dološ guovllut
Ca Mau girdišillju

**Ca Mau girdišillju** () lea unna girdišiljuš, Cà Maus, Vietnamas.

Kategoriija:Vietnama girdišiljut
Tuy Hoa girdišillju

**Tuy Hoa girdišillju** (, ovd. **Dong Tac girdišillju** () lea girdišillju Tuy Hoas Vietnamas.

Kategoriija:Vietnama girdišiljut
KDE

**KDE** sahtta instalerejuvvot GNU/Linuxa ja Unix-lágan operatiivavuogádagain. KDE gávdnot sámegillii, sáhtát instalerejuvvot ja válljet sámegillii Kubuntu GNU/Linuxa distribušuvnna.

Skolelinux prošeakta álggahii davvi sámegieljorgalusaid. Norgga Sámediggi lea ruhtadan jorgaleami (Skolelinux ja KDE) ovdánahttima geassemánu 2003 rájes giita juovlamánu 2004 rádjái.

Wubi 11.10 lea almmustahttit. Wubi birgekeahttá instalerejuvvo ja váldit eret juste dego Windows prográmmait. Kubuntu gávdnot sámegillii.

## Lasi diehtu
* Fierpmádatlogan
* Operatiivavuogádat

## Gálddut


## Liŋka
* KDE sámegillii govva
* Northern Sami Team (se)
* Govat Kubuntu davvisámegiella
* Download Windows installer Viežžat Wubi

Kategoriija:Dihtorat
Drake

**Aubrey Drake Graham** (r. golggotmánu 24. b. 1986 Torontos, Ontarios, Kanádas) lea kanádalaš lávlu ja neavttár.

## Karriera
Drake šattai dovddusin, go nevttii Jimmy Brooks nammasaš karakteara TV-ráiddus *Degrassi: The Next Generation*. Geassemánus 2009 son čálii šiehtadusa Young Money Entertainment -skearrofitnodagain. Jagi 2010 Drake almmuhii iežas vuosttaš albuma *Thank Me Later*, mii šattai bivnnut ja olahii vuosttaš saji Billboard 200 -listtus. Albuma vuosttaš singel "Over" ilmmai njukčamánu 9. beaivve ja olahii 14. saji Billboard Hot 100 -listtus. 

Skábmamánu 15. beaivve 2011 Drake almmuhii iežas nuppi album *Take Care*. Album oažžui rámi go earret eará árvvus adnojuvvon Pitchfork Media rámidii dan ja attii 8,6/10.  

## Diskografiija
### Studioálbumat
* 2010 – *Thank Me Later*
* 2011 – *Take Care*
* 2013 – *Nothing Was the Same*
* 2016 – *Views*
* 2018 – *Scorpion*
* 2021 – *Certified Lover Boy*
* 2022 – *Honestly, Nevermind*
* 2023 – *For All the Dogs*

### Mixtapet
* 2006 – *Room for Improvement*
* 2007 – *Comeback Season*
* 2009 – *So Far Gone*
* 2015 – *If You're Reading This It's Too Late*
* 2015 – *What a Time to Be Alive* (ovttas Futurein)
* 2017 – *More Life* (2017)
* 2020 – *Dark Lane Demo Tapes*

## Gáldut

Drake
Antonello da Messina

**Antonello di Giovanni di Antonio** (1430&ndash;guovvamánnu 1479) lei dovddus Itálialaš dáiddár.

## Govat


Image:Antonello da Messina - Virgin Annunciate - Galleria Regionale della Sicilia, Palermo.jpg |*Vierge de l'Annonciation* (1475)
Image:Messina.Madona01.jpg |*Madona with SS Nicholas of Bari, Anastasia (?), Ursula, Dominic and Helen (1475/76)
Image:Antonello da Messina 026.jpg |*Kreuzigung'' (1455)


## Gáldut

Kategoriija:Itálialaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1430
Kategoriija:Jápmimat 1479
Johan Christoffer Boklund

**Johan Christoffer Boklund** (suoidnemánu 15. 1817 - juovlamánu 9. 1882) lei ruoŧŧelaš dáiddár.

## Govat


Image:Marksmen in Merano (Johan Christoffer Boklund) - Nationalmuseum - 17942.tif|*Meranerskyttar* (1862)
Image:Johan Christoffer Boklund-Lovisa.jpg|*Lovisa* (1861)
Image:Johan Christoffer Boklund-Ung kvinna i fönster med stickning och katt.jpg|*Ung kvinna i fönster med stickning och katt*


## Gáldut

Kategoriija:Ruoŧŧelaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1817
Kategoriija:Jápmimat 1882
N.C. Wyeth

**Newell Convers Wyeth** (golggotmánu 22. b. 1882 - golggotmánu 19. b. 1945) lei amerihkálaš dáiddár.

## Govat


Image:One More Step, Mr. Hands.jpg | *One more step * (1911)
Image:Boys King Arthur - N. C. Wyeth - p16.jpg |*The Boy's King Arthur* (1922)
Image:NC Wyeth the Indian in His Solitude 3.png |*The Indian in His Solitude* (1907)


## Gáldut

Kategoriija:Amerihkálaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1882
Kategoriija:Jápmimat 1945
Andrew Wyeth

**Andrew Newell Wyeth** (suoidnemánu 12. b. 1917 &ndash; ođđajagimánu 16. b. 2009) lei amerihkálaš dáiddár.

## Gáldut

## Liŋkkat
* Andrew Wyeth webbisiidu
* Museum Syndicate webbisiidu

Kategoriija:Amerihkálaš dáiddárat
Kategoriija:Riegádeamit 1917
Kategoriija:Jápmimat 2009
Árja

**Árja** lea sámi politihkalaš bellodat Norgga beale Sámis. Bellodat álgáhuvvui 2008:s ja vuosttaš jođiheaddji lei Láilá Susanne Vars. Árja ceggii listtu buot válgabirriin Sámediggeválggas 2017, ja lea okta áirras Sámedikkis. Dálá (2019) jođiheaddji lea Trond Einar Karlsen.

Kategoriija:Sámesearvvit
Kategoriija:Norgga bellodagat
Kategoriija:Norgga politihkka
Kategoriija:Sámepolitihkka